You are on page 1of 21

BATUAN DAN PROSES PEMBENTUKANNYA

• Batuan merupakan pepejal yang terdiri daripada himpunan bahan mineral. • Penjenisan batuan dapat dibuat berdasarkan cara pembentukannya, saiz dan tekstur batuan, ketelusan dan ketelapan air serta ketahanan terhadap proses penggondolan. • Batuan boleh dibahagikan kepada tiga jenis iaitu; a) Batu igneus b) Batu enapan c) Batu metamorfosis

Terdapat dua jenis batuan igneus iaitu. .BATU IGNEUS • Ciri utama batuan igneus ialah bertekstur hablur. – Batuan igneus jalar dalam / rejahan – Batuan igneus jalar luar / terobosan • Batuan igneus tidak mengandungi fosil kerana bahan asalnya sangat panas dan tidak berlapis-lapis. • Batuan igneus juga sangat keras dan berkilat.

• Contoh batu enapan ialah batu kapur.BATUAN ENAPAN • Terbentuk daripada pemendapan bahan-bahan hakisan. kandungan. konglomerat. tumbuh-tumbuhan. kekerasan. warna dan tekstur. tasik dan dasar lautan untuk satu jangkamasa yang panjang. • Batuan enapan boleh dibahagikan kepada tiga jenis utama iaitu. • Setiap lapisan batuan enapan boleh dibezakan daripada lapisan lain berdasarkan ketebalan. dan haiwan yang telah mati di bawah permukaan air seperti di dasar sungai. – Batuan enapan mekanika – Batuan enapan kimia – Batuan enapan organik . syal dan batu pasir. • Pemendapan ini berlaku secara berlapis-lapis di bawah suhu dan tekanan yang tinggi • Batuan ini tidak berhablur dan sering kali mengandungi fosil.

– Metamorfosis terma • Berlaku apabila batuan menjadi panas akibat bersentuhan dengan magma. Suhu yang tinggi mengubah kandungan mineral batuan. misalnya semasa proses lipatan kerak bumi dan aliran magma dalam kerak bumi.BATUAN METAMORFOSIS / BATUAN JELMAAN • • • • Tekanan dan haba yang sangat tinggi akan mengubah batuan igneus dan batuan enapan menjadi batuan metemorfosis. Pada umumnya batuan metamorfosis lebih keras dan mampat daripada jenis batuan asalnya kecuali sekiranya batuan asalnya adalah batuan igneus. . Tekanan dan haba yang tinggi ini disebabkan oleh gerakan kerak bumi secara besar-besaran. Batuan metamorfosis berlaku secara. – Metamorfosis serantau • Berlaku apabila geseran antara lapisan menyebabkan tekanan dan suhu yang tinggi.

B atuan juga boleh berubah apabila batuan terdedah kepada pergerakan dan letusan magma iaitu ketika letusan gunung berapi yang dikenali sebagai batuan jelmaan/ metemorfosis. Melalui kitaran ini. • • . Batuan juga mengalami proses penggondolan seperti luluhawa. pengangkutan dan pemendapan oleh agen-agen penggondolan seperti air mengalir. Proses ini melibatkan pembentukan batuan baru. sama ada ke atas atau ke bawah atau secara mendatar di permukaan bumi. ombak. Sisa batuan yang mengalami proses penggodolan ini akan diangkut dan dimendapkan di dasar sungai.Kitaran Batuan • • • • • Kitaran batuan bermaksud perubahan batuan daripada satu jenis kepada jenis yang lain. tasik atau laut dan membentuk batuan enapan. kumin-kumi batuan akan bergerak daripada beberapa meter sehingga ke beberapa kilometer. pemusnahan atau perubahan jenis batuan akibat tindakan proses endogenetik dan eksogenetik. angin dan pergerakan glasier. hakisan. Batuan igneus berubah dari segi kandungan kimia. struktur dan tekstrur akibat tekanan dan kepanasan oleh sentuhan ignues jalar dalam atau sentuhan igneus jalar luar.

Pengaruh Batuan Terhadap Pembentukan Konfigurasi Bentuk Bumi. rekahan. • Ciri-ciri batuan seperti kekerasan. manakala batuan lembut seperti syal dan tanah lempung pula membentuk lurah atau dataran pamah. keporosan. dan proses endogenetik dalam membentuk konfigurasi bentuk muka bumi sesuatu kawasan. luluhawa. • Batuan keras seperti batuan granit membentuk banjaran gunung. . kejerapan air. dan lain-lain akan menentukan rupa bumi di kawasan tersebut. • Pengaruh geologi ini dibantu oleh proses geomorfologi seperti hakisan.

 . Batuan igneus yang terluluhawa akan membentuk tanih laterit yang sesuai untuk pelbagai jenis tanaman pertanian seperti kelapa sawit.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 1. getah dan koko. Pertanian   Batuan yang terluluhawa akan menghasilkan tanih yang subur dan sesuai untuk pertanian. Contohnya batuan basalt yang terluluhawa menjadi tanih yang subur untuk pertanian di Pulau Jawa.

 Terdapat juga logam yang dihanyutkan dari kawasan tanah tinggi dan dimendapkan di sungai-sungai seperti bijih timah dan emas.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 2. Perlombongan  Batuan juga kaya dengan kandungan logam.  Logam ini biasanya terdapat di celahan atau alur rekahan batuan seperti arang batu dan bijih besi. .

batu kapur.    . marmar dan slat yang boleh digunakan sebagai bahan binaan. batu pasir. Batu granit digunakan untuk membina jalan dan bagunan.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 3. Batu kapur digunakan untuk membuat simen bagi membina bangunan Marmar merupakan antara bahan yang digunakan untuk membuat kemasan dalam pembinaan. Bahan binaan  Terdapat banyak batuan seperti granit.

Batuan juga mengandungi pelbagai jenis garam yang boleh digunakan dalam pelbagai jenis industri. Antara garam yang penting ialah fosfat (Maghribi) kalium karbonat (Stassfort. Pasir merupakan bahan mentah utama dalam industri pembuatan barangan kaca. US)   . Bahan Mentah   Batuan lempung seperti kaolin banyak digunakan dalam industri pembuatan tembikar dan jubin.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 4. UK) dan nitrat (Gurun Ataccama.

. nilam dan zirkon. garnet. delima. Perhiasan  Batuan metemorfik menghasilkan pelbagai jenis batu permata yang digunakan untuk membuat barang kemas.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 5.  Antaranya intan.

Bahan api. bitumen dan arang batu wap.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 6.  Batuan yang boleh digunakan sebagai bahan api ialah gambut. . arang batu lignit. kilang dan kenderaan. antrasit dan minyak galian.  Bahan api ini digunakan sebagai sumber haba dan tenaga di rumah.

 Contohnya Gua Niah dan Gua Mulu di Sarawak . Ekopelancongan  Pandang darat karst dan kawasan gua batu kapur menjadi kawasan tarikan pelancong kerana mempunyai pemandangan yang indah dan mempunyai nilai sejarah.Kepentingan Batuan Kepada Manusia 7.

 Contohnya Gua Batu Caves (Hindu) dan Gua Sam Poh Tong (Buddha) .Kepentingan Batuan Kepada Manusia 8. Keagamaan  Terdapat juga penganutpenganut agama yang menjadikan gua sebagai tempat ibadat mereka.

Contohnya batuan gabro. • Pembentukannya berlaku akibat terdedah kepada permukaan bumi hasil daripada proses penggondolan.Batuan Igneus Jalar Dalam / Rejahan • Batuan ini terbentuk akibat penyejukan magma secara perlahan-lahan dalam kerak bumi yang menghasilkan bentuk batuan berhablur kasar. . diorit dan granit.

punis. • Batuan ini terbentuk apabila magma yang disejukkan dan dibekukan dengan cepat di permukaan bumi. Contohnya basol.Batuan Igneus Jalar Luar / Terobosan • Batuan ini terbentuk di permukaan bumi. dan riolit. • Tindakan ini menghasilakn batuan yang berhablur halus. .

brekia. syal.Batuan Enapan Mekanika • Batuan ini terbentuk melalui pemadatan sisa batuan lain seperti batu pasir. • Lempung dan tanah lanar dimendapkan oleh air. dan batu tongkol oleh glasier dan loes oleh angin. konglomerat dan pasir. morain. .

• Stalaktit dan stalagmit terbentuk hasil daripada larutan kalsium karbonat dalam air hujan setelah airnya tersejat.Batuan Enapan Kimia • Batuan ini terbantuk melalui pelbagai tindakan larutan kimia. . • Gipsum (kalisum sulfat terbentuk daripada penyejatan air di tasik-tasik masin seperti di Laut Mati.

Batuan Enapan Organik • Batuan ini terbentuk melalui sisa haiwan. • Pemendapan sisa tumbuh-tumbuhan akan menjadi karbon dan berubah menjadi gambut. . tumbuh-tumbuhan dan organisma laut. arang b atu dab lignit. • Batu kapur dan batuan karang terbentuk daripada kulit keras hidupan laut.

Contoh Batuan Metamorfosis Batuan Asal Arang batu (batu enapan) Batu kapur (batu enapan) Batu pasir (batu enapan) Syal (batu enapan) Granit (batu igneus) Grafit Marmar Kuartzit Syis Gneis Batuan Metamorfosis .