M{hý

n zkì. {nuçkqçk ËuMkkE
‘fçkeh’ þçË yhçke ¼k»kkLkku Au. íkuLkku
yÚko ÚkkÞ Au ‘{nkLk’. rnLËw-{wÂM÷{
yiõÞLkk ÃkwhMfíkko fçkehu íku{Lkk Lkk{Lku
MkkÚkof fÞwO Au. 16 sqLk, 1518{kt
økrh{ÃkwhÚke Úkkuzu Ëqh {øknh Lkk{Lkk
LkkLkfzk økk{{kt fçkehu Ëun Akuzâku níkku. yu
Mk{Þu ÷kufku fnuíkk fu fkþe{kt {hý Ãkk{u íku
Mðøko{kt òÞ yLku {øknh{kt {hu íku çkeò
sL{u økÄuzku ÚkkÞ. fkþe{kt SðLk ÃkÞOík

íku{ýu ÃkkBÞku Au yLku yux÷u s íku{Lke
ðkýe{kt fxwíkk yLku MkíÞíkkLkku Mkw¼øk
Mk{LðÞ òuðk {¤u Au.
‘ÃkÚÚkh Ãkqsu nrh r{÷u, íkku {I Ãkqswt
Ãknkz,
½hfe [¬e fkuE Lk Ãkqsu, òfku ÃkeMku
¾kÞ’
Wå[ çkúkñý fw¤Lke fLÞkLkwt yu íÞõíkk
MktíkkLk, suLkwt Ãkk÷ý Ãkku»ký {wÂM÷{ ËtÃkíke

rLkY yLku Lkk{kyu fÞwO. Ãkrhýk{u RM÷k{e
MktMfkhku fçkehLku çkk¤SðLk{kt MkktÃkzâk
yLku rnLËw Ä{oLke rð¼kðLkk Mktík
hk{kLktËSyu Mk{òðe. çktLku Ä{oLkk W{Ëk
rMkØktíkku íku{ýu MðefkÞko. rnLËw Ä{oLkk
ÃkwLksoL{Lkk rMkØktíkLkku íku{ýu Mðefkh fÞkuo.
Ãký {qŠíkÃkqò, MktíkðkË, òríkðkË suðk
rnLËw Ä{oLkk rMkØktíkku íku{ýu Lk MðefkÞko.
íkuLkk MÚkkLku RM÷k{Lkku yufuïhðkË

Ãkwhký yLku fwhkLkLkku Mk{LðÞ : fçkeh
hnuLkkh fçkeh Auf AuÕ÷e yðMÚkk{kt
÷kufkuLke {kLÞíkk íkkuzðk {Ính økÞk yLku
íÞkt s {]íÞw ÃkkBÞk. yk níke fçkeh¢ktrík.
fçkehLkwt SðLk Mk{LðÞLkk Míkt¼ Ãkh
¾zwt Au. «u{, ¼Âõík yLku ¿kkLk ºkýuLku rnLËw
yLku RM÷k{Lkk ÃkMktËeËk rMkØktíkku Ãkh
y{÷e fhe Ãkh{kí{k fu ¾wËkLkk ynuMkkMkLku

40

à k r h ý k { u R M ÷k {e M k t Mf k hk u f ç k e hL k u ç k k ¤ S ðL k { k t
M k k t à k z â k y Lk u r n L Ë w Ä { oL k e r ð ¼ k ðL k k M k t ík
hk { k L k t Ë S yu M k {ò ðe . ç k t L k u Ä { oL k k W {Ë k r M k Ø k tí k k u
í k u{ ý u M ð e f k Þ k o
(íkkirnË)Lkku rMkØktík íku{ýu MðefkÞkuo.
Mk{kLkíkk, yufíkk yLku Mk{¼kð suðk
EM÷k{kLkk ÃkkÞkLkk rMkØktíkkuLku íku{ýu
yÃkLkkÔÞk. RM÷k{Lkk MkqVesLkku «íÞu
fçkehLku ¾kMMkku ynku¼kð níkku. íku{Lke
rð[khÄkhkÚke íkuyku «¼krðík níkk.
ÃkkuíkkLke h[Lkkyku{kt õÞktf Lku õÞktf MkqVe
rð[khÄkhkLku íku{ýu Mkkfkh fhe Au.
‘ßÞkU rík÷ {kurn íku÷ ni,
ßÞkU [f{f {U ykrøk,
íkuhk MkkE íkwÍ {U ni,
òrøk Mkfi íkku òrøk’
MkqVe rð[khÄkhkLkk {q¤{kt ¾wËk íkkhk
ytËh Au. íkkhk{kt s Au. y÷ {LMkwhu
‘yLk÷n¬’ (nwt s ¾wËk Awt) fÌkwt níkwt.
fçkeh Ãký ¾wËkLku RïhLku {kLkðeLkk
¼eíkh{kt s {kLku Au.
‘[kifku fnkt ZqtZku çktËku, {I íkku íkuhu ÃkkMk {U
Lkk {I çkfhe, Lkk {I ¼uze {U Awhe
øktzkMk {U
Lknª ¾k÷ {U, Lknª
ÃkkUA {U Lkk nœe Lkk {kMk {U,
Lkk {I Ëuð÷, Lkk {I {ÂMsË,
Lkk fkçku fi÷kMk {U,
{U íkku hnki Mknh fu çknkh, {uhe Ãkwhe
30 sqLk, 2008

ÞwrLkðŠMkxe níkk. þe¾kuLkk
{ðkMk {U,
fnu fçkeh MkwLkku ¼kE MkkÄku, Ãkkt[{kt Ä{oøkwÁ ©e yswoLk Ëuðu
Mktðík 1661{kt íkiÞkh fhu÷
Mkçk MkktMkku fe MkktMk {U’
yufðkh fçkehLku fkuEfu ‘økwÁøkútÚkMkknuçk’ Mktík MkkrníÞLkku
{kuxku yLku {n¥ðLkku økútÚk Au. íku{kt
ÃkqAâwt,
‘Rïh-¾wËk ÃkkMku sðkLkku fçkehLkk ÷øk¼øk Mkðk çkMMkku ÃkË
yLku yZeMkku &÷kuf fu Mkk¾eykuLkwt
{køko õÞku?’
fçkehu Ãk¤¼hLkku Ãký rð[kh Mktf÷Lk ÚkÞwt Au.
økwshkík{kt Mktðík 1564{kt
fÞko ðøkh fÌkwt,
‘nwt Ãkk÷e Awt yLku Rïh-¾wËk fçkeh ykÔÞkLkwt {LkkÞ Au.
økwshkík{kt MkwhíkLkwt fçkeh{trËh
{khku Ãkk÷ Au,
ÃkAe {køko þkuÄðkLke sYh swLkk{kt sqLkwt fçkeh Mkt«ËkÞLkwt
MÚkkLk Au. MkwhíkLke Mkøkhk{ÃkwhkLke
õÞkt Au?’
swLke Mkk÷Lkk Ãkt[kuøkku
{]íÞwLke MkíÞíkk
WÃkhÚke
Mktðík
yLku Ãkt[{nk¼qíkkuLke
E M÷ k{ k L k k
1765 {¤u Au.
rðr÷LkíkkLkk
ÃkkÞkLkk
Ãkhtíkw Mkt«ËkÞLke
rMkØktíkLku fçkehLke
r
M
k
Ø
k
t
í
k
k
u
L
k
u
MÚkkÃkLkk
Mktðík
ðkýe MkktÃkzu íÞkhu
í
k
u
{
ý
u
y
Ã
k
L
k
k
Ô
Þ
k
.
1575Úke Mktðík
f{k÷ ÚkkÞ Au íku fuðe
RM÷k{Lkk
1680 ðå[u ÚkÞu÷e
Mkh¤
yLku
sýkÞ Au. íkuÚke
yMkhfkhf Au íku
M kq V e s L k ku
yLkw{kLk
çkktÄe
fçkehLke yk çku
« í Þ u f ç k e h Lk u
þfkÞ fu økwshkík{kt
÷kRLkku{kt
{kýe
¾
k
M
M
k
k
u
y
n
k
u
¼
k
ð
MkwhíkLke
fçkeh
þfkÞ Au,
n íkku. íku{L ke
Mkt«ËkÞLke økkËe
‘{kxe fnu fwBnkh
rð [ k h Ä k h k Ú k e
«Úk{ Au. yu ÃkAeÚke
fku íkwt õÞk YtËu {ku®n,
Rf rËLk yiMkk
íkuyku «¼krðík ¼Y[, ðzkuËhk,
¾t¼kík, y{ËkðkË,
nkuÞøkk {I YËwtøke
níkk
LkrzÞkË, {kuhçke,
íkku®n’
Ëhuf Ä{o-{ÍnçkLkku {q¤¼qík ò{Lkøkh, hksfkux, swLkkøkZ
rMkØktík «u{ Au. Ëhuf Ä{oøkútÚkLkk ðøkuhuLke søÞkyu MÚkÃkkE nþu.
òu fu fçkeh ¾wË Mkt«ËkÞLkk
WÃkËuþLkwt fuLÿ®çkËw «u{ Au.
rðhkuÄe níkk. fçkehLkk Ëunrð÷Þ
‘[knu økeíkk ðkt[eyu
ÃkAe íku{Lkk Ãkwºk f{k÷Lku fkuEfu
Þk ÃkZeyu fwhkoLk,
fÌkwt, ‘ík{u fçkeh Mkt«ËkÞ þY
{uhk íkuhk ÃÞkh ne,
fhku.’
nh ÃkwMíkf fk ¿kkLk’
íÞkhu íkuýu sðkçk ykÃÞku
ykÄwrLkf ÞwøkLkk yk rð[khLku
fçkehu 15{e MkËe{kt ßÞkhu ðk[k níkku, ‘{khk rÃkíkk SðLkLke
AuÕ÷e Ãk¤ MkwÄe Mkt«ËkÞLke rðYØ
ykÃke íÞkhu íku{Lkk þçËku níkk,
‘ÃkkuÚke ÃkZ ÃkZ søk {wðk, níkk.’
fçkeh yu Ãkwhký yLku fwhkoLkLkwt
Ãktrzík ¼Þk Lk fkuÞ,
ZkR yk¾h «u{fk, ÃkZu Mkku yËT¼qík Mk{LðÞ níkk. su{Lke
h[Lkkyku yksu Ãký ykÃkýLku
Ãktrzík nkuÞ’
xqtf{kt fçkeh ykæÞkÂí{f Mk{LðÞLke ÃkhtÃkhkLkku hks{køko
Mk{LðÞLkk MkíMktøkLke Mkðkuo¥k{ [ªÄíke Sðtík Au yLku hnuþu. n
30 sqLk, 2008

‘ykhÃkkh’Lkk
{wÏÞ yusLxkuLke ÞkËe
y{ËkðkË
{unw÷ LÞqÍ yusLMke, (079) 2550 1386

ðzkuËhk
r[ºkk yusLMke, hkðÃkwhk
98256 85246

ykýtË
{e†e LÞqÍ ÃkuÃkh yusLMke
(02692) 251 032

¼Y[
LkhuLÿ çke. «òÃkrík
(02642) 266 193

Mkwhík
Mkexe LÞqÍ yusLMke, (0261) 243 1158

{wtçkR
Ëktøkík LÞqÍ yusLMke, (022) 2269 4496

hksfkux
nŠ»k÷ yusLMkeÍ
(0281) 244 9016, 223 3618

hksfkux
X¬h LÞqÍ ÃkuÃkh MkŠðMk, (0281) 223 3518

ò{Lkøkh
ÃkkhMk yusLMke, (0288) 267 9597

økktÄeÄk{
yu.yu[. Ãktzâk, (02836) 220 212

ÃkkuhçktËh
yrïLk [ku÷uhk, (0286) 224 7848
{kuçkkE÷ : 98980 47848

¼kðLkøkh
Mkå[Ëu LÞqÍ yusLMke
{kuçkkE÷ : 9879852470
41