Menaxhmenti bankar

Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Përmbajtja
• • • • • • • • Parimet themelore të menaxhmentit bankar, Menaxhmenti i likuiditetit, Menaxhmenti i aseteve, Menaxhmenti i detyrimeve, Menaxhmenti i përshtatshmëris së kapitalit, Menaxhmenti i riskut kreditor, Menaxhmenti i norms së interesit. Menaxhmenti i aktiviteteve jashtëbilancore.
10-2

Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Objektivat mësimore
• Të japë përkufizimin mbi parimet themelore të menaxhmentit bankar. • Të ilustrojë mënyrën dhe parimet themelore të menaxhmentit bankar. • Të japë përkufizimin mbi menaxhmentin e likuiditetit. • Të shpjegojë rolin e menaxhmentit të aseteve. • Të shpjegojë rolin e menaxhmentit të detyrimeve • Të ilustrojë mënyrën e menaxhimit të përshtatshmëris së kapitalit, • Të shpjegojë rolin e menaxhmentit të riskut kreditor • Të shpjegojë rolin e menaxhmentit dhe përcaktimit të normës së interesit. • Të shpjegojë rolin e menaxhmentit të aktiviteteve jashtëbilancore
Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

10-3

Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Është kjo arsyeja që bankat komerciale janë tepër të kujdesshme në kërkimin e fitimeve. All rights reserved.Parimet themelore të menaxhmentit bankar • Është plotësisht e qartë se kriteri i likuiditetit bie ndesh me atë të fitimit. • Ato nuk synojnë fitime tepër të larta por fitime të harmonizuara me plotësimin e nevojave të likuiditetit. 10-4 . • Zgjidhja e kësaj dileme bëhet nga banka komerciale duke optimizuar nivelin e rezervave me atë të kredive.

• Për këtë qëllim. parime që kufizojnë këto dy dukuri negative. 10-5 .Parimet themelore të menaxhmentit bankar (vazhdim) • Bankat komerciale duhet të mënjanojnë dukurit si zgjedhja e keqe dhe risku i ndërgjegjes. All rights reserved. banka komerciale zbaton parimet e mëposhtme të drejtimit të huave. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. përndryshe ato nuk do të jenë me fitim.

All rights reserved.Parimet themelore të menaxhmentit bankar (vazhdim) • Analiza e imët e informacionit dhe mbikëqyrja • Specializimi në huadhënie • Mbikëqyrja dhe vendosja e klauzolave kufizuese • Marrëdhëniet afat gjata me klientët • Linjat e kreditit • Kolaterali dhe bilanci i kompensimit • Racionimi i kreditit Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 10-6 .

një vend të rëndësishëm zë drejtimi i huave. përshtatshmëris së kapitalit. All rights reserved. për vetë rolin kryesor e veçoritë që kanë. riskut kreditor. norms së interesit.Mënyra dhe parimet themelore të menaxhmentit bankar • Zgjidhjen e kësaj dileme bazë. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. banka komerciale e siguron nëpërmjet drejtimit bankar që përfshin gjashtë komponentë kryesore: – – – – – – Menaxhmenti Menaxhmenti Menaxhmenti Menaxhmenti Menaxhmenti Menaxhmenti i i i i i i likuiditetit. aseteve. • Në kuadrin e aktiveve. detyrimeve. 10-7 .

Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 10-8 . Realizimi i këtij qëllimi nuk është fort i lehtë sepse ai bie ndesh me interesat e saj për fitime sa më të mëdha.Menaxhmenti i likuiditetit • Me drejtim të likuiditetit kuptojmë aftësinë e bankës komerciale për të plotësuar kërkesat e depozituesve në çdo kohë që dëshirojnë të tërheqin depozitat e tyre ose të bëjnë pagesa nëpërmjet lëshimit të çeqeve.

në kushte të caktuara. plotësimi i nevojave mesatare për tërheqje depozitash realizohet duke mbajtur vetëm një pjesë të depozitave si rezervë. • Në qoftë se banka komerciale nuk i përballon kërkesat për tërheqje. kurse pjesa tjetër mund të jepet hua. kjo mund të shndërrohet edhe në panik bankar. që çon në falimentimin e bankës. • Banka komerciale përdor disa teknika kryesore të menaxhimit të likuiditetit.Menaxhmenti i likuiditetit (vazhdim) • Banka komerciale mbështetet në një parim të njohur empirik. luhatja mund të jetë mjaft e lartë. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. sipas të cilit. All rights reserved. • Problemi është se sasia e tërheqjeve të depozitave mund të luhatet nga mesatarja dhe. bankat komerciale janë tepër të ndjeshme ndaj nivelit të besueshmërisë që kanë depozituesit ndaj tyre. 10-9 . • Prandaj.

Rezervat dytësore.Menaxhmenti i likuiditetit (vazhdim) • Banka mban një pjesë të aktiveve në formën e rezervave parësore të cilat mund të jenë të detyrueshme dhe të tepërta. • Në fakt ato janë teknika të posaçme të cilat i aplikon banka komerciale në rrethana të caktuara: – – – – – Pakësimi i kredive. Shitja e kredive ekzistuese bankave të tjera. All rights reserved. • Rezervat e tepërta banka komerciale i mban pikërisht për të siguruar një shkallë të lartë likuiditeti me një kosto sa më të ulët. Huat ndërbankare. 10-10 Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Në qoftë se bankës nuk i mjaftojnë këto rezerva për të përballuar tërheqjet atëherë ajo ka disa mundësi të tjera për të siguruar likuiditetin që i nevojitet. Huat me skonto. .

All rights reserved. 10-11 . Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley.Menaxhmenti i aseteve • Me drejtim të aktiveve kuptojmë përcaktimin e një portofoli aktivesh që siguron një fitim maksimal me një risk minimal. • Drejtimi i aktiveve lidhet me realizimin e qëllimit kryesor të bankës komerciale. maksimizimin e fitimit.

• Banka komerciale duhet të drejtojë edhe likuiditetin e aktiveve të saj duke plotësuar rezervat e detyrueshme më një kosto sa më të ulët.Drejtimi i aktiveve realizohet nëpërmjet disa teknikave kryesore • Sigurimi ose gjetja e huamarrësve të përshtatshëm që paguajnë norma më të larta interesi dhe kanë risk të ulët mospagimi. • Bankat komerciale diversifikojnë portofolin e aktiveve për të shmangur riskun e moskthimit dhe riskun e likuiditetit. kryesisht shtetërore. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Bankat komerciale synojnë që një pjesë të rezervave të tyre ta përdorin për të blerë letra me vlerë. që sigurojnë të ardhura relativisht të larta dhe kanë risk të ulët mosshlyerje dhe likuiditeti. 10-12 . All rights reserved.

All rights reserved. • Banka duhet të japë hua të suksesshme me qëllim që të realizojë synimin e saj për fitime të larta.Zgjedhja e keqe dhe risku i ndërgjegjes • Huat zënë një peshë të madhe në portofolin e aktiveve të bankës komerciale. • Në përcaktimin e parimeve kryesore që ndjek banka komerciale në dhënien e huave ajo ka parasysh dy koncepte të rëndësishme: zgjedhja e keqe dhe risku i ndërgjegjes. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 10-13 .

10-14 . • Nga ana tjetër. banka ka më shumë mundësi të vendosë tu japë hua atyre që janë më të mundshëm për të mos e kthyer atë. All rights reserved. prandaj janë edhe më këmbëngulës për të marrë hua. ata janë më pak të dëshirueshëm si huamarrës për bankën sepse kanë probabilitet të mos e kthejnë huan.Zgjedhja e keqe • Zgjedhja e keqe në dhënien e huave ekziston sepse ata që janë me risk më të lartë për moskthimin e huave kërkojnë më shumë për të marrë hua. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Huamarrësit me projekte me risk të lartë fitojnë shumë kur ato janë të suksesshme. • Prandaj.

• Kur huamarrësi merr huan. ai ka shumë mundësi që të investojë në aktivitete me risk të lartë të cilat kur janë të suksesshme sjellin fitime të larta por. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. gjë që ndodh shpesh. ai nuk do të jetë në gjendje ta kthejë atë.Risku i ndërgjegjes • Risku i ndërgjegjes në tregun e huave ekziston sepse huamarrësit priren të ndërmarrin veprime që janë të padëshirueshme për huadhënësin. 10-15 . All rights reserved. në të kundërt.

Menaxhmenti i detyrimeve pasiveve • Me drejtim të pasiveve kuptohet sigurimi i mjeteve financiare të bankës komerciale me kosto sa më të ulët. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Deri në vitet 60 të shekullit 20 drejtimit të pasiveve nuk i kushtohej ndonjë rëndësi e madhe. pasivet merreshin të dhëna dhe synohej një drejtim optimal i aktiveve. sepse në përgjithësi. All rights reserved. 10-16 .

por përdoreshin mjete të tjera si cilësia dhe llojet e shërbimeve. 10-17 . sepse nuk konkurrohej me çmime. Në këto kushte. konkurrenca midis bankave për të siguruar mjete financiare ishte e kufizuar.Menaxhmenti i detyrimeve – pasiveve (vazhdim) • Kjo për dy arsye: – Mbi 60% të burimeve të bankës i përbënin depozitat e çekueshme për të cilat me ligj nuk paguhej interes. – Nga ana tjetër edhe tregu ndërbankar në këtë periudhë ishte pothuaj i pazhvilluar dhe alternativat e bankës ishin të kufizuara. Rrjedhimisht. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. depozitat ishin të dhëna për çdo bankë. All rights reserved.

All rights reserved. të sigurojnë pasivet e nevojshme. kështu. 10-18 . Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. mbi këtë bazë. • Ky fleksibilitet në drejtimin e pasiveve bën që bankat komerciale të mos priren shumë nga depozitat si burimi kryesor i sigurimit të fondeve por t’i sigurojnë burimet financiare me alternativa të tjera. lindën huat ndërbankare dhe certifikatat e këmbyeshme të depozitave (CD) që emetoheshin nga këto banka me reputacion.Menaxhmenti i detyrimeve – pasiveve (vazhdim) • Pas viteve 60 të shekullit 20 bankat e mëdha dhe me peshë në sistemin financiar filluan të kërkonin mënyra të reja për sigurimin e mjeteve financiare dhe. Kjo u siguron atyre mundësinë që të jenë agresive në rritjen e aktiveve duke gjetur mundësi investimesh me leverdi dhe pastaj.

ekziston edhe mundësia që banka të mos i ndërmarrë ato duke cenuar interesat e depozituesve. • Një kapital i mjaftueshëm realizon pajtueshmërinë e interesave të depozituesve dhe të bankës duke i nxitur të sillen në të njëjtën mënyrë. • Kjo sigurohet kur banka komerciale mban një sasi të mjaftueshme kapitali i cili nuk e nxit atë të falimentojë sepse e bën falimentimin të kushtueshëm për atë. • Depozituesit janë të interesuar që banka të ndërmarrë aktivitetet që i sigurojnë shmangien e zgjedhjes së keqe dhe të riskut të ndërgjegjes dhe i garantojnë atyre marrjen e interesave dhe shërbimeve të premtuara. • Por përderisa këto aktivitete janë të kushtueshme.Menaxhmenti i përshtatshmëris së kapitalit • Më lart theksuam se banka komerciale redukton zgjedhjen e keqe dhe riskun e ndërgjegjes duke analizuar informacionin e hollësishëm dhe duke mbikëqyrur. All rights reserved. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 10-19 .

• Këto fitime sigurohen duke mbajtur sa më pak rezerva dhe duke dhënë sa më shumë hua (kredi) të cilat sjellin interes. All rights reserved. • Risku kreditor përfaqëson rrezikun e humbjeve të bankës për shkak të moskthimit me kohë të kredive të dhëna publikut.Menaxhmenti i riskut kreditor • Bankat komerciale e kryejnë aktivitetin për të siguruar fitime sa më të mëdha. 10-20 . Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley.

Menaxhmenti i riskut kreditor (vazhdim) • Parimet themelore të menaxhmentit të riskut kreditor janë: – – – – – – – Analiza e imët e informacionit dhe mbikëqyrja Specializimi në huadhënie Mbikëqyrja dhe vendosja e klauzolave kufizuese Marrëdhëniet afat gjata me klientët Linjat e kreditit Kolaterali dhe bilanci i kompensimit Racionimi i kreditit Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 10-21 . All rights reserved.

• Risku i ndryshimit të normës së interesit rrjedh nga fakti që aktivet dhe pasivet kanë strukturë të ndryshme të afatit të maturimit. All rights reserved. 10-22 . ndërsa ato afatgjata janë të pandjeshme dhe supozohen me norma fikse interesi. • Kjo bëri që bankat të shqetësoheshin më shumë për riskun e normës së interesit. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. kur luhatja e tyre u rrit. • Drejtimi i riskut të normës së interesit përfaqëson minimizimin e ndryshimit të fitimit për shkak të ndryshimit të normës së interesit. • Ai u bë më i theksuar sidomos në vitet 80 të shekullit 20. • Aktivet dhe pasivet afatshkurtra janë të ndjeshme ndaj ndryshimeve të normës së interesit.Menaxhmenti i normës së interesit • Risku i normës së interesit përfaqëson ndryshimin e fitimit të bankës për shkak të ndryshimit të normës së interesit.

10-23 . • Bankat janë të vetëdijshme se ato mbështeten në besueshmërinë e publikut (depozituesve). • Duke qenë se bankat janë joriskpranuese (adverse risk). Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. rritja e normave të interesit ul fitimet dhe rënia e tyre rrit fitimet dhe anasjelltas. kur banka ka më shumë pasive se sa aktive afatshkurtra. atëherë ato synojnë ta minimizojnë këtë risk duke garantuar fitime minimale dhe duke shmangur si humbjet e mundshme ashtu edhe fitimet më të mëdha të mundshme.Menaxhmenti i normës së interesit (vazhdim) • Si rregull. prandaj ato janë tepër të ndjeshme ndaj riskut. • Çdo gjendje jo e mirë e bankës mund të shkaktojë panik bankar i cili çon në falimentimin e saj.

fillimisht. • Përcaktimi dhe llogaritja e normave të interesit ka rëndësi teorike dhe praktike sepse normat e interesit përbëjnë një ndër variablet më të përdorshëm të botës aktuale financiare. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • Për llogaritjen e normës së interesit.Menaxhmenti i normës së interesit (vazhdim) • Norma e interesit përfaqëson çmimin e fondeve të huajtshme. është e domosdoshme njohja e konceptit të vlerës aktuale dhe më tej do të analizojmë llojet kryesore të normave të interesit që përdoren gjerësisht në praktikë. All rights reserved. 10-24 .

ekonomistët financiarë mendojnë se rendimenti deri te maturimi ësht masa e saktë e normave të interesit. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 10-25 . • Duke qenë se ideja e llogaritjes së rendimentit deri te maturimi ka mbështetje të fortë ekonomike.Llogaritja e normave të interesit – Rendimenti deri te maturimi • Prej disa mënyrave të zakonshme për llogaritjen e normave të interesit më e rëndësishmja është rendimenti deri te maturimi ose norma e interesit që njëson vlerën e tashme të marrjes nga instrumenti debitor me vlerën e saj të sotme. All rights reserved.

e cila pasqyron shpenzimin faktik të borxhmarrjes dhe me gjasë tregon më mirë motivet e debitimit dhe kreditimit. 10-26 . përkatësisht ndikimin e zhvillimeve në tregjet e kreditit mbi sjelljen e njerëzve.Rëndësia e dallimit të normave reale dhe nominale të interesit • Rëndësia e dallimit të normave reale dhe nominale të interesit buron nga norma reale e interesit. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley.Norma e interesit të tregut • Norma e interesit të tregut. për një instrument të dhënë. 10-27 . All rights reserved. përfaqëson atë normë skontoje që barazon vlerën aktuale të pagesave të ardhshme të këtij instrumenti me vlerën që përcakton tregu.

All rights reserved. dhe – Norma e interesit mbi bazë skontoje. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. përdoren dy masa të tjera më pak të sakta dhe më të lehta në llogaritje: – Norma korente e interesit. në praktikën financiare të tregjeve të obligacioneve. për shkak të vështirësive të llogaritjes të saj. 10-28 .Normat e interesit të tjera • Megjithëse norma e interesit të tregut është masa më e saktë e normës së interesit.

10-29 . me punë dhe aktivitete të sigurimit dhe me shumë punë tjera. meqë edhe institucionet e tjera financiare kishin penetruar me të madhe në aktivitete depozitare-kreditore. bankat sot po merren me shitjen dhe blerjen e letrave me vlerë (investime financiare). ato për ditë e më tepër po aplikojnë edhe aktivitete të reja. që i kapërcejnë suazat e aktiviteteve depozitare-kreditore. • Implementimi i këtyre aktiviteteve jashtëbilancore në afarizmin e bankave u paraqit si nevojë dhe kërkesë e momentit. andaj edhe emërtohen si aktivitete jashtëbilancore. të cilat deri dje ishin veprimtari dhe aktivitete karakteristike për institucione të tjera financiare jobankare. që ishin aktivitete tradicionale të bankave. All rights reserved.Menaxhmenti i aktiviteteve jashtëbilancore • Meqë bankat u nënshtrohen proceseve të vazhdueshme të transformimit. të cilat në mënyrë të caktuar ndërhynë në fushëveprimin e bankave. • Këto aktivitete dalin nga veprimtaria parabankare dhe shitblerjet kolaterale. • Kështu. Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. • U paraqitën në skenë edhe institucione të reja të specializuara për vlerësimin e aftësisë kreditore dhe të riskut kreditor të shoqërive.

.Pyetje për diskutim ushtrime • • • • • • • • • • • • • • Si përkufizohet dhe cili është roli i menaxhmentit bankar? Si përkufizohet menaxhmenti i likuiditeteve? Cili është roli i menaxhmentit të likuiditeteve? Shpjegoni rolin e menaxhmentit të aseteve? Cili është roli i menaxhmentit të detyrimeve? Shpjegoni rolin e menaxhmentit të përshtatshmërisë së kapitalit të bankës? Shpjegoni rolin e menaxhmentit të riskut kreditor? Shpjegoni rolin e menaxhmentit të normës së interesit? Cilat janë llojet e normave të interesit? Si përkufizohet norma nominale e interesit? Si përkufizohet norma reale e interesit? Si përkufizohet norma e interesit të tregut? Si përkufizohet norma korente e interesit? Si përkufizohet norma e interesit mbi bazë skontoje? 10-30 Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Irwin. New York: Macmillan. • Timothy Koch: Bank Management. Homewood. pp. 1992. Sinkey: Commercial Bank Financial Management. • Joseph F. David D. pp. Fort Worth: Dryden Press. New York. 3d ed. Federal Reserve Bank of Chicago Economic Perspectives. 4th ed. . Economic Policy Review. • Roger LeRoy Miller.Referenca bibliografike • Peter Rose: Commercial Bank Management. Federal Reserve Bank of New York. 10-31 Copyright © 2010 Pearson Addison-Wesley. 2d ed.1-21 • Franklin Edwards & Frederic Mishkin: “The Decline of Trasditional Banking: Implications for Financial Stability and Regulatory Policy”. May-June 1994. Illinois. July 1995. 1993. 1992. All rights reserved. 1996. 27-45. VanHoose: “Modern Money and Banking”. McGraw-Hill International Editions. • George Kaufman & Larry Mote: “Is Banking a Declining Industry? A Historical Perspective”. Third Edition.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful