You are on page 1of 26

9.1 ĐO TẦN SỐ NỘI DUNG KHÁI NIỆM CHUNG PHƢƠNG PHÁP ĐO GIÁN TIẾP TẦN SỐ KẾ CỘNG HƢỞNG TẦN SỐ KẾ CỘNG HƢỞNG LÔGÔMÉT (TỶ SỐ KẾ) TẦN SỐ ĐIỆN TỬ TẦN SỐ CHỈ THỊ SỐ ĐO TẦN SỐ BẰNG PHƢƠNG PHÁP CẦU ĐO ĐO TẦN SỐ BẰNG DAO ĐỘNG KÝ

Xmax : biên độ của tín hiệu . KHÁI NIỆM CHUNG  Một tín hiệu dao động thường được biểu diễn: x(t)= Xmax .(ω t + φ) : pha của tín hiệu .sin(wt+f) Trong đó: . 1 f = [Hz] T w=2πf = 2π [rad/s] T .1.ω : tần số góc của tín hiệu .φ : Pha ban ñaàu x φ Xmax t T -Xmax  Chu kỳ (T): là khoảng thời gian nhỏ nhất để tín hiệu lặp lại chiều và độ lớn ban đầu.  Tần số (f): đươc xác định bởi số chu kỳ lặp lại trong 1 giây.

10GHz Cầu xoay chiều phụ thuộc tần số: 20Hz . Tần số kế cộng hưởng: 50kHz . đa hài 10Hz 50GHz Phương pháp so sánh Tần số kế trộn tần: t/h xoay chiều. CCX 0.20kHz Máy hiện sóng: 10Hz .     o o o  o Các phương pháp đo tần số: Gián tiếp Trực tiếp Phương pháp biến đổi thẳng Tần số kế điện tử: 20Hz . hiện đại nhất 500MHz o o o . KHÁI NIỆM CHUNG (tiếp)  Dụng cụ đo tần số gọi là tần số kế.2.5 và 2. 0.1.5kHz.500kHz Tần số kế chỉ thị số: đo khá chính xác tín hiệu xung. điều chế biên độ 100kHz 20GHz.5.5 Tần số kế điện dung tương tự: 10Hz .2.100MHz. 1.

Lm U I X C = Þ fX = m I 2π.U. C A A U~ V Lm U~ V Cm U U X L = Þ fX = m I 2π. A-mét kết hợp các phần tử thụ động L.2. Phƣơng pháp đo gián tiếp  Dùng V-mét. C A W V A W V U~ Lm U~ Cm fX = 1 (U/I)2 +(PW /I2 )2 2πLm fX =1/ 2πCm (U/I)2 +(PW /I2 )2 . A-mét kết hợp các phần tử thụ động L.Cm  Dùng V-mét.I.

3.65Hz). Đầu các lá rung có gắn một miếng 47 48 49 50 51 52 kim loại trên đó phủ một lớp chất phát quang để dễ quan sát khi các lá rung dao động. Nguyên lý Tín hiệu có tần số fX cần đo đƣợc đƣa vào nam châm điện. sai số ± 1.5-2. từ trƣờng của NCĐ sẽ hút miếng sắt một lực với tần số fX tạo nên dao động làm các thanh rung. Căn cứ vào biên độ lá rung suy ra fX cần đo Tần số kế điện từ có cấu tạo đơn giản. Một Cuoän da miếng sắt đƣợc gắn chặt với một thanh rung có tần số dao động riêng f0 khác Laù rung nhau. b. Lá rung có tần số fX=2f0 sẽ rung với biên độ cực đại. rẻ và độ tin cậy cao nhƣng giới hạn đo hẹp (45 . . Cấu tạo Thanh rung Gồm một nam châm điện có cuộn dây quấn trên mạch từ hình chữ U.5% và không sử dụng đƣợc ở nơi có độ rung lớn và các thiết bị di chuyển. Tần số kế cộng hƣởng điện từ (bản rung) Loõi theùp a.

B1 A I1 B2 I2 ~Ufx * Nguyeân lyù : Caùc thoâng soá cuûa cuoän tónh A .R2. C2 vaø B2 ñöôïc choïn sao cho taïo ñöôïc coäng höôûng trong maïch coù taàn soá baèng gía trò trung bình cuûa daûi taàn caàn ño. Tần số kế cộng hƣởng Lôgômét (tỷ số kế) a. Coøn cuoän ñoäng B1 maéc noái tieáp vôùi C1. L2.cosy )1 I2.L2. Taàn soá loâgoâmeùt ñieän ñoäng (saét ñieän ñoäng) : * Caáu taïo : Cuoän tónh A maéc noái tieáp vôùi cuoän ñoäng B2 noái tieáp vôùi caùc phaàn töû R2.4.C2 I1.C2. R2 L2 C2 C1 f20 = Goùc quay cuûa tyû soá keá : 1 (Hz) 2p.cosy2 = f(fx) I1 Ux I=I2 y2 a =( j2 I2 Thang ño cuûa tyû soá keá khaéc ñoä theo taàn soá caàn ño Giôùi haïn ño khoaûng 50 ÷ 1500 Hz . L2.

Cuoän daây B ñöôïc maéc noái tieáp vôùi R2.Cuoän daây A ñöôïc maéc noái tieáp vôùi R1. Tần số kế cộng hƣởng Lôgômét (tỷ số kế) b.4. L1 . I2 R2 L2 C2 A Ufx B I1 R1 L1  Nguyeân lyù: Vì caùc cuoän daây ñöôïc maéc vôùi caùc phaán töû coù ñaëc tính khaùc nhau vaø phuï thuoäc vaøo taàn soá neân doøng ñieän trong caùc nhaùnh seõ phuï thuoäc vaøo taàn soá I1 = Ufx/Z1 = f1(fx) Goùc quay cuûa tyû soá keá : I2 = Ufx/Z2 = f2(fx) a = f(I1/I2) = f(f1(fx)/f2(fx) = F(fx) Thang ño cuûa tyû soá keá khaéc ñoä theo taàn soá caàn ño giôùi haïn ño khoaûng 450 ÷ 550 Hz . Taàn soá loâgoâmeùt ñieän töø :  Caáu taïo: . C2. L2.

4. Taàn soá loâgoâmeùt töø ñieän :  Caáu taïo : . vaø maïch chænh löu  Nguyeân lyù : . C1 vaø maïch chænh löu .Doøng ñieän I1 seõ phuï thoäc vaøo taân soá : .Cuoän daây thöù hai ñöôïc noái vôùi R2.Doøng ñieän I2 khoâng phuï thuoäc vaøo taàn soá Goùc quay cuûa tyû soá keá : L1 C1 R2 Ufx D1 D2 D1 D2 I1 = Ufx/Z1 = f(fx) I2 = Ufx/(r2+R2) = a a = I1/I2 = f(fX)/a) = f(fx) Thang ño cuûa tyû soá keá ñöôïc khaéc ñoä theo taàn soá caàn ño . Tần số kế cộng hƣởng Lôgômét (tỷ số kế) c.Cuoän daây thöù nhaát ñöôïc noái vôùi L1.

(U1 – U2) .5. I = q. Tần số kế điện tử a.fx = k.fx Thang ño chæ thò töø ñieän seõ khaéc ñoä theo taàn soá f x caàn ño .Khi khoaù K ôû vò trí soá 2.Neáu khoùa K ñöôïc ñoùng môû baèng maïch ñieän töû vôùi taàn soá ñoåi noái laø fx cuûa ñieän aùp ñieàu khieån noù thì ñieän löôïng qua chæ thò trong1s chính laø trung bình cuûa doøng phoùng cuûa tuï trong moät chu kyø.(U1 – U2).fx = C. E . Taàn soá keá ñieän dung ñoåi noái ñieän töû : .Ñieän löôïng maø tuï nhaän ñöôïc khi naïp R1 1 R2 fx K 2 Im C2 q = C.Khi khoùa K ôû vò trí soá 1. Tuï C ñöôïc naïp ñeán ñieän aùp U1. . Tuï C phoùng ñieän qua chæ thò töø ñieän ñeán ñieän aùp U2.

fx = k. Taïo xung C Ufx D2 D1 Khi khoâng coù xung.Um.I = Si.fx = Si.5. Khi xung toàn taïi tuï ñieän ñöôïc naïp qua D1. tuï ñieän seõ phoùng ñieän qua D2 vaø cô caáu ño töø ñieän.fx Thang ño chæ thò töø ñieän seõ khaéc ñoä theo taàn soá f x caàn ño . Tần số kế điện tử b.q. Goùc leäch cuûa chæ thò tyû leä vôùi doøng ñieän trung bình a = Si. Taàn soá keá ñieän dung chænh lƣu : Ñieän aùp Ufx coù taàn soá fx caàn ño ñöôïc ñöa vaøo boä taïo xung ñeå coù xung vuoâng coù taàn soá fx.C.

. noù phaùt ra moät xung ra leänh cho maïch ñieàu khieån laøm vieäc.Khi FXC qua ñieåm 0 laàn 2 (xaùc ñònh thôøi gian Tño. maïch ñieàu khieån seõ phaùt ra caùc xung môû khoùa K ñeå caùc xung coù taàn soá fx ñi vaøo boä ñeám. Tần số kế chỉ thị số a. Maïch ÑK ra leänh cho K ñoùng laïi. . Sô ñoâ khoái : Ufx Boä vaøo Boä T.Khi FXC qua ñieåm 0 laàn thöù 1. . Caùc xung treân boä ñeám seõ ñöôïc chæ thò treân boä ñeám.Tín hieäu coù taàn soá caàn ño fx qua theáit bò ñaàu vaøo vaø boä taïo xung ñeå Coù caùc xung coù taàn soá fx vôùi bieân ñoä khoâng ñoåi vaø ñöa vaøo khoùa ñieän töû K.6.K fx Boä ñeám Chæ thò Soá X b.X fx K Ñ. noù phaùt ra moät xung taùc ñoäng ñeán ÑK. xoùa heát caùc giaù trò treân boä ñeám vaø boä ñeám baét ñaàu ñeám töø 0 trôû ñi. ñoàng thôøi noù cuõng phaùt ra moät xung ra leäch cho boä xoùa. Nguyeân lyù : FXC f0 Boä Chia f f0 .

Soá xung maø maùy ñeám ñöôïc : N = Tx/Tño = k.X fx N = Tx/To = fo/fx fx = fo/N .To/Tx = k.K X Ufx  Nguyeân lyù : Tín hieäu caàn ño qua boä vaøo ñeå taïo ra caùc xung coù chu kyø Tx vaø ñöôïc vaøo boä ñieàu khieån ÑK ñeå ñoùng môû khoaù K. Khi K môû caùc xung coù taàn soá f0 töø FXC ñi vaøo boä ñeám vaø chæ thò Soá xung ñeám ñöôïc : Boä vaøo Boä T.fx/f0 Neáu thôøi gian ño Tño coù giaù tri Tño = 1s thì : N = fx Sai soá pheùp ño caøng nhoû khi fx caøng lôùn vaø caøng lôùn khi ño ôû caùc taàn soá thaáp. Ñeå khaéc phuïc sai soá naøy ngöôøi ta ño taàn soá theo PP chu kyø f0 f0 Boä Chæ thò  Sô ñoâ khoái : FXC K ñeám Soá Ñ. Thôøi gian khoùa K môû laø khoaûng thôøi gian Tx cuõng chính laø thôøi gian ño Tño.

Z3 = Z2. Nguyeân lyù : Caàu caân baèng khi : Z1.C1 . Sô ñoâ : b.p.(C1.R. Đo tần số bằng phƣơng pháp cầu đo a.Z4 = R 4 Ta coù : C3 R3 R1 C1 R4 R2 R4.R3 – j/w.R1.Z3 = R3 – j/w.1/Z1 = 1/R1 + j.C3 w = R1.w.w.C3) Neáu thöïc hieän ñöôïc : w.(R3 – j/w.C3 .R3.R1/(1 + j.C3 R4/R2 = R3/R1 + C1/C3 fx = 1 / 2.Z2 = R2 .C Khi C = const thì fX = k.C3) R4/R2 = R3/R1 + C1/C3 + j.C1 = 1/w.R3.C1) = R2.(1/R) R1 = R3 = R vaø C1 = C3 = C Thì : .C1.R1.Z4 Vôùi : .7.R1.

C2 = 2 fx Sô ñoà caàu T ñoâi Thì : w2X = 1/ (2.C1.Ñeå caàu ño ñöôïc deã caân baèng.C1.R1) = 1/ 4.C21. thì daïng tín hieäu phaûi khoâng coù hoïa taàn.R1) = 1/ 2.R21 Phöông phaùp naøy coù theå ño taàn soá töø vaøi chuïc Hz ñeán vaøi traêm KHz vôùi sai soá töø (0.C21.R2) wX = 1/ (2.p.C21.R2 = 1 Khi R2 = 2.R1.C1.R22. Caáu “T” ñoâi (maïch loïc T ñoâi) Điều kiện cân bằng cầu: 2.2.(C21.w2X.R1.C1 w2. Ñieàu naøy coù theå thöïc hieän ñöôïc baèng caùch noái tieáp boä chæ thò khoâng cuûa caàu caân baèng baèng maïch loïc. .5 ÷ 1)% Sai soá naøy phuï thuoäc vaøo ñoä chính xaùc cuûa caùc phaàn töû vaø ñoä nhaïy cuûa boä phaän chæ thò caân baèng cuûa caàu.R1 vaø C2 = 2.R21) fX = 1/ (4.

6 KHz .Sx : 1ms/oâ (cm) .Taàn soá fx ñöôïc ñöa vaøo truïc Y .Ñieàu chænh caùc nuùt ñieàu khieån cuûa DÑK ñeå treân OSC xuaát hieän daïng tín hieäu Tính chu kyø cuûa tín hieäu : OPSILLOCOPE OSC fx Y X Tx = Sx. Phöông phaùp thôøi gian (chu kyø) : .10-6 fx = 16.n fx = 1/Tx Ví duï : .103 = 16.n : laø soá oâ hay soá cm Tx Tx = 1ms.6.n = 6oâ (6cm) -Sx : haèng soá ñoïc treân nuùt ñieàu chænh t/DIV hay t/cm . Ño taàn soá baèng Dao ñoäng kyù : a.6cm/cm = 6ms fx = 1/Tx = 1/6.7.

f0 3 .X : Soá giao ñieåm cuûa ñöôøng saùng vôùi truïc X .Y caét ñöôøng saùng.Keû truïc toïa ñoä X.b.Taàn soá fx ñöôïc ñöa vaøo truïc Y .Treân OSC xuaát hieän moät ñöôøng saùng. .Y : Soá giao ñieåm cuûa ñöôøng saùng vôùi truïc Y Ví duï : ôûÛ hình treân x=6 Y=4 fx = fx = 2 .Taàn soá fo ñöôïc ñöa vaøo truïc X . . Ta coù : OPSILLOCOPE OSC fx Y X f0 Y X fx f0 = Y X Y. .f 0 X .Ñöôøng saùng seõ ñöùng yeân neáu taàn soá cuûa caùc tín hieäu chuaån f0 vaø caàn ño fx baèng nhau hay baèng tæ soá cuûa caùc soá nguyeân.ñeám soá giao ñieåm cuûa truïc toïa ñoä vôùi ñöôøng saùng.Ñieàu chænh taàn soá maùy phaùt f0 ñeå ñöôøng saùng oån ñònh. Phöông phaùp ñöôøng saùng lisajiu : .

. .Treân OSC cuûa dao ñoäng kyù seõ xuaát hieän moät ñöôøng saùng coù daïng hình troøn. Phöông phaùp queùt voøng : .C ñeå coù hai ñieän aùp baèng nhau nhöng leäch pha nhau moät goùc 900.Taàn soá f0 ñöôïc ñöa vaøo boä quay pha R. . Ta coù : fx OPSILLOCOPE OSC Y X f0 R2 C2 vaïch toái vaïch saùng fx = m.Ñeám soá vaïch saùng hoaëc toái.f0 m : soá vaïch saùng hoaëc toái Ví duï : fx = 4.c. .Treân OSC seõ xuaát hieän nhöõng vaïch saùng vaø toái xen keõ nhau.Taàn soá fx ñöôïc ñöa vaøo cöïc ñieàu khieån saùng toái cuûa dao ñoäng kyù.f0 .

ÑO GOÙC LEÄCH PHA : 1.x2 = j1 .Khaùi nieäm chung : Hai dao ñoäng coù taàn soá nhö nhau x1 = X1max .2.j>0 : X1 nhanh pha hôn X2 .meùt.I W V Taûi U . V.t + j1) Goùc leäch pha giöõa x1. sin(w.5. A.x2 laø : x2 = X2max .meùt : j = Arccos PW U.I A PW U.t + j2) 2 j = x1. sin(w.meùt.j2 2. Phöông phaùp ño giaùn tieáp : cosj = Neáu: .j=0 : X cuøng pha vôùi X 1 2 .j<0 : X1 chaämpha hôn X2 •* Duøng W.

Cosj meùt ñieän ñoäng moät pha : a. Nguyeân lyù : U R2 B1 A I2 B2 I I1 L1 Taûi .Goùc quay cuûa tyû soá keá : I1.Cuoän daây phaàn ñoäng B1 maéc noái tieáp vôùi moät cuoän caûm L1 vaø maéc song song vôùi taûi.I1) = f( a = f( I2. .cosj I2 I I1 -Goùc quay a phaàn ñoäng tyû leä vôùi Tgj hay goùc j neân treân thang ño coù theå khaéc ñoä goùc j hay cosj .2.I2)) .Cuoän daây phaàn ñoäng B2 maéc noái tieáp vôùi moät ñieän trôû R2 vaø maéc song song vôùi taûi. b.cos(900-j) ) I2.cos(I. Caáu taïo .cos(I.Cheá taïo sao cho I1 = I2 sinj = f(tgj) a = f( cosj ) U I1 .Cuoän daây phaàn tónh A maéc noái tieáp vôùi taûi .

. Cosj meùt ñieän ñoäng ba pha : -Cuoän daây phaàn tónh A maéc noái tieáp vôùi taûi .Thang ño ñöôïc khaéc ñoä theo j hay cosj caàn ño.3.Cuoän daây phaàn ñoäng B1 vaø B2 maéc noái tieáp vôùi ñieän trôû vaø maéc vaøo 2 pha coøn laïi A B B1 A B2 R R C -Goùc quay cuûa chæ thò a = f(j).

. Nguyeân lyù : Ux1 Ux2 TX1 TX2 S T R -Caùc tín hieäu Ux1. Ux1 j Ux2 t t t Itb Neáu Im = const thì Itb = f(j).Khi coù söï taùc ñoäng cuûa caùc xung naøy leân ñaáu vaøo cuûa Trigiô thì xuaát hieän Itr ôû ñaàu ra.Chæ thò töø ñieän coù doøng ñieän Itb chaïy qua Itb = Im. Ux2 ñöôïc ñöa qua caùc boä taïo xung TX1. Thang ño khaéc ñoä theo j j 3600 j= Itb 0 .U2. Sô ñoà khoái : b. Cosj meùt ñieän töû : a.3.Nhö vaäy caùc tín hieäu ñaàu vaøo nhôø caùc boä taïo xung ñaõ bieán ñoåi goùc leäch pha j thaønh khoaûng thôøi gian giöõa caùc xung.R cuûa Trigiô. Dt T = I m. Caùc xung naøy seõ ñöôïc ñöa ñeán caùc ñaàu vaøo S.TX2 ñeå taïo ra caùc xung U1. .360 Im . .

tx f0 N = tx = tx.U2.Khi khoùa K môû trong khoaûng thôøi gian tx.j Thang ño ñöôïc khaéc ñoä theo jx caàn ño x .f0 = . Nguyeân lyù : R TX2 . Sô ñoà khoái : Ux1 Ux2 TX2 MFC f0 S b.f0 = . Cosj meùt hieän soá : a.Caùc tín hieäu Ux1.fx laø const N = K.4. caùc xung coù taàn soá f0 töø MFC ñi vaøo boä ñeám.TX2 ñeå taïo ra caùc xung U1.fx x Khi f0.j Soá xung ñeám ñöôïc : T0 360 3600.0jx. Ux2 ñöôïc ñöa qua caùc boä taïo xung TX1. -Caùc xung naøy seõ ñöôïc ñöa ñeán caùc ñaàu vaøo S.R cuûa Trigiô vaø taïo ra ôû ñaàu ra trigiô moät xung coù ñoä daøi tyû leä vôùi goùc leäch pha j  Khoùa K ñöôïc môû trong khoaûng thôøi gian tx T K U(t) Boä ñeám jx t Tx tx .

10n thì keát quaû goùc pha seõ ñöôïc tính baèng ñoä = k.u Tx T0 tu k . Trong thöïc teá ngöôøi ta thöôøng söû duïng theo sô ñoà sau : Ux1 Ux2 TX2 TX2 S tx R T MFC K1 f0 Chia f K2 tu U(t) Boä ñeám Trong sô ñoà naøy ngöôøi ta tính soá xung caàn ño trong khoaûng thôøi gian Tu.To Tx. Tx .j0xT 360 0 = . Tín hieäu xung Tu ñöôïc ñöa ñeán môû khoaù ñieän töø K2 vaø caùc xung töø caùc khoaûng thôøi gian Tx naèm trong Tu seõ ñi vaøo boä f 0 ñeám. Khoaûng thôøi gian Tu ñöôïc taïo ra baèng moät boä chia taàn töø boä MFC fo.6. jx t Tx tx Soá xung ñeám ñöôïc : t tx N = .j 3600 x Neáu tính toaùn ñeå k = 3.Sai soá cuûa cosj meùt chuû yeáu laø do taàn soá fx khoâng oån ñònh.

Ño goùc leäch pha baèng Dao ñoäng kyù : a. Phöông phaùp ñöôøng saùng lisajiu : . Goùc leäch pha ñöôïc xaùc ñònh : OPSILLOCOPE OSC U1 Y X U2 j = Arcsin B/A Ñaëc bieät : B A j =o o<j <90o j = 90o 90o<j <180o j = 180o .5.Ñieän aùp U2 ñöôïc ñöa vaøo truïc X .Treân OSC xuaát hieän moät ñöôøng saùng coù -daïnghình elíp.Ñieän aùp U1 ñöôïc ñöa vaøo truïc Y .

ñieàu chænh y ñeå treân OSC laø moät ñöôøng thaúng. Phöông phaùp thôøi gian (chu kyø) : . DÑK vaø boä quay pha : .Treân OSC xuaát hieän daïng cuûa hai tín hieäu u1 j T t u2 OPSILLOCOPE OSC U1 YA YB U2 Goùc leäch pha ñöôïc xaùc ñònh : t j = t o .Khi ñöa U2 vaøo. .u b. Ta coù : j1 = y1 . Ta coù : j2 = y2 CD U1 U2 YA YB Y j = j 1 -j 2 = y 1 .360 T OPSILLOCOPE c.U2 laàn löôït ñöôïc ñöa vaøo keânh YA qua caàu dao ñoåi noái CD.y 2 Goùc leäch pha ñöôïc xaùc ñònh : . ñieàu chænh y ñeå treân OSC laø moät ñöôøng thaúng.Ñieän aùp U1.Ñieän aùp UY coù goùc pha thay ñoåi ñöôïc ñöa vaøo keânh YB .Ñieän aùp U2 ñöôïc ñöa vaøo keânh YB .Ñieän aùp U1 ñöôïc ñöa vaøo keânh YA .Khi ñöa U1 vaøo.