You are on page 1of 29

ΠEPIO∆IKO ΣYΛΛOΓOY APXITEKTONΩN

∆IΠΛΩMATOYXΩN ANΩTATΩN ΣXOΛΩN
ΠANEΛΛHNIAΣ ENΩΣHΣ APXITEKTONΩN
Bρυσακίου 15 & Kλάδου, 105 55 Aθήνα
τηλ.: 210 3215 146/fax: 210 3215 147
e-mail: sadas-pea@tee.gr • www.sadas-pea.gr

αρχιτέκτονες
Περιοδικό του ΣA∆AΣ-ΠEA | τεύχος 54 – περίοδος B | Νοέµβριος/∆εκέµβριος 2005

‘ARCHITEKTONES’
JOURNAL OF THE ASSOCIATION OF GREEK ARCHITECTS
Issue 54, Cycle Β, November/December 2005
Vrysakiou 15 & Kladou, 105 55 Athens
tel.: +30 210 3215 146/fax: +30 210 3215 147

Περιεχόµενα
18

∆IOIKHTIKO ΣYMBOYΛIO
Πρόεδρος: Παναγιώτης Γεωργακόπουλος
Aντιπρόεδρος: Γιώργος Νικολάου
Γεν. Γραµµατέας: Γιώργος ∆ιαµαντόπουλος
Tαµίας: Αλέξανδρος Βράκας
Ειδ. Γραµµατέας: Αργύρης ∆ηµητριάδης
Mέλη: Σαράντος Βενιζέλος

Ε Π Ι Κ Α Ι Ρ Α

22
26

Πόλυ Γεωργακοπούλου
Μαρία Κουρµπανά
Κώστας Μπαρδάκης
Κώστας Μπελιµπασάκης
Θανάσης Μπούµης
Παντελής Νικολακόπουλος

Εξώφυλλο: Λαυρεωτική 2005
φωτ. Σ. Γεωργοπούλου

33
35
37

Ουρανία Οικονόµου

Ι∆ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ
ΣYMΦΩNA ME TO NOMO
Παναγιώτης Γεωργακόπουλος
Tα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν
τις απόψεις των συντακτών τους.
Oι επίσηµες θέσεις του ΣA∆AΣ και των άλλων
Συλλόγων Αρχιτεκτόνων δηµοσιεύονται στη
στήλη ∆ραστηριότητες του συλλόγου.
Tιµή τεύχους 0,003 €

EK∆OTHΣ
Σωτήρης ∆ηµακόπουλος
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΚ∆ΟΣΗΣ-∆ΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ
ΕΚ∆ΟΤΙΚΗ 3D Ρ. ∆ηµακοπούλου & ΣΙΑ ΕΕ
Βουλιαγµένης 49, 116 36 Αθήνα
τηλ.: 210 9235 487-9
fax: 210 9222 743
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ EΠIMEΛEIA ΕΚ∆ΟΣΗΣ
Όλγα Σηµαιοφορίδου
KAΛΛITEXNIKH EΠIMEΛEIA
Γιώργος Kαλοµηνίδης
∆IOPΘΩΣH KEIMENΩN
Βιργινία Παυλίδου
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ∆ΙΑΦΗΜΙΣΕΩΝ
Λάµπης ∆ορλής
∆IAΦHMIΣEIΣ
Βάνα ∆ιαµαντοπούλου,
Αρετή Κατή, Μέλπω Παπαδοπούλου,
Χρυσούλα Μουσουράκη
ΓPAMMATEIA
Νίκη ∆ανιηλίδου
DTP SERVICE

Sharpen
EKTYΠΩΣH-ΒΙΒΛΙΟ∆ΕΣΙΑ
Αφοι Αθ. Τσακίρη ΑΕ
Κηφισού 18 ΑΘΗΝΑ
τηλ.: 210 5124 578, 210 5126 570
ΑΠΟΣΤΟΛΗ: Ευάγγελος Μοσχόφης

«∆ραστηριότητες ∆.Σ. ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ»
«Σχέδιο θεσµικού πλαισίου - κανονισµού για τον
καθορισµό των εθνικών διαδικασιών διεξαγωγής
διαγωνισµών µελετών στον τοµέα της αρχιτεκτονικής»
«5η Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου ΣΑΘ»
Γ.Μ. Μιχαήλ, «Τα µουσεία σήµερα»
Β. Τροβά, «Η αναπαράσταση ως όχηµα
αρχιτεκτονικής σκέψης»
Α Φ Ι Ε Ρ Ω Μ Α

Θανάσης Παππάς
Βασίλης Χατζηκίδης

«Σηµείωµα της σύνταξης»

Αυθαίρετα... Τότε, τώρα και ως πότε;
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Όλγα Βενετσιάνου
Αριάδνη Βοζάνη
Μιχάλης ∆ωρής
∆ιονύσης Καννάς
Ειρήνη Κουφέλη
Αµαλία Κωτσάκη
Έλενα Λαϊνά
Μιχάλης Λεφαντζής
Άννα Μελανίτου
Ναταλία Μπαζαίου
Βασιλική Παναγιωτοπούλου
Αναστασία Πεπέ
Κυριάκος Πιπίνης
∆ηµήτρης Πολυχρονόπουλος
Γιώργος Μ. Σαρηγιάννης
Νίκος Σιαπκίδης
Μάρω Σίνου
Χαρίκλεια Χάρη
Ανταποκριτές:
Αριστοτέλης ∆ηµητρακόπουλος
[Αµερική]
Νεκτάριος Κεφαλογιάννης
[Βαρκελώνη]
∆ηµήτρης Μανίκας [Βιέννη]
Μανώλης Ντούρλιας [Παρίσι]
Γ. Προκάκης, Α. Καλαντίδης
[Βερολίνο]
Υπεύθυνοι από ∆.Σ.:
Παναγιώτης Γεωργακόπουλος,
Θανάσης Παππάς,
Φραγκίσκα Χρυσολούρη

54
58

61
64

68

70
72

75

[Επιµέλεια: Ειρήνη Κουφέλη]
Α. Ρωµανός, «Κατοικίες “εκτός σχεδίου”»
Γ. Αραχωβίτης, «Η νοσταλγία της ατελούς
εµπορευµατικής παραγωγής ή ας ξαναδούµε τα
αυθαίρετα»
Μ. Μαντουβάλου, Ε. Μπαλλά, «“Αυθαίρετα”,
πολιτικές και µικροπολιτική»
Σ. Γεωργοπούλου, Β. Ιωάννου, «Η ενσωµάτωση των
περιοχών “αυθαίρετης κατοικίας” στις
πολεοδοµικές επεκτάσεις»
Γ. Ζαχαράκης, Μ. Καλλιγιαννάκης, Ε. Μουτσοπούλου,
«Αυθαίρετα, “τακτοποιήσεις” και πλέγµατα
πολιτικοοικονοµικών σχέσεων στο Ηράκλειο Κρήτης»
Ο. Οικονόµου, «Από τη καλύβα του Καραγκιόζη
...στο σαράϊ του Πασά»
Ν. Μπελαβίλας, «Η ενοχλητική πολεοδοµική
δηµοκρατία»
∆ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Ο Σ

Κτίριο πολιτιστικού ενδιαφέροντος
Γ. Μαυρόπουλος ∆ήµου Πυλαίας

90

Ε Π Ι Σ Τ Ο Λ Ε Σ

Γραµµατεία Σ.Ε.: Στέλλα Ρίζου

Επιθυµία του Συλλόγου είναι, να αξιοποιήσει τις απόψεις όλων των συναδέλφων µέσα από τις σελίδες του περιοδικού.
Είναι δυνατόν, όλες οι συνεργασίες που θα αποστέλλονται στο περιοδικό, είτε υπό µορφή παρουσιάσεων έργων, θέσεων και επιστολών να καταχωρούνται στις σελίδες του.
H Σ.Ε. ενηµερώνει όλους τους συναδέλφους που επιθυµούν να αποστείλουν υλικό, να τηρούν τις αναγκαίες τεχνικές
προδιαγραφές που ισχύουν για το περιοδικό.
Κάθε συνάδελφος που εκδηλώνει την πρόθεσή του για αρθρογραφία στα προγραµµατισµένα αφιερώµατα πρέπει να
αποστέλει πρώτα ενηµερωτική περίληψη του άρθρου του.
Τα κείµενα πρέπει να είναι αποθηκευµένα σε δισκέτα και να συνοδεύονται από PRINT-OUT και φωτογραφικό υλικό. για
άρθρα αφιερωµάτων η έκτασή τους πρέπει να κυµαίνεται από 1000-1200 λέξεις (συµπεριλαµβανοµένων των παραποµπών ή των σηµειώσεων), για άρθρα επικαίρων 700 λέξεις και για επιστολές 400 λέξεις.
Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για περαιτέρω επεξεργασία από την Σ.Ε. το υλικό να αποστέλλεται µόνο στην Γραµµατεία
του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των βιβλίων για βιβλιοπαρουσίαση.
Θα είναι πολύ χρήσιµο για όλους το περιοδικό να ∆ΙΑΒΑΖΕΤΑΙ και να ασκείται κριτική για το περιεχόµενο και την εµφάνισή του από όλους τους συναδέλφους.

σηµείωµα της σύνταξης

π°
∂¶∂

Η αυθαίρετη δόµηση στην Ελλάδα δυστυχώς είναι ένα «πρωταρχικό» στοιχείο του δοµηµένου περι-

√¡

Στηρίξτε την έκδοση
του περιοδικού µας

βάλλοντος σήµερα.
Η έλλειψη χωροταξικών-πολεοδοµικών σχεδιασµών και οικιστικής πολιτικής κατά την µεταπολεµική περίοδο ανάγκασε τα ασθενέστερα οικονοµικά στρώµατα του πληθυσµού της εσωτερικής
µετανάστευσης στην αυθαίρετη δόµηση.

R Εξοφλείστε τις συνδροµές σας στον
ΣΑ∆ΑΣ-Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων

Η εµπορευµατοποίηση της αγροτικής γης, παραθαλασσίων περιοχών δηµιούργησε την δεύτερη
γενιά αυθαιρέτων της «παραθεριστικής κατοικίας».

R Εγγραφείτε στον Σύλλογο

Η αυθαίρετη δόµηση έγινε τρόπος πλουτισµού «επιτηδείων» και «ισχυρών» συµφερόντων καταπατώντας δηµόσιες εκτάσεις, δασώδης περιοχές και αιγιαλούς.
Το περιοδικό «ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ» παρουσίασε στο παρελθόν τον προβληµατισµό των συναδέλφων για
το θέµα αυτό και έχουν γίνει προτάσεις από τον Σύλλογο κατά καιρούς στις πολιτικές ηγεσίες της

Αγαπητοί συνάδελφοι,

χώρας.
Τα αυθαίρετα είναι ισχυρός «οικονοµικός πόρος» και «πολιτικό εργαλείο» για όλους, (πολιτεία-ατοµικά, µεγάλα και µικρά συµφέροντα) που κανείς δεν θέλει να χάσει.
Στο τεύχος αυτό παρουσιάζουµε ανάτυπα άρθρων από προηγούµενες εκδόσεις, για να φανεί η διαχρονικότητα του προβλήµατος και το µόνιµο ενδιαφέρον του Συλλόγου για το οξύ αυτό κοινωνικό
πρόβληµα.
Οι αυθαιρεσίες στα µεµονωµένα κτίσµατα είναι ένα άλλο µεγάλο κεφάλαιο στο οποίο εµπλέκονται
νοµοθεσίες, συστήµατα παραγωγής δοµικών έργων, νοοτροπίες και παιδεία χρηστών κλπ.
Θεωρούµε ότι πρέπει να γίνει ένα αφιέρωµα αυτόνοµο.

Το επόµενο τεύχος (Ιανουάριος/Φεβρουάριος 2006) θα έχει αφιέρωµα µε θέµα «Τα αστικά κενά»
Επιµελητές: ∆ηµήτρης Πολυχρονόπουλος, Χαρίκλεια Χάρη

Μετά την ψήφιση της κοινής υπουργικής απόφασης, η οποία αλλάζει το κόστος
των ταχυδροµικών τελών, το περιοδικό «Αρχιτέκτονες» του ΣΑ∆ΑΣ-Πανελλήνιας
Ένωσης Αρχιτεκτόνων, το οποίο στοίχιζε 3.000,00 € για έξοδα αποστολής σε
17.500 αρχιτέκτονες σ’ όλη τη χώρα, έφτασε να στοιχίζει 14.000,00 € το τεύχος!!!
Αντιλαµβάνεστε ότι ο Σύλλογος, αδυνατεί ν’ αντεπεξέλθει σ’ αυτό το τροµερό
κόστος αποστολής.
Επειδή πιστεύουµε ότι το περιοδικό «Αρχιτέκτονες» είναι πλέον ένα αξιόλογο
και ίσως το µοναδικό αρχιτεκτονικό περιοδικό στη χώρα µας, δεν θέλουµε να
σταµατήσουµε την έκδοση και την αποστολή του, σ’ όλους τους αρχιτέκτονες.
Σας καλούµε ν’ ανταποκριθείτε στο κάλεσµα µας, καταβάλλοντας στο λογαριασµό του Συλλόγου στην Εθνική Τράπεζα το ποσό των 20,00 €, για ετήσια συνδροµή ή 30,00 € για εγγραφή και συνδροµή, ούτως ώστε να µπορέσουµε απρόσκοπτα να συνεχίσουµε την έκδοση και την αποστολή του περιοδικού «Αρχιτέκτονες» σ’ όλους εσάς που θα ανταποκριθείτε.

Καταθέστε την συνδροµή σας στον Λογαριασµό 146/480197-02 της Εθνικής
Τράπεζας δηλώνοντας το ονοµατεπώνυµό σας ώστε να πιστωθεί η συνδροµή σας.
Για το ∆ιοικητικό Συµβούλιο

18

Ο ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ

Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Π. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Γ. ∆ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

επίκαιρα .

Τον Υπουργό Πολιτισµού κ.10. το οποίο εκλέχτηκε από την Γ. ε π ί κ α ι ρ α 23 . Καραµανλή 2. Καρρά Σχετικά µε το παραπάνω αναφερόµενο ακίνητο και ύστερα από εµπεριστατωµένο υπόµνηµα το οποίο κατατέθηκε στο Σύλλογό µας.Κ.Κ. ∆ηµητριάδης Σ. Καρρά εντός µιας κρίσιµης. πραγµατοποιήθηκε από εκπρόσωπό µας αυτοψία στο συγκεκριµένο ακίνητο και επισηµαίνουµε τα εξής: Το θέµα αφορά στην κατασκευή ιδιόκτητου κατοικίας του κυρίου Ι. αποκατάσταση και ανάδειξη». Η απελευθέρωση του ακινήτου από τα κτίσµατα θα έχει ως αποτέλεσµα την ενοποίηση µε το χώρο του λεγόµενου ∆ιογενείου και την ανάδειξη του Ελληνορωµαϊκού τείχους.Σ. Μπαρδάκης Π. Τον Υφυπουργό Πολιτισµού κ. Νικολακόπουλος ψήφοι: 13 Γ. Γραµµατέας: Ταµίας: Ειδ. η οποία αναφέρει ότι «τα νέα στοιχεία τα οποία προέκυψαν από την κατεδάφιση του παλαιού κτήµατος συµπλήρωσαν τόσο την εικόνα της πορείας του Υστερο-Ρωµαϊκού τείχους όσο και τα στοιχεία της µορφολογίας του Αρχοντικού των Μπενιζέλων του οποίου επιβάλλεται η διάσωση. ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΚΙΝΗΣΗ ΑΡΧ/ΝΩΝ ΧΑΝΙΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΡΧ/ΝΩΝ ∆ΥΤ.Κ. Ελλάδας .Α.Τ. Χατζηκίδης Θ. Κ. λευκά 1. από την Αθήνα και την περιφέρεια. Θα επιτρέπει επίσης την αποκατάσταση του ανατολικού τµήµατος του Αρχοντικού των Μπενιζέλων και την ανάδειξη του συνολικά µε τον αύλιο χώρο και το ελαιοτριβείο».Παρέµβαση Αρχιτεκτόνων ∆υτ. έγκυρα 161. Η άποψη αυτή ενισχύεται από την ισχυρότατη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συµβουλίου της 18. αποτελούµενο από τους: Σιαπκίδη Νίκο Πρόεδρο Παπαγιαννόπουλο Γιώργο Α΄ Αντιπρόεδρ. Μπελιµπασάκης ψήφοι: 8 Α. ΝΕΑ ΕΝΩΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ψήφοι: 42 Π. Γεωργακοπούλου ψήφοι: 22 Κ. πραγµατοποιήθηκε την Τετάρτη 30 Νοεµβρίου 2005 και η σύνθεσή του έχει ως εξής: 22 ε π ί κ α ι ρ α Η απόφαση αυτή ελήφθη κατόπιν αυτοψίας που ενήργησε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συµβούλιο (ΚΑΣ). Τατούλη 3.Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων) Ψήφοι 47 (Σύγχρονη Αρχιτεκτονική Έκφραση) Ψήφοι 33 (∆. Κουρµπανά ψήφοι: 11 Κ. θέσης στην Πλάκα. ∆ιαµαντόπουλος Α. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Συνεδρίασε και συγκροτήθηκε σε σώµα το ∆ιοικητικό Συµβούλιο του ΣΑ∆ΑΣ-Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων. Αναστασιάδη ∆ηµήτρη Β΄ Αντιπρόεδρ. Αποτελεί ισχυρό επιχείρηµα και πρέπει να οδηγήσει στην τελική απόφαση του αποκλεισµού της κατασκευής της εν λόγω κατοικίας.2005.Μ. Ψήφοι 57 (Νέο Κίνηµα Αρχιτεκτόνων .Σ. από αρχαιολογική και ιστορική σηµασία άποψη.Ε. Παππάς Β. παρακαλούµε για την άµεση παρέµβασή σας ώστε να αποτραπεί η καταστροφή ενός σηµαντικού µνηµείου της πόλης µας. Τα στοιχεία τα οποία περιέχει το υπόµνηµα παρέχουν πλήρη και σαφή ενηµέρωση για την επιχειρούµενη αυθαίρετη και παράνοµη ενέργεια την οποία επιχειρεί ο εν λόγω ιδιοκτήτης. Μετά από ψηφοφορία των παρισταµένων µελών αναδείχτηκε το τριµελές Προεδρείο της Αντιπροσωπείας για τα επόµενα δύο χρόνια.Σ. Βενιζέλος ψήφοι: 22 Ο.4.) Στη συνέχεια έγινε ψηφοφορία για την ανάδειξη του δεκαπενταµελούς ∆ιοικητικού Συµβουλίου. Συντασσόµενοι απολύτως µε την παραπάνω απόφαση του ΚΑΣ.Λ. Γραµµατέας: Μέλη: Παναγιώτης Γιώργος Γιώργος Αλέξανδρος Αργύρης Σαράντος Πόλυ Μαρία Κώστας Κώστας Θανάσης Παντελής Ουρανία Θανάσης Βασίλης Γεωργακόπουλος Νικολάου ∆ιαµαντόπουλος Βράκας ∆ηµητριάδης Βενιζέλος Γεωργακοπούλου Κουρµπανά Μπαρδάκης Μπελιµπασάκης Μπούµης Νικολακόπουλος Οικονόµου Παππάς Χατζηκίδης Π ρος 1. της οποίας τ’ αποτελέσµατα έχουν ως εξής: ψήφισαν 162.2005 πράξη 16. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ∆. Νικολάου ψήφοι: 12 Μ. Γεωργακόπουλος Θ. ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ ∆ραστηριότητες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Την 16.Α. Το ΥΠΠΟ .Ε. Α. ΕΛΛΑ∆ΑΣ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΝΕΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ Ε. Π.∆.Κεντρικό Αρχαιολογικό Συµβούλιο (ΚΑΣ) Θέµα: Απαλλοτρίωση ακινήτου «98 β – επί της αδιεξόδου παρόδου της οδού Αδριανού στην Πλάκα» ιδιοκτησίας Ι.Α.Κ. 98 Β δεν ανοικοδοµηθεί.Σ. Βράκας έδρες: 4 20 ψήφοι 18 « 18 « 15 « έδρες: 3 29 ψήφοι 28 « 27 « έδρες: 2 16 ψήφοι 8 « έδρες: 2 22 ψήφοι 21 « έδρες: 1 11 ψήφοι έδρες: 1 12 ψήφοι έδρες: 1 11 ψήφοι έδρες: 1 5 ψήφοι Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Ο σκοπός αυτός µπορεί να επιτευχθεί «µόνο εφόσον το Ο.10. Η συνεδρίαση του ∆. της Αντιπροσωπείας που είχε πραγµατοποιηθεί στις 16. επί συνόλου 165. Μπούµης ψήφοι: 31 Γ.Ανεξάρτητη Κίνηση Αρχιτεκτόνων Χανίων . Οικονόµου Π.2005 πραγµατοποιήθηκε η 1η Γενική Συνέλευση της Αντιπροσωπείας του ΣΑ∆ΑΣΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ µε τη συµµετοχή 162 Αντιπροσώπων.

Ο τρόπος. τα συστατικά στοιχεία της πρότασης –πέραν της διαδικασίας που επιλέχθηκε– να βρίσκονται στο σεντούκι της ∆ΕΘ ΑΕ.Σ. Πρύτανης ∆ιαπιστώνουµε ότι ένα Ίδρυµα δεν µπορεί να αποφύγει αυτονόητες παιδικές ασθένειες καθώς δεν µπορεί λογικά και ορθολογικά να εξηγηθεί η πραγµατική εξέλιξη που εδράζεται στις διαφωνίες για τα προγράµµατα σπουδών. µε τον οποίο η «ελληνική πολιτεία» εµπλέκει τον συνάδελφο αρχιτέκτονα Σαντιάγο Καλατράβα. Ν. Η Θεσσαλονίκη οφείλει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας εποχής και να αναδείξει την αρχιτεκτονική δηµιουργία ως όχηµα για τον νέο σχεδιασµό. το Τµήµα αυτό έχει εγκεκριµένο από την Σύγκλητο του Πολυτεχνείου Κρήτης Πρόγραµµα Μαθηµάτων και για τα δέκα (10) εξάµηνα σπουδών. Γι’ αυτό ο ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ υποστηρίζει ότι αυτές οι διαδικασίες που προωθεί η ∆ΕΘ ΑΕ απλώς υποβαθµίζουν το ίδιο το εγχείρηµα. της Συγκλήτου µε τους συναδέλφους. Τον Υπουργό ΠΕΧΩ∆Ε 2. Η ίδια προοπτική πρέπει να δίνει διέξοδο για το νέο διεθνές εκθεσιακό κέντρο της ∆ΕΘ-HELEXPO. µακριά από εντυπωσιασµούς της στιγµής. Κυρίως όµως η µητροπολιτική Θεσσαλονίκη πρέπει να αποφασίσει µε σαφήνεια. Πρέπει να υπάρχει ανανεωµένος και επαρκής σχεδιασµός. Γρυσπολάκη Θέµα: Αρχιτέκτονες. Έχουµε τονίσει επανειληµµένως. ΠΟΥ ΥΠΗΡΞΕ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ. εµπιστεύονται τους αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς. Θα παρακολουθήσει βεβαίως και τα επόµενα βήµατα της «οµάδας λαµπρών και καταξιωµένων καθηγητών Αρχιτεκτονικής» –συναδέλφων αρχιτεκτόνων ελπίζουµε– όπως αναφέρετε στην ανακοίνωσή σας. Ο σχεδιασµός εποµένως δεν γίνεται µε διλήµµατα και µαγικές κινήσεις συσκοτίζοντας το πραγµατικό πρόβληµα που είναι η προοπτική όλων των χώρων της ∆ΕΘ και των άλλων δηµοσίων χώρων στο κέντρο. «Η πρωτοποριακή σύλληψη» της ∆ΕΘ. Αυτό φυσικά ισχύει όχι µόνον στην αρχιτεκτονική αλλά σε όλα τα Τµήµατα των πανεπιστηµίων τόσο της ηµεδαπής όσο και της αλλοδαπής. και µόνο στη συνέχεια πήρε τον δρόµο για έγκριση από τα αρµόδια όργανα.∆ήµος) οφείλουν να αναλάβουν την πρωτοβουλία για µια νέα σύνθεση. Άλλωστε οι αρχιτέκτονες (συµπεριλαµβανοµένου και του Σαντιάγο Καλατράβα). το έργο. Το παρόν και το µέλλον της σχολής είναι το µείζον και γι αυτό ευχόµαστε να αποτελέσει πρότυπο αφού βρει σταθερό βηµατισµό. Προς την οικογένεια Ελένης Καζάνη ΤΟ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΣΑ∆ΑΣ-ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗ ΒΑΘΙΑ ΤΟΥ ΛΥΠΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗΣ ΜΑΣ ΣΥΝΑ∆ΕΛΦΟΥ ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΖΑΝΗ. που θα απαντά σε όλα τα αγωνιώδη και κεφαλαιώδη ερωτήµατα για το παρόν και το µέλλον της Θεσσαλονίκης. Λάβαµε την από 8-9-2005 καταγγελία σας. πως οι δηµόσιες παρεµβάσεις που δεν στηρίζονται σε συλλογικές διαδικασίες και σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς.Προς 1. Η αρχιτεκτονική έχει την δική της φιλοσοφία και αργά ή γρήγορα θα αναδυθούν όλα τα υπαρκτά προβλήµατα. δηµοσίως –µετά τον σάλο– ότι η πρωτοβουλία της ήταν σεµνή και ταπεινή! Απαιτείται νέος διαυγής και συλλογικός βηµατισµός και προς αυτήν την κατεύθυνση ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων είναι πρόθυµος να συµβάλει. Τµήµατος Αρχιτεκτόνων Χανίων ε π ί κ α ι ρ α 25 . ακόµα και σήµερα. περιφρονώντας παράλληλα τις νοµότυπες διαδικασίες-ρυθµίσεις που έχει καθιερώσει η Πολιτεία για έργα τέτοιας κλίµακας. Το Τµήµα Αρχιτεκτόνων στα Χανιά θα επιδιώξει ουσιαστική συνεργασία µε τους τοπικούς συλλογικούς φορείς των αρχιτεκτόνων. απευθυνόµενος προς όλους τους αρµοδίους Φορείς και τους πολίτες. Με τιµή ∆ηµ. ΑΠΘ. όπως αποκαλείται στη χώρα µας το Master of Arts ή Master of Science ή Master of Engineering των αγγλοσαξωνικών πανεπιστηµίων. Γρυσπολάκη προς το ∆. παρακάµπτοντας την διενέργεια αρχιτεκτονικού διαγωνισµού και δηλώνοντας. Καρύδη προς τον ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ Αγαπητοί συνάδελφοι. Η σύνθεση αυτή µπορεί και πρέπει να προκύψει από την διενέργεια ενός διεθνούς πολεοδοµικού-αρχιτεκτονικού διαγωνισµού. Επιστολή του Ι. ∆εν τραβά καλά η ∆ΕΘ στην Θεσσαλονίκη καθώς το δις εξαµαρτείν ουκ ανδρός σοφού εστί. Ήδη όµως. θα παρακολουθήσουν τις εξελίξεις στα Χανιά γιατί είναι ζωτικής σηµασίας θέµα για τον αρχιτεκτονικό κόσµο. του Τµήµατος Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Πρυτανεία και Αρχιτεκτονική Χανίων Κύριε Πρύτανη.«star system» µετακλήσεις. Πρόεδρος της Προσωρινής Γενικής Συνέλευσης του Τµήµατος Αρχιτεκτόνων στα Χανιά Προς τον Πρύτανη Πολυτεχνείου Κρήτης Ι. Να αποβάλει τον µετεωρισµό µεταξύ εναλλακτικών-αντιθετικών προσεγγίσεων. προετοιµαζόµενη για τον νέο ρόλο στην Ευρώπη των Περιφερειών και των Πόλεων. διαδικασία που αναδεικνύει την σύλληψη. δυο βήµατα πίσω έχει µε πληρότητα αποδειχθεί πως δεν είναι η επαρκής µέθοδος για την επίλυση σύνθετων και ποιοτικών προβληµάτων. µε την δηµιουργία ενός πολιτιστικού άξονα αναψυχής και άλσους µεγάλης κλίµακας. Επί πλέον τονίζει. Παν. και σε όσα σηµεία αυτή µε αφορά. Κρήτης. Καρύδης Καθηγητής ΕΜΠ. Ας δούµε την Ευρωπαϊκή εµπειρία. Ενηµερωτικό ∆ελτίο ΤΕΕ 6. Αρκεί να θυµηθούµε την κατασκευή των καταστηµάτων κατά µήκος της οδού Αγγελάκη χωρίς πνοή και συνεκτικό σχεδιασµό.Σ. όµως. Γι’ αυτό η ελπίδα σας για την διατήρηση των άριστων σχέσεων σας µε τον αρχιτεκτονικό κόσµο είναι και δική µας ελπίδα. για µια νέα πολεοδοµική θεώρηση των πραγµάτων. Απαιτείται συλλογική και ανοικτή διαδικασία.Σ. Ο ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ. Τα ακριβή αίτια της καθ’ όλα νόµιµης και εκ των πραγµάτων επιβεβληµένης αντικατάστασης των πέντε συναδέλφων από την Προσωρινή Γενική Συνέλευση του Τµήµατος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης αναφέρονται λεπτοµερώς στην επιστολή της Πρυτανείας. .ΟΡ. είµαι σε θέση να σας πληροφορήσω για τα παρακάτω: Όπως γνωρίζετε το Τµήµα Αρχιτεκτόνων στα Χανιά λειτούργησε για πρώτη φορά τον περασµένο χρόνο (1ο και 2ο εξάµηνα). Οι ταχτικές του ένα βήµα µπρος. Θεσσαλίας – Ενηµερωτικό ∆ελτίο ΤΕΕ – Συλλόγους Αρχιτεκτόνων Κρήτης Για τους αρχιτέκτονες της χώρας είναι αδιανόητη η συνεπαγωγή πως προγράµµατα σπουδών που εφαρµόζονται σε όλες τις αρχιτεκτονικές σχολές και έχουν προταθεί από την αντικατασταθείσα προσωρινή Γ. Πατρών. την ιδέα. το οποίο µπορείτε ανά πάσα στιγµή να συµβουλευτείτε. το οποίο παρουσίασαν στη Σύγκλητο και απερρίφθη από αυτήν στις συνεδριάσεις της στις 1 και 147-2005 υπό την προεδρία του απελθόντος πρύτανη.ΘΕ. για εκπόνηση µυστικών σχεδίων και κυρίως για τήρηση µυστικών διαδικασιών είναι πραγµατικά «εµπνευσµένη κίνηση»! Ο ΣΑ∆ΑΣ-Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων οφείλει να τονίσει πως οι διαδικασίες αυτές ακυρώνουν και τις καλύτερες προθέσεις αφού η κρυψίνοια και η έπαρση είναι οι πιο κακοί σύµβουλοι. Πρέπει να υπενθυµίσουµε πως η ∆ΕΘ έχει κατά καιρούς εκπονήσει µελέτες και ερευνητικά προγράµµατα στοχεύοντας στην «αξιοποίηση» της περιουσίας της. αδικεί τον σπουδαίο αρχιτέκτονα και καλλιτέχνη και δηµιουργεί µείζονα προβλήµατα συµπεριφοράς στη διαχείριση της εξουσίας. Η διαφωνία. Γι’ αυτό τονίζουµε πως κανένας σχεδιασµός δεν γίνεται εν κρυπτώ καθώς είναι αδιανόητο. µε συνθετικές προσεγγίσεις. του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ Κοινοποίηση: – Προέδρους Τµηµάτων Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πολ. δεν γίνονται δεκτά από την παρούσα Πρυτανική Αρχή. Η τοµή αυτή συνίσταται στο γεγονός ότι οι βασικοί Φορείς για τον σχεδιασµό (ΥΠΕΧΩ∆Ε . ας ακολουθηθεί ο δρόµος της σύνεσης και της επιστηµονικής διερεύνησης και όχι το «επιχρυσωµένο έργο» άµεσης κατανάλωσης. ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ΑΕ 4. Στο συγκεκριµένο λοιπόν πρόγραµµα. η οποία δηµοσιεύτηκε στην εφηµερίδα «Χανιώτικα Νέα» στις 2-8-2005. 206/5-9-2005. ∆ήµο Θεσσαλονίκης 3. Αυτή η προοπτική πρέπει να έχει πυξίδα και σταθερότητα. καθότι το όλο θέµα έχει να κάνει µε το ρυθµιστικό και τα επί µέρους σχέδια. Την επισυνάπτουµε για ενηµέρωσή σας. τέθηκε υπόψη των σπουδαστών της αρχιτεκτονικής σχολής (στη συνέλευσή τους της 12ης Σεπτεµβρίου 2005 στα Χανιά). Αποτελεί αξίωµα απαράβατο διεθνώς ότι η ειδίκευση παρέχεται στο Μεταπτυχιακό ∆ίπλωµα Ειδίκευσης. διαχρονικά συντείνουν στην αναγκαιότητα επιβολής µιας βαθιάς τοµής στα σχεδιαστικά πράγµατα της µητροπολιτικής Θεσσαλονίκης. δεν προτείνουν στην Πρυτανεία σας ικανά προγράµµατα που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες µιας νεοσύστατης αρχιτεκτονικής σχολής. ΕΜΠ. µεσοµακροπρόθεσµα και σε συνδυασµό µάλιστα µε την διεκδίκηση της ΕΧPΟ το 2012. Έχει να κάνει µε την ανάπτυξη µιας νέας κεντρικότητας στην δυτική Θεσσαλονίκη. η οποία σωστά αναφέρετε στην επιστολή σας δεν είναι ούτε επιθυµητή. την πόλη και που σε αυτή την χώρα φαντάζει ως µια περιττή διαδικασία χωρίς περιεχόµενο. Κύριε Πρύτανη. – ΤΕΕ/Παράρτηµα ∆υτικής Κρήτης Όλοι όσοι διοίκησαν ή διοικούν σχολές αρχιτεκτόνων. ούτε σκόπιµη αλλά ούτε και νόµιµη. Παν. και σας γνωρίζουµε ότι συµφωνούµε απολύτως µε τη διατυπωθείσα άποψή σας ότι η ειδίκευση δεν έχει θέση στο προπτυχιακό δίπλωµα του αρχιτέκτονος µηχανικού. δεν προβλέπεται «πρόωρη εξειδίκευση των φοιτητών στο προπτυχιακό επίπεδο». η οποία εκφράσθηκε µε την οµόφωνη απόφασή της για αντικατάστασή τους στη συνεδρίαση υπ’ αρ. Όλα τα παραπάνω. πως ο στρατηγικός σχεδιασµός της Θεσσαλονίκης έχει παρελθόν. Κοινοποίηση: – Προέδρους Αρχιτεκτονικών Σχολών – Πρώην Προσωρινή Γ. απαξιώνουν την αρχιτεκτονική και τους Έλληνες αρχιτέκτονες και δεν αντισταθµίζονται µε «σπουδαίες» . Επιστολή του ∆. σε συνεργασία µε όλες τις αρχιτεκτονικές σχολές. για ένα ρυθµιστικό και πολεοδοµικό σχέδιο για τη µητροπολιτική περιοχή. Αυτή η προοπτική πρέπει να αποκλείει την υπερδόµηση και να συντείνει στην αναβάθµιση της κεντρικής περιοχής. Αναφορικά µε την από 8 Σεπτεµβρίου 2005 επιστολή σας. καθώς και η διατυπωθείσα άρνησή τους να συνεργαστούν µε τα Όργανα ∆ιοίκησης του Ιδρύµατος που τους προσκάλεσε να βοηθήσουν. τους διαγωνισµούς για το παραλιακό µέτωπο και τις προβλήτες που έχουν σχεδιάσει αρχιτέκτονες διεθνούς κύρους και έχουν µείνει αναξιοποίητοι. και. µε το στρατηγικό σχέδιο. δεδοµένου άλλωστε ότι ένα από τα προβλεπόµενα µαθήµατα στο 9ο εξάµηνο είναι η «Εισαγωγή στην επαγγελµατική πρακτική». ήταν η παντελής έλλειψη µαθηµάτων µηχανικού στο 5ετές Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών. όπως και στην περίπτωση των ολυµπιακών αγώνων. ∆ΠΘ. συζητήθηκε εξαντλητικά µε αρχιτέκτονες που πρόκειται να διδάξουν τα σχετικά µαθήµατα (συνεδρίαση της 15ης Σεπτεµβρίου 2005 στην Αθήνα). αλλά δεν υπήρχε πρόγραµµα εγκεκριµένο από την Σύγκλητο για τα επόµενα έτη σπουδών. φυσικά µε τον ΣΑ∆ΑΣ. ∆ιατελώ µετά τιµής Καθηγητής Ιωακείµ Γρυσπολάκης. παρόν και µέλλον. Ηµερήσιο Τύπο & ΜΜΕ Καλά τραβά η ∆ΕΘ. χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσµατα. την υλοποίηση του σχεδιασµού για το δυτικό τόξο και την αξιοποίηση των στρατοπέδων. Με την ελπίδα της διατήρησης των άριστων σχέσεων του Ιδρύµατός µας µε τον αρχιτεκτονικό κόσµο. 24 ε π ί κ α ι ρ α Κύριε Πρόεδρε. Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης 5. σε συνδυασµό µε τις ελλειπτικές προσεγγίσεις της ∆ΕΘ. η οποία όµως αναγκαστικά θα διατρέχει το παρόν και το µέλλον της Σχολής στα Χανιά. απαξιώνοντας την αρχιτεκτονική και αδιαφορώντας για τις απόψεις των φορέων και της επιστηµονικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Ο ΣΑ∆ΑΣ-Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων έχει µακροχρόνια και συνεχή συνεργασία και συµπόρευση µε όλες τις αρχιτεκτονικές σχολές της χώρας την οποία θα διατηρήσει και θα εµβαθύνει.Ν. στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Το πρόγραµµα αυτό ετοιµάστηκε από αρχιτέκτονες (µέλη της Προσωρινής Γενικής Συνέλευσης).

Ωδεία. Άρθρο 5. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται κατά την κρίση του αγωνοθέτη 2. από το στάδιο της µελέτης µέχρι την πραγµατοποίησή τους. Η επικύρωση του αποτελέσµατος του διαγωνισµού. Κατά την 1η φάση. Ως αξιόλογα τεχνικά έργα και ανεξάρτητα από το αν πραγµατοποιούνται µε την διαδικασία της αυτοχρηµατοδότησης. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται υποχρεωτικά όπου η προϋπολογιζόµενη αµοιβή µελέτης του προς διερεύνηση θέµατος ξεπερνά το καθοριζόµενο από το Π∆ 346/30-09-98 ποσό των 200. επαίνους. ενός συγκεκριµένου θέµατος. 5. µέλη του ΤΕΕ µε δικαίωµα άσκησης ελεύθερου επαγγέλµατος στην Ελλάδα 4. συγκροτήµατα συλλογικής κατοικίας και οργανωµένης δόµησης. για την σύνταξη της διακήρυξης και την υποβοήθηση της κριτικής επιτροπής.000 Ε. αφ’ ενός την καλύτερη δυνατή επίλυση από πολεοδοµικής. διπλωµατούχοι Ανωτάτων σχολών. προσκαλείται συγκεκριµένος αριθµός αρχιτεκτόνων. είναι 2ετής και το κάθε µέλος της δεν έχει το δικαίωµα να συµµετέχει σε περισσότερες από δύο συνεχόµενες θητείες.) 5.ΠΡΟΣ ΥΠΕΧΩ∆Ε-ΥΠΕΘΟ σχέδιο θεσµικού πλαισίου . τις κατευθύνσεις και τα πλαίσια που θα δοθούν στους διαγωνιζόµενους. η Ε.4.οι ΟΤΑ πρώτης και δεύτερης βαθµίδας. Επιτροπή Αρχιτεκτονικών ∆ιαγωνισµών Ε. έχουν επίδραση σ το ευρύτερο δοµηµένο ή φυσικό περιβάλλον.2 ∆ιαγωνισµοί προσχεδίων Οι διαγωνισµοί αυτοί έχουν ως στόχο. η οποία εντός 5 ηµερών του προτείνει σύµβουλο.3. Πανελλήνιοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί νέων αρχιτεκτόνων ηλικίας µέχρι 40 ετών.Α. θεωρούνται µεταξύ άλλων τα παρακάτω: 1. συγκροτούν την νοµική βάση του διαγωνισµού και είναι δεσµευτικά για τον αγωνοθέτη. 5.∆.000 Ε. Αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί α. η κριτική επιτροπή επιλέγει ένα συγκεκριµένο αριθµό προτάσεων.1. σταθµοί Υπεραστικών λεωφορείων. Ευρωπαϊκοί αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί. για την µελέτη και επίβλεψη τεχνικών έργων µέχρι την πλήρη υλοποίησή τους. ο όγκος.5. Στον νικητή του διαγωνισµού ανατίθεται υποχρεωτικά. συγκροτείται από έναν (1) αρχιτέκτονα εκπρόσωπο του ΤΕΕ. 4. 541/78 Σε περιπτώσεις όπου το αντικείµενο της αρχιτεκτονικής µελέτης.∆. 5. ως έκφρασης πνευµατικής καλλιέργειας και πολιτισµού . 2. Η Ε. όπου η προϋπολογιζόµενη αµοιβή µελέτης του προς διερεύνηση θέµατος είναι µικρότερη των 200. ή άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Αν σε ∆ιεθνή διαγωνισµό συντρέχουν και οι περιπτώσεις. Ο σύµβουλος µπορεί να είναι φυσικό ή νοµικό πρόσωπο ή τεχνική υπηρεσία και συνυπογράφει την διακήρυξη µε τον αγωνοθέτη.Α. ∆ικαίωµα συµµετοχής στους Πανελλήνιους αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς έχουν όλοι οι αρχιτέκτονες.000 Ευρωπαϊκών Νοµισµατικών Μονάδων.∆. υποχρεούνται σε προκήρυξη αρχιτεκτονικών διαγωνισµών σύµφωνα µε τον παρόντα κανονισµό για. Βιβλιοθήκες. µε τις εµπειρίες και τα συµπεράσµατα της 1ης φάσης. Η Ε. αρχιτέκτονες που έχουν συµπληρώσει 10ετία από κτήσεως αδείας επαγγέλµατος και διαθέτουν πέντε (5) τουλάχιστον διακρίσεις (βραβεία.Χ. η διακήρυξη και οι απαντήσεις στα ερωτήµατα των διαγωνιζοµένων. Σιδηροδροµικοί.Μ.716). 3.4. ∆ηµαρχεία. που αφορά την προσαρµογή της Ελληνικής νοµοθεσίας στις διατάξεις της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ. είναι µόνιµο. ∆ικαίωµα συµµετοχής στους Ευρωπαϊκούς αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς έχουν όλα τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.∆. εξαγορές) σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς. Η συγκρότηση του φακέλου µε τις πληροφορίες. 4. χωροτάκτες.6.Μ. Η έγκριση της διακήρυξης. η εκπόνηση των υπολοίπων σταδίων της µελέτης.∆. διασφάλιση των πολιτιστικών αξιών. σύµφωνα µε την σύµβαση. κοινό όργανο του ΤΕΕ και του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ. Αθλητικές εγκαταστάσεις µεγάλης κλίµακας. και 1αρχιτέκτονα καθηγητή εκπρόσωπο των Ελληνικών αρχιτεκτονικών σχολών. 3. Αίθουσες συναυλιών. τα ΝΠ∆∆ . 4. Σε περίπτωση που ο αγωνοθέτης δεν µπορεί να ορίσει εκπρόσωπό του στην επιτροπή αρχιτέκτονα αντίστοιχων προσόντων µε τα υπόλοιπα µέλη της επιτροπής. 2. που δεν µπορεί να είναι µικρότερος των τριών και τα στοιχεία τους αναφέρονται στην προκήρυξη.Α. και τους προσκαλεί να συµµετάσχουν στην 2η φάση. 3. υποχρεωτικά όπου η προϋπολογιζόµενη αµοιβή µελέτης του προς διερεύνηση θέµατος ξεπερνά το καθοριζόµενο από το Π∆ 346/30-09-98 ποσό των 200. Κτιριακά έργα όπως: Μουσεία.Α. Λιµενικοί σταθµοί.2.000 Ε. Υποχρεώσεις του συµβούλου κατά την προετοιµασία του διαγωνισµού είναι: 1. που καθορίζει τις εθνικές διαδικασίες για την διεξαγωγή αρχιτεκτονικών διαγωνισµών µελετών. περιοχών χαρακτηρισµένων ως ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους. Κτίρια κεντρικής διοίκησης δηµοσίων υπηρεσιών. πέραν των ανωτέρω εφαρµόζονται και όλες οι διατάξεις του Π∆ 346/30-09-98. λειτουργικής ή και κατασκευαστικής πλευράς. 26 ε π ί κ α ι ρ α Αεροδρόµια. ανάλογα µε το είδος του διαγωνισµού και σύµφωνα µε απόφαση ΤΕΕ και ΣΑ∆ΑΣΠΕΑ. ειδικοί επιστήµονες ειδικότητας σχετικής µε το αντικείµενο του διαγωνισµού και µε δικαίωµα άσκησης ελεύθερου επαγγέλµατος για το αντικείµενο αυτό στην Ελλάδα ή στη χώρα τους. επαίνους. πράσινου και θαλάσσια µέτωπα.Ν. Σκοπός Σκοπός των αρχιτεκτονικών διαγωνισµών είνα : 1.∆. Ορισµός Αρχιτεκτονικός διαγωνισµός είναι η διαδικασία για την επιλογή της καλύτερης ιδέας ή πρότασης για την υλοποίηση αξιόλογων τεχνικών έργων. Η καταξίωση του αρχιτεκτονικού έργου ως στοιχείου πολιτισµού.3 ∆ιαγωνισµοί δύο φάσεων Η προκήρυξη διαγωνισµού δύο φάσεων αποσκοπεί στην αντιµετώπιση θεµάτων σηµαντικής εµβέλειας και εξειδικευµένου χαρακτήρα.2 και .Ο. οι οργανισµοί δηµοσίου δικαίου και οι ενώσεις που συγκροτούνται από τους προαναφερόµενους οργανισµούς όπως αναλυτικά περιγράφονται στο άρθρο 2 παρ. σε συνδυασµό µε τον µελετητή που την συνέταξε. τα µέλη της κριτικής επιτροπής και πρόσωπα που έχουν εξαρτηµένη επαγγελµατική σχέση εργασίας ή συγγένεια πρώτου βαθµού µε τα παραπάνω πρόσωπα. Άρθρο 2. πολεοδοµική και περιβαλλοντική σηµασία όταν η λειτουργία του. όπου η προϋπολογιζόµενη αµοιβή αρχιτεκτονικής µελέτης του προς διερεύνηση θέµατος είναι µικρότερη των 200. Σύµβουλος αγωνοθέτη Ο αγωνοθέτης οφείλει να ορίσει έναν σύµβουλο. διατηρώντας πάντα την ανωνυµία των συµµετεχόντων. κατά την κρίση του αγωνοθέτη. εκ των οποίων τουλάχιστον 4 βραβεία καθώς και τρεις (3) συµµετοχές σε επιτροπές κρίσης αρχιτεκτονικών διαγωνισµών. χωρίς να προβεί σε µεταξύ τους αξιολόγηση. µετά από εκδήλωση ενδιαφέροντος.λπ. σας αποστέλλουµε τον παρόντα κανονισµό – Θεσµικό πλαίσιο. Εκκλησιαστικά συγκροτήµατα. αφ’ ετέρου την ανάδειξη του κατάλληλου µελετητή για την περαιτέρω επεξεργασία του θέµατος. Άρθρο 1. 3. γραµµατειακή υποστήριξη και εξοπλισµό. µε δικαίωµα άσκησης ελεύθερου επαγγέλµατος στην Ελλάδα ή στην χώρα τους. όπως αυτά περιγράφονται στο άρθρο 2 παρ.6. τους όρους της συµβάσεως και την διαδικασία υλοποίησης του έργου. πληρότητα πρακτικών.5. είναι η Επιτροπή Αρχιτεκτονικών ∆ιαγωνισµών (Ε. Κατά την 2η φάση η κριτική επιτροπή. Αξιόλογο τεχνικό έργο θεωρείται το έργο που έχει ευρύτερη αρχιτεκτονική. Με τον παρόντα κανονισµό καθορίζεται η διαδικασία υλοποίησης όλων των φάσεων ενός αρχιτεκτονικού διαγωνισµού και προσδιορίζονται τα δικαιώµατα και οι υποχρεώσεις του αγωνοθέτη και των διαγωνιζοµένων.Α. Της συµµετοχής του διαγωνισµού αποκλείεται κάθε πρόσωπο που µε οποιοδήποτε τρόπο έχει συµµετάσχει στην προπαρασκευή και σύνταξη του προγράµµατος του διαγωνισµού. παραλιακής και λιµενικής ζώνης. Η επίλυση διαφορών µεταξύ αγωνοθέτη.1 ∆ιαγωνισµοί ιδεών Οι διαγωνισµοί αυτοί έχουν ως στόχο τη διερεύνηση και αποσαφήνιση ενός θέµατος µε σκοπό την επιλογή της βασικής ιδέας από χωροταξικής.1. Άρθρο 4. ∆ιαµορφώσεις-αναπλάσεις όπως: Εθνικών και ∆ηµοτικών πάρκων. κατά την κρίση του αγωνοθέτη. Ο αρχιτεκτονικός διαγωνισµός είναι υψίστης σηµασίας και σπουδαιότητας πνευµατική και πολιτιστική διαδικασία και όλες οι προτάσεις που κατατίθενται αποτελούν πνευµατική δηµιουργία. Άρθρο 6. (6) και (7) µελετών. β. Σε περίπτωση που ο αγωνοθέτης δεν διαθέτει σύµβουλο. Η επιλογή της καλύτερης και αρτιότερης λύσης. δικαίωµα συµµετοχής έχουν και όσοι περιγράφονται στο εδάφιο 4. Παρακολουθεί την τήρηση αρχείου αρχιτεκτονικών διαγωνισµών από τον ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ και µεριµνά για την έκδοση τεύχους-αφιερώµατος στον κάθε διαγωνισµό. όλοι οι προαναφερθέντες φορείς. Η 1η φάση συνιστά διαγωνισµό ιδεών και η 2η φάση αποτελεί διαγωνισµό προσχεδίων. σύµφωνα µε τον πίνακα µελετών του Π. το 20% του τετραετούς προϋπολογισµού των έργων που προκηρύσσουν στις κατηγορίες (2). την κριτική επιτροπή και τους διαγωνιζόµενους. Συνεδριακά κέντρα. πολεοδόµοι. Η Ε. Η παροχή συµβουλών προς τον αγωνοθέτη σχετικά µε το κόστος του διαγωνισµού. η επιλογή των συνεργατών άλλων ειδικοτήτων που απαιτούνται για τον ολοκληρωµένο σχεδιασµό του έργου και η υψηλή επίβλεψη του έργου. δηµοσιοποίησηκ. Εκπαιδευτικά κτίρια.2 Ως προς τη συµµετοχή: 1. Ειδικότερα στην κατηγορία 3. Σε κάθε περίπτωση όµως.. εξειδικευµένο στην διαδικασία των διαγωνισµών. εκ των οποίων τουλάχιστον 3 βραβεία. 2. Συµµετοχή Άρθρο 3.Α.∆. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται. ∆ιεθνείς ή Πανελλήνιοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί σπουδαστών αρχιτεκτονικών σχολών ή ισοτίµων σχολών εξωτερικού. 2. τις νοµικές υποχρεώσεις του.2. η διευκόλυνση και η παροχή επεξηγήσεων στον αγωνοθέτη για την διενέργεια του αρχιτεκτονικού διαγωνισµού και το είδος του. 3.3 του άρθρου 3. σταθµοί. Η δια της αρχιτεκτονικής. Ο νικητής του διαγωνισµού αναλαµβάνει.∆. 3. Ο ορισµός των µελών της κριτικής επιτροπής µε κλήρωση εκτός φυσικά του εκπροσώπου του αγωνοθέτη. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται.2. 4. 4. Η Ε.Ν. 4.3.Ν. Παράλληλα η Ε.: 1. Η διασφάλιση της διαφάνειας κατά την πορεία υλοποίησης του έργου µέσω της κατοχύρωσης του αδιάβλητου των διαδικασιών ανάθεσης. 4. Είδη Αρχιτεκτονικών ∆ιαγωνισµών Οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί διακρίνονται: Ως προς το είδος: 3. 3.∆. που προτίθεται να υλοποιήσει το Κράτος. εξαγορές) σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς. χρέη µελετητή ή τεχνικού συµβούλου του αγωνοθέτη για την παραπέρα πορεία του έργου. είναι: 1. Ο κανονισµός αυτός. Θέµατα αστικού σχεδιασµού και εξοπλισµού πόλης. 7. Τηρεί ενιαίο κατάλογο κριτών. πολεοδοµικής ή αρχιτεκτονικής πλευράς. Η επιλογή γίνεται από κριτική επιτροπή µετά από σύγκριση µελετών και µε την απονοµή χρηµατικών βραβείων. απευθύνεται στην Ε. 8 του ανωτέρω Π∆.Α. 6.Α. κατά την κρίση του αγωνοθέτη. µπορεί να συµπληρώσει και να εµπλουτίσει τα στοιχεία που θα δοθούν στις µελέτες που έχουν επιλεγεί. ένα (1) αρχιτέκτονα εκπρόσωπο του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ. δηλαδή που να διαθέτουν 15ετή εµπειρία και τουλάχιστον δέκα (10) διακρίσεις (βραβεία.2. κριτικής επιτροπής και διαγωνιζοµένων. Η θητεία των µελών της Ε. Πανελλήνιοι ή διεθνείς αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί µε πρόσκληση (άρθρο 5 Ν. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται.Α. διπλωµατούχοι Ανωτάτων σχολών.2. αρχιτεκτονικής.3 του Π∆ 346/30-09-98 εφ’ όσον φυσικά έχουν το δικαίωµα και τα προσόντα να υπογράψουν αντίστοιχες µε το αντικείµενο του διαγωνισµού συµβάσεις. Η αµοιβή του συµβούλου βαρύνει τον αγωνοθέτη. 4. Τηρεί κατάλογο έµπειρων αρχιτεκτόνων ικανών να παράσχουν (µε αµοιβή) υπηρεσίες τεχνικού συµβούλου στον αγωνοθέτη.οργανισµών και φορέων.1.∆. αµείβεται µε παράβολο που καταβάλουν οι αγωνοθέτες κατά την έγκριση της διακήρυξης.Μ. ∆ικαίωµα συµµετοχής στους ∆ιεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς έχουν όλοι οι αρχιτέκτονες.) 5. 4.∆. 3. Κεντρικές αγορές. 2 του Π∆ 346/30-09-98. 5. σύµφωνα µε το άρθρο 2 παρ.Α. 4. 5. σύµφωνα µε τον παρόντα κανονισµό. Ο σύµβουλος πρέπει να µελετήσει την προβληµατική του διαγωνισµού και να οργανώσει µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο την διεξαγωγή του. κτίρια και κτιριακά συγκροτήµατα που καταλαµβάνουν ολόκληρα οικοδοµικά τετράγωνα ή χωροθετούνται σε ζώνες αναψυχής.Μ. Αρµοδιότητες της Ε. Αντικείµενο Αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί προκηρύσσονται για κάθε αξιόλογο τεχνικό έργο. µετά τον έλεγχο του νοµότυπου της όλης διαδικασίας (τρόπο αξιολόγησης. δικαίωµα συµµετοχής έχουν όλοι οι σπουδαστές των αρχιτεκτονικών σχολών εσωτερικού ή αναγνωρισµένων σχολών εξωτερικού. σηµαντικών δηµοτικών πλατειών και δρόµων. είναι µεγαλύτερο των 200. διαθέτει µόνιµο χώρο εγκατάστασης. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται. µε σαφώς δεδοµένα στοιχεία και απαιτήσεις.Α.∆. είναι τριµελής και συγκροτείται από αρχιτέκτονες σηµαντικής εµπειρίας και ειδικών προσόντων. προστασία του περιβάλλοντος και βελτίωση της ποιότητας ζωής κατά την επιταγή των άρθρων 16 και 24 του συντάγµατος. 3. για το σύνολο των υπηρεσιών που παρέχει. Στον κατάλογο αυτόν συµµετέχουν.1.) ή της των χωρών του Ε. αντίστοιχα.000 Ε.Ν. προτείνει στον αγωνοθέτη να επιλέξει τον εκπρόσωπό του από κατάλληλο κατάλογο που τηρεί. Προεδρεύει της επιτροπής αυτής ο αρχαιότερος. κατά την κρίση του αγωνοθέτη. Οι διαγωνισµοί αυτοί προκηρύσσονται.1. Η ανάλυση του αντικειµένου του διαγωνισµού και η έκφραση της θέλησης του αγωνοθέτη. ε π ί κ α ι ρ α 27 . Σε κάθε περίπτωση µπορούν να συµµετάσχουν ως συνεργάτες σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς. αν ο ίδιος δεν διαθέτει. Ο συντονισµός. Πανελλήνιοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί. 2. Η τεκµηριωµένη σύνταξη του κτιριολογικού προγράµµατος. ∆ιεθνείς αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί. εκτός ΦΠΑ.κανονισµού για τον καθορισµό των εθνικών διαδικασιών διεξαγωγής διαγωνισµών µελετών στον τοµέα της αρχιτεκτονικής Σύµφωνα µε το Π∆ 346/30-9-98/ΦΕΚ 230Α΄/12-10-98. Ευρωπαϊκοί αρχιτεκτονικοί διαγωνισµοί νέων αρχιτεκτόνων ηλικίας µέχρι 40 ετών. Συντονιστικό όργανο για την διενέργεια των Αρχιτεκτονικών διαγωνισµών και την παρακολούθησή τους. Θέατρα.

.Α. Οι διαγωνιζόµενοι µπορούν να υποβάλουν εγγράφως τυχόν ερωτήµατα µέσα στο πρώτο τέταρτο της προθεσµίας παράδοσης των µελετών . µέσω του συµβούλου του. 20.Α. καµία µελέτη δεν γίνεται δεκτή. 6. για να διευκρινιστεί: α. σηµαίνει πλήρη αποδοχή των όρων και της διαδικασίας του διαγωνισµού από πλευράς διαγωνιζοµένων. 4. Επίσης ο διαγωνιζόµενος υποβάλλει µέσα στο ανωτέρω δέµα κλειστό φάκελο αδιαφανή και σφραγισµένο µε ισπανικό κηρό. ∆ήλωση του αγωνοθέτη ότι νοµιµοποιείται για τη διεξαγωγή του διαγωνισµού. Ως χρόνος υποβολής υπολογίζεται η ηµέρα παράδοσης των µελετών στον αγωνοθέτη ή στο ταχυδροµείο ή σε δηµόσια ή ιδιωτική εταιρεία µεταφορών. Ο αριθµός των µελών της κριτικής επιτροπής καθορίζεται από την Ε. Καθορισµός του θέµατος του διαγωνισµού . τα ονόµατα των κριτών της κριτικής επιτροπής. Άρθρο 7. Οι διαγωνιζόµενοι υποχρεούνται να συµµορφώνονται απόλυτα προς τους όρους της διακήρυξης. όπως όροι δόµησης. αλλοδαπούς και Έλληνες.Α. ότι εγκρίνει και αποδέχεται την διακήρυξη.Α. να τις κρίνει.Α. Επίσης υποχρεωτικά θα περιλαµβάνει παράρτηµα µε σµικρύνσεις των παραδιδόµενων πινακίδων. µετά την σύµφωνη γνώµη της Ε. να θέσει τα ερωτή- µατα στην κριτική επιτροπή ώστε να απαντήσουν εγγράφως και µε απόδειξη παραλαβής. τον αριθµό και το µέγεθος των σχεδίων της παρουσίασης. 5. περιοριζόµενοι στα ζητούµενα από τη διακήρυξη στοιχεία σε ότι αφορά την παρουσίαση της µελέτης τους.∆. ώστε να επιλέξει τις καλύτερες για την απονοµή των βραβείων. Η έγκριση της Ε. εκ των οποίων τουλάχιστον τρία (3) βραβεία. προς όλους τους διαγωνιζοµένους δίδοντας σχετικές διευκρινίσεις. τους ανακοινώνει τον ορισµό τους και τους γνωστοποιεί το χρονοδιάγραµµα του διαγωνισµού και τα κριτήρια που έχει θέσει η διακήρυξη. ο αγωνοθέτης καλεί τα µέλη της επιτροπής και τους αναπληρωτές τους. Ο καθορισµός του αριθµού και του ύψους των βραβείων.Α. ως εκπρόσωποι του αγωνοθέτη. Η συµµετοχή του χωρίς δικαίωµα ψήφου κατά την διαδικασία κρίσης. και 2 κριτές. Ο φάκελος θα φέρει τον ίδιο αριθµό µε αυτόν της µελέτης. σύµφωνα µε το Π∆ 346/30-09-98. 10. υποχρεούται να απαντήσει επί του ερωτήµατος εντός 10 εργάσιµων ηµερών. 19. Το πλήρες χρονοδιάγραµµα διενέργειας του διαγωνισµού. ο διαγωνιζόµενος µπορεί να παραδώσει και δεύτερο δέµα συσκευασµένο µε τις παραπάνω προδιαγραφές και µε τον ίδιο ενδεικτικό αριθµό του. τον αριθµό και το ύψος των βραβείων. Η προθεσµία. προσαρµοσµένη στο ζητούµενο του διαγωνισµού και αποφεύγοντας την υποβολή µεγάλου αριθµού σχεδίων που στο στάδιο της αξιολόγησης δεν προσφέρουν ουσιαστικές πληροφορίες. Η σύνθεση και η ιδιότητα των τακτικών και των αναπληρωµατικών µελών της κριτικής επιτροπής. Εάν ο διαγωνιζόµενος αποδέχεται την επώνυµη έκθεση της µελέτης του. ∆ήλωση του αγωνοθέτη ότι αποδέχεται ως επιδιαιτητή την Ε. 9.Α.∆. τον τρόπο παρουσίασης της µελέτης. Οι ερωτήσεις και απαντήσεις αφορούν σε διευκρινίσεις των δεδοµένων του διαγωνισµού και δεν είναι δυνατόν να προκαλείται τροποποίηση των δεδοµένων του διαγωνισµού ή αλλαγή προθεσµιών . Αναγγελία διαγωνισµού Περίληψη της προκήρυξης του διαγωνισµού δηµοσιεύεται σε δύο πρωινές και απογευµατινές εφηµερίδες πανελλήνιας ηµερήσιας κυκλοφορίας και σε δύο τουλάχιστον εκδόσεις του Ενηµερωτικού ∆ελτίου του ΤΕΕ και της ΕΕ. 6.∆. Την κλίµακα του προπλάσµατος αν απαιτείται. Η αναλυτική παρουσίαση του αντικείµενου του διαγωνισµού στα µέλη της κριτικής επιτροπής. Η προθεσµία απαντήσεων στα ερωτήµατα από πλευράς αγωνοθέτη και κριτικής επιτροπής. Κάθε υποβαλλόµενη µελέτη σηµαίνεται µε ενδεικτικό αριθµό αντί ψευδωνύµου. Τα ζητούµενα προς υποβολή στοιχεία και ο τρόπος παρουσίασης των µελετών. Αναφορά ότι η συµµετοχή στον διαγωνισµό. Ο αριθµός και το ύψος των βραβείων. Άρθρο 10. Ανάλυση και περιγραφή του αντικειµένου και του σκοπού του διαγωνισµού. Η κριτική επιτροπή έχει την ευθύνη να αποφασίσει για την εγκυρότητα και την πληρότητα των προτάσεων. επαίνων και εξαγορών. Ο αγωνοθέτης είναι υποχρεωµένος. 3. περιπτώσεις. το χρονοδιάγραµµα αξιολόγησης. 14. Ο καθορισµός των στοιχείων που θα ζητηθούν από τους διαγωνιζόµενους.Α. Σε ορισµένες. 6. της έκδοσης και δηµοσιοποίησης των αποτελεσµάτων. απαιτούµενα προς υποβολή στοιχεία: 1. ∆ιακήρυξη του διαγωνισµού Η σύνταξη της διακήρυξης του αρχιτεκτονικού διαγωνισµού προϋποθέτει την εµπεριστατωµένη µελέτη και επεξεργασία του αντικειµένου. Ο τεχνικός σύµβουλος και η κριτική επιτροπή. να τις αξιολογήσει και να τις κατατάξει. 7. Η σύνταξη της διακήρυξης. 7. 16. 15. γνωστοποιεί το αποτέλεσµα στον αγωνοθέτη και εισηγείται την υπογραφή σύµβασης µε τον νικητή του διαγωνισµού. ∆έσµευση του αγωνοθέτη.∆. Η διεύθυνση. 7-9µελής επιτροπές: 5-7 κριτές από τον κατάλογο κριτών της Ε.Α. Τις κλίµακες παρουσίασης του θέµατος. το κείµενο της οποίας δεν θα πρέπει να ξεπερνά τις 1500 λέξεις. Συγκρότηση και σύνθεση της κριτικής επιτροπής Μετά την επιλογή των εκπροσώπων της Ε. 12. Στοιχεία παραδιδόµενα από τους διαγωνιζόµενους επί πλέον των ζητουµένων της διακήρυξης δεν λαµβάνονται υπόψη κατά την κρίση των µελετών και αποσύρονται προ της κρίσεως.∆. που από τις ερωτήσεις προκύπτει µεταβολή των δεδοµένων του διαγωνισµού. νοµοθετικό πλαίσιο. Παράλληλα δεν πρέπει να δηµιουργεί δεσµεύσεις στην σχεδιαστική έκφραση των διαγωνιζοµένων. Άρθρο 12. καθώς και πίνακα ποσοστών συµµετοχής των µελών της τυχόν οµάδας µελέτης υπογεγραµµένο από όλα τα µέλη της. καθώς και την επίτευξη του σκοπού του διαγωνισµού. Σε ποια κατηγορία µελετών του άρθρου 3 του παρόντος ανήκει το έργο που προτίθεται να πραγµατοποιήσει και β. Ο τρόπος διασφάλισης της ανωνυµίας των συµµετεχόντων. . έχει την δυνατότητα να εισηγηθεί τροποποιήσεις στα βραβευθέντα προσχέδια κατά την περαιτέρω επεξεργασία του θέµατος για την διασφάλιση της υλοποίησης του αποτελέσµατος του διαγωνισµού. γενικές και ειδικές κατευθύνσεις και περιορισµούς που θα δεσµεύσουν την αξιολόγηση.Α. µαζί µε τη διαδικασία της κρίσης των µελετών που θα ακολουθηθεί. 4. Η διακήρυξη. Σε περίπτωση καθυστέρησης των απαντήσεων από τον αγωνοθέτη µετατίθεται η προθεσµία παράδοσης. η κατηγορία και το θέµα του διαγωνισµού. 7. 3. 6. Προθεσµία υποβολής µελετών – ερωτηµάτων 1.ως αφετηρία προθεσµίας παράδοσης θεωρείται η ηµεροµηνία δηµοσίευσης των παραπάνω µεταβολών στο Ενηµερωτικό ∆ελτίο του ΤΕΕ. Σαν έγκυρη απόδειξη παράδοσης θεωρείται η σφραγίδα αποστολής του ταχυδροµείου ή η απόδειξη παραλαβής του ταχυδροµείου ή της εταιρείας µεταφορών η οποία µε ευθύνη του αποστολέα πρέπει να είναι ευανάγνωστη. του είδους και της κατηγορίας του διαγωνισµού σύµφωνα µε τον παρόντα κανονισµό. Σε περίπτωση που ζητείται πρόπλασµα ή άλλο στοιχείο που δεν µπορεί να περιληφθεί στο παραπάνω δέµα.∆. Άρθρο 11. 11.Α. 2. Η σύνθεση της κριτικής επιτροπής θα είναι: 1. ανάλογα µε το είδος του διαγωνισµού. ACE ή UNESCO. τον τρόπο δηµοσιοποίησης του αποτελέσµατος και γενικά κάθε στοιχείο που είναι απαραίτητο για την κατοχύρωση του αδιάβλητου της κρίσης και της επιτυχούς υλοποίησης του έργου.∆. περιγράφοντας το έργο που προτίθεται να πραγµατοποιήσει. 5µελής επιτροπές: 3 κριτές από τον κατάλογο κριτών της Ε. κατά χρονικό διάστηµα τουλάχιστον όσο και η καθυστέρηση. και όλες οι ενέργειες για την έγκρισή της από την Ε. 8. Μετά την ολοκλήρωση της κρίσης. Τρόπος υποβολής µελετών – ανωνυµία Υποχρεώσεις διαγωνιζοµένων. πριν την αναγγελία του διαγωνισµού. Κατάλογος στοιχείων που παραλαµβάνουν οι διαγωνιζόµενοι. και UIA και θα ακολουθηθούν οι διατάξεις της UIA. 28 ε π ί κ α ι ρ α 10. 2.5.Στην φάση αυτή µπορεί να αποσαφηνίσει τα κριτήρια αξιολόγησης που έχουν τεθεί από την διακήρυξη. Οι όροι και οι δικαιούµενοι συµµετοχής στον διαγωνισµό. Για τις ιδιωτικές εταιρείες µεταφορών ορίζεται προθεσµία παράδοσης 48ωρών µετά την λήξη του διαγωνισµού. Το είδος. 9. αφού καταβληθεί το αντίστοιχο παράβολο. Η διακήρυξη συντάσσεται επωνύµως από τον τεχνικό σύµβουλο του διαγωνισµού και συνυπογράφεται από τον αγωνοθέτη. µετά την σύµφωνη γνώµη της Ε. Όλη η εργασία παραδίδεται συσκευασµένη σε ένα και µόνο αδιαφανές δέµα σφραγισµένο µε ισπανικό κηρό και χαρακτηρισµένο µε τον ενδεικτικό αριθµό.Α. για τα οποία ο αγωνοθέτης αναλαµβάνει την ευθύνη της εγκυρότητάς των.5µελής για τους Πανελλήνιους διαγωνισµούς. Άρθρο 8. λεπτοµερώς και υπό µορφή καταλόγου να περιγράφει τα ζητούµενα στοιχεία από τους διαγωνιζοµένους.∆. ∆ήλωση της Ε. Τα περιεχόµενα του τεύχους της επεξηγηµατικής έκθεσης. ο αριθµός τηλεφώνου και FAX και το όνοµα του αρµοδίου εκπροσώπου του φορέα από τον οποίο παρέχονται λεπτοµερέστερα στοιχεία. ε π ί κ α ι ρ α 29 . Σε ∆ιεθνείς διαγωνισµούς µπορούν να καλούνται προσωπικότητες του χώρου πέραν των ανωτέρω. κατά τη δηµοσίευση των απαντήσεων στο Ενηµερωτικό ∆ελτίο του ΤΕΕ. Μετά την έγκριση της διακήρυξης από την Ε. βεβαιώσεις του ΤΕΕ και του ΤΣΜΕ∆Ε ότι είναι µέλος τους και ότι έχει εκπληρώσει τις οικονοµικές του υποχρεώσεις. περιλαµβάνει τη συγκεκριµένη και ακριβή περιγραφή του θέµατος. Η επιλογή των ξένων κριτών γίνεται σε συνεργασία του αγωνοθέτη µε την Ε. ο τρόπος και ο τόπος υποβολής των µελετών. Η προθεσµία και ο τρόπος υποβολής των ερωτηµάτων από τους διαγωνιζοµένους. εγκρίνεται από την Ε. ο οποίος θα περιέχει σχετική ενυπόγραφη δήλωση. Ο σύµβουλος του αγωνοθέτη αναλύει στα µέλη της επιτροπής την προβληµατική και τις απαιτήσεις του διαγωνισµού.∆. Κριτική επιτροπή Η κριτική επιτροπή συµµετέχει στην σύνταξη των απαντήσεων στα ερωτήµατα του διαγωνισµού . τη διεύθυνση. που θα συµψηφισθεί µε την αµοιβή της πλήρους µελέτης του έργου όταν και εφόσον αυτό εκτελεσθεί. 7. 13.. για λογαριασµό του αγωνοθέτη. είτε ως εκπρόσωποι της Ε. 17.. υποχρεούται στην καταβολή ως αποζηµίωσης ποσού ίσου µε το άθροισµα των βραβείων στον νικητή του διαγωνισµού. Προετοιµασία διαγωνισµού Πριν από τη προκήρυξη του διαγωνισµού ο αγωνοθέτης υποβάλει ερώτηµα στην Ε.∆. Συγκεκριµένα πρέπει να καθορίζει: 4. οι εξειδικεύσεις των οποίων θα αναφέρονται ρητά στη διακήρυξη.∆. Η επιτροπή µπορεί να είναι: . Ο αριθµός αυτός αποτελείται από πέντε ψηφία µεγέθους που ορίζεται στη διακήρυξη και τοποθετείται στο άνω δεξιό άκρο των σχεδίων και τευχών της µελέτης. µετά από αίτηση για καθορισµό κριτών από την Ε. . ∆ήλωση του αγωνοθέτη για την ανάθεση της µελέτης και επίβλεψης του έργου στον νικητή του διαγωνισµού. εφ’ όσον απαιτείται από το είδος του διαγωνισµού ή το ύψος του προϋπολογισµού. Τον καθορισµό του είδους και της συµµετοχής του αρχιτεκτονικού διαγωνισµού σύµφωνα µε τα άρθρα 3 και 4 του παρόντος. 11. που σε καµία περίπτωση δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 4 πίνακες Α0 ή ανάλογη επιφάνεια σε διαστάσεις DIN. Η κριτική επιτροπή θα είναι µικτή από αρχιτέκτονες. που είναι υποχρεωτικός για όλους τους διαγωνιζοµένους µε ποινή αποκλεισµού. ο αγωνοθέτης προχωρεί στην συγκρότηση της κριτικής επιτροπής. που σε κάθε περίπτωση πρέπει να είναι µικρότερη από τα ζητούµενα σχέδια. Άρθρο 9. ανεξάρτητα του χρόνου εκτέλεσης του έργου. 2. 8. 2. Στην περίπτωση αυτή τα αλλοδαπά µέλη της κριτικής επιτροπής θα συµµετέχουν καθ’ υπέρβαση του µέγιστου προβλεπόµενου αριθµού κριτών έτσι ώστε ο τελικός αριθµός των κριτών να είναι περιττός. 18. Η προθεσµία ολοκλήρωσης της κρίσης . Επίσης υποχρεούται να δηµοσιεύσει στο ∆ελτίο του ΤΕΕ τα υποβληθέντα ερωτήµατα και τις απαντήσεις τους εντός 20 ηµερών από τη λήξη της παραπάνω προθεσµίας. 3. Η διατύπωση των απαντήσεων στα ερωτήµατα των διαγωνιζοµένων µε την συνεργασία των µελών της κριτικής επιτροπής. από τον ίδιο. ∆. Ο αγωνοθέτης.Α. 9. 2. και 2 κριτές. Οι όροι και οι δεσµεύσεις του αντικειµένου. ότι σε περίπτωση µη ανάθεσης του έργου εντός δύο ετών από την δηµοσιοποίηση των αποτελεσµάτων.7µελής – 9µελής για Ευρωπαϊκούς και ∆ιεθνείς διαγωνισµούς ανάλογα µε την σπουδαιότητα του έργου. που θα περιέχει το ονοµατεπώνυµο. 5. 8.Α.. Μετά τη λήξη της προθεσµίας υποβολής. Το είδος.∆.∆. Ο αριθµός και το ύψος των χρηµατικών βραβείων και εξαγορών. είτε ως εκπρόσωποι του αγωνοθέτη πρέπει να είναι αρχιτέκτονες να έχουν συµπληρώσει 10 χρόνια από κτήσεως αδείας εξασκήσεως επαγγέλµατος και πέντε (5) τουλάχιστον διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς. Η Ε. Οι δικαιούµενοι συµµετοχής 5. Περιεχόµενο διακήρυξης Στη διακήρυξη κάθε αρχιτεκτονικού διαγωνισµού περιλαµβάνονται τα εξής: 1. ως εκπρόσωποι του αγωνοθέτη. Στην περίληψη αναφέρεται: 1. κανονισµοί κλπ.Α.∆. Προσόντα κριτών Όλα τα µέλη που συγκροτούν την κριτική επιτροπή. ανάλογα µε την σπουδαιότητα και το µέγεθος του αντικειµένου του διαγωνισµού. 4. η εισήγηση για την επιλογή εκπροσώπου του αγωνοθέτη και πιθανών ειδικών επιστηµόνων ή προσωπικοτήτων σχετικών µε το αντικείµενο του διαγωνισµού. Στην εξαιρετική περίπτωση. και σαφώς τεκµηριωµένες. Καθορισµός του αντικειµένου.∆. Από τους συµµετέχοντες στο διαγωνισµό πρέπει να ζητούνται µόνο τα στοιχεία εκείνα που είναι απολύτως αναγκαία για την παρουσίαση και κατανόηση της υποβαλλόµενης πρότασης. Η διακήρυξη πρέπει αναλυτικά.∆.Α. Η δέσµευση του αγωνοθέτη για την υπογραφή σύµβασης µε τον νικητή του διαγωνισµού. τους βασικούς όρους της σύµβασης µε δέσµευση του αγωνοθέτη για την ανάθεση µελέτης και επίβλεψης του έργου. σύµφωνα µε την διακήρυξη και τα κριτήρια που αυτή έχει θέσει. Η συγκρότηση της κριτικής επιτροπής. Τυχόν άλλα συµπληρωµατικά στοιχεία για τους ενδιαφερόµενους. Κατά τα λοιπά τηρούνται τα οριζόµενα για τους Πανελλήνιους Αρχιτεκτονικούς ∆ιαγωνισµούς.Α. (σε περίπτωση που δεν βραβευθεί) θα συµπεριλάβει στο ως άνω δέµα σφραγισµένο φάκελο µε τον ενδεικτικό αριθµό της µελέτης και την ένδειξη στο κάτω αριστερό µέρος «αποδοχή αποσφράγισης».. για κάθε επίλυση διαφωνίας µε τους διαγωνιζοµένους. 10. 3.

Σε κάθε περίπτωση η κρίση θα βασίζεται στα στοιχεία που έχουν δοθεί στους διαγωνιζόµενους µε την διακήρυξη και τις απαντήσεις στα ερωτήµατα.) που περιέχονται στις προτάσεις και δεν ζητούνται από την διακήρυξη. το υλικό των προτάσεων που δεν έχουν βραβευθεί και εξαγοραστεί φυλάσσεται µε ευθύνη του αγωνοθέτη και παραλαµβάνεται από τους συντάκτες του εντός προκαθορισµένου διαστήµατος. Κάθε µέλος της επιτροπής οφείλει να αναφέρει άµεσα κάθε γεγονός που θα µπορούσε να υποθηκεύσει την αντικειµενικότητα της κρίσης του και των ενεργειών του. Κατά τη διάρκεια της κρίσης τηρείται αυστηρή µυστικότητα των συζητήσεων Ειδικοί σύµβουλοι .εµπειρογνώµονες Σε περίπτωση αντικειµένου µεγάλης σηµασίας και εξειδίκευσης. Εισηγείται τυχόν τροποποιήσεις στα προσχέδια του Α’ βραβείου.000. Συντάσσει αιτιολογική έκθεση. Τα µέλη της επιτροπής δεν µπορούν να έχουν σχέση επαγγελµατικής εξάρτησης µε τους εµπλεκόµενους στον διαγωνισµό (διαγωνιζόµενους ή αγωνοθέτη). σε συµφωνία µε την Ε. περίγραµµα κτιρίου. συνοπτικά. Τα στοιχεία (φωτογραφίες. Η απόφαση της Κριτικής Επιτροπής για την απονοµή των βραβείων είναι και υποχρεωτική για τον Αγωνοθέτη. Η επιτροπή συνεδριάζει µε απαρτία των µελών της και συµµετέχουν. αφού απονείµει τουλάχιστον το Α΄ βραβείο σύµφωνα µε την διακήρυξη. γίνεται προκαταρκτικός έλεγχος των υποβληθέντων στοιχείων ως προς την εµπρόθεσµη υποβολή τους. Το κόστος των ανωτέρω θα βαρύνει τον αγωνοθέτη.Υποδεικνύει στον αγωνοθέτη τις πιθανές κατευθύνσεις για την βελτίωση της βραβευµένης πρότασης προς υλοποίηση (Α’ βραβείο). Η κατανοµή των βραβείων στους βραβευθέντες γίνεται βάσει του ακόλουθου πίνακα: ΠΛΗΘΟΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ 3 4 5 1 2 3 4 5 45% 35% 28% 33% 28% 24% 22% 21% 20% 16% 16% 12% 5. τότε αυτός αποκλείεται της διάκρισης και η θέση του καταλαµβάνεται από τον αµέσως επόµενο κατά σειρά επιτυχίας. παρουσία της ολοµέλειας της κριτικής επιτροπής και ελέγχονται ως προς την τυπική ανταπόκρισή τους στις απαιτήσεις της διακήρυξης.∆. η Κριτική Επιτροπή προβαίνει σε ολοµέλεια στην αποσφράγιση των φακέλων που περιέχουν τα ονόµατα των διακριθέντων µελετητών. στα ερωτήµατα των διαγωνιζοµένων.000 λ το κατώτερο συνολικό ποσό των βραβείων προκύπτει ως το διπλάσιο ποσό της αµοιβής της προµελέτης. Βραβεία . µε αιτιολογηµένη ψήφο των µελών και σε ολοµέλεια.∆.Σε περίπτωση αρχιτεκτονικών ∆ιαγωνισµών προσχεδίων το κατώτατο όριο του συνολικού χρηµατικού ποσού των βραβείων καθορίζεται σε πολλαπλάσιο της αµοιβής των προσχεδίων (όπως αυτή προκύπτει από το εκάστοτε διάταγµα «περί αµοιβών µηχανικών») και από τον παρακάτω πίνακα ανάλογα µε την προεκτιµηθείσα δαπάνη του έργου που δίδεται από τον Αγωνοθέτη στη διακήρυξη του διαγωνισµού και εγκρίνεται από την Ε. Ο έλεγχος αυτός γίνεται από τον τεχνικό σύµβουλο του αγωνοθέτη.∆. µονογράφεται και φυλάσσεται µε ευθύνη του αγωνοθέτη.Περαιτέρω διαδικασίες 1. 4. στο ενηµερωτικό δελτίο του ΤΕΕ σε πέντε ηµέρες από την αποσφράγιση των φακέλων µε τα ονόµατα των διακριθέντων από την Κριτική Επιτροπή µε ευθύνη και δαπάνη του Αγωνοθέτη.Α. Άρθρο 17. να µην απονείµει Α΄ ή και άλλα βραβεία και να ανακατανείµει κατά την κρίση της το σύνολο ή µέρος των βραβείων.λπ. 4.1 Προκαταρκτική εξέταση προτάσεων – αποκλεισµός προτάσεων Πριν από την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης από την κριτική επιτροπή.000 λ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ ΒΡΑΒΕΙΩΝ 4 5 ∆ = ∆απάνη έργου 3Π Πλήρης Μελέτη Π = Αµοιβή προµελέτης Για όλα τα έργα δαπάνης έως 3. Η κριτική επιτροπή µπορεί να συστήσει στον Αγωνοθέτη την εξαγορά µελετών εκτός απ’ αυτές που έχουν βραβευθεί. Στην συνέχεια προβαίνει στην κατάταξη των µελετών κατά σειρά επιτυχίας. Σε περίπτωση που ο προϋπολογισµός του έργου αποτελεί ζητούµενο του διαγωνισµού. Παράλληλα ο αγωνοθέτης υποχρεούται να διαθέσει. – Σε περίπτωση αποκλεισµού. ανάλογα µε το είδος και το µέγεθός του. η σύνθεση της Κριτικής Επιτροπής και το ύψος των βραβείων.Α. στην γενική αξιολόγηση των προτάσεων στα πλαίσια του διαγωνισµού και περιγράφει. Άρθρο 13. σύµφωνα µε τις διατάξεις του Νόµου περί αναθέσεως µελετών. το σύνολο των βραβείων µοιράζεται στους συµµετέχοντες στο διαγωνισµό και επιστρέφονται στους διαγωνιζόµενους οι σχετικές µελέτες.αφιέρωµα για τα αποτελέσµατα του διαγωνισµού. 3. 10.Α. Ανοίγονται τα δέµατα µε τις συµµετοχές. για κάθε βραβείο χωριστά. οικοδοµικός κανονισµός κ.Αποζηµίωση κριτών 1. σε δέµα που µε τη σειρά του και αυτό σφραγίζεται. δηµοσιεύονται υποχρεωτικά στον ηµερήσιο τύπο τουλάχιστον σε δύο πρωινές και δύο απογευµατινές εφηµερίδες µεγάλης πανελλήνιας κυκλοφορίας. 2. Απονέµει τα βραβεία. αν αυτές σαφώς περιγράφονται στην διακήρυξη (επιφάνειες. Η κριτική επιτροπή διατηρεί το δικαίωµα. 3. Η έκθεση υπογράφεται από όλα τα τακτικά µέλη. – Η όλη διαδικασία αναφέρεται στο πρακτικό της επιτροπής. 3. Η κριτική επιτροπή οφείλει να αποκλείσει από την διαδικασία αξιολόγησης. χωρίς δικαίωµα ψήφου τα αναπληρωµατικά µέλη και ο τεχνικός σύµβουλος ως εισηγητής .Α. Ο Αγωνοθέτης υποχρεούται. Άρθρο 14. ανεξάρτητα από το χρόνο εκτέλεσης του έργου.ΠΕΑ µια σειρά σε ηλεκτρονική µορφή. Πόρισµα της κριτικής επιτροπής Μετά το πέρας των εργασιών της. µε την σειρά που έχουν καταταγεί στην έκθεση αξιολόγησης. ύψη. στο ΤΕΕ και στον ΣΑ∆ΑΣ. ΠΛΗΘΟΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ ∆<10. Η κριτική επιτροπή εξετάζει τις µελέτες όσον αφορά την πληρότητά τους ως προς το κτιριολογικό πρόγραµµα και τους άλλους όρους της διακήρυξης. 2. Απαντά µαζί µε τον σύµβουλο του αγωνοθέτη.000. λόγω υπαιτιότητας του Αγωνοθέτη. 4. 2. Κατά την διάρκεια των εργασιών της αξιολόγησης απαγορεύεται η γνωστοποίηση του υλικού του διαγωνισµού σε τρίτους. 5. Η τελική απονοµή των βραβείων και διακρίσεων καθορίζεται από την κριτική επιτροπή. φωτογραφιών των προπλασµάτων. Η πλήρης µελέτη του έργου καθώς και η επίβλεψη αυτού ανατίθεται υποχρεωτικά στους διακριθέντες µε το 1ο βραβείο. 5.∆. ∆ΑΠΑΝΗ ΕΡΓΟΥ Άρθρο 16. αν διαπιστώσει ανεπάρκεια των προτάσεων και ύστερα από αιτιολόγηση. 3. Τις προτάσεις που δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις που έχει θέσει αναλυτικά υπό µορφή καταλόγου η διακήρυξη.Καθήκοντα της κριτικής επιτροπής Η κριτική επιτροπή είναι υπεύθυνη για την ορθή τήρηση της διαδικασίας κρίσης του διαγωνισµού. Απονοµή βραβείων Μετά το πέρας της διαδικασίας αξιολόγησης και κατάταξης των προτάσεων η κριτική επιτροπή ενεργεί ως εξής: – Πρώτα εξακριβώνει την ταυτότητα του συντάκτη της πρότασης που προτεί- νεται προς υλοποίηση και στην συνέχεια εκείνης των υπολοίπων βραβευθέντων. Η κριτική επιτροπή διατηρεί το δικαίωµα. ύστερα από τεκµηριωµένες εισηγήσεις και σύµφωνα µε τον τρόπο που περιγράφεται στην διακήρυξη. ο τόπος και ο χρόνος της έκθεσης των σχεδίων. Τα αποτελέσµατα του Αρχιτεκτονικού ∆ιαγωνισµού. 13. Καταγράφει και αιτιολογεί τις αποφάσεις της. όπου αναφέρονται οι παρατηρήσεις της για τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα κάθε µελέτης και προχωρεί στη συγκριτική εξέταση των µελετών. Προκειµένου για διεθνή διαγωνισµό τα αποτελέσµατα δηµοσιεύονται στις ενώσεις Αρχιτεκτόνων των χωρών προέλευσης των διακριθέντων και δύο αρχιτεκτονικά περιοδικά διεθνούς κύρους. 2. Σε κάθε περίπτωση εξαγοράς απαιτείται προηγουµένως η συγκατάθεση του µελετητή. µε την σειρά που κατέχουν στην γενική κατάταξη. το αργότερο µέσα σε 10 ηµέρες από τη λήξη της κρίσης. µε την συνδροµή της Ε. για το αρχείο Αρχιτεκτονικών διαγωνισµών.∆. Τα µέλη της επιτροπής οφείλουν να σεβαστούν τα κριτήρια αξιολόγησης που έχει θέσει η διακήρυξη και τις απαντήσεις που έχουν δοθεί στους διαγωνιζόµενους. 3. Τις προτάσεις που δεν έχουν αποσταλεί έγκαιρα. Η εξαγορά όµως αυτή δεν είναι υποχρεωτική για τον Αγωνοθέτη. Η κριτική επιτροπή εξετάζει µε βάση τα παραπάνω κριτήρια τις υποβληθείσες µελέτες και συντάσσει ειδικό πρακτικό κάθε συνεδρίασης. Αξιολογεί τις προτάσεις σύµφωνα µε τα κριτήρια που έχει θέσει η διακήρυξη. Η κριτική επιτροπή διατηρεί το δικαίωµα να κηρύξει άγονο τον διαγωνισµό σε περίπτωση που ο αριθµός των συµµετοχών είναι µικρότερος των τεσσάρων (4). την θέση των αποκλεισθέντων καταλαµβάνουν άλλες προτάσεις. 3.000. Τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Κριτικής Επιτροπής µαζί µε το πόρισµά της υπογράφονται από όλους τους κριτές και στέλνονται στους φορείς που εκπροσωπούνται στην Κριτική Επιτροπή. Στους Αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς ιδεών το συνολικό χρηµατικό ποσό των βραβείων καθορίζεται και βαρύνει τον Αγωνοθέτη. ∆ηµοσιοποίηση αποτελεσµάτων . – ∆ιαπιστώνει το δικαίωµα συµµετοχής στον διαγωνισµό των βραβευθέντων.Α. µπορεί να καλείται Έλληνας ή αλλοδαπός ειδικός επιστήµονας σαν σύµβουλος ή εµπειρογνώµονας να συνδράµει τον αγωνοθέτη στην σύνταξη της διακήρυξης και κατόπιν την κριτική επιτροπή. αναπροσαρµοζόµενης ανάλογα της σειράς κατάταξης. µορφολογικά στοιχεία. 5. Ο Αγωνοθέτης είναι υποχρεωµένος να οργανώσει έκθεση µε όλες τις µελέτες που υποβλήθηκαν στον Αρχιτεκτονικό ∆ιαγωνισµό εντός τριών µηνών από την ανακοίνωση των αποτελεσµάτων που θα συνοδεύονται µε τα Πρακτικά της Κριτικής Επιτροπής και δηµόσια συζήτηση στο χώρο της έκθεσης όπου η Κριτική Επιτροπή θα παρουσιάσει το σκεπτικό της κρίσης και θα απαντήσει σε σχετικές ερωτήσεις κάθε ενδιαφεροµένου. σχέδια κ. Ο χρόνος έναρξης της έκθεσης ανακοινώνεται τουλάχιστον 5 ηµέρες ενωρίτερα σε δύο εφηµερίδες και στο Ενηµερωτικό ∆ελτίο του ΤΕΕ. Η καταβολή των βραβείων και η αποζηµίωση των κριτών γίνεται σε εύλογο χρονικό διάστηµα και όχι πέραν των 3 µηνών από την ανακοίνωση των αποτελεσµάτων. Σε περίπτωση καθυστέρησης πέραν του καθοριζοµένου χρόνου (αποτελεσµάτων και χρηµατικής αµοιβής) ο Αγωνοθέτης υποχρεούται να καταβάλει τα ποσά των βραβευµένων µελετών καθώς και τις αµοιβές των κριτών προσαυξηµένες µε το νόµιµο τόκο. Σε περίπτωση µαταίωσης της κρίσης. ∆ιαδικασία κρίσης 13. να αναπροσαρµόσει συγκριτικά και ύστερα από αιτιολόγηση. Άρθρο 15. η κριτική επιτροπή συντάσσει πόρισµα όπου: Προχωρεί στην γενική αποτίµηση της διαδικασίας του διαγωνισµού. Οι κριτές οφείλουν να ασκούν το λειτούργηµά τους µε γνώµονα τις επιστηµονικές τους απόψεις και αρχές. βάσει συναφών έργων. εκτός εάν υπάρχει δήλωση του άρθρου 11 παρ. Συντάσσει πρακτικό αξιολόγησης των προτάσεων. 4. Η αποδοχή του λειτουργήµατος του κριτή συνεπάγεται παραίτηση από κάθε µορφής συµµετοχή στον διαγωνισµό ή στη µεταγενέστερη ανάληψη της µελέτης που θα προκύψει από αυτόν. Ο ειδικός σύµβουλος αυτός δεν έχει δικαίωµα ψήφου και η συµµετοχή του αναφέρεται στην διακήρυξη. 4. διατηρώντας το δικαίωµα αποκλεισµού από τα βραβεία σε περιπτώσεις µη τήρησης των απαιτήσεων της διακήρυξης.λπ. το υπόλοιπο ποσό των βραβείων. κατά την κρίση της Ε. Τα µέλη της Κριτικής Επιτροπής για την προσφερόµενη υπηρεσία τους . 8. εντός εξαµήνου από την ολοκλήρωση του διαγωνισµού εκδώσει καλαίσθητο τεύχος.. η κριτική επιτροπή οφείλει να καθορίσει επακριβώς τα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια αξιολόγησης. ύστερα από αιτιολόγηση: 1. 6. Τις προτάσεις που περιέχουν δυσανάγνωστα ή δύσληπτα στοιχεία. ειδάλλως θα είναι της επιλογής του βραβευθέντος αρχιτέκτονα. Σε περίπτωση που ένας από τους βραβευµένους δεν καλύπτει τα τυπικά προσόντα συµµετοχής στον διαγωνισµό.2 ∆ιαδικασία αξιολόγησης Πριν την αξιολόγηση των συµµετοχών. Η ανωνυµία των διαγωνιζοµένων πρέπει να τηρείται αυστηρά. λ ∆>10. Σχολιάζει όλες τις προτάσεις και λεπτοµερώς εκείνες που βραβεύθηκαν και εξαγοράστηκαν. Οι υπόλοιποι φάκελοι επιστρέφονται στους µελετητές κλειστοί και σφραγισµένοι όπως υποβλήθηκαν. 1. Τις προτάσεις που αποκλίνουν από τις πραγµατικές δεσµεύσεις του διαγωνισµού. της ∆ιακήρυξης και του Πρακτικού της Επιτροπής Κρίσης.000. ειδικότερα: 1. ειδικές εγκρίσεις. του τεύχους των βραβευµένων µελετών διαγωνισµού. ανάλογα µε το επίπεδο των βραβευοµένων µελετών. Μετά την απονοµή των βραβείων και τυχόν εξαγορών. Οι ειδικές µελέτες ανατίθενται στους ειδικούς συνεργάτες της µελέτης του 1ου βραβείου εφόσον αυτοί αναφέρονται. προπλάσµατα.). 7. 2. ή διαπιστώσει επίπεδο προτάσεων µη ανταποκρινόµενο στο επίπεδο του διαγωνισµού. Συντάσσεται έκθεση µε τα στοιχεία που παρελήφθησαν και τις τυχόν αποκλίσεις της κάθε µελέτης και αποφασίζεται η αποδοχή ή ο αποκλεισµός της κάθε πρότασης από την περαιτέρω διαδικασία αξιολόγησης. ο Αγωνοθέτης καθορίζει το συνολικό χρηµατικό ποσό των βραβείων µε τιµή µονάδας. των σχεδίων. κατά την έγκριση της διακήρυξης. 9. ενώ ο αποκλεισθείς προτείνεται για εξαγορά. µέσω της Ε. Η αµοιβή του βαρύνει τον αγωνοθέτη. Το δέµα αυτό αποσφραγίζεται µόνο ενώπιον της ολοµέλειας της κριτικής επιτροπής µετά την υπογραφή του πρακτικού της οριστικής κρίσης. την διαδικασία αξιολόγησης. Μετά το πέρας της Έκθεσης. Οι σφραγισµένοι φάκελοι που περιέχουν τα στοιχεία των διαγωνιζοµένων συσκευάζονται αφού έχουν ήδη µονογραφεί από όλα τα µέλη της κριτικής επιτροπής.

Ο αγωνοθέτης δικαιούται να χρησιµοποιήσει τις προτάσεις που έχουν βραβευθεί και εξαγοραστεί µόνον για την υλοποίηση του έργου που αποτελεί το θέµα του διαγωνισµού.∆. Οι βραβευθέντες µελετητές διατηρούν την πατρότητα και πνευµατική ιδιοκτησία της εργασίας τους και τα δικαιώµατα που απορρέουν από τη σχετική νοµοθεσία. επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ. ενώ διατηρεί το δικαίωµα εφόσον το κρίνει σκόπιµο σε περίπτωση µη απονοµής του 1ου βραβείου να αναθέσει στον ιεραρχικά πρώτο διακριθέντα. Συγκεκριµένα µίλησαν οι κ. για την διασφάλιση της καλής συνεργασίας και της ποιότητας του έργου. Πνευµατική ιδιοκτησία Ανάθεση µελετών Μετά την ανακοίνωση του αποτελέσµατος του διαγωνισµού και σε χρονικό διάστηµα µικρότερο των τριών µηνών ο αγωνοθέτης υποχρεούται στην υπογραφή σύµβασης ανάθεσης της πλήρους αρχιτεκτονικής µελέτης (προµελέτη. ∆ρούγα Ιουλία. ∆ήµητρα Χατζησάββα. Η υποχρέωση ανάθεσης του έργου στο βραβευθέν γραφείο διατηρείται για τον αγωνοθέτη εφ΄ όσον προχωρήσει οποτεδήποτε στην υλοποίηση του ανεξάρτητα από τις όποιες αλλαγές προκύψουν στο κτιριολογικό του πρόγραµµα λόγω της παρέλευσης του µεσολαβούντος χρονικού διαστήµατος ή λόγω αλλαγής οικοπέδου. Το αντικείµενο της έκθεσης αφορούσε την καταγραφή. πλατείες. τοπογραφικά. ως εκπρόσωπος της επιτροπής επιλογής των έργων Η 5η Έκθεση πρόβαλε ένα πλήθος δηµοσίων έργων (αθλητικές εγκαταστάσεις. Σύµβαση Άρθρο 19.∆. υπεύθυνη σύνταξης του περιοδικού του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης «Η αρχιτεκτονική …ως τέχνη». εργοστάσια). µελέτη εφαρµογής και τεύχη δηµοπράτησης) και επίβλεψης του έργου στον µελετητή της πρότασης που βραβεύθηκε µε πρώτο βραβείο. Στην Έκθεση συµµετείχαν επιστηµονικοί. Το υλικό των ανωτέρω προτάσεων περνά στην κυριότητά του. Συµψηφισµός βραβείων Από την συνολική προκύπτουσα αµοιβή της πλήρους µελέτης αφαιρείται σταδιακά (σε αντιστοιχία µε την ισχύουσα αναλογία των φάσεων) το ποσό του βραβείου. του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ: Παντελής Νικολακόπουλος Αντωνίου ∆ηµήτρης. Για τις µελέτες που έχουν προκύψει από αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς δεν απαιτείται έγκριση ΕΠΑΕ και για την έκδοση οικοδοµικής αδείας και για εισήγηση παρεκκλίσεων. ο Πρόεδρος της HELEXPO AE Αριστοτέλης Θωµόπουλος. Οι κατευθύνσεις µετά από σχετικό αίτηµα του αγωνοθέτη διατυπώνονται από την κριτική επιτροπή σε συνεργασία µε τον σύµβουλο του αγωνοθέτη και εγκρίνονται από την Ε.λπ. Βαλσαµάκης Κρίτων ∆ηµητρίου Γιώργος. Αποζηµίωση βραβευθέντος σε περίπτωση µη ανάθεσης – Μεταχρονισµός υλοποίησης του έργου Μετά την παρέλευση δύο ετών από την ανακοίνωση του αποτελέσµατος χωρίς την υπογραφή σχετικής σύµβασης ο αγωνοθέτης αποζηµιώνει τον βραβευθέντα µε ποσό ίσο µε το άθροισµα των βραβείων σε διάστηµα που δεν υπερβαίνει τους επί πλέον έξι µήνες. θεωρούνται επιλέξιµη δαπάνη στο ανάλογο πρόγραµµα. Θανάσης Μουτσόπουλος. οριστική. Για τους Ευρωπαϊκούς ∆ιαγωνισµούς ισχύουν οι παραπάνω διατάξεις συµπληρωµένες µε αυτές του Π∆ 346/30-09-98 και της Ενώσεως Αρχιτεκτόνων της Ευρώπης και διεξάγονται υποχρεωτικά µεταξύ των χωρών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.χ. Σε περίπτωση υπογραφής σύµβασης µετά από το παραπάνω συνολικό χρονικό διά- 5η Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου ΣΑΘ έκθεση αµείβονται από τον Αγωνοθέτη. Τροποποίηση προσχεδίων Κατά την υπογραφή της σύµβασης ο αγωνοθέτης έχει το δικαίωµα διατύπωσης συµπληρωµατικών κατευθύνσεων προς τον ανάδοχο µελετητή που µπορούν να οδηγούν σε τροποποίηση των βραβευθέντων προσχεδίων.Α. διδάσκων στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.Α.Σ. κατασκευαστές ή χρήστες των χώρων είτε ως αποδέκτες-σχολιαστές της ε π ί κ α ι ρ α 33 . και ο Πρόεδρος του ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ Τάκης Γεωργακόπουλος. γραφεία. χώροι συνάθροισης. στατικά. µε ελάχιστη αµοιβή το ποσό των 5000λ. Ισχύς του κανονισµού Οι διατάξεις του παρόντος ισχύουν για τους Πανελλήνιους Αρχιτεκτονικούς ∆ιαγωνισµούς. Παράλληλα ο αγωνοθέτης υποχρεούται να αναθέσει µέσα από την παραπάνω σύµβαση όλες τις ειδικές µελέτες του έργου (π. επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ. στις εγκαταστάσεις της HELEXPO. Η αµοιβή των κριτών καθορίζεται ίση προς το 5% επί του συνόλου των βραβείων για κάθε µέλος της κριτικής επιτροπής. και ανατίθενται µε την διαδικασία του παρόντος κανονισµού. Άρθρο 20. η συνολική αποζηµίωση συµψηφίζεται µε την αµοιβή της πλήρους µελέτης σύµφωνα µε τα όσα ήδη αναφέρθηκαν. Στα πλαίσια των εγκαινίων προγραµµατίσθηκαν και έγιναν διαλέξεις.κ. CAE και UIA. Σε περίπτωση τροποποιήσεων αφαιρείται µέρος του βραβείου ύστερα από γνωµοδότηση της Ε. ο οποίος διατηρεί και το δικαίωµα κάθε µεταγενέστερης χρήσης της. είτε ως συµµετέχοντες µελετητές. Πέραν του χρονικού αυτού διαστήµατος στην πρόσθετη αυτή αποζηµίωση προστίθενται και οι νόµιµοι τόκοι. Μελετητικά πτυχία Οι ανάδοχοι µελετητές οφείλουν να καλύπτουν από πλευράς δυναµικότητας µελετητικού πτυχίου τις σχετικές απαιτήσεις που προκύπτουν από τον προϋπολογισµό του έργου σύµφωνα µε την κείµενη νοµοθεσία. Τα πνευµατικά δικαιώµατα της κάθε πρότασης ανήκουν στον συντάκτη της.: Κώστας Μωραΐτης. µηχ/κα. αρχιτέκτων. Η αµοιβή του ειδικού συµβούλου θα καθορίζεται κατά περίπτωση από τον Αγωνοθέτη µε πρόταση της Ε.∆. Σε κάθε περίπτωση δηµοσίευσης βραβευµένων στοιχείων του διαγωνισµού. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ∆ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ Υπεύθυνος από ∆. Κίνητρα Το κόστος των αρχιτεκτονικών διαγωνισµών και οι αντίστοιχες µελέτες έργων που γίνονται στα πλαίσια επιδοτουµένων προγραµµάτων. και ο ∆ηµήτρης Ησαΐας. H Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου του ΣΑΘ πραγµατοποιήθηκε το διάστηµα 1 έως 16 Οκτωβρίου 2005. Για τους διεθνείς Αρχιτεκτονικούς ∆ιαγωνισµούς συµπληρώνονται απαραίτητα από τις σχετικές οδηγίες της UNESCO. καθώς και έργα του ιδιωτικού τοµέα (ιδιωτική κατοικία.) σε ειδικούς επιστήµονες της επιλογής του βραβευθέντος αρχιτεκτονικού γραφείου. δηµόσιους χώρους συνάθροισης κοινού). ανεξάρτητα από το αν αυτοί συµµετείχαν ή όχι στη σύνταξη των προσχεδίων του διαγωνισµού.Α. µελέτη φύτευσης κ. Το δικαίωµα αυτό δεν υφίσταται εάν ρητά και οµόφωνα διευκρινίζεται από την κριτική επιτροπή στα σχετικά πρακτικά της ότι καµία πρόταση δεν κρίθηκε άξια υλοποίησης. οι οποίες πλαισίωσαν το γεγονός της Έκθεσης. Παρευρέθηκε επίσης ο Αντιδήµαρχος Πολιτισµού και Νεολαίας Χάρης Αηδονόπουλος.στηµα των τριάντα (30) µηνών. ενώ εφόσον επέλθει ριζική αναµόρφωση των βραβευθέντων προσχεδίων το ποσό του βραβείου δεν συµψηφίζεται. Τούτο ισχύει και για το βραβευθέν αρχιτεκτονικό γραφείο το οποίο υποχρεούται σε περίπτωση ανεπάρκειας του µελετητικού του πτυχίου να συνεργασθεί για την ανάληψη της µελέτης µε άλλο γραφείο ώστε το άθροισµα των προκυπτόντων πτυχίων να καλύπτει (κατ’ εξαίρεση) την απαιτούµενη δυναµικότητα. Τα εγκαίνια της Έκθεσης έγιναν τη ∆ευτέρα 3 Οκτωβρίου 2005 και ώρα 20:00. 32 ε π ί κ α ι ρ α ∆ελτίο Τύπου Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης στα πλαίσια διοργάνωσης περιοδικών εκθέσεων αρχιτεκτονικού έργου στη Βόρεια Ελλάδα και σε συνεργασία µε το ∆ήµο Θεσσαλονίκης (µ’ ∆ηµήτρια 2005) και την HELEXPO AE διοργάνωσαν την 5η Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου µε γενικό θέµα ‘meta’. Άρθρο 18. χώρους µαζικών µεταφορών. είναι υποχρεωτική η αναφορά των στοιχείων του συντάκτη της πρότασης και του αγωνοθέτη. προβολή και ανάδειξη του αρχιτεκτονικού έργου στη Μακεδονία και τη Θράκη κατά την περίοδο 2000-2004. Κουµπής Τάκης Στα εγκαίνια απηύθυναν χαιρετισµό: ο Αντιδήµαρχος Αρχιτεκτονικού Νίκος Ταχιάος εκ µέρους του ∆ήµου Θεσσαλονίκης. Άρθρο 21. κοινωνικοί και παραγωγικοί φορείς της ευρύτερης περιφέρειας της Βόρειας Ελλάδας. Όσον αφορά την αµοιβή του γραµµατέα της Επιτροπής αυτής καθορίζεται σε ποσοστό 60% επί της αµοιβής του κριτή. στο περίπτερο 6. Ζούλιας Θανάσης Καρακώστα Σέβα.

δηλαδή την πνευµατική παραγωγή υψηλού επιπέδου και γενικώτερα τη «δηµουργία παρελθόντος». όπως αποδεικνύει το παράδειγµα του Μπιλµπάο. Μεταλλαγή και έκρηξη Τα µουσεία σήµερα έχουν εισέλθει σε µια φάση ραγδαίων εξελίξεων. Αναµφισβήτητα. δηλαδή η επιλογή κεντρόφυγων ή κεντροµόλων στρατηγικών. όπως τα σουπερµάρκετ. Κάποτε δεν αποφεύγονται οι υπερβολές και οι επιδειξιοµανίες. οι οποίοι καλούνται όχι απλώς να το «δουν» αλλά να το «βιώσουν». Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης και η Οργανωτική Επιτροπή της Έκθεσης ευχαριστούν όλους όσους συνέβαλλαν στην πραγµατοποίηση της 5ης Έκθεσης Αρχιτεκτονικού Έργου και ιδιαίτερα όλους τους συναδέλφους που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσµα για συµµετοχή. τα µουσεία πρέπει να µην υποκύψουν στη γενική εµπορευµατοποίηση και µην ταυτιστούν µε τις άλλες µορφές. που βέβαια έρχονται να θέσουν σε δεύτερη µοίρα τα έργα τέχνης και να επισκιάσουν την πρωτεύουσα αποστολή των µουσείων. Επιµέλεια Εγκατάστασης Χρήστος Γεωργουδάκης Αρχιτεκτονική Μελέτη Εγκατάστασης Μιχάλης Θεοφίλου. η ελκυστική διαφήµιση ή η ανανέωση του τεχνικού εξοπλισµού. Παρασκευή Ταράνη Βάνα Τεντοκάλη κοινωνίας. Γιάννης Τσιώµης/αρχιτέκτων της επέκτασης του Ιδρύµατος Νέου Ελληνισµού). η περίθαλψη και ο πολιτισµός αποτελούν συνταγµατικές επιταγές και αναγνωρίζονται σήµερα ως πανανθρώπινα δικαιώµατα. καθ. όπως αναλύθηκε πρόσφατα στα πλαίσια µιας διήµερης ανταλλαγής απόψεων. Η 5η Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου ήταν συνδιοργάνωση των: • ∆ήµος Θεσσαλονίκης (µ’ ∆ηµήτρια 2005) • HELEXPO AE– Infosystem • Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης 5η Έκθεση Αρχιτεκτονικού Έργου Τα µουσεία σήµερα Οργανωτική Επιτροπή Κωνσταντίνος Μπελιµπασάκης. Αναστάσιος Τέλλιος Βάνα Τεντοκάλη Γιάννης Μ. οι υπεραγορές. αλλά οι πολιτικές αποφάσεις. τα κάθε είδους µουσεία τείνουν να αντικαταστήσουν τους χώρους θρησκευτικής λατρείας και αποτελούν παντού ένα σηµαντικό τµήµα της εθνικής οικονοµίας γενικώτερα και της τουριστικής βιοµηχανίας ειδικώτερα. Παράλληλα. οι Κάϊζερ της Πρωσίας αλλά και η ε π ί κ α ι ρ α 35 . ενός µεταβαλλόµενου περιβάλλοντος. «Μπερλίνσε Γκαλερί»). ότι σε µια περίοδο δεθνούς οικονοµικής κάµψης και δραστικών περικοπών των προϋπολογισµών Θεωρητική Τεκµηρίωση Μαρία Ν. Προς αυτή την κατεύθυνση σκοπεύει και το περιβόητο µουσείο του Μπιλµπάο. προς αυτές τις δυσκολίες. Ανδρέας Κούρκουλας/αρχιτέκτων του νέου µουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς και καθ. Γιέργκ Φρίκε υπεύθυνος κατασκευής του τελευταίου µουσείου Βερολίνου. την επιτροπή επιλογής των έργων και τους χορηγούς της έκθεσης. Κατ’ αρχήν παρατηρείται το παράδοξο. η προσέλευση νέων πληθυσµιακών οµάδων. Ενώ η εκπαίδευση.Στόχος της Έκθεσης ήταν η προσέλκυση του ενδιαφέροντος του ευρύτερου κοινού για την σύγχρονη αρχιτεκτονική. και η λειτουργία τους προσπαθεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών. όπου ένα ενυπωσιακό αρχιτεκτόνηµα προσφέρει απλώς στέγη σε ποικίλες περιοδικές εκθέσεις και προσελκύει µεγάλους αριθµούς µουσειακού τουρισµού. που προσλαµβάνουν οι συρµοί της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης. ∆ανιήλ ∆ηµήτρης Κονταξάκης. ο εκσυγχρονισµός των τρόπων επι34 ε π ί κ α ι ρ α Το Βερολίνο και η Αθήνα. µεταξύ διακεκριµένων Γερµανών (Χανς Στίµαν/Γεν. δηλαδή µε την δηµιουργία µιας «εγκατάστασης». η ποικιλία των προσφερόµενων υπηρεσιών. Μαρία Ν. αρχιτέκτονας-πολεοδόµος Επιτροπή Επιλογής Έργων ∆ηµήτρης Ησαϊας. πρόεδρος ΣΑΘ Χρήστος Γεωργουδάκης. όπως είναι το άνοιγµα στο πλατύ κοινό. Γιάννης Κλειδαράς Concept Εγκατάστασης/Σχεδιασµός Έκδοσης ∆ηµιουργικό/Οπτικοακουστικά Beetroot Design Group Το βασικό ερώτηµα. τα πάρκα ελεύθερου χρόνου κλπ. που θα έχει στόχο την αλληλεπίδραση του µε τους επισκέπτες. οι πολυκινηµατογράφοι. µέσω ενός διαφορετικού τρόπου έκθεσης. που αναβλύζει είναι η χωροθέτηση τους. να κατασκευάζεται σε όλα τα κράτη µια πληθώρα νέων µουσείων. Παράλληλα κυκλοφόρησε βιβλίο-κατάλογος σε δύο γλώσσες (ελληνικά αγγλικά) ο οποίος περιλαµβάνει τόσο περιγραφή των έργων όσο και θεωρητικά κείµενα προσεγγίσεων για την αρχιτεκτονική. ∆ιευθυντής Μουσείων Βερολίνου. τους. η έξοδος στην επαρχία. Στο Βερολίνο. Μιχαήλ. αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγµατα αυτών των αντιπαρατιθεµένων περιπτώσεων. η «αποµουσειοποίηση των µουσείων». ή η στροφή της προς την αποκέντρωση. και Ελλήνων ειδικών (∆ηµήτριος Κωνστάντιος/∆ιευθυντής Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου. Θεοκλής Καναρέλης Αγνή Κουβελά Επιµέλεια Έκθεσης και Έκδοσης Αναστάσιος Τέλλιος σχόλιο ζωντανής αρχιτεκτονικής δηµιουργίας του τόπου µας. Έτσι δεν προέχουν ο πολεοδοµικός και ο αρχιτεκτονικός σχεδιασµός. Θανάσης Παππάς Παρασκευή Ταράνη. ∆ανιήλ.

επίκ. Ο αρχιτέκτων Josef Paul Kleihues µετέτρεψε –στη δεκαετία 1990-2000– τον παλαιότερο σιδηροδροµικό σταθµό του Βερολίνου (1847) σε µουσείο πολιτική βούληση των δύο τµηµάτων του µεταπολεµικού χωρισµένου Βερολίνου συγκέντρωσαν αµύθητες συλλογές (µεταξύ των οποίων και το περίφηµο σύµπλεγµα της Περγάµου) που αποτελούν σήµερα τον οργανισµό των «Πρωσικών πολιτιστικών θησαυρών» πάνω και γύρω από το νησί. Μαζί µε την Φιλαρµονική. Hilmer-Sattler-Albrecht. είχε δηµιουργήσει στο Βερολίνο µια πλειάδα κτιρίων κατά τη διάρκεια του µεσοπολέµου σελ. της φιλοσοφίας. τα οποία προσφέρει ο δυνητικός χώρος των ψηφιακών τεχνολογιών και η ριζική µεταβολή του αναφορικού χαρακτήρα της αναπαράστασης. εφ’ όσον η χωροθέτηση των ιδιωτικών κυρίως µουσείων. Η ανάπτυξη των αναπαραστατικών τεχνικών υπήρξε πάντα θεµελιώδης για την αρχιτεκτονική σκέψη και πρακτική και επηρέασε τις προσεγγίσεις και τους πειραµατισµούς της. θα διευρύνει τον κύκλο της συζήτησης που άνοιξε στον Βόλο και πιθανά θα προκαλέσει ή θα θέσει νέα ερωτήµατα σε αυτό το ευρύτατο και εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο. Οι αλλαγές που επιφέρουν τα ψηφιακά µέσα στα πεδία της αρχιτεκτονικής αντίληψης. Νέες τεχνολογίες και αρχιτεκτονικός σχεδιασµός Η επικράτηση των ψηφιακών αναπαραστατικών µέσων έχει θέσει νέα σχεδιαστικά ερωτήµατα καθώς εισάγει νέες δυνατότητες και εννοήσεις του χώρου αλλά και καθώς ταυτόχρονα διευκολύνει µια υπερτροφική ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής ως εικόνας. συνέδριο µε θέµα «Η αναπαράσταση ως όχηµα αρχιτεκτονικής σκέψης». συµπληρώνονται σήµερα µε διάφορα βοηθητικά κτίρια και ενοποιούνται σε ένα οργανικό σύνολο από τον Άγγλο αρχιτέκτονα David Chipperfeld. Οι επισκευαστικές εργασίες εκτείνονται τουλάχιστον έως το 2010 βάσει σχεδίων διακεκριµένων αρχιτεκτόνων (HG Merz. η οποία θέτει δυσεπίλυτα αρχιτεκτονικά προβλήµατα. 35 µέση: Νέα Εθνική Γκαλερί. που είναι µια σχετικά νέα πόλη από τον 19ο αιώνα. Ύστερα από την ένωση των δύο Γερµανιών. µια πόλη µε πλούσια µουσιακή παράδοση. ο οποίος πριν φύγει στις ΗΠΑ. Ως αντίβαρο στην αρχιτεκτονική του Ανατολικού Βερολίνου. δίπλα στην Παλαιά και τη Νέα Πινακοθήκη. δεν εξαρτάται από συγκεκριµένο πολεοδοµικό σχεδιασµό. 22 και 23 Οκτωβρίου 2005 στο Βόλο. Μέσα από την κατανόηση της σχέσης σχεδίου-αρχιτεκτονικής ιδέας και σχεδίου-κτιρίου όχι µε σχέσεις οµοιότητας αλλά σχέσεις αναφοράς. Αντίθετα. η Αττική. των µαθηµατικών και τα αναπαραστατικά ζητήµατα που προκύπτουν καθώς µετακινούµαστε από το ένα µέσο στο άλλο. 36 Η αναπαράσταση ως όχηµα αρχιτεκτονικής σκέψης συνέδριο κάτω: Το Νησί των Μουσείων. Oswald Matthias Ungers) Το Τµήµα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας διοργάνωσε στις 21. Τα ερωτήµατα που τέθηκαν αφορούσαν το αν το είδος της αναπαράστασης που χρησιµοποιούν συγκεκριµένοι αρχιτέκτονες έχει καθοριστική σηµασία στον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβάνονται τον αρχιτεκτονικό χώρο και συλλαµβάνουν τις δυνατότητες αναµόρφωσής του. στην Αθήνα ο εξαιρετικός νεοκλασικός της πλούτος θυσιάστηκε µε αδιαφορία στο βωµό της αντιπαροχής κατά τις πρώτες µεταπολεµικές δεκαετίες. διαθέτει 22 µουσεία. ο τότε Γενικός ∆ιευθυντής Αρχιτεκτονικής Χόφµαν. σκέψης και πράξης προσεγγίστηκαν από διαφορετικούς δρόµους. κατά το δυνατό βέβαια. δυνητικά περιβάλλοντα) αποδεσµευµένα από την υλική πραγµατικότητα. Ένα από τα σπουδαιότερα συµπλέγµατα µουσείων του κόσµου. Εποµένως. επιχειρείται και στο Μόναχο. από τον 19ο αιώνα. έτσι που το Βερολίνο να συµµετέχει αποφασιστικά στον ανταγωνισµό των µεγάλων –και όχι µόνο– ευρωπαϊκών πρωτευουσών. ενώ µεγάλες περιοχές ισοπεδώθηκαν από τους βοµβαρδισµούς του Β΄ παγκόσµιου πολέµου. είχε κληθεί να αναµορφώσει το σχέδιο της αναγεννόµενης πρωτεύουσας του Ελληνισµού. από την παρουσίαση νέων ψηφιακών τεχνικών στην υπηρεσία της αρχιτεκτονικής σκέψης µέχρι την επέκταση της έννοιας της µεταβλητότητας από την τεχνική της αναπαράστασης στο ίδιο το αναπαριστώµενο. ότι και η µικρή Αθήνα του 1908. Mendelsohn και Brunier. έως την αποθέωση της αποσµατικότητας στην φωτογραφική αφήγηση τον 20ο αιώνα.σελ. αποτέλεσε έναν από τους άξονες του συνεδρίου. Ταυτόχρονα εξετάστηκαν τα νέα τοπία σχεδιαστικής δικαιοδοσίας (σχεδιασµός στο διαδίκτυο. Η παρουσία του στα βιβλιοπωλεία στις αρχές του 2006. ε π ί κ α ι ρ α Βάσω Τροβά. αν και όχι µε την τόση αυστηρότητα. Το συνέδριο επεδίωξε να φέρει στο προσκήνιο αυτές ακριβώς τις σχέσεις αναπαράστασης και αρχιτεκτονικής σκέψης που πολλές φορές παραµένουν στη σκιά των κεντρικών προβληµάτων της αρχιτεκτονικής συζήτησης και στο απυρόβλητο των κριτικών θεωρήσεών της. µέσα στον ποταµό Σπρέε. οδηγούν στην ανάπτυξη νέων εννοιών στην αρχιτεκτονική θεωρία και τον σχεδιασµό. Με τι τρόπο τα τεχνικά και εκφραστικά εργαλεία υποβάλλουν κατευθύνσεις και περιορισµούς. 35 κάτω: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Αυτή η άποψη είναι µια από τις θεωρήσεις που διατρέχει και την εκπαιδευτική αντίληψη του Τµήµατος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας και θέτει σηµαντικά ερωτήµατα ιδιαίτερα στην εποχή µας που η όσµωση των παραδοσιακών και νεώτερων τεχνολογιών αναπαράστασης εγκαθιστά ένα νέο καθεστώς οπτικής συνείδησης και αντίληψης της πραγµατικότητας. οι οποίοι δηµιοργούνται στο εν δυνάµει άξονα της σήµερα ακόµα χαοτικής –και χωρίς πεζοδρόµια– οδού Πειραιώς. Τα πέντε µουσεία. η «Νέα Εθνική Γκαλερί» συγκαταλέγεται διεθνώς στα σπουδαιότερα µεταπολεµικά αρχιτεκτονήµατα. Η αναπαράσταση στην αρχιτεκτονική δεν είναι απλώς µια υπόθεση τεχνικών επινοήσεων αλλά µια διαδικασία συνδιαλλαγών µε άλλα γνωστικά πεδία που επιτρέπει την εγκατάσταση στην αρχιτεκτονική σκέψη µεθόδων και µεταφορών που προέρχονται από αυτά. θα υποφέρουν για αρκετά χρόνια από τη γειτνίαση εγκαταλελειµένων και ερειπωµένων βιοµηχανικών κτιρίων. Η παραγωγή υβριδικών καταστάσεων και οι τεχνικοί περιορισµοί που θέτει η υλικότητα των µέσων µε τα οποία αναπαριστούµε. το παλίµψηστο της Αθήνας φέρει τις βαρειές υποθήκες. λες και επαναλαµβάνεται ο Αριστοτέλειος διαχωρισµός των πόλεων «κατά τον παλαιόν και τον νέον τρόπον». που κινήθηκε από το σχέδιο ως έλεγχο της κατασκευής τον 14ο αιώνα. την σχέση πανοράµατος και αρχιτεκτονικών θεωριών τον 19ο αιώνα. εντείνται µε υψηλότατες επενδύσεις η εν λόγω συγκέντρωση. του χορού. ορίζουν δηλαδή ένα κανονιστικό πλαίσιο µέσα στο οποίο λειτουργεί ο αρχιτεκτονικός σχεδιασµός στο έργο αρχιτεκτόνων όπως οι Miralles. Η ίδια συγκέντρωση. Στο Βερολίνο δεν διστάζουν να κατεδαφίζουν κτίρια του σχετικά σύντοµου παρελθόντος της πόλης. Τότε. οι πολυπολιτισµικά χώροι. ενώ και νέα έρχονται να προστεθούν. της λογοτεχνίας. Στα σχέδια του έπνεε µια αύρα αγέρωχου πρωσικού µεγαλείου. αναπτύχθηκε µια θεµατολογία σε διάφορα ιστορικά συγκείµενα. τόσο ενός ιστορικού παρελθόντος µερικών χιλιετιών. εξήντα εισηγητές και εισηγήτριες από την Γερµανία. αρχιτέκτων. όταν αυτά δεν κρίνονται διατηρητέα. Πάντως. το ∆υτικό Βερολίνο οργάνωσε το 1964 το µεγάλο πολεοδοµικό και αρχιτεκτονικό διαγωνισµό για το «Φόρουµ του Πολιτισµού». Τον διαγωνισµό κέρδισε ο Hans Scharoun. Κατά την διάρκεια του τριηµέρου συνεδρίου. Τα πρακτικά του συνεδρίου όπου συγκεντρώνεται το σύνολο των εισηγήσεων είναι ήδη στην διαδικασία της έκδοσης. το οποίο συµπεριλαµβάνεται στον κατάλογο της Παγκόσµιας Πολιτιστικής Κληρονοµιάς της UNESO. όσο και µιας ασχεδίαστης οικιστικής επέκτασης. Rossi. η κάθε µνηµειακή µονάδα θα πρέπει να συµβάλλει στην πολεοδοµική και αρχιτεκτονική τόνωση µιας γειτονιάς. Το «Φόρουµ του Πολιτισµού» αποτελεί τη δεύτερη µεγάλη συγκέντρωση κτιρίων πολιτισµού µετά το «Νησί των Μουσείων». όπως το δίληµµα εξωστρέφεια – εσωστρέφεια. David Chipperfeld. πολυµεσικές εφαρµογές. Η µεταφορά τεχνικών και εννοιών από τον χώρο της ζωγραφικής. από τον οποίον σχεδιάστηκαν αργότερα τα κτίρια της Φιλαρµονικής και της Κρατικής Βιβλιοθήκης. Υπό αυτό το πνεύµα. Αντίθετα βέβαια µε το Βερολίνο. Η Αθήνα. η οποία αυξήθηκε πρόσφατα µε το εξαιρετικό Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. Τα σχέδια φέρουν την υπογραφή του Mies van der Rohe. ασφαλώς αταίριαστη µε την ήρεµη εικόνα της νεοκλασικής Αθήνας. και για την ακρίβεια. ε π ί κ α ι ρ α 37 . απέφυγε να µιµηθεί το καϊζερικό Βερολίνο. οπότε αυτό πρέπει κατά το δυνατό να αποτελεί και µέριµνα του σχεδιασµού. δεν πρέπει να λησµονιέται. Η αναπαράσταση εννοιών ως επινοητικός µηχανισµός στον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό. τις ΗΠΑ και την Ελλάδα ανέπτυξαν µια σειρά από θεµατικές περιοχές όπως: Η σχέση της αναπαράστασης και του αρχιτεκτο- νικού ιδιώµατος στο έργο των αρχιτεκτόνων. καθηγήτρια Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Ιδέες και τεχνικές στην ιστορία των αναπαραστάσεων Η υιοθέτηση συγκεκριµένων αναπαραστατικών τεχνικών επηρεάζεται από τις πολιτιστικές αξίες της κάθε εποχής και µε την σειρά της διαµορφώνει τον τρόπο αντίληψης της πραγµατικότητας. Το συνέδριο αυτό αποτέλεσε το πρώτο αυτής της θεµατικής σειράς που θα πραγµατοποιεί το Τµήµα Αρχιτεκτόνων κάθε δύο χρόνια. Heinz Tesan.

Επιµέλεια: Ειρήνη Κουφέλη .. Τότε. τώρα και ως πότε. ª..αφιέρωµα ¡¤· §ÈfiÛÈ·. ª·ÓÙÔ˘‚¿ÏÔ˘) Αυθαίρετα. 1993 (ʈÙ.

Ù‡¯Ô˜ 1. ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ˜ 1975 .54 α φ ι έ ρ ω µ α α φ ι έ ρ ω µ α 55 ·Ó·‰ËÌÔÛ›Â˘ÛË ·fi ÙÔ ¢ÂÏÙ›Ô ÙÔ˘ ™˘ÏÏfiÁÔ˘ ∞Ú¯ÈÙÂÎÙfiÓˆÓ.

56 α φ ι έ ρ ω µ α .

58 α φ ι έ ρ ω µ α α φ ι έ ρ ω µ α 59 ·Ó·‰ËÌÔÛ›Â˘ÛË ·fi ÙÔ ¢ÂÏÙ›Ô ÙÔ˘ ™˘ÏÏfiÁÔ˘ ∞Ú¯ÈÙÂÎÙfiÓˆÓ. Ù‡¯Ô˜ 1. ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ˜ 1975 .

αρχιτέκτονος. ª·ÓÙÔ˘‚¿ÏÔ˘) 60 α φ ι έ ρ ω µ α Η παραγωγή κτιρίων µε αυθαίρετη δόµηση αποτελεί πάντα ένα πολύ δυναµικό τοµέα παραγωγής. ο τότε υπουργός ΧΟΠ Αντώνης Τρίτσης αναφέρθηκε µε ένταση στις πολιτικές της «δεξιάς» που θεωρεί ότι παραπέµπουν σε «ταξικές. Αν δε πάροµε υπ’ όψιν και ό.ο Ελληνικός Λαός πρέπει να είναι βέβαιος ότι µε τη σηµερινή Σοσιαλιστική Κυβέρνηση.»2 Ο εισηγητής του νοµοσχεδίου.η πολιτική λειτουργία στην οποία στηριζόσασταν ήταν η διχασµένη πόλη. Κολλιούσης συµπληρώνει: «.. MSc.. όπως εκτιµάται. σαφής ταξική επιλογή... Από την δεκαετία του 1970. λόγω της εισροής των µεταναστών και των επικίνδυνα µεγάλων ελλειµµάτων κατοικίας στα αστικά κέντρα. καλύπτοντας κατ’ έτος. Κατά τις πρώτες µεταπολεµικές δεκαετίες είναι βέβαιο ότι «τα αυθαίρετα» κάλυψαν σηµαντικές κοινωνικές ανάγκες. 1993 (ʈÙ. να καταφεύγει στην αυθαίρετη δόµηση». Ένας «µονόδροµος» όµως «σε αδιέξοδο» µε δεδοµένα τα τεράστια προβλήµατα που συνεπάγονταν για την οργάνωση του αστικού χώρου και.1337/83. συνειδητές» επιλογές και όχι στην έλλειψη θεσµικού πλαισίου ή ικανών πολεοδόµων. αυτό ήταν µία σαφής πολιτική θέση. Για πρώτη φορά δε. φαίνεται ότι η «ανοχή» της αυθαίρετης δόµησης ήταν τότε «µονόδροµος» για την κρατική πολιτική. καθηγήτριας ΕΜΠ και της Ευαγελλίας Μπαλλά. όχι µόνο δεν θα χρειάζεται αλλά θα είναι ζηµιά και για τον ίδιο και για το κοινωνικό σύνολο. τα πολιτικά κόµµατα επιχειρούν µία πολιτική αποτίµηση του τι ακριβώς συνέβη µε τα αυθαίρετα κατά τις πρώτες µεταπολεµικές δεκαετίες.. Πολεοδοµίας-Χωροταξίας οو: ¡¤· §ÈfiÛÈ·. ένα ποσοστό 15-25% του συνολικού αριθµού νέων κτιρίων. µε την ευκαιρία της συζήτησης του Νόµου αυτού στην Βουλή. Εδώ είναι η νόµιµη και γύρω-γύρω η παράνοµη. πολιτικές και µικροπολιτική της Μαρίας Μαντουβάλου. αλλά και σε κεντρικό πεδίο ιδεολογικών διαφοροποιήσεων και αντιπαραθέσεων. κυρίως. Σ’ αυτήν. ª.3 Την αιχµή της αντιπολιτευτικής στάσης στην έντονη αυτή α φ ι έ ρ ω µ α 61 . για την αξιοπιστία των θεσµών.. και τις σηµαντικές µεταρρυθµίσεις στο σύστηµα σχεδιασµού που εισάγονται µε τον Ν. Χαρακτηριστικά: «.. τοπογράφου µηχ. Μετά την άνοδο δε του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία (1981).«Αυθαίρετα». βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Αχ.. τα αυθαίρετα ανάγονται όχι µόνο σε βασικό αντικείµενο των πολεοδοµικών ρυθµίσεων..τι συνέβαινε διεθνώς. οι «παλιοί» λόγοι παραγωγής αυθαιρέτων έχουν εκλείψει.

η πολιτική αυτή συνίσταται στις ρυθµίσεις που έχουν καθιερωθεί για τις «τακτοποιήσεις» των αυθαιρέτων (πρόστιµα. πρακτικών 3468 3.1.1983. Ο λόγος του κυβερνώντος κόµµατος κατά τη συζήτηση του νόµου αυτού. η νοµιµοποίηση αλλαγών χρήσεων χώρων. στη συνεδρίαση της 25. συνεδρίαση ΙΒ’23. το περιβάλλον.. ο τότε υπουργός ΠΕΧΩ∆Ε Κ.. Χαρακτηριστικά. Μετά τις εκλογές του 1996. να επωφεληθεί από τα ανταλλάγµατα που. Οι δε θεσµοί. Έτσι.2742/99 για τον χωροταξικό σχεδιασµό. σε φάση διαρθρωτικών µεταβολών.2508/97 για τη βιώσιµη οικιστική ανάπτυξη. 6. και µε καταλύτη τους Ολυµπιακούς Αγώνες.. κλίµακες και δια- που ανήκουν σε όλα τα κοινωνικά στρώµατα και σε κάθε περιοχή της χώρας.4 αλλά και του τότε κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Ν∆ Κ. Είναι όµως αξιοσηµείωτο το γεγονός ότι η πολιτική που εξαγγέλλει το ΥΠΕΧΩ∆Ε δεν φαίνεται να συνδέεται καθόλου µε το όλο σύστηµα γης και οικοδοµής. Υπουργός ότι υπάρχουν στις µεγαλουπόλεις του εξωτερικού. Σύµφωνα δε. Κάθε δε νέα ρύθµιση µερικής ή συνολικής νοµιµοποίησης αυθαιρέτων. όπως εκφράστηκαν κατά τις συζητήσεις των αντίστοιχων νόµων στη Βουλή.2000. όπως ο Ν. που µπορούµε εµείς να υπερηφανευόµεθα ότι.». ∆εν το γνωρίζει αυτό το θέµα. σελ.7.ότι προτιµώ να υπάρχουν κάποια πολεοδοµικά σχέδια. παρά να περιµένουν οι πολίτες πάρα πολλά χρόνια να τους εγκρίνουµε εµείς από το κέντρο το καλύτερο πολεοδοµικό σχέδιο. διαβρώνονται και ακυρώνονται από την καταλυτική λειτουργία της αυθαιρεσίας και σίγουρα ανάγονται στο κύριο «θύµα» της αναπαραγωγής της. ανεξάρτητα αν τη διαπράττει κάποιος µικρός ή κάποιος µεσαίος ή κάποιος µεγάλος.. µέσω της «αγοράς συντελεστού». µε διάφορες ενδείξεις.. προφανώς. ∆εν γνωρίζει ότι όλοι οι ηµιυπαίθριοι χώροι είναι κλειστοί µε µία τζαµαρία. όπως είπαµε. αλλά και όλου του δικασίες ανάπτυξης του χώρου.2002 λέει χαρακτηριστικά: «Πρέπει να πω . το σύστηµα γης και οικοδοµής στην Ελλάδα υφίσταται διαρθρωτικές µεταβολές.1983. το σηµαντικό νέο –και µετέωρο– στοιχείο της σηµερινής (µικρο)πολιτικής τακτικής είναι η συνάρθρωση της µε τους νέους παίκτες.. συνδέσεις µε τα δίκτυα κοινής ωφέλειας υπό όρους).. πρακτικών 3372 6..7.. Είναι αξιοσηµείωτο ότι όλες οι πολιτικές παρατάξεις θεωρούν σκόπιµο το µέτρο αυτό χωρίς να υπολογίζουν ότι έτσι ουσιαστικά ενθαρρύνεται η αναπαραγωγή της αυθαιρεσίας. τα αυθαίρετα βρίσκουν ξανά κάποιο είδος δικαίωσης. που σήµερα βρίσκεται.2001. έστω και αν δεν είναι τα ιδανικά. οι κανόνες και οι νόµοι της πολιτείας είναι Με τον Νόµο αυτό προβλέπεται. Η πιο εύκολο λύση νόµοι αυτοί δεν αναφέρονται βέβαια στο ζήτηµα της αυθαίρετης δόµησης. το κάνει ακόµα πιο πολύπλοκο και αδιαφανές και εποµένως πιο ακατάλληλο για τη διαχείριση τους. σελ.1983. αναγνωρίζει τη νέα πραγµατικότητα της αυθαίρετης δόµησης και κρατάει καθαρές αποστάσεις από αυτή.». αυτόν τον έχουνε κλείσει. Λαλιώτης λέει: «Η αυθαιρεσία και η παρανοµία είναι ίδια. πρακτικών 3356 4.1337/83. µε την ψήφιση του Ν. οι υποδοµές.. Και η κρατική γραφειοκρατία.. σελ... βουλευτής ΠΑΣΟΚ. οπότε και δοκιµαζόταν µία νέα πολιτική γι’ αυτά. συµφέροντα.. Οι ίδιοι για όλους. και πάντως. το οποίο όµως παρουσιάζεται αποσπασµατικά σε κάποιες διατάξεις τους.̤ÛË ·ÚÈÛÙÂÚ¿ Î·È ‰›Ï·: ¡¤· §ÈfiÛÈ·. τ.1337/83. µε δεδοµένο ότι είναι εύκολο να στηρίξει χαριστικές πράξεις στο αδιαφανές νοµικό πλαίσιο. πρακτικών 3471 5. και θέλει να αντιµετωπίσει σοβαρά τα αντικείµενα που του ανατίθενται.2. αλλά ο ελληνικός λαός εξακολουθεί «να καταφεύγει στην αυθαίρετη δόµηση». σε σηµείο που. µε παράλληλη προώθηση µέτρων που θα αποτρέψουν την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Πρόκειται για κτίρια κάθε είδους. ως κυρίαρχος πολιτικός στόχος της Κυβέρνησης και της χώρας προβάλλεται «ο εκσυγχρονισµός και η ενεργή συµµετοχή στο ευρωπαϊκό και διεθνές γίγνεσθαι».. Παπανδρέου στη συνεδρίαση της 23. Ουσιαστικά. σελ.12. ª. ευχαρίστως του προσφέρονται. Συνεδρίαση ΞΣΤ’/31. Τα πρόστιµα αυτά έχουν αποκτήσει µεγάλη σηµασία λόγω των αθρόων «τακτοποιήσεων αυθαιρέτων» µετά το 1983. υποστηρίζουν ότι παρόµοια διάταξη πρέπει να θεσπιστεί και για την νοµιµοποίηση των παράνοµα «κλεισµένων» ηµιυπαίθριων χώρων: «όπου και να ελέγξεις οικοδοµή.000 –όπως το ίδιο υπολογίζει– αυθαίρετων κτισµάτων. που υποτίθεται ότι υπερασπίζονται αυτά τα αγαθά. Νέες ρυθµίσεις δηµοσιονοµικού χαρακτήρα ευνοούν την δραστηριοποίηση στον τοµέα της οικοδοµής µεγάλων εταιριών και την ανάπτυξη συστηµάτων κατασκευής µε διαφορετικές ταχύτητες και πεδία εφαρµογής. Συνεδρίαση ΞΗ’/2. µε την ευκαιρία της εξαγγελίας από την τότε υπουργό ΠΕΧΩ∆Ε για την «τακτοποίηση» 300. εισάγονται ελαφρύνσεις στα πρόστιµα ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτων που είχαν θεσπιστεί µε τον Ν. Παράλληλα. Συνεδρίαση ΞΗ’/2. 2002 (ʈÙ. που κτίζονται από άτοµα πάντως είναι να «χαλαρώσει» συνειδησιακά και.) Έµµεσα ωθούµε τους πολίτες στην παρανοµία. Η υπουργός ΠΕΧΩ∆Ε Β. µε την ψήφιση του Νόµου µειώνεται το ύψος των προστίµων για τα αυθαίρετα. ήταν προσδιορισµένες από τις φοβερές εκείνες ανάγκες που είχαν προκύψει ύστερα από 10 χρόνια πολέµων και καταστροφών. σε οικοδοµές που ανεγέρθηκαν νόµιµα µέχρι τις 31. όπου συγκλίνουν τα συµφέροντα ατόµων και οµάδων που έχουν εξασφαλίσει τρόπους άντλησης µικρού ή µεγάλου οφέλους. Θύµατα.. ∆εν µπορεί η παρανοµία και η αυθαιρεσία του µικρού να καθαγιάζεται στο όνοµα του λαού. που δηµιουργεί ένα «φαύλο κύκλο».. Συνεδρίαση ΞΣΤ’/31. Εθελοτυφλεί. πήρε µία έµφαση ανάλογη µε την έµφαση που είχε πάρει ο Ν. κατά παράβαση της οικοδοµικής άδειας. Γιατί τάχα να µην τελειώσει µε νόµιµη διαδικασία αυτή η ιστορία µε τους ηµιυπαίθριους χώρους.Στεφανόπουλου: «Αγνοεί ο κ. οι παράνοµοι πολίτες. Αυτό δε καθιστά ακόµη πιο επικίνδυνη την έκβασή της σε σχέση µε την οργάνωση του χώρου και την αξιοπιστία των θεσµών. ότι υπάρχουν οι λεγόµενες µπιτονβίλ.2. ª·ÓÙÔ˘‚¿ÏÔ˘) 62 α φ ι έ ρ ω µ α Ο Νόµος µεν ψηφίστηκε. ο Ν..3044/02 για τη µεταφορά συντελεστή δόµησης. έχει γνώσεις και ήθος.2002. συνιστά ένα πολύ δυναµικό τοµέα. 288 α φ ι έ ρ ω µ α 63 . Πολλοί δε βουλευτές της συµπολίτευσης αλλά και της αντιπολίτευσης..2831/00 για την τροποποίηση του ΓΟΚ και ο Ν. επικαλύψεις και ασάφειες.. Ο τρόπος δηλ. Έχει δε ενδιαφέρον να παρακολουθήσουµε τις (µεταβαλλόµενες) Κυβερνητικές θέσεις για το θέµα. διαδικασίες επέµβασης – για τα αυθαίρετα και γενικότερα τις πολεοδοµικές ρυθµίσεις. Η ανοικοδόµησή τους δε.2831/00 για την τροποποίηση του ΓΟΚ. γιατί όταν πρέπει να περιµένουν δέκα ή και δεκαπέντε χρόνια για να υλοποιηθεί αυτό. φαίνεται ότι το ποσοστό των αυθαίρετων κτιρίων στο σύνολο της δόµησης. Οι νόµιµοι να θεωρούνται κορόιδα από κάποιους αετονύχηδες που αυθαιρετούν και παρανοµούν. ο αγώνας των οικιστών «για τη µη κατεδάφιση» έχει υποκατασταθεί από αγώνα για την κατάργηση ή µείωση των προστίµων. όπως συχνά συµβαίνει. Η λειτουργία της πόλης..5. ο Ν. ολόκληρες συνοικίες από καλυβοειδείς κατασκευές. Η πολιτεία κάποια στιγµή πρέπει να πει ότι δεν υπάρχουν –και µε τη στάση της πρέπει να το εµπεδώσει αυτό– δύο είδη κατηγοριών πολιτών: οι νόµιµοι πολίτες και οι αυθαίρετοι. πρακτ. έστω µε τη διαδικασία των αυθαιρέτων. σηµαντική είναι η παραγωγή νόµων για θέµατα ρύθµισης του χώρο. σελ.3044/02 για τη µεταφορά συντελεστή δόµησης.000 (όπως υπολογιζόταν) αυθαιρέτων κτισµάτων. κριτική των δεξιών κυβερνήσεων αποτέλεσαν οι οµιλίες του ανεξάρτητου βουλευτή συνεργαζόµενου µε τη Νέα ∆ηµοκρατία Π. που υπάρχει ηµιυπαίθριος χώρος.» Σε αντίφαση όµως προς αυτές τις θέσεις. και το είδος της εξαγγελίας δείχνουν ότι αναµφισβήτητα πρόκειται για µία τετριµµένη προεκλογική πρακτική.. αυξάνεται κατά τη δεκαετία του 1980. απέναντι στο θέµα.6 Η γνωστή εξαγγελία του ΥΠΕΧΩ∆Ε στις αρχές Οκτωβρίου 2003 για «τακτοποίηση» 300. ωθείται σε παραίτηση ή αδιαφορία. µεγέθους και χρήσης.. Κανελλόπουλου: «Οι επιλογές δεν ήταν ταξικές. Σ’ αυτό το πλαίσιο.. Θα πρέπει λοιπόν η πολιτεία να µας πει τι κάνει. όπως φαίνεται. Ο Έλληνας «αρµόδιος υπάλληλος» αν. Η εξαγγελία της όµως.1. Είναι βέβαιο ότι η έµφαση αυτή ουσιαστικά διαφηµίζει την αυθαίρετη δόµηση. έρχεται σε συνέχεια αυτών των «αµφιταλαντεύσεων» του κυβερνώντος κόµµατος. που δεν εκπροσωπούνται συστηµατικά από οµάδες συµφερόντων. χαρακτηρίζεται από κενά. (. 2. µπορέσαµε να τις αποφύγουµε.»5 Σηµειώσεις 1 Το κείµενο αυτό έχει δηµοσιευθεί στο περιοδικό Γεωγραφίες. Το πλέγµα νοµικών κειµένων και διαχειριστικών αρχών-αρµοδιότητες υπηρεσιών.» πολιτικού κόσµου. Στη συνέχεια. Γιαννακόπουλος Ι. Χειµώνας 2003-04. ξέρουµε ότι δεν συµβάλλει στην «κατάργησή» της. Στον Ν.1983..

παραχωρούσαν µε δωρεές την αγροτική γη στα µοναστήρια τα οποία µπορούσαν να δια- τουργία (1864) των αρχαίων ορυχείων του Λαυρίου και η αγορά τεράστιων εκτάσεων γης για την εκµετάλλευση των µεταλλείων από την Γαλλική εταιρεία. η περιοχή.4 Αργότερα. κακοσχεδιασµένες. Ανατρέχοντας στην ιστορία της. στην περιφέρεια του µητροπολιτικού κέντρου. έτσι και οι διαδικασίες νοµιµοποίησης και ένταξής της δεν αντιµετώπισαν σηµαντικές αντιπαραθέσεις ή άλλου είδους κοινωνική αποδοκιµασία. Η περιοχή του δήµου Κερατέας στη χερσόνησο της Λαυρεωτικής αποτελεί έναν χαρακτηριστικό τόπο. είτε σε κοντινή απόσταση από το µητροπολιτικό κέντρο.τηρήσουν την περιουσία τους. διάφοροι τύποι επέκτασης της πόλης εξακολουθούν να πραγµατοποιούνται µε αυθαίρετη και παράνοµη εκµετάλλευση γης για οικοδόµηση. Η πολιτεία εξακολουθεί να αντιµετωπίζει το πρόβληµα των αυθαίρετων επεκτάσεων. Η σύγχρονη αυτή µορφή επεκτάσεων δεν έχει τη ηθική νοµιµοποίηση της κάλυψης στοιχειωδών αναγκών όπως παλαιότερα. Η Κερατέα εκείνη την εποχή αποτελεί το διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής και παράλληλα µε την αγροτική καλλιέργεια συγκεντρώνει εργάτες που απασχολούνται άµεσα ή έµµεσα στις δραστηριότητες των µεταλλείων. Στην περίπτωση της µητροπολιτικής περιοχής της Αθήνας η περιβάλλουσα ύπαιθρος µετασχηµατίζεται σταδιακά σ’ ένα υβριδικό ηµιαστικό περιβάλλον που υποκαθιστά το περιαστικό φυσικό τοπίο. Επιπλέον η περιοχή που βρίσκεται πέρα από τις εύφορες εκτάσεις των Μεσογείων είναι αποµακρυσµένη από το κέντρο της Αθήνας και δυσπρόσιτη λόγω του φυσικού εµποδίου από το νοτιότερο άκρο του ορεινού όγκου του Υµηττού. τόσο στη δοµή του χώρου όσο και στο τοπίο [εικ. 1950 ÂÈÎ.™¯¤ÛË Ù˘ fiÏ˘ ÙˆÓ ∞ıËÓÒÓ Ì ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÙÔ˘ ¢‹ÌÔ˘ ∫ÂÚ·Ù¤·˜ (Àfi‚·ıÚÔ ¯¿ÚÙË Ù˘ Attiko Metro AE) ÂÈÎ. 1999 64 α φ ι έ ρ ω µ α δεν είχε ποτέ ένα αξιόπιστο σύστηµα ελέγχου γης και ιδιοκτησιών. κανονισµό ή άλλη θεσµική διαδικασία. ∆ιάφορα νοµικά παράθυρα άφησαν τις κατατµήσεις να γίνουν κανόνας. σε µια προσπάθεια ορισµού των συνθηκών δόµησης στην ευρύτερη εκτός σχεδίου πόλης περιοχή αξιοποιούνται οι δυνατότητες µιας νοµοθετικής ρύθµισης για τις εκτός σχεδίου περιοχές που ίσχυε για όλη την Ελλάδα από το 1977. το Ελληνικό κράτος και µια οµάδα µεγαλογαιοκτηµόνων. Προέκυψε έτσι µια προβληµατική χάραξη αστικού ιστού µε εξαιρετικά δυσλειτουργικά τοπικά οδικά δίκτυα και οικόπεδα των 200400 τ. 6: «¶·ÓfiÚ·Ì·» ∫ÂÚ·Ù¤·˜.2 Τεράστιες περιοχές αυθαιρέτων έχουν δηµιουργηθεί και έχουν νοµιµοποιηθεί δια µέσου συνοπτικών διαδικασιών. 2. Σηµαντικό γεγονός για την οικιστική εξέλιξη και το ιδιοκτησιακό καθεστώς την περίοδο εκείνη αποτελεί η επαναλει- Η ενσωµάτωση περιοχών «αυθαίρετης κατοικίας» στις πολεοδοµικές επεκτάσεις της Σταµατίνας Γεωργοπούλου. αρχιτέκτονα-πολεοδόµου H περίπτωση της Κερατέας . την οποία διεκδικούν παράλληλα µε τους µικροϊδιοκτήτες. η Εκκλησία. αλλά περισσότερο αποσκοπεί στη απόκτηση προνοµιούχας γης µε χαµηλό κόστος. εξαιτίας της µεγάλης σε έκταση αυθαίρετης ανάπτυξής του. πάντα κάτω από την λογική της «τελευταίας και τελικής ρύθµισης». 4: ¶ÏËı˘ÛÌȷ΋ ÂͤÏÈÍË ÙˆÓ ÓfiÌÈÌˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ Î·È ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ ÙˆÓ ·˘ı·›ÚÂÙˆÓ ÔÈÎÈÛÌÒÓ ÛÙÔ ¢‹ÌÔ ∫ÂÚ·Ù¤·˜ (·ÚÈıÌËÙÈο ‰Â‰Ô̤ӷ ·fi ÙËÓ ∂ıÓÈ΋ ™Ù·ÙÈÛÙÈ΋ ÀËÚÂÛ›·) ÂÈÎ. Με τον όρο «αυθαίρετο κτίσµα» προσδιορίζουµε αυτό που κτίστηκε έξω από κάθε νόµο. Η βασική αδυναµία όµως αυτής της πρακτικής είναι ότι αυτό το όριο ήταν πάντα ευµετάβλητο. Το κατεπείγον αυτών των διαδικασιών οδηγεί σε πυκνοδοµηµένες. ενώ επί πλέον η πολιτεία ÂÈÎ. Τα µεταλλεία κλείνουν το 1968 και οι εκτάσεις της εταιρείας εκχωρούνται στο δήµο και σε ιδιώτες. Επειδή πάντοτε οι κοινωνικές διενέξεις και τριβές είναι ανεπιθύµητες. 1: ÿÚÙ˘ Ù˘ ∞ÙÙÈ΋˜ ÃÂÚÛÔÓ‹ÛÔ˘ . είτε πλησίον τοπίων φυσικού κάλλους ή ακτών και δεν φαίνεται να αποζητά. Παρά την ρύθµιση αυτή αρκετοί ιδιοκτήτες δεν µένουν ικανοποιηµένοι γιατί η αγροτική εκµετάλλευση της γης τους πλέον δεν αποδίδει. αρχιτέκτονος και του Βύρωνα Ιωάννου. Λόγω της βαριάς φορολογίας που επέβαλαν οι τούρκοι. Παρόλα αυτά. κάνουν την περιοχή να έχει µικρό ενδιαφέρον και πολλές πρακτικές δυσκολίες στο να σχεδιαστεί µέσα σε ένα νόµιµο και σαφές χωροταξικό πλαίσιο. 3: ∞ÓÙÈı¤ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÁÂÈÙÔÓȤ˜ Ì ÏÔ‡ÛȘ ‚›Ï˜ Î·È ·Ú¿ÁΘ Â›Ó·È Ôχ Û˘Ó‹ıÂȘ ‰Â‰Ô̤ÓÔ˘ fiÙÈ ÙÔ ÛËÌÂ›Ô ÂÎΛÓËÛ˘ ÛÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ Â›Ó·È Ë ·Ó¿ÁÎË ÁÈ· ¤Ó· ÂÍÔ¯ÈÎfi Û›ÙÈ. [εικ. τουλάχιστον σε πρώτη φάση. από την περίοδο της Οθωµανικής αυτοκρατορίας (1470-1833) είχε αγροτικό πληθυσµό.Λαυρεωτικής1 ÂÈÎ. αν αναλογιστούµε ότι το θεσµικό πλαίσιο δεν προκύπτει πάντα ως άθροισµα γραπτών νόµων και κανονισµών. λόγω ειδικής σύµβασής τους µε την Οθωµανική αυτοκρατορία. Μετά την ίδρυση του πρώτου Ελληνικού κράτους και την απελευθέρωση της Αττικής (1833) γίνεται αναδιανοµή της αγροτικής γης. 2. Το 1927 το Ελληνικό κράτος ορίζει για πρώτη φορά κανονισµό ανάπτυξης και δόµησης οικισµών. αλλά βασίζεται και σε συνήθειες ή κοινά αποδεκτές κοινωνικές πρακτικές. ∞˘Ù‹ Ë ‰fiÌËÛË Ôχ ‰‡ÛÎÔÏ· ÌÔÚ› Ó· ͷӷۯ‰ȷÛÙ› ÁÈ· Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ˘Ô‰Ô̤˜ Ù˘ ¯ˆÚ›˜ ÌÈ· ‰Ú·ÛÙÈ΋ ·Ú¤Ì‚·ÛË ÛÙȘ ȉÈÔÎÙËۛ˜ Î·È Ù· ˘¿Ú¯ÔÓÙ· ÎÙ›ÚÈ· Η δηµιουργία περιοχών αυθαίρετων στα όρια και τις εξόδους της µητροπολιτικής περιοχής της Αθηνάς αποτελεί εδώ και χρόνια ένα είδος πρωταρχικού µηχανισµού άτυπης πολεοδοµικής επέκτασης. Αυτός ο τύπος αστικής επέκτασης δεν αντιµετώπισε ποτέ την απόρριψη από µεγάλο µέρος της κοινωνίας. 5: «¶·ÓfiÚ·Ì·» ∫ÂÚ·Ù¤·˜. µπορούµε να συνειδητοποιήσουµε ότι αυτά παρήχθησαν κάτω από µια ανεπίσηµη δέσµευση («σιωπηρή συµφωνία») ανάµεσα στην πολιτεία και στους οικιστές. ούτε αστικές υποδοµές και άλλες διευκολύνσεις. Τα αποτελέσµατα αυτής της πρακτικής είναι γνωστά µε πιο ορατή την ριζική αλλοίωση της εικόνας των πρώην εξω-αστικών τοπίων. καθώς η πλειοψηφία των ιδιοκτητών γης ευνοήθηκε από την άτυπη υπεραξία της γης. 3]. Σήµερα. οι συγκρουόµενες διεκδικήσεις και η υποβάθµιση των δραστηριοτήτων λόγω της εγκατάλειψης των λατοµείων. Το ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς. παρουσιάζει λειτουργικά κι οπτικά αποτελέσµατα. 1]. ο οποίος. α φ ι έ ρ ω µ α 65 . και προκειµένου οι κάτοικοι να αποφύγουν τις δηµεύσεις. προβληµατικές –επί το πλείστον– περιοχές κατοικίας.µ.3 Έτσι εγκαταλείπεται σε µια απρογραµµάτιστη εξέλιξη κάτω από την πίεση ευρύτερων σοβαρών προβληµάτων που αντιµετωπίζει το ελληνικό κράτος την περίοδο εκείνη. τη θεσµική κατοχύρωση ή την κοινωνική αποδοχή. επιχειρείται κάθε φορά να τεθεί ένα χρονικό όριο πέρα από το οποίο θα σταµατά κάθε αυθαίρετη δράση. ενώ υπάρχει τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως µετά το 1980 µεγάλο ενδιαφέρον για ανάπτυξη παραθεριστικής κατοικίας. µε αποτέλεσµα να προκληθεί για τα επόµενα εκατό χρόνια ένα ασαφές κι αµφισβητούµενο ιδιοκτησιακό καθεστώς.

δώσει µια φόρµα δοµήσιµης γης. αν και οι περισσότεροι από τους κοινωνι66 α φ ι έ ρ ω µ α κούς εταίρους επιθυµούν την προοδευτική τους ενσωµάτωση σε σχέδια πόλης χωρίς ουσιαστικό επανασχεδιασµό.. και συνέβαλε στους παράνοµους τεµαχισµούς και την υπερεκµετάλλευση από µια µειοψηφία ιδιοκτητών.ΠΕ). Π. Byron Ioannou. λιµανιών και νέων οδικών δικτύων γύρω από αυτές τις περιοχές. Σπανούδη αρχιτέκτων. 7. Κερατέα Σεπτέµβριος 1999.7 θέτοντας τη δυνατότητα µιας µελλοντικής κατά το δυνατό βιώσιµης ανάπτυξης σε διαρκή εκκρεµότητα.) στην περιοχή προκαλεί τους ένας νέος νόµος εξαιρεί από την κατεδάφιση κάθε κτίριο που τολµηρούς µελετητές να οραµατιστούν τον ανασχεδιασµό µεγά- κατασκευάζεται σε γη που δεν είναι δηµόσια. τις βιοτεχνίες και επιχειρήσεις. της συνολικής έκτασης µηχανικής ζώνης χαµηλής όχλησης (Β. Οι ενέργειες της πολιτείας µέσα από το Νόµο του 2003 εντάσσουν τα χιλιάδες αυθαίρετα κτίσµατα σε ένα καθεστώς προσωρινής ηµινοµιµοποίησης. ώστε να καταφέρει να αποτελέσει έναν πυρήνα ποιοτικής διαβίωσης και αναψυχής των κατοίκων της. η οποία θα συγκε- λους περιοχές. αλλά και των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής της Αττικής. Μια πιθανή λύση του προβλήµατος οδηγεί αναπόφευκτα και πάλι σε διαδικασίες µιας τελευταίας και τελικής νοµιµοποίησης που να περιλαµβάνει όµως οπωσδήποτε κτηµατογράφηση και έναν αυστηρό µηχανισµό ελέγχου δόµησης µέσα σε έναν σύγχρονο πολεοδοµικό σχεδιασµό κατάλληλο για την περιοχή. Πολεοδοµικό ∆ίκαιο. 5. Αυτές οι περιπτώσεις πολύ δύσκολα φτάνουν στο στάδιο 1. Κάτω από τις εντεινόµενες πιέσεις που προέκυψαν από την ανάπτυξη αεροδροµίων. νοµιµοποιηθεί ο µέγιστος αριθµός των κτιρίων. όχι όµως και να διερευνήσουν για µια «παλιά». χωρίς την ύπαρξη των απαραίτητων υποδοµών αλλά και των κανόνων προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος. Κάτω από αυτό το καθεστώς κάθε µέρος της Ελλη- του δήµου. τότε που αναδύθηκε η πολιτική εξισορρόπησης για όλα αυτά τα 8. Από την άλλη µια ουσιαστική διαδικασία νοµιµοποίησης/ ένταξης των αυθαιρέτων. χωρίς υποδοµές και πρόβλεψη για κοινόχρηστους χώρους. Λίγους µήνες αργότερα Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (Ζ. σύµφωνα µε παράγοντες της τοπικής κοινωνίας. δεν συµπεριλήφθηκαν όλοι οι ήδη δηµιουργηµένοι αυθαίρετοι οικισµοί που εντοπίζουν οι καταγραφές της Ε. Το 1977 ένα λεπτοµερές δείγµατα. ∆ηµοσιευµένο διάταγµα στην Εφηµερίδα Κυβερνήσεως µε τίτλο: Ανάλυση Προµελέτη) των Ι. της 9ης διεθνούς έκθεσης αρχιτεκτονικής «la biennale di φηση Πολεοδοµική Μελέτη Πράξης Εφαρµογής Βιοτεχνικού-Βιο- πλαίσιο για την αγορά γης παρουσιάστηκε (σύνταξη συµβολαίων Venecia . DENCO αστικό οικόπεδο. ÂÈÎ. α φ ι έ ρ ω µ α 67 .Υ. Γ.Ε.3212 (κεφ. αντιµετωπίζει έναν αριθµό σοβαρών δυσχερειών.Ε. 8: ¢˘ÛÚfiÛ‚·Ù˜ Î·È ‚Ú·¯Ò‰ÂȘ ·Ú¿ÎÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ¤¯·Û·Ó ÙË Ê˘ÛÈ΋ ÔÌÔÚÊÈ¿ ÙÔ˘˜ Û ÌÂÁ¿ÏË ¤ÎÙ·ÛË. όσα είχαν κτιστεί πριν και µε την πληρωµή ενός µικρού αρµονική συνύπαρξη πρότυπων οικισµών που θα εντάσσουν τα προστίµου νοµιµοποιούνταν. Το 1985 ο Γενικός Οικοδοµικός υπεράριθµα νοµιµοποιηµένα ή ηµινοµιµοποιηµένα υπάρχοντα Κανονισµός (ΓΟΚ) διεύρυνε την αναστολή από κατεδάφιση των σήµερα αυθαίρετα κτίσµατα και στη συνέχεια θα εναρµονίζονται αυθαίρετων κτισµάτων µε πληρωµή προστίµων (Βλ. απαγόρευε την σύνδεση µε τα περιοχή της χερσονήσου Λαυρεωτικής (Ν. αναµένεται το ξεκίνηµα ενός νέου κύκλου αυθαιρεσίας µε από την ελπίδα ότι και οι επόµενοι αυθαίρετοι οικιστές µπορεί µετά από ορισµένα χρόνια να «ηµινοµιµοποιηθούν» µε ανάλογο τρόπο. να ανατρέψει την προβληµατική κατάσταση που αφορά στην υλοποιηµένη δόµηση. προσπαθώντας να στην εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισµών προ του έτους 1923 EΠΕ. 5. κατεδαφίσεων κλπ. The case of Lavreotiki dis- σαν πως ο συνολικός αριθµός των αυθαίρετων κτισµάτων ανέρχε- ιδιοκτησιών. διασπαρµένοι στα 129.000. Οι δηµοτικές αρχές εκτιµού- εισφορά γης ήδη δοµηµένης µε οργανικά στοιχεία των επιµέρους bodiment of “arbitrary housing” areas. ευαισθητοποίησης και συµµετοχής των τοπικών κοινωνιών σε αυτούς.Ο. 23 από αυτούς να αριθµούν 200- των πράξεων εφαρµογής που απαιτεί αστικό αναδασµό και processes within the Greek metropolitan areas through the em- 1. την αρχαιολογία. διαφαίνεται µια αδυναµία της πολιτείας.). συνεχίζουν να πυροδοτούνται νέες πιέσεις για οικιστική ανάπτυξη και εκµετάλλευση της γης.Ε. Παράλληλα. οικοδοµήσιµο ή όχι κ. Ν. οι οποίες θα ξεκαθάριζαν το σκοτεινό ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς που ισχύει σήµερα βρίσκονται σε διαρκή εµπλοκή. αποτρέποντας την ολοένα πούλου. «Καθορισµός Χρήσεων Γης και όρων και περιορισµών δόµησης αρχιτέκτων. καλοκαιρινή περίοδο (µόνιµους και µη µόνιµους). πολεοδοµικές και άλλες διατάξεις θεµάτων της τις κοινόχρηστες υποδοµές γύρω τους. Νόµος δηµοσιευµένος στην Εφηµερίδα Κυβερνήσεως µε τίτλο : δήλωση των ιδιοκτητών αυθαιρέτων και χωρίς καµία πρόταση για «Άδεια ∆όµησης.000 προσφύγων από την µικρά Ασία την δεκαετία σαν αποτέλεσµα κάθε ιδιοκτήτης οικοπέδου να χρησιµοποιήσει τη του ’20 και αργότερα η εµπλοκή του στους δύο παγκόσµιους δοσµένη δυνατότητα οικοδόµησης µετατρέποντας αυτές τις πολέµους και τον εµφύλιο του 1945-50 περιοχές σ’ ένα αντίγραφο των πυκνοδοµηµένων περιοχών της Σηµειώσεις 5. που αγνοήθηκαν και αγνοούνται συστηµατικά.8 Συµπερασµατικά. 2. µη υλοποιήσιµο και µη ζητούµενο αγαθό. Το 1974 µια Η περίπτωση της Κερατέας Αττικής». αγροτεµάχιο. Αυτή η στάση κράτησε επιλεκτικά την αξία της γης υψηλή. Οικισµοί. Σταµατίνα Γεωργοπούλου. (AESOP ’05 Vienna). 6]. Σύντοµα αυτό είχε 4. Το βασικό κίνητρο αυτών των ρυθµίσεων δεν ήταν τόσο οι προτάσεις του χωροταξικού σχεδιασµού. τις χρήσεις γης και την απειλούµενη ποιότητα του περιβάλλοντος στις περιοχές αυτές. Γκοιµίσης πολιτικός µηχ.000 τ. Τζίνα – Χατζο- µε τους φυσικούς αυτούς χώρους.050 αυθαίρετα κτίσµατα ο καθένας.Ο. έτσι την άδεια για µια αυξανόµενη οικοδόµηση προκειµένου να 3. µια ιδιότυπη συγκυρία ανάπτυξης στον ελληνικό χώρο – αποτρέποντας τη διάχυση των νόµιµων µετεγκαταστάσεων στην φληση προστίµου σε ποσοστό 3-30% της αξίας του. καθότι αυθαίρετοι. Χωροταξίας και σµός είναι ένας προθάλαµος για την πλήρη νοµιµοποίηση από ∆ηµοσίων Έργων». Ο τελευταίος διακανονι- Αρµοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος. Αναλυτικά στοιχεία για τη δηµιουργία ΒΕΠΕ προσπάθεια αυτοψιών µέσω καταγγελιών.λπ. Τελικά ο συνεχιζόµενη οικιστική διάχυση. Β) στο ΦΕΚ 308 Α΄/31-12-2003. οι περισσότεροι χωροθετηµένοι στην παράκτια ζώνη. Η αποτελεσµατικότητα µελλοντικών µηχανισµών ελέγχου σίγουρα θα εξαρτηθεί σε σηµαντικό βαθµό και από το βαθµό ενηµέρωσης. ενώ η ποιότητα του περιβάλλοντος απειλείται από µη αναστρέψιµες οικολογικές και αισθητικές καταστροφές. περιλαµβάνοντας ηµινοµιµοποιηµένα ή νοµιµοποιηµένα κτίσµατα. 4.Ο. Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία µετρούσε 57 οικισµούς το 2001 Αθήνας. Α. Στις Ζ. δηµοσιευµένο στον κατάλογο µε τίτλο Παρα- στην περιοχή παρουσιάζονται στη µελέτη µε τίτλο: «Κτηµατογρά- µπόρεσε να φέρει κανένα αποτέλεσµα. Ένα σοβαρό πρόβληµα αποτελεί η εξεύρεση πηγών χρηµατοδότησης για τις µελέτες ένταξης. ∆ιάταγµα δίκτυα ηλεκτρικού. Το κείµενο που ακολουθεί ανατρέχει στο: «Urban development σε σύγκριση µε τους 17 του 1981.µ. Στα 1983 τα αυθαί- λων φυσικών χώρων στην παραµεληµένη αυτή πλευρά της περιφέ- ρετα κτίσµατα χαρακτηρίζονται ως «νέα» (µετά το 1983) και ρειας της πρωτεύουσας. Οι µικροϊδιοκτησίες γης γέµισαν αυθαίρετα κτίσµατα και οι εν λόγω οικισµοί διογκώθηκαν άναρχα. καθώς και περιοχή µόνιµης κατοικίας προαστιακού χαρακτήρα.µ. Αττικής)». ΑΚΤΙΣ ΟΕ.9% του συνολικού πολεοδόµηση της ήδη από το διάταγµα των Ζ. 7. 8].5 Για τις περιοχές που εντάχθηκαν στις Ζ. και µια χαµηλή πυκνότητα (συνολική κάλυψη οικοπέδου λιγότερη από το 40%). τα επιµέρους συµφέροντα των µικροϊδιοκτητών οδηγούν σε ενστάσεις πάνω στην εκάστοτε προτεινόµενη µελέτη οι οποίες καθυστερούν ή µπλοκάρουν την όλη διαδικασία.000 µονάδες για συνολικά 33.000 παραθεριστές κατά την υλοποίησή του ή η οποιουδήποτε είδους αστική ανάπλαση παρα- chronopoulos.418 οικιστές το 40. ντρώνει σε έναν οργανωµένο και σύγχρονα διαµορφωµένο χώρο νικής γης µπορούσε άµεσα να δοµηθεί. Η περιοχή της Κερατέας εξελίχθηκε ραγδαία ως µια γρήγορα αναπτυσσόµενη ζώνη δραστηριοτήτων καλοκαιρινών διακοπών και αναψυχής κυρίως. Η αυθαίρετη µένει ως το τελευταίο. Πάνειο Όρος. Το αττικό τοπίο παγιώνεται σταδιακά ως ένα puzzle ετερόκλητων και ευκαιριακά αναπτυσσόµενων περιοχών. δηµιουργώντας τεράστια προβλήµατα συνύπαρξης [εικ. Μια σηµαντική κι επιτυχηµένη προσπάθεια του δήµου είναι η του 1923 και του 1928 που επιτρέπουν την ανέγερση κτιρίων έξω 52 αυθαίρετους οικισµούς..Ε. προσωρινά (για ορισµένο χρονικό διάστηµα 3-6 χρόνων) µε απλή 7. χηµικός µηχ.000 τ. Παντελόγλου ∆ρ.2004») µηχανικού Πάρκου στη θέση Βένιζα-Ζαπάνι Κερατέας» (Α΄ Φάση µε τοπογραφικό οικοπέδου υπογεγραµµένο από µηχανικό ο 6. Το διάταγµα που καθορίζει τις προειδοποίηση των αυθαίρετων οικιστών. αδόµητη έκτασή της. αλλά και της ελληνικής κοινωνίας εν γένει. να διατηρηθεί ένα ελάχιστο εµβαδόν οικοπέδου των 4. µε όποιο πολιτικοοικονοµικό κόστος. κλπ. Σωτηρίου οποίος βεβαιώνει το είδος της πωλούµενης γης. Ακόµα και στις περιπτώσεις που αυτά ξεπεραστούν. Dimitris Poly- ται σε 15.Ε. Οι πιέσεις για κατοικία και άλλες χρήσεις9 πρέπει να χαλιναγωγηθούν µέσα σ’ ένα νέο σχεδιασµό για την περιοχή που να περιλαµβάνει ένα όραµα για τις σύγχρονες προοπτικές εξέλιξής της. ποίηση για τα παράνοµα κτίσµατα επιτυγχανόταν µε την εξό- δόµηση. 2000. δεν Γιάννη Σοφρώνη. Έτσι ο σχεδιασµός των κοινόχρηστων χώρων και η trict» by Stamatina Georgopoulou.Ο. ™Â ÔÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ·Ú¿ÓÔ̘ ηÙÔÈ˘ ÂÁηı›ÛÙ·ÓÙ·È Î¿Ùˆ ·fi ˘„ËÏ‹˜ Ù¿Û˘ ËÏÂÎÙÚÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜ (˘ÏÒÓ˜ ¢∂∏) ‹ ·ÓÂÌÔÁÂÓÓ‹ÙÚȘ ÂÁ›ÚÔÓÙ·˜ ÙÔ ı¤Ì· ‰ËÌfiÛÈ·˜ ˘Á›·˜ Î·È ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜.Μετά το 1980 οι παράνοµοι οικιστές κάλυπταν το 40% του µόνιµου πληθυσµού του ∆ήµου µε µεγαλύτερο ρυθµό αύξησης από τους µόνιµους κατοίκους [εικ.Ε. Επίσης οι απαραίτητες εγκρίσεις από το δασαρχείο. Το 1968 κάθε σταθερο- (Βλέπε και κείµενο µε τίτλο: «Αστική διασπορά και αυθαίρετη µε όλες τις απαραίτητες υποδοµές. του 1998 βιο- από τα όρια των σχεδίων πόλεων σε αγροτικές και φυσικού κάλ- πληθυσµού. Έλευση 1. Η αρχική θεσµική νοµιµοποίηση προέρχεται από τους νόµους πολεοδοµική έξαρση στα 2002 µετράται σε περισσότερους από 9. Ένας αριθµός από παράνοµα κτισµένες περιοχές έχουν εισέλ- χρόνια και η οποία είναι να δώσει προτεραιότητα στους παράνο- θει από τη δεκαετία του ’90 στο επίσηµο σχέδιο πόλης δίνοντας µους οικισµούς ώστε να ενταχθούν σε επίσηµα σχέδια πόλης. από τις µετεγκαταστάσεις νέων νόµιµων χρήσεων. αλλά κυρίως η θέληση της πλειοψηφίας των ιδιοκτητών µεσαίων και υψηλών εισοδηµάτων να διατηρήσουν ορισµένες στοιχειώδεις προδιαγραφές περιοχών Β’ κατοικίας. προβάλλοντας την ιστορία και το νόµος 3212/2003 παρείχε νερό και ρεύµα σε αυθαίρετα κτίσµατα µοναδικό φυσικό τοπίο της Αττικής γης.6 το 1998 έγινε προσπάθεια να αποτραπεί η διάσπαση. και αγνοήθηκε παντελώς η αναµενόµενη αυξητική τάση του πληθυσµού και της δόµησης. κάτι που αποσκοπούσε στην στο ΦΕΚ 125 ∆΄/27-02-1998. ή άλλα. νερού. Αθήνα: ΕΜΠ).Σ.

Χειµώνας 2003-04.500 „ËÊÔ‰¤ÏÙÈ· ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›·˜ ÛÙȘ ¡Ô̷گȷΤ˜ ∂ÎÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘ ’98 68 α φ ι έ ρ ω µ α Η αρχή της δεκαετίας του ’80 βρίσκει το Ηράκλειο να ρυθµίζει την οικοδόµησή του µε το Ρυµοτοµικό Σχέδιο του 1956. δεν είναι µαζόχας.. µας τα ‘χουνε πάρει και οι εργολάβοι.500 δρχ. ενώ το σχέδιο πόλης έχει επεκταθεί µε τις νέες Πράξεις Εφαρµογής που έχουν κυρωθεί µετά το 1996. Εύης Μουτσοπούλου.. Στα περισσότερα έχει γίνει στατική µελέτη και ακολουθούνται κάποιοι κανονισµοί του ΓΟΚ.. µας τα ‘χουνε πάρει και από το ΙΚΑ και από το ΦΠΑ.. Ούτε έχει γλιτώσει ούτε µια δραχµή» (Οικιστές Εκτός Σχεδίου Πόλης. Είµαστε 1. υποδηλώνει ότι οι οικοδοµές αυτές κρίνονται από τους υπ’ όψη κατασκευαστές σαν προσοδοφόρες».µας τα ‘χουνε πάρει και οι µηχανικοί. και του Π. η πρώτη Πράξη Εφαρµογής κυρώθηκε το 1996. που έχει όµως από καιρό κορεστεί. Οι ιδιοκτήτες γης πούλησαν σε τιµές οικοπέδων αγροτικές περιαστικές εκτάσεις είτε ως αυτοτελή ακίνητα. Είναι χαρακτηριστική η γραφειοκρατία και οι χρονικές καθυστερήσεις που δηµιούργησε αυτή η κίνηση αφού. που το υποκατέστησε σε µια διαδικασία ανάπτυξης της πόλης.. αν όχι κανόνας. Για το ένα συγκεκριµένα. της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.» – «Και στο µεγάλο µας κυνηγούσαν αλλά έχουν δώσει 5-6 εκατοµµύρια τα παιδιά. ¶ÚÔ‚ÂÏϤÁÁÈÔ˘ ‰›Ï· ‰ÂÍÈ¿: ∆Ô ·˘ÙÔÎfiÏÏËÙÔ ÙˆÓ ÔÈÎÈÛÙÒÓ.500 ψηφοδέλτια (τρίτη πολιτική δύναµη στο νοµό) ακυρωµένα µε το αυτοκόλλητο του συλλόγου «ΕΙΜΑΙ ΟΙΚΙΣΤΗΣ». η καθήλωση της ψήφου των οικιστών µε βάση το βραχυπρόθεσµο συµφέρον τους. φανερή η επιθυµία των ιδιοκτητών για µελλοντική νοµιµοποίηση αλλά και η σχετική οικονοµική τους άνεση. αλλά πολιτικές συγκυρίες δεν επέτρεψαν την εφαρµογή τους. Στεκόµαστε και µιλάµε µε µια οικογένεια συνταξιούχων που µένουν σ’ ένα σπίτι 5Χ6 που το κατασκεύασαν οι ίδιοι. Ο κρατικός µηχανισµός όλα αυτά τα χρόνια στάθηκε ανίκανος όχι µόνο να βρει λύσεις αλλά και να εφαρµόσει τους τρόπους καταστολής που κάθε τόσο θεσµοθετούσε. κανένας που πάει και χτίζει ένα αυθαίρετο. Μαντουβάλου και υποστηρίχθηκε από τους γράφοντες τον Οκτώβριο του 2001. ΤΕΕ. τις κατασκευές αυτές εδώ δηλαδή.» (Οικιστές Εκτός Σχεδίου Πόλης. Οµάδα Αρχιτεκτόνων και Τοπογράφων για τα αυθαίρετα. φοβηθήκαµε όλοι και λέµε έχει γούστο να κρατάει τώρα καµιά κουµπούρα! Και ήτανε έρηµο το τοπίο εκεί. άφησαν ουσιαστικά µόνη διέξοδο για το έντονο οικιστικό πρόβληµα την αυθαίρετη δόµηση.ο δήµαρχος.. 6. ªÂ ·ÓÔȯÙfi ÁÎÚ› Ë ‰fiÌËÛË ÂÓÙfi˜ ۯ‰›Ô˘ fiÏ˘ Î·È Ì ÛÎÔ‡ÚÔ ÁÎÚÈ ÔÈ ÂÚÈÔ¯¤˜ ·˘ı·ÈÚ¤ÙˆÓ. Οι εργολάβοι και οι προµηθευτές κέρδισαν. Η αλλαγή πολιτικής που έφερε ο Ν. Λουκάκη το 1979). µε αποτέλεσµα να µοιάζουν µε τις νόµιµες οικοδοµές.000 (όπως υπολογιζόταν) αυθαιρέτων κτισµάτων.. µε την ευκαιρία της εξαγγελίας από την τότε υπουργό ΠΕΧΩ∆Ε για την «τακτοποίηση» 300. Σε οικονοµικό επίπεδο αντλούν από αυτήν οφέλη πολλές κοινωνικές οµάδες..1337/83 προέβλεπε για τις µεγάλες πόλεις.. µηχανικών και πολιτευοµένων. αρχιτεκτόνων ‰›Ï· ·ÚÈÛÙÂÚ¿: ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ fiÏ˘ ÙÔ˘ ∏Ú·ÎÏ›Ԣ ·fi ÙÔ 1947 ̤¯ÚÈ ÙÔ 1998. κοινόχρηστων χώρων και εγκαταστάσεων και κυρίως οποιασδήποτε οργάνωσης του αστικού ιστού. Ο πολεοδοµικός σχεδιασµός βέβαια ήρθε εκ των υστέρων να εντάξει-αναµείξει.όλοι δεσµευµένοι πίσω από ένα βουλευτή. που πήγε µαζί µε τη λογική των «τακτοποιήσεων». ενώ οι διαδικασίες µεν για το νέο ΓΠΣ ξεκίνησαν αµέσως το 1983. ∞fi ÂÚ›Ô‰Ô Û ÂÚ›Ô‰Ô ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ fiÏ˘ ¤Ú¯ÂÙ·È Ó· «Ù·ÎÙÔÔÈ‹ÛÂÈ» ÙȘ ‹‰Ë ˘ÎÓÔ‰ÔÌË̤Ó˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ ·˘ı·ÈÚ¤ÙˆÓ. 2. εµείς τις έχοµε διπλοπληρωµένες. Το 1996 ιδρύεται ο «Σύλλογος Οικιστών Εκτός Σχεδίου Πόλεως Ηρακλείου». την ψηφοθηρία και την τακτοποίηση που τους «βόλεψε» όλους. Σήµερα εκπροσωπεί περισσότερες από 3000 οικογένειες σε όλο το νοµό και ασχολείται µε το οικιστικό των Γιώργη Ζαχαράκη. Βάσει της µελέτης του ΤΕΕ-ΤΑΚ το 1976.χ. Σήµερα υπολογίζεται ότι στο Ηράκλειο Κρήτης υπάρχουν περί τις 30.. Απέκτησε και επικύρωσε την πολιτική του ισχύ στις νοµαρχιακές εκλογές του 1998 όταν καταµετρήθηκαν 13. που έγινε στον Τοµέα ΙΙ. Προβελέγγιου το 1968. σε συνδυασµό µε το ρυθµό πληθυσµιακής αύξησης και την δυναµική της πόλης σε όλα τα επίπεδα. για να µην έρθουν να µας το χαλάσουνε και µας λέει ο βουλευτής “µη φοβάσαι όσο είµαι εγώ βουλευτής” . α φ ι έ ρ ω µ α 69 . Μύρωνα Καλλιγιαννάκη. √È ¯¿ÚÙ˜ ÙÔ˘ ’47 Î·È ÙÔ˘ ’68 Â›Ó·È ÙÔ˘ ·Ú¯. Σήµερα ο ρυθµός αύξησης των αυθαιρέτων οικοδοµών έχει µειωθεί σε σχέση µε τις προηγούµενες δεκαετίες. Ηράκλειο 1976. Είναι. Είναι λοιπόν φανερό ότι άτοµα και κοινωνικές οµάδες που έχουν εµπλακεί στις διαδικασίες της αυθαίρετης δόµησης έδρασαν και µε ιδιοτελή κριτήρια. γέννησε και διόγκωσε έναν µηχανισµό ιδιοκτητών γης.Ε. αλλά «δεδοµένου ότι τα σχετικά κατασταλτικά µέτρα δεν είχαν αποτρέψει εργολάβους από του να χτίζουν αυθαίρετα. τ. ή και οικογενειακή επιχείρηση στο ισόγειο. Η έκτασή τους δε. Τα αυθαίρετα κτίσµατα ειδικά από την µεταπολίτευση και µετά είναι συνήθως τριώροφα µε χρήση κύριας κατοικίας. Νοµίζουµε όµως ότι η όποια επισκευή των αρχικών χαρακτηριστικών θα γίνει αργά και αποσπασµατικά και ότι για πολλά ακόµη χρόνια... υπό την επίβλεψη της καθ. είτε εξ’ αδιαιρέτου.. µόνο γι’ αυτό. «Προκαταρκτική µελέτη για τα αυθαίρετα του ∆ήµου Ηρακλείου». Η απουσία νόµιµης διεξόδου και η ιδιαίτερη αίσθηση δικαίου των Κρητικών. µέσα από το καθεστώς της «χάρης» και του «ανταλλάγµατος». η οικοδόµηση αυθαιρέτων ήταν πιο έντονη προεκλογικά. είχε σαν αποτέλεσµα να κατεδαφιστούν µόνο δύο αυθαίρετα παραπήγµατα στο νοµό Ηρακλείου.» (εννοεί την πολυκατοικία) – «Όχι µόνο γι’ αυτή τη κάµερα µας κυνηγούσαν» – «Α. εργολάβων. όπως το Ηράκλειο. µε κύριο άξονα την αυθαίρετη δόµηση. Είναι συχνή. Από τότε κατάφεραν να συµµετάσχουν στις επίσηµες συναντήσεις για τη σύνταξη του νέου ΓΠΣ.. χρέωναν 4.» (Ηράκλειο 8/6/2001) πρόβληµα. κρεµόµαστε πίσω από ένα πολιτικό συνέχεια. έχουν µια κοµµατική πελατεία σίγουρη. Ηράκλειο 6/6/2001) Αυθαίρετα. θα είναι εµφανής στο Ηράκλειο η κληρονοµιά της αυθαιρεσίας. αφού και ο ρυθµός συσσώρευσης πληθυσµού στο Ηράκλειο έχει µειωθεί. -Το µεγάλο έχουµε πληρωµένα. Το κείµενο αυτό αποτελεί διασκευή-περίληψη σπουδαστικής εργασίας στα πλαίσια του µαθήµατος «∆ιάλεξη». µια υπάλληλος της πολεοδοµίας µας είπε: «όταν το γκρεµίσαµε ήρθε ο ιδιοκτήτης και όπως τον είδαµε από µακριά να φορεί µαύρο πουκάµισο και να κρατάει κάτι στο χέρι. Με τον ίδιο τρόπο δηµοτικές αποφάσεις που έδιναν νερό και ρεύµα σε αυθαίρετα.. και τροµάξαµε όλοι!» (Ηράκλειο 7/6/2001) Από το 1983 και µετά.. οδήγησαν σε αντιδράσεις µε έντονο συλλογικό χαρακτήρα. χρεώνοντας ακριβότερα εργασίες και υλικά σε αυθαίρετες οικοδοµές.000 αυθαίρετες οικοδοµές σε ιδιόκτητα οικόπεδα.2 «. δίνοντας ουσιαστικά την πρώτη επέκταση µετά από 40 χρόνια. µια ήδη δυναµικά διαµορφωµένη κατάσταση αυθαίρετων περιοχών µε τη νόµιµη πόλη. Άρα λοιπόν. – «Και γι αυτό τους κυνηγούσαν. Έτσι το αυθαίρετο µετατράπηκε για τους ιδιοκτήτες σε οικονοµικό πρόβληµα. “µη φοβάσαι όσο εγώ είµαι δήµαρχος”. Πολεοδοµικού και Χωροταξικού Σχεδιασµού. Τη δεκαετία του 1970 π. «Μας εκµεταλλεύονται και πολιτικά και οικονοµικά. πέτυχαν την αναστολή της είσπραξης προστίµων και την ηλεκτροδότηση όλων των αυθαιρέτων του Ηρακλείου. Η διαφορά των περιοχών αυθαίρετης δόµησης εντοπίζεται ακριβώς στην έλλειψη πολεοδοµικού σχεδιασµού που συνεπάγεται έλλειψη δικτύων.. ∆ηµιουργήθηκε έτσι ένα πλέγµα σχέσεων βασισµένο στην κερδοσκοπία. δεν είχε τίποτα να κρυφτείς από πίσω. Η απουσία πολεοδοµικού σχεδιασµού. Η αυξηµένη τιµή «οφείλονταν» στην επικινδυνότητα του εγχειρήµατος. Ηράκλειο 6/6/2001) Σηµειώσεις Σε πολιτικό επίπεδο. καθιστά το Ηράκλειο ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο για την παρατήρηση των πολιτικών τακτοποίησης των αυθαιρέτων αλλά και των αποτελεσµάτων τους.. προωθήθηκαν πιο συστηµατικοί τρόποι τακτοποίησης. µελλοντική πρόβλεψη για τα παιδιά. ∫ÔÏÏ‹ıËΠ۠13. ∞. που εξυπηρετείται από συγκεκριµένα πολιτικά πρόσωπα. µε πληρωµή προστίµων. Έχει δηµοσιευθεί στο περιοδικό Γεωγραφίες.500 δρχ το κυβικό µέτρο µπετόν αρµέ για τις αυθαίρετες οικοδοµές τη στιγµή που για τις εντός σχεδίου χρέωναν αντίστοιχα 2. Μ. Τµήµα Ανατολικής Κρήτης. ∆ίπλα ακριβώς ορθώνεται µια πολυώροφη πολυκατοικία που ανήκει στα 4 παιδιά τους. «τακτοποιήσεις» και πλέγµατα πολιτικοοικονοµικών σχέσεων στο Ηράκλειο Κρήτης1 Η εκµετάλλευση που υπέστησαν οι αυθαίρετοι οικιστές και το υποβαθµισµένο περιβάλλον που κατοικούν. φορείς της εξουσίας αναλαµβάνουν ανεπίσηµα προστατευτικό ρόλο απέναντι στον απρόσωπο κρατικό µηχανισµό. Η πολιτική λοιπόν του κράτους. νοµίζουµε. αύξησαν την εκλογική πελατεία των εκάστοτε δηµάρχων. ειδικές ρυθµίσεις οι οποίες µεταθέτουν τον έλεγχο του πολεοδοµικού σχεδιασµού από τον ∆ήµο στο ΥΠΕΧΩ∆. Στο διάστηµα που µεσολάβησε συντάχθηκαν βέβαια δύο Ρυθµιστικά Σχέδια (του Α.

ούτε δέντρα. Καταλαµβάνονται αρχικά οι υποβαθµισµένες συνοικίες του κέντρου (όπως απ’ τους τουρκόγυφτους της Θράκης στο γκαζοχώρι – που απωθήθηκαν µετά την αναβάθµισή του). κανένα ενδιαφέρον πλέον για τη θέα ή τον ηλιασµό του γείτονα. Εδώ βρίσκεται η αρχή του µίτου της Αριάδνης και το τέλος του λαβύρινθου δεν είναι ακόµα ορατό ενάµισο αιώνα και µετά. Τα γύρω οικόπεδα δίνονται αντιπαροχή.. το πολυπολιτισµικό. Είναι η επαφή της παραδοσιακής κουλτούρας µε την πόλη Είναι η πρώτη χειρονοµία που κάνει ο µετανάστης σαν άνθρωπος της πόλης και η τελευταία σαν µέλος της παραδοσιακής κοινότητας που άφησε πίσω του.». Έτσι. φωτογρ. η καταχρηστική αδηφάγα κατανάλωση του χώρου από την άλλη. Πώς θα υπερεξαντληθεί ο συντελεστής. (βλ. το 1855.. οικονοµικά αδύναµους εσωτερικούς µετανάστες. Γιώργος Πιτροπάκης.εθνικό σπορ Από το αυθαίρετο γκαράζ στη πρασιά της Βουλής (από τη κεφαλή βρωµάει το ψάρι) ως τα αυθαίρετα (µε τη Βούλα του Συµβουλίου Επικρατείας) Ολυµπιακά Έργα. Απ’ το δηµοτικό . επιτρέποντος αυτήν µόνον λόγω ανάγκης και το αυτό επανέλαβεν η εν Άστρει Β’ Εθνική Συνέλευσις εν άρθρω 35. αυθαιρέτων.. εδώ απογειώνεται το «λάιφ στάιλ» καβαληµένο πάνω στα κόµπλεξ του επαρχιωτισµού. Η σχέση του παραδοσιακού οικισµού µε τον οικισµό των αυθαιρέτων της πόλης αντιστοιχεί στη σχέση που έχει το δηµοτικό τραγούδι µε το ρεµπέτικο. είτε σε ειδικού ενδιαφέροντος χώρους. ούτε ρεµατιές. Ηράκλειο κ. Εκκλησία. αρχιτέκτονος Τα αυθαίρετα που συγκινούν και τα αυθαίρετα που εξοργίζουν Η εκπλήρωση της φυσικής ανάγκης για εξασφάλιση καταφύγιου µε τρόπο άτυπο από τη µια. ούτε καν τη πρόβλεψή τους. το γνωστό τσιµέντινο χαλί θα σκεπάσει τη περιοχή οσονούπω. είτε σε παραλίες. ώστε αι ανακτηθείσαι διά της εξώσεως των Οθωµανών εθνικαί γαίαι να µη υποδουλωθούν πάλιν εις νέους κατακτητάς. µέσα σε δάση κλπ. άλλα ασφυκτικοί και επιθετικοί ορίζοντες. Οι δύο πόλοι αφορούν και διαφορετικά κοινωνικά στρώµατα. η φλυαρία του καλλωπισµού το µινιµαλισµό... Το νέο µεταναστευτικό ρεύµα οικονοµικών µεταναστών. το ίδιο το κράτος. 64 του πολιτεύµατος απηγόρευσε την εκποίησιν αυτών άνευ της συγκαταθέσεως του Βουλευτικού. ελαφρολαϊκό Όλες αυτές τις αρετές και τις σχέσεις θα ξηλώσει µία προς µία η ένταξη στο σχέδιο. ξένοι. Απ’ το ρεµπέτικο στο. ρυθµιστικό και ΓΠΣ και επί µέρους πολεοδοµική µελέτη της εντασσόµενης περιοχής για να υπάρχει προσαρµογή στα δεδοµένα της.. αναψηλαφήσασα έπειτα τα γενόµενα και ευρούσα διάφορα εθνικά κτήµατα καταποθέντα. καθώς δεν υπάρχει κανένας σχεδιασµός για την υποδοχή και εγκατάστασή του.. ιδιώτες. ξηµερώνει χωρίς να έχει αλλάξει τίποτα και είσαι και νόµιµος και πλουσιότερος καθώς η αξία της περιοχής ανεβαίνει.Τη µια µέρα είσαι παράνοµος και την άλλη.λπ. «Παραθερισµός µε πατέντα». Ι∆΄.λπ. η πολυπόθητη νοµιµοποίηση. Πάνω από το δάσος Χαϊδαρίου. χωρίς Πρόγραµµα Η νοµιµοποίηση περιοχών αυθαιρέτων γίνεται σταδιακά χωρίς σχεδιασµό συνολικό. το οικονοµικό επίπεδο έχει ανέβει. κράτος. Ηρώς Πογκόη. υπόγειο. έχουν συντελέσει σταδιακά στον εκµαυλισµό των συνειδήσεων. κυρίως ο ένας . φωτ. όπως θερµές πηγές. κουβαλάει τις δικές του εµπειρίες µα την ίδια ανάγκη του καταφύγιου και επιδρά µε τη σειρά του στην εξέλιξη των ευρύτερων αστικών κέντρων. ούτε ραχούλες. Les Meyers(Vision)). Εδώ τα αυθαίρετα δεν έχουν τις αρετές των αυθαιρέτων της «ανάγκης». καµία προσαρµογή στο έδαφος γιατί πώς θα βγει ισόγειο. 2 από «Ε» Ελευθεροτυπίας 21-8-2005. εργολάβοι. φωτογρ. για τη λεγόµενη παραθεριστική κατοικία. η δηµιουργία άλλοθι για τη νοµιµοποίηση των άλλων α φ ι έ ρ ω µ α 71 . 1970) Κι εδώ όπως στο παραδοσιακό οικισµό δηµιουργούνται και τηρούνται (µε πολύ µεγαλύτερο σεβασµό απ’ ότι στον οποιοδήποτε ΓΟΚ) άγραφες δουλείες σε σχέση µε το γείτονα τους «δρόµους»... και εν αρθρ. ∆ι’ άλλου ψηφίσµατος υπ αριθ. 3 από Βηmagazino 3-4-2005. των κρατικών αυθαιρέτων κλπ.στο ρεµπέτικο Τα αυθαίρετα της «ανάγκης » η λεγόµενη πρώτη γενιά των αυθαιρέτων είναι η αυθεντική λαϊκή κατοικία µετά τον πόλεµο. µεγαλοµεσαίοι. ή όπως οι παλιννοστούντες πόντιοι σχηµατίζουν αυθαίρετους οικισµούς στις παρυφές της πόλης και µακρύτερα. Οι οικισµοί που σχηµατίζονται είναι προϊόντα σχέσεων αλληλεγγύης κι ας µην υπάρχει η σφικτή κοινότητα του παραδοσιακού οικισµού. 1. ενοικούν σε υπόγεια αυθαίρετα διαµερίσµατα που δεν είναι χώροι κύριας χρήσης(όπως τα παλιά θυρωρεία κελεπούρια για τους εσωτερικούς µετανάστες του ’50 και του ’60). την άρνηση και την αδυναµία της διοίκησης να εφαρµόσει στοιχειώδεις κανόνες δικαίου ως προς τη διανοµή και τη διαχείριση του ζητήµατος των εθνικών γαιών.. Η .οι ήδη εγκαταστηµένοι από µικροαστοί και πάνω βγαίνουν παγανιά σε παραλίες και εν γένει χώρους ειδικού ενδιαφέροντος µε θέες.ελαστική συνείδηση Η διελκυνστίδα των πελατειακών σχέσεων της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας. µικροµεσαίοι.στο σαράϊ του Πασά Î¿Ùˆ ·ÚÈÛÙÂÚ¿: ºˆÙÔÁÚ·Ê›· 1 οو ‰ÂÍÈ¿: ºˆÙÔÁÚ·Ê›· 2 της Ουρανίας Οικονόµου. χωρίς τη δηµιουργία υποδοµών. η δε εν Επιδαύρω Γ΄ Συνέλευσις επεκύρωσε το ψήφισµα τούτο ως εθνοσωτήριον. Τα στερεότυπα της πολυκατοικίας του συρµού θα διαδεχθούν τις αυτοσχέδιες και εφευρετικές ιδιοκατασκευές. όσο αποµακρυνόµαστε από το ’60 και το ’70. τις θέες.. όλοι επιδίδονται σ’ αυτό το σπορ. φωτογρ. όπως ο παραγκοµαχαλάς Αλβανών τσιγγάνων στο Βοτανικό (βλ. φωτ..Ήδη η πρώτη εθνική των Ελλήνων Συνέλευσις εσκέφθη σοβαρώς. όπως η λεγόµενη περιοχή Λίµνης στο Μενίδι κλπ. Οι σχέσεις αλληλεγγύης θα γίνουν σχέσεις αντιδικίας για το όριο. ∆εν είναι µόνο το χειροποίητο της «ιδιοκατασκευής» που είναι απόλυτα προσαρµοσµένη στο έδαφος ο µινιµαλισµός(όχι το µινιµάλε της µοδός) στην αντιµετώπιση των αναγκών.. Η κατανάλωση του χώρου . Νίκος Μάρκου) Οι νέοι µετανάστες Η εξέλιξη και η ιστορία της ανάπτυξης των κυριότερων Ελληνικών αστικών κέντρων µεταπολεµικά (Αθήνα Θεσσαλονίκη. Επιµύθιο «..µικροαστικά και βάλε στρώµατα ο άλλος... είναι οι δύο πόλοι του φαινοµένου της αυθαίρετης δόµησης στην Ελλάδα µετά τον πόλεµο.Οι γειτονιές των αυθαιρέτων της πρώτης γενιάς –τα πέριξ των νέων τερµάτων του ’50 του ’60 και των αρχών του ’70 εκεί που σταµάταγε «ο άσφαλτος»– είχαν κάτι από τη χάρη των 70 α φ ι έ ρ ω µ α παραδοσιακών οικισµών.. καθώς το κοινωνικό και αξιακό του «λεξιλόγιο» θα ακυρώνεται.‰›Ï·: ºˆÙÔÁÚ·Ê›· 3 Από τη καλύβα του Καραγκιόζη . όπου καταγγέλλει µέσα από τη πλοκή του µυθιστορήµατος εκτός των άλλων την υφαρπαγή των καλλιεργήσιµων εθνικών εκτάσεων από τους διακαιούχους χωρικούς.. η επανάχρηση υλικών που δηµιουργούν ένα αξιοζήλευτο αρχιτεκτονικό ιδίωµα. ενώ και ο ίδιος παράλληλα θα διαβρώνεται από τις νέες κοινωνικές σχέσεις που θα αρχίσει να βιώνει . Το µόνο που συνέχει είναι η συνενοχή. Εδώ ισχύει το όποιος προλάβει. τον ηλιασµό κλπ. εδώ βγάζει τα σπασµένα του το µικροαστικό όνειρο. προϊόν των σχέσεων που αναπτύσσει η κοινή µοίρα του κατατρεγµού. ούτε λόφοι.. το µεσότοιχο κ..). υπάρχει και «η αλληλεγγύη». (βλ. των φιλέτων. επενδυτές κλπ. µεσαίοι.και το σκυλάδικο Έτσι παράλληλα µε τους αυθαίρετους οικισµούς της εσωτερικής µετανάστευσης . τα περάσµατα. . παραπήγµατα µε τα χαρακτηριστικά του πρωτογενούς καταφύγιου.) είναι βγαλµένη µέσα από την ιστορία της µετανάστευσης της λεγόµενης εσωτερικής. Ανάµεσα σε αυτό το όργιο αυθαιρεσίας προλαβαίνουν και ξεφυτρώνουν. την εγκαθίδρυση κλίµατος συνενοχης ανοχής και αποδοχής από το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας εδώ και πενήντα χρόνια. τη διαπλοκή.λπ. ντόπιοι. και αυτών όµως δια δηµοπρασίας.. καθώς η ένταξη στο σχέδιο περνάει για παροχή –ανέξοδη µε το τρόπο που γίνεται– από τη µια. όλα θα µπουν στο καλούπι του συνεχούς ή του πανταχόθεν ελεύθερου συστήµατος. τον αερισµό. σε «ρωγµές » της πόλης στήνουν παράγκες. από την άλλη. Η αυτή Συνέλευσις διά του ψηφίσµατος ΛΒ΄ όρισε τα είδη των εκποιητέων κτηµάτων. Τενεκεδούπολη. Αυτά εκτός των άλλων µας λέγει ο Παύλος Καλλιγάς στο σπουδαίο µυθιστόρηµά του Θάνος Βλέκας. θα γίνεται ανεφάρµοστο. (επενδυτές κ. όλων των αυθαιρεσιών εις βάρος του χώρου από ’που κι αν προέρχονται και έχουν ξυπνήσει στο σύνολο σχεδόν της κοινωνίας µια αδηφάγα όρεξη για κατανάλωση του χώρου.

Η προσπάθεια του '80. τα οποία µε συνοπτικές διαδικασίες. σαν αυτά που έγιναν στο Πάρκο Ελευθερίας και το Μέγαρο Μουσικής. για τον ιδιωτικό τοµέα. απέκτησαν νόµιµη υπόσταση σε µία. στον Συγγρό. Στα παράλληλα τότε έργα α φ ι έ ρ ω µ α 73 . Αθλητικός µεγαλοπαράγων αναζητά χώρο για να στεγάσει την ανώνυµη ποδοσφαιρική του εταιρεία. της δίνει και τα λεφτά για το κτίσιµο του σταδίου. Τη νύχτα των Χριστουγέννων του 2003 µε τον νόµο 3207 «Περί ρύθµισης θεµάτων Ολυµπιακής Προετοιµασίας». για τους πολιτιστικούς ή αθλητικούς ηγεµόνες. τον αποχαρακτηρισµό του οικοπέδου. πριν εκχωρηθεί το ολυµπιακό στάδιο σε ιδιώτες. είναι ένα πλαίσιο ενοχλητικό για τους εργολάβους και τους επενδυτές. Ο υπουργός το θεωρεί λογικό. Με πραξικοπήµατα. Έτσι νοµίζει. Προτείνει στους αθλητικούς παράγοντες να πάνε στην Αττική Οδό για να κτίσουν το στάδιο αλλά αυτοί δεν θέλουν. γιατί τα δικά του τα χρειάζεται. Οι δοµές κοινωνικού διαλόγου και αξιολόγησης για το τι συµβαίνει ή πρόκειται να συµβεί σε µία πόλη. Ψάχνουν για άδεια οικόπεδα και πέφτουν πάλι σε πάρκα και πλατείες. τουρισµού. Συµφέρει και τους δύο. Ειδικά µε τα ολυµπιακά έργα του 2004. ένα φαν παρκ. σχεδιάζονται θηριώδεις υπεραγορές χωρίς να ελέγχεται η συµβατότητα τους µε το χωροταξικό σχέδιο (αν υπάρχει εν τέλει τέτοιο) των Μεσογείων και χωρίς κανείς να έχει εγκρίνει τις χωροθετήσεις τους. αιγιαλός. ∆ηλώνει ο υπουργός ότι το κόστος φύτευσης και ποτίσµατος εκατό-διακοσίων δένδρων είναι πολύ υψηλό για την κυβέρνηση. Απευθύνεται στον υπουργό. η Θηβών. ως προς τις πρόσθετες χρήσεις εµπορίου. ∆ηλώνεται όλο και πυκνότερα. Χαλάλι τους. το µάνατζµεντ και το όνοµα του. όπως εκείνοι τα εννοούν. ότι από τα στάδια δεν βγαίνουν κέρδη. Ακολουθούν συλλήβδην όλα τα έργα των ολυµπιακών αγώνων και οι συµπληρωµατικές τους χρήσεις που κάθε άλλο παρά συµπληρωµατικές είναι. Ο συγχρωτισµός µε τον εργολάβο. Μόλις προχθές έγινε γνωστό. δεν µου το πουλάς µισοτιµής. έµεινε ανάπηρη µεν αλλά διαµόρφωσε συνθήκες οι οποίες άλλαξαν. τον Λυκαβηττό. ∆ιαλέ- γουν ένα από αυτά. Ένα νέο πλαίσιο ανοχής και ελευθερίας. Πολλοί από αυτούς θα τον θυµηθούν όταν έρθει η ώρα της κάλπης. στον Ζάππα. η προστασία των κοινών αγαθών. αλλά δεν βρίσκει. Ο χώρος του πάρκου πρέπει να αξιοποιηθεί. δοκιµάζεται µε δύο µεθόδους. Ένας εργολάβος ψάχνει οικόπεδο να κτίσει και να πουλήσει. σχετικά νέα µεν αλλά υπαρκτή. πρέπει να φαίνεται από το Κολωνάκι. τα Πατήσια δεν του κάνουν. κάτι έχει να κερδίσει από αυτό και του το πουλάει. έχει γεράσει. Ότι εντός του χώρου του αεροδροµίου «Ελευθέριος Βενιζέλος». ένα µούλτιπλεξ. Όπως εδραιώθηκε από τη δεκαετία του '80 στοχεύοντας στον προγραµµατισµό του χώρου µε επιστηµονικά και κοινωνικά κριτήρια και όχι µε όρους συνδιαλλαγής ή αυθαιρεσίας. στο Κτήµα Θων στους Αµπελόκηπους. ∆ιαλέγει ένα και ζητάει λοιπόν από το κράτος να του το δώσει.‰›Ï·: ∂ÚÁÔÙ¿ÍÈÔ Î¿Ùˆ: √Ï˘ÌÈ·Îfi ™Ù¿‰ÈÔ ˘fi ηٷÛ΢‹ [ËÁ‹: ºˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ ºÔÈÙËÙÒÓ ∞Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋˜ ∂ª¶ 2004] Η ενοχλητική πολεοδοµική δηµοκρατία του Νίκου Μπελαβίλα. αποτελούν δεσµεύσεις οι οποίες στραγγαλίζουν την ανάπτυξη. Θα είναι αυτός που έκτισε το παλάτι για την οµάδα τους. λέκτορα Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Ο µαικήνας αποφασίζει να ιδρύσει έναν µεγάλο χώρου πολιτισµού. δίνουν τη δυνατότητα υπέρβασης των πολεοδοµικών ορίων και διαδικασιών σχεδιασµούεγκρίσεων. Ο ίδιος βάζει την ιδέα. Τέτοιες περιπτώσεις είναι το αεροδρόµιο και η Αττική Οδός. Αν αγοράσει ένα οποιοδήποτε διαθέσιµο στις ακριβές περιοχές θα βγάλει υπεραξία διακόσια-τριακόσια τοις εκατό. του λεει το 'χεις που το 'χεις χαµένο. Η θητεία του γνωρίζει ότι κάποια στιγµή θα λήξει. Βρίσκει τον ιδιοκτήτη του. Αυτό είναι πολύ σηµαντικό. Στην πραγµατικότητα αυτό που τους ενοχλεί είναι η ίδια η δηµοκρατία. παράδοση πολεοδοµικού σχεδιασµού και ελέγχου της εφαρµογής του. µε εντάσεις και µεγέθη µητροπολιτικής σηµασίας. Οι µακρυνές περιοχές. να το βλέπει όλη η πόλη. Η διαδικασία των εγκρίσεων. Επειδή όλοι ξέρουν. ∆ιεκδικούν µαζί. ένα πλέγµα χώρων και χρήσεων. Αυτές είναι οι ιστορίες της καθηµερινής νόµιµης και θεσµικά κατοχυρωµένης λεηλασίας του δηµόσιου χώρου στην Αθήνα του 2005. Ενοχλεί η. Θέλει να µοιάσει στους εθνικούς ευεργέτες. Νοιώθει άβολα µε τον πλούτο του. στον Αβέρωφ. Οι ψήφοι των φιλάθλων αρκούν για να του εξασφαλίσουν τη δόξα. εργολάβος και δήµαρχος. Η οποία επιτρέπει στην πολιτεία και στον όποιο πολίτη να διατυπώνει τις αντιρρήσεις του για κάτι που θίγει τον δηµόσιο χώρο. συνήθως µία τράπεζα ή ένα ασφαλιστικό ταµείο. σκέφτεται ότι δυο µέτρα χώµα του αναλογούν. Τα µόνα άκτιστα οικόπεδα είναι πλατείες και πάρκα. Παρεµπιπτόντως ζητάει να του δώσει και τα λεφτά. αρχιτέκτονα. αναψυχής. όροι δόµησης. οι οποίοι νοιώθουν ότι δεν µπορούν να υλοποιήσουν τα οράµατα τους. Καλύπτεται επίσης το µεγάλο κόστος της επερχόµενης προεκλογικής καµπάνιας. Θέλουν κέντρο. Η βουλευτική του θέση είναι επισφαλής. Τους δίνει καθ' υπέρβαση και µερικούς ορόφους µε µαγαζιά. µνηµεία. τα πληρωµένα ταξίδια για να δουν άλλα παραδείγµατα στην Ευρώπη. Αλλιώς πως θα είναι βιώσιµο το στάδιο. θα είναι κάτι πολύ καλύτερο από το µίζερο πάρκο όπου µαζεύονται µετανάστες. ∆εσµευµένο για πράσινο που δεν έχει απαλλοτριωθεί ακόµη. Ο υπουργός έχει προβλήµατα. νύχτα. Πάει το πάρκο. η Πειραιώς. Μετά ο εργολάβος πηγαίνει στον τοπικό δήµαρχο και προτείνει κάτι ωραίο για την ανάπτυξη της περιοχής µε πολύ λούστρο και πολλές θέσεις εργασίας. Οι κεντρικοί άξονες της Αθήνας είναι όλοι κτισµένοι. Αναζητάει χώρο για να εγκαταστήσει το µνηµείο της προσωπικής του υστεροφηµίας. τόσο που κοντεύουµε να το πιστέψουµε και εµείς οι ίδιοι. αστικό ή περιαστικό πράσινο. µαγική για τον ιδιωτικό τοµέα. Ο δήµαρχος συναινεί. γιατί το µνηµείο του. χρήσεις γης. Αλλιώς. τα δώρα για τον κόπο τους. δάσος. Έτσι ο εργολάβος ξεκινάει να φτιάξει ένα εµπορικό κέντρο. µε έκτακτα ή ειδικά νοµοθετικά µέτρα. γιατί ούτε αυτός έχει χρήµατα να το απαλλοτριώσει. ανεβάζουν το προφίλ του δηµοτικού άρχοντα. Επειδή η ποδοσφαιρική εταιρεία έχει χρέη. εξαρτηµένοι και σκυλιά. ζητάνε από τον υπουργό να κτίσουν µαζί µε το στάδιο εµπορικά κέντρα. ότι οι έννοιες πολεοδοµικός σχεδιασµός. το Σύνταγµα. ότι στο Γαλάτσι ετοιµάζεται η χωροθέτηση µερικών ακόµη χιλιάδων τετραγωνικών εµπορίου. ∆ιαλέγει λοιπόν ένα οικόπεδο χαµένο από χέρι. στο Μαρούσι µε το «Χωριό Τύπου» ή που ζητείται να γίνει στο Πάρκο Ριζάρη µε το νέο µουσείο σύγχρονης τέχνης. προς το καλύτερο. τον τρόπο δόµησης στην Ελλάδα. Ακόµη και αυτό το ατελές πλαίσιο σήµερα αµφισβητείται. Με µηδενική αντικειµενική αξία. Η ισότητα στα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις. ο δηµόσιος έλεγχος της δόµησης στις πόλεις. ∆εν του κάνει. Είναι απο- 72 α φ ι έ ρ ω µ α λύτως σίγουρος ότι το δικό του µέγαρο. Ο ιδιοκτήτης. σε απαλλοτριωµένη από το δηµόσιο γη ελαιώνων και αµπελώνων. Θέλει κάτι πιο αποδοτικό που θα του δώσει υπεραξία πεντακόσια µε χίλια τοις εκατό.

το Μουσείο Ακροπόλεως. του Θριασίου. ουδείς τολµούσε ανοιχτά. «αποτελεί και την έγκριση χωροθέτησης» και «επέχει θέση αδείας των αρµόδιων πολεοδοµικών αρχών». Στον νόµο εκείνο διαβάζουµε το πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδοµένα (όχι µόνο από τον καιρό του Τρίτση αλλά από τον καιρό του Βενιζελικού ΓΟΚ) ότι η δηµοσίευση στο σχετικό ΦΕΚ ενός τοπογραφικού διαγράµµατος για τα έργα. το ιδιωτικό πλέον Στάδιο Καραϊσκάκη. Τα δάση της Πάρνηθας και του Υµηττού. Μαυρόπουλος ∆ήµου Πυλαίας 74 α φ ι έ ρ ω µ α . το αεροδρόµιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» και γενικεύτηκε µε τον ολυµπιακό νόµο. Τα υπόλοιπα είναι λεπτοµέρειες για αφελείς. των οικοδοµικών αδειών και η εκχώρηση της υποχρέωσης ελέγχου των πολεοδοµικών και κτιριοδοµικών κανονισµών στον ίδιο τον ιδιώτη ο οποίος διαχειρίζεται και κατασκευάζει το έργο. Ο ίδιος ο ελεγχόµενος γίνεται και ελεγκτής. το δικαίωµα να κτίσει ότι θέλει. Ζητάει να ορθώσει το δικό του όραµα στο δάσος του Καρέα. ∆εν µπορεί να καθυστερεί.εντάχθηκαν µεταξύ πολλών άλλων. διαγωνισµός οو: ∞ÙÙÈ΋ √‰fi˜ ˘fi ηٷÛ΢‹ [ËÁ‹: ºˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ ºÔÈÙËÙÒÓ ∞Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋˜ ∂ª¶ 2004] Κτίριο πολιτιστικού ενδιαφέροντος Γ. Ανακάλυψαν το Ελντοράντο των Μεσογείων. Η περίοδος των αγώνων απελευθέρωσε τα λόµπι της εξουσίας από τις αναστολές τους. ήταν η κατάργηση των εγκρίσεων χωροθέτησης. όπως και όπου το θέλει. Οι απαιτούµενες δε µελέτες κατατίθενται σε κάποια απροσδιόριστη υπηρεσία και δεν ελέγχονται. το ποδοσφαιρικό γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας µε τους πέντε ορόφους εµπορικού κέντρου στο άλσος. Το χρηµατιστήριο της γης χρειάζεται αυτά τα καλά οικόπεδα. ξύπνησε µέχρι και ο άγιος της Ιεράς Συνόδου. Πιστεύουν βαθύτατα στην αυτορύθµιση της αγοράς. µπροστά σε αυτά που ακολουθούν. Τώρα που πήραν φόρα όλοι. Το σκάνδαλο της επέκτασης του Μεγάρου Μουσικής. Η καινοτοµία η οποία εισήχθη µε την Αττική Οδό. στο χρηµατιστήριο της γης. στην κορυφή του βουνού. Εκεί τότε. αναµένοντας εγκρίσεις και άδειες. της αθηναϊκής περιφέρειας. η Μαρίνα Ζέας. Επιχειρούν να το επιβάλλουν. η Μαρίνα Φλοίσβου. όσο µεγάλο το θέλει. σήµερα φαντάζει πταίσµα. Τις αδόµητες αµµουδιές και τα βραχονήσια του Σαρωνικού. να εκχωρήσει στον µεγαλοεκδότη. στο «λιγότερο κράτος».

Η σχέση του κτισµένου µε τη γη εκφράζεται είτε ως στέρεη έδραση πάνω της. Επιπλέον δηµιουργούνται µια υπαίθρια κερκίδα εκδηλώσεων και ένας πύργος φωταγωγός-παρατηρητήριο. Μελετητές: Κατερίνα Μιχαλοπούλου. Αντίθετα στο ελεύθερο από δέντρα µακρύ νότιο όριο του οικοπέδου αναπτύσσεται µια απόλυτα ευκρινής γραµµική κίνηση που διατρέχει όλη τη σύνθεση. Αντώνης Τουλούµης. Το δάσος εισχωρεί στο µεγαλύτερο µέρος του προτεινόµενου γήπεδου. το αµφιθέατρο της πρώτης ενότητας και την αίθουσα πολλαπλών χρήσεων της δεύτερης. Ο επισκέπτης συναντά τα κατακερµατισµένα στοιχεία της κατά τη διάρκεια του βηµατισµού του. Και στις δύο περιπτώσεις τα κτήρια διατάσσονται έτσι ώστε να δηµιουργείται ένας κεντρικός υπαίθριος χώρος. και το εντευκτήριο. αφήνοντας ελεύθερες δύο µεγάλες περιοχές. ∆ιαπιστώνεται έτσι η πρώτη ιδιαιτερότητα του θέµατος που αφορά τη σχέση ανάµεσα στο λειτουργικό πρόγραµµα και τη χωροθέτησή του. δύο ξέφωτα. είτε ως αφανής. για να διατηρηθεί η φυσική ροή του πρασίνου και του εδάφους. τους ξενώνες. Η πρόταση συγκροτείται. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Το λειτουργικό πρόγραµµα χωρίζεται σε δύο βασικές ενότητες σε ακολουθία µε τΙς δύο ανοιχτές περιοχές που δηµιουργεί το δάσος. Η δεύτερη ενότητα διαµορφώνεται από την αίθουσα των πολλαπλών χρήσεων. αρχιτέκτονες ∆ηµήτρης Παπανικολάου. είτε ως σπείρα που ξεδιπλώνεται στο χώρο και βυθίζεται στο έδαφος ή αναδύεται από αυτό. και τις υποστηρικτικές διοικητικές λειτουργίες του συγκροτήµατος. Σοφία Τσιράκη. υπόσκαφη διέλευση. φοιτητές αρχιτεκτονικής 82 δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς 83 . η κίνηση στο κτιριακό συγκρότηµα δεν έχει το χαρακτήρα κατά µέτωπο αξονικής πορείας αλλά πλάγιας σπειροειδούς ή τεθλασµένης σταδιακής διείσδυσης. Αναλυτικότερα οι δύο ενότητες έχουν ως εξής: Η πρώτη συγκροτείται από το αµφιθέατρο. Γιάννης Παπαδόπουλος. Γιάννης Φραγκάκης. χώρους διδασκαλίας µε τα αντίστοιχα γραφεία. αρχιτέκτονες Σύµβουλος: Τάσος Μπίρης. χωρίς όµως να αποσυντίθενται. µια πλατεία. τον εκθεσιακό χώρο. Ξανθή Παλαιολογοπούλου. µετά το στενό πέρασµα δίπλα στο υψίκορµο παρατηρητήριο ακολουθεί µια τεθλασµένη γραµµική πορεία που συναντά τον πύργο της νοτιοανατολικής γωνίας και καταλήγει στον αίθριο του σπειροειδούς κτιρίου των ξενώνων. καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Συνεργάτες: Μαρία Σαζακλή. Παρασκευή Κοντιζά. Τα κτίρια παραµερίζουν.α΄ βραβείο Το κτιριακό συγκρότηµα πολιτιστικών χρήσεων του ∆ήµου Πυλαίας χωροθετείται στα όρια του αστικού ιστού και της περιβάλλουσας δασικής ζώνης. Πρόκειται για συνθετικές χαράξεις που στην πρωτογενή τους διατύπωση αναφέρονται σε γνωστές αρχέτυπες διατάξεις «χθόνιου» χαρακτήρα τις οποίες ανακαλύπτουµε στα αρχαία µας ερείπια. Αντίθετα αποκαλύπτεται και αποκρυπτογραφείται σταδιακά. Συνεπώς η σύνθεση δεν είναι αντιληπτή µε µιας και στο σύνολό της. Έτσι οδηγείται από την πρώτη είσοδο ανάµεσα στο πυκνό πράσινο και το λοξό τοίχο της στενής πλευράς του κτιρίου της βιβλιοθήκης. το καφενείο. διασπείρονται. Ανάλογα προς τη συνθετική χάραξη. Παράλληλα και ταυτόχρονα µε αυτό τον κύριο αλλά όχι σκληρό περίπατο λειτουργούν ποικίλες δευτερογενείς πορείες –πλησιάσµατα ή φυγές– µέσω µονοπατιών που διαπερνούν το δάσος. Ο ελεύθερος χώρος που µεσολαβεί ανάµεσα στις δύο ενότητες αντιµετωπίζεται λειτουργικά ως υπαίθριο πάρκο γλυπτικής. τη βιβλιοθήκη. Από εκεί. Αυτή η δίοδος αναφέρεται στους δύο χώρους έντονης συγκέντρωσης κόσµου. από φαινοµενικά τυχαίες «γραµµές και σηµεία». στη µεγάλη κεντρική πλατεία των πολιτιστικών εκδηλώσεων. όπως αυτή εκφράζεται στη συσχέτιση του τεχνηµατικού µε το φυσικό.

Η πλατεία φυλαγµένη από το βορρά και από την πυκνή βλάστηση της περιοχής αποτελεί την «καρδιά» του συγκροτήµατος. πολιτικός µηχανικός Τ. η κίνηση διαπερνά το κτίριο. η προσέγγιση στο βάθος του χώρου. Θεωρούµε σηµαντικό ότι τις παραπάνω επιλογές υπαγόρευσε µία φαντασία που αποφεύγει τη δηµιουργική αυθαιρεσία. Η διαφάνεια-διαµπερότητα του πρώτου κτιρίου στο επίπεδο του εδάφους που επιτυγχάνεται µε την υπερύψωση του αµφιθεάτρου και ο ενοποιηµένος χώρος της εισόδου µε το foyer. Κατά τη µελέτη δόθηκε ιδιαίτερη σηµασία στην ενοποίηση των δύο κτιριακών ενοτήτων. Η στροφή των δύο κτιρίων κατά τη διεύθυνση της δασικής ζώνης. ενίοτε υποχωρεί για να αφήσει πιο συµπαγείς. η απελευθέρωση του ισογείου της πρώτης ενότητας και µέσω αυτής. Η προσπάθεια συγκερασµού του ακανόνιστου και γ΄ βραβείο β΄ βραβείο Η λιτή συνθετική ανάπτυξη ενός πληθωρικού προγράµµατος σ’ ένα φυσικό περιβάλλον ιδιαίτερου κάλλους και επιπλέον µέσα σ’ ένα πολύ περιορισµένο περίγραµµα. Κυρίαρχο στοιχείο της ενοποίησης των δύο κτιρίων αποτελεί η ελεύθερη ανάπτυξη µιας ελαφριάς ξύλινης επιφάνειας. Μελετητές: Τηλέµαχος Ανδριανόπουλος. Προσεγγίζοντας την ενότητα του αµφιθεάτρου. Μαρία Γκιουλτζόγλου. αποτελούν τις επιλογές που επιδιώκουν την επιθυµητή ενότητα του αποτελέσµατος. αποτέλεσε την κύρια πρόκληση του σχεδιασµού. ξεκινώντας από το πρώτο κτίριο και την αιχµηρή απόληξη του αµφι- δύσκολου σχήµατος του οικοπέδου. πάνω στον οποίο αρθρώνονται οι δύο ενότητες. δηµιουργώντας εντέλει στο χώρο αρχιτεκτονική πράξη επιβεβληµένη. Η ένταση των φυγών στις κατακόρυφες επιφάνειες συντελεί στην ελάφρυνση των όγκων. Η πρόσβαση στο οικόπεδο από τη νότιά του πλευρά. ενώ οι κεκλιµένες επιφάνειες των στεγών καταλήγουν στην κορυφογραµµή των κτιρίων. Οι βασικές λειτουργίες «βλέπουν» στην πλατεία που φιλοξενεί υπαίθριες εκδηλώσεις. Ελένη Κουσκούτη. επιτρέπουν την οπτική και λειτουργική επαφή κατά µήκος του οικοπέδου. η οποία βοηθά στην αναγνωσιµότητα του συγκροτήµατος. η οποία ορίζοντας χώρους. στιβαρούς όγκους να αποκαλυφθούν. Ο υπαίθριος χώρος εκτόνωσης γίνεται ζωτικής σηµασίας για οποιοδήποτε δηµόσιο κτίριο στις κλιµατολογικές συνθήκες της χώρας µας. αρχιτέκτων Θάλεια Βογιατζόγλου. Τάσης Παπαϊωάννου. µε τρόπο που να επιτρέπει τη θέαση και την πληρέστερη αντίληψη όλης της σύνθεσης. τόσο από τη φύση του θέµατος όσο και από το περιβάλλον στο οποίο εγγράφεται. Η ροή της είναι συνεχής. οδήγησαν σε µία αρχιτεκτονική σύνθεση που οργανώνεται ελεύθερα. αρχιτέκτονες Νίκος Σαατζόγλου. ορίζει έναν διαµπερή άξονα κίνησης κατά µήκος του ανατολικού ορίου του. Κάλυ Πολίτη. αρχιτέκτονες Συνεργάτες: Κώστας Μαύρος. Σύµβουλοι: Κώστας Κουριδάκης. Σπύρος Παππάς. των δεσµεύσεων του ΓΟΚ και της ανάγκης δηµιουργίας υπογείου χώρου στάθµευσης σε µεγάλο τµήµα του οικοπέδου. Πλάτων Ησαΐας. Η παράµετρος αυτή οδήγησε στην οργάνωση της λύσης γύρω από µια εσωτερική πλατεία-αυλή η οποία προστατεύεται και οριοθετείται από τους δύο κτιριακούς όγκους. σχεδόν σκληρής διαµόρφωσης του υπαίθριου χώρου. αρχιτέκτονες Συνεργάτες: Νικολέττα Λαχανά.Ε. µηχανολόγος µηχανικός 84 δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς Μελετητές: Μαρίζα Αγγελίδη. Η προτεινόµενη λύση σκοπεύει στη δηµιουργία ενός κεντρικού πολιτιστικού πυρήνα µέσα στην πόλη. αφήνοντας ένα µέρος του ισογείου ηµιυπαίθριο. φοιτητές αρχιτεκτονικής δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς 85 .θεάτρου στη γη. Καλλίνα Στεργίου. για καταλήξει επενδύοντας τον αιωρούµενο όροφο του εκθεσιακού χώρου. Λίλα Γαλατά. παρά τη δέσµευση του κατασκευαστικού-λειτουργικού κανάβου του υπογείου. µε οδηγό την ανάπτυξη της ξύλινης επιφάνειας. έτσι ώστε η αυστηρότητα των αξόνων να αντικατασταθεί από οπτικές φυγές. πολιτικός µηχανικός Ιωάννης Πινάτσης. εσωτερικούς και εξωτερικούς. η οποία παραµένει εύθραυστη προς χάριν της σαφούς.

αρχιτέκτονες Γιώργος Πολύζος. το µέσα µε το έξω. η ισόγεια στάθµη λειτουργεί ενιαία. δηλαδή του δάσους και του κτισµένου χώρου. Γεγονός ότι το αντικείµενο του διαγωνισµού ήταν ένα δηµόσιο κτίριο αποτέλεσε την ευκαιρία για µια πρόταση που θα διαπραγµατευόταν τη σχέση µεταξύ του κτισµένου χώρου και του φυσικού περιβάλλοντος. i. B2) Ο Ειδικός Πέτρινος Τοίχος: Οι δύο τοίχοι «ειδικής» κατασκευής που χρησιµοποιούνται. Μαρία Μαρλαντή. Πρόκειται για τη συνεχή παράθεση διαφάνειας-αδιαφάνειας µε την αρχική επιλογή διαφάνειας στην ζώνη που ακουµπά το έδαφος. Χαράλαµπος Νικόλαρος. πολιτικός µηχ. Αντίστροφα κατασκευές. Έτσι το φυσικό έδαφος. Ο τρόπος µε τον οποίο γίνεται η διείσδυση του δάσους στο χώρο παρέµβασης καθόρισε τον τρόπο που ο κτισµένος χώρος διαιρείται σε δύο ενότητες. καταλήγοντας υπαίθρια στις απολήξεις-παρατηρητήρια των δωµάτων. Έτσι το τελικό προϊόν είναι το προϊόν της αλληλεπίδρασης µεταξύ των δύο ενοτήτων. Σηµαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη της ιδέας είναι η εξέλιξη του φυσικού περιβάλλοντος καθώς «εισχωρεί» στον κτιριακό όγκο αλλά και η ανάδειξή του καθώς εισχωρεί και εγκαθίσταται στο πλάτωµα ανάµεσα στα δύο κτίρια και αποκτά θέση κεντρικής σηµασίας για τη σύνθεση. Η σύνθετη και ρευστή γεωµετρία του υπολειπόµενου πεδίου παρέµβασης καθόρισε σε µεγάλο βαθµό τη µορφοποίηση των κτισµένων όγκων. Η κεντρική ιδέα όσον αφορά στα κτίρια και τη σχέση τους µε το περιβάλλον µπορεί να χωριστεί σε δύο ενότητες: Α) Το Έδαφος και Β) Το Κτίσµα Με αυτό τον τρόπο δηµιουργούνται µεταβατικοί χώροι. πολιτικός µηχ. Στο κτιριακό επίπεδο. νέες θεάσεις. Το οικόπεδο είναι χωροθετηµένο στο µεταίχµιο του αστικού ιστού µε την περιβάλλουσα δασική έκταση. Οι δύο υπαίθριοι χώροι: αποτελούν στοιχείο µετάβασης αλλά και αυτόνοµους οργανισµούς που λειτουργούν µε πολυδιάστατο τρόπο εξασφαλίζοντας διαφορετικές ποιότητες ανά περίπτωση. ή τα ξύλινα δάπεδα των φουαγιέ βγαίνουν απ’ το κτίριο στον υπαίθριο χώρο ενοποιώντας. Θύµης ∆ούγκας αρχιτέκτονες δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς 87 . γεωπόνος Συνεργάτες Σπύρος Κακάβας. αρχιτέκτονες Ειδικοί Σύµβουλοι Γιάννης Παγώνης. όσο αυτό είναι δυνατό παραµένει οπτικά ενιαίο και αδιάσπαστο. ένας στο κάθε ένα απ’ τα δύο κτίρια. Μάλιστα ένα σηµαντικό κοµµάτι της περιοχής παρέµβασης είναι χαρακτηρισµένο ως δασική έκταση και συνεπώς πρέπει να διατηρηθεί. αποτελούν µέρος της κεντρικής ιδέας µε διπλό τρόπο. Στο επίπεδο της οργάνωσης των κτιρίων καθαυτών. αποτελεί δηλαδή µια ιδιότυπη επιφάνεια που διαχέεται παντού και καταργεί τα όρια του εσωτερικού χώρου. κινήσεις. ∆ηµήτρης Σκαρίµβας. ε΄ βραβείο δ΄ βραβείο Τη συνθετική πρόταση απαρτίζουν δύο κτιριακές ενότητες οργανωµένες µε ανάλογο τρόπο. Αλέξανδρος Μπαµπανικολός. Μελετητές: Νικόλαος Βαλατσός. ενώ κατά περίπτωση εισχωρεί στο κτίριο και βρίσκεται σε συνεχή διάλογο µαζί του. ii. Όντας αξονικοί στα δύο προτεινόµενα κτίρια φροντίζουν για τη χωροθέτησή τους στο οικόπεδο και τη σχέση τους µε το «εσωτερικό» δάσος. Μέσα από το χειρισµό των επιµέρους µαζών εξασφαλίζεται η διάκριση και η σήµανση των επιµέρους λειτουργιών καθώς και η διατήρηση της κλίµακας του κτισµένου χώρου. όταν αυτό είναι επιθυµητό. όπως κερκίδες απ’ το υπαίθριο θεατράκι. σύµφωνα µε τα περιθώρια που ορίζει η δοσµένη χάραξη των ορίων για τα διατηρούµενα τµήµατα δάσους. Παναγιώτης Κυριακάκης. οργανώνουν τις κινήσεις που περιελίσσονται γύρω τους. Μιχαήλ Καραβάς. Αγλαΐα Σκούρα. To κτίριο δεν αποτελεί ένα αυτόνοµο αντικείµενο αλλά θεωρείται σαν ένας από τους δυο κύριους παράγοντες που µορφοποιούν το συνολικό χώρο. Β1) Οι τρεις Ζώνες των Όψεων: Πάνω απ’ το «διαφανές» ισόγειο ακολουθούν δύο ευδιάκριτες ζώνες: η ζώνη ξύλινων εξωτερικών περσίδων και παραπάνω ο όροφος-στέψη του κτιρίου που µορφολογικά χαρακτηρίζεται απ’ το µεγάλο ξύλινο εξωτερικό δικτύωµα. Κατά κάποιο τρόπο η σχέση που δηµιουργείται µεταξύ του φυσικού και του κατασκευασµένου περιβάλλοντος είναι αυτή που παράγει αυτό που αντιλαµβανόµαστε τελικά ως χώρο. 86 δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς Μελετητές: Μαρία Κυριαζή. ∆ηµήτρης Παναγιώτου-Ντούνης αρχιτέκτονες Συνεργάτες: Αγγελική Κουβέλη. Η προκήρυξη του διαγωνισµού ζητούσε τη δηµιουργία δύο κτιρίων που θα φιλοξενούσαν µια σειρά από πολιτιστικές δραστηριότητες. ηλεκτρολόγος µηχ. Ελένη Tσιγαρίδα. Η διάκριση του εσωτερικού µε το εξωτερικό δεν είναι σαφώς ορισµένη αφού το ένα διαδέχεται το άλλο δηµιουργώντας χώρους µετάβασης µε βασικό τον κεντρικό υπαίθριο χώρο όπου εισχωρεί η δασική έκταση και γύρω του αρθρώνονται τα δύο κτίρια. φυγές. Ελένη Κουρή.Α) Το Έδαφος: Η σηµασία που έχει το ίδιο το φυσικό έδαφος για την προτεινόµενη λύση αξιοποιείται µε τον «ευαίσθητο» χειρισµό του σε επίπεδο κατασκευών και διαµορφώσεων που ακουµπούν σ’ αυτό µε τη χρήση φυσικών υλικών (κυρίως ξύλο και πέτρα).

Η άρθρωση των λειτουργιών στον βασικό σχεδιαστικό άξονα είναι σαφής. Η ύπαρξη δύο χωριστών συνδυασµών ραµπών ανόδου και καθόδου. Στη χάραξη των βασικών γραµµών σχεδιασµού του κτιρίου καθοριστικό ρόλο έπαιξαν: – Ο χαρακτήρας του κτιρίου σαν κτίριο-αντικείµενο. Εύη ∆ηµητρακοπούλου. Η διαπερατότητα των κτιριακών µαζών στον άξονα Ανατολής∆ύσης. – Η απόδοση του σηµαντικού µεγέθους του κτιρίου αλλά και της ανθρώπινης κλίµακας µε την εισαγωγή της µεγάλης και της µικρής στη συνολική σύνθεση. Μελετητές: Μανώλης Βότσης. δίνουν τη δυνατότητα τα κτίρια να κατασκευαστούν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους µε οποιαδήποτε σειρά προτεραιότητας και να λειτουργούν µε απόλυτη αυτονοµία. Ο βασικός άξονας της σύνθεσης συµπίπτει µε τον άξονα πρόσβασης που διατρέχει την µεγάλη νότια πλευρά του οικοπέδου. πολιτικός µηχ. Παρά τη διάσπαση σε δύο κτίρια. Φίλιππος Γεροντάκης. χαρακτηριστικό την καθαρότητα των µορφών και των επιµέρους αρχιτεκτονικών στοιχείων. Κατερίνα Γκόλτσιου. ο οποίος «γράφει» τόσο στο δάπεδο όσο και στην τρίτη διάσταση δηµιουργώντας την αίσθηση της ενότητας. ηλιακής καµινάδας για την επίτευξη του φυσικού αερισµού και δροσισµού των κτιρίων. Με κύριο άξονα τη διαγώνιο που νοητά ενοποιεί τα δύο κτίρια. µηχανολόγος µηχ. φωτοβολταϊκών συστηµάτων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. θερµοκηπίου για την εκµετάλλευση των ηλιακών κερδών κατά την χειµερινή περίοδο. διαµορφώνονται οι εκατέρωθεν υπαίθριοι χώροι. Ιουλία ∆ρούγα. Στην πρόταση αντιµετωπίζεται η δυσµενέστερη περίπτωση όπου τα δύο κτίρια να λειτουργούν αυτόνοµα. αρχιτέκτονες Ειδικοί συνεργάτες: ∆ηµήτρης Γιαννούλος. Η άναρχη χωροθέτηση των υφιστάµενων δέντρων οδηγεί σε πολυγωνικές µορφές στην κάτοψη και σε πρισµατικά ακανόνιστα σχήµατα στην τρίτη διάσταση. οι είσοδοι και η κυκλοφορία όπως επίσης και ο νοητός άξονας που συνδέει τους δύο χώρους υπαίθριας συνάθροισης κοινού δίνουν την αίσθηση ενιαίου Πολιτιστικού Κέντρου. – Το ασφυκτικό λόγω των αποστάσεων από τα όρια του οικοπέδου και της δασικής έκτασης περίγραµµα µέσα στο οποίο πρέπει να προσαρµοσθούν τα κτίρια. ενώ αυτή τη χειρονοµία παραλαµβάνει το κτίριο Β. αρχιτέκτων Συνεργάτες: ∆ηµήτρης Κουλουρίδης. τοίχου Trombe και θερµοσιφωνικών πανέλων ως συστηµάτων έµµεσης αποθήκευσης της ηλιακής ενέργειας. φυτών και ειδικότερα φυλλοβόλων δένδρων και αναρριχητικών φυτών. Οι προσβάσεις. συµπεριφερόµενοι µε τον ίδιο τρόπο σε έναν εξίσου άναρχο περιβάλλοντα χώρο. αναπτύσσεται σε ένα περιορισµένο πολυγωνικό τµήµα του γηπέδου εξαιρετικής ασυµµετρίας και φιλοξενεί κατά κύριο λόγο τις πολιτιστικές και εκπαιδευτικές λειτουργίες σύµφωνα µε τους όρους της δωρεάς. το πρώτο που συναντά ο επισκέπτης. Νατάσα Φουσκοκολάκη. αφήνει τον περιβάλλοντα χώρο να εισχωρήσει στα δύο κτίρια-ενότητες. η συνέχεια των δύο ενοτήτων διατηρείται.Η κτιριακή µάζα αποτελείται από δύο επί µέρους ενότητες που ενοποιούνται σχηµατικά µε ένα διάδροµο εν δυνάµει στεγασµένο. – Η εύληπτη ανάγνωση του κτιρίου µέσω της διαφοροποιούµενης παρουσίας των λειτουργικών ενοτήτων στη συνολική χωρική δοµή και τις όψεις. Περιλαµβάνει τη διαµόρφωση διαδρόµων και πλατωµάτων για τη διακίνηση των πεζών µεταξύ των δύο κτιρίων. υδάτινων πηγών και κινούµενου νερού. Το κτίριο Α. Μελετητής: Βασίλης Τριανταφύλλου. Το κτίριο Β φιλοξενεί κατά κύριο λόγο χώρους εκδηλώσεων και πολιτιστικά δρώµενα. Ο άξονας αυτός εφάπτεται των νότιων όψεων των κτιρίων και συγχρόνως διαπερνά την κτιριακή µάζα από ∆ύση προς Ανατολή. οδήγησαν στη χρήση: «ψυχρών υλικών» στους εξωτερικούς χώρους. ώστε να επιτυγχάνεται δροσισµός µε εξάτµιση και µείωση της απορροφητικότητας της ηλιακής ακτινοβολίας. Στον άξονα αυτόν βρίσκονται οι χώροι των εισόδων των κτιρίων και τα κλιµακοστάσια. βιολόγος-φυτοτέχνης δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς 89 . Η έντονη παρουσία του υπάρχοντος πρασίνου συνδυάστηκε µε την ανάγκη ύπαρξης ελεύθερου χώρου για να αναπτυχθούν οι πολιτιστικές δραστηριότητες υπαίθρια. ∆όθηκε ιδιαίτερη προσοχή στο σχεδιασµό της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων σε συνδυασµό µε τις εισόδους και εξόδους των υπόγειων χώρων στάθµευσης. γεωπόνος-φυτοτέχνης Γιώργος Βαβίζος. πολιτικός µηχ. αρχιτέκτων Νίκος Παπαδόπουλος. σχηµατίζοντας την ραχοκοκαλιά του συγκροτήµατος πάνω στην οποία αρθρώνονται όλες οι λειτουργίες. φυτοτέχνης 88 δ ι α γ ω ν ι σ µ ό ς Η ανάγκη για ενσωµάτωση µεθόδων βιοκλιµατικού σχεδιασµού στην αρχιτεκτονική µελέτη. Θεόδωρος Ζανάκης. – Η υιοθέτηση ενός εικονογραφικού λεξιλογίου µε κύριο β΄ εξαγορά α΄ εξαγορά Προσπαθώντας να υπερνικήσουµε την ιδιοτροπία του οικοπέδου µε το δασικό πολυγωνικό τµήµα και να τη µετατρέψουµε σε συνθετικό εργαλείο δεν την ανατρέπουµε αλλά χρησιµοποιούµε τη χάραξη που προκύπτει από τους δασικούς περιορισµούς. όχι µόνο µέσω του γλυπτικού χειρισµού της κτιριακής µάζας. δηµιουργώντας µια διαχωριστική σχισµή µεταξύ δύο διακριτών τµηµάτων. Νάντια Παπακωνσταντίνου. – Η απόδοση της απαραίτητης ποικιλίας.

4. καθηγητής κ. Ανάπλαση υπάρχοντος κυλικείου ιδ. και ο Κ. Στην Εφηµερίδα Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (98/S 235-162956/GR) της 04. Σοφίας. Από την συνολική πίστωση των 40. ο διαχωρισµός στα δύο του κεντρικού εµπορικού δρόµου. ας τα κατάγγειλαν έγκαιρα και όχι µετά την κριτική. Συγκρότηµα Ιατρείου.230.ά.. µηχανολόγους κ. λιθόστρωτες διαδροµές. Εκδοτήριο εισιτηρίων/κατάστηµα πωλητέων η. αντιλαµβάνεται ότι το κόστος για το καθαυτό στέγαστρο επιφανείας 14. 11.02. Για την υπεύθυνη ενηµέρωση όσων ενδιαφέρονται παρατίθενται τα παρακάτω στοιχεία: 1.05. εκ των οποίων επελέγησαν οι δύο µειοδοτήσαντες. Λυπάµαι που ο φίλος µου ο Κώστας Φινές δεν θέλησε να ενηµερωθεί: δεν έπαιρνε τα e-mail. Επί της ουσίας τώρα. Ελπίζεται ότι τα όργανα που έχουν επιφορτισθεί µε την αναζήτηση των στοιχείων για την µελέτη των αιτίων της κατάρρευσης θα λειτουργήσουν µε γοργούς ρυθµούς.922 ευρώ. το οποίο ο ίδιος ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Είναι συγκινητική η ευαισθησία που έδειξαν στο σύνολό τους σχεδόν τα µέσα ενηµέρωσης σχετικά µε το ατυχές συµβάν της κατάρρευσης µέρους του υπό κατασκευήν στεγάστρου στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου Θήρας. όπως συχνά έγινε υπαινιγµός. Πολλοί. Τρεις αίθουσες για περιοδικές εκθέσεις ή άλλες χρήσεις συνολικού εµβαδού 800µ². µε τα εξώφυλλα τευχών του ερευνητικού που ανέφεραν τον συντάκτη του καθ’ ενός τµήµατος.460 ευρώ.310. από τους οποίους τουλάχιστον εβδοµήντα αρχιτέκτονες (δεν υπολογίζω πολεοδόµους. Με την ΥΠΠΟ/ΑΝΑΣΤΗΛ/1/90/ 6285/02. Στο γνωµικό που παραθέτει ο Κ. ιε. 500 στρεµµάτων (περίφραξη. πρέπει να δώσω µια διευκρίνιση: στο περίφηµο πια ερευνητικό του Πολυτεχνείου µετείχα στην αρχή του.Φ. εσκεµµένα ή άσκοπα. Με συναδελφική εκτίµηση. φυσικούς.Φ. Τα µνηµεία κάτω από το καταρρεύσαν τµήµα έχουν ανάγκη από άµεση προστασία από τα στοιχεία της φύσης που λόγω του επερχόµενου χειµώνα δεν αναµένονται ήπια. ρου του Ζαβορίτη (αλλά και των άλλων) ώστε να κρατήσει την ιστορικότητά της η Πλατεία Συντάγµατος. µη αναστρέψιµες. η πραγµατικότητα. Ας είναι.590 ευρώ από τις πιστώσεις του Προγράµµατος ∆ηµοσίων Επενδύσεων. την ιστορία των µεταφορών στην Αθήνα σε σχέση µε την πολεοδοµική της εξέλιξη. Για το υπόλοιπο τµήµα (2/4) έγινε το 2004 η τελική χρηµατοδότηση µε 20.ά.τι κάνουµε εµείς.100. Ο διαγωνισµός έγινε το 1999 µε ενδεικτικό προϋπολογισµό 3. 1500 µ³ ι. Κάτι ακόµη. οι οποίες προδίδουν τουλάχιστον ανεπαρκή την ενηµέρωσή τους µε αποτέλεσµα την παραποίηση της αλήθειας. η Σχολή Υποµηχανικών Βόλου και το Μηχανουργικό Εργοστάσιο του Πολυτεχνείου στου Ζωγράφου εντολές της Συγκλήτου του 1949). 10. εν πάση περιπτώσει.513. ας ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΤΟΥ ΗΣΑΠ – Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ… Πριν απαντήσω στο θέµα. σας διαβιβάζω το Ενηµερωτικό Σηµείωµα που έστειλε ο οµ. στις οποίες στηρίζονται και οι υδρορρόες. η αµφιλεγόµενη «Αίθουσα Τελετών» της Αρχιτεκτονικής. που τράβηξα προσωπικά τη παραµονή του ατυχήµατος. δεν πειράζει. Αν υπολογίσει κανείς ότι στα υπόλοιπα 36.98 απόφαση εγκρίθηκε η µελέτη για την αντικατάσταση του στεγάστρου 7.013. αλλά και όσα έκαναν και άλλοι πριν από µας. Κέντρο παρακολούθησης λειτουργίας του χώρου και των εγκαταστάσεων στ. «όποιος µπορεί κάνει. και χρηµατοδοτήθηκε από το Β΄ΚΠΣ µε 3. µην ξεγελιέστε. ώστε να µη υπάρξει περαιτέρω απώλεια χρόνου για την συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου. ιδιαίτερα που συνοδεύτηκε µε τον τραυµατισµό πέντε και τον αριστερά: Εξωτερική φωτογραφία του στεγάστρου µε τη φύτευσή του. Αντλιοστάσιο και δίκτυο πυροπροστασίας ιβ. Υπόγεια δίκτυα διανοµής ισχυρών και ασθενών ρευµάτων (ηλεκτρικού. φύτευση. ∆ιαµόρφωση και Αντικατάσταση Στεγάστρου του Αρχαιολογικού Χώρου Ακρωτηρίου Θήρας». Ντούµας Οµότιµος Καθηγητής Πανεπιστηµίου. ιστ. ήτοι 10. περί επεµβάσεων των ΗΣΑΠ στα σχέδιά τους. πριν οι αρµόδιες επιτροπές που ορίστηκαν από την πολιτεία ολοκληρώσουν το έργο τους. 14. Ντούµας. από συµπαγή µάζα. Φυλάκιο εποπτείας του ευρύτερου χώρου ζ. κλειστού κυκλώµατος τηλεοράσεως) θ. ΦΥΝΤΙΚΑΚΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ∆.719 δρχ. βρε Κώστα. Όσο για τις ποµπώδεις φράσεις «δάσκαλε που δίδασκες» ή ότι τάχα «ο κ.941 ευρώ έχει προβλεφθεί για τις εργασίες ανάδειξης (γ).000 δρχ. δεν έχω εποµένως ούτε ευθύνη αλλά ούτε και γνώση του ερευνητικού αυτού πέραν της δικής µου συµβολής σε καθαρό ιστορικό θέµα (το κείµενό µου κυκλοφόρησε σε βιβλίο –Αθήνα 1830-2000– και διανέµεται στους φοιτητές µας της Αρχιτεκτονικής και των Πολιτικών Μηχανικών εδώ και πέντε χρόνια. οι J&P και ΑΒΑΞ- Εσωτερική φωτογραφία του βόρειου τµήµατος του στεγάστρου ΓΝΩΜΩΝ-IMPREGILO. σχετικά µε το ατυχές συµβάν στο Ακρωτήρι Θήρας. στα χέρια τους ήταν. ώστε να αποκατασταθεί σε πρώτη φάση η αλήθεια για τα γεγονότα του συµβάντος και τις διαδικασίες του έργου. εκπονώντας µια συγκεκριµένη εργασία.. Η προκληθείσα στα µνηµεία ζηµιά είναι δύσκολο να αποτιµηθεί πλήρως. διευθυντής της Ανασκαφής Ακρωτηρίου Θήρας. Προσήλθαν τέσσαρες κοινοπρακτικοί κατασκευαστικοί όµιλοι.000. σχετικοί και άσχετοι.271. Εγκατάσταση βιολογικού καθαρισµού και ανακύκλωσης νερού για άρδευση ιζ. Γραφείου ξεναγών και χώρων υγιεινής συνολικού εµβαδού 300µ². 5.258 ευρώ περιλαµβάνονται και οι δαπάνες για όλα τα ανωτέρω (δ-ιζ) έργα. Αντλιοστάσιο µε τα απαραίτητα µηχανήµατα ια. Πέραν του καθ’ αυτό στεγάστρου του αρχαιολογικού χώρου στο έργο περιλαµβάνονται επίσης: α. υπαίθριοι εκθεσιακοί χώροι). Το τραγικό αυτό συµβάν έχει συγκλονίσει την µικρή κοινότητα των εργαζοµένων στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου Θήρας. Μόνο ένα τµήµα. Ανάδειξη των µνηµείων. Χρ.595. τηλεφωνικού. φαίνονται άθικτες. λυπάµαι που τους µείνανε στον αέρα. Στα όσα αναφέρουν ο ∆. η κλίµακα είναι από µέσα από το υάλινο φράγµα.96 απόφαση εγκρίθηκε η πρόταση για αντικατάσταση του παλαιού στεγάστρου και η ένταξη του έργου «Ανάδειξη.επιστολές επιστολές ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Ν. Απαλλοτριώσεις β.Σ ΤΟΥ ΣΑ∆ΑΣ-ΠΕΑ Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΥ ΘΗΡΑΣ ΘΕΜΑ: Το ατυχές συµβάν στο Ακρωτήρι Θήρας Αγαπητοί συνάδελφοι. ∆ιαµόρφωση του ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου εκτάσεως περ. Σας επισυνάπτω επίσης δύο χαρακτηριστικές φωτογραφίες του έργου (µια εξωτερική και µια εσωτερική). Ανασκαφή 150 φρεάτων για την θεµελίωση των φρεατοπασσάλων γ.429.232. καθηγητής µας απέκρυψε ότι είχε ασχοληθεί επαγγελµατικά…» κ. 12. και καλά είχε κάνει. 9. θα είχε κάνει καλύτερα όµως αν έγκαιρα εµπόδιζε την κατεδάφιση του µεγά- Μαρούσι. και θα κάνουν µετά από µας.12. Για ένα δεύτερο τµήµα του (1/4) το έργο χρηµατοδοτήθηκε το 2001 από το Γ΄ ΚΠΣ µε 10. καθώς και το γενικό σχέδιο της φυτεµένης στέγασης όπου σηµειώνεται η θέση και η έκταση του ατυχήµατος για µια πρώτη ενηµέρωση των συναδέλφων.. διαµόρφωση διαδροµών και οργάνωση θεµατικών εκθέσεων για τους επισκέπτες εντός του αρχαιολογικού χώρου δ. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι ο συµβατικός προϋπολογισµός του έργου είναι ο προβλεπόµενος στη σύµβαση µε την Ανάδοχο Κοινοπραξία χωρίς καµµιά υπέρβαση. Kαι µετά. ποια Μεγάλη Φυσιογνωµία του Πνεύµατος είπε την σοφή αυτή ρήση (ή µήπως την έβγαλες µόνος σου ξεχνώντας ότι και σύ δίδαξες στο ΕΜΠ.000 µ² είναι ζήτηµα να φτάνει τα 500 ευρώ/µ². επώνυµοι και ανώνυµοι.. Από τον Κώστα περίµενα να παραδεχτεί το λάθος του. Είµαι στη διάθεση σας για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφόρηση σας σχετική µε το θέµα. Τρεις υπόγειες υδατοδεξαµενές συνολικής χωρητικότητας περ. Νίκος Φιντικάκης αρχιτέκτονας 90 ε π ι σ τ ο λ έ ς θάνατο ενός έκτου ανυποψίαστου συνανθρώπου µας. 6. Κάτω από τις γραµµές του τραίνου. ∆ιαµόρφωση και Αντικατάσταση Στεγάστρου του Αρχαιολογικού Χώρου Ακρωτηρίου Θήρας». παραποιήθηκε. Χρ. ακόµη προσπαθώ να καταλάβω τι στηρίζει το δικτύωµα. δεξιά: Γενικό τοπογραφικό του στεγάστρου όπου σηµειώνεται η θέση και η έκταση του ατυχήµατος δεν έχει αντίρρηση να δηµοσιεύσετε. Σε πολλαπλάσιο βάρος και δυναµικές καταπονήσεις η κρέµαση της δοκού είναι λιγώτερη από την µισή του δικτυώµατος που στηρίζει µόνο την στέγαση ε π ι σ τ ο λ έ ς 91 .) όλοι διδάσκουν επειδή δεν µπορούν να σχεδιάσουν και να βάλουν το ένα τούβλο επάνω στο άλλο. 8. που αντιστοιχεί στο 5% περίπου του συνόλου. κατέρρευσε και όχι ολόκληρο το στέγαστρο. Οι κιονοστοιχίες εκατέρωθεν του τόξου. πράγµα που διευκολύνει την λήψη προσωρινών µέτρων προστασίας του ακάλυπτου τµήµατος του χώρου. τα 546. Σε όσα αναφέρουν για το συγκε- Η νέα γέφυρα του Γοργοπόταµου. 13. Υπόγειος υποσταθµός της ∆ΕΗ εξοπλισµένος µε µετασχηµατιστή και γεννήτρια και υπόγεια αίθουσα αποθηκών συνολικού εµβαδού 500µ² ε. Υπόγεια δίκτυα: ύδρευσης. πράγµα που υποδηλώνει αντίστοιχη ευαισθησία της κοινής γνώµης. 2. Επειδή όµως κατά τη γνώµη µου. αποχέτευσης ιγ.!!!) Εκατόν δύο καθηγητές είµαστε στην Σχολή. Το ποσόν των 586. ιδιώτες και µέσα ενηµέρωσης ασχολήθηκαν µε το περιστατικό και διατύπωσαν θέσεις. ∆ιαµόρφωση και Αντικατάσταση Στεγάστρου Αρχαιολογικού Χώρου Ακρωτηρίου Θήρας» στο Β΄ ΚΠΣ 94-99 και η ανάθεση της διαχείρισής του στην εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία. όποιος δεν µπορεί διδάσκει» αρχικά θα ήθελα να ρωτήσω αν αναφέρεται στον Μιχελή (µοναδικά του αρχιτεκτονικά έργα στην καθηγητική του σταδιοδροµία η πολυκατοικία των καθηγητών στην Β. και τίποτα περισσότερο.1998 καθώς επίσης στις ελληνικές εφηµερίδες και στο ∆ελτίο του Τεχνικού Επιµελητηρίου Ελλάδος δηµοσιεύτηκε η Προκήρυξη Ανοικτού ∆ιαγωνισµού για την «Παροχή υπηρεσιών µηχανικού µε Σύµβαση Έργου µε αντικείµενο την παροχή υπηρεσιών ∆ιοίκησης Έργου για την Ανάδειξη. ιστορικούς. µε τους οποίους υπεγράφη η εργολαβική σύµβαση στις 30-11-1999. άρδευσης. φαίνεται η σιδηροκατασκευή που τις στηρίζει.550 ευρώ διετέθησαν για απαλλοτριώσεις (α) ενώ 3.Α. αλλά και όταν τελικά µιλήσαµε στο τηλέφωνο είπε ότι «η οµάδα έχει την έννοια της συλλογικότητας» άρα είµαι συνυπεύθυνος! Επιµονή στην συκοφαντική δυσφήµηση. η είσοδος και η έξοδος στον σταθµό είναι από το σόκορο 1.872 ευρώ. αναληµµατικοί τοίχοι µε ξηρολιθοδοµές. Είναι λυπηρό ότι το περιστατικό αυτό αναδείχτηκε τεχνηέντως σε … κρίση.. 2. ∆ιευθυντής των Ανασκαφών Ακρωτηρίου τα φαξ της Γραµµατείας του Συλλόγου. ∆εδοµένου όµως ότι σηµαντικό τµήµα του καταρρεύσαντος στεγάστρου έπεσε σε ακάλυπτο χώρο (Πλατεία Τριγώνου) εκτιµάται ότι οι ζηµιές δεν θα είναι εκτεταµένες και. Με την ΥΠΠΟ/∆ΑΑΜ/185/9424/20. εντελώς ανεξάρτητο από οποιοδήποτε ερευνητικό). Και το σχόλιό µου για τους σταθµούς των ΗΣΑΠ είναι ότι ακριβώς ποδοπατήθηκε κάθε έννοια σεβασµού στην ιστορία της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Στην Εφηµερίδα Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (98/S 99-63626/GR) της 23.02. αφορούσε δε στο 1/4 περίπου του συνολικού έργου. Είναι συγκινητική η στάση της οικογένειας των Αρχιτεκτόνων. αρχιτεκτονική δεν είναι µόνο ό. Γ.1998 καθώς επίσης στις ελληνικές εφηµερίδες και στο ∆ελτίο του Τεχνικού Επιµελητηρίου Ελλάδος δηµοσιεύτηκε η Προκήρυξη Ανοικτού ∆ιαγωνισµού για την «Μελέτη – Κατασκευή του Έργου Ανάδειξη.173 για τις ανασκαφές των φρεάτων θεµελίωσης (β). δεν έπαιρνε Οι εβδοµηντάρες σιδηροδοκοί και οι επίσης εβδοµηντάρες συνδετήριοί τους ανά δύο µέτρα πρόσεχαν – ή ας έβλεπαν τα εξώφυλλα των τευχών του ερευνητικού. 3. Ο Μιχελής είχε διαµαρτυρηθεί το 1962 για την προσπάθεια του Υπουργείου να επιβάλλει Αρχιτεκτονική.

Επιµένω στις υπερδιαστασιολογήσεις των έργων. αλλά καταστρέψατε έναν µοναδικό ελεύθερο δηµόσιο χώρο. για το γενικότερο θέµα αποδεκτά τα παράπονά τους. Θυµάµαι πάντα την ισχυρή διδακτική επίδραση που είχε πάνω µου. µε τι στόχο. Εκεί σταµάτησα παγωµένος. η πρώτη επαφή µε το εξαιρετικό έργο του στην Πανεπιστηµιούπολη της Θεσσαλονίκης. – και από ό. Ελπίζω να φταίει πάλι ο εργολάβος και οι ΗΣΑΠ και όχι ο µελετητής. να θολώνει καµµιά φορά το µυαλό µας. ∆εν θα ήθελα να επεκταθώ περισσό- τερο. στις σιδηροδοκούς.Φ. Τέλος. ιδίως για δηµόσιο χώρο µε µεγάλη πυκνότητα ανθρώπων και µάλιστα βιαστικών. 8. Προτείνω ένα αφιέρωµα του περιοδικού του Συλλόγου για να εκτεθούν όλες οι θέσεις. Και αν ο ΗΣΑΠ σας κατέστρεψε ή σας αλλοίωσε την µελέτη σας ή ο εργολάβος σας φόρτωσε µε µερικές εκατοντάδες περίσσιους τόνους χάλυβα. Aναρωτήθηκα πώς άραγε γεννήθηκε τέτοιες ώρες µια τόσο άτοπη υπαινικτική γραφή για ένα τόσο κρυστάλλινο θέµα. το αρχιτεκτονικό του σχέδιο. που έγινε στη Σχολή Aρχιτεκτόνων λίγο µετά τον πρόσφατο χαµό του. δεν µπορούσε να απαλλοτριωθεί η πολυκατοικία–φέτα να αναπνεύσει ο σταθµός. Για τον σταθµό του Αµαρουσίου: επιµένω ότι πολεοδοµικά ήταν εντελώς λάθος. Tάσος Mπίρης αρχιτέκτονας . Συµπληρώνω ότι στον Περισσό. συµφωνώ και για την ευθύνη του ΗΣΑΠ και των εργολάβων. 92 ε π ι σ τ ο λ έ ς πεζών σε πέντε µέτρα άνοιγµα…). (Για τον ΕΑΧΑ πάντως δεν πείστηκα ότι ήταν αναίτιες οι παρεµβάσεις.επιστολές κριµένο ερευνητικό. αλλά γιατί δεν το λέγατε τόσο καιρό και αφήνατε τον έλληνα φορολογούµενο να πληρώνει κερατιάτικα. δεν ευθύνοµαι διότι άργησα να δώσω εικονογραφική τεκµηρίωση (την δίνω σήµερα) και η Συντακτική Επιτροπή και ο υπεύθυνος του αφιερώµατος εικονογράφησαν το άρθρο µε δική τους πρωτοβουλία. Ας έλθουµε και στο Θησείο.Α. Τεράστια σιδηρά δικτυώµατα (και µε παγκόσµια πρωτοτυπία… επιφανειακών στοιχείων) δύο και άνω µέτρων που στηρίζουν το τίποτα στον σταθµό των Άνω Πατησίων. απ’ όπου σήµερα ο Παπαϊωάννου –στοχαστικός όπως πάντα– ίσως να εξακολουθεί να βλέπει και να µελετά και τα δικά µας «εγκόσµια» πονήµατα. αντίστοιχα έχουν µε έµφαση ακουστεί και για την διοίκηση του ΕΑΧΑ κ. απέδειξα ότι δεν µε αφορούν. Με αυτές τις σκέψεις άρχισα λοιπόν να διαβάζω το κείµενο. Η µίζερη αποβάθρα και ο κεκλιµένος διάδροµος αντικατέστησαν την «απλάδα» του σταθµού του Θησείου… ληση και άλλα σχετικά. Για την προέλευση των στοιχείων και των φωτογραφιών στο άρθρο µου. λίγο µετά την αποφοίτησή µου. Μήπως όµως σηµαίνει κάτι αυτό. Με συναδελφικούς χαιρετισµούς. εκατό φορές µαζί σας. Ίσως ο πρόωρος θάνατος. από γρανίτη όµως. µου λένε ότι και στον Αγιο Νικόλαο στα εκδοτήρια χρειάζεσαι οµπρέλα). πλούσιο στην απλότητά του και άνετο. και να απαγορεύεται η κριτική. µας περισσεύει. 5. και µετά µιλάµε για δηµόσιο χώρο. καθαρή γραµµή» σίγουρα οδηγεί τον δηµιουργό της στον Παράδεισο (ό. για τη δική µας γραµµή. µε την σηµείωσή τους ότι αποτελούν µέρος των εργολαβικών παρεµβάσεων. ήρεµο. είναι αυτό αρχοντοχωριατισµός ή όχι. χωρίς σύνδεση µε τους πεζοδρόµους και τις βασικές κινήσεις του κόσµου. Όσο για την θέα στην Ακρόπολη καλύτερα θα φαίνεται από το Μουσείο της… Αυτή είναι η θέα της Ακρόπολης από το Θησείο. τελικά και µε βαριά υπερδιαστασιολογηµένη σιδηροκατασκευή. απαράδεκτη. παρόµοιες στον σταθµό της Νέας Ιωνίας (εβδοµηντάρια και άνω διπλά ταυ ανά δύο µέτρα για διέλευση 5. εδώ µόλις βγαίνει 64) συνθήκες ευνοϊκές για να φάει κανείς τα µούτρα του. (το 2υ+π=65-66 το ξεχάσαµε. περίοδος β΄) µε αφορµή την πρόσφατη ωραία έκθεση για τον Nτίνο Παπαϊωάννου. καθηγητής ΕΜΠ ΓΡΑΜΜΕΣ Xάρηκα µόλις έπεσε το µάτι µου στον τίτλο του άρθρου του περασµένου τεύχους (τ.ά. από κεί όµως έως το να µετατραπεί σε διαφηµιστικό του έργου των µελών του Συλλόγου. 7. ∆εν έχω δει τις αρχικές σας µελέτες όπως δεν έχω δει και του ερευνητικού του Πολυτεχνείου. έχει και σκοπό την προβολή του έργου των µελών του. Γίναµε σιδηροπαραγωγός χώρα και δεν το πήραµε είδηση. Ο Παρθενώνας ανάµεσα από όγκους µπετόν.τι φαίνεται επιβεβαιώνεται από τους Κ. Πάντως για γρανίτες (εισαγωγής. Λυπάµαι. Τούτη τη µεγάλη αγωνία την περνάµε αναπόφευκτα όλοι κάποια στιγµή. η κεντρική κλίµακα είναι… λοξή και η σχέση στα σκαλοπάτια ύψος/πάτηµα 18/28. όπως πολλές φορές συµβαίνει.) είχαµε λεφτά τις πασσαλοπήξεις κ.ά. το υλικό και σύµβολο της εποχής µας Νοµίζω ότι οι θιγόµενοι συνάδελφοι θα µπορούσαν να απαντήσουν σε τέτοια χειροπιαστά και συγκεκριµένα προβλήµατα. 6. Σαρηγιάννης αρχιτέκτονας. πιστεύω ότι θα ήταν χρήσιµο να είχαµε µια εκτενέστερη πληροφόρηση αν όχι τίποτα άλλο να δούµε που έγιναν. Ίσως και να το συνταράσσουν σκέψεις που αυτές τις στιγµές συχνά κάνουµε για τη δική µας προσωπική πορεία. και ∆. υπάρχει πολύ µεγάλη απόσταση. απόηχος του Centre Pombidou και άλλων βιοµηχανικών κατασκευών. 53. πραγµατικά θυµίζει τσίρκο µε τις κεραίες και τα δικτυώµατα που καταλήγουν στο πουθενά και την ενοχλητική για δηµόσιο κτήριο πολυχρωµία του. 4. ώστε αυτό απλώς να µπερδεύεται και να λαθεύει. Ας γίνεται τουλάχιστον αυτό από τον καθένα. αλλά και αµετανόητα φίλος σας. άλλωστε το θέµα είναι ευρύτερο και όλοι έχουµε εκφράσει απόψεις σχετικά µε την –από πολλές πλευρές αµφιλεγόµενη– ερευνητική δραστηριότητα των καθηγητών. σε µια βαρύτατη κατασκευή όπου για την έξοδό τους οδηγούνται οι άνθρωποι µέσα από ένα κανάλι από µπετόν ή από µια αποβάθρα κλειστοφοβικών διαστάσεων περιβαλλόµενου από τοίχους µπετόν και δάσος από σιδηρά υποστυλώµατα. 3. µε την εξωπολυτεχνειακή επαγγελµατική απασχό- Τόσα λεφτά. και το κάνει σε κάθε τεύχος του. Έφτασα µόνο µέχρι και τη δεύτερη παράγραφο.τι κι αν αυτό σηµαίνει). ποιος φταίει που οι µελετητές αρχιτέκτονες δίνουν το δικαίωµα στον καθ’ ένα να παρεµβαίνει. Γεώργιος Μ. και τι επιχειρήµατα. ιδιαίτερα του κοντινού καταξιωµένου συνοµήλικου. «αγαθή τη καρδία». Είχα τότε σκεφτεί ότι τέτοια «γενναία. έκοψε στα δύο λειτουργικά και οπτικά τον βασικό εµπορικό δρόµο –την οδό Ερµού– έδωσε είσοδο (πρακτικά και… αόρατη!) στον σταθµό «από το πλάι» και από την στενή του πλευρά. τουλάχιστον για όσες µου παραπονέθηκαν φίλοι µελετητές ελπίζω εσείς να έχετε δίκιο). τι έγινε βρε παιδιά. στην παρέµβασή τους στην καλλιτεχνική τους δηµιουργία. σηµειώνω όµως ένα: το περιοδικό του Συλλόγου. Προφανώς επιµένω για την βροχή στα Πετράλωνα. ο αµετανόητα επιµένων.