You are on page 1of 5

Pusat Perkembangan Kurikulum (2002) yang merumuskan pendapat Mayer (1977 dan 1991) dan Fraenkel (1980) merumuskan

Kemahiran Berfikir sebagai proses menggunakan minda sama ada untuk mencari makna dan pemahaman terhadap sesuatu, membuat pertimbangan dan keputusan atau menyelesaikan masalah. Proses asas berfikir ialah apabila anda mengemukakan pertanyaan. Hal ini kerana untuk mengemukakan pertanyaan anda perlu memikirkan aspek yang ingin ditanya. Proses berfikir itu akan melibatkan satu set pertanyaan yang dimulai pertanyaan rasa ingin tahu, seperti;

a) Apakah objek itu? b) Bagaimanakah bentuk objek itu? c) Apakah kegunaan objek itu? d) Bagaimanakah menggunakan objek itu? e) Di manakah dapat memperoleh objek itu?

Apabila ada pertanyaan maka diperlukan jawapan. Untuk menjawab pertanyaan itu, anda akan menggerakkan minda secara lebih aktif. Ia akan melibatkan proses mencari dan menilai kerana tidak semua maklumat yang diperoleh itu sesuai untuk dijadikan jawapan. Dalam proses mencari dan menilai jawapan akan melibatkan beberapa kemahiran seperti berfikiran kreatif, berfikiran kritis, menaakul dan strategi berfikir. Ia dinamakan jenis-jenis kemahiran berfikir.

Maklumat yang berikut ialah contoh aktiviti yang boleh dijalankan dalam pengajaran dan pembelajaran.

(a) Kemahiran Berfikir Kreatif ialah kemahiran mencerna dan menghasilkan idea baharu yang mementingkan keindahan. Lazimnya ia melibatkan penghasilan bentuk baharu, pengolahan bahasa yang indah, teknik penyampaian yang menarik, dan sudut pandangan yang tidak berlandaskan kebiasaan. Menurut Pusat

Perkembangan kurikulum (2002) dalam Kemahiran Berfikir Kreatif akan melibatkan beberapa aktiviti pemikiran seperti; i. menjana idea – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mengemukakan idea, mencadangkan alternatif,

membuat simulasi. menyatakan kesimpulan sementara yang perlu diuji dan sebagainya. dan sebagainya. menyatukan idea-idea. Menganalogi – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah memetaforakan. iii. membuat rumusan awal berdasarkan data-data yang diperoleh. menghasilkan atau mencetus idea baharu. menyenaraikan atau idea. membuat kesimpulan awal daripada maklumat yang diperoleh. ii. membuat generalisasi. . menggubalkan semula. viii. membuat sindiran. menyatakan ketetapan awal dan sebagainya. menyatakan menyatakan cara lain. vi. dan sebagainya. v. menyatakan implikasi. menyepadukan idea-idea. membuat penyataan awal. membuat jangkaan. dan sebagainya.mencadangkan menyumbangkan sebab. menyatakan perkaitan. membuat penyataan yang perlu diuji ketepatannya. iv. membuat rumusan umum daripada keseluruhan idea. mengganggarkan apa yang akan berlaku. menyatakan pertalian. membuat perlunjuran. membuat andaian yang perlu dibuktikan kebenarannya. membandingkan sesuatu yang ada ciriciri persamaan. membuat perlambangan. Membuat inferens – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah membuat kesimpulan awal atau hipotesis berdasarkan pemerhatian. Mengitlak – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah membuat penyataan umum berdasarkan pola. dan sebagainya. vii. menyatakan pendidirian awal. Mensintesis – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menggabungkan idea. mencari perkaitan. mengkaji perkaitan. dan sebagainya. kemungkinan. Menghubung kait – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menerangkan sebab dan akibat. membuat perhubungan dan sebagainya. membuat kiasan. menyatakan sebab-musabab. Membuat hipotesis – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menyatakan cadangan yang perlu diuji kesahihannya. mengaitkan idea. membuat tanggapan awal. menyatakan kemungkinan yang akan berlaku. pendapat pandangan. Meramal – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menyatakan apa yang akan berlaku.

antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mencari persamaan dan perbezaan ciri. warna. menghasilkan idea kreatif. melakarkan peta minda. Menganalisis -.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menyusun mengikut urutan. . mengesan sebab. fungsi. kriteria tertentu. kepentingan. dan sebagainya. Menurut Pusat Perkembangan kurikulum (2002a) dalam Kemahiran Berfikir Kritis akan melibatkan beberapa aktiviti pemikiran seperti. x. dan sebagainya. akibat. Membandingbezakan -. ciri-ciri. fungsi. v. Mengumpul dan mengkelaskan -. membuat pengubahsuaian. menghasilkan guahan asli. membuat rekaan bentuk. Reka cipta – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah cadangan idea. bentuk.ix. menciptakan sesuatu. bentuk. Dalam proses membuat penilaian itu akan melibatkan penyesuaian dengan beberapa aspek atau elemen. menggambarkan dalam bentuk lain. menghuraikan faktor. nilai. menceritakan gambaran mental. asli. membuat sintesis. membuat penilaian.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah membuat pengkelasan berasakan ciri. i. Membuat urutan -. dan sebagainya. sifat. mengenal pasti dan menyatakan kualiti sesuatu.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mencerakin maklumat. warna. (b) Kemahiran Berfikir Kritis ialah membuat analisis. abjad. mencari punca atau bukti berasaskan maklumat atau data. Mengkritik karya kesusasteraan akan melibat penggunaan teori kajian sastera sebagai kayu pengukurnya. iii. Menilai tingkah-laku manusia akan melibatkan aspek sosio-budaya bangsa berkenaan sebagai kayu pengukurannya. dan sebagainya. ii. sifat dan unsur sesuatu. kategori. dan sebagainya. mengolah idea. nombor. membayangkan dalam minda. dan sebagainya. kriteria. Membuat gambaran mental – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mengimaginasikan. iv. dan sebagainya. membuat kritikan dan menilai kemunasabahan sesuatu idea. Mencirikan – antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah menyatakan atau menyenaraikan ciri-ciri.

dan sebagainya. Menilai -. fungsi. sasaran masalah dan sebagainya untuk diselesaikan. membuat hipotesis atau tesis. punca masalah. Pengumpulan -. Menyelesaikan masalah -. vii. menentukan nilai atau kepentingan. rupa.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mencari maklumat untuk membuktikan hipotesis seperti memberi contoh-contoh sesuai. mencari sebab dan kesan. kesimpulan dan sebagainya. ii.vi. ii. i. mempertimbangkan pendapat atau cadangan. Aktiviti menaakul melibatkan. Petunjuk strategi berfikir ialah. (d) Strategi Berfikir atau sering juga disebut Kemahiran Berfikir Kreatif dan kritis. Hipotesis -.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mengumpulkan maklumat atau data yang sama ciri. Membuat kesimpulan -. membuat pilihan.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah merumuskan maklumat atau data. . i. (c) Kemahiran Berfikir Menaakul ialah kemahiran membuat pertimbangan secara logik dan rasional terhadap beberapa contoh sebelum membuat kesimpulan. Mengkonsepsikan -.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah kenal pasti ciri-ciri.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah mentaksir maklumat. keputusan dan menyelesaikan masalah. sifat atau kriteria untuk membuat kesimpulan atau rumusan. Terdapat penaakulan secara induktif (berasaskan beberapa contoh kemudian membuat kesimpulan) dan penaakulan deduktif (mengemukakan rumusan dan kemudian memberi beberapa contoh untuk membuktikan kebenaran rumusan tersebut). persamaan untuk membuat rumusan dan membina konsep. Gabungan pemikiran itu bertujuan untuk membuat konsepsi. kesan masalah.antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah kenal pasti masalah.

sasaran. .antara contoh aktiviti yang boleh diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran ialah kenal pasti matlamat.iii. alternatif. kepentingan. punca dan kesan dan sebagainya untuk buat penentuan. Membuat keputusan -.