yÑzps[nh

(aRËxHith)

http://malayalamebooks.org


(മഹാഭാരത

ിെല യ

- ധി ിരസംവാദം)

E-book published by
http://malayalamebooks.org

 

ആ ഖം
മഹാഭാരത ി

ഗതമായ ം അത ം
വി
ാന ദ മായ ഒ ആഖ ാനമാണ് യ
പം
ധരി
യമ ം
ധി ിര മാ
സംവാദ പ
ി
"യ
ം". യമധ ന്‍ ഉ യി
അതി ി മായ 126 േചാദ

ധി ിരന്‍

ഉ ര
ഓേരാ ം അത ം ഉചിത ം
അ തകര മാണ്.

ിന് േ ാടിയായി നട
സംഭവ
ി വിവരി ാം. പാ വ െട വനവാസ
കാല ് ഒരി
അവ ഒ
നി അഭ
ി
ത സരി ് ഒ മാനിെന േതടി റെ . മാനിെ
കാ
ാ കള് േനാ ി പി ട
അവ

േഘാരവന ിെല ിേ ക ം, അവിെട െവ ്
ധി ിരന് അത ധികമായ ദാഹമ ഭവെ ക ം
െച . സഹേദവന്‍ അ
ഉയരേമറിയ ഒ
ി കയറി
ം േനാ ിയേ ാ അധികം
െരയ ാതായി ഒ ജലാശയം
ിതിെച
തായി
കെ
ി. ഉടന്‍ തെ എ ാവ
ം േവ ി ജലം
െകാ വ വാനായി സഹേദവന്‍
റെ ക ം
െച .
2
 

 

സഹേദവന്‍ ജലാശയ ി നി ം ജലെമ
വാന്‍
നി
േ ാ

ശ ം േക , "njാന്‍ ഈ
ജലാശയ ി
ചിരകാലമായി കഴി

െകാ ാണ്. ഈ ജലാശയം എെ
ിക

ാണ്. അ െകാ ് എെ അ വാദം ടാെത
ഈ ജലം
ടി ാ
നീ മരി വീ
താണ്".
അതിെന വകെവ ാെത അയാ ജലം ടി ക ം
ഉടന്‍ തെ
മരി വീ ക ം െച . വളെരേനരം
കഴി
ി ം സഹേദവന്‍ തിരി വരാ
െകാ ്
ധി ിരന്‍

ാപി ത സരി ്
ന ലന്‍
ജലാശയ ിേല ് േപാ ക ം തെ സേഹാദരെന
േ ാെല മരണമട ക ം െച . പി ീട് അ ന ം,
ഭീമ ം ഇേതവിധം തെ
മരണ ിന് ഇരയാ
ക ം െച . അവസാനം തെ നാ സേഹാദര
ാ െ
സംഭവി
എ റി വാനായി
ധി ിരന്‍ സ യം ജലാശയ ിന
് െച ക ം
അതിെ കരയി നിേ
രായി കിട
തെ
നാ സേഹാദര ാെര കാ ക ം െച .
ദാഹി ് അവശനായ
ധി ിരന്‍ ജലാശയ ി
നി ്

െവ ം
ടി ാന്‍
നി
േ ാ
േനരെ
മ പാ വ ാേരാട് പറ
േപാെല
ആ െകാ ്
ധി ിരേനാ ം തെ
അ മതിയി
ാെത ആ സാഹസ ി
തിര ത് എ ് പറ
3
 

 

ക ം താന്‍ ഒ യ നാെണ
വ ത െവളിെ
ക ം െച . തെ േചാദ

ികരമായ
ഉ രം ന ിയതി േശഷം േവണെമ ി
െവ ം
ടി കേയാ െകാ േപാ കേയാ െച ാെമ
യ ന്‍ പറ
േ ാ
ധി ിരന്‍ യ െ േചാദ
് മ പടി ന വാന്‍ ത ാറായി.
യ െ ഓേരാ േചാദ
ി ം ധി ിരന്‍ അ ം
േപാ ം മടി
നി
ാെത ഉചിതമായ മ പടി
ന ക ം െച . േജ പാ വെ
അപാരമായ
ാന ം,
ദ ശിത ം,
ിശ ി ം,
സ ഭാവൈവശി
ം െവളിെ
താണ് ഈ
സംവാദം. സഹ ാ
േശഷം ഇ ം നെ
അ തപരത രാ
ഒ സ ഭം ഇതി
്.
"എ ാണ് ആ ര ം?" എ യ െ േചാദ
ിന്
ധി ിരന്‍ ന ിയ മ പടി ഇതായി
, "ഓേരാ
ദിവസ ം എ േയാ േപ മരണമട
ക ി ം

ക നി
വെര ാം തെ

ഒരി
ം മരി കയി

വ ാേമാഹി
കയാണ്".
തെ
േചാദ
ഉ ര ള് േക
ഏെത ി ം ഒ


ധി ിരന്‍
ന കിയ
നായ യ ന്‍ ധി ിരേനാട്
അ ജെന ജീവി ി ാം എ ്
4

 

 

ഉറ ് ന കിയേ ാ ന ലെന ജീവി ി വാനാണ്
ധി ിരന്‍ യ േനാട് ആവശ െ ത്. ഇത്
യ െന വളെരയധികം അ രി ി . ആയിരം
ആനക െട ശ ി
ഭീമെന ം, വി ാളിവീരനായ
അ നെന ം
ജീവി ി വാനാവശ െ ടാെത
ന ലെന ജീവി ി വാന്‍ ആ ഹി
െത ി
നാണ് എ ് യ ന്‍ േചാദി . ധി ിരന്‍ മ പടി
പറ
, "njാന്‍ വളെര ധ നി

രാജാവാണ്. ധ െ
ര ി
വെര ധ ം
ര ി ക ം, അതിെന ഹനി
വെര അത്
ഹനി ക ം െച െമ ് എനി റിയാം. എനി ്
ര ് അ മാ
്,
ി ം മാ ി ം. ഇവ
ര േപ ം എനി ് ഒ േപാെല ിയെ വരാണ്.
ഇ ്
ി െട
നായ
njാന്‍
ജീവി ിരി
്. എ ാ
മാ ി െട ര


മരി കഴി
.

െകാ ്
മാ ി െട
ആദ ജാതനായ ന ലന്‍ ന ായമാ ം ജീവിേ
താണ്."

ിെല

അംശമാണ് ഇെത ്
സകലശാ വിശാരദനായ
ി ം നി യാസം ഉ
എ ാ
ജീവിത ിെല
5
 



ധാനമായ

് അ മാനി ാം.
ഒരാ
് ഏ
േചാദ
രം ന
വാന്‍ കഴി ം.

സ ി ഘ
ി

 

തെ ശരിയായ ധ ം എ ാണ് എ ് തിരി റി
ക വളെര യാസ
കാര മാണ്. ധി ിരെ
ധ നി , സമദ ശിത ം, ത ാഗം, വിര ി എ ീ
ണ ളാണ് ഇവിെട
കടമാ
ത്.
ാന
നായ ഒ
രാജാെവ
നിലയി
തെ
രാജ ം
വീെ
തിന്
ധി ിരന് േവ ിയി
ത്

ാരായ
ഭീമാ ന ാരാെണ ിരിെ
െത ം സംശയി ാെത ന ലെ
ജീവ േവ ി

ി
ധി ിരന്‍ ന
് ഒ
ആദ ശ
ഷനായി
മാ കയാണിവിെട.
അ െകാ
തെ യായിരി ണം ധി ിരെന പരീ ി വാന്‍
യ നായി വ
യമന്‍ സ
നായി നാ
സേഹാദര ാ

ജീവന്‍
ന കി
അവെര

ഹി മട ിയത്. എ െകാ ം, മഹാഭാരത
ിെല അവി രണീയ ളായ കഥകളി

ിന് ഒ
ഖ മായ
ാന
്എ
തി
സംശയമി .

6
 

 

അഥ

ീമഹാഭാരേത ആരണ കപ ണി
ആരേണയപ ണി യ

ീമഹാഭാരത ി ആരണ കപ
ി
ആരേണയപ
ി യ
ം ആരംഭി

സ ദദ ശ ഹതാന്‍ ാ ംേ ാകപാലാനിവ ച താന്‍
ഗാേ സമ
ാേ ശ
തിമെഗൗരവാന്‍ 1
ൈവശ ായനന്‍ പറ
, "മഹത
ി ഇ

രായ തെ സേഹാദര ാ , ഗാ
ി
ാന
ച ത ാരായ േലാകപാല ാെര
േപാെല നില
കിട
ധി ിരന്‍ ക ."
വി കീ ണധ

ബാണം

ഭീമേസനം യെമൗ േചാെഭൗ നി

ാ നിഹതമ

നം

ിേച ാന്‍ ഗതാ ഷഃ 2

സ ദീ ഘ ം നിഃശ സ േശാകബാ പരി തഃ
ാ വിചി യാമാസ വീരാഃ േകന നിതാപിതാഃ 3
നില
വീ
നി ലരായി
ഭീമെന ം,
ധി ിരന്‍
െപാഴി െകാ
വധി ി

കിട
ചാപബാണ
രികി
മരി കിട

നെന ം,
ന ലസഹേദവ ാെര ം
ക ി ്
ദീ ഘനിശ ാസം െച ് ഃഖബാ ം
്, ഈ വീര ാെര ആരായിരി ം
ക എ ചി ി .
7

 

 

ൈനഷാം ശ

ഹാേരാഽ ി പദം േനഹാ ി കസ ചിത്

തം മഹദിദം മേന ാതേരാ േയന േമ ഹതാഃ
ഏകാ ം ചി യിഷ ാമി പീത ാ േവ
ാമി വാ ജലം 4

"ഇവ െട ശരീര ളി
ആ ധേമ പാ കളി ;
ഇവിെടെയ ം ആ െട ം കാ പാ ക ം കാ
ി . ഇവെര വധി ായാ അസാമാന നാെണ
േതാ
. െവ ം ടി േശഷം ഇതിെന റി ്
ഏകാ മായി ചി ി ാം."
സാ
േര ാധേനേനദ പാം വിഹിതം തം
ഗാംധാരരാജരചിതം സതതം ജി
ിനാ 5
യസ കാര മകാര ം വാ സമേമവ ഭവത ത
ക സ വിശ േസദ ീേരാ മേതര താ നഃ 6
അഥവാ
ൈഷ ൈഢഃ േയാേഗാഽയം രാ നഃ
ഭേവദിതി മഹാബാ
ബ ധാ സമചി യത് 7
തസ ാസീ വിേഷേണദ ദകം ഷിതം യഥാ
ഖവ ണാ സ ാ േമ ാ ണാമിത ചി യത് 8
" േര ാധനന്‍ പറ
ത സരി ് വ
ിയായ
ശ നി െച തായിരി ാം ഈ ത ം. െചേ
തിെന ം െചേ
ാ തിെന ം ഒ
േപാെല
കാ

ിെയ ഏ വീരനാണ് വിശ സി
ക? അെ ി

ന്‍

ഷ ാെര
8
 

 

െ ാ ് ഈ
ി െച ി തായിരി ാം."
ഇ ിധം ആ മഹാബാ
പലവിധ ി ം ചി ി .
ജലാശയ ിെല
െവ
ി
വിഷ െ

ധി ിരന് േതാ ിയി . "എെ സേഹാദര ാ െട
ഖ ് നിറം മ ിയി ി േ ാ" (അ െകാ ് െവ
ി
വിഷം ഉ ായിരി വാന്‍ സാ തയി ),
എ ം ധി ിരന്‍ ചി ി .
ഏൈകകശെ

േകാഽന ഃ

ൗഘബലാന്‍ ഇമാന്‍

തിസമാേസന കാലാ

ഷസ

മാന്‍

കയമാ േത 9

രാജാവ്

, "അത ം ബലവാ ാരായ
ഇവരി ഓേരാ
െര ം എതി
വാന്‍ ശ നാ
യി യമെനാഴിെക േവെറ ആ
്?".
ഏേതനാധ വസാേയന തേ ായമവഗാഢവാന്‍
ഗാഹമാന തേ ായമ രി ാ
േവ 10
ഇ കാരം ചി ി െകാ ് െവ
ിലിറ
സമയ ്
ധി ിരന്‍ ആകാശ ് നി ം ഈ
വാ കള് േക .

ഉവാച
അഹം ബകഃ ൈശവലമ

ഭേ
9

 

 

മയാ നീതാഃ േ തവശം തവാ ജാഃ
ത ം പ േമാ ഭവിതാ രാജ
ന േച
ാന്‍
േതാ വ ാകേരാഷി 11
മാ താത സാഹസം കാ ഷീ മമ
പരി ഹഃ

ാ െകൗേ യ തതഃ പിബ ഹരസ ച12

ന്‍ പറ
, "njാന്‍ െച മ
െള ഭ ി
െകാ ാണ്. നിെ അ ജ ാെര njാനാണ്
േ തേലാക ിേല െ
ി ത്.
അ േയാ
രാജന്‍! എെ
േചാദ
് ഉ രം ന ിയി
െ ി അ ് അ ാമനായി അവെര പി ട ം.
സാഹസമ ത്. പ

് ഈ ജലാശയം എെ
അധീന ിലാണ്. േചാദ
രം ന ിയി ്
െവ ം
ടി കേയാ
െകാ േപാ കേയാ
െച ാം."
ധി ിര ഉവാച
ാണാം വാ വ നാം വാ മ താം വാ
ാമി േകാ ഭവാന്‍ േദേവാ ൈനത

നിനാ

ധാനഭാക്
തം 13

ഹിമവാന്‍ പരിയാ
വിേ
ാ മലയ ഏവ ച
ചത ാരഃ പ താഃ േകന പാതിതാ വി േതജസാ 14
"അ

് ആരാണ്,
ാ െടേയാ, വ
െടേയാ നായകനാേണാ? ഒ
10

 

െടേയാ,
പ ി ്

 

ഒരി
ം ഇ െച വാന്‍ കഴി കയി . ഹിമവാന്‍,
പാരിയാ ം, വി
ന്‍, മലയം എ ീ നാല്
പ ത െള ഏ േതജസ ിയാണ് വീ ിയത്?"
അതീവ േത മഹ ക മ തം ബലവതാം വര
യ േദവാ ന ഗംധര ാ നാ രാ ന ച രാ സാഃ
വിഷേഹര ഹാ േ
തം േത ത ഹാ തം 15
ന േത ജാനാമി യ കാര ം നാഭിജാനാമി കാ ്ഷിതം

െകൗ ഹലം മഹ

ാതം സാധ സം ചാഗതം മമ 16

അ േയാ ബലവാ ാരി
ഉ മനായവേന! േദവ
ാ േ ാ, ഗ
ാ േ ാ, അ ര ാ േ ാ,
രാ സ ാ േ ാ േപാരില് താ വാന് കഴിയാ
ഇവെര േപാരി
വീ ിയ അ ് െച
കാര ം
മഹാ തം തെ യാണ്. ഇതി
ഭവാെ
പ ്
എെ േ ാ, അഭീ െമെ േ ാ എനി റിയി .
അതറിയാന്‍ എനി ് അതിയായ ആ ഹ
്.
അേത സമയം ഭയ ം അ ഭവെ
.
േയനാ ദ ി
ാമി ഭഗവം

ദയഃ സ പ ശിേരാജ രഃ
ാ േകാ ഭവാനിഹ തി തി 17

(ഇതാേലാചി ി ്) എെ
േവദനി ക ം െച

.
11

 

ദയം ഉഴ ക ം തല
അ െകാ ് njാന്‍

 

േചാദി െ ,
ആരാണ്?"

യേ

"എെ

ി

ഉവാച
ാഽഹമ ി ഭ ം േത നാ ി പ

മൈയേത നിഹതാഃ സ േ

ാതരേ

നി

നീ

ീ ജേലചരഃ
മെഹൗജസഃ 18

ഇ േക ് യ ന്‍ പറ
, "njാന്‍ ഒ യ നാണ്.
നിന ് മംഗളം ഭവി െ . njാന്‍ ജലചരനായ
പ ിയ . മഹാബലവാ ാരായ നിെ അ ജ ാെര
െയ ാം വധി ത് njാന്‍ തെ യാണ്."
ൈവശ ായന ഉവാച
തത ാമശിവാം ത ാ വാചം സ പ ഷ രാം
യ സ
വേതാ രാജ പ മ തദാ
ിതഃ 19
വി പാ ം മഹാകായം യ ം തലസ യം
ജ ലനാ ക തീകാശമ ഷ ം പ േതാപമം 20
േസ മാ ിത തി
ം ദദ ശ ഭരത ഷഭഃ
േമഘഗംഭീരയാ വാചാ ത ജയ ം മഹാബലം 21
ൈവശ ായനന്‍ പറ
, "രാജന്‍, യ െ പറ
പ ഷ ം അമംഗള മായ ഈ വാ ക േക ി ്
ധി ിരന്‍ യ െന സമീപി നി . അേ ാ
ഭരത ലജാതനായ
ധി ിരന്‍ വി പമായ ക
12
 

 


വ ം,
ഉയര

േ ാെലേയാ
നാകാ വ
ലിരി


ി
വാ മായ യ

വലിയ ശരീര
ം, അ ിെയേ
കാണെ

ം, മലേപാെല
ം,
േമഘഗ
സംസാരി
െന ദ ശി ."

വ ം, പന േപാെല
ാെലേയാ,
ര െന
ം, ആ
ം ത

വ ം,
ി
നം
േപാെല
വ ം,
മഹാബല


ഉവാച
ഇേമ േത ാതേരാ രാജന്‍ വാര മാണാ മയാ സ ത്

ബലാേ

ായം ജിഹീ ഷ

േതാ ൈവ

ദിതാ മയാ 22

ന േപയ ദകം രാജന്‍ ാണാനിഹ പരീ താ
പാ ഥ മാ സാഹസം കാ ഷീ മമ
പരി ഹഃ

െകൗേ

യ തതഃ പിബ ഹരസ ച 23

യ ന്‍ പറ
, "നിെ ഈ അ ജ ാ njാന്
വീ ം വീ ം ത
ി ം ബലമായി െവ ം

വാന്‍
മി െകാ ാണ് അവെര njാന്
വധി ത്. ജീവെന െകാതി
നീ െവ ം
ടി
ത്. പാ
ാ, സാഹസമ ത്. പ ത

ജലാശയം എെ
അധീന ിലാണ്. േചാദ
രം
ന ിയി ്
െവ ം
ടി കേയാ
െകാ േപാ കേയാ െച ാം."
13
 

 

ധി ിര ഉവാച
ൈനവാഹം കാമേയ യ
കാമം ൈനത

ശംസ

യദാ

നാ സ മാ

യഥാ

േത

തവ

ി സേ

ാനം

ാ ഹി

പരി ഹം

ഷാഃ സദാ 24

ശംേസ

ാന്‍

തിവ

ഷഃ
ാമി

േഭാ
മാം 25

ധി ിരന്‍ പറ
, "അ േയാ യ , നിെ

് njാന്‍ തീെര ആ ഹി
ി .സ ന
ഒരി
ം ആ
ശംസെയ അ േമാദി
ി .
അ െകാ ് njാന്‍ ആ
ശംസെച െത എെ
ി
തമായി നിെ
േചാദ
രം
പറയാം. നീ േചാദി ."

ഉവാച
കിം സ ിദാദിത
യതി േക ച തസ ാഭിത രാഃ
കൈ നമ ം നയതി ക ിം
തിതി തി 26
യ ന്‍ േചാദി , "ആദിത െന ഉയ
താരാണ്?
അവെ
െട സ രി
വരാരാണ്? അവെന
അ മി ി
ത്
ആരാണ്?
എ ിേ ലാണ്
അവെ നിലനി ്?"
ധി ിര ഉവാച
ാദിത
യതി േദവാ സ ാഭിത
14
 

രാഃ

 

ധ മ

ാ ം നയതി ച സേത ച

തിതി തി 27

ധി ിരന്‍ പറ
, "ആദിത െന ഉയ
ത്
മാണ്. േദവ ാരാണ് അവെ
അ ചര ാ .
അവെന അ മി ി
ത് ധ മാണ്. സത
ി
ലാണ് അവെ നിലനി ്."

ഉവാച

േകനസ ിേ ാ ിേയാ ഭവതി േകനസ ിദ ി േത മഹത്
േകനസ ി ിതീയവാന്‍ വതി രാജന്‍ േകന ച

ിമാന്‍ 28

യ ന്‍
േചാദി ,
"എ െകാ ാണ്
േ ാ ിയനാ
ത്? എ െകാ ാണ്
മഹ ിെന േന ത്? എ െകാ ാന്
സഹായവാനാ
ത്? എ െകാ ാണ്
ിമാനാ
ത്?"

ഒരാ
ഒരാ
ഒരാ
ഒരാ

ധി ിര ഉവാച
േതന േ ാ ിേയാ ഭവതി തപസാ വി േത മഹത്
ത ാ ദ ിതീയവാന്‍ ഭവതി

ിമാന്

േസവയാ 29

ധി ിരന്‍ പറ
, "േവദാ യനം െകാ
ഒരാ
േ ാ ിയനാ
ത്. തപ ് െകാ
ഒരാ
മഹ ിെന േന ത്.
ിെകാ
15
 

ാണ്
ാണ്
ാണ്

 

ഒരാ

സഹായവാനാ
െകാ ാണ് ഒരാള്

ത്.
ിമാനാ


ഉവാച
കിം ാ ണാനാം േദവത ം ക
കൈ

ാെര േസവി
ത്."
ധ മഃ സതാമിവ

ഷാം മാ േഷാ ഭാവഃ കിേമഷാമസതാമിവ 30

യ ന്‍
േചാദി ,
" ാ ണ െട
േദവത ം
എ ാണ്? ഇവ െട സ ന
േട േപാെല
ധ െമ ാണ്?
ഇവ െട
മാ ഷികമായ
ഭാവെമ ാണ്?
ഇവ െട

േട
േപാെല
ധ െമ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
സ ാധ ായ ഏഷാം േദവത ം തപ ഏഷാം സതാമിവ
മരണം മാ േഷാ ഭാവഃ പരിവാേദാഽസതാമിവ 31
ധി ിരന്‍ പറ
, "സ ാ ായമാണ് (ശാ
പഠനം)
ാ ണ െട േദവത ം. തപ ാണ്
സ ന
േട േപാെല
ധ ം (സദാചാരം).
മരണമാണ് ഇവ െട മാ ഷികഭാവം. പര ഷണം
പറ
താണ്

േട
േപാെല
ധ ം ( രാചാരം)."
16
 

 


ഉവാച
കിം
ിയാണാം േദവത ം ക
കൈ

ധ മഃ സതാമിവ

ഷാം മാ േഷാ ഭാവഃ കിേമഷാമസതാമിവ

32



ന്‍ േചാദി , "
ിയ ാ െട േദവത ം
ാണ്? ഇവ െട സ ന
േട േപാെല
െമ ാണ്? ഇവ െട മാ ഷികമായ ഭാവെമ
ാണ്? ഇവ െട

േട
േപാെല
ധ െമ ാണ്?"
ധി ിര ഉവച
ഇഷ േമഷാം േദവത ം യ

ഏഷാം സതാമിവ

ഭയം ൈവ മാ േഷാ ഭാവഃ പരിത ാേഗാഽസതാമിവ 33

ധി ിരന് പറ
, "ചാപബാണ ളാണ്
ിയ
ാ െട േദവത ം. യ
മാണ് സ ന
േട
േപാെല
ധ ം. ഭയമാണ് ഇവ െട മാ ഷിക
ഭാവം.
ശരണാഗത ാെര
ഉേപ ി
താണ്

േട േപാെല
ധ ം."

ഉവാച
കിേമകം യ
കാ ൈചഷാം

ിയം സാമ കിേമകം യ

േത യ

ം കാം യേ

17
 

ിയം യ ഃ

ാ നാതിവ തേത 34

 

യ ന്‍ േചാദി , യ

ിെല യ
്എ
യാണ് വരി
ത്? യ

ി ാ ത്?"

ിെല സാമെമ ാണ്?
ാണ്? യ
ം എ ിെന
ം ഏതിെനയാണ് അതി

ധി ിര ഉവാച
ാേണാ ൈവ യ
ിയം സാമ മേനാ ൈവ യ
ിയം യ ഃ
ഋേഗകാ
േത യ
ം താം യേ
ാ നാതിവ തേത 35

ധി ിരന്‍ പറ
, " ാണനാണ് യ
ിെല
സാമം, മന ് യ
മാണ്. ഋ ് ഒ ിെന മാ മാ
ണ് യ
ം വരി
ത്. അതിെന െനയാണ്

ം അതിവ
ി ാ
ം."

ഉവാച

കിംസ ിദാപതതാം േ
കിംസ ി

ം കിംസ ി

തി മാനാനാം കിംസ ി

യ ന്‍ േചാദി , " ഷി ാ
എ ാണ്? വിത

്േ
ഖജീവിതം കാം ി

ാണ്? സവി

്േ
ധി ിര ഉവാച
വ ഷമാപതതാം േ

സവതാം വരം 36

് േ
മായത്
മായത് ഏതാണ്?
് േ
മായെത
മായെത ാണ്?

ം ബീജം നിപതതാം വരം
18

 

ിപതതാം വരം

 

ഗാവഃ

തി മാനാനാം

സവതാം വരഃ 37

ധി ിരന്‍ പറ
, " ഷി ാ
് േ
മായത്
മഴ ം, വിത

് േ
മായത് വി ം,
ഖജീവിതം
കാം ി



ം,
സവി


മാണ് േ
മായത്."

ഉവാച
ഇ ിയാ ഥാന ഭവന്‍
സ തഃ സ
താനാ

ിമാംേ ാക ജിതഃ
സന്‍ േകാ ന ജീവതി 38

യ ന്‍ േചാദി , "ഇ ിയ ഖ െള അ ഭവി
വ ം,
ിമാ ം, േലാകരാ ബ മാനി െ
വ ം, എ ാ ജീവിക
ം സ ത മായ ഒ വന്
ശ സി

ി ം ജീവി
ി . ഇതാരാണ്?
ധി ിര ഉവാച
േദവതാതിഥി ത ാനാം പി ണാമാ ന യഃ
ന നി പതി പ ാനാ
സ സ ജീവതി 39
ധി ിരന്‍ പറ
, "േദവ ാ
ം, അതിഥി

ം, ത ാ
ം, പി
ം തനി ം
(ഈ അ
േപ
ം) ബലി ന ാ വന്‍
ശ സി

ി ം ജീവി
ി ."
19
 

 


ഉവാച
കിംസ ി
തരം േമഃ കിംസ ി
കിംസ ി ീ

തരം വാേയാഃ കിംസ ി ബ

തരം ച ഖാത്

തരം

യ ന്‍ േചാദി , " മിേയ ാ
നാരാണ്? ആകാശേ
ാ ഉയ
വാ വിേന ാ േവഗത
താ

തലാ
െത ാണ്?

ണാത് 40

ഭാരേമറിയവ
ത് ആരാണ്?
ാണ്?
ിേന

ധി ിര ഉവാച
മാതാ
തരാ േമഃ ഖാത് പിേതാ തര ഥാ
മനഃ ശീ

തരം വാതാ ി

ാബ

തരീ

ണാത് 41

ധി ിരന്‍ പറ
, "മാതാവിനാണ് മിേയ ാ ം
ഭാര
ത്. പിതാവാണ് ആകാശ ിേന ാ ഉയര
വന്‍. മന ിനാണ് വാ വിേന ാ േവഗത
ത്. ചി കളാണ്
ിേന ാ
തലാ
ത്."

ഉവാച

കിംസ ി

ം ന നിമിഷതി കിംസ ി

ാതം ന േചാപതി

കസ സ ി ദയം നാ ി കിംസ ിേദ േഗന വ ധേത 42

യ ന്‍ േചാദി , "ഉറ േ ാ ക കളട ാ ത്
ആരാണ്? ജനി ി ് അന ാ ാത് ആരാണ്?
20
 

 


െകാ

ാണ്
്വ

ദയമി ാ ത്?
ി
െത ാണ്?

േവഗത

ധി ിര ഉവാച

ഃ േ ാ ന നിമിഷത
ം ജാതം ന േചാപതി
അ േനാ ദയം നാ ി നദീ േവേഗന വ ധേത 43
ധി ിരന്‍ പറ
, "ഉറ േ ാ
ക കളട ാ
ത് മ
ം, ജനി ി ് അന ാ ാത്
ം,
ദയമി ാ ത് പാറ ം, സ ം േവഗത െകാ ്
വ ി
ത് നദി മാണ്."

ഉവാച

കിംസ ി
വസേതാ മി ം കിംസ ി ി ം േഹ സതഃ
ആ രസ ച കിം മി ം കിംസ ി ി ം മരിഷ തഃ 44

യ ന്‍ േചാദി , "യാ
െച
വെ
മി ം
ആരാണ്? ഹ ിലിരി
വെ മി ം ആരാണ്?
േരാഗി െട മി ം ആരാണ്? മരി വാന്‍ േപാ
വെ മി ം ആരാണ്?
ധി ിര ഉവാച
സാ ഥഃ വസേതാ മി ം ഭാര ാ മി ം േഹ സതഃ
ആ രസ ഭിഷ മി ം ദാനം മി ം മരിഷ തഃ 45
21
 

 

ധി ിരന്‍ പറ
, "യാ
െച
വെ മി ം
സഹചരനാണ്. ഹ ിലിരി
വെ മി ം ഭാര
യാണ്. േരാഗി െട മി ം ൈവദ ം, മരി വാന്‍
േപാ
വെ മി ം ദാന മാണ്."

ഉവാച

േകാഽതിഥിഃ സ

താനാം കിംസ ി

അ തം കിംസ ി ാേജ

കിംസ ിത് സ

മം സനാതനം

മിദം ജഗത് 46

യ ന്‍ േചാദി , "സ
ാണിക
ം അതിഥി
ആരാണ്? സനാതനമായ ധ ം എ ാണ്? അ തം
എ ാണ്? ഈ ജഗ ി
എ ായിട
ത്
എ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
അതിഥിഃ സ
താനാമ ിഃ േസാേമാ ഗവാ തം
സനാതേനാഽ േതാ ധ േ ാ വാ ഃ സ

മിദം ജഗത് 47

ധി ിരന്‍ പറ
, "സ
ാണിക

അതിഥി അ ിയാണ്. സനാതനമായ ധ ം േമാ
േഹ വായതാണ്. പ വിന്‍ പാലാണ് അ തം.
വാ വാണ് ഈ ജഗ ി എ ായിട
ത്."

22
 

 


ഉവാച
കിംസ ിേദേകാ വിചരേത ജാതഃ േകാ ജായേത

നഃ

കിംസ ി ിമസ ൈഭഷജ ം കിംസ ിദാവപനം മഹത് 48

യ ന്‍ േചാദി , "ഏകനായി സ രി
ത്
ആരാണ്? ഒരി
ജനി ി ് വീ ം ജനി
ത്
ആരാണ്? ത
ി
തിവിധി എ ാണ്?
വിള

തില് മഹ ായത് ഏതാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
ര ഏേകാ വിചരേത ച മാ ജായേത നഃ
അ ി ഹിമസ ൈഭഷജ ം മിരാപവനം മഹത് 49
ധി ിരന്‍ പറ
, " ര നാണ് ഏകനായി സ
രി
ത്. ച നാണ് ഒരി
ജനി ി ് വീ ം
ജനി
ത്. അ ിയാണ് ത
ി
തിവിധി.
വിള

തി മഹ ായത് മിയാണ്."

ഉവാച
കിംസ ിേദകപദം ധ

ം കിംസ ിേദകപദം യശഃ

കിംസ ിേദകപദം സ ഗ ം കിംസ ിേദകപദം


ന്‍ േചാദി , "ധ
ിന് ഒേര ഒ ആധാരം
ാണ്? യശ ിന് ഒേര ഒ ആധാരം എ ാണ്?
23

 

ഖം 50

 

ിന് ഒേര ഒ
ആധാരം എ
ിന് ഒേര ഒ ആധാരം എ ാണ്?"

ാണ്?

ധി ിര ഉവാച
ദാ
േമകപദം ധ
ം ദാനേമകപദം യശഃ
സത േമകപദം സ ഗ ം ശീലേമകപദം ഖം 51
ധി ിരന്‍ പറ
, "ധ
ിന് ഒേര ഒ
ആധാരം ഉദാരത ം, യശ ിന് ഒേര ഒ ആധാരം
ദാന ം, സ
ിന് ഒേര ഒ ആധാരം സത ം,
ഖ ിന് ഒേര ഒ ആധാരം സ
ഭാവ മാണ്"

ഉവാച
കിംസ ിദാ ാ മ ഷ സ കിംസ ിൈ വ തഃ സഖാ
ഉപജീവനം കിംസ ിദസ കിംസ ിദസ പരായണം 52

യ ന്‍ േചാദി , "മ ഷ െ ആ ാവ്
ൈദവം മ ഷ
ന കിയി
മ ഷ െ ജീവിത ിന് ഖ ആധാരം
മ ഷ ന് ഏ ം ശരണ മായി
ത് എ

എ ാണ്?
് ആരാണ്?
എ ാണ്?
ാണ്?"

ധി ിര ഉവാച
ആ ാ മ ഷ സ ഭാര ാ ൈദവ തഃ സഖാ
ഉപജീവനം ച പ ജേന ാ ദാനമസ പരായണം 53
24
 

 

ധി ിരന്‍
പറ
,
"മ ഷ െ
ആ ാവ്
നാണ്.
ഭാര യാണ്
ൈദവം
മ ഷ
ന കിയി
്. മ ഷ െ ജീവിത ിന്
ഖ ആധാരം മഴേമഘ ം, മ ഷ ന് ഏ ം
ശരണ മായി
ത് ദാന മാണ്"

ഉവാച

ധന ാനാ
ലാഭാനാ

മം കിംസ ിദ് ധനാനാം സ ാത് കി

മം കിംസ ാത്

ഖാനാം സ ാ കി

മം

മം 54

യ ന്‍ േചാദി , "ന വ
ളി ഉ മമായത്
എ ാണ്? സ
ി
ഉ മമായത് എ ാണ്?
ലാഭ ളി ഉ മമായി
ത് എ ാണ്?

ളി ഉ മമായി
ത് എ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
ധന ാനാ
മം ദാ

ലാഭാനാം േ

ം ധനാനാ

യ ആേരാഗ ം

ഖാനാം

മം
ി

തം

മാ 55

ധി ിരന്‍ പറ
, "ന വ
ളി ഉ മമായത്
ഉദാരത ം, സ
ി
ഉ മമായത് അറി ം,
ലാഭ ളി
ഉ മമായി
ത്
ആേരാഗ ം,
ഖ ളി ഉ മമായി
ത്
ി മാണ്."
25
 

 


ഉവാച
ധ മഃ പേരാ േലാേക ക

കിം നിയമ ന േശാച

ി ൈക

ധ മഃ സദാ ഫലഃ

ി ന ജീര േത 56

യ ന്‍ േചാദി , "ഈ േലാക ിെല പരമമായ
ധ ം എ ാണ്. എ ം ഫലം ന
ധ ം
എ ാണ്? എ ിെന നിയ ി ാലാണ് ഒ വന്‍
ഃഖി ാ ത്? ആ മാ
സ ിയാണ്
യി
ാ ത്?"
ധി ിര ഉവാച
ആ ശംസ ം പേരാ ധ മ യീ ധ മഃ സദാ ഫലഃ
മേനാ യമ ന േശാച

ിസ

ിഃ സ ഭി ന ജീര േത 57

ധി ിരന്‍ പറ
, "ഈ േലാക ിെല പരമമായ
ധ ം അഹിംസ ം, സദാ ഫലം ന
ധ ം
യീധ
ം (േവദ
അ ശാസി
ക ം),
മന ിെന
നിയ ി ാലാണ്
ഒ വന്
ഃഖി ാ ത്. സ ന
മാ
സ ിയാണ്
യി ാ ത്."

ഉവാച

കിം

ഹിത ാഽ ഥവാന്‍ ഭവതി കിം

കിം

ഹിത ാ

ിേയാ ഭവതി കിം

26
 

ഹിത ാ ന േശാചതി

ഹിത ാ

ഖീ ഭേവത് 58

 

ന്‍ േചാദി , "എ ിെന ത ജി ാലാണ് ഒ വന്‍
ിയനാ
ത്? എ ിെന ത ജി ാലാണ് ഒ വന്‍
ഒ വന്‍ ഃഖി ാ ത്? എ ിെന ത ജി ാലാണ്
ഒ വന്‍ സ
നാ
ത്? എ ിെന ത ജി ാ
ലാണ് ഒ വന്‍ ഖമ ഭവി
ത്?"
ധി ിര ഉവാച

മാനം ഹിത ാ

ിേയാ ഭവതി േ ാധം ഹിത ാ ന േശാചതി

കാമം ഹിത ാഽ ഥവാന്‍ ഭവതി േലാഭം ഹിത ാ

ഖീ ഭേവത് 59

ധി ിരന്‍ പറ
, "അഭിമാന ിെന ത ജി ാ
ലാണ് ഒ വന്‍
ിയനാ
ത്. േ ാധ ിെന
ത ജി ാലാണ് ഒ വന്‍ ഒ വന്‍ ഃഖി ാ ത്.
കാമ ിെ
ത ജി ാലാണ് ഒ വന്‍ സ
നാ
ത്. േലാഭ ിെന ത ജി ാലാണ് ഒ വന്‍ ഖ
മ ഭവി
ത്."

ഉവാച
കിമ ഥം ാ േണ ദാനം കിമ ഥം നടന തേക
കിമ ഥം ൈചവ േത



കിമ ഥം ൈചവ രാജ

ന്‍ േചാദി , " ാ ണ
് ദാനം ന
ത്
ിനാണ്? നട ാ
ം, ന
ക ാ
ം ദാനം
ത് എ ിനാണ്?
ത ാ
് ദാനം
27

 

60

 


ത്
എ ിനാണ്?
ത് എ ിനാണ്?"

രാജാവിന്

ദാനം

ധി ിര ഉവാച
ധ മാ ഥം ാ േണ ദാനം യേശാ ഥം നടന തേക
േത
ഭരണാ ഥം ൈവ ഭയാ ഥം ൈചവ രാജ 61

ധി ിരന്‍
പറ
,
" ാ ണ

ദാനം

ത് ധ
ി
േവ ി ം, നട ാ
ം,

ക ാ
ം ദാനം ന
ത് യശ ി
േവ ി ം,
ത ാ

ദാനം

ത്
പരിപാലന ി
േവ ി ം, രാജാവിന് ദാനം

ത് ഭയം ല മാണ്"

ഉവാച
േകന സ ിദാ േതാ േലാകഃ േകന സ ി
കാശേത
േകന ത ജതി മി ാണി േകന സ ഗം ന ഗ തി 62
യ ന്‍ േചാദി , "േലാക ിെന ടിയിരി
ത്
എ ാണ്? ഒ

കാശി ാ ത് (അറിയ
െ ടാ ത്) എ െകാ ാണ്? എ െകാ ാണ്
മി
െള ത ജി
ത്? എ െകാ ാണ് സ

േനടാന്‍ കഴിയാ ത്?"
28
 

 

ധി ിര ഉവാച

ാേനനാ േതാ േലാക മസാ ന
േലാഭാ

കാശേത

ജതി മി ാണി സ ഗാത് സ ഗം ന ഗ തി 63

ധി ിരന്‍ പറ
, "അ
ാനമാണ് േലാക ി
െന ടിയിരി
ത്. ഇ
കാരണമാണ് ഒ വ
കാശി ാ ത് (അറിയെ ടാ ത്). േലാഭം
െകാ ാണ് മി
െള ത ജി
ത്. സംഗം
കാരണമാണ് സ
ം േനടാന് കഴിയാ ത്."

ഉവാച
തഃ കഥം സ ാ

ഷഃ കഥം രാ ം തം ഭേവത്

ാ ം തം കഥം വാ സ ാത് കഥം യേ

ന്‍ േചാദി , "ഒ വന്‍ മരി
ത് എേ ാഴാണ്? രാ ം മരി
ത് എേ ാഴാണ്? ാ ം മരി
ത് എേ ാഴാണ്? യ
ം മരി
ത് എേ ാഴാണ്?"

ാ േതാ ഭേവത് 64

തായി
തായി
തായി
തായി




തെ
തെ
തെ
തെ

ധി ിര ഉവാച
േതാ ദരി ഃ
േഷാ തം രാ മരാജകം
തമേ

ാ ിയം

ാ ം േതാ യ

29
 

ിണഃ 65

 

ധി ിരന്‍ പറ
, "ദരിദനായ ഒ വന്‍ മരി തായി
ക തെ
. രാജാവി ാ
രാ മാണ് മരി
തായി ക തെ
ത്. േ ാ ിയന ാ വന്‍
െച
ാ ം മരി തായി ക തെ
ത്.
ദ ിണയി ാ

ം മരി തായി ക തെ
ത്."

ഉവാച
കാ ദി ി ദകം േ ാ ം കിമ ം കിംച ൈവ വിഷം
ാ സ കാലമാഖ ാഹി തതഃ പിബ ഹരസ ച 66
യ ന്‍ േചാദി , "ഏതാണ് ദിശ? എ ാണ് ജലം

പറയെ
ത്? ആഹാരം എ ാണ്?
വിഷെമ ാണ്?

ി
കാലേമതാണ്?
ഇതിെന ാം ഉ രം പറ
ി ് െവ ം
ടി
കേയാ െകാ േപാ കേയാ െച ാം."
ധി ിര ഉവാച
സേ ാ ദി ജലമാകാശം െഗൗര ം ാ ഥനാ വിഷം
ാ സ
ാ ണഃ കാലഃ കഥം വാ യ
മന േസ 67

ധി ിരന്‍ പറ
, "സ ന ളാണ് ദിശ
(അവരാണ് മാ ദ ശിക ). ആകാശമാണ് ജലം.
പ വാണ് ആഹാരം. യാചി
താണ് വിഷം.
30
 

 

ാ ണനാണ്
ഇതിെന റി ് എ


ി

."

കാലം.

ഉവാച

തപഃ കിംല

ണം േ ാ

മാ ച കാ പരാ േ ാ


െമ

ം േകാ ദമ

ാ കാ ച

കീ തിതഃ

ീഃ പരികീ തിതാ 68

ന്‍ േചാദി , "എ ാണ് തപ ിെ ല ണ
് പറയെ
ത്? ദമെമ ് (നിയ ണെമ ്)
മായത് എ ാണ്? പരമമായ
മ ഏതാണ്?
െയ ് അറിയെ
െത ാണ്?"

ധി ിര ഉവാച
തപഃ സ ധ മവ തിത ം മനേസാ ദമനം ദമഃ
മാ ദ സഹി ത ം ീരകാര നിവ തനം 69
ധി ിരന്‍ പറ
, "സ ധ നി യാണ് ശരി
യായ തപ ്. മേനാനിയ ണമാണ് ശരിയായ
നിയ ണം. ഖ ഃഖാദി ദ
െട സഹനമാണ്
പരമമായ
മ. അ താ ത് െച ാതിരി ലാണ്
ശരിയായ ല .

കിം

ഉവാച
ാനം േ ാച േത രാജന്‍ കഃ ശമ
31

 

കീ തിതഃ

 

ദയാ ച കാ പരാ േ ാ

ാ കി

ാ ജവ ദാ തം 70

യ ന്‍ േചാദി , "
ാനം എ ാണ്? എ ാണ്
ശമം
(ശാ ി)?
ദയ
എ െന
താണ്?

വം എ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
ാനം ത

ദയാ സ

ാ ഥസംേബാധഃ ശമ

ി

ൈഖഷിത മാ ജവം സമചി

ശാ

താ

താ 71

ധി ിരന്‍ പറ
, "സത െ
റി
േബാധ
മാണ്
ാനം. ചി ശാ ിയാണ് യഥാ
ശാ ി. എ ാവ െട ം
ഖമാ ഹി
താണ്
ശരിയായ ദയ. സമചി തയാണ് ആ
വം."

ഉവാച
കഃ ശ
ജയഃ ംസാം ക വ ാധിരന കഃ
കീ ശ
തഃ സാ രസാ ഃ കീ ശഃ തഃ 72
യ ന്‍ േചാദി , "മ ഷ
് അജ നായ ശ
ആരാണ്? ചികി ി മാ ാനാകാ
വ ാധി ഏതാ
ണ്? സ നം എ െന
വനാണ്?
നം
എ െന
വനാണ്?"
32
 

 

ധി ിര ഉവാച
േ ാധഃ
ജയഃ ശ േലാേഭാ വ ാധിരന കഃ

തഹിതഃ സാ രസാ നിര്ദയഃ തഃ 73
ധി ിരന്‍ പറ
, "േ ാധമാണ് മ ഷ െട
അജ നായ ശ . േലാഭമാണ് ചികി ി മാ ാ
നാകാ
വ ാധി. എ ാവ െട ം ഹിതമാ ഹി
വനാണ്
സ നം.
ദയയി ാ വനാണ്
നം."

ഉവാച

േകാ േമാഹഃ േ ാച േത രാജന്‍ ക
കിമാലസ ം ച വിേ

യം ക

മാനഃ

േശാകഃ

കീ തിതഃ

കീ തിതഃ 74

യ ന്‍ േചാദി , "േമാഹം എ ാണ്? മാനം
എ ാണ്? ആലസ ം എ ാണ്? ഃഖം എ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
േമാേഹാ ഹി ധ മ ഢത ം മാന ാ ാഭിമാനിതാ
ധ മനി ിയതാഽഽലസ ം േശാക

ാന ച േത 75

ധി ിരന്‍ പറ
, "സ ം കടമ അറിയാതിരി
തെ യാണ് േമാഹം. ആ ാഭിമാനമാണ്
മാനം. സ ം കടമ െച ാതിരി
താണ്
ആലസ ം. അറിവി ാ യാണ് ഃഖം."
33
 

 

ഉവാച

കിം ൈ

ര ഷിഭിഃ േ ാ

ാനം ച കിം പരം േ ാ

ം കിം ച ൈധര ദാ തം

ം ദാനം ച കിമിേഹാച േത 76

ന്‍ േചാദി , "എ ിെനയാണ്
ിരതെയ ്
പറ
ിരി
ത്?
എ ാണ്? പരമമായ
ാനം എ ാണ്?
യാണ് ഈ േലാക ി ദാനെമ ് പറ

ഋഷിക
ൈധര ം
എ ിെന
ത്?"

ധി ിര ഉവാച
സ ധ േമ
ിരതാ ൈ ര ം ൈധര മി ിയനി ഹഃ
ാനം മേനാമലത ാേഗാ ദാനം ൈവ തര ണം 77

ധി ിരന്‍ പറ
, "സ ധ
ി
നി യാണ്
ിരത. ഇ ിയനിയ ണമാണ് ൈധര ം. മന ി
െല മാലിന
െള ത ജി ലാണ് പരമമായ ാനം.
എ ാ ജീവികെള സംര ി
തെ യാണ്
ദാനം."

കഃ പ
േകാ

ഉവാച
ിതഃ

ഖഃ ക

മാന്‍ േ

േയാ നാ ികഃ ക

കാമഃ സ ാത് േകാ മ

34
 

ര ഇതി

ഉച േത
തഃ 78

 

യ ന്‍ േചാദി , "ആരാണ് പ ിതന്? നാ ികന്‍
ആരാണ്?
ഖന്‍ ആരാണ്? കാമം എ ാണ്?
അ യ എ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച

ധ മ

ഃപ

ിേതാ േ

േയാ നാ ിേകാ

ഖ ഉച േത

ാേപാ മ

തഃ 79

കാമഃ സംസാരേഹ

രഃ

ധി ിരന്‍ പറ
, "ധ െ
അറി
വനാണ്
പ ിതന്‍. നാ ികനാണ്
ഖന്. സംസാര ിന്
കാരണമാ
താണ് കാമം. മന ിെല താപമാണ്
അ യ."

ഉവാച
േകാഽഹ ാര ഇതി േ ാ
കിം തൈ വം പരം േ ാ

ഃക

ദംഭഃ

കീ തിതഃ

ം കിം ത ൈപ ന ച േത 80

യ ന്‍ േചാദി , "അഹ ാരം എ ാണ്? ദംഭം
എ ാണ്? പരമമായ ൈദവം (ഈശ ര പ) എ ാ
ണ്? തി െയ ാണ്?"
ധി ിര ഉവാച
മഹാ
ാനമഹ ാേരാ ദംേഭാ ധ േമാ ധ േജാ യഃ
ൈദവം ദാനഫലം േ ാ

ം ൈപ ന ം പര ഷണം 81
35

 

 

ധി ിരന്‍ പറ
, "
മായ അ
ാനമാണ്
അഹ ാരം. ധ ി േവഷം െക താണ് ദംഭം.
ദാന ിെ
ഫലമാണ് പരമമായ ഈശ ര പ.
പര ഷണമാണ് തി ."

ഉവാച
ധ മ ാ ഥ കാമ പര രവിേരാധിനഃ
ഏഷാം നിത വി
ാനാം കഥേമക സംഗമഃ 82
യ ന്‍ േചാദി , "ധ ം, അ
ം, കാമം എ ിവ
പര രം േചരാ വയാണ്. എ ം വിേരാധികളായി
രി
ഇവ എവിെടയാണ് ഒ ി േച
ത്?"
ധി ിര ഉവാച
യദാ ധ മ ഭാര ാ ച പര രവശാ െഗൗ
തദാ ധ മാര്ഥകാമാനാം യാണാമപി സംഗമഃ 83
ധി ിരന്‍ പറ
, "പ ി ം ധ
ം പര രം
േച േ ാ ധ ം, അ
ം, കാമം എ ിവ ം
പര രം േച
."

ഉവാച
അ േയാ നരകഃ േകന ാപ േത ഭരത ഷഭ
ഏതേ
തഃ
ം ത ീ ം വ മ ഹസി 84
36
 

 

യ ന്‍ േചാദി , "അ േയാ ഭരത ഷഭ, ആരാണ്
നിത നരകെ
ാപി
ത്? എെ

േചാദ
ിന് ഉടെന ഉ രം ന
ക."

ധി ിര ഉവാച
ാ ണം സ യമാ

ീതി േയാ

േവേദ

ധ മശാേ

േദേവ

പി ധ േമ

യ യാചമാനമകി

യാത് േസാഽ

യം നരകം

നം

േജത് 85

മിഥ ാ േയാ ൈവ ദ ിജാതി
േസാഽ

യം നരകം

േജത് 86

വിദ മാേന ധേന േലാഭാ ാനേഭാഗവിവ ജിതഃ

ാ ീതി േയാ

യാത് േസാഽ

യം നരകം

േജത് 87

ധി ിരന്‍ പറ
, "ദരി നായ
ാ ണെന
വിളി വ
ി പി ീട് ഒ ം തരിെ
് പറ
വന്‍ നിത നരകെ
ാപി ം. േവദ
, ധ
ശാ
,
ാ ണ , േദവ ാ , പി ക
എ ിവയി മിഥ ാത ം ആേരാപി
വന് നിത
നരകെ
ാപി ം. സ
ായി ം േലാഭം
ലം അ ദാനം െച ാതിരി കേയാ അ ഭവി ാ
തിരി കേയാ െച ി ് തെ പ
ഒ മിെ
പറ
വന്‍ നിത നരകെ
ാപി ം."

ഉവാച
രാജന്‍ േലന േ
ാ ണ ം േകന ഭവതി

ന സ ാധ ാേയന
േഹ തത്
37

 

നി

േതന വാ
ിതം 88

 

യ ന്‍ പറ
, "ജനി
ലം, സ ഭാവം,
സ ാ ായം, അറിവ് എ ിവയി ഏ െകാ ാണ്
ാ ണ ംഉ ാ
ത് എ ് നി യി പറ ക."
ധി ിര ഉവാച

ലം താത ന സ ാധ ാേയാ ന ച തം
കാരണം ഹി ദ ിജേത ച
േമവ ന സംശയഃ 89
ം യേ ന സംര
ം ാ േണന വിേശഷതഃ
അ ീണ േ ാ ന
ീേണാ
ത ഹേതാ ഹതഃ
പഠകാഃ പാഠകാൈ വ േയ ചാേന ശാ ചി കാഃ
സ േ വ സനിേനാ

േ േദാഽപി

ഖാ യഃ

േയാഽ ിേഹാ പേരാ ദാ

ഃസ

ഃസ

ിയാവാന്‍ സ പ

ാദതിരിച േത

ാ ണ ഇതി

ിതഃ

തഃ 92

ധി ിരന് പറ
, "അ േയാ യ ാ, േക ാ ം.
ാ ണത
ി
കാരണം
ലേമാ, സ ാ ായ
േമാ, അറിേവാ അ , സ ഭാവം തെ യാണ് എ
കാര
ി സംശയമി .
ാ ണന്‍ വിേശഷി ം
തെ
സ ഭാവം

ം സംര ി ണം.
സ ഭാവം േമാശമാകാ വന്‍ നശി
ി . സ ഭാവം
നശി വന്‍ മരി
തെ യാണ്. പഠി
വ ം,
പഠി ി
വ ം, ശാ െ
റി ് തെ
ചി ി
വ ം ഇവെര ാം തെ
ഃസ ഭാവികളാ
െണ ി
ഖ ാ
തെ യാണ്. സ ധ ം

ി
വനാണ് പ ിതന്‍. നാ േവദ ളറി
38
 

 

വനാെണ ി ം ഃസ ഭാവി
െന ാ നീച
നാണ്. അ ിേഹാ ം ട ിയ സ ധ
ളി
നിരതനായവ ം,
ആ നിയ ണ
വ മാണ്
ാ ണെന ് പറയെ
ത്."

ഉവാച

ിയവചനവാദീ കിം ലഭേത വി ശിതകാര കരഃ കിം ലഭേത

മി കരഃ കിം ലഭേത ധ േമ രതഃ കിം ലഭേത കഥയ 93

യ ന്‍ പറ
, " ിയവചനം പറ
വന്
ലഭി
? ആേലാചി ് വ
ി
വന്
ലഭി
? അേനകം മി
വന്
ലഭി
? ധ
ി
നി
വന്
ലഭി
?"




ധി ിര ഉവാച
ിയവചനവാദീ ിേയാ ഭവതി
വി ശിതകാര കേരാഽധികം ജയതി
ബ മി കരഃ ഖം വസേത
യ ധ മരതഃ സ ഗതിം ലഭേത 94
ധി ിരന്‍ പറ
, " ിയവചനം പറ
വന്‍
എ ാവ
ം യനാ
. ആേലാചി ് വ
ി
വന്‍ അധികം ജയി
. അേനകം മി
39
 

 

നി

വന്‍

ഖമായി ജീവി
. ധ
വന്‍ പരേലാക ി സ ഗതി േന

ി
."

ഉവാച

േകാ േമാദേത കിമാ

വദ േമ ച രഃ

ര ം കഃ പ

ാന്‍ താ ജീവ

ാഃ കാ ച വാ തികാ

ബാ

വാഃ 95

യ ന്‍ പറ
, "ആര് ആന ി
? ആ രം
എ ാണ്? വഴി ഏതാണ്? വാ
എ ാണ്?
എെ
ഈ നാ
േചാദ
് നീ ഉ രം
ന കിയാ നിെ അ ജ ാ ജീവി െ ."
ധി ിര ഉവാച
പ േമഽഹനി ഷേ വാ ശാകം പചതി േസ േഹ
അ ണീ ചാ വാസീ ച സ വാരിചര േമാദേത 96
അഹന ഹനി താനി ഗ
ീഹ യമാലയം
േശഷാഃ
ാവരമി
ി കിമാ ര മതഃ പരം 97
ത േകാഽ തി ഃ തേയാ വിഭി ാ
ൈനേകാ ഋഷിര സ മതം മാണം
ധ മസ ത
ം നിഹിതം ഹായാം
മഹാജേനാ േയന ഗതഃ സ പ ാഃ 98
അ ിന്‍ മഹാേമാഹമേയ കടാേഹ
ര ാ ിനാ രാ ിദിേവ േനന
മാസ ദ ീപരിഘ േനന
താനി കാലഃ പചതീതി വാ താ 99
40
 

 

ധി ിരന്‍ പറ
, "അ േയാ ജലചരനായ യ ാ!
ഒ ദിവസ ിെ അ ാമെ േയാ ആറാമെ
േയാ ഭാഗ ി

റി െകാ ് പാചകം
െച
വ ം, കടം ഇ ാ വ ം,
രയാ
െച ാ വ മായവന്‍ ആന ി
.
ദിവസ ം ജീവിക യമേലാക

േലാക ി
േശഷി
മരണമി ാ വരാെണ ക
ആ ര ംഎ ാ
ത്?

ിേല ് േപാ
.


. ഇതി ം വലിയ


ം െകാ ് ഒരി
ം ഒ
നി
യ ി
െല വാന്‍ കഴിയി .
തിക
പര രഭി
ളാണ്. ഒ ഋഷി െട മതം (സി ാ ം) േപാ ം
എ ാവ ം ഒ േപാെല
മാണമായി അംഗീകരി
ി .

ിെ
രഹസ ം
ഹയി
നിഹിതമാണ്. മഹാ ാ
ഏ മാ
ി െട
േപാ
േവാ അതിെന പി ട ക, അ തെ
മാ ം."
മഹ ായ അ
പാ
ി )
രാ ി മാ
എ ിവയാ

ാനമാ
കടാഹ ി (വലിയ
ര നാ
തീയി , പക ം,
വിറ പേയാഗി ്, മാസം, ഋ
തവി െകാ ് ഇള ിെ ാ ്
41

 

 

കാലന്‍ എ ാ ജീവ ാെര ം േവവി
താണ് വാ
."

ഉവാച
വ ാഖ ാതാ േമ ത യാ

ാ യാഥാതഥ ം പര

ഷം ത ിദാനീം വ ാഖ ാഹി യ

ധനീ നരഃ 100

യ ന്‍ പറ
, "അ േയാ ശ നാശകാ! എെ
േചാദ

ാം നീ ശരീയായ ഉ രം ന കി.
എ ാ വിധ ി ം സ
നായ മ ഷ ന്‍ ആരാ
െണ ഇനി പറ ."
ധി ിര ഉവാച
ദിവം ശതി മിം ച ശ ഃ േണ ന ക മണാ
യാവ
ശേ ാ ഭവതി താവ
ഷ ഉച േത 101
േല
ിയാ ിേയ യസ
ഖ ഃേഖ തൈഥവ ച
അതീതാനാഗേത േചാേഭ സ ൈവ സ

ധനീ നരഃ 102

ധി ിരന്‍ പറ
, "ഒരാ െട ണ ക
െട
കീ
ി സ
ി ം
മിയി ം വ ാപി
.

വെര ആ കീ
ി നിലനി
േവാ
അ വെര അയാ
ഷന് എ റിയെ
.
യാെതാ വനാേണാ
ിയം, അ ിയം എ ിവ
െയ ം,
ഖം,
ഃഖം എ ിവെയ ം, കഴി
42
 

 

േപായതിെന ം, വരാന്‍ േപാ
തിെന ം
മായി
ത് അവനാണ് എ ാവിധ ി

മ ഷ ന്‍."

ഉവാച
വ ാഖ ാതഃ
ത ാ

േഷാ രാജന

േമകം

ധനീ നരഃ

ാ ണാം യമി സി സ ജീവ

103

യ ന്‍ പറ
, "സ ധനിയായ
ഷന്‍ ആരാ
െണ ് ഭവാന്‍ ശരിയായി വ ാഖ ാനി െകാ ്
നിെ
സേഹാദര ാരി
നീ ഇ ി
ഒ വന്‍
ജീവി െ ."
ധി ിര ഉവാച
ശ ാേമാ യ ഏഷ ര ാേ
വ േഢാരേ ാ മഹാബാ

ധി
നിറ
സാല

ജീവി

ാ ഹ ാല ഇേവാ ിതഃ
ന േലാ യ
ജീവ 104

ിരന്‍ പറ
, "അ േയാ യ ാ! ഇ
വ ം,

ക ക
വ ം, വലിയ
ം േപാെല നീള
വ ം, വിരി
മാറിട
ം, നീ
ൈകക
വ മായ ന ലന്‍
െ ."

43
 

 

ഉവാച
ിയേ ഭീമേസേനാഽയമ

സക ാ

േനാ വഃ പരായണം

േലാ രാജന്‍ സാപ

ം ജീവമി സി 105

യസ നാഗസഹേ ണ ദശസംേഖ ന ൈവ ബലം
ല ം തം ഭീമ
ജ ന ലം ജീവമി സി 105
ഭീമേസനം ിയം തവ
തൈഥനം മ ജാഃ ാ
അഥ േകനാ ഭാേവന സാപ ം ജീവമി സി 106
യസ ബാ ബലം സ േ പാ വാഃ സ പാസേത
അ നം തമപാഹായ ന ലം ജീവമി സി 107
യ ന്‍ പറ
, "നിന ് ഭീമേസനന്‍
ിയെ
വനാണ്, അ
നനാെണ ി നി െള ാവ

ആ യ മാണ്. പിെ എ െകാ ാണ് നീ ര ാ

െട മകനായ ന ലെന ജീവി ി ണെമ ്
ആ ഹി
ത്? പതിനായിരം ആനക െട ബല
വ ം, നിന ്
ിയെ വെന ് ഏവ ം
പറ
വ മായ ഭീമെന ഒഴിവാ ി ര ാന
െട
മകനായ ന ലെന ജീവി ി ണെമ ് നീ എ
െകാ ാണ് ആ ഹി
ത്? പാ വെര ാം
തെ ആ െട ക
ിെനയാേണാ ആരാധി
ത്
ആഅ
നെന ഒഴിവാ ി ര ാന
െട മകനായ
ന ലെന ജീവി ി ണെമ ് നീ എ െകാ ാണ്
ആ ഹി
ത്?
44
 

 

ധി ിര ഉവാച
ധ മ ഏവ ഹേതാ ഹ
ത ാ

ി ധ േമാ ര

തി ര

ിതഃ

മം ന ത ജാമി മാ േനാ ധ േമാ ഹേതാഽവധീത്

ആ ശംസ ം പേരാ ധ മഃ പരമാ ഥാ

േമ മതം

ആ ശംസ ം ചികീ ഷാമി ന േലാ യ

ജീവ

109

ധ മശീലഃ സദാ രാജാ ഇതി മാം മാനവാ വി ഃ
സ ധ മാ ചലിഷ ാമി ന േലാ യ
ജീവ 110
ീ ൈചവ മാ ീ ച േദ ഭാേര
പി മമ
ഉേഭ സ േ സ ാതാം ൈവ ഇതി േമ ധീയേത മതിഃ
യഥാ

ീ തഥാ മാ ീ വിേശേഷാ നാ ി േമ തേയാഃ

മാ ഭ ാം സമമി ാമി ന േലാ യ

ജീവ

112

ധി ിരന്‍ പറ
, "ധ ം ത ജി െ ാ
അതിെന ത ജി വെന ധ
ം ത ജി ം. അ
േപാെല ധ ം അതിെന ര ി
വെന ര ി
ക ം െച ം. അ െകാ ്, (nj ളാ ) ത ജി

ധ ം nj െള നശി ി ാതിരി ാനായി
njാന്‍ ധ െ
ഒരി
ം ത ജി
ി .
(ആ ശംസ മാണ്) ദയയാണ് പരമമായ ധ ം.
ഏ ം ഉ മമായതിെന കാം ി
njാന്‍
ദയകാണി വാന്‍ ആ ഹി
. അ െകാ ്
ന ലന്‍ തെ ജീവി മാറാകെ . ജന
എെ
സദാ ധ ശീലനായ ഒ രാജാവായി കാ
.
njാന്‍ എെ ധ ം ത ജി കയി . (അ െകാ ്)
45
 

 

അ േയാ യ ാ! ന ലന്‍ തെ ജീവി മാറാകെ .
എെ
പിതാവിന്
ി, മാ ി എ ീ ര
ഭാര മാ
ായി
. അവ ര േപ െട ം
ാ ജീവി ിരി െ എ ാണ് എെ നി യം.
എനി ്
ിെയേ ാെല തെ യാണ് മാ ി ം.
njാന്‍ അവരില് യാെതാ വ ത ാസ ം കാ
ി .
ര ് അ മാ
ം ഒ േപാെല വരണെമ ് njാന്
ആ ഹി
െകാ ് അ േയാ യ ാ! ന ലന്‍
തെ ജീവി മാറാകെ .

ഉവാച
യസ േതഽ ഥാ കാമാ ആ ശംസ ം പരം മതം
ത ാേ
ാതരഃ സ േ ജീവ ഭരത ഷഭ 113

ന്‍ പറ
, "നീ ജീവദയെയ അ
കാമ
െള ാ
(സ
ിെന ാ ം
ഖേഭാഗ െള
ാ ം) പരമമായ ധ മായി ക
െകാ ്
അ േയാ ഉ മനായ ഭാരതാ! നിെ
എ ാ
സേഹാദര ാ ം ന ജീവി ം."
ഇതി

ീമഹാഭാരേത ആരണ േക പ
ആരേണയപ ണി യ

ഇ കാരം ീമഹാഭാരത
ആരേണയപ
ി

ി ആരണ കപ
ി

ം സമാപി .
46

 

ണി

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful