You are on page 1of 1916

ta '^tiHB&V/V^

'r

a
^.Y

S6^\

<?

i-

Digitized by the Internet Archive


in

2010 with funding from

Research

Library,

The Getty Research

Institute

http://www.archive.org/details/jojacobimangetimOOmang

MANGETI.
MEDICINvE DOCTORlS>
t SerenifT ac
PotencilT.

O.

ACOB1

Regis

PrtrlTias

Archiatri

BIBLIOTHECA CHEMICA CURIOSA*


S

EU

THESAURUS
INSTRUCTISSIMUS'
Qho non tantum

Rcrum

ad

ALCHEMIAM

pertinentium

ARTIS AURIFER^.
AcScRirTORUMlneaNobiHorumHiftoria traditur;LAPiDis
innumcris, iramo &;
clarantur:

JurisConrukorum Judiciisevincicur

Verltas Argumentis &: Experlmcntis Terminiobfcurioresexplicantur; Cautlo-

hescontralmpollores,

&

Difficultates in

Tinctura Unive|<>sah
Viriim

conficienda occurrentes

dc-

TRACTATUS OMNES VIRORUM


Celebriorum qui
in

etUm

Magno

Tempora de Chrvsopoea

rudarunt ELixyRfi , quique ab ipfo HERMEtE, ut dicitur, TniSMEGlsTo.ad iloftra urqdtf fcripferunt, cum prxcipuis fuis Commentatiis, concinno Ordine difpofiti exhibentur.
Jllujlranofiem additA funt

\^d

auorum omnium

quam^lurimA Figura

Anein.

TOMUS PRIMUS

c-,

GENEViE,

Sumpc.

Chouet, G.De Tournes,Cramer,Perachcn, S. De TouRNES. RlTTER,

^
M.

DC

C.

PRiEFATIO

LECTOREM.
OsTq^LiAM Encyclopxdiatti Medicam favcrite Deo abfolvimus, camqiic waiVisVoluminlhus Bihiiothec^ mm\rum A;i*tomici BibUe,
,

theca Medico- PraBica

ic Bibliotheca Pharmdceutico Medici, compi:t-;

henfam hadenus dedithus jam pro Audario ,ac in Curioforumi gra tiam Bibliethecam Alchemicam fubjungiraus. Grande fan^ quibufdartl

argumentum,Sdnuilietiarn inter eds quos riiinim^ agitat auri facra fames fpernendum {iquidefti prxterquam quod jam ab ipfis Mundi cunis dignum vifurh efl: quod ab iis qui Sapientum nomine veniebanc, non fruftraneo ac infruduoso labore traftarerur ut abundc demoriftrat Borrichius aliique inter Dodos non pauci indc ad Medicorutn
:

tiones fponte fuaqiiafi

multz, cxquc fane artificiofqPrxparationes inter alias bperaenatx profluxerunt quibusMedicina noftranon tantijm omata fed etiani
Filios
,

Iiominum

fanitas

tiim pr.rfcns Gorroborata,

tum

abfens tutiori, bfeviori, &: jucundiori quatn prius

mcth.)do,rcvocaiacft. Valcant itaque Mifochemici illiqui magno conamine,ac tam declamatoxvA vocc contra nobilcm Artem infurgunt , feu potius debacchantur adeantque Viros undiquaquc
,

Borrichium mox memt)ratum Morhofium & aiios tum Vetum Kcccntiores quoruin rationibus fi mentis prnfjudiciis occcecat^ peninacia evinci nort pollir nihil propc eft quod pro magni Elixyris dcfcnfionc ultcriiis moliamur, Fatcmur equidem inrcr eos qui faftuoso Adeptorum nomine gloriantur, quiquc ut aiiiMidXj quicquid attingunt fe in aurum protinus vertcre pofle jaftifant non paucos reperiri tum fatuos 5i
celebres
,

magnum fcilicct Claudcrum


,

tcres

mclancholica fua fomnia, ac vapores cx hypochondriis itiale aff^cftis in cercbruiti elatos^ iiiudquc fuo contagio inquinantcs pro rcvelationibus Coelcftibus &c Divinis infpiratibus laborum fuorum fidis diredricibus vendiiant tum tcncbrioncs ac improbos deceptorcs,qui omneffl lapiderti
, \

dcliros, qui

moveniac undecunque curfitant ut malisfuisartificiis magnificifque promilfis incautos allicianC &: alIclos cxpolicnt; tum ventofos ffi italoquilicer jhomincs, qui dum divitiarum aviditatc toti
,
,

turgent, & in aliqucm cx Chcmicis Autoribus obfcuriiis, ut moris cft, fcribentem , illabuntur illius Jcnfum fibi abfolute parerc confidcnriils opinantur, ac ea rocnte magnum Opus aggrefli, non Hiiniis quam montes aurcos fibi fuifque poUiccntur, quamvis inde nihil quhm temporis facultatumq; in id
, ,

adhibitarura jaduram,

ros,eofquc qui
runt,

in

imb ficpiits infamiam fint reportaturi. Fatemur prxterea prudcntiores ViCheraicis Libris cvolvendis , attentiufque ac^iaxuJlLHlfinte^perlcgendis irapallue-

non ftatim ut plurimijm redam ingrcdi viam qua ad aurcara itur Hcrmetis Arcem,dcfeflbfquc fxpius ex itinerc rcvertere quod idcntidcm rcpetunt, foeliciorcm tandem eventum cx iteratis ten,
taminibus
fibi

promittentcs.

Ardua&teninm^^fLif^^
,

quifitio &; pojfcflio.

Verum
rantes,

nihil

dc

nobilitatc ac vcrirate alicujus Scicntia:

aut Artis ex e6 decedit


;

imo fraudulcntos ac

cerebri imbecillioris homincs in finu fuo alat

Sic

qu5d varie aberenim reprobanda ve-*

niret oranis Religio propter immiftos impios,facriIegos, hasreticos

& fanaticos.ExuIarc deberct Mc,

humani bono enata &: excuita propter multos qui indode, imo maligne ipfas profitcntur. Refugicndus cflcc omnis cibus & potus quia cx iis in male aflfc^tis prognatifuntmorbiquandoqucnonpauci, Practerea refpedu difficultatis inLapidc adipifcendoj
alia

dicina

&

quxcunquc Ars

gcneris

quisncfcitjamolim pronunciatura, arduaefle quac pulchra, ac in hujus veritatis cmblema virtutis domicilium aPoetis in rupium quam maxime abruptarum cacuminc pofirum fuiflc ? Quid crgo mi-

tum fi

tranfmutationis a Philofophis decaniata: via operanti cuique ptoiinus

non

ita explicabilis

fiar-,

Tom.

i.

"P i: f F Hberum illi fit ad diviciarum culinen pcrvcnirc, maximfquc cmnium in h;\c miferlarum valle Dcidonorum poflcirorem rtatim ficri rSique hujus Arii? amaliisfrcqucnter accidat ut poft multosfudorcs&ardoies pro formosa quam cxpctcbantRachcle, in lippam incidant Leam donec rcfumcislaboribus refatigatlfquc fubindefumis ac vafis fcopum exoptatum,ac tnagnisprccib-US^
ut primo accefTii
;

^
;

o^ndoJcilicet_S4jahiiiando_cxtjt^^

Illud

ctcnim

in aliis raulto
illotis

minoris

momenti negotiis plus quhm fimiliare cft ncc fanc a;quum forct ut Magnura 0;>us aJoritur voci compos fub primi) tierct tencamirK".

quifquis eiiam

manibus

Ncc nobis hicoggcrant

Adverfarii impolfibilitatcm tranfmucacionis pro quain toto Operis hujus


:

decurfu a Viris doctis pugnacur


valeataiusjiec^ropdiii3ulLs cas

Nam ctiamficr no% ipfosjiliquid iD_metalljsjemonftraje_minime


tta^

quibus aurum S>L argcntura e mcrcurio&aliis plumbo, infcrioribus mctallicis materiis magno autorum fuorum lucro conliciuntur i habemus forfan in aliis rebus non minus ftupendas ,imo dicam multo mirabiliores mctamorphofcs Nam fi (pirirus vinidcfxcati(rimus&: maxime alcoolifatus,totusquantus &: fervato codem matcrisE pondcfc, in tcrram li lalia volatiliaacerrima in aquam infipidam fi arborumftondes &C rami, inlapidcumac fcrruginoiumquidi imolietiam, ut ad mcialla cranfcam , ferrum in cuprura per novam panicularum inliauationcm , converti queant uc tum propria tum aliena cxpccienlia
:

plus
efle
riis

quam probatum credimus Qiiis non vider de plumbo aut mcrcurio in aurum dillantiam, quam dc mox cnarracis matciiis incer fe ac proprcrca polVibilitaicm
:

8dc.

minorem

tranfmutaiio-

&: accclfionis

carum ad inviccmdcftrucrcobjcclioncs omnes

qua: i-ontia tranimutacionis metal-

lorum poliibilitaccm in diftancia ab inviccm, ac particuiarura divcrfitaic fuiiaacas, raagna cura fiducia a Tinclurx oppugnatoribus afteruntur. At ne folis rationibuspro prxdicta polVibilitate,Lapidifquc veritate pugnare videamur,8<: incontrovcrfia fac\i hiftoriis etiam in majorera probaiionem agamus prxter eas omnes qux a Ciarillimis Viris Borjiciiio, Oaudcro Morhofio Sachfio, Hclvcrio Bccfchcro aliifque in primo hujus Biblio, ,
,

thecae Libr6,fuseadducuntur, fubjungcmus iamalias tijm e propriis fjhedis,


petitas.

lum

aliunde rurfa';

Duashabct Joh. Jacob. Heiltnannjis Bipontino-Palatinus iji PixfaciQne ad Theatti Chemici yo|um. VL ubi de vetitate Lapidis tam acritcr difputat, Erat, inquit circa annum 1603. Civis quidam Argcntinenfis noraine Guftenhover Aurifaber,is ad ImpcratcremFLudulphumfccundum,Myftcrii Naturx Sctutatorem folertiiVimum de veraScientia Alchemix fuic delatus. Imperator igitur J[Divem iftura fibi raitti vult. Magifttatus civem ne aufugerct turri cujus cuftos Bencz vocabatur mancipar, eique, habito confilio, quod itcr ad Cxfarera faciendum efTcc per rres fpeftatiiVimos Liberx Rcip. Argentinenfis VirosDotiorem Hartlieb Syndicum Junth Afchigfammateum,&: Collefel-Senatot em nunciat. Quos in pcrpetuam rei memoriara Guftcnhovcc tigiilis,fbllibus, c4Rbonibus &: plumbo inftructos ad le invitat. Scquenti igitur die rebus ad tranfm tationcm paratis, &: liquefat6 intigillis plumbo, unicuique illorum perexlguam pulveris projcdirii portinnculamcharta: involutam in manus tradit, & leparatim in tria tigilla injiccre jubcr. Q_u6 f.icVo poft cy.ignum tcmporisintervallum cujufiibctglobulus borabardicus plumbcusin puriirimumajrum crat tranfmutatus. Hanc hiftoriamGlaiuj.squindecira Virorum Scriba &: CoIlctfcliiScnatorisinConjugiofucceGi for, poftmodumRcgis Succixpcr AlfaiiamCummilTarius, &: tandcm Rcgis Gallix in tradatione pacis Monaftcrienfis interpres,anno 16+-. mihi tunc Paiifiishabitanci rcccnfuit &l globulum in aururaiianijnutatum raonftravii Cxtcriamhunc Guftenliovcrum cx Monachi cujufJamdono quem in tcrapeftate pluviosa, nymbosa,hofpiti6 exceperaiTincl;urx aurex poftcirorera quidcm nonvero factorcm artis gnarum fuilTc conftans fama fuir. Prxtcr hanc hiftoriam illaquoquc notatii cft digniflima ,quamDicniiimius, Mcdicinx DoVor
, ,

&
to

ProfeiTor Freiburgenfis in Brifgovia ,in libell6 dc Lapldis Philofophiei vcritate , de Sidonid Sco,

Uin cris

(ui

ex

Italia

Soci o raeminit
fc

quem

poft raultas in icinerc habicas de Lapidis Philolbphici

poflibilitatc

Difputationes,
in

prxfcnte in aedibus Dotloris Mcdici Zwingeri Bafilex circa


tafic,

annum

1603. plurabum

aurum tranlm

feque partcmex

ill6 in rei

mcmoriam don6

acceplfle fide-

liter refert. QliI

Scotus rcfcrentc

Dodore Tolden, poftcaanno i5o4.Colonix ad Rhenum


Tinduram, verificandx
Artis caus.a exercuit.

iUb rute-

la

Magiftratus impavido anim6 aperte


ttujus enarrationi

refpedu pofiierioris ad occlufum Regis Palatium Prxfo^ Wolft'gang .We delius^itiX4a^j]}ilalethz_Ii^^^ portiohem in aurum Sidoni6 converfi adhucdum alTervet fcilicct illius plumbi verum a ,qu6d _tione Theodorus Zvvingcrus, alius mox memorati nepos , ut ipfe in fu6 Magnecjs curiofiffijn6_Suiini6

mmnui\

Ha^enus Heil-' excmpli fubjungimus quod habet Ccleberr. Gcor gius

'

afifitraat.

rurfusadducere binc inde petitas hiftorias at ne nimium excrefcat hxc duas a fide dignilVimis Viris oculatlflimil^j carunderajejftibus nobis cum omnibus circunftantiis enarratas , fubnedcrc contenti. Primam comInunicavit ClarifT. ac SpeftatifV. DominusGros Verbi Divini Miniftcr dum viveret , fidelilVirnus ,

Promptum

effetalLas

J>r2cfatio, ab

ulteriori illarum tranfcriptione abftinebimus,

&

Medicinx Do(5lor Prafticufque foclicifiimusj rei Chemicas non parum gnarus, &: hxc eft. Vir (juidam '/<i'//w anonymus ai^6 ni fallor i6jo. Gencvamnoftramappulic,8 in hofpltium

cui

Ciucis

^OLECTORE M.
Cfucls
virltiis

infigiie
faitlcr
,

anpcnfum cofnirur
ab hofpicii Magiftro

c:
,

ccptus

eft.

Ibi

cum

per iliem

unum

nuf alicruni

Zf ('ca)us fiiiusctiamuum hoiie i!iic,caiidcm profcflioncrr; excrcens,inhabi{ar jcxpctiic ur libi allquis Lioguac lcalic.r gnarui cxqiiircrccur, cjnocum varias UrWs pancs pcragrare, curioiioraquc in cadem occunentia vifcrc liccrct. Mota mirioiiiuii >e

comm.oratus

Luc Dominus Gros %o. tum circiter annos natui ik: in hflc noltrd Clvitate ftudiorura causa commorans.faris notus efleCjab c6 fcifcicatum ivit utrum otrsciuin a prxditto Viro //</;? expetitum ipli pr^rftarc veller. Petitionilubcns ilIeannuit,extraneoquc a jatcre pofitus ipfi perquindccim dies comes fuit alfiduus. Verum hoc elapso tcmporls iutcivallo, conqueri coepit //4// quod fibi dcficerent nummi.ficque coraitem fuum non paruni pertuibavit, cum pertiraueric nc a fe ipfo, eorum itidcm lum fatis egcno tali adhibito cxotdio mut uam fumerc
faila cll
; , ,

nime

cum ctcnim Domino De

vellet

pccuniam. At ipfum

fcfellit

fuus timor ;nara fubinde

exeo percontatus

cft//4!/tfi

num

ali-

quemnofTec aurifabrura cujus follibusaliifqucinftrumcntisuti liccrec, quiq; varia pro opificioquopiamperagcndo neccnariafuppcdirarc non recufarec.lndicavicquendam nora!ne_5mjpominus Cw^ad eum]uc Italum continuo deduxit. Ille non invite &L caiillos &: fta nnura pu rum,&: racrAurifabcr ^ propri^ cum fubminiftravit. Quid fit cnrium^urrenicm, & alia 3 Vir cxiifleTofficina nc fja prxfcncia extranco molcfta forct hicque famulum unicum cum Domino Groi in alccrum vero mercurium cutrcntem im(ibi comltes paflus cflcc,1^l cacillorum alterum ftannam mific, priorcniqucciimlgnifollibus incitato aJmoviflet, mctailumquc contcntum fic prompte fu, ? ,
,

mcrcurii tantum excalfalionem remiflioilac placiJioti dedit vulcano,huncq9 fic difpcfuum ftanno fufo aimifcuic,ncc fada mora alkjuid ccrse cui pulvifculus ru^et imraiftus eiaj: in confociaca ractalla projccit. Hinc turaultus aliquis, fumufquc multus in caiiilo exortus at longvS
diircc.poftcriorcm
a:i
,

nonfuerunc difcordix jflquidcmraomcnto quafl tranquillaia func omnia, maccriaquc mox ia forinas cifjfa raaflas fcx pondcroflores acquc verc auricolorcs pr.rbult. Hinc advocatus eft aurifaber
ab eodcmque UaIus exquifivic uc examlnl rigido ac fcvero fubjiceret materiani quam ipfi cftcrcbat minimam fcilicet h maffi^ illis qnas e formis poft raox mcmoratara e carillo cffufionem eduxcrac. Aurifiber lapidc lydio ac induda aqua ftygla i:iinime contentus portiunculas
oflicinie magifter,
,

jnaierix fibitradir.x ocr cupelLc fcu cinctitii

cum

forte parati toituias


,

antlraonllque voiacitaicm,

ponderis perducliruatemque cximiam fcdionem in mctallo vidiflcc, mirabundus exciamavit fe nunquara talc autcra tiat.iflc ciimque cjus maflularaloomniumquarfuppcditarat prctlum muha cum gr.uiaium adione ab Jtalo acccpiflct

cum finc

ulla

pondcris diminucione aliquandlu vexaflec

&

abiit

/;ir

cum Domlno

Gfos ad Monctariura publicura nomine

B4cm

cui

pro.e6 dupiionum

m\no Gros

Hfpan-roram qjaiuitaccra xqulponderacam habuit, pro officio fibl amlce praeftiio dono dcdic, &: poftquam hofpicii

aurum fuum obtulit SC Tura viginti dupliones Do,

fui

magiftro pecuniam

proirapcnsa quamapud ipun. f^ccrac ad abfoluiam fadsfadioncm numeiairec ,quindeclm prxcerea duplioncs .iddidit, uc ex iis pcr dies aliquot cum DoiXi.Gros &c Dora. Bnrean apud qucm operatus fjcrac, lautc viveret, floique cxnara opiparara concinuo interlm parari juflu , ut ex ambulaiionc quadam redux cum pcxdicbis viris comcdere licercr. Veriim fic IUe evafic nec ampliiis vifus eft, fui

dcfidcriumimo adrairacionemrclinquens iisqui ipfum n6ranc, Sz pr.Eterca pecunias prxdidas quibufcum ad totalem carundcm coufumptioncra pro donatoris inftituio appatate vixete. Secundara hiftotiara anno K.8s.raihi expofuic Vir Reverendifl'. ac Illuftrifl'. magno fuo merito jam Epifcopatumin Angliaoccupans ;qui idciuidcm cum raihi exhibuic fruftillum mctalli de quo mox dicendumponderis unciic ad minimum diraldlK. Hlftotiaautemhxc eft. Vir quidam ignotus SC vefte fordidiori amidus aliquando Illuftrifl". Bpyl eum adivit atquc poft aliquod de laboribus Chemi,

cis

coUoquium

ab c6 exquifivic ut per famulos

(fcil.
,
,

prxdidli Boylei

antiraoniura

cum

aliis

quibuf-

dammateriisraetallicisadmodum vulgaribus
,

Sc in ipso Nobilifl". Boylei laboiatorio

fottuna occurrcntibns , in caiillum projiceretur catillufque in furnum fundendis mciallis mittetetur. Quod ciira peratum fuiflet content.ique cacilli jamfufa ccrnercntur, idcra Vir ignotusprxdiaisfamulis pulvifculumexhibuicquemineundcra carillum coniicerenr momentoque
,

tum fort^ aptum ira-

promitabiic jubens uc catillus in furno continetetur ad ignis abfolutam cxtinlionem , ic prxterca ,nec tcns fe poft aliquot horas revecfurura. Veriim cura promiiri oblitus, nec per totam iilam dicm pcr fubfcquentcm vifus fuiflct, ut nec ctiam unquam poftea, Dominus Boyleus tigillum e furno educens inillo confpexit materiam vere auream, quara exarainibus oranibus fub)icicns pro auto prob6 maieria. iiabere coadus eft, prxtcrquara qu6d ponderis eflet paulb infcrioris Acque^hxc eft illa ipfa in benevoleut mihi cujus portion era noniineadmirationeyidi apudJlMjiflimuraVirum hiftoriam hujus enarrationis initio dixi comraunicantem. /r poflibiliAdftrudta hucufque rationibus ac hiftoriis Artis Auriferx feu tranfmutationis tTietallicx nos gratifitate ac veritate, nihil ampliiis in tam litigioso addercmus ai^umento, ni Lectoti Curioso
:

caturos arbicrareraur

fi

hic proceflus duos adferreraus

Mantifla ad Minfichci Acraame ntarium

quidera ex Cariff. Carohjvluluani hiLmiaim adjeaacxfcriptum jSecunTum vcio aquodani


;

primum

lUuftriJ^raagnAiret^u^e^
jninioie probatum.
t>

T
plilcgmi dcponar, uc rorus cremabilis

R y F
,

J T

I
,

O
qoi per repctitas fuhlimationes ita

Prim'.is ProcefTushiccft. Fiatvini Ipiriuis rcdiricaulHmiis

rulphiircus &: volarilis, cvadac

vcrum alkool, &_ua

i:lu;aXii:ii-_

jmgutiulaLiLtfuiixcriamQgn^ttjti^atjf^^ cva^clcacJiiauras^S*: hoccrit primum nolhum iriCi-illruum. Tuiicrccipe mercuriumexcinnabarircdivivum morcfblito per cornutam , &:habebismercurium

puriirimumomniIabc,impuritatc&: fophirticationeexpertcm. Accipc didum mcrcurium rcdivivum, qucm adhuc fale & aceto deftillato cxpia, in vafc vitreo pcrpetuo difturba & fortitcr concure ut acetum atra imbuatur larva, quod dccanra &: rccens aftundc, &: hoc totics reiccra donec non amplius nigrcfcat.Tunc advcrtes mcrcuriura valde corufcum ut fulgor, quod optimi mercurii crit pro operc noftro argumcntum. T um recipe hujus mcrcurii refufcitati partcs quatuor, mcrcurii mcccoriquoufque nulpiftillo ligneo un.i mifce fati propria manu paraci parrcs olo, in mortario Kgneo
,
,

&

lumracrcurii vivigianulum ampliLis appareat,quodnon argrc tercndo& mifcendo alTcqucris. Poftmodum hanc mifturam aludeli inde , &i. igni arcnx comraittc , tempei atura fublimationis adhibc jgnemquera fenfim fcnfimquc intende, tioncc matciiatoia meteorifccur, hanc dexcre collige, Sc ite-

&

raco, uc prius operacus fuifti,quinquies metcorifa.Tunc fublimacum

{ummopcre ncdtarcum

&: cryftal-

Hnum poIfidcbis.Hoccftfal noftrum,fal fapiencum.quod mira oper.uui.Hoc cerc in mortario lignco, in pollincm redigc, ponc in cucurbica vitrca, fuperfunde ad duorum, vel crlum digitorum cminentiam fpiricum noftrum igneum fupiJi prxparacum, &: Hcrmccicc claude,&: in lcntilHmo ignc digerq

&

per horasy^. aliquotics in die movcndo , &: agitando. Hoc exaulo tcmpore , dcftilla lcnto ignc , SC eructabit vinifpiritum una cum fpiritu raercuiiali j hunc in vaic bencclaufo^ncexh.ilct^nffcrva. Refiduo fali rcaftundc fpiricum noftrum igneum,uc fupraclaude,digcrc,deftilla& cuftodi,&: toties repete

doncc falnoftrum fit toraliter folutura &: per alcmbicumafccndcrit cum fpiritu noftro igneo. Magnum iam opus pctfccifti jam mercurius noftcr partialiter factus eft volatilis jam fenfim aptus eric ad Solisvel Lunx rccipicndam tinclurara. Vctiim magnum pcrfecifti opns immenfas cigo Deo rcddc '^ratcs, qui huc ufquc hoc opus mirabile produxit. Jam vidcs qubd hoc opus totalicer fit naturale, &:pariialiterartiliciale. Ncc hoc magnum opus tibi cimmetiis obvolutum tencbris defcri;
; ;

arnigmaribus pfimus, fcd Sole clariias, ut noftti Prifci nobis fcmpcr parabolis, hycroglificis, frbulis iraoofucrunr. His ergo oranibus numeris abfolutis , accipc fpiritum noftrum mercurialcm Ipiritura igncum, qui ventrc fuo chalybem noftrum magicura occultar, &: indc retorta: vitrex, cui rccipiens
,

&

connede, jundurisoptimc claufis, &: lcntilTimo igne fpititura vini igneum abftrahc &: remancbVtin vafis fundo quinta cffentia raercutialis, five aniraa mercurii, quam fortiori igne propclle per retortam,
;

ut planc

volatilis fiat.

ut oranes Joquuntur Philofophi fixum folvas faciefcjue volare folutum , Et volucrum figas faciel te vivere tutum.
Si
,

Hxc

eft

Luna

noftra, fons nofter

in

quo

fc lavent

Rex

& Rcgina.
,

Serva hanc pretiofam quintam

bene claufo ad ultcriorera ufum. Nunc proeftentiam mercurialem jam fummc grcdiamur ad auri vulgi operationem, quam finc fuco, vcrboruraarabagibus&: invidia communicainus, ut ex auro vulgi aurum noftrum Philofophicum habcamus fic ut ex vulgi mcrcurio Philofovolatilcra in vafc
,

phorum mcrcurium, mcdiante philofophica operatione noftraparavimas. In nomine ergo Domini recipe aurura vulgi, purifica illud vulgari more per antimonium ic in granula convertc , qua: fale
,

&

unam, cui fupcrfundc Gftentia: noaceto lavcntur, & facis purura crit. ftr.r quintje, fcu mercurii anira^ parccs tres, ut numcrant Philofophi, a fcptcm nempe ad deccm, ita etiam&r nos numeraraus, eft itaque numerus nofterl-hilofophicus, igitur a tribus&j unocxordimur, Marirentur fimul,ut fponfus cum fponfaad procreandos fui generis foetus, & mediantc calore noftro Philofophico, videbi s aurum vulgi fubracrfum, &: pfine in deliquium coiviiTc, quoniam cft fui genematris inltar cft ipfi & rationc hujus mirabijis iis, &; aurum ex hoc fonte originem ducit proptcrca fontis convettuur aurum vulgi in aurum noftrum,quod Philofophorum nullus huc ufque dercxir.Jara confummatumeftraatfimoniura ;')am deduobus fadum eft unum ita fulphur Philofophicum in
Hujus crgo auri rccipc partcra
:

aiunt Philofophi, fulphitrefolato, iapis iapromptu eft. Gaudc &: cxulta, quia Attalipromptu cuiTithefaurum pofiidcs, &L interim roga Dcum,uc caepri tuaulicriusfecundct, uthucufquc propiRegina,tanquam in tius fuit. Accipe ergo in Dci norainc vas noftrum Phifif iphicura, in quo Rex
cft, &: ut

thalamo

fe

ampledluntur,

&: colloca in

balneo noftro Phil )fophico,

& & c6 ufquc relinc[ue, donec aqua


contrarie-

cerra fadafucrit; tuncfaiStaeft pax inter

aquamSi igncm.iamclementa nullam amplius

tatcm habenr, quia cura elementa converfa fuerint in teri am non araplius contrariantur, quoniam in tcrra cunda eleracpta quicfcunt : Inquiunt cnim Philofophi , Ciim videris aijuam coagulare fe ipfam^

veram c^ oferationes tuas ejfe vere Philofophicas. Aurum vulgi jam non eft atnplius vulgi at noftrum , fcu Philofophicura , ob operationes nofttas primo furame fixum deindc fumrae volatile, deniquc furamc fixum, & in clcmentorum converfione tota fcientia pendct. Primum amum erat ractallum, nunc fulphur cunda mctalla in fuum fulphur converterc potens. Jam tindura noftrafa61:acfttoiumfulphur,quodencrgiam habctomncs morbos in priftinam vertendi falutera. Hxc cft noftra mcdicina univerfaliflima conrra oranes humani corporis etiam dcpioratiftimos morbos. infinicas crgo omnipotenii Deo redde gcaies pro omnibus his qu nobis contulit , &: tu , cum adeptus
ratut esfcientiarn efe
, , ,

^i
adcpriis fiunis,

L E C

O R E
talis eft.

Af.
.

amabo, ne inopum oblivifca: is, ne Dcus tui oMivifcarui lu hoc noflro C pcrc duofcrmcntandi & projiciendi modidc{!derantur,quibusTupprcfTiS nonfacHe qui hos non
operis artificium aflcquuntur, ac proinde fcrmcncandi

mi:gr.>j

cailenc

modus

Accipc fulphuris
,

noftri pi

xdi-

ftipartemunam, &: projicefuper

tres partcsauri puriffimi in crucibulofufi

& in momcnto videbis


;

aurum vilulphuris converfumin fulphur aurirubeum inferioris qualitatisut primum fulphur cujus accipcitcrum partcmunam,^: dcnuo projicefuper tres partes auri fufi, & itcrumconverteturin fulphur,feu mafTam frangibilem; cujws iierum accipe partcm unam fuper tres auri partes,& habebis
mctallum malicabile&:
cara. Proiiciendi
cxrenlibile. Si fic invenics,
rv;in"ie'.)tacu:ii crir

bonum,

alitcr

addc

aliud fuiphur,

&
;

irctum

(uJphur, iive nictiicin.i nollra ad natuiam mei..lliRecipe hujus fulphuris fermentati parccm unain 5r projice fuper decem parres Mercuiii viviin crucibulo cak-facli ,& liabcbis metallum pcrfcctum fi non dc ica coloratur. Si franfatis coloratumcnet fundcicerum &' addealiudhilphurfcrmencacum gibiJeevaderec, adde m-nxurii vivi fufh.icnccm porcioncfn Sc cric omnibus numcris abfolutum. Jam habes hic, Amice, dcfcciptam univerfalera medicinatr*,cam pro faluce ad quofcunque humani corporis morbos profligandos,& ad vicam producendain, quam ad traofmucanda in aurum perfeti{fimum cunfta meralla. Kcdde itaque Omnipotenci Deo intlnicas gnuias ,qui humanarum calamicatum mifertus, tandem hoc noftro xvo inexhaufl:um the(.iurum nobis revelavit, & nos ad commune commodum pacefccimas pra: omnibus pro canci rauneris largitatc > ne delinquas iti confpeAu ejas oramus, alitcr 11 feceris , (ine auro evadcs Midas aurirus, tartar. vfni albi SecundusProceffushiceft. H.eclpe (alis aiJcali falis gcmma:,fal. armoil. ana^i.diffolvantur fcoruminaqua plaviadellill. filtrencur &: evaporentur in vafe vitreo ad Salis puriexficcationcm. Hiclabor ter rcpccicus exhibebicfalia idonca opeii de quo in fequenubus, ac proprerea ill.ierunt ieorlim afTcrvanda in vicreis vafis mundis ac orobc obcuracis. Rccipe uniufcujufque falium prxmemoracocum ^vj. terancur in alkoolfupcr porphyritclapidei aut alio qaocunque duro ,qu6 piclores in coloribus comminuendis utuntur adde reguU antimo-

abibic in luiphur. Tuncfatis

modus
,

t^li.s

evit.

&

nii, ex tartari 6c antimonii partibusa:qualibuscam quartanicri parcc modo ordinario paraci,iij\ accco prohe loci Jiij. Pv.eguius cum falibus fimul coiitcrantur in polliMercurii vivi in Ipir. vini

&

ligneum mortarium immifTo , rncrcurius cunens adj^*ciatur , continueturquc detricio acagicacio materiarum donec di^ilus raereurius omnlno abforptus vidcatur. Immitte hanc materiam in vas vitreum circulatorium in eamque conjice fpiricus urina: rccfificatiffi-miftf^. cum ejufdemuiinxfil. volatij. =).& fal.fixi 5!^. lutencur junclura: luco infra dcfcribcndo per ic dies integros in digeftione lenta reponatur. Poftque reaperco vafe adde fpir. vini reti-ficatifTfbB. obcura ut prius vaspelicanacorium, Sc reponerurfus peralios odlo dies in digeftione
nera fubtililHmum
,

cui in

&

&addita fpir. fangu. humanireftificacifl!tb(5 reobturcturutprius, Icntaquecontinuetur digeftioperalios quindecim dies. Hifce pcradis con-.
lenca,.quamateria' probe uniantur. Reaperiacur vas,

tentaomniavafiscircnlatorii in macratium longioris colliiramittantnrhocquelncinerum balneo

repon3tur,utIent6ignedeftillentur;quxdeftiliatio menftruum operi noftro neceffarium tibi eX" hibebit. Recipc meaftrui per deftillacionem proIcLli partem diraidiam ,eamque fuper materias
in vafe circularorio refticances
,

ac non bene folutas rejfFunde, icauc maceriis pnedlclis cres digu

tosfupereraineac, luco rurfus obcurecur vas ,inquecapfu]am cineribus plcnam immiccatur ad

eam

profiinditatem ut quicquid materia;


,

rium illumque in ftruum dec3nta,novumque refiduis materiis aftunde,luto juntturasobtura, ac rurfus per integros duos menfes uc priilis digere pofter.que decancaco menftruo &: nov6 addico , cum exata maceriarum adfundum ufque vafis agiracione per fpatulam ligneam commocione lucum inducatur , vafque digeftloni paulo incenfiori regiftris fcilic. furni aliquanculum adapertis per tres men:

bene fcpultum ccrnat.ur ; adhibe igncm digeftoeodcm tenore per feptimanas fcx integras continua. Quibus exalis clarum men^
eft

in

iis

&

fes reponatur.

H6c

exaclo teir.povisfpatio vas e capfulaiua cximatur ac aperiatur


;

menftruumqs

contentura ad ultiraam ufqoe >]attulam decantctur rurfiiique fxcibus fpiritum roris majalis ad quatuor digitorum emlnemiam aflande , obturetur vas finelut6 &: per tres dies calori lento committatur
:

abftrahe ipiricum roris

novumque adde,

&: digeftionem rurfus per tres dies repete^

torics iterandoquorics ncceffarium fuerit pio totali falium acrimonia: ablutione, materia contcnta coloris videatur griiei cinericii. Materiam poftea fpiricui roria majalis mifce, p^-obe ablue &: in vicreum vas fundi largioris prompte projice , &; poftquam confedericquantum fieci poterit,quicquid etit lympidi liquorisdccanta,eamque raatcriam fuper ca-

eundem laborem

ac ufque

dum

cinerum exficca, icaucin pulverem abeac grifcum ,quem fupcr I.Tpide porphyricequam fubtiliffimc conteres. Tunc habebis matcriam tuam probe pararrm. P.ecipc igitur hujus mareriae; cera^autehartaGerat.aobvGluta: 5]- cupri vcrcris sd raodt.m ii ftiius defciibendum purgati^^iiiji?. auc ^v. imraitte incrucibulum aptum jCii.cii^ukirrque caibone lato cropertum in ignem intcn(iorem conjice, icaut materia: f.onrcma: pcr horar quadranttm quam maxirre bullianr. Pofi: pra:diftam materiam in formas furfure rriiicc 6 corfpcifas infundc cafque lirrco madido obvoluras
lore
, ,

frigefcerc iine.

Tunc mactriam

e fbimis

educlam cupellx cum oclo pli.mbipuii

paitit

usimpoPr

ue: habebisargentipnri =iij. &: auri ^&. Mangeti BibUoth. Chem.

tt

P llyE F

JT
,

O
,

Vxo Lnto conficiendo acufurpando ad opctanciurn. Primo orl vafis pelicanatorii fcn circi.?!,?torii , adaptctur obtiivameLitun) iigncum , fcu lubcrcum non porofum, quod exquifire ungarur albu*. inineoviprobeconquair.uo. Tum rccipc calcis vivx minii lithargyrii, ac cryrtalli Vencti in alkool pulverati partcs xqualcs albi Hifpanici partem dimidiam ,cumovorum albuminibus agitando commifcc.^ntur &: poRquam benc unita fuerint, extendefi'perobturamentum,linteura forte,fcd non nimis crafTum illndque Uuoprcediao liniatur ; plures lintei ac luti applicationcs
,
,

iterando , donec vas

fatis

obturatum

fit.

Ctipmm purgatur fequenti modo. Rccipe


,

Sal.

commun.

tartari vini

ranturin pulverera lubtiiinimum, igne intentiori ac tcr in aqua pncdiais falibus imprargnata extinguatur. Sic erit purgatura. Sal voUtitc Silfixim ,\it S>cj]>iritm urinA fic parantur. Recipe urinx puerorum iz. circitcr annos

ac dilTolvantur in

aqux communis

aluminis ana |5. contcftvj. Rubeiiat cuprum in


,

natotum

& vinum bibentium q.f rcponatur in magnis


,&per
fex fcptimanas
in

vafis virreis ,ica ut rcplcaotur

ad

trcs

quaN
:

tas,obturentur exa6le

ioco calido pro putrefadiione colloccntur


,

poft

exbalneo arenx tenuls cribrata:. Poftquamomnla afcenderint non tamen (inhac aurera deftillatione duodlcs inceaddei]ccationem,nefcilicet matraciumabrumpatur quaafccndere dcbcnc afccndcrint, recipe fpirigrlfunt infumendi;quando,inquam,ca omnia tum deftlUatum illumque fcecibus rcftltantibus reaftundcndo fccundo ac etiam tertio, cum eodem labore dfcftlUa , obfervando tantiim ut tertia vice materix ad ficcltatcra abfoluram propellancur. Infunde liquorem deftillaium in vas longiffimi quam ficrl porerit coHl, fuperque eo adapta capitcUutt) fuperiiis adapertipi , cujus apertura: itcm capitcllum aliudminus ac carcum impone, junfturas probe lutandoitum macratium In cinerum balnco colloca ,ac pcr rrcs horas igncm ita admovc, ut prirablcnis admodumpoftlntcnlior paulo fiat , donec quafi fudoris guttula: undlquc ine6deprchendantur,tunccnimindicium habetur quod fal volatilead capiccllum c;ccumevehltur icumque liquorebullirc inceperlt,matracium c cincribus ad dimidium extrahatur, remo-

contentum

deftilletur

toque igne frigcfcatcapfula,

ut eafrigcfacia

vafifque extraclis

fal

volatile capitcIU parletibus

adhxrrens educl qucat. Sd//.vwttr/;/^paratur ex fxcibus prima: deftillatlonis , fcllicet illas pluries calcinando, diffolvendo, filtrando , ac evaporando , donec fcilicet fal adeptus fis fixiflimurti, album j quod tandem in crvftallos facile cogitur. Spiritum autem urifi^ ardenttm quod aitinec

Recipe liquorcm puft extraclionem ialis volatilis modo prasmemorato tactam refiduum , repone Inmatraclo longloris colH, ac dcftiljando ad tres quartas , habebis fplrltum orinx ardentem. SPiritfts Snnquinis Himani ita paratur. Recipe fanguinis horainls fani, inter2o.&: jo. annum contuncquc ferum effunftirutl q. f contineatur in vafis vltreis largioribus & apertis per 24. horas
,

dendo partem coagulatam in vafa vltrea Immittc Illaque probe obturata , In loco calldo per menfemintegrum,fcilicec adabfolutamputrefadionem,reponc. Tuncque ui mox dcurina diclura
,

eft deftiila.
,
.

--

Recipe vinl gencrofi q. f deftillctur ex cincrlbus modo ordinarid, donec fcilicet phlegma afcendere incipiat. Recipe rurfus aliud vinum illudque eodcm modd deftilla laboremque repete donec fatis tibl fit fpiritus vini quem In matratium longioris colli immlttaSjhuiufquematratil orificioaptetur Unteumquod poft(^uam circumligatum fuerlt in prardiSpiritHs

wi

ita patatur.

^um coUum paulo profuadiiis intrudatur,


totum
cruftulis panis

cavum quod
:

fic

etScItur cruftuHs panis albl replendo;

operiatuf eavitasfic replcta panno albo lanco ,ole6 olivarum imbut6 ,capicellumque vitreum poft Spiritus purus in vas recipiens abibit , dum phlegma aptctur , ac lent6 ignc matcrix deftillentur
,

ac panno ole6 imbuco

adhxrebit, Si idem fecundo repctas


rorls aut pluvlx maialis

nobiliorcm

fpirltum naneifceris.
Spiritfii roris

maialis paratur fequentl

modo. Reclpe

aut Itidem nivis

exeunte Martio aut ineunte Apiili collelx q.f ex nfque mod6 ordinario fpiritum deftilL). Exaratis jam duobus procefllbus,muItis forfan non difplicicurls,quamvis non xqueMagni &:Nobiles^ac fuls Authoribus reputati funt , nobis videantur,ut nec fane alii innumeri pcr totam Biblioihecam rcfpcifi,clauderemus Prxfationem noftram aliquld tantiim de compilacionis difpofitione ac diftiibutionefubjlcicndo; veriim prius diluenda venit illa objectio qua Chemici impietain opere fuo, tis ac prophanationls eo arguuntur quod Sanl:iffimisScripturx Divinx Oraculis Prxterquam abutantur. qubd etenim niagn6 ar^Is opprobrio non parum ut qulbufdam placet ,
, , ,

Adcptorvim do^trina nihil magis quam pietatem&morumSandimoniam fpirat, quandoquidem cor Sxcu^ll^mpuundiqu,?.que edocec nuljiun uiiquanLlnJabQrihus Philofophicis profec^ integritatejmoruin ,_cbaTitateJn pj-qxitnumj^c^ ^jjtatibusj^acuumjionj^
ac Diredorl coimmeiidatinnjioa Jn^e^revirtu tihusilhriftia^ fecerit. Quis non videt Scntentias e Sacrls Codicibus defumptas, prophan6 fensu apud Ipfos miac ipfum furuls non aliccr' liimc^ufurparl quandoquidem fe continuo coram Deo confiftcrc
,

quamdumeto

non tantiim cum corJc hufniU, &: difcalceatis,utltadicam, pcdibus , Magnum Veteris PopuU Legislatorem Imitatl , ad Luminura iUum Patrem acceduntjfed eiiam oran em nav anc epcxanajJt fe verbis Jg opeti^bns,
ardenti Mofi

inde(ert6 confpicuo,infidcre arbitratl,

Magno

A D
,

^^Tg^ao^omnls^ni^^erfediJDonac^^ accepfqs jiraebeanj: : NihDquc propterea in Sacris Paginis intadum relinquunc quo Numinis gloriam devoro celebrenc ar.imo, canticirqje in cjurdcm confpeLlu non fccus ac Pius ille Rex David coram Aica , Divina: prse-

LECTOREM. &
,
:

fymbolo , ac monumento , (cu pocius , fi ita loqui licet Numinis habitacnlo , cutn poft loiigam abfcnDamHyerofbiymarareporcarecur, magnavi exuitcnt atque non aliicr excspiunc homiues qui iafanirc eos,ac in tanta verborum exultatione prophanarc reputant , quara idem Rex Conjugem fuam Mitfal (ibi quofdam raotus alio forfan omni loco & cetDipore indccoros cxprobrancem excepic. Qaidjgicut^ rairutn Ci viri tah'ccr aftedi , Deogue co ntin uo &c gualidg
("eruix

faci^adjfacieraje^afl^^

ac pra;cip ue Mifericordia'. Divin.x_crga humiles , cele braciojTeoccugentur ? Abfic incerea uc probemus quas phantafmatis fuis forfin quandoque nimiiimabreptrdeTrinicate , atque Incamicionis &c Paifionis Chrifti Salvaroris noin virciic^m,

myfteriis h'berius quam par eft &: vere abufive laboi ibus fuis quidam qu.indoque appllcanr. Tradatus Collc!^ionem hanc confticuentes eorumque difpofitionem 'quod fpcdtat i monendus venit Ledor no.s hic prsctct Epiftolas quafdam Sendivogio adfcripras,raanufcriptos Ccdlces qu^m pauciffimos ioleruifle quaravis innumeri tum Roma^, tum Bafilea, lum ex aliis locis,a Viris in hifce ftudlis quara maxime verfatis nohis amice ofFcrrentur quia fciliccc non ita nu tum cft iis uti,poftquam quicquid fele ctius in_tcLta_Europarggerium__eiL, jam ab aHis in codcni arguraento qui variis teraporibus cTmipilationcs inftitucrunt confarcinatura cft. Itaque ideam
ftri
, , , , ;

Chemicorum Celcbriorura Confpeclupropofitatu compierecontenti, wndccunque cooquitivimus quo il!i facisfacercmus', imo inccrfcrcis etiara fubindc aliis Studio Cheraico apprime facientibus & fccundura ordinem tcmporum quibus Autores fcripfemnc
Borrichio in fuo
,

aMagno

difpofitis
fi

perfcitiorera ctiara rradcrcmus. Vcrura quia

non
jn

faris

Curiofis omnis crdinis fuiflec

Tradatus prarcipuos fuper Migno Operc confcriptos


,

unura coUedos corpus exhiberemus:

ni prius dc AlcheraigLHiftoria

Lapidis vcrit are

a c Tcrrainis Art is aliquid prjelibaflcrausjjto-i//


videri poterit iii arguBibliothecara complentium fncilac proptcrca ab ea ultedus cxpiicand^
,

{M^mum BibJiothec^rwfkaE Libru menro ipli przroifso. Refpectu vcrb Difpofitionis Tradatuura
tura

liraum

erit

illam in Indiculo

mox

fubfcquuturo vldere

jam abftincmus.

Mangeti BihL Qfjemh^tl

tt

INDEX

TNDEX
TRACTATUUM ET CAPITUM
/

BIBLIOTHECA CHEMICA
CVIIIOSA
LlB.
I.

CONTENTORVM.
M.-gnx Artis Mdgifteriuir,ab eoquod
miltx promirtun: d veris Philofophi s hjcufquedicSis fummatim olknditur.
,

BIBLIOTHEC^ CHEMIC^ CVRIOS^


SeCT.
Pfogrejfn

f.ilfi

Akhytx
109

De

Ortu
re

SuBSECTIO L Chemu Diflcrratio AutoI.


,

intelligi

SUBSECTIQII.
Interpellatio brevis ad Phiiofonhos pro Lapide

Olao Borrichio Mcdico Regio demia Hafnicnii Profcflbre publico. Tom. L


5 in

AcaI

Phibfophorum contra Antichlmidiciim

Mun115

Pag.

dum

i)ubferraneum AthanafiiiKirchcri Jcfui-

SUBSECTIO
Confpe&us Scriptorum

ir.

tx Aucore Salomone de BlauvcnfteinTo.1.

Chemkorum Celebriop.38

SUBSECTIO

III.
,

Tom.I. rum eodem Autorc. LlB.I, SeCT. II. SUBSECTIO I.


Athanafii
DifTcrtatio.

Tratatus de Tinclura, yniverfah

ubiin fpctic

contraR. P. Athar.aliura Kirchcrum pto exiftcntia Lapidis Philofophici difputatur,


re Gabrielc

Kiicheri dc Lapide Philofophorum

Auto119

Cap. I. Quid fic Lapis Philofophorum , & an ejus ope veruin & naturale Aurutn arte produci Ibid pomt. Cap. 1 1. Ucrum vera & realis transmucatio unius
metalli in aliud detur.
59

Claudcro

M D. Tom.

I.

Cap. II f. De Lapidis Philofophorum & Tinfiuri 62 conficieud2emodd& ratione. Cap. I V. Perfedum Attis Magna: Magifterium a

Ibid Cap. I. Exhibens occafionem fcribendi. 121 Cap. II. Tradensquid fit TinduraUniverfalis. 126 Cap- III. Quod detur in rerum natura. Cap. IV. Vcntilans anconfnltum fic Cliriftiano immediate ui TinSuram Univerfalem inquirere. 141 Cap. V. Declarans e qua matetia pra:paretur Tin-

ftura

UniverfaUs.

Cap. VI. Monlirans quo


Univerfalis.

modo

i^S priparetuc Timitura


159

66 Azotho cxterifque examinatur. Cap. V. Quo Alchymicos ProceiTus ante addudos <^8 fubfiliere non poiVe docetur. Arnoldo Cap. V I. Omnia Chryfopxias centamina ex
Lullo,
,

SUBSECTIO
Be Metallorum
TrafiJrn utatioKe

IV.
ad
.

Virum Nobi lillirnum joelero J^a^cloctum,Se ren.Princip


168

70 Viilanovano &c.demouftrantur. Cap. VII. Objeaiones pro diSis ProcefTibus eo75 rumque Autoribus, confutantur. Cap. VIII. De doh's & deceptionibus , modifque
queis Alchimifts verura aurum fe conficere polfe hodierno die jaditare uti olim jaSitarunt, ita

Ciinbrici Archiacx um^^Epjft Janielis Gcorg.

jylorhofiPiofcfrot\Kilon !eniis.Tcm.I.

SUESECTIO
Aurum Chymicum D.
Lcvvenheirab. .5 U-B y;^ ,f,.,,: /;
,

V.

Philippi Jacobi

Sachs a
^
192,

&

adhuc non ccirant. 79 Cap. IX. Quod Dceraon ut plutimum fe Alchimise 8' cukoribus immifceat. Al.hymia de illa eft , id Sophiftica De Alchimia qusaurum& argentum Cupro.PIumbo , Stanno,
jungens.inde

ECT

VI.

Vitulns aureus

qucm mundus

adotat &: orat

in

quo

Cap.
Cap.

1.

Aurum magno augmento conflac. De variis variorum Sophilticis operationibns

falfis
II.

&

illicitis.
,

^i
vel illicito

De licito
.

Chymicorum
,

Aurifi-

de rariffimo Natura: Miraculci Tranfmutandi Metalla, ncmpc quomcdo tota Plumbi Subllantia, vd intra momcntum, ex quavisminimi Lapidisveti Phiiofophici particula in Auiumobryzum commutara fueric Hagx Comitis Autorc Joh. Fridcrico HeL
traftatur
;

ci6,quodper appofitionem Tocant fivequopars ad partem id eft Auro metallum quodlibec

junaum
Cap.
111.

illud

muhiplicec.

85

De Chryfopxia artificiali Chymicorum.


pro vero vendi
poffir.

^^

Cap.I.

An Auruoi Chymicum fit licitum. Ucrnm Aurum Chym^icjm,quacunque tandem


ratione faftum
,

licite

ici

Tom. 1.1,6 vetio. Cap. I. De veritate Lapidis Aurifici. Tom.I. p.197 Cap. II. De eadem veritate varia Scripta 199 Cap. III. Hiftoria, de qua pra:cipue in lioc tradacu Autor. 201 Cap. IV. CoUoc^ium inter Eliam Artifiam & Medicum. 205

Cap. II. Decifioncs Juridico-Canonici de Auro 1C4 Chymico frlso & vcro Alchymiveccres apud pnopric 1 Cap. 1 1. Qiiidnam llas Lipis Philofophorum fuerit, & quid tandem prifci Philofophi .c^rumquemoderai Sedatores,
Ibid. per eum intellexerint, apcritur. ConfeiStariumanticlicciwum* quo totum aliud per

SUBSECTIO

VII
Judicia

Delure

Artis

AUhemix.hoc ellvariorum Auto-

rum

&: pr2:fertira Jurifconfultorum

& Rcfponfaad Quxftionem,An Alchemia fic Ars Legitima?CoIIi^cnte Joh.Chryfippo FaTom.I. zio niano.

LI

B.

Bibliotheca:
LlB.
I.
i

kh
iToJo pra-paraiKliim fir & IrbcnJun Cap. X X V I 1 1. Qiia via cx uibus rt^..:;.
-

SeCT. I I. SuBSECliO 1. Lexlcon C hjmicum, Auiotc Gulielnio Johnfonio Chymico. Torn. I. ii^

C!

!"
.

Mei cuiiiis Phi!rop!ioriim


Cap. XXIX.
fic?

Ibid
,

SU
Petri Joh Fabri

BSECTIO

II.

De

Liquore A.kaefl:

quid

fit

&

qiiaiis-

Mcdici Rcgii GaliiciCcleberrimi Manufcriptum nd ScrcnifllHolfatix Duccm

107.

D
Cap. L
tmra.

Fridcricum olim tranfmifTum ,ResAlchyTom.l.ic)!


fit

mtcorum obfcuras extraordinaria ferfpicunate


explanans.

Cap. XXX. An ex liquore Alkiiieft fimplici vei compofito Lapis Philofophorum confici pofTic Ib, Cap. XXX!. Cur Liquor Alk;ihefi rcducat onnia in primam materiam Cmc ulla dimniuta fui a6tio;

AnLapis Philofophorum

in

rcrum na192
in

"e ? ^^P- XXXII. An liquor A!k;.heft poftquam


pertecta in materiam

Ibid.

mecalla
,

primam
,

reduxeiit
vel

fit

ex
re-

2ap. If. Lapis narura.

Philofophorum quid

fic

rerum

mecallis dilfolucis feparandus


ulciir.am

cum

ipfis

Quale hibec corpus Lapis rum >S; qua vefie induicur. Ibid. Cap IV. Qiiibus nominibus infigniatur Lapis Philolophorum. Ibid. Cap V- An Lapis Philofophorum cum Terra fua & Spiriru (ufficiaf in fis ipfo ad ulcimam perfedtionem obtinendam? 294 vel quodvis Cap. VI. An aurum , vel argencum aliud metallum requiratur ad perfe<!iionem Lapi-

Cap.

III.
,

195 Philofopho-

linquendus, uc coquantur fimul ad perfedionem


? ^04 Cap. XXXIII. An Liquor Alkahefthabeat in fe Sal, Sulphur & Mercurium Philofophorum > Ibid. Sequuntur Epiftols aliquot prsediQi D. Fabri

304. &c feq.

SUBSECTlO
Oedipus

IIL

Chymicus

rum

&

obfcuriorum Tcrmino, Principiorum Chymicorum Myfte-

refolycnsj Autore Joh. Joaconlequendam ? 295 chimo Bechero SpireniiM. D. Tom.I.^06. Jap. VII. Quare Lapis noficr fic trinus & unus ? Ib. Cap. VIII. Qj,iaiis fic Philofophorum Mercu^ius ,qui Ticulus I. De Prima MaccriaChimicorum. IbidTiculus il. Dc Principiis Subfiancis in fe omnia ncceffaria habeac ad Lapidem Philoronempe Sul phure & Sale. phorum confcqnendum ? Ibid. 312 Ticulus II.. De Principiis Qualitatis, nempe MerCap. IX. Qtiale fic iulphur Philofophorum qi:od curio Sulphure & Sale. Opus n;5lhum cum Mwrcurio perficiac. itjij Tom. I.jij Cap. X. Qt^iale fic Sal Philolbphorum cujus ope Titulu!. IV. De quatuor Elementis Chimice furaptis, nempe lgne,Acre,Aqua & Terra. Mercurius & Sulphur perficiancur in Lapidem 324 Titulus V. De Generationc, Spermate, Menftiuo, Philorophorum Ibid. Marrice Pondere, Calore. Cap. XI. Defolutione falis nofiri uc per fublimay.S tionem & deftillationem Mercurium & Sulphur Ticulus VI. De Chimicorum fex operarionibus realidis nolbi
, ,
,

liaapericns

&

noftrum habcre vaU-amus.

Ibid.

Cap. XII. Qiio cempore cofiionis Mercurii noftri mecalla perfjda illi finc addenda. 297 Cap.XllI. An in Mercurio noflro peragendo , finc
varii

bus,Secretione,Decrerione,Solutione,CoaguIatione , Dei}rn6tione & Piusquamperfcdtione. 528


,

Titulus

I.

De Septcm

requifitis Arrificis,

nempe

&

diiiindx operaciones.

Ibid.

Cap. XlV. An in Bu^-yro & pinguedine noftra finc Mercurius , Sal & Sulphur infeparabilicer conjunfla
?

de Terminis, Juftrumcntis, Mareriis, Operationibus, Scriptis Chimicis, Methodo Chimis fiudendi, Methodo chemice philofophandi. P-JJt LlB. I. SeCT. IV. SUBSECTIO L

Ibid.

De
ra:

AUh'ifni Difltcultattbus Liber,

inquo do-

Cap.

X V.

Aurum & Argenrum

vulgi quare
'

morcua

dicancur, tur?

&

cctur, quidfcire, quidque vitare debcar ve-

qua via a morcuis

refufcicari dican-

Chcmix
;

ftudiofus

Cap. XVI. An

i^S in Cineribus vel in Balnco Mercurii


fieri polTir
,

rans

Autorc

ad pcrfedionem afpiTheobaldo de H> gheian-

nofiri pucrefattio

uc inde

Buryrum
,

&
&

dc
Pars
I.

Tom.
De Impedimentis
artificem

I.jj(5

pinguedo noHra extrahatur ? Cap. XVil. De Fermenco Philofophorum


quale fic?

Ibid.

quid
,

remorantibus quo miniis ad pretiofa? hujus fcientis notitiam


finein pervenire poffit.
1

Ibid.
fic

&
Pars
Pars

Cap. XVIU. Qiiid

&
?

qualis

Drkco

nofler

cau-

I.

In qua de
In

difficili

540 librorum intelledu agi-

dam
Cap.

fuani devor.ins
I

299

tu'III.

J45
qua
de
difficultate

quid fic Mare noftrum in quo iuor duopilces mira pingucdine pra-dici. Ibid. Cap. X X. Qualis & qux fic Hydra Chyriica feptem habens capica ? ibid. Cap. XXI. Qualis fit illa Conjux & Mulier maritos fuos omnes enecans & intcrficiens 500
X. Qiiale
&
?

Praxeos agitur.
;5J.

P-^g-

Pars IV. Qii2 Artem

Chemicam cuique vitandam


^g,

condudit.

SUBSECTIO
Cato Chemicus
fophifticx
,

IL

Cap.XXII De Salamandra Chymicorum


qualisfir

qui

&

Traiftacus

nuinae Philofophix

Ibid.

quo verx ac geHermcticx &: fiicatx ac

Cap. XXIIi.Quidfit nig-am feram in Sylvis efle, qu<E duin nigredinem deponir, mira albedine inciuitur
?

Pfcudo

Chcmix

&

urriufque
del:-

Magilhorum Charaleriimi accurare


ncanrur.

Ibid.
fit
,

Cap.

XXIV. Qiiid
fiiie

Tom.L

568

&

alis

alter
?

apud Chymicos alatus Leo 6c ex duobus Leonibus unum


,

ficri

dtbcre

;oi
Ibid.

Cap..XXV. De Lapide conficiendo.

De Chemi.-E Ortu. Cap. II. Dc vcra Chemia. Cap. III. De verx Chemii Scriptoribus. Cap. IV, De vera? Chemiae Subfidiis.
Cap.
I.

ibid.

Cap.XXVI. De Puro Naturs, quid &


quoruplex? Cap. XXVII. Purum Minerale

ibid.

quale

fit

&

Ibid.

&

Metallicum quo-

Cap. V. Defalsa Chemia. Cap. VI. DePh^enitics Diagnofi. Cap- Vil. De Phrenitics PiOgnofi.

57

Manget,

Biblioth. Chejn.

++
J

Index Tractatuum
Op.
Vlll.

&

Capitum
, ,
.^
.

De

Phrenicicae

fraudulcntis Magiftc

Dc C3d1"x ^'

Nfyfterio Lapidis Philofophici.

^^^ p.377

Ekcc. >:iv Dc Anima Spjiiru corpore. ?ot Ex( "erc.XV. De conjundtione corpoum & copula
eorum.
"

ibid.

BiBLlOTHtC^ CHEMIC^ CURIOS^.


LiB.
11

SUBSECTIO.
Arthcphix
_

II.

Shct.LSvbsect L

libcr qui Clavis

majeris Sapientid

":

Cui Uermetis Trismen tftt Tabu lJrnarigdii. Semtorum Hermeiis Trijmegtp

dicitur.

Tom. L

rlTuTtJsr^

SUBSECTIO
,

50J

III.

W.
ricur.

Chr.

Kiiegrmanni &; Gcrardi

Domci

L p. Jj^^ C-^mmenrarii'; ilUiftrata. adequibuldam Cap.L Tabula Hermecis invitis


,

Tom

Libcr dc CompoJttioKe Akhcmi/t qucm cdidiC Moricntis R maiuis Ca.id Rcgi /.gvpcio-

rum:qiKm
inLaiinum
Gcbri rcgis
cidlmi
natura
plari
,

Pvcbcrtus Caftienfis dc Arabico


tianstulir.

*,

Gricum labuis Cap. IL Phcenicium Idioma non 34 nativumeire dcfenditur.


Cap.lIL Inia-ipcionesTabula', duoque
Ifrantur.
.^
,

Ti^^m.

l.

50J

SUBSECTIO
Aiab.im
Sumrt-c perfeHionis
;

V
pcrfpica^J.tgiflerii in

uicira Ulu'b.d.
.

Phi.ofi^phi

rua

Ulata. }>5. Cap iV Sequencibus quatuor incids lux fenlum Incifocum SeptimiacqueOaavi V. Li Cao ^'

cx Eibliothecx

vaticauir

excmfi>r-

iiiqmritur.

ibid.
,

undecunque emend.itiiBmo edita jcutn


,

Cap. VI. De nond


dillcritur.

decimo

&

.,

undecimo Inciso
.

vcra gcnuinaque dclineatione v.Tforumf-.^

Cap. VII. Reliquorum


expofit;

^3^ mens Incilorum binorum


87

racum
ris
&.

dcniquc Libri invepigatior,is M

.igifle-

TefamefJti ejuCditn Gcbi],n^ni Coraaliquot additionc caftigatirfimS.

mentariorum

Tabulx. ibid. Cap Vlll. Conftituitur Argumentum adve^rChemicotum IX. Apologia ftudiorum

Tom.
Lib.
re.
I.

I.
I.

^19

Cap. fum Cenfores. Hermetis Trifmegifti


fitionibus Dornei.
in

Cap.

Dc

impedimentis

artificis

in

ope5'
ibid.

'^

TahU

Smar^dina

cum expo.589
it>''i-

Cr.p.ll.

De

Tabiilam. Argumentum verbotuni Hermetis. expofitio Clarior

59
.S9

De Pi-a&ica Operis Spagtrici ad lou^ae parandam.

Medicinam vki

SUBSECTIO
,

IL

vbid. Cap. III. Cap. IV. De impedimentis cx fortuico cafu. ibid. Cap. V. Dehis qui-artificiconfideranda funt. ibid. Cap.Vl Deperiuafionibus fophitfarum. Cap. Vil. De principiis naturalibus fuper quibus
adioi^.es fuas fnnda: n.^tura.
jxx

impediirentis ex patte corporis. Dc in pcdimentis ex parrcaninia'.

de Hermetis Trifmcgilti Tradaius Aureus in feptcm Capitula Lapidis Phyfici Secreto Tom.L+oo. divifus, cum SchoUis Anonymi.
LlE.ll. SeCTIO.II SVBSECT.I. antiquo Manufcripto fitrba PhUoJ^^hmm ex

Cap.VIlI.
Itarui'.

De

folutionibus ad pcrfuafiones fophiibid.

Cap. IX. De
tis.

rationibus negantium artem

a da5x4

Cohierat

j(^rexcerptaTqualis
editio.

nulla

haSenus vUa

Cap.X.De ftipponentibusin fpiritibusartemfore. ib. Cap. X L De fupponentibus in corporibus lapidi,

Tom.L44f

bus, lalibus, alumiuibus, bauraciis


tibfs

vel crefcen-

46) Amnymt. In Turham Philofophorum Sermo Philolo^lle^ort Sapientum fupra Librum Turbs
-

mm

Arrcm

fore.
,

515
ful-

Cap. XII. DePrincipiis naturahbus Mercutii


phuris

phoium.
Turb hhihfophorum aliud exemplar. AUceorii fuper librum turbsE.

&

arfcnici.

516
5*7 ibid.
ibid.
,

Cap. XUl.

^.lyg -na cx vilione Arislei Philofophi & Sapientum. Exercitationes in turbam Philofophorum.

494 Alkgorns
"^95

De Cap.XIV. De

Sulpliure.

Arfeuico.

Cap. XV. De Mcrcutio. Cap. XVI. De Corpnribus metallicis


fcdfus principiorumnaturaf.

quae funt cf-

4;?
con^.^''*-

J^S
ibid.
ibid.

Exerc
ftet.

1.

Definitio

lapidis

&

quibus

initiis

ibid. Exerc.II. De Cahdo naturali. quometallorum , materii prima Exerc. lU- De ibid. generentur, procreacione feminali modo ex

Cap. X> II. DeSnle Cap XVllI. De Luna. Cap. XIX De Saturno.

ibid.

&

Cap.XX. De jove. Cap. XXI. De Vcnere.

Ji9
ibid.

Exerc. IV. TeVta.


Exerc. V.

De prino Elemento De
dimiffione aqui
,

Lapidis,
.

quod

elt
^'-'^

ibid. Cap. XXII. De Marte. Lib. IL Cap. I. De Subiimatione, ad quid inventa


fii.

vel roratione iuper


^^.^^

JP
I

Terram. Exerc VI.

Cap

L De

diverfitate fublimationis

&

quahcec

De

converfione naturarum

&

commix1010-

Exerc. VII. De Conjugio Solis eftLunx. Excrc. VIII. Qiiod Artis fundamentum
fit

unum quid
'bid.

eft lapis unus.

Exerc IX. De foiulione & 500 rum. L>e Aquam. in corporum Exerc.X. DeSolutione
divifione
.

Elemento-

'

Gumma &
par^tes.

divifione Aquse.
,

ibid.

Exerc. XI. Rurfus de Aqua

&

divifione

Aqux
.

m
5.

Exerc xr.Oe divifionc Aquas & vafis Exerc.XliL De ficcatione Aquaj, coagulatione
apertione.

ib.
,

&

ibid. debeat ordinarie fieri. Cap. III. De Fcibus& Fornace. ibidCap. IV. De fpifnrudine furni. ibid, Cap. V. De iignorum proportione. ibid. Cap. VI. De formaalndelis. Mercurii, Cap..VII. De Sub.imatione ibid. CapVIII. Sublimatione Marchafiti. Tuthix. & ss^ DeSublimationcMagnefisE Cap. IX. diminutorumcorporum. Sublimatione Cap. X. De 5?4 Tom. L ibid Cap. XI. De Defcenfione. Cap. XI 1. De diliillatione triplici fcilicet pcr J'J> alembicum, defcenloririm & fiUriim.
,

calciiutione ac ignis ncgimine.

ibid.

Cap. ^ Xlil.

De

Calcinatioiic.

"i^

Cap.XI

{blioehecx

Chemica:'Lvunolx.
Tejlamenuim Gcbri
Ar.iraaliutn
,

5,7 Cap, XIV. nc CakinatioiiL" cum lalibus. ibiJ SnlntionibusXV. De Cap. Cap. XVJ. De coagiilacio.ie Mercurii & reriim loiutariim.

Indix Regis.
,

Dc

S.libiis

Pifciuni

volatiiiiun. vtgctabi-

lium &: aliorum. - -:


-

Tom
.^

I.

j^i
^i.^

De Can ^ P XVII. ^
.

Mcrcurn per prxcipicoaqulatione b .,j.


59
ibid.

f>

nutnam librorum Gebn fevUfittam


cui prxniictuntur

explteans^

Cap. XVIII.. De Fixione &tT)odisejs. Cap. XIX. De Ceratione.


,

propoluioncs ii6.
brevitaic

idem

argumcntum compendiofa

com-

Lib. Il!.Cap.

I.

De

SulplK>ris& Arfenici eflentia. ,40


54-*

GcrnarHi.
.t

D. Bxercttmoms
r
1
1

PerlTeves
1

'2
568

Cap. Cap.

II
lil.

De De

Mercurii tltentia.
elVentii Murchafita:.

Magnehx

&

tu-

/^ l C^^'"'

L- r nt r ^rahtsfimmtPkbfo^htltbros duos Sumi

j[j;^

ibid.
i^''^-

m ferfeffionis.
i

Tom.

1.

Cap. IV. DeSoliseflentia. Cap. V. De elTentia Lunje. .^^^ Cap. VI. De Martis ellentia. 545 Cap, VjI. De Veneriselienria. .544 Cap. V!ll. De Jovis eflentia. ibid. Cap. IX. DeSaturnielTentia. corporis cujuslibct Cap. X. De duplici Medicina vivi fcilicec alba & ruimperfedi & argenti "
Adminiftratione & mundificationc corporum, diveriificando fecundiim divertitatem 54*^ eiTentiarum fuarum. incomJovis & PrxparationcSaturni Cap. XII. Dc
bea. Cap. XI. 545

LlB. II.StCTIO. III. SVBSECT.I. T.I.61J Kogcri Haroni s de /Jchymia. Libellus cui tituSfec

Cap.

I.

Cp.
Cap

II.

De DL-finitionibus Alchemiae. De principiis naturalibus &


Exquibus propinquius
D15

ibid

procreationi-

bus Mineralium.
III.

ibid. tnateria elixiris fic

eiicieiida.

Cap. IV.

modo

ageudi

&

De

5,^ Igne moderai^do


jbid.

&

continuando.

muni

'bid.

De prffparatione Saturni in fpecie. prjEparatioiif Jovis in Ipecie. De XIV. Cap. Cap XV. Deprxparationc Veneris.
Cap. XIII.

547
ibid.
ibid.

Cap. V. De qnalitate Vafis atqne Fornacis. 6 e Cap. y I. De coloribus accidcntalibus & eflentialibiKs in opere apparentibus. ibid, Cap. VII. De n^odo projiciendi Medicinam fupcr quodiibet impcrfe^itorum. gj(5

Rogetii Baconis de Secretis operibus Artis

c5*

548 Cap. XVI. Dcprxparatione Martis. Cap. XVII. De mollincatioue durotum corporum & induratione moliiiim. Cap. XVIII. De Mercuiii lavacro.
Lib.I V. Cap.
I.

Naturx

d^
I.

de

!,Uiiate

Nagin
,

Epilloia.

^om.
Cap.
I.

J"id.
ibjd.

De &
De

contra apparentias fidas

&

Cv)ntra

Deprsparatione

fubftantise

Argent*

Cap.II.
"'".

invocationcm fpiriiuum. Charaileribus , Carminibus


fermonis

6l6 de &: ^i^


ibid.

&

eorum

in projedtione Medicinas.

54^
ibid-

Cap.

III.

Cap. II. De triplici ordine Medicinarum. Cap. III. De difi-ercntiaomniuni Medicinarum. ibid. Cap. IV.DeMcdicinisVeneris m primo ordine. jjo Cap. V. Dc Medicinis Martis in primo ordine. ibid, Cap. VI. De Medicinis luni in primoordine. ibid. 551 Cap VII. DeMediciilis fecundi ordinis. Cap.VIII. De adrnuiiftratione Medicinarum leibid. cundi ordinis. adininipoft fupplemento defeduum Cap IX. De
^ibid. ftrationem Medicinarum fecundi ordinis. eaingreflu &c De Medicinis Arg.nti vivi Cap. X.

De virtute De

&

redargutione ma-

gi^-

6i8
V.
Inllrumentis
attificiofis

Cap.

mirabili^,(5

bus.

Cap. V.
bt's.

De

Experientiis

perrpefiivis

artificiali-

ibid.

Cap.VI. De Experimenris mirabilibus. i$jo Cap. V I I. Dc rerardatione accidcutium fenedutis & de prolongatione v'\tx humanx s. i Cap. V 1 1 1. De occultandis fecretis natura: & artis.

tS:x

552. rum. Cap. XI. De Medicinis tertiiordinis. 55> Cap. XII. De adminiftratione ibiaris & lunaris ibid. Medicins. Cap. XlII. De examinationibus quibus cognofcicur ibid. utrum magit^crium fit in pcrfedtione. Cap. XIV. De Cineritii exanune. 5H ibid. Cap. XV. De Cementi examine. Cap. XVI. De Ignitionisexamine. 55J ibid. Cap. XVlI. De Fuiioniscxamine. Cap. XVIII. De examine expofitionis corporum
i

ovumPhiiofophorBm. ibid. Cap. X. De eodem ovo fed alio modo. ^a? Cap. XI. De eodem, lld rurftis alio moco, ibid Adnotaia ad Kogerii Baconis Epiftolam
faciendi

IX De modo

Tom.

I.

SVBSECTIO
Cap.

6z4

Avicenn.r Tia(^atu]us de .4/f^m/i.Toro.I 6z6 I. De Mcrcurio ;& ejus natura , nec uon de fuiphure in eo conter.to. ibid. Cap. II. De natura corporum perfcfioiim id tff, Solis ac Lunx ;^ eorum fulphure. <$ ^y

fuper vapores acutos.

5S<5

Csp

111.

De

conjundtione corporis

&

fpiritus

Cap. XIX. De Extindionis examine. ibid. Cap. XX. De cxamine inmixrioue Sulphnris. ibid. Cap. XXI. De examine Caicinationis & Redudionis corporum. 5>7 Cap. XXlr. De examine in facili & difficili mixrionr Argenti vivi. ibid. Cap. XXlII. Operis totiusin uni fumma recapitulatio.
ibid.

&

lapidis drflolutione in

undatione , (eu etiam fufione aoiia fuper terram filam. fbid. Cap.VI. De modo fublimatioiiis tcrr^. ($,3 Cap. Vll. Dc Multiplicatione & Fixione JapiI

Cap. IV. Cap. V. De

primam materiam De cxcradione aqux ex Terra

^28
2.^

dis.

Cap-

<5}i
1

11.

De modo
quodiibet

projiciendi

Medicinam
'n\

tk.

Liber Invefligitionis Magtjlerii Gcbti Philoio. phi perfpicacifT T. i. jjg

tingendi

niccillum

folem

&
I.

lu-

nam. Avicenna de Cengiutinatiens Upidum. Tom. tt 4

,bid.

6^

Index Tralatuum

&:

Capitum
mifla

SVPSECTIO
Ariftotelis

III.

dis Benedi^li

Ann.

141Z.

Robcrto An^

dj

Perfeao

M.tgiftcrio

Traaatus

glorum Regi.

Tom./.
Ariftotelis
fophici.

^38
Taiaitulus de Ptamca Ufidts Thtlo-

Raymundi
ftus
,

Lullii

865 Liber Potejias Diviiiarum di-

Tom.

I.

659

SUBSECTIOIV.
Villa

Arnayi de

Medici nova Philofophi TheTkfaurus didus excellentiirimi libcr cmniiim fmrorum 5c Rsfartum rhdofaphorum
,

&

quo optima expofitio Teftamenti Hermetis continetur. 866 Raymundi Lullii Cliwtctila qu^ & Apertorium dicitur , in qua omnia qu^ in opere Alchein

mix m\x

requiruntur
Lullii

apcrte declarantur.

872;,

Rayraundi
&c

Compendium
Philofophix
de

Artis Alche,

Secretoruai

maximum

fecrcium, dc verifPhilofophia:

Natiiraiis

fecundum
875

fima compofuionc Naturalis quaomnc diminutum rcducitur ad folificum Tom./.662&: lunificum. Arnaldi de Villanova liber didus Novum Lu-

naturakm curfum. Raymundi Lullii Tradatus


Philofophorum,

Lapide

&

Oieo
i^79

Raymundi

men.

^l^

Arnaldi de Villa nova Perfe&um M/tglJlerium &: Cauditm tranfmiffum ad inclytum Regem quod quidcmeft _f/gj Florum Ara^^onum
,

feu Vademecum &C quo fontes Alchemica' Artis, ac Philofophix reconditioris ubcrrime traduntur. Opus 74. capitibus comprthenLullii Codicillus
,

Canttlena, in

fnm.
Joh. Braccfchi Brixiani Lignum vitd

Tora.l.VSo
,

Thefautus omntiim incomparaVilis &L Margariloreperiiur veti compofitio Elixyris quc 14, tam ad albumquamad rubcum, videllcetad

(cu Dialo.

gusexltalico
rolo
plicantur.

Latinum vcrfus a G. Giata Phyfico, quo Raymundi Lulli Sctipra exin

Solcm tum.

&.

Lunam

fub compendio

declara-

911

Arnaldi de Villanova Epiftola fuper

679 Alchcmia
68}

Anonymi Liber Mutus Alchemix Mvfteria


filiis

Artis nudis figuris

evidentirfuTie ape-

ad Regem Ncapolitanum. Arnaldi dcY\\\ino\z Specnlum Alchemite Arnaldi de Villanova Carmen.

riens.

ad fiuem

Tom.

I.

687
698

BIBIOTHEC^ CHEMIC^ CURIOS.fi


LlB.III. SeCT.
Petri
I.

Arnaldi ,de Villanova^/</^itf ram Effemiales quam accidentales ad Bonifacium OiStavum

SuBSECTIO

I.

cum

fuis Refponfionibus.

ibid.

Arnaldi de Villanova Sernita Semi(<e. Arnaldi de Villanova Tcjlamentum.

70 i

Boni Lombardi Ferraiie n fis Phyfici &: /j jChemici excelic ntiflimi LM^rgarita. pretio -ll
fa novella corrcdifljma , exhibcns inirodu-/ (Stionem ad Artcm Chcmica: integram ,
ante annos plus
pofita.

704

SUBSECTIO
Ui\ym
Magiftri
iiica
dic

V.

MagiftriRaymundiLulliiriP/^^wf//, &: P"'


Theorica.

Tom.I. 707
Tejiament. Pars Pra-

Part.

I.

Cap.

I,

minus quadringintos comTom.ll. Pag.i.' liitrodudio generalis ad partetn

Raymundi LuUii

_ (peculacivam Arcis Pag. a Cap_~ll. Introdudio generalis ad partem praft


cam
Part. Artis,
j

fuper philofophico Lapide.

7^3

Raymundi Joh. Gerhardi Analyfts Partis Pra^ica 77^ LuWninTeftamenli. Raymundi Luilii Com^endinm animd Tranfmutationis Artis

Metaltorum

Ruperto Anglorum

Regi tranfmiftum.

7^0

Cap. I. Probatur Artem Chemicam non Pag. 9 eire vcram. veram. Artem Alchemia: elFe 1 Probatur 16 Cap. 1. Cap. III. Ponitur determinatio generalis & ofienduncur caufae & modi difficultatis ifiius quaeftionis , ut & caula & modus proceflfus pro folu1 1.

Raymundi Luliii Majoricani Tejlamentum No790 vtpmum Carolo Rcgi dicatum. Pars Novifimi Tejlamenti Raymundi Lullii
altera.

tione qusftionis
iftius.

iftius.

iz

Cap. IV. Oftenduncur modi Cap.

&

caufe difficuitatis

24
,

806
Lullii Elucidatio Teftamenti. Lullii

V. Oftenditur quod Ars h$c fic tantum unica non folam qiioad materiam , fed per om-

Ravmundi Ray mundi

815

nem modum.
,

27

Liber didus Lux Mercuriorum

in quocxplicatur

quodin

aliisLibrisocculca8^4-

q^^ y i, Oftenditur quod hxc Ars fit naturalis & fic divina & quod per ipfam Philofophi antiqui fuerunt vates de futuns miraculis divinis. 29 Cap. V II. Oftenditur error omaiuui defideran-

tum eft. Raymund' L ul lii Experimen ta_\n qoibus vera: PhilofophTx ChemicaTOpcrationcs clariffime traduntur.

816
Artis Compendioft

RaymundiLuUiiLiber Vaiemecum nuncupavir.

quem
849

tium refie operari qui eft in fine operis, fcilicec in compoficione Elemencorum , & quod hfc Ars 'iomll.ji eft pro omnibus Sapientibus. hic Ars quomodo inventa Oftenditur VIII. Cap. fic fic &quibus daca fit, & quibusnv^n, &quare
,

Raymundi
tatienis
plar.

Lullii

Compendii Anima
dtetallorum

Tranfmu-

obfcure fcripferuiit
,

eam

Philofophi.

jj

Artis

aliud

Excm-

Cap. IX. Oltcndirur hunc L^pidem fimilari omnibusrebusmundi & quot finc nomina ejus , &

8j5 LapiRayraundi LiiUii Epiftola de Accurtatione

quot Philolophi hujus lcienti tetigerunc eain cura omnibusalns fcienciis.Et folvuntur opiniones Anciquoruni

Bibiiothecx
Antiqiioruni ,'qu
probai:.
is

C hemiCc^
quc
-i

Cunoia:
illullraro.

AriftoceUs

Piiilorophia rc'

D.6

Quccn

Libclli

m coin-

54

pofuic
tionc.

Gap. X. r.nprobatitur Sophiftx , Decepcores i3c impoftoresj & olteaiitnr Artem de fe effe-breveiTi & leveinj item tlemonftracur nobilicas & vcritas ejus. 36 Cap. XI. De Fermento & modis , conditionibus Sc propriecatibus ejlis , & converfione quam facit , fecuudum Philofbplvjs hujus Ar.

ad hoc Divlnfi ptxmonicus icvchLifjer Lncis:

loh. de Rupecifs.i

Tom.ILp.S 8+
III.
//

SUBSECTIO
iiciis

Libcr ,Roft rium Philofophorum didus ,compo&- in


II.
,

um.im compilatus dlligentiirime


p.87

tis.

S9
,

Tom.

Cap. XII. Onendirur quld Hnt Elemcnta Lapidis Philoropliorum quoaiodoin ipsu convenianc Sc in Auro, & in on.U!bus mixcis, & imuliter in Ca.lcrt.bus . fecLmdum Antiquos Philolophos hiijus Arris. 46 Cap. XIU. Oftendicur quid fic Tyriaca d< venenum in Lipidc Phiiofophorum fecundum An- tiquos Philoiophos. 49 Cap. XIV. Oftenditur quid fit Coagulum &' quid Lac in L,!pide Philoibphorum & cjuis Malculus & FcemiiU iecundum Philofophos. 50 Cup. XV. Probarur hinc Arcem elie veram tripliciter, 1. Ai!toribus , a. racionibus, 5. a fimiii St
, , ,

Rcftrii Phi/efophoram

^WndExemphr exccm'>
Pa!!oi;)pb.icoium
r>i
-i

piiarione

omnium
-r
>

^""^^

F^'^

UbroTolccanum Ph.iofbpaum maxi<1

m-m.
tuftirtimo.

119

R^f^tri^rn ahhreviatii/ri IgiiQii cTsAitiaCcii^io \c.


13

^VbbtUilU
/^ Philofonhorum.

IV.
5c:-

Guidonis dc Moncanor Philorophi Galli

p.l5.f

SVBSECTIOV.
C la npor
'^^'

exsniplis.
_

-jz
_

Buccina; Tv^d:^iv\s m'mh\\\^

Gmul

Cap. XVj. Soivuntur ratiGues contrari^.cum qusitionfbus intercedentibus not;ibiIibus.


52

& ^
fi-

acicnrHiimiis cx

quadam

vetuftilTima fcri-

Cap. XVH. Roboratur folutio didts quffiienis ol^endcndo m.aceri.im mecallorum cum caulis fuis & proprietatibus ac padionibus e.x qua mareriafic Lapis Philofophorum; 60 Cap.XVIIl. In qiro ex diftis probacur quod Sulphur fit pars matcrialis cum argento vivo aun & La,

pcuta exccrptus.
delicertimu!

Dc

Lapide Phtlvfophorum
,

&

Phyfiraliter

omnibus Phi147

lolbphis edifTcrens.

SVBSECTIO
Correclio Fatuertim
.

VI.

Traclatus perutilis

&

aii_

//

pidis Philofophotuir!.

62.

Cap. XIX. Probatur qnod Sulphur folum fit materia Lapidis Philofophorum , & Auri (ecundum antiqnos Phiiofophos. ^l Cap. XX. Pramittuntur qu^dam ad folutionem

ihcncicus.

16^

B S E

C T

O VIL
de Arte Che171
''

Marfjlii tieini Flocentini Liber

ultima: rationis

Fhiiofophi

&

aliarum non fo-

mici.

lurarum
tia
,

prius ioquendo

&

de adu & potende peif.6td ac iroperfedo io re-

SVBSECTIO
Cah'd
fiui

VIIL
in Lati-

bus. &c.

66

Juci Liber Secretorum Artts ex He-

tap. XXI. Probatur quod ex Aere


poteft fieri
folvitur.

&

Ferro norj

bra^o in

Arabicum

&:

ex Aiabico

Aurum

&

Argentum per Alchemiam,

num-vGrfus, incertd interprete.

105

& 70 Cap. XXII. Probacur metalla imperfecia non converti in Aurum a natura in mincris; & folvitur.
*

''S V fi S IX. I Kalid Rcgis Philofdphi acutiirifni Liber Trium

EC

71

Vtrhorum ex Manufcripco longe


cellentiore.

aliis

prs:-

Cap.
.

generali

^ , lecuudum ad mecalla naturum , oftendendo quo modo Ars poteft fequi Naruram &c. -ji Cap. XXIV. De Principiis mccallorum in fpecie , & metallorum generatione fecundum intcntionem natui^sE, .& de fignis generationis; oUendendo qubmodo Ars tlebet fimiii n odo fequi
.
.

tatione

XXHL Traia^atur de principiis Metallorum in & eorum generacione, & tranfmu


,

1S5

S
,

V B

SEC TI O

Merh'ni

/4/ii^on/

X. -,. ^ profundiifimum Lnpdis

Philo'

fsfhiti arca'jum [ictfcc^ coim\i\ci\s.

i^l

v-^':\-y.

JVR^JFfTin YT xx^r-,Thefaurs philofofhia.


19;,
1

Anonymi
ii.fi.
'.

Nacuram
piis in

Sc

fimilibus iig[iis& fimiiibus prinei.

V R

o F ii
Q

r UT i

n Y U A

T 1.
//

generatione Lapidis. 74 Cap. XXy, Defimilitudinibus generationis fcetus ex fpermate & fanguine menftruo , avls ex ovo , co^mparaudo generarinuem Auri eJcSulphure & argenco vivo , &Lapidis Philofophorum ad generationem ipforum. 16 ftnis Tr?.6tatui, con.(ilsp. XXVI. Imponitur cluditur & epiflolatur vera fle quse dt^a

AafeliabccuUa de Cheniia,
*

cum
,

SeniorJs

Zadich Tcaaaru!5
iciS

&

:.

Anonymi
<i

XIII. ^ ^^<.(t,'C veteris Philofophi Confdiim Conjn,.

//

ii,

k-a dc Majfa Selis

.,

reautci &:

Lun Libr, III. ve= incoropaiabilcsex Atabicoin La/-t-

linum fermonem redufti.

%:,

func.

79

'iSUBS^ECtlO
,

H.
,

LlB.
ciarc

IILStCr.

II.

SUBSECTIO

I.

Johan. de Rupcfcifsa Liber Megilierii de confeciione veri Lavidis Philofophorum

&

Richardi Anglicl Libellus uti!iiTim"s Tnfi [^uccg , cui titulum fccic Cerre^orium.

Kti,

abfque palllatione editus ab eo viro uti-

VB:

Index Traftatuum

&
cirur

Capitum

SVBSECTiO
Georgii Riplei Philofophi
Or.-liiiisCaaonici

II.

SVBSECTIO
Sendivogii
Sendivogii

XI.
465//

doftifllmi Angli,

P oloni

qiii

vulgo Cofmopolita dl-'^ Alchemi-

R;

''flis

Bnctlintoncnlis

Libcr Duedecim Fonarum,


lus
,

ncq.'aq.

am

rauti2.75

fed inrcg^r.

SVBSECTIO
K'>^
Ordivale dicbus

ni.
fHihi,fc\i

S.;nd:VOij;ii

Thom. Northoni Tradaius Crede

475 Tradatus ^c__Sfilphtf M/! _r<_>. 479 Sendivogii Poloni Apographus Epiftola rum haPoloni
ctcnus incdiiaruni fjpcr Chemta.
Orihelii Commentarttfs \w

^*

^ Natura.

Nevum Lumen Chemi_ iiEU> V ^'^om Dtalog us Mercurii

**$

SVBSECTIO
SVBSECTIO
/,

IV.

Johan. DaufLcnii Philofophi ex crtiirimi RoSicretififarium arcAntm Fbtlofofhorum 3^ tnum.

micum
figjris

495 CheMiihaclis Scndivoo-ii Poloni xii.

Novum lnmen
repcic^s

in

Germania

illuftia'!

m.
J16

Ntinc cxGcimaiiicalinguainLatinam tsanfljtnm.

V.
fhilofo-

Viihgus

intct

NiturAmJiC

flJHm

SVBSECTIO
HydroUthus tftm h oc
;

XII.
'.

Sophictts
eil

f :u

^quarU m
,

Stpicn'
in qi;o

SVBSECTIO
Nicolai Fl.^melli Cornmentarius
charii Optifcultm
in

VI.
53^

Opufulum ChirnHulfi
vi(^::ticev

^>!onv(ii Zacharii Opufiulum chemicum.


Dionyfii

via monftratur, niateria nominatur, &: pro-

Za35^

celTusdefcribiturquomodo

ad p^ni-

verftlem Ttniuram perveniendum, hafter^us

Chemicum.

//

Nicolai Flamelli

Tra^atas brevis

fu Summ*3^^

nondum
S

vifun;.

557

^
'^

rtum Philofephicum.

V BS E

CT
,

10.

XIII.

SVBSECTIO
,
,

VII.

Johan. Franc. Pici Mirandular


dia^que Comitis

Joh^ATUxliTAjigufdLi P. Ariminenfis Chrjfopitia Sz rellus Aureum feu chryfop<tia major MaxiCr minof ad Lconem X. Poniiticem

tum

ajlimaado

Dom. Concori^ureum dc Aur tumcenficieado tum utenda


Opus
,

ad Conjugcm.

5^8

mum.

37'

LlB.III. SeCT. III.

SUBSECT.

I.

Nathanis Albinei Doaoris Medid To.Il.p.587 reum ad Janum Cufinum. 3^^ Kaihanis Albinci iEnygma.
CarmenAtt-

Johan. GtafTei , alias CortalafTei Jurium Do^oris Utbis Straleduufcnfis Syndici 8c

&

SVBSECTIO
fophorum Opere Chemice.

VIII.

// X^enerqfiffimLDominiJBerDardi ComitisMar-. // ^_chi2cJttcyilaiiaLLiber dc Secretifimo Philo-

3^8

^jufdem Bftnardi Trevirenfis Refponfio ad Tliomam de Bono ia, Medicum Caroli V 1 I L Francorum Rcgis fupet eodem
Opert^,
}99

Sxculi oirf4 de Summis NaturA Jdyfitriis , conftrucla ex Ruftico eius maminorc , Phyfica naturali rojorc tunda , per vifionem Gabalifticam defcriPhilofophi
infignis

noftri

Lydrcani artificiofi(^imi

&

pta.

5$5

SVBSECTIO
Anonymi
talairci
,

II.

Difcipuli Johan. GralTei didi

Cor,

SVBSECTIO
Eafilii

IX.

Myfierium Occulia: Natura:

Dc

duobus Floribus Ajlralibus <^grkol* mino^


ris

Ben cdiain Ordinis Libcrdc MAgno Lapi^e Antiquorum Sapieutum. 49 ^aiilii^Valc ntini Libc r Duodecim CUvium, qui' Busoftia ad antiquirtimum L^pidcm AnValcntini
i

inejus AtcaArcani Artificiciiflimi con^

tcntis.

6if

SVBSECTIO
Anonymi,
qui

IIL

tcceflbrum
tur.

noftrorum

aperiuntur

&
415

tamen Dum. d^fpagnet_ cre-

arcaniffimus Fons omnis Saniiaiis recludiEafilius Valentinus


Phitofophici.

dicur EnchiiidienJPhyfijL rcftiruta; , in qu6 verus Naturac Concentus cxponitur, plu-

d e prima
/*

Materia Lapidis
4J-I

rimique Antiqux Philofophisc errores pec

Canones

& ccrtas dcmonftrationcs

diluci-

Baji iii Valentini Brevi':

cua

tepctitio aut

'

perfpippendix , rattoit: !it)iumfuum de

&

idgKo Lapidi Antiquiftmorum,

411
X.

SUBSECTIO
Cono;eries ParacelGcc
tififiihs

6itf de aperiuntur. EjufHcm Anonymi K^rcanum Hergifilci Philofophin. Opus in quo eccult* Natun ^ Ar^ tis circa Lapidis Philofopherum materiam SC

opcrandi

modum

canonice

&

ordinate

Chcmia: de TranfmutAMetallorum. 415

fiunc manifefta.

6+9

SYii-

V
IV.

iblioH-^'" Ull

Chemica: .C iiriote.
narie

SVBSECTIO

non

intclligunt
illis

ne

tam

tuiplfcr k

perditiilimis

fumlvendulis

j,^u

An onymi Philakthg
"iuj

vulgo didl I/itmtus aper-

ftoribus thrafonicis, in

ac impoopprobrium Artis

ad ocdufum

J?f^n

P ajatium.

66i

mere Divin.T,
zq

decipiantur.

Ncccflarium,
,

Anonymi

Philalethx diti Tradtatus de Metal-

fumme proficuum Opufculum


fuit

quale
exara-

lorum Metamorphoji.

6j6

a raundo conditd typis non


trim.

Anonyrai Philalctiix diai Brevis Manuduclio ad Ruhinum Calcjlem, 6S6 Anonymi Philalcihx diiSti Tons ChemicA Phtlofophix.
jfi! -afl.

yj5
,

Pantalconls rurfus

ut

ex

Styl6

appaicc
T//;w-

Difceptatio de Lapide

Phyfico\ in

qua

69^

Ferdlnandi

Hcrtodt

Todtenfeldt
Inclyt.

bam Semiramtdis ab Anonymo PhaKtaftic^ non Hermeiice fizilittam iam vero Feclu^
:

Phnofophiii:
Srat.

&

Mcdicinx Dodoris

far/f

ii

Sapiens

infpexeiit

ipfam

proinvey^^.

Moravia; Phylici Provinc. &c Academi^ENatiire Curioibr. Orphci ad Coilegas

miiris
nler.

Regum

Thefauiis

vacuam
fgi//ata

Ephemcridum
Phiialetham.

Collectores Epiftola contra

Tumha Semiramidis Hermetice


Sapiens aperucrit
fus
,

quzm

fi

697 .Anonymi ad prxcedenrem Epiftolam Refponfio.

non Cyrus
ille

ambitioinve-

avarus,

Rcgum
,

thcfauros divitiafufficiat

6^p

rum
niac.

inexhauftos

quod

SUBSECTIO
Anonymi
Liher Praxeos AlchemicA

V.

7CJ

cum Addi.
700
VI.

SVBSECTIO
L udovici

vin.
,

tionibus Libavii.

SVBSECTIO
Nicolai Bernandi a Crifta Arnau
tis

^i

Delphina-

dc Comit ibuj^ trata t us de Liquort KlchaeB Lapide Philofophorum eorumque matena, operandi ratione dlfficultate,

Phiiofophi &: Mcdici

in

z^/jygmaticum

quoddam

Epitaphium Bononix ance multa

Sqcula MaimoreoLapidi infcuIptum,Owme/itarioU/s.

713

Extractum e
taiu
to.

Caroli

Cefaris Malvaiii

Tra-

convenieniia , itcm de &c, 764 Ludovici de Comitibus Maccratenfis Philofophla: ac Medicinx Doftoris Metalhrtrm ac C^ietallicorum natura Operum ex
Sale volatili tarlMri
Orthophyficis fH/tdamentis recens

viribus ac inter fe

fuper

eodem

Epiiaphio

confcrip-

Elucidatio
,

SVBSECTIO
Anonvmi
Pantaleonis
,

717
VII.
Bifolium

Qua eorum omnium


proprictafes
,

prlncipla
,

cauf^

generatlones

generationum-

Metallicum (eu Medicina duplex pro MetalHomihlbus infirmis a Proccribus lis &:
diti
,

que modi , aperte ac fideliter enuclean* tur. Indeque Artis Cbemicd Theorica ac Pra^ Btc verltas &: ordo revclatur methodo
,

breviori

clariori

diligcntiori

ac

fir-

Artis Herraetlcf^ fub tituio Lapidis Phtlofophici inventa claborara &: polteritatl tran-

fmiiTa

jam vcrodcnuo recognita


circuraltantiis
,

cumom&:

nibus
dlta

requifitis

manitra-

, feu , ex veteribus , feu ex Recentioribus. Scriptore huc ufque prxftiiura fuerit. 781

mlori

quara

ab

allo

quocunque

pulatjonibus
,

fine

dolo

methodice

LiB.r. Cap.
taila

I.

De modo

univerfali

quo Melocisi

&:huius Divins Scientiq amatoribus

propofita. yg^ 7i5> Cap. II. De causa eflficiente Metallorum. 781$ Pant aleonis Tumulus Hermetis apertus in qu6 Cap. III. De Maceria Metallorum. 788 ~aXSoletH merldianum funt vidende anti- Cap. I V. De principiis fecundariis SaJe, Sulfure qui/Iimorum Sophorum abfcondit^ verl& Mercurio. ^ga, recentiorum quorumdam Cap. V. De Sulpiiure. tates PhyficiK ^g^ crronesc oplniones de laudatilfimo 1116 11- Cap. VI. De Mercurio. 79^ Cap. VII. De Saie. y,,^ quore Mercurio Phllofophorum ita uc Cap. VIII. De Materia Metallprum juxta veram jam cuilibet etiam mediocritcr ingenioSententiam. ^5 Co , Regia via pateat ad hoc myftcrium Cap. IX. Defineadquem Metalla creata funt iJi pcrquirendum , invcnlendum &c prxpageneraca. 7^^ randum , In gratiam errantium illumlna- Cap. X. De loco generationis Metallorum. 79^ Cap. XI. De Metallorum Vica. tus. 7Z8 yjjj Cap. Xii. De polTibilitate Tranfinutacionis MetalPanialeonls Exame/f Alche/nijiici4m quo ceu lorum per Arcem. y-a Lvdlolapide Adcprus Sophifta,&; verus Cap. XIII Qjod levls ab auro colQrj& tinftura Phllofophus ab Impoltore dlgnofcunrur ; nullo artitic; fic feparabilis.
, ,
.

Mecallica per naturam in fuis generantur.

&

ii

inftitutus in

gratiam

Magnatum

goi

sS:

corum

qui ex defcclij
ni^ experieniia:

mukrs kctionis &c Vulcapunctum Chcmicum ple-

Ll

II.

Index Tralataum
Lib.II.
run.'.

&:

C,apitum.
Adolj^hi BalduiniS. R.
I.

Cap.

I.

De Puricate& Impuritate MetalloCongelatione

Ch riftiani
NacLirx

Ai

.ulcm..

Cap. II,
ne.

De
De

&

803 Liquefadio-

Cnriofor.
,

Colics.t

co2;aomiiie
I\urx_

Cap.
Cap.

III.

Fixione , Volatilicate

&

80S Cremabili8o<5

Hermetis Auru m Supenus (-r Inferlns Su^erioris gf Infertms H ermet kum,.


Cap. Cap.
Cap.
I.

856

tatc.
IV.'

De

Coloribus, Odoribus,
,

& &

Sapori-

II.

ribus,

S08

De Auro De Aura
De Aura
(Ive

in genere.
effluviis

859 variarum rerum reIbid.

pleca.
III.
,

Cap.
te.

V.

De Pondere

feu Gravicate

Lcvita-

Cap. VI.
tie.

De

Dudibilitate

Mollitie

&

809 Duri811

tica

qua etiam materia Herme860 Spiritus Mundi volitat,


in

Lib.

III.

Cap.

Cap.
Cap.

II.

De Differentiis Mctallorurr.. 812 I. De Tranfmutationis Metallorum imSpeciebus fingulis Auri natura & proprietatibus. S17 Argenti naturi & proprietari818

De Auro in Aura. 86j De Magnete univerfali Aurum ex Aura actrahente. 864 Cap. VI. De modo attrahendi Aurum ex ,^uCap. IV. Cap. V.
ra.

poiTibilitate.
III.

.Cap. IV.

Cap. V.
bus.

De De De

814 Metallorum. 8i5

855

Cap. VII.
rx.

De

tempor-e attrahendi

Aurum Au867

Argenti vivi natura & proprietatibus. 810 Cap. VL De Cupri vel Aeris nacura \' proprie.

De

taribus.

823

Cap. VIII. De coloribus Auri Aura?. 853 Cap. IX. De Auro Aurs potabili 869 Cap. X. D^e Vktutibus Auri Aurae in Regi;6 Animali. ^69 Cap. XI. De Virtutibus Auri Auri in Regno \iinerali.

Cap. VII. Cap. VIII.

Cap. IX.

De Stanno. 814 De Plumbi natura & proprietatibus.bij De Ferri natura & proprietatibus. 827

871

Cap. XII.

De

Virtutibus Auri Aurse in

getabili.

Regno ve874
Curiofor.
(ive

Lib.IV.Cap.I.DeSulphurevuIgari&SuIphureis.SiS Cap. II. De Mercurio & Mercurialibus, ut Arienico


,

Mclchioris

Filben.

M. D. Nature
Epiftola
,

Auripigmento.

831

Cleandri ad Colkgas
rum.
B.

bre-

^jj Cap. III. Dl- Sale communi. Cap. IV. De Atramenris, Alumine& Nicro. 854 835 Cap. V. De Tyrite & Marchafita. 835 Cap. VI, De Sribio. Cap. VII. De Artificiali Metallorum generatione , multiplicatione , tranfmutaticiie & nutri-

vis enumcratio halefins a fe in chemi.i a&o-

875

De
~

Sp iritu

LMundi

Pofitiones

ali-

Tom.II. p.876 ^"quorT Andrcx Cnoffelii Refponfum ad Pofnio/ies de


Spiritu

tione.
,
,

....
'''"'
'^"

856
f.
.

CMundi

quod

in fe

coniinct Refern-

tionem

Tumbx

Semiramidis.

'^Pr^tl^i'!^ " ""' nem exhibens,

^"^
I

r' '^^

rrames

facilts

&

880 pUntu ad Kuream Hermetis

Arrm
Dan.

reta perducens.

SVBSECTIO
// Claudii Gcrrnain Dol:oris
tis Parificnlis
,

X.

Srolcii

887 Bocmi de Stolccnberg Hortulus


conformatus
i
,

M edici VnivcrGtafi

Hermetictu e Flofculis Philofophorum cu-

lcen Philofofhi^ occulta.

ve ve-

pro

incifis

&brevi{llmis vecfludiofi

raMeihodus componcndi Magnnm Antiquorum Fhtbfophorum Lapidem.

ficulis

explicatus

qu6 Chemiq

pro 8^5

48 j

Philothcca uti , fefriqucLaboratoriorum miniftti


,

recread poflinr.

BlBLIO-

BIBLIOTHECiE

CHEMIC^ CURIOStE
LIBER PRIM US
^lm
per
y

'uarios njariorum

^
,

Authorum Tractatus/
,

Se^iones

Suhfeliones meiioris ordinis gratid diflrihutos

ALCHEMI^
allatis

SCRIPTORUMQ.UE
;

de ea prazcipuorum Hiftoria traditur


Experimentifque non paucis
,

Veritas Argumentis

pro

&

contra

&
,

Jurirconfultorum Judiciis

adjciflis

comprobatur
explicantur
\

Termini

tum Res

ipfas

tum etiam Operationes

fpedlantes,

Ac tandem
eadem

& Difficultates in

Cautiones in Arte contra Impoftores adhibend^ej occurrentes abunde declarantur.

SECTIO PRIMA.
De
Alchemi( ac Primariorum in ed Scriptorum
Hiftorid,
"

SVBSECTIOPRIMA. De Ortu ^ Chemia


T^rogrejfu

DiJJerlatio

Autore

Olao Borrichio
E M I ^ incunabula in antiquiffima profpiciunt tempora. Natam ante diluvium ex Tubalcaini ( quialiis Nationibus Vulcanus ett ) hiftoria fagaciores col-

Medico Regio

6^ in

Academia

Hafnienfi Profeflbre Publico.

ri

qudm ad

illa

auri, argentique

dis

&

terreftribus involuta

qubd etiam rumixturis auri gleba


;

ligunt

eo indudi

quod

ferri

Tubalcaini Magifteria inveniri, fingi. formarique nequeant, ni ratio prius cognofcatur , minerarum naturas inveftigandijcoquendi, purgandi, fegregandi qux uniVerfa reperire non nifi Divini ingenii eft,reperta autem profequi , fabri cujufvis proletarii. Neque enim inficiandum, plus non modo laboris ,fed&, quod praeponderat , plus fubtilis genii ad metalla ris mallei idibus reddenda obedientia requiasrifque metalla, illa
;

Tom.

1.

uno , alterove cum igne confliftu tranfeat in purum, putumque obryzum ; & fi Pfaltmm Davidis Xl. malumus , feptem denique excodionibus in abfoluta perfedionis ftatum provehatur argentum; ciim terrea airis gleba , quod Erkero , y^gricoU, &quotidianis Pyracmonum metallicorum credimus expcrimentis,non ante duodecimos igncs vel malleo legitime obtemperec, vel Mercatori fivc jufto colore , five dudili tenacitate probetur. Qiianquam aucem hodie metalurgi etiam ia Chemicis parum exerciti , metalla ex mineris permiftis facile excoquant , Magiftro viam prsreunte , nccelTe tamen , primum Inventorem Magiftrumque
,

Bibliothecx Chemicae Curiofse


giflrumquc

Chemicum

eirc

ita

hodie pyriuin

il-

lum

pulvereni- quivis e circulo Carbor.urius prseparaveric , Benholdo Svvarti.iu Chcmico , poft Ro~
Bacor.er/i
,

exordia , ut diluvio priora , libro 'l^i*-i^ infcripro ad Angelos ix'!?'?*'^ referre vjdetur: Verba qu2 juxca mecum in Manufcriptis BiZofimi
,

^eriitm

pedum
ni(i

viani oftendcntc

que.n
lecu-

blioth
liger

llcg. Parifina:

exftantia legit
tf^su

adeoque in
>i

aine

folida quinquaginta,

&

hoc amplius

>

notis idSuftbif Chronica}am ante exprefTic Scaita

la iguoraver^.

a Corneho Drebbelw Checalendarii , feu thervcl vitri mico profcftus eft ignci {Scarlatcoloris ulus vcl cgregii mofcopii ,

Nec

habcnt
,

<l>oKr!C!?(nv

y^dxi,
^ri-ntj^

Ttt /3/r

/3aoi, uiyuxJcu

hl: ici 1t
'i.fft,'t!<;

'Efjivi'ij/,ov(^at lij/n

Sshuovwv 'Yf'&'> i bt 787? ^i/ffixoK ,

yuuou^lv.
x-mcni

^
071

^iViv

didi ) cjuo Inperbiuut panni Bclgici, invcntum jCLini utrumque nunc pari klicitate plebcii iiTiicentur artiticcs. Scilicet primi rerum inventorcs intcr infinita divcrfiffimi generisexperimenta srtatcm confumunt ancequam folidam artem,&: Itabiiem , perpctuoque cxfpeflarioni refpondentem abfolvanc. Quaiuvis proinde res ipfa hoc elt , judice l^^ojjlo loquatur Tubaicainum Bocharto ,8i. ipfa vocis fimilitudine perfuadenccj Vulcanuni primum, fupra illis sris ferrique magiltcria experiundo proceffilfe, jnverit tamea in complementum rationum , veraciffimum Scriptorem Diodor. Siculum audire qui a pcrcgrinatione ygypciacica redux ica <^nn^mr. Lib. V. h' ^aito

Icalis

Aoy^
i<v

(^xvioo; ycti

'i^Kfn/^^ tSts

iUvtiw.vfLcTV.
,

Tsto
S57?-

iipxatt au '^^ccieui

n^

B^ttXi

^x^^x*

^Ay^Aoi

rm yiwouKiiiiv TTXvQ. TW V 4^UffT)f iPy-y


'^bir,aa//
i^aM>,'if/.nvtitM
VJX'
,

, iicfi

KXTiA^vrii; i^iSx^a*' ojurai

WV

^g^V
TtovriP^

CTOlT/tP^.C-afTi;
,

'i\ui

oIa -mMCcf,

tk

>(^

jUij^Sv

ui^pihZvnc
(^xc-iOiciv
i.v

v|'i/^a// iSiSjt^itvTi'?' av9-^(ei2<r!sf.


,

'E^ axjrHv
sgiv

cu auurou '^x^c^
r,

k. tjt; Xiycf.vrxA.

ycy^vr.&m;

carrtf*

rrfigTy. t^.-Jha.tomg y_,tf.(.x

<&<

tPtwv

ri-^vtiiy

'iy.x^itmu
/coe-

3 rcwriuu
heiTzu.
i

tUjj /3i/3aov

;;^

);

cvSfv >i^> yiT.yjyi


,

yjrif/i.-.x

e. Di:unt-,

tnuiier

Sucroi Scripturx ,Jive^


,

librt ejfe geniernm aliqiiod genm

qitcd 7n:tlieribi*i uti,

tur.

Aieminit cr rei oinnis doHrina citm


ipfum
ns,

inerr.orat,

Hermes tn Phyftcts & fere tnanifefia , tum apocrypha tliud Hoc ergo memorant Veteres CT' Divihnjiis
.iriocli

5BV

-^

Kiyi^v
,

iffv'-'Jj

yivvic-^ T?i
'/^cth-/ov
,

'Ci/<

tcv (nSfjpov
,

ii>yx,oicii
,

Scriptura, cjucd

cupidtne mulierum inefcati


opera.
,

uwci<r/,c

Kxl

T -sjE^
,

y.xi

^vavv

xmi a^yu^iv

edocnerint tllas omnia


&
tos

Naturx

Hinc Ex
:

offensl

fj^ rov aTJ^wv


f^c^
Xj

oow. tiuj iK

r?

jrLip:f

^iiyn.mtw

iTn^iy^iTi^'

contingente, e.xtra coelurn manferc


aniinit.

ifitod r/iala

omnia
iliis

TOf x}hx; ^ ^iSia? T*? T srvpli aTruimi; !7Wf^SvM mTg ts Txg n^vx^ Jf^^OjUevoij
dvB-^coTroig
\.

-jy^ffT^^-^i^!'.
,

nil profitiura homines docitijfent.

na-

f^

iz^Ti

ah-

Gigantes tradiint cs.dem ScriptMrs.


traditto yjifJix
,

Efl

tj^tiur pri^

Mii xTnxm
ejje

c.

f^ulcannm aiunt mventorem


,

ma eomin

de his artibus
:

appellarunt

omnis ilUns circa ferrut/i

(y as

&i

aurum

& araliis

geacum operationis, omniumque cffiterorum, quje ignis adionem recipiunt. Quin cj- reliijnos omnes
iiljiis

ufui adinvotijfe

at^ue

tui/i

artificihiu

,tnm

emnibtu hominibui cominHnicaJfe. Coiifpirac rus 0'hff. o. Aunru) Toj K^tjTO^ 'nruyfxtvov u^yi'^i@~' 5
,

Home-

antem librtim illum y^viy.a. hinc Cr ipfa ars Chemia vocatur. Chema Arabibus ex fiocharto eftocculrare,quia fcilicet Chemi^e ars occulta. Non dirtimilia cxcidcre Clementi yjle.vandrino ,flrom.e)uinto, nifi quod d voce Chejnic^ temperec Ux^cQ-ndni^ inquit to; 01 A'yjAoj iKeivoi r oivia p^A-^oov siAtj^^cTSS
:

'oi

xxroAiiB-iiircwTii; siV

>]Sovf

i^iTmv tk
<p7itit
,

'^Tizf fir.rK,

toS?

E'V"' OiTXf
E'fj^v S

^^fluir&j S'

(Rl

'(^ilAlX X.iK^CCVTOU y

Cfawjio

yiujou^lv
S-.&JV

ooxri
,
i)

i!; "yvuKnv

xurm

/Vi/^:v?a)V
{!
,

i.

e.
,

xyytKuiv
ix.i'iS^v

fixAAov

-j

Tr,c);vru>v Sij

twj

Kv/ix OTC(1
15

Craterem tibi donaboviirk arie parattm Argento exfolido, labra mdiquecircnit aunm, VulcanHs fectt. Aurum enimvero fjifle jam ftatim ab initio vel terra Hevilath Gen. XI. abunde docuerit. Quin & artcs Vulcani etam circa aurum aut quiddam ci fimilc curiofius craftandum occupatas hiine

faaixv'

^ Trffivoii? ii%xc-y.xKlx eppv)


,

t^ ju-

nufuiv

^OTZ)taAu\|/if
illi
,

id eft

yjdjiciemus cjuemadmo-

dum

Angeli

qutbusfupremafors obiigerat , ad Vo~


,flliis

/upiates de/apfi tnu/ieribus aperueyini reticenda tl/a,

qux ad ipfrutn pervenerant cognittcnem


Angelis occu/tantibus
,

interea

fve

potius

in

adventum Do-

mini confervantibus
fiu.xit
,

tllinc

providentix dotlrinapro-

fublime illud Pindari ingenium jam olim fubolfocit


,

'OAuuar.
arcA/v

^.

Bptx^

^''v

(ixmkiv
\.

fiiyxg

-/^^vFixig

cr rerum fubltwinm manifeflatio. Credibile utrumque ex lacunis Apocryphis Enochici libri


ifthjEC haufilfe
,

i<paSja5-i

Aepows Tiyjouin

e. irrigavit
)

ma^nus

& tantillum

interpolafle

eo enim

Deoritm Re.x tirbem (o: Riiodum


cani artibus. Hic qui corticem

vivihut anrcM^Vul-

tantum rernm in-

ducunt verba perfonati illius Enochi e.x Syncello per Scalioerum \n Eufebiano opere confidenter allata
:

tuentur , pra;tcr fabulx contemnenda deprehenduntnihil; qui autem o ulorum altero venerandam infpiciunt Antiquitatem > altero Naturam rerum , niagnum inde exfculpunt Naturae myfte-

Kow iJiS|a* ffc. Angcli


icwrciv (PfltpjUay.HiK?

'iyef-yoijai

) ixurig

i(cti

TUi

yMJou-KciA

k,

iTtvcoiiicti;.

Vlfun@^

'E^aKjA
^OU,
"^

iiy.xr@'

K. S-Ulp^-AOC/;,
,

t 'Ap%cvTaiv ii\hx^i miiTv Ttti fjcx-^oua Cr<*V OiiZ(^ OTASjUI/COV , K rU fltTKliscC


,

rium.

Enimvero

in nivibus

illis

plebi calcatis
ircecundi-

J*?

>l Tc

%ey<nciv wiHig ipyx.cmvTWf


yiuixii^ly
i.

0,

TrciriC^/cnv
'^

ccjijroL

oleum

larere aurei coloris

,quod

terris

Kpa-fji,ix

TW
,

r p^^ov iii^x^av
,
>c,

euTit

<c

fatcm immulgeat , non dirhculter Vulcani ope oitendet Chcmicus fagax, fi ifiuc impellat necelTiingeminavit: Xfjc-u v/^iovTa -nv (pii^Tov @iu}v. Quo tabulam Daiiaes de Jovc in pluvium aurum tonverlo inque gremium an;atum deptuenie trahant qi;ibus vacat,
tas.
'/'i^i?''"

SiA/3v

>6 TB

x,aAAW7n^Bv

Tf i/AKiy.rii

;.iO>s?.

Et

do-'

cuerunt ipfos,fosminaj^ue

ipforut/,

veneno) uin terrfera-

Ncc ab re

iterum

'I<r5,u. ^.

menta, attjue cannina, ^ux no.xia aVerruncarent. Primus Hexael , dectmus Principnm , docuit artem con^
ficiendi g/adios er thoraces
,

bellicum, meta/la etiam ternt

cr omne inflrumentutrt cjuomodo aurnm tra-

&

& cuni ingeaiofa Saj^pho %^vc-iv


dum ego ad Tubalcainum
tor
i

siraiS* Aio?

appellent,

five

Vulcanum reverell:
;

qui

non utique de

nihilo Chryfor diflus

Philoni Fiyblio ex Sanchum.ithone

apud Eufebiitm^

nequc
Eujebio

fine

Memphis
,

raciune nobiliffima Chemix pal.vllra in teinploVuIciini, ex Zofimo Panopolite,


diu effloruit.
Scri-

Uent , argentiim^ue , ut pulchra foeminis Vtdeantitr, Docnerunt ipfos cjuoejue Iflendidum, Ifeciofuin^uereddere vuitum Cr e/eflos lapides. Non difcordat TertHllianus ,de cultufieminarum , c.X. Angeltpeccatoilieeebras detexerunt, aurum argentimy res inquic opera eorum tradtderunt , eti.m calhblepharim ,
, ,
,

&

S-^neJioijiie

vel/erumcjue tinBHrasinter

'Zofii/iitt

autem

ille Panopo/iies, antiquilTinius

k T)eo

ut Enoch. refcrt.

pcorum Chcniicoruni Qonrin^ig sftimatus , Chcmiac

tuin C/eta.

atera docueruut damnati Verum enimvero in eo Alexandrinmn , tum Zefimwn tum deniqnc
,
,

Lib.
niqiie Ifurium
:

I.

Sea.
rit.
I

I.

Subfea

I.

Enochim {genumum Enochi kriptam magose venerationis in .^chiopia exftare Duretus tradidir fed quod memorabile , Eupolemus apud Ettfebiitm docet Aftrologiam ab Enocho pervead Abiaamum.a Mathufalemoad tnochum, ab Angelis ad Mathufalemum. Dc Enochi tibris varia Aldret<Lj ) a vero deflexiflTe conflat. quod temerarios illos Angclos a filiis Dei , hoc eft Patriarcharum, diiuvio fuperiorum liberis nefcierint difcernere ncque enim Angelorum fuerit , in qnamuiiecunque tandem illos reponas orchelka rum amoribus irretiri & Samfonis cxemplo pellices in arcanorum fuorum admittere confcientiam. Ut adeoque nihil vero fit propius, quam Angelos hos,id elt , Sethi Tubalcainique Nepotes,
nille
: , ,
,

Is ergo Manethon Sebennyta , HdiopolyfHfius lamen faccr /Egyptius , Ptolemxo Philadelpho C ut ex Eitfebio patet ) opus fuum immenfi laboris, tnbus voluminibus exceptum infcripfit quo vetcrcm omnem Chamigenarum .(gyptiorum hiftoriam , fcientiamque complexus ett , non hauftam iilam ex mulleorum librorum turbidis fipe lacunis, non ex propagacis per manus vuigi fabulis fed cx columnis in Seriadica terrapofitis, bona fide
,
,

verfis in lingiiam tritiorem hieroglyphicis , pecitam. Inhanc Ytmjofephus Itb.l cont. Apion. Ma^ nethon ita<jue P^ir zygyptius genere tfed Gr^tcjt dtfci-.
.

plink eruditus ficuti palarn


,

eft, fcripfit

enimfermonz^
,

GrdCOjpairiam hifloriam, exfacris,


fretatus lihris
,

ut ipfe ait yinter

in multis reprehendit

Herodotum tan-

proboium Parentum improbosfilios cum a


,

Patri-

(juam ex ignoraiione rerum <iygyptiacarum meniitum.

bus reticenda Natur^e myfteria edodli elVcnt, Cainitidarum mererricum vittos amoribus incempeftiva garrulitate Majeftatem fecretorum profanafle , e6que intei alia iram in fe accendifle Numiuis.

Pauio poft

docet Hycfos id efi , Reges PafioPa^ores ( i. e. Ifraelicas ) obtir.uiffe tygyptU7ri annis undecim Qr rjHingmtts , &c. Suidas
:
,

Hic

res ,five captivos

ita

Macva/3-u?

AfoozroAJw?

'^

'AijiTfj?,

"S-i^w^j^vnii
<K
,

Veriim

iiargiretur aliquis liberalior


txiij^'(;ai?

Zoftmo,
in ter-

(Pva-ioKoydKO.
(c

(lcU. fcripfit ) SynT6A<sJ,wix.

iiCiZv

Clementiqtie gcniis

inicia

Chemis
,

ras propagars accepta elie referenda nihil adeo hoc obclTet artium Reginae; cum novi(Teeam,quam primos Auftores a Deo agnofcunt didicilTe , magnis illis mentibus vitio ncquaquam vertatur , (ed cognitam fcelella futilitate divuigalTe. Neque

aAAx nvx ac;po\io>iJ!,i.ar,. bx hoc M^h'eihone Cii]\iS lacinias tantum nobis reliquic temporum iniquitas fua haufit fulms Jfncanus ex Afi icano Eufebtus Farnphilus ex Eufcbio (jeorgius Syncelltts ex
,

vero gladios , & aheneos thoraccs & cartera bellandi inftrumenta paravilTe crimini cuiquam impuneque gemmas expolire , metaila pretiofa tatur excoquere calliblepharon temperare in erubef<\ux artificia tacendis hodie numeratur artibus
,

Syncello /of Scaligcr , ut agnofcatis quibus gradibus laboriosa inveftigatione contendacur ad veritatem. Didicit ergo prjECuntibus vetudiflT!-

mis
tias,

his

columnis OHaneihon
,

ccnt Scripta

primum Thoyth jCgyptium

ut Et<fehti,va dofcien-

men eorundem

miniiterio

Angelorum

in

terras

demigrafle Enochi Scriptum alieverat. Et quid demum iddetraxeritOratoriiE facultati , quod ferpens antiquus eloquentiffime olim , & primus omnium rhetoricatus fit. Quod fi profcrilsenda

cpz ante diluviales undas viguerant ( & quod inde confcquitur, Chemiam ) infcripfilTc columnis, literis hieroglyphicis , fed lingua Sacra, five igyptiaca, eamque doftrinam omnem a diluviover-

fam Grasce hierogiyphicis iterum notis in libtos tranflatam ab Jgathodmmone , altero Mercurio , patreT^t. Atque ha:c urcunque clarifiima luce radiantia

&

qu:Eab Angelisquibufcunque vel per fomnos monmagnum hodie pharmacorum falutarium itraca
,

ab unguibus
a, )

duorum Germanis Uimi,

amputaremus numerum
alieni operis
,

quod

ut

prodive

ira

fupervacui foret ex noSurnis ffgrorum in templis ififculapii , Serapidis , Ifidis

&

incubationibus

apud Arillopiawm
,

Plautuw

Ci-

Vrfim^ue tuta jam ultimis quae integritahis temporibus elle non potuere tem fuam tot feculis confervaverant illibatam. Ec primo quidem non memorabimus , quories Conringius , nobiliflimus alioqui fcriptor fibi in operc
(

num

Conringii

ccronem, f.imblicum, Philofiratum, Herodianttm,PaH-

faniaM Sirabonem , SerVtHm Galenum , Celfuta, alios demonftrare. Adeo cnim non imAetiHm probari Deo illud mitigandorum metallorum artificium ut facro Numinis fpiritu gubernance per, ,
,

difcatur

Exod.

XXXI.

atque adolefcat facile confecerint ilia Dixit Detu Adofi vocavi Befeleel
, ,

de Hermeticl Medicina excideiic , dum praxcos Chemic^ incuriohor , nunc ad foium judicium fuum , nunc ad Hartmannum Angeiumque Salam Vicentinum, tanquam oracula provocat fed ad tribunal Antiquitatis.in quo fibi foro triumphare videtur litem noftram expoftulabimus. Frimum ergo ConringH argumentum eft linguam^
iilo
,
;

filium Vrijfi/ii

Hur, ex trihtt fitda , impleviejue ettm sfiritu Domini,^ fapienlia ad excocitandum cjuicciuid argento cr tre m^rmore fabrefieri potefi ex auro, iS" gemmis & diverfitate lignorum. Liquet hinc opinor, ipfo Numine Magiitro artem ingeniose tradandi mecalla veiur infpirari non plebejo alicui ZebulonitE, aut Gaditi, fcd nobili ex ftirpe Regia, ex Judx tribu cerebro.

<L/gyptiacam diluvio pofteriorem


ante dtlnvium colttmnis Seriadtcis
infcribi.

ejje
itlo

adeo^ue nthil

idiomate potuijfe

&

Acutum telum videtis, fed quod retunfat lcio di poffic. Initio quidcm non negaveric Convingius, qujE ipfius prudentia eft,^gyptum, tam vicinam Mefopotamise & Paradifi pomariis ,tam foecundam rerum omnium provinciam frequea,
,

diluvio

Artem Chemicam

in

Chami

familia
prje-

'

aiiquamdiudelituilTe muitaperfuadent. Ut teream Kirckerum in Obel Pamphyl. ex Veteribus

oftendentem-,

Chamum

mo
cum

fuperiores
in fatalem

nobiliores artes cataclyflaminis mecallicis infcriptas fe-

arcam traduxilTe
I.

vetuftiffimum ad parces vocare alienum

Manethonem non iUe-

tatam populis incultamque ante illa generalium inundationum tempora utque negaret ab Urfino ftatim reprimeretur docente Caini pofteros \n igypto regnum condidifle , & mox ex Ge7ier. V 1. anre diluvium regnalie paffim in orbe Tyrannos fama (uper aethera celebres , adeoque nihil pJaufibilius quam proximam primas ho,

minum

officins

igyptum ab

iis poflelfitm.

Nam
quod

Tom.
{a)
carpit

A
,

CourlngiLis quippe de Hcrmecica

Chymicos

&

vetercs

&

^gyptiorum Mcciicina Tiadtacum vulgavit quo non mediocutei hodiernos cum in Praxi Magui Secrcti , tum in Praxi Medica. Vciuin cjus
,

lationes, ut
{ito

& alias itidem ab Urfiiio ailatas, dode & ncrvosc admodum cxagicat Cl.uiir. Aucor antiquitate & nobilitate Artis pugnat, ut ia lcqucncibus vidcbimus.

nofteii, iicquc

Bibliothecae
quod iCgyptum diu mari tefiam
accumulaco

Chemicae Curiofse
illa

referant quidam,

demum

Nilotico limo increville


,

,&

diluvio ,cijm lingua


?

caput extulifle undis

non

tegit

tum quod
;

id Cor.rivgium , fi urgeret , hoc ad tenipora eluviem il-

Jam publicam prxcurrentia nulla fimilicudo veri adPtringac tum quod oftendat crudite KtrcherM tegmen illud haudquaquam de toto capiendum ^gypto fed dc modico illo fpatio quod Delta & mare inter/acet. Neque alio Ipedant ilta Strabo^
, ,

columnarum arcana vettere Graece ftatim a ca ne tum quidem natae^ffet Citerum repctendum hic ex Ctceronc libro lll de Nat. Deor. jam olim quincjue numeraros Mercurtos c^oxam ultimum ante linguam GrjEcam natam obiilfe quis probabit ? nam t]u6d fecundum vcrtilfe fcribat, illum pacrem Tati, inhoc, Mercuriorum numerotuibantc, hallucinatuni Manethonem non diftitebor. Tertio inftat Conrin.

Sed cr <iygypium iiiquic , conflat. frifcis temporibfis inari fuijje inundatam ufqite ad paludes , ^Hit funt ad Pelufmm , Cafumcjue montem Lacwn Serbonidem : iftxc enim omnia iiifra Delca oflenduritur & ad Delta habitats olim planities fi non ante , certe Ifraelitarum genti a Jofepho 11Juctraduft^. Ulos ergo diluvio antiquiores ^gyprios locutos utique non ncgaverit ComingtM, Obducet Jocutcs ,fed non z/gyptiace ejUod ltngm~
l. r.

ms

Geon^r.

gitts

&

vix probabile videri columnas iilas qutt docirtnamfcrtptam comprehenderent , a dilitvto fuperfuijle. At quid mirum , Conringi , fi columnce xiea: lapidesque aquarum inundationes conicmpferint ? quin & palus ligneus in aquis depadus ad fxcula durat & non duraret annam unum a;s &; faxum ? luculentius profcdto eft fofcphi Anttt^. Jud. Scripio" ris teftimonium de columna illa quam in Syri diluvio fuperllitem collocat quam ut a nuda ho:
, , , ,
,

rttm illud craina dtlwoit pofterim

fit.

Agnofco non
,

dierni fcripcoris auttoricate clevari,calcarique debeat.

JocutosprimosillosyEgyptios ea lingua qua pofteriores , fed ut docec Aianethon lingua Sacra quz itgypti incoiis tunc fuit igyptiaca. Enimvero quid prohibet Sacram hanc five Eberinam iinguam ,quando .gyptiisuniverfis,hoc cft.omnibus terram illam, qux poft ygyptus appellata,
,
,

Verba
''jirtutis

'jofyhi Antio^u.

Jud.

lib.
,

/.

cap.
tpfc

IIL
fir

Seih

fe sludiis totum dedidit


,

& cum

optimus

evafiffet

eiiam Nepoies fui

(itniles poji

fe re-

pr^dni , o" terram patriam abfquefediiione incolercnt ,in perpettiafelicitate vitam e.xegerunt , (^ fidcralcm fientiam
lii^uit:^ui cjuud rfjent ornnes bonii indcle
e]tifjue culitorem irallationem ir.venerunt.
(

appellari

^gyptiacam quoque ? ficut Danica noftra , qui Norvegiam quoque pervant, ibi quidem opportunilTnne nunincolentibus
farailiaris cfi
,

an^^lau'
)

-re

T KA TO. i^vlcC

K.

T^TWl' 2i^KO<7 jtyt>)ir(V

STTifOJiriX.J'

5Vf

Sclavonica Pragx faluta; tur Bohcmica iingua Varfavix Polonica, Mofchua: Ruflica.ciim nihilo fecius eadem lingua fit , & paucis duntaxac dialectorum minuciis difiinfta.
,

cupatur Norvegica

&

auteminventailia ex homintim memoriti dilaberentur, ac perirent priks, ^uampernofccrcntur ,fcte7ites Ada-

vntm univerftlem rerum interitum prxdixife , unurn incendio ,diIuvio alierum excitatis duabus columnisf
,

utriquefua inventa injcripferunt


liivio contingerct deleri,

ut fi lateritiam di-

Alterum Conringii argumentum quantumcunquc aliis videri poteft mihi quidem sgre fatisfacit. Nonne litera hieroglyphicx. inquit figna rernmfunt,
, , ,
,

lapideafuperfles hominibus

difcendi copiamfnceret

& qu tnjcripta

continebiVt.,
ipjis

fje^anda exhiberet
pofttam
, ,

atunt iateriiiam illam ab

non autem fonorum i qui potuit

itacjue

per literas hie"

ijuit

0- uftjue ad hoc tempus durat in terra Sy-

, vel Grce? vero potuit , Conringi , xque enim hieroglyphica fonos expreffcrint, ac res imo per fonos accommodati(Time rem animis reprsfentabunc, Verbi gratia, fi in tabella cxprimam vultum fani 'Sifrontis , numero XVIII. infcriptum , fignificabit figura iftsec , hieroglyphica Danica lingua nAthemenfes ; nulla aiia lingua vim figurx ex fono affequetur. Ita fi Germanus reddac Imaginem Vrfi in campo fefe volutantis , cujus jugulo appidum fic

roglyphicoi vel iy,gyptiace aliqttid fcrtbi

Imo

ria /j^H (4' ^ ({[iy^o ^' t/u/ 'i^vcjei.^u^. Sercnus y%f' apud Caffianum tradit Sethum naturalium rerum noticiam paternaquafi hsEredicate acceptam pofteris commifitfe. Eltotamen, utad (uperiora relabamur, non viderit Syriacamillam columnam

Jofephus
cola;

fuftecerit vidilTe iilos

a quibus rcm
('li\)

percepit: nec faxeam iilam ckoream Gigant um

& Camdenus
omnes

Stonehenge appeiiant
,

vide-

Lugdunum Batavorum

intelligetfagacior

Germa-

nus alius ex folofono vim hieroglyphici, ic.^Baridem Barnefeldii fatum exprimerec hieroglyptes Danus pusro pelle incinnefeldtum jugulo paffurum
<5io
:

& cum

fandaptla tricante.

Quod

fi

inter al-

tercantesde reiigioneTheoIogos fubito in pariete inore Belzazans figura dexcras ftrnicem arde firingencis corufcaret, nemo alius myficrium enodaret, quam hierophantes Danus,qui evidenter inde colJigeret tenendam firmiter teligionem in Saxonia per Lutherum inftauratam. Hoc inftitutum profecutus honoratiffimus Collega D. Mothiitt , jam olim Hieroglyphicistiermanicis juventutem in va,

AngliaDanicx quorrdam potentis monimentum quod in planitie jam pridcm Salisburicnfi admirabundi fped-tavimus,& tamen mea fide fecuri e/Te polFunt , qui tale quiddam in Angliam vidcrunt nunquam Anglia exftare. Oftenduntur in Bibliotheca Vaticana, fi fr/ino fidcs , oSo columns quadratx ia quibus Adami.filiorumque , & Sethi litera: proponuntur. Atque ut ego quidem nec pro antiquitate columnariim Adamicarum pugnaverim nec
runt
,illuftre illud in
,
, :

pro veritate

diiti iy/<j?ir

illint

Herofi

Noham

muita naturalia fecreta mandafje literis , <jti folis Sacerdotibtts Scythe i^rmeni commendan.t. : ita frequenti ledione convincor vetuftiffimos quofque

rii';

Europi Academiis hiftoriam


,

univerfal.cm, lin-

guam Grajcam

aliafque difciplinas promptiffime

Heroas & Legnmlatores columnis memoriam rerum commendalTe nam ut Hercqlis ad Gaditana littora omittam columnas quid clarius Diodori
;
,

edocuit, ciim Parifini iiguras illas iufpeSantes , audientefqne in ftuporem formarentur , rati rhomboseflc Thelfalicos ,aut Magica Canidia? ad Lu-

Sic. verbis lib.


ftio

/ cap.

If. Ofirts , inquit

in itinert

per orbem columniu multis in locis fiatuie expeditionis ftietefles. \x.eium Diodorus Henttles cum
:

nam

crelo

deducendam

lenocinia.
,

Ita

credibile

fuerit Hicroglyphica Eberina

five

yEgyptiaca difenfus

luvio vetuftiora, ut magis facra&diviniora fucce-

non , verborum pronunciatorum fonos xprimi voluiflTe. Ac enim qui potuit Mercnrius
illis

dentibus
,

linguarum

mixturis

modo

fed

&

Jua mapartem perambulajjet in Lybia pofiiit columnam. Strabo ^eogr Iib. XVI Sefojiris totam permeavit tyihiopiam ufque ad cinnamomigeram progrejfus regionem,olienditntttrcjue adhuc ^usidam e\uJ h^ mmema qt columnA (Jr irtf(riptiones,ipi^ Rn^<p,
gtntre
ejjet

t/^gyptius

poflquam

virtiite

gnam

orbis

Cc^

Qui4

Lib.
Quid
evidentiiis famblichi

I.

Se6t.
nis

I.

SubleiSl. I.

teftitnonio ? qui di^ manifefte docec Pythagorarny PUtonem^ue varia in xy^gypto ex coliirnnis MercHrii didictjje } item, columaus ibirefertas effe Mercurii doBnnis. Qind clarius oraciilo Proclt Lycii s qiii

MyfliT.

^gypt.

lib- 1.

ciim diu vixerit Ptolemdus ? > dynafti^ , uc oftenderunt jam antca ScaUger FoJflM, alii , non adverfantur Sacris Hceris, fcd iafpiciente rem occulato anriquario, egregie, paucis
fcierant Rcges concordant. Tercio jam ante intima facrorum fuorum penetralia , & omniaarcana Sacerdotum , cum quibus, ut cx DiodoM Siculo , aiiifque evidcntiiTimum cft familiaricer converfabantur, utproinde Sacra Scri-

Secund?) zJH aiietho'

exctp^is

commentar. primo in Ttmium in hunc modum dilieric iygyptiii ]arn eiimfaHa inquit per tnemoriam femper Tedetint nova: me?noria autem ex htflortaefl; hifloria ex columnis, in quthui paradoxa , ^ua digna admiratione tum in aUtombtu , tum inventionibiii defcripfere_,. Quid illuftrius loco Platonis in Critta :
: , ,

ifigyprii

Jmperium , inquit , AtLtnttde , regebatnr fecttndum Neptuni mandata , ex prafcripto Legnm^ , literarnmjne a Afajonbtn in colttmna quadam orithalcea , circa medium InfnU in templo Neptuni defcripiarufn.. Hic fe Piato a Solone haufilTe fatetur , & Solon a Saitico ^Egypti Sacerdote. Galen. libro I.
contra Jnl. cap. l, In ^ySgypio olim > inquit , artiitm inventum unum^uodqHc a commnni erudttornm confejfu probatum columnis infcribebatur ^uibufdam in
facris locispofltis
,

ptura Gr^cc verfa non potuerit frigus inducere Sacerclotum culinis. Et quis pollicebicur credidiffcripCum illud facrum Hebraicum fe Ttolemdum Divinx fuidc authoritatis ? contrarium vel ex eo
,

haud
fi

appoflto autloris nomine.

Sed

Columnis? fcientiareaudimus fofephurru prognofticon interitus mundi prioris, {i "ierofo Anniano credimus curiofarum rerum notitia & malenca: quoque Magorum artes , fi fidimus Sereno apud
qiiid infcripcum Sechianis

rum cceleRium
;

ipfe , nec pretium pofucrint JudaicE religioni , aut illi fefe adjunxerint. Quinimo ufque adeo poft verfa etiam Bibliaflorebat Sacerdotum itgyptiorum autSloritas , uc ad Porphyrii quoque cevum facra durafle Serapidis in &%ypto teftis fic locuples Eufebitu Pamphilui. Non quiefcit adhuc Vrfintti , fed itafpeciose Diodortu, air, CCXXX. anntspoH Manethonem venii iniygyptum,nec audit ea qiufcrtpfit Maneihos,fed ea fere,
fe

manifeltat

quod nec Ptolemajus


ferie

SucceiVores

longa

^iiAannis
dotui
,

CLIX.

ante

Maneihonem fcrtpferat Hero-

regnajfe in

Opportune

z/gypto 'Deos , cr Vnlcanum &c. hsc, Vrjine, nam neque Herodoius, ne,

CaJJianum; fepcem artes libcrales in V II. xneis & VII. latericiis expre(f.E columnis, fi Petro Comeftori
inhiflor. Ecclef.

que Dioi!o>-'*ihomines Graeci, invifique ad arcanos .^gyptiorum libros infpiciendos admitccbantur;


templis ifta refervabantur & Regum tablinis. Gvxci peregrinatores advenientcs plurima hauriebant efoeculcnt^ plebislacunis, paucae Sacerdotibus, & ignobiliora,quod txStrabone Origene, Clemente Alexandrino, Flntarcho oftendere proclivc foret,
,

Gen

cap.

XXXFII. debemus
exsfeBatiJftma

aflcn-

fum. Sed cur non

ibi expreffa
,

illa

hu-

m.ma falntts

obducit Vrflnm ? quia Vrfle_j, iila forfan ceu cabbala pretiofa permanusa parentibus fine fcripto de volvebatur ad Jiberos. Et quid ^\ ille Sethianus Thoyih non fuerit ita follicitus de religione, quam de propagandis fuis artificiis ? quis coget voluntatem liberam ? nam qux reliqua funt Vrflni momenca contra Manethonis columnas, Exercit. de Zoroaflr. Hermete &c. debiliora func ipfis columnis. Qiiin & vis ea veritatis cft , ut agnofcat poftea Vrflnus , columnas eas vere exreparatio
fticifle.

fi

eo nos detruderet

necefTitas.

Quin

nil

mirum
;

, fi

Manethonis librum non viderit Scriptores ducentorum annorum intervallo intercidunt multi alio afportantur multi in Mufa?is Principum aflervantur paucilTimis infpe(Si ;multi
Diodortti
, ,

mulci

ut vera fcripferint

certis de caufis in fabularutn


:

detorquentur fimilitudinem

Nec

Phyfici

Ma-

Ger.

Ingreditur tamen cum celebratifTimo /oan. controverfiam Vrfinui , & acerbe infurgic. Scripferat libro de Idolol. Volflu) , exifltmare fe Maiethonem fide quidem optima exprejfijje ijla , itnde
Vojflo

ncthonis meminit Herodotm fuilfe tamen conftat ex Dioq^. Laertto , qui in proccmio , Manethonis
,

ipva-ir.m

ShttifA.yi

ufutn fe

oftcndit.

Nec

Jpotelef-

prefitchntur.

Qt*od

fi fefellijfet

fubjicit
,

redarguif.

matiim Manethonis merainit vel Diodorus , vel He~ rodotui fuperefle tamcn hodieque docuerit Biblio,

fent eum Sacerdotes

alii ,fl

mn

ob aliud

faltem ut fic

gratiam RegisPtolem&i Philade/phifibi conciliarent^f nnn^uam enim defuiflL^ , ^ui flbi bene ejje mallent ejuam alteri. Ad hic Vrflnts* : quis ffondebit , excipit
,

theca Mcdicxa , ex qua fragmentum Manethonts ^ Noiraiv Florentis jam pridem defcripfit honoratiffimus Collega Erafm. Bartholiniu , cujus ini-

tium:

non refutatum fuifle


pofitum

Manethonem^

? quis re-

darguit Hermappionem-, ? qui obelifcum pofi in Circo

Homano

literis hieroglyphicis

infcriptum in-

terpretatus legitur

apud Marcellin. lib. F 1 (fr tjHidem ttt cenfet KircherM , falfiffime. Bona verba, VrftneJ tua provide inverfa tibi regero: quis fpondebitrefutatum Manethontm ? quis fpondebit non refutatum Hermappionem ? cui demum mortalium nora cffe poflunt , univerforum , qui periere librorum argumenta ut taceam fufpediores efiTe Italis fagacioribus hodieque Kircherianas illas obelifcorum interpretationes , & Romx adhuc plus fidei haberi a multis Hermappioni quam Germano illi Athanaflo. Sed ecce decumanum alium Vrflni flu.

Quin

&

Maneihon laudatus
,

Tertulliano,\n Apologet.

Referanda , inqiUt anti^uijfiwarum etiamGenttum, per archiva ; iy^yptionm, Chald&orum, 'Thoenicum


,

quos notiiia fubwiniftrata

eft
,

aliifui,

Manethon

<t/-

gyptiiu&

Berofiu

Chaldiw

fed

t^

Iromus PhaentX

tyri Rex. Appofite Philo Bybliui apud Eufebiuin conquerirur Sacerdotes itgyptios tencbras oftutidere hiftoricae veritati & quanquam Sanchuniathonem fciant veraciflTimum elfe Scripcorem , ni,

fium
verfis

Quin c^

ratio

inquit

urgentijftrna

docuit

Manethoni, ne conjam Bibliisper LXX. Interpretes culina Sacerdotum frigefceret ar& cognito fuco. Frigida h^C iant , V rfine^ , &i audaci^ propiora. Primo enim unde colligis verfa jam fuilfe in Grjecam linguam (iacra Biblia , oiferente fuum fcriptum Miintth(mz.j, lon). I.
cateros Sacerdotes non obluttari

iterura hilominus eos opera ejus infuper habita docet eire causa ad f.bulas recurrilTe & iftud in igyptiaverborum Byb/iui , cur Grsci ignorato corum fenfu myftico circa fabularum mterpretationem induftriam fuam occupaverint , difpan fs;

&

Sanchuniathont pe fucceflu. Idcm cvqo Manethoni& nos redderec certos tam fatum. Atque ucinam Hiftoricorum plerorumque hodiernorum de fide Mancthonis tide de reddic quam experieniia ,

EiifebtMt,

Bibliothecx Chemicas Curiofae


Eufebius, atquc lofephus ; Ettfebius docet Manethonem aliaex columnis Seriadicis antiquidimis defcripfilk
;

pauca Lume ,

Scripfit atttem

Demoeritus de tinBura Solis


invexit

&

detjue pretiofis lapidibus dr ptirpura.

Is Jpfc

Jofephus alia ex Sacrts libiis

i.

e.

Sacer-

'Democriius primus in Grjrciam


:
'

auream
yi

dotum Manufcripcis vecuftifTimis in fanis utique alfeivatis ; unde fua depromant Hillorici, in unico
fado cnarrando totiesdifcordiofi dum ego cx Strabonis Geogr. libthoni fuccurro
:

H (pim; rr, <pva-H nomTUf , iiiam fententiam ilw (^uffTv viicoc Yi tpJinf rluj (pvmv x.^-n~ ; nam
,

<Pvns

Demo-

ipfi

vidcrint,

XV

1 1.

Mane,

Sacerdotes 'ygyptii inquit


rai,

in li-

mmprimumha:cfcripfi(Te nonfuftinebo, memor me in Mavnfiripto Ifidis Lutetia: Parifiorum notade hsEC ipfa verba fed facris charaderibus inte,

bro< facros referebant ( iU


firmtibant
tiis.
,

h^ x*i"i"*'

^ '"'"'

riorifacrariodelubri Memphitici infcripta quon-

e]U& fubtilioris ttli^utd


,

habebtnt cognttio-

Ecce f mtes apertos unde haiifit Manethon ! Sedqua; admirabilis fuit Manethonis ingenuitas,
-.

ipCe tradente Jofepho Hb. I. contra Jpton. confefius verba lofephi Ea eft fc quxdam e fxce haufifie Itieris ,fedficut z/gyptiis vero qu Manethon non ex
;

dam radiaffe. Quod 0/lhanem hic veilicat Scaiiger ut Democrito haud quaquam avy^^ovov id aiiquid niiiil efle putamus quod plures haud dubic numeraverit Media Oflhanes ut plures Vtrona Scaligeros. De alio Eufebitu prsip. Evang. lib. I.
,

ipfe confejjks ejl

cfaMis

ejuorundam fine nomine ad-

cap.X- Eademinfiiper Oflhanes de Deo tradit tneo, ijuod Oitatenchiim infcripftt vnlumine. Certe & primi
Oftiianis
cap.
I.

didit,particulatitn ad\iciam.

Sed pene ultra


;

inftitu-

&

fecundi meminit Plinius

lib.

X X X.
VI
.

tum nos provcxit animofa


mus. Diximus
in

Conringit,L>rftniejfue

An-

Vixiife

autem

in jfigypro

Democritum manilib.

tiquis contradicendi vehementia

Chami

farailia

in viam redeajam olim domi-

fefte oftendir
lib.tl. cap.
.

Diodorus Siculus
:

II l. cap.

cfr

VI hxc adjicit
,

cilinm elegifle Chemiam, hoc eft.in jfigypto Cha-inigenarum patrimonio ; Id ut evincatur , inicio obfervandum , ^gyptum ipfam jam olim non taatum in Pfalm. Davidis CV. terram Cham nuncupari,
fed hodicque CoptitisCfcfw, docente Rocharto; Orifide , Chequin jam olim Plutnrcho in Ifide

tjuiri^uetllts

Exiftimant 'Democritum annis c^mbus in ^-igyptovixit, plurinum

Hic nehallucinemur,incuendum, Aftrologiam jamolim duplicem fuifle, fupetn Aslrologiaprofecijje.

&

&

miam, qmCiChamiam. Neque in obrcuroracioeft, cnimvero poftquam Chami filius <.JA1iz.raim ^gyptum poffeiior invaferit ex Genef. XI. nil mirum paternarum quoquc artium qusdam apud ipftim remanfi(fe vcftigia. itgyptumque ex nomine Patris iWius, Chamiam, ChemtamVe appellacam. Hxfille autem in animo Miz.raimi quiddam fcientiae paternx , inter alia patet ex libr. I V. Recognii. CleEx liberts JSf^os mus tnentis Romani qui ita difertc ex Ciij4i inquit , curdarn filiis , qui Miz.raim apPerfarumejue genus i^gyptiorum fe/labatur a fuo duciiur male compertam tradtdit difcipHnam. Hunc
, , : ,
,

riorem illam ex ftellarum coeleftium dcporratis ia terrasradiis petitam;inferiorem autem txlucentibus illis magni matris telluris fyderibus.hoc eft, fplendidis metallorum glcbis derivatam & hoc eft , quod modo ex Pfelto obfcrvatum nobis, Democritum fcripfilfe de 1 indura Solis & Lunac, id eft, uc expre(Tiori nomenclaturareddam ,de fubtili, coloratoque ex auro, argenroque liquore. Scd quando minuti quldam Ariliardii, & in mejiori antiquitate hofpites ut invidiam creent faluberrimat
; ,

Arti, frequenter obftrepunt, vocabulis kidere

Che-

micos

&

aftrorum

tato veteribus utque longius profpiciat

metalla falutare , inufiexemplo , invento Paracelfico


titulis
,

LutHano

agedum ex

gentes qua tunc erant

Zoroaftrem appellarunt.
ille

Hxc

Clemens.

Quanquam autem
five Zoroaflris

ad Magicas artes

Miz.raimi
iliurtris
illa

difciplinam decorqueat,

Anciquis cralfam illam , ignorantemque temeritatem expiignemus. Prodeant ergo in lucem vetufta Perfarum facra , de quibus Ongenes lih. VI. tontra Celfum ica diferte : Deinde ut tn Itbro contra
nos fcripto Celfus

tamen Naudaus luculento Opere magna Hermetem Pythagoram ingenia Zoroaftrem


, , ,

Variam eruditionem fuam iftendat


,

Perfica qujidam inferit Myfteria

ubi dictt

H&c

Virgihum,ParacetJum,Cornelium jigrippam, Ri>gerium Bacenem , Petrum Aponenfem , cxterofque Magiae infamis ab imperita eruditorum plebe poftula-

indicat cr Perfarum doUrina cr Mithra jacrum iit gentilcj : eU enim in eo duarum coeti revotutionum
fignificatio,tum e]us ,ejUaftetlafixieferuntur,tHm ejut

los ita mafcule ab intentato vindicavit crimine ut Del Rio cum fociis aqua haereat & hifura fit. Accedamus Chemidt. incunabula propius. Prodeat ergo in fcenam Eufebius , Pamphilus & ex antiquo Scriptore ita perorct A>]|UO!(.e/T@- 'h^hti-m <pv<n,

quaplanet<t

(^ animdper eoi tranfiius tatefymboluwr


aliis

fcata

eft

inaltum

fuper alioi portis furre^aufcjue


:

ad fummum

oclava portnt fornicem

prima portarum

pluiribea eft ,fecunda ftannea , tertia ahenea , ferrea tjuarta , ^uinta mifti nornifmatis , fexta argentea ^fe-

Mt)X

5wA6iT@- ov
ritPirftii'
,

'Aiyu-Tp.u

^^ r
>t,

luutr.ouJm.
,

/3<*<n-

ptimaaurea. Primam facimt Saturni ptumbo notantes tarditatem ejus fyderis fecundam Veneris compa;

"him

spx*"'

^ ^
crt<f)ti
, ,

Ai^Trla)

k^wv

c* Toi

lifuV
Ito

rantes
lovis

ei

ftanni

fptendorem
,

(fr

motlitiem

terttam
,

Wf//Kfis@-

<riM/

aAAoK
"ifyupn

h^ivin
>tj

(piAoini^otg

cv OK

tratam

& fohdam
&
,

cjuartam Mercurii

efi

Mt**
Q
(^

^J

'E/3pi
>i,

ni|M.ju3iu>)f.
k,

llWi^^Ci^^i
Ao^JIf.
,

ej/<

%.fiija-x

<c

Aiiuv

OT^tpupa<

"OjUc/wf

M(e/-,

iwluii^a-OM TWtf 'Oswva

ui

enim taborum patiens ^negotiaior, ^que ac ferrum celebratus homintbus , quintam Martis propter mifiuram inctquatem variam fixtam Ltinx argenteam ,

Ge- feptimamSolis attream ,coloribusfuis ea fydera refe& quod fuperat anti- rentes, Jn quem Celfi locum manifcftus is error mellahistradit Syneftus juus ille Zofimus Panopolites , quod pluribus in librariorum culpa deprehenditur irrepfifl"e , quod luculento Audore expreflum oftendit fe mihi in portam fecundam , qus primo ftannea appellaRegia ilia Bibliothcca Parifina ut neque pro la- batur, mox ab artisignaro appelletur Vcneris ,ita quo inclinant fruftra cnim ex artis prxccptis rcfingcndus C<//?Iocus: ciniis SyncelU Panodonve
otAAok
n<Pb7i a(viyjj.ciin x^uvl/ewTif liw 7i%v/u/.
,
,

haberi queat. Michael , nominis Scriptor epiftola ad Democritus Xiphiiinum Patriarcham clarirtimc
Scaliger

&

Conringius

Pfellus

celebrati

.AbderiteSfinqak, poftyiiam in zygyptutn pervenijfet,


facris initiatus
efl

Magno

Ofehane in

ternplo
:

Mem-

fhittto fimHlcumaliis i/gypfi Sacerdotibus

& poft

fecundam faciunt Jovis comparantcs ei ftanni fplcndorem & mollitiem ; tertiam Veneris aeratam & folidam quartam Martis, eft enim laborum patiens , xque ac ferrum celebratus hominibus ;quintam Mercurii propter mifturam inxqua' lem & variam, & quia negociatot: eft; fextam Lunx
, ;

argenteaiD}

Lib.

I.

Se6t.
.<'

I.

SuhfeS:.

argenteam ; feptimam Solis auream. Sed cur in Mithri facris planetse illi merallici inducuntur Mithram nullum alium fui(l quan^ Mizrainuim , corrupta a Perfis voce non inconvenienter probat KtrckerMS tn Obelifc. Pamphyl. proinde ciim Hermet fi\c ChutiHan ille Chemia pater , fratri A-iiz.raimo amore junSiffimus mctallorum haud dubic arcana variaaperuerit, non mirum m^-fticam ejus rei in facris Mizxaimi , feu Mithra; faftam men,

tionem.
alia

Quanquam non abnuendum, poftea, uc ita vocem Mithra; ad aliud quidomnia


,

fignificandum fefe accouimodafle, & pro foJe tandem ufurpatam: hinc antiqua apud Grutermn L I MI T H R i. & mox.infcriptio S

dam

que aliis de caufis apud Suffbium ,Tortolet(imqt:z^ & merito vapuler. \n eo enim hpfi cum Sohr.e Platonici,(\u6A Vcneri folum adfcribant oriclialcum , quod cledrum Jovi , quod Mercurio ftannum , cum ex v4igyptiorum per ArabM jam nota praxi, Venerixs dibcatur, plumbum candidum Jovi, hydrargyron Mcrcurio, neque enimorichalcum alio fpe^at qi^anisEs.cumaiiud nihilfit quam ss, jam in vena fua cadmis fuliginibus penetratum quod apud Darienem contingit; jam ab artificibus cadmia admifia fulgidius redditum Eledrum autem fpecies metalli noneft, fed mixtura ex quatuor
,
:

aiiri,

&
,

OMNIPOTENTl DEO MITHRi PISO:

cium

five

unica argenti portione, five per artifinaturx fponte compada , docente in-

ter alios THnio,

NIANUS
nomenclatura

ATER PATRATUS.

Idem

xandrini
ri

Hinc cum ex/lrom. V. Clem. /iU/gyptii liieroglyphico charafterefolem

Serapidi five Sarapidi contigilfe certum eft , quae initio Regi ^gyptio , polt l5eo itgyptio , tandem Soli attributa, unde Itgere eft

apud eundem Grutermn :AII

KAI vox auri jam olim publice fubftiSole Q.uin pro INVICTO InfcriptioneGruteriana: tutain

SAPAniAI

HAiaMErAAill TOIS 2TNNAIOI2 eEOIS.

&

forment , cum Lunam redditufiguram Luna: cornuum prx fe fpeciem ferentem erfingant illi ipfi charaderes hodie ad .^urum , argentumque notandum etjam vulgo frequentanrur. Hinc ex myftica \\\^ciuce If.ua^Q^asxi Hermeticam alii vocant , alii , quod idem eft,
exprelluri circulum
,
,

FRUMENTAR.

AURO SECUNDINIUS DONATUS


Unde non mirum in illa ultro citroque commcantium fi-equentia ad Indosquoque partem illius aftrologix metallicx pcnetrafle, id quodvel ex Philoflrato conficiemus ./^po/Ionius , inquit eur/i Jarcha Brachmane fecretophilofophaitis

DEO

,Thatiticam
lacris

omnibus pcne ^gyptiacis fimu) in hodieque fpeftata jamolim alii, & iuter eos Franc. O^/Londinenfis , & nuper Kirckerus in Oe,

dipo

Kriegsrnannufcjue opportuniffiniaenodatione

omnes planetarum
credirnm
lis
,

ccEleftium

& terreftrium figuras


Mamlio
;

elicuere. Qiiin ex Auguftei feculi

conftac

partes humani corporis


fignis

quiddam cum
hinc fingu-

muneris locoah eotulit annulos feptem ,totidem planetarum diUos ntminibus , <jHos ftngulos geflaret per
fhbjeBos planetis dies
ret die Solis
,
;

cceleftibus aftris habere cognationis

dodecatemorii

fingulas attribuit cor-

fc. ut

annulnm aureiim ge/la-

tJiiartis

argenteum die Lunit , ferreum diz^ hydrargyrinum die Mercurii , die fovis
,

humeros i cancropedus&c. Imo pene abomnizvo illacceporis partcs, tauro cervicem, geminis
11

plumbeum die Saftanneum , areum die feneris planetis turni , quodfinguis fingula re/pondeant me<?//<. ProbcDidymus

&

terrs , planetarum fuperiorum infeniorum conjugia fapientibus videntur fuilVe perfpeda. Appofite Elluchafen Arabs lihr. de Ritib. ^gypt.Philo-

&

&

inlliad

s.'E7r4>;fi5

o"Ap4(Ofa?j;^,

fophi tygyptii

tnlvi^ii^ -AxAiif^tv^. fc.

ftellam

Martis ferream
P/^z/o

hifiortcit , inquit, ijuemadmodum tn eorum inveni fummo /iudio in^uifivere catenamillamj

appellat.
refpexitTe

Apparet eodem quoque

in Cr/*

t^r,

inqait ^urbis Atiantica exterioitre

magnam, <^uamundusfuperiorinferiorico/ltgatur,td explorare conati funt vinculum illud ^tio munefi


,
,

rern fuperficiem

omnem

tenui ve/lierunt

interio-

do hic mundus mundo elementart eonne^itur, (^ ex mediofacrum er inaece/fum Clitonis omnibus , ^Ud, eifubjcBit fuvt , rehus , ex mineraltbuSf NeptunijfUe templnm aureo arnbitu circumdatum. Ex- lapidibus herbis plantis, animalihus proprietatibits, lerioratempli Neptunifa/ligia argento omnia exorna- (^ omnibus eorumoperationibus cognovere tandem ionexperientia ,& ratiocinio, omnes format (^ fivtre , culmina ipfa (^ apices auro. Antea dixerat: go ufu habitabant fuperiora e\us Milites foliprope Minervd, Toilitudines infericrum jttngiformis , er fimtlitudinihoc paRo mulia eaque admirabiVulcanique lemplum: loca ejus ad Boream vcrfa cole- bus fuperiorum lia ita olim in jam eruditiffimus Medico Itant. In quem locum prafliterunt, Paucis eadem oiim ufu inquit, Plato expreffic commemerat , lamblicHs de Myfter. tygypt. aJ^fundus , Ficinus: mec^ tj^arfil. inquic unum animal efl , in cjuopartes ^juamvis loco talla ,ut perfeptem illa metalla ,feptem planetarunLj inteUigamus tnfiuxus generatiomm omniumrerum mo- dtflantes ,propier naturam tamen unam ad fe invicem derantes. Aurum tjuidem Soli , argentum Lune, plum- feruntur. fc. ut Sol, cor , & aurum fibi in mulas <ts Marti , f^erefpondeant, ita Luna, cerebrum, & argcntum &c. bum Saturno,eleU.:um fovi,ferrum Eant nuncatrati C^eM<eobtre6tatores, & nudius neri oriehalcum , Mercuriofiannum Platonici tribuunt. Ne autem hsec Platenica aliunde haufta exiftime- tertius nata tum ejus principia , tum vocabula immus quam ab yfgyptiis, Plato ipfe in Criiia ante- perite vociferentur. EatComjii,negetque ex ful quam defcriptionem infula: Atlantidis moliatur ;y phure & Mercurio compofita fuiife met alla ante /atis , inquit memintrtmus , renunciavenmufqu?^ Paracelfi, aut, ut fpatiofilifimc, ante Ifaaei Hollandi, //7ijKf artatem.Quidadhaec Hefwdus} cjuid Findanune vobit , qu quondam a Saeerdotibus [ fc. igyprus?c\\xiA Diodorus Siculus refponderent, fi haufta ab tiis ] tradita ,a Soltne huc fuere advtBa ,videbimur theatro huiCfUt arbitrer ,fatis o/ficio noftro fmiii. Et iCgyptiis probe alTequerentur ? Hefiodus fane itL. mirum quam hic omnia de Vulcani templo , de in- Theogo'1. narratThejam cceli ftliam ex Hyperione colarum aedibus ^rcilon refpicientibus cum He- Solem& Lunam progenuiiTe. Similiatradit Dtodor. rodoto confpirenr. Id onum hic noto Solonem Sit. l.b. /y. Anticjuit. eap. T. Exprelfuis tameiipro-

remftanno, ejus denicjue ^ui arcetn circundahat , oriehaldo igneofulgore corufco: Regia vero contra arcem
fonflruUa tta
:

dus Angelicus mundo iungitur fydereo, id decim fignis Zodiacis,^^ feptemplanetis ,

efi

dito-

^ qitomo-

in

&

&

pcr Memphiticas

illas
,

occultandi artes eo ufque

fundorum fenfuum architeftus Pindarus


ftatim initio abrupti
fjS^ vSftj^
,

qui ciim
:

non

potuiffe penettare

quo

poft

apud larcham

operis exclamairet
ttu/

ae^^^t

tApollonius Thyanaus ,qui convenientitfime ftellas

;\^--jm<;

aflii^i)/o*

fupeciores ftellis iuferioribus

accommodacutcun-

omnia

fcrucancibus per vSwp

adeoque preffius e^ssv hydrargyron infinuaflec.

Tom.

I.

A 4

8
finualTet
,

Bibliothecae
,

Chemics Curiofae
Dei deprasdicatam renere ab t^gyptiis, inquit, ai Gracos ea tanthm , ^' ad Religionern , magiam le:

per (^'jWtov 7rZi> fulphur inardefcens, tanquam intima auri principia tandem in Ifthmiis clarius adhuc rem pcofequitur M-n^ inquit, a/
: ,

ges civiies

^ fJAdathematicas

pertineni dtjcipiinas

item
.Lfuaiv iv^fiiiTnt s^axnov

oinnem in miverfum lyEgyptiorum faptentiam

Mater Solis CCleberrima Theja, tui causa etiam homines exiftimarunt aurumpraepotens prx cjeteris metallis
AAwv. h. e.

(jr

tememfuijfe,

& impidi fuferffttionis flenam,nec cum

Gr&corum

Qu6 ergo refers, quaefequuntur jgypciorum inventa? ea Conringi,


fludtis conferendnn.

SciHcet per Tiiejam

qui acutiiis vident,

'ibS-eiov

Panopolin,illamAi6priv>:aiciAVOT5A<iS6v ex5/rrftoe

mecallorum perfpiciunt , hoc elt perionem vero Aiercunurn; quid enim citius alta fcanditmercurio , fi vel modeltifnmum fubjecc' Enimvero non fabuloefuntantiquorum ris ignem fabuls, fed arcanorum naturalium promi condi. ]n hanc rera Plutarchui de Phyfica Grxcorum Theo7mAoux@tohoyi<n^ Tmf inquit , Jogia o-n juii^ Jv
,
.^

///-W.perliy-

/ti,.Xril.Qi\6 rckrs iWudEpiphanit ad finemPa'


narii? Erant,inq\ilt,ex tygyptits quifactem certts in tiniam fuccis in ahenaferVentiacitra noxamimriier~

gerent.Qiub refers moly ab igypto accerfitum

&
.''

nepenthes /^ootitwkm, Qiio refers fex illos li-

li

eAAtja^ x<

B^/3aK Acy- ?v
e.

^us-otof Mtxf)c<A)j//i/A6v@-

jwu3(j

Barbarorum Theologia Phyficus fermo erat obvelatus fabulis.


i.

Antiqua

& Grscorum &

Mox

inltitutum perfequens pcr I<2jw<?3cxplicat


,
:

no6tem per lunotiem terram,per ApoUtnem Solem , per lovem calorem,Et pau.isinterjedis tygyptii, Ifidem Lunam, fubjicit, Ofiridem Soiem ejje ajunt
,

bros Medicos Hermetis , c lementi Ale.xandrino collaudatos? Quo refers immigrationem auimarum in alia corpora?quam ex Diodoro Siculoiib. //. cap. IV. certum eft Pyihagoram in yEgypco didiciffe cum Sacerdotum acutiores haud dubie metempfychofin illam ad nobiliorum metallorum animas in viliora plumbi , ferrique corpora incro,

lovern Spiriturn cunBapermeante?

Vulcanum

ignern.

^c.

ejit

Maneihon

ornnia

ftifiiis

profe<^Hitur.

haop-

portunc r:(fxeH'erfei fabulam de Sole

&

exhala-

tionibus aquae interpretatur. Eufebtiu quidcm ut facris intentus negotiis asgre concoquit fabulas vecerum ad natur-imrerum explicaudam adhiberi, fed condonandum venerando Patri , quod oftenobfervafle iUud Seneca: In eodem praio a hove inveniri gramina , a cane leporem, % ciconia ferpentem. Quodfi, inquit Euf. PrdLp.Ev.Ub.

ducendas ifta docendo tacite reflexerint. Quo refers artem ex albo illo in vEgypti finibus marmore aurum extrahentem ab anciquis Regibus invenHLvn > dc qazo^erose THodorui Sicuins iih. yintiqtt. IV. cap. II. Quo refers illam nitri ad Memphim conficiendi rationem ex Strab. Geogr.Hh. XVI/ ? Quo refers artem cacdeudi , conficiendi, erigendi tot pyramides tot obelifcos tot laby
,

rinchos

maufolea, coloffos, fana, fphinges


,

faxea5>?

dat

fe

hic

parum

qujEomnia in ^gypto frequentiffima & cceteris nacionibuspn delperatione fuccefluum intentata.'' Cui ufui ex lapide illo nigro ad Memphim tot confecere mortaria cx Sirahonis
fers
lib.

ill. CAp.

XI II.
,

modo

is

ob turpem t^uafium

iyfcuiapium Solemefje veiint, ijuoinfamem loVis ftlmine

XVII ?

Qiib

re-

&

artcm Medicam
,
.'

qux

in

^gypto adeo

fanii-

confiagravit

Non urgebo ut cecinit Pindarus Cyrillo & Cleplures fiiilTe iCfculapios , quod ex oftenfu Gxre. promptum ; mente nAiexandrinis
=

liaris

ut Laertius fcripferit yEgyptios oinnes efle

cum illum jfifculapium cum Diofcuris expeditioni Argonauticas interfuille difcimus ex Apollonio
igyptium autem alium Memphitanum qnem inducit Clemens Alexandrinus ftrom. prim eundem Admonit. ad Gent. fulmine iilum ex Pindaro docet , in Cynofuridis jaccre. Sed quod ad rem facit Sacerdotes ./Egyptii docente contra CeifumOrigene iib.l. populum fabulis pafcebant ,
7{hodio
:
:

Quo refcrs igyptiam gallinarum puide qua pulchre Diodor. Sicut. Antiiju. Itb.II. Qui aves , inqiiit , anferes ntitriunt prater earum , qud apud hornines alios habentur procreandi naturam , adeo iilis indttlgent, ut in numerum av nm
Medicos
liciem
?

&

dinit mirabilem abeaivL. Non enirn ovis inctibnnt, aves , fed ipfiingenio naturalt arte ex ovispraier coeteroriim confuetudtnem educunt faetus. Apparec hic Diodorum non omnia, qua; ad putlitiemillam faciebant , per invidiam gencis penetraflis , alio,

&

ipfifub nominibus
tur.

Dforum
neceiFe

patriorurn philofophaban
eft

Neque vero
;

fabulas per

omnia

refpondere neque difficile fuerit illam Solis five Phaetontis deflagrationem commode ad natu-

Tx leges interpretari,fihuc vocaritneceffitas. Sed inllat rurfus Eufebius hb.If.cap. VIII. Ex ^uointeiiigimus , inquit , Romanos novam ifiarn Gr<tcorum in fabulis Deorum evolvendis Phyfiologiam probare iiufcjuam voiuiff^. Sed quid Romanis , Martiis
illispullis, cuminteriori Naturae facrario
?

Fortia

& &
fa

focerc

&
,

pati

Romanorum
.

erat

fubtilia,

Nationum aliarum
Graecorum ingenio
,

ingeniofa hinc ad curio;

qufn vel verbulo furni illius excluforii meminifTeCQuo refers mumias itgyptias & rationem balfamo condiendi cadavera , >gyptiis utique ante vJidofis statem confuetam? Qijo refers cceruleum jllum colorem delicatiffimum a Regibus >gypti invtntumdMdioreTheophrafio lib. deiapidibus. Qud refers tot machinas mechanicas, tot horologia, tot lucernas inexftinguibiles , tot chordas Memnonis in jCgypto celebres Eben Rhodam Arahs traUatu de Medic iygypt. narrat. ^.gyptios olim minutim fecuifle mumias fuas , addidifle frumen,
.''

tum.vinum, myrobalanos
catholica medicamenta
,

omnia

&
,

manibus utePfello
,

bantur.

Chemicum
Syntfio
,

, auri folia, fimiliaque totaque*lnafsa intra vas conclusa inde vel falem elicuifle,vel

Haftenus ex Zofimo
vindicata

aliifque
pri-

Chemig. antiquitas
;

&

jtgypto
:

ini ejus twtales adfcripti

juverit

tamen cxpreflam

pene invido Conringio audire confedionem Omnitamen , inquit , ipfe exifliino i^gyptiorum^ aierophantas, omnium mortaitum Principes ^ya-omln-

&

liquorem , omnium morborum panaceam. Haec Eben Rhodam ex fide Ktrk;ri. Quo refers illa ? Quo refers Anatomen jgypci Regibus ex Plinio familiarem Quo refers itatuariam, ab iSgyptii ad Graecos derivatam?de qua iterum Diodorus
.'

Conftat
'ssoiiq

inquit

omnes ejuantivis pretit

ayx.KfjLxtt)-

exordia. , Qr ab hii Chernia profti*xiJ]e Hacc Conringtus qui poft tamen quafi oblitus fui,
iv

jatli/afie

^gyptum fre^uentafie ,^
,

inter alios

Teraclem

&

igyptiorum,Chemicorumque odiocxxftuans

(^ Theodorum ^ui Samiii iilud ApoiUnis Pythiifimuiacrumperfecere. Claudamus hanc fcenam vcr-

iCgyptiorum fapicatiam elevat , obterit, peflurodat, uccunque in A/o/& 5</wwaSpirjcu

omntm

bhDiodort Sic- Anticju.itb. II. Artes ^uo^ue ,aiC!. ad afud </gyptios videmus admodum excultM fummurfu
,

&

Lib.

I.

Set.

I.

Subfe6t.
illa
,

L
verfarCftttr.

fummuui perduElas, Viderac autcm Vitdorus ipfe >gypaim , Julio , & Odavio Aiiguftis , Romanum orbem florencirtimo rerum , & arcium ftatu tempeExcutiat quifo \\xc & fimilia magnus Conringius, ut aliudaliquid in iCgjjpto pricer Politica, Mathematica, Religiofa & Magica delituiffe agnofcat; videatque quantumcuoque reludetur , ^gyptiorum fapientiam Grsecanica fiiifle illullriorem. Clariffime Diodorus lib. II. cap. l (^. Profeilus eft , inquit, in i/gyptum Orpheus Mufnus, Ditdalus , Horrerus, Lycurgus, Solon,PUto, Pyrantibus.
,

domintintibus tn ty,gypto

His adjice

prxclara
tur
,

inquit

: Vtdemihiidemfacere , acji aliejuis im/Egy-

Origenis

lib. I.

contra Celfum

pto percgrinatns ( ubi fapientes tygypitortm eruutii Itteratura domeHica multa de Dits patriis philofo,

phantttr ; plebeji Vero fabulai audicntes , quarum ianorant rationem , vehementer nihilomimis fibi plucent

earundem cognitione ) putet omnem fe <i.gyptiorttm exhaufffe fapienttam ex vulgi collo^uiis cum nemine
,

thagora-s, Eudo.\-us,Democritus Abderttes, Hi in <i/gy^u<t illos apud Grxcos fto cerie ferceperunt omnia fecere admirabfks^ Et tamcn hi Graeci non nifi la,

SacerdotHm converfatus, nec a ^uo^uam iygyptiorum de lalibus myftiriis edoBus. Clemt zy4lexand. ftratn, Srgo , inquic , omnes ut femel dicam, qui de re-

bus Divinis

hoc

eft

tam Graci

^Harn Barbari
!C^%a.<;

magnis, admiralibus ] egers_0 , rerum cjuidem occultavetiSv 7r?y|i*<XTaiv


arjjtptil/isM',

pene crepundia ^gyptiorum percepere, retinentibus fibi Barbaris , ut ex Strahone aliifque convincitur. tt quid Gricos
cinias

&

re principia ( tk?
To ) veritatem
legoriis
,

iDulto

maxima
,

autem anigmatis ,fignis,fymbolts


,

al-

metaphoris

tropis

tradidere.

QuadranC

adeo excollit CoKrrVigrj liomines laboriofos illos quidem , fcd ab aiiorum pendentes nutu ab alio.'
,

rum
fua:

ingeniis mucila eciam carpences , & pacriac obcrudences tanquam miracuhi , cum integra, vera & folida raro poflent.Hinc Saiticus ille A%yptiorum Sacerdos, ut eft in Platonis Timxo ; O Salon , Solen inquic vos Grneci ptteri femper eftis , ne^ue fenex efi Veftrpirn i^uiicjHam neiju! canum apud vosullum difciplina genns.Hinc Eujeh, Prapar.Evan.
,

huc illa Diodori Sicjili: QSacerdotes inquit, [fc. ^gyptii ] cognita in arcann haiient noli,nt, ut veritas ignota ftt , ad rmltos manare , poena iis eiiam ad,

jela

ea prodant in uilgus. Ergo percgrinato, qiii res Grici prohibebantur ab intcriori arcanorum j^gyptiacorum cognitione , ut , lingua , animo
,

relligione dilTidentes

ut iuconrulta garruUtate in-

fames, quanquam aliquid


fpicaciores
,

lib.

X.

f^etnftijfimos

inquit

Gr&cos femotoi regiones


ftipcftiam

laboribus maximis oberrando ab ernendicata doclrina-

rum

^Htbus florebant Barbari


conflafte

itUm Theo,

fucci inde traxide perqui vel Orphei apud Clem. /ilex. aliofque fragmenta , vel Pindnri Lyrica , vcl Horneri beftias nigras , campumque nigrum inauratum eruditiffinic attaflum Blafio Figenerio in l'biloftratu?
,

logiam

deprehendimus. Atqae hinceft,qu6d


,

vel Pythagortc feinur penitiis


,

non temere legamus


,

Pychagoram vel Solonem vel Platonem , vel aliosGrxcorum antiquiffimos hieroglyphica vgyptiorum intellexifle , utcunque omnium oculis in tot obelifcis confpicua. Benc T)iodorus lib.lV. Liieras ejiias facras appellant
vel
,

to fabuli velo

intuentur,remonequeant dubicare. Plaio cquidem,


XIII.

ut nibil attulerit aliud poft

annorum mo-

leftias , unam fecum in Hellada revexit fencentiam in 5)'W/'9/Fo fuo defcriptam , o/x.oiai' o^om < ^tbAw^c^, ignobilem illam quidem, fi plebejis infpiciacur

( i. e. hieroglyphicas ) Soli Sacerdotes norunta, parentibus fuis privatim acceptas. CcEterum obducet

oculis

fi

lynceis

autem
,
,

fcientisE
,

Chemicae matrem
, ,

admirandam totius omniumque fublima-

animofior aliquis

parum miam jam oHm in^gypto


,

videri fimile vcti ChefloruilTe


,

alioquin enim

&

Platonem, & Solonem pythagoram, & Diodorum , & Grarcorum pene infinitos ^gyptum quondam follicitis itineribus circulantes deprehendif,

&

myfteriorum , eorumqus in fcriptis fuis qusedam dubio procul rehquifle veftigia. Excipiet iftum hunc in mei gratiam Strabo , & fpecioilim telum infringet: Eudoxut, inquit, Geogr. lib, XVII cum Platone in <iygyptum profe6lus efl , ambo cum Sacerdotibns XII/. annos convcrfati , ut tradidere nonnuUi. lidem Sacerdotes cittn fcientia rerum coeleftium prxHarent fed eam in arcanis , ne^ue cum ^uoquam dignarentur communicare , ttmpore ttmen , q- obfecjuio viili nonnuHa apparuere
fe

aliquid iftorum

tionum volatilifationum fixacionum , reverbefiltrationum pricipitationum [ venia rationum fit vocabulis Artis ] folidum , unicum & fuffedurum fundamentum in quo plenius aflequendo fi NatursE confulti plus operx impenderent quani nugarumiufrufluofis privationum , formarum nudam adftrueudis, que univerfalium commentis
, ,

tandem aliquando fpeftarent Dianam

quam

ipfi

novis quotidie generalium diflertationum tenebris reddunt veftititfimam. Ncque hoc Platonis
aliud
eft,

quam

arcanior
.

Memphitici

infcriptio

iila ante atcada facrarii Natura natura gaudet, na-

tura naturam retinet ,natura naturam vtncii.

Nequc

pracepta , Barbaris interim plttrima omnino occnliantibHs. Scilicet inter profanum vulgus jeftimati

inde abludit illud Divini Hippocratis lib. de Dijita: Concors concordi adh^ret dijcordia rebeilant. Qiias igitur veluci fapienciae ./gypciac plumas invencrunc
,

fcrutantes Grarci
re.
I.

Grsci,quos a

Eleufis;& tamen fagacilTimi hi Graeci vifi fibi funt intim^admiflionis amici ygyptiorum. Hinc apud Clem. Alexand. ftrom. I. Pythagaroi Difcipulus traditur Sonchedis Archiprophecs igypcii , Plato Difcipulus Sechnuphidis Hieropolitani , Eudoxus Conuphidis vEgyptii. Proinde non mirum quod Strabo Ceogr. lih. XVII. in hanc rem dilferat , Heliopoii domos amploi vidimus , in ejuibus Sacerdotes habifacris fuis arcet

TythagorM

ftete, magno nihilominus ipfis verba funt Clementts Alex. ftrom.

circumcidife paftu, eft , ut adyta <i^gyptiorum ngrediens myflicam difceret Pkilofophiam. Plato non-. inficiatur fe ea , qudtin Phtlofophiafunt prsfhnttftima,

taVerant
rant.

homines

fy^fironotniig

Philo/ophi^ dediii,
ege-

mercatum efie A Barbaris. Similia toleralTe ^a^f^goram credibile eft antequam eo provedus fueric fapientia: ut putealem lifnum contreSans tremorcs futuros terrae certo praidiceret , notante Mareetlinoltb. XX. cap. XLlII. Sed quid tJMofes ex vEgypto fecum rerulit ? refpondet Martyrum An,
,

aftendebantur

ttdes in t^uibus

Eudoxus QT Plato

Placonem tamen non ^gyptios tantiim , fed HebrsEos agnoviffe Magiftros oppido vcrifimik. Eufebiits enim Prdtp. Ev. lib. XI. cap. VI II. Certvm inquit , apud <-ygyptios tum temporis degijfe^

tefignanus Ail. VII. <JMofen omnem<iA.gypttorunL^ jHd&us caluiffefapientiam. Interpretatur rem Philo

&

Ub.I. de vita C^ofis

Dtdtcit

inquit
,

Mofes^

ab

^gyptits Arithtntticam , Gecmetriam

Rhythrnicam,
,

(^etricam
tJHuftcim ^
,

Harmenicamtjue theoriam

fUmem

ciim

Htbrai patria fecmdo

fulfi Terfis

tm

omnemj SymbtUcm Fhilofophiam quau


,
'

&

Itteris

lo
ei

BibliothecaE;
Ex propincjMS autem
,
,

Chemicx Curiofx
;

literis facrii defcrihunt :reliqna4 liberales

Artcs Gr&-

docebant.

regiomhus eVocatt

Ajfyrii fittu literas

Chalddi fideralem fientiam^

hanc er ab ^'Egyptit^ diditit


niiideditHS.

Malhemaitca ciimpriCoeterum utcunquc j^gyptios Muiiutiioxiam


,

magna pecunia iAbraamo pcteflatemfecit congreaiendoUifjimtfquz^ di cum pr^Jiarittjlimis ^utbufyuz^ inmaxtfL/gyptiis : (]uo fatliim ut Virtutis nomtne rnam eTiirnattonem veniret. Nam cum ea gens in di,
,

cam

refpuiire tradat Diod. Sf/.

etfe-

vcrfos ritus , opinionefjue fctndereiur , ly fer mutuuta contemptism atcjue inJcUationern infenfs tmer Je antmis
eortirn reltgione lern.ones , , col/tfos inter fe de S- a feipfs confittatos Vanifjlmos ejjz^ , nihrl^ue pror. fus veritatis habere declaravii : ob h,is dij]eri<itiones

iriiuatamque difcipiinam , nihil hoc oiiicit vcrbis quod iii Aulis Principum quandoque Phtlonis tradaotur , difcanturque etiam mollicula, pathica, oculos , aurcfque morantia qua: plebeji ufus nec iunt nec ede merentur. Nam perfouatus ilresfonf. ad !e fuftinus ^y^^artyr , AuHor ejUjifl.
,

ageret

&

in pretio

hahitus
,

ut

cjtti

magnarn

tarn iniei/igendi

qudm c/o^uendi

docendicjue facultcttern prtefeferret.

&

orthodox.

cum docef Mofen Altrologiam ,& Geo-

metriatn ,ut proletarias artes ab jCgypriisncquaquam haunife , fed mathemata duntaxat hicroglyphica , folis initiatis in adytis fecretioribus propinanda,vehementer hallucinatur,tumqu6d Artrologia,& Geometria ncutiquam inter plcbejas A^yptioi um artes numereatur , folis Regibus , Sacerooribufque penetratse , ut ex Diodoro , Plimo aliis Jiquec. V^cohc Origenes commeni. ai cap.lll. Rom. jipud tyE^yptios, inquit, nemo Afrologixfecrem rima,

er nftrncrarumfcieniiam 0- Jydernvi bentgne xliis cornrnunicavit ; nam ante ty^braarni ad Je adventum-. qut. ny^gyptti rudes erant hu\ufmodi difiipltnarum
,

a Cha/d.tis ad tyEgyptios profcBx

hinc

ad Gracos

tandem
prap.

pervenerup.fij.
/ib.

Eupoiemus apud Eujchiitmj


,

IX.cap. XFII. ryfbramn Cirnartn^ , qux 'Baby/onix civtt.is eji quamcjite Vrien nonntilli
appe/lant
,

Ev

Grt&ct Chaldi'.':yo/in

natus cuinfapicntii

tu^-jnifi fufcepta circumcifone, Ltteroi hieroglyphicas


fierno difcit nifirecutittu; tumquod vana iiia qus Aftrologiam comicari folent fyrmata fcille ncmini vitio vertatur, fed exercuifle ut proinde cognitio artiumprofanarum in Mofe vituperaiinequear,
,

Chulaatomnibm anteiret ,iuw vero A^tro/ngiam rclicjua id cam invcnit Solis ly' Lunxconverjioncs & genus omnia Phcenices edocuit. Idem mox.- C<^ternm cUm apud Heitopo/tn Abraamiti ^yE^ypiiorum Sacer,

&

doturn confnetudine plurimtmt utercttir , r/iulta ipfos , nec non Aftro/ogiam , cjuajue ad eam pertinent omnia > i//odocente didtctfe iradtr. Mox icerum:SV tarnen li-

lo'Um inventionern Babyloniis


Eiipelernui
,

atcjHe

Abraamo

trihnit

cumiifum earundem nemo


tiacam

ipfi

jure exprobaverir.

ut principem illorum
,

AuUorum Enochum..

Clem.tyilex.lib.I.flrom. fcienciam Mofis vgypica plenins dcfinic: Cum autern jarn efet <taGeometriam , Rhythie grandior , Artthmeticam

fui/Je (kiiUiVtj

cjiiippe

ijiti

primus ornmttm Af}ro}ogt,:Lj

invenerit

non autem tAigyptit. Et

mox

Gricci

At-

&

^rs,ierea Medicinam fimttl fnicam <^ Harmonicam , Muficam ab iis edoiius eji , e^ui inter <!ygypiios

&

lantem tAftro/ogis, inVentorem efje vc/unt^ , fed nimirum Altas idem efl aui Snochiti, ejiii Aicihufa/cm patrern habuit : hic ab Angelis ornnia didicti , cjiix tan,

erant injigniorcs

& prxierea
eum

eam,

^ttd traditur

per

fymbola. figna Philofophia cjuam tn literis oflendunt ioieroglyphicis. Alium autem doUrinx orbern tancjuam

&

ad nos , ccgnitionemque rie.(fram perVenerc^-. Hxc Eupolemus. Similia pene de Abraamo cradi ab Arrapano fidem facic Eufeb. pr<tp. Evang. iib. IX. cap.
dern

fuerum Regi'im
iiorum
fuijje
,

(fr&ci

docuere in i^gypto

ut di-

XV III.
fami/ia
(
,

Artapaniis

inquit

in

rerum fudaicarunt,

cit Phi/o in vita Mojis. Didictt

autem

iiteras <i/gyp-

hiftoria fcribit

0- rerum (celeSliim fcientiam A Chalditis (^

Abraamum in ^g yptim citrn tota Jua venijje ad Regcm <^g ypctorum Ph<iYetonem
}

*ib zygyptiis.
,

in

ZJnde in ejus geftis dicitur erudicus ornni z^gypttorumfapiemia. Eupolernus vero

uc

agnofcamus Pharaonem
iniiituijfet
,
,

cjuem

tim Ailro/vg

<t

praceptis
tranfegijfet

ac

XX.

continuos annos

iti

in Ithro de fuddd Regibui dicit, Mofen primitmfuijje fapientem,0' Graramaiicam prirnim tradidijfe fudat^, Cr Phoenices accepijfe a Judiii.u, Gracos autern a Phoeni-

inSyriarn denuo remigraffe,p/erifcjiie fuo-

rum ob regionis uhertatern in tAigypie remanentihus. Quin & Phcenicibus Adrologii prxccptaab Abra-

fini

Non polTum hic fatis demirari /oh.Henr.Vr. genium, qui ut quodinrendic doceac Mofen nihil adeo ab ^Cgypciis didiciireprjECer gubernandi
ttbut.
,

amo

inftillata eire
/ib.

Autores iultiuuerc

Eufeb.prap.
,

XFII/. Incerti, inquic AuUores tradunt Ahraumum AJlro/ogiarn opttme ca/ien.


Evang.
.

/X

cap.

artes , ex Ez.ichie/e Tragico ^Touhivi^xS' liatrihrAM, jnCer alia /ibrofuo de Trifmeg. &c. Curn hitnc Philonis iocnm , inquit recitajjtt Clemens zyiiexandrinus ,
,

&

tem primlimi':
tia
ir/ibuerit
,

Phcentciarn, ubi Pha-nices

ac deinde in zydEgyptutn

><

eadem Jcteri' *r.ij]e. Sed

nos ad Mofen poftliminio regrediemur.

Verum
\_

ex Eupolemo addit cenforiam. Prirob enimnon adducit C/<?wfi Piilonis verba (implicii-n ^ txTfi-AiM ci^a, acu rer fed ex aliis addit
'uirgulam
,
:

enimvero Vrflne praster CtriA,Kdi illa tscuUvpcoc^ CxiriAiKa, crSint Geometria &Aftrologia] fcivic
alia

Sc

&
|j,

Mww

Mofes.
,

Eufetr. prap.

Evang.

iih.

IX. Muoif
ii^imiitpi.iv^'

Wy(r;itfu) Tnx.pa liTg 2>lof.:F^i^>i'ri]i 'A/j^/arliwv iSi^cnaKiTB

inquiC

K) AtB^uv Suiia^wfff iv fAXha,

qusefo agnofcac in poiterum Vrfinus

in Medicis numeratum fuilfe. , jnHciacur C/fwi?wf Mofenea didicilfeomnia, quae arrat Phi/o fed vcro encyclopxdiam arcium a Gricis dodum fuilFe Mofen id deirium eft quod ex Eupolemo,Si providencilTime negat , fatisguajus Grjecorum literas a Phcenicibus derivatas ( fo, , ,

Mofen quoque Secundo neutiquam

tsZA.inyw; &kt T^f


Bic^t*<x. i. c.

t5

'

kf)(jLiifiu<; ?cA>;f
,

t^ tktwv

x.si^/iia

Et fane Mofes cjui/<jptdum etiam Vtres apprime ca/lebat , non ohiter curn de fummi Sacerdoiis cu/tu diJJereret in eorundem confldtratione Verjaiut argentique hofpieft. Et ne in mechanicis auri tem fuille arbitremur, aon incommodum fueric
, ,

expendere Deum, quidem Exod.


cere

XXX I. exdiajfe
,

feph.

/ib.

contr.

tyfpion. Grx treduntnr

i
<i

anticjuifjlniurn /i-

Befcleeiem ad excogitandu varia in auro

argento

lerarum ufiim

h.ihuijfe

Phusnicibus

^a &

Cadmofe didiciffe g/oriantur ) Phccnicum a Judasis, Judeorum a Mofe Mofis ab yf.gyptiis ./gyptiorum a Chaldiis & Abraamo fqui judice apud
, ,

amficia , euudem tamen Dcum optimum maximum abundaiuiori fpiritu ad cadem gubcr-

primus docuic yEgyptios Afiroiogiam ] Abraami a Pofleris Noachi Sechiquc horum ab Adamo, illius a Deo. De Abraamo rata. A^fofes-enirn cflexemplariurn artife.v,cceterum Retlifertc fojephus Antiqu. Itb. I .cap. IX. Rex donato feiee/irnagines torum exprimit. Artapanus apud EufeEuCehiiim

i^Artapano

nanda implelle Mofen. Ut non fruftra Pht/o fnddus iib. II. Al/eg. Leg Voravii Deus Mofe,i qt Befe.' lee/ern vafa e\us omfed inventes tabernaculttm nia priiis a, Mofe, deinde a Befe/eele de/ineata(^ pa: ,

IfiM/i

Lib.
l>ium pfip.

I.
,

Set.

I.

Suble6l.
,

I.

II

Evang.

lih.
,

IX. Moft,
,

iiiqiiit

& navigio-

rum, cr mitchinurum

ejnibus addnlli fHrfitrnlaptdes


(fj'

vic, ut iiget ardius: neque enirn quifquam fundendo. cliquando, urendo.fimplici igne , ita intima auri vifcera exenteraverit

inter fe pofiea con\ttngMttir

arwornm <^Egyptiaco,

ut

poculentumevadat,
,

rum , inftrnmentornm partim hauriend^ vel deducendA aqnji pariirn heilt neceJJuriorufH-' tpfittsqHe adeo
,

& non
dum
,

ftatim
nili
,

projcdum in fluvium lidat in funChemia & quidem arcaniori Duce. Redille


,

Philofophie
ipfe

inveniionem acceptam

referitnt.

Qhibus

dacur
,

(\ ,

vacat pulvis

auri tenuiff.mus five eli;

nonmodopnpulorum fibiamtrem veriim etiam parcm (ttperii honorem A Sacerdotibus qui 'EpfjduJ illum ob facrarum Itterarum ipulunlew appeiiaruat ,facile impetravit. Scd vcro quas tiim lirebui
conctltavit,

mando fivc tundendo terendovc uratur vel decies mox aqucC infundarur petet c veftigio fundum & hiatum potantis eludet. Non adducam il,

Mofes cum null^ efnon pugna\erim. Id tafent an hieroglyphicas men fatis concoquere nefcio Alofen a Sacerdotibus vocatum Hermetem obflat enimvero tJ^ofts 2tas Hermete recentior; id qiiodpoitea, fpero, clarc elucebit. Ut taceam Ifidem igyptiis dici Medicin.e inventricem illam ipfamtamenab Hermete fuilVe edoftam monente pUiribus Diodoro Siculo; hsEo autem ante Molis tcmpora contigifle , quod Medicina ^gyptiornm Mofe fuerit antiquior , advocatis ad condiendum balfamo Jacobiim Medicis. Verba Genef. L. Prizcepit fofeph Miteras facras intcrpreratus eft
.'

.'

qui in hunc Exol.yrs. tcftimonium locum conVmentando refcrt tradere Dodores Hebra;os reos filiorum Ifrael bibentes hanc lud Nicoiai
di
,
,

aquam pulvere vituli infectam in barbis poftea colorem sureum retinuilTe alios non item hoc enim (i verum, miraculum fpirat, nonopusChemi^. Polle autem aurum corrumpi , & a fuis
, ;

velut annellis

monum
Spiricu

reclamaret tota Pyracdocente ipfo Dei cohors nihil efRcertt


exire
v.
,

ait

I.

Pet.

I.

1 1.

&
j

v.

XV

II.

aurum

efEt-

fe <p3wotoi'

&

corruptioni fubjedum. Enverba:


;^va-lu eAv3-^w3v;Te.

SoTS; oU !5<|)3woTii?r ,ot)j>yo^u


t.u.ia)Tipov

lCem

jL^vc-la

tS

:i?n:AAuju.6isi-

Qiiod

(i

quis

minus

nifirii fiiis ^JViedicts , t aromatibm condnent Patrem. Nili forfan Sacerdotes UMofen vacaverint Hermetem alterum.id quodnihilominus odia &%yptiorum adverfus Ifraelitas incernecina vix permi-

difium propric exillimet ,iciac, idem cridni experimento polFe demonftrari. Alii ex fuaveolenti & odoracilTmio illo halitu qucm non ica pridem invencum in monte Nebo isjitofis ftpul,
,

ferint.

Credibihus
,

fortalTis
,

ita appelafle tj^fofen


lius Hen/ieiis

Judxorum Sacerdotes ad imitationem /Egyptii ilin .,gypto viverent


,

crum

exfpiravic

, fi

Homto

in Hifi-

Ecclef. fides,
,

Chemicum

aliquid iaborarenr excorquere

quod

ante

cum

au-

ribus
I.

fiiis

toties occentati. Pimiuslib.


facit

Magnum

Mofen
;

fed haEfitat
,

XXX. cap. dum cum

fimilcs pene odorcs polUceatur Chemta , ftrum non eft vel hariolari , vel morofius indnlgere conjeduris futfecerit nobis illud Philonis dz^
:

fed no-

Jamne componit.

Thilo fuds.vu de eo

^jHod detertor

mtmd.opific.

<J^ ofes

Philcfophi^ afieciitus fafiigium,

fotiori foleat irifidiari

docet Mofen non prius defcendiffe in ifigyptum cum fophiftis conflidurmn quam poflquam egregie meditatus elTet diflTerendi facultatem. Cceterum ne longiiis abeamus aguoC* cunt Rabbini in capite primo MofaicEE Genefeos plus mynreriorum naturalium , qiiam in omni Bar,

& eraculo
fummam

de prscipitis ISlatura ^rcanis edoUtti. Ad efticiat alius non Chemicus qua: hic ,

prsftituic iJMofes,
;

& rj^ofen non fuifle Chemicum agnofcemus diduri tum demum ckrius cum Hunc folum [Moftn] Philone de pram. & pasnts
:

nemi, ut lediotrigellmum fuorum annum ni ante jccatis nemejus judicent temere indulgendam. Sed utrum Chemica quoque fcierit tradaveritque Aiofes, ia fufpenfo relinquimus nili quod parum adhuc cum Conringio fabulari libeat. Ita ergo ille Multo minus efi , inquit <jmd moremur nonnnllorum fabuloi , ^uafi Mofesvitulum aureum comminuens Chewicum fpondere igerit. Cur autem hx fabulae Conringi aufim neminem, nifinobilem Chemicum idprxQidocent turum , quod Mofen hic priftitilTe verba Spiritus Dei. fi, ut jacent, interpretanda
barica Philofophia, tantum fubrilitatis
,
, :

proditum efi fine anro , argentoqiie ,ac reliejuis opibiii regnum admtnijhafje. Sed quando aurum fuftinemus cp}wpTBv elfe & corrupcioni obediens, non ab re fueric utcunque prxter infticutum , illud Conringii de Herm. iiJMed. demirari Conftat , tnetalU , inquic , a nitllo deniejue animali , Upides metallicos fuccos corrodi. Quid adhaeC Jul. Objememoriit,
, : ,

&

qnens Obferv. XLlV.ServilioCepione,


Vtlio

zit,& Ser-

Gemino

Coff.

aurtm
,

in Capitolio corvl roflris

.'

non tantiim devoraruuL.

Item, Mures

fed commederunt eiiam-'. ^Antii coronam auream arroferunt..

Idem
LaHo

Obferv.

XXX IX.
ObferV.
\\xz

Mures

in

<zde lovis

aurum

roferunt.

Idem

L XXIX.

P.

Afrtcano

&

fint

Audiamus Exod.
>

XXXI
,

1.

Cepit nJ^Io,

Coff.

Frufinone aurumftcrum mures arroferunt.


inter oftenta fupciftitioforum

fes vituUim illum ttHreum


igne
,

i^uem fecerant

combuffit

-(Eftimaverit

ey"

comminuit tenuiter

infeminaviique aejU,de-

ditque fliis Ifrael potandum.

Audiamus
,

Deut.

IX.

nos did cimus non temere Deum c , machina advocandum. In hanc rem Eorellus Hifi.
credulitas

Cepi, inquit
divifi tenuiter

Moks, viculum cremavi


,

igne,
,

vnld^

&

ObfMed.Cent.in.Ohf iXXXXr.
,

Domintn

donec inUar pulveris

efjet

cjuem pro-

la Pierre

inqiiit

nobiiis
,

Cafirenfis

dim machina'

jeci in fiuvitim

ex monte profiuentem. Hinc fuere , quos pungit ConringiM.qai colligerent, Mofen Chemica arce aurum ica divifilTe ut in pulvifculum in aquis diifolubilem attenuaretur , neque enim aurum ullo modo vel per fe in pulverenn. comburi, vel pulverem ejus ica in aqua profluente fatifcere , uc
,

rum be/licarum
fupra centum
Borellm

cu/ios effet

cr direElor narrat mures

ltbr.i<

meniis bellicis

globulorum plmnbeorum pro tordefiruxife if voraffe. Fatetur idem


,

ftanneum tempore peftis. Qiiod


vas

fibi

a mui ibus corrofum


fuperficiem fubigaC Florentia ani,

ferri

tandem ventriculus Struchionis

bibi poffit. Sennertus de Conf. Diff fubjicit vocem ^va non folum notare comburere ,fed qt fundere^ liijuare, quocunejue modo iu pulverem comminuerz.^.

&

Demus hoc Sennerto [ quanquam non


Interpr.

rantiim

LXX.

tum
,

illud

Exod.

XXXI.
;

diferte reddanc,
KXttv.xvax xii~
;

^fMiiiiXrja-iv

dvrlv cvvweJ,

tum DeUt. IX.


id

madverfum. Ita legimus & argenteos clypeos a muribus Lavinii arrofos , & ferrum in officinis Exiftimare Ijbet finferrariis apud Chalybas. gularcm illam dulcedinem , quam in plumbo & ftanno [ dc ccrteris metallis res incompcrta fere ] eciam fine acidorum miftura deprehcndic
ignis

tiv a/ TsueJt

& BftxtorffiM

aliique explicent

exu-

Chemicus
, fi

murium palato

fapere
,

rtrt

ineendtre, ]

adeo tamen

nodum

nou. fol-

bominibus

ore copiofius alTumatur

cum_ , vcncni

more

12

Bibliothecae
,

Chemicx Curiofx
Palsftina Maria quaedam ( cujus , in fcriptum Parifiis mihi oftenium quanquam forfan fuppofititium ) ut taceam recentiores , Italorum IJabellam Cortefiam,Gi\\ov\xm AtguHliiniam, Britan-norum Kenttam, Danorum Bertam Frtftam , Annam J^l^echeriam Germanorum & alias infinitasmaritorum , & familiarium beneficio in re Mcdica inclytas. Sed nos zd Mcrct^rtum. Difcrte ?W//chus de myfter.^gyp!. Scriptous , inc^Mit , z^gyptti putantes omnia inventa ejje a Aiercurio , ( ergo &'

more vits minetur periculum. Tacebo non omne aurum deiuibus ita male morigerum elFe ut Europium noftrum. Appofit^ oculatus teftis FUcurtiiu

Anemipi*

Hiji Inful. Mad.^g.tfcar


,

marqHabl<L,-

inquit
,

Ceft ijitU

ny

Ce cjui cft de rea nul Grand dans


fcs Anceftres

toute cctie Ifle

qiii

n'ait

detor de

,&

qtte cet or n'eft en attcme facon femblable a t'or

nom avonsenEurope^,eea>nplMblajfard,7nats prefjH^


aitft dou.x
:

paulo poft a fondre ^ue da plomb. tt ^ ' Les Orfevres dtt Pais de Mudagafar ne faurotent employer notre or dtfans cjuil efi trop dtir a fondre^. Uor de Madagafcar eft tres-facilea Etrurfus
,

ChcmJca ) tibros (^uosjue fttos Mercurio injcripferz.j. Ad rcm luiins Matern. Firmicus lib. III cap. 1. ^e-
.

fondre
Vatit

dont

il

en a trois fortes
,

favoir celuy qn'tls


hlaffard
efl
,

appellent or de

Malacafz^

cjui eft

& O
efl

fort doux afondre

pasplns de dtx ecut fonce : , drprefque auft

&

n or qui

Petofyri^ Ntcipfo : Mttndi , inquic , genituram eftk_, Voluerunt , fecmi <i/fculap:tim ty^nubi? , qKibus potentijfimmn Mercttrii Nimen iftius fcientta fecreta

&

aifeqiie le plomb. II

commiftt.

Hinc

difciraus

tyj'culaptum

qui inven-

ya. dePorde la Mecejue , ^uivatit bien i'or de^ tjuont apporie ies Secjuin ,& le troifiemc efl cehii fondre pius dur. de leur qni eTi a Chreiiens
,

tor Mediciiishabetur, fcientix Orgiis z Mermrio imbutum fuilTe, f five hic vivam vocem utgcas,
C\sQ fcripta

f<fon ^ ^ Sed contrahcndajam velaiftxc. inyEgypto primum cceperit audore quo Veriim
,

difquirere nunc alienum efi: ) adtoque Mercurii difcipulum nani de yipolltne quemitidem primum Medicinse agnofcun:: Magiftrum , res
,
:

Chemia

dem

nil

opportune aliquis percunSabitur. Equidubiramus Hermeti fi\c Mercurio tum

ccrta

eft
,

clarirtime

enim 'Diodorus

Siculus
,

.-

IJiSy

inquic

Horum flium a

Titanibus occifim

ine^ui^

MedicinsE,

tum Chemis

adfcribere originem,quic-

aijuu inventum non reftituit tantum

quid etiam de ucroque reluftetur Conrmgius , quoqiie in Hermetcm proveftus odio ut in medio reh'nquat ,fueriine aliquando Hermes^uidMm humanifangainis, an vero 'Datnon aliquti , &c. (a) Ufque ade6&: fupera&iafcTamovenda,utcolor qu^ratur indi^rnationi. Sed nos provchimur. Reperto,

eo

vttit , Jed imriiortalem reddidit. QHern tjuidern Horum , ApoUinem interpretantur, ac medendi, divinandi^ue arttm a Ma-

tre Iftde

edocluw multum hotninibus titm oracult^, tum^

medelis emoliimenti attniijf^. lo


(

Horus crgo
; ,

five

Apol-

rem difc^iplinarum & artium omnium cerdotes a^^nofcebant Hermetem ex


lib.

A'J,yptu Sa-

Dtod. Sicuio

Medicinam lib. II. cap. I. & ex Strabon. jam ante elTe jCgyptiacas & Chemiam inter artes Ktrcherus in operosc dcmonftravit oftenfum;&
XVI.
at

OEdtp.

iygyptiaco. IterumDiodorus lib. Jnti^u.I.


tit

tap.II. Merctiriumt^gyptiihonorant

repertorem

rerum piurimarum

quibits vtt&

hominum

confuieretur.

unde fcriptor hicroglyphicorum Horapolia) Medicinam haufit ab Iftde-^ Ifts ut ante monitum, a Mercurio. Ufqueadeo evidens eft,non dun taxat quod Ciemens Aicxard. pulchrc demonfirat , ,JMofen plerifque Graecorum Diis antiquiorem effe, fed & Mercurimn aliis Medicinas invencoribusantiquiorem.eorumque Magiftrumfalutandum. Nani & Api vetuftiorem Hermetem nemo dubitavit. Docet qmdem Cletnens Alexan^^.ftrom. prim. Medicinam prmum ab Api ^uodam ^gyptio
,

Is imprimis ohfer<Qator aftrorum curfu!

ftiit ,

&

vocum

inventam

deinde ah tyfculapio auElam

ejfe

ferunt.

harmoniat adinvenit- PalmftrA etiam, numerorum^ue, ad corpora curanda Medicmt. artis tnvcntorem^ vo-

Sed

illud

explicandum eadcm ratione qua

ifta ejuf-

&

Ittnt.

n^ ^ sjfei tb nam certe iiiiTniazc fjciK.TT^iwiffyig nsKoiTeuii; '&ht^iKnJr:m Idcm Diod. 'SshxTii <rufA,xT(Sr- Medici operis elt.

TmKou^^co; ^firlil \}zTii.^^a<


;

fl-&i.

dem Clemeniis : Noricos conflandi ris , ferri^ue purgandi rationem primos tenmjfe : nimirum falval ubalcaini

tanquam primorum om, & Hermetis nium audoritate. l^[e Clemens Alex.firom.prtmo
,

lih.I.cap.II. AJferunt

& <^gyptii
Nysa

inquit

//;/<?7

ex Arcadicis

Ariftippi

docec Apim
, ,

illura

Argorum

fiurium ad morbos medicamentorttm fttifle cem at unde haufit fcientiam fuam Ifts refpondec
.?

inventri-

Regem Memphim ccdificalTe


metem,
five

ut inde

quoque Her-

Chanaanem quippe Memphi,& quod

Diodorus

tradi

exfiare in

Arabiix, fepitlchra

confequitur, Api longc antiquiorem efie convincatur. Scripfille

dicatam coiumIfidis (^ Oftridis , ejfe autemutri^ue autem Iftdis coiumna namfaeris itteris infcriptam in Mercitrio A ^"yptili^gina hc ieiri : Eaolfis futn
,

&

Medica Hermetem

inter alios

tr&dkftrom Pl. Clem.Aiexand. Sufit ergo , inquic, LII. iibri Mercurii Valde neceftarii ex quihiis

eruiita

&c.

fcilicec in illa

ingenii magnicudine

XXXFi.^uidem

cjui

omnem zyEgyptiorum
ii, <jtii

Philofo-

parum

fibi fubtrahere vifus eft

uc inclarefcereC illa tis fux qu^ ad Medicinam fpedtabat relinquereC; non ignarus inhoc etiam muftaceo laureolas Quxrere fcquiorem fexum. Secutje Iftdem illo laudJs thytfo percufls Cleopatra in ytgypto , in Caria
, ,
,

Reginx, quoque,parcem aliquam fcien-

Hermes

fi

phiam continent,difcimt
temfexhtY].oi,<^(pl^oi
,

ante diHi

relt<juos ati"

ut qni pertineant

ad Medici,

nam,nempe de conflruUione
muHcribus.

corporis

de morbis

de.^

inftrumentis, de medicamentis, de ocults&pofiremo de

Chemiam autem Hermeti debere primordia non inde modo conficitur quod yEgyptiis
,

ipfis,

a) Qiibci vere exticcrlt Hevmes .npud utgyptios, qubdque Vir fuciit magni nominis fcientiaiumque apud camGentemPater, fcoucntibus probat Clavill'. Aucov noftcr fiiodcHermctis & jgyptiorum S.ipicntia Libro contra Coniintrium rurlus fcvipto. ^i,inquit , PhasnicibusTaautus ^yEgyptiis ]amThoor, ]am Tlooth.jam
(
,

Thoyth

jam Theuth

appellatus traditur, ut

sx Phylone Bybiio

Piitone

ThIHo

,
,

aitifcjue conftat

Vojfio

etinm-

Thouth,lib. de Idoioi. Grcis Herrnes, Latinis Mercuriiis, verefmjfe ho?ninem


afferit

Ciemens Alcxandrinus iib. ffruUiJfimum.docet LaUantius iib chus de IJide Oftride ; Diodorus Sicuius Bibliotheca iib.i. Cicero iib.',. de Natur. Deor.Plato in Philebo atque aiii dc qiiibus vidcii poteft pvccdidus Autoiis in Phitdro Sanchoniathon item apud pracitatmn Eufebtum

ab t^gyptiis Deum rtputatu7n in omni genere doclrina ini. Stromat. Antiquifftmum iteinfuifte homtnem I. Idem habent Philo Bybiiits apud Eitfeb. Prapar. Evangel. iib. i. Piutar-

&

&

&

cum Hcrmcccm noftrum uon


Libcr,

nobis impvtefentiarum p.iiiculahxc cx


ica

codcm

dclib.virc,facis

Chimsticum

Eiiire,

qualem

iibi gracis

fit, quo lcilicct aliquatcnus nimium Hngic Convingius.

conftes

Lib.
ipfis
.

I.

Set.

I.

Subfe6t.

I.

'3

pelletur, fed

docente Kirckero , fapientia Hermeiica ap& ex iiilcriptione illa Copticis liceris faxo prope Memphim iniculpta, quam inde defcriplic Mtchael Schatta Coptita Memphitanus non
,

jungiiur, unde cr fi"gitur Deorum minifler, ejubd eorum obtemperet potefiati , nequaquam dc foliS Planctis

reddica Lacine verba ica fe deorfnm : aflra fur, ccelum ijitnd furn , aflra deorfum fnrfitm , ornne id deorfum : hccape,Qr heaberis. Hxc enim vcrba /<^/ Herditiiculcer colligicur
:

habent

Caelumjurfuin

Srnaragditu tam (imilia funt.quam ovoovum, adco ut ex illa in faxum tranilata videantur. Sed de tabnlii Smaraadina mox plura. Nos Hermetem in cjEtera ingenii magnicudine auri quoque calluide naturam vel ex Chronico yilexandrino conficiemus famum, inquit, a Pico fove, /tait & Occitnetfs
:

ca-lcllibiiscapiendum,fedaccommodaciflrimcquoque de ccrreliribus. Sed hxc alias. Quancus autem fueric Heros ^gypcius iUe Herrncs , vcl ex co judicare elt , quod ipla quoque /Egypcus Stephano Byzancino in yocc^KiyvB.^ appellecur 'E?|Wo%vjW((^, live uc prudenter emendat VoJfiM de idol 'E/>jmo%)j,wi@-. Accedic & aliarum gentium de Hermete

)udicium.
Gallici
:

bell.

hunc
Galli

Comment.V 1 1. GaHi,ex Jul. VI iJM ercurium Deum ma.xime colunL,, omnium tnventorem artium ferunt. Unde hic
.

reverfus Gallias

dentis Regt

natum afprrnant
inditum
,
;

huic k Planeta Mercnrii

mmen fittjje
di racionem

reperijfe

aurum,

ejttfcjueconflan,

convafatif^ue rehus fuis


,

cfr Tntilto

auri

pondere in ^^gyptum fttgijfe ubi a Mifemo (\. e. fracre Mifraimo ) Rege Chatnigena receptus tckm pro-

fterfapienttam,& artes varias inmagno verfaretur honore, defuntio tandem fuccejfifje. Crterum quid dubicamus ex Homero Chemiam Henneti vindicare? Hic ne nugari femper exiflimemus fabulatorem Melefigenem , initio ex Diod. Sic. /tb. I cap. //.
.

an rarus ex oppreffi reliquiis Brenni nuncius illa Hermetis imbuic reverentia? an a reliquiis Gallorum e Galatia redeuntibus haufere Druid^e ? Ec in Grrcia cultus Mercurius. Straho hh.V 1 1 1. Ad Olympia crebra funt in viis Mercurii donaria,!d eft, ''Efuu^. Hebrsi proverbio quoque jadtant, fpargere lapidesin Meikolis, hoc esl, in honorem Mercuni, de quo Drujim. Q^io
?

iWud ProVerb XXVl. ficut qut prejicit, lapidem in accrvurn Margemah , credicur relpexiffe. Illam projedionemlndisquoque tamiliarem elle,
&C Salornonis

in

honorem Mercurii

teltis eit Vincentiui Bellova-

monendum Homerum ad zygypiios profenutn rnultu


,

cenfis lib.

IV. Specul. Hiflor. Saxones Hermeti co-

ab eorundem Sacerdotibus percepiffe. l^ercepic enimvero non foliim inyfl icum illum Martis & Veneris in OdyiT. 9-. concubitum non folum profundas illas de beftiis nigris & campo nigio aurato fubtilitates, a folo Chemico ad oculum demonftrandas,
; ,

fed

& illo occultifTimi fensiis hymno quo Mercurio

fupplicac

ifla

percepit
Tciaim^

'E^uij? Ttv^og

t/l

iTtif^iTD -nyjiluJ.

& mOX

'EputJ? TO(

TtVfntct' , "nvf t' ot.viiuv.iv.


,

Dices , quid inde

fequicur? fequicur, opinor


,

quod
tria

qusericis. Paulo poft enim Hermetis hujus antrum ingreflus penetralia

ubi Apollo aereum

clave lucente referairet

fpedlatus in antro
manifeftiffima,
nifi

lumnam erexere Irmenful , quafi Jr^criJUT^c^ful / a Carolo Magno , capco Eresburgo , deftrudam. Gandavenfes Hermeii ftruxere aram refcrente Theodorico Abbate S. Jrudonis Walachria Zelandise dedicavic ei idolum uc efi in Chronico ZelandtA. De caufis conjedorum ad fliacuas Mercuriales lapidum,uccunque non inconveniencer commencerur cum Comutm de natur. Deorum , tum Sanfjnrienfis in Polycratico , re6cius camen haud dubie fefe expediiflenc Chemiac bencficio. Hic cum aras, columnas ttacuas Mercurio ereftas cradanc Aucores , anfam capcavic Conringiui dubicandi hon.ane^ fuerit olim, an ex Damonum phalange, quanquam du, ; , ,
:

& qujE adduntur reliqua


illi

csecu,

tiamus, Chemia velHgia Hic ne quis inflet bium elfe , utrum Homero debeant nacales
facis erit

du-

affuti

Homerico operi Hymni,mihiquidemhoc loco


pro Homericis aplerifque haberi,
;

& an-

bium omne difcuciac IHittarchm Dtodorw alii hominem videlicet fuilfe coelei^iCfimi ingenii , & benefici, Ofiridis nocarium facrorum, Ifidis Magiftrum , brachio quidem breviorem quemadmodum Typhonem rufum , Marcem candidiorem, Ofirim nigriorem &c. Mcretur & audiri Clemem
,

Homerica fint etiam in Odyflea.^ Iliade, neminem hodie mortalium fcire pofie, & ne olim quidem in Grxcia feifle fatis perfpedum neque hic vacat ex Laertto,
tiquiffimos cfle
,

qusnam cnim

praecise

Alexandr. flrom, prim. Quin

etia?n e.v

iti

inquic

qui alicpiandofuere homines in ^y^ypio ^opintone

au-

tem ho7niniim Diifueritnt Hermes Thebatitis gr ^Aifculapitis

aliifque

pleraque etiam Ariflotelica fcripta in fufpicionem adduxiife, & collocafle inter fpuria. Ve,
,

Thebis.

Memphitanui , Manto rurfus Ttrefia^ Icem Auguflinus lib. VI 1 1. de CtVtt. 'Det :


,

&

rum

miffis

Homeri hymnis,

fi

vel

primum OdjflU

ui,

verficulum atcento lumine incueamur

in omnibus /iterii Paganorutn aut vix inveniri Deos , t^ui non fuerin-t, homines. Placo in Philebo /'o/?5aM tntentatam vocem excogitavit flve Deus alnjitis, five homo Dtvimu,
,
,

2^on attendunt
,

non inveniri

atit

'Av^m

ix.v*igTifm

i.

e.
,

Mercurius procorum mafculonihil x^uinunpov dici pocuilfe

rum ammoi

evocat,

rum

deprehendemus. Enimvero R prxparatis metallomafculis ingeniose jungatur Mercurius ani,

apud zAigyptios Theuth quidam fmjfe fertur, , five Mercurius Clementi Thebanus, Icilicec Thebis jgyptiis nacus credicur , Sanchuniathoni apud Eufebium Phoenix aliis Graccus quse
qua/is

Hermes ergo

maseorundem

prjevia fublimatione facile evocat,

diverfitas

pronum ad

finifieriora judicia Conrtn-

feciimque attollic. Confpirac amice illud vinculurn.quod Marti injecere Ocus & Ephialtes Aloei filii Iliad. i. a cujus nexu poll cocos demum credecim menfes vindicacus eft: fed non nifi bencncio Mercurii ;tandem. inquic Poeca, Martern fnratusefl
,

gium eo denique perpulit, ut fcriberec confidenter:


ne quidem fecure credtp0ffe,fuiffe apui z/gytios a/i-

^uem Hermetem

Trifmegifiurn

auUorem

mult.

apud
eric
,

illos fapientia.lta.n(:

Co>-^^optime,

vocandum

yl/f>cr/,

i.

e.

inalcumexctilic, Hinc Pythagors,

dubium quod de ejus


in
,

fuericne in reriim

Natura Homerus

patria difceptarint Gra-caj civitaces

&

Mercurius appellatur tw^i^^ r <|'t/%&Ji', convenientifRme , & Homero , Odj/Jf. K. ;^ujiffix-m;. PropCerea illud Servii in I. Ceorg. Firg. Sciendum fane dc Planetts <juinque duos cjje no.vios , Martem er Saiurnum duos bonos, '}ovem f^enertm , Mercwius vero talis cH, qttalis ille , cui
idque
nifi

tefte Laertio

fallor

Tom.

I.

Smyrna, Rhodos,Co/opho,Salamin,Ios,4rgos,Atheni. Icane exiftimandum , nullum vixifle Thomam^ a Kempis , quod de Patria Scriptoris ejus adhuc pugnecur ? Itane nulium Peironium Arbitrum , quod Valeftus nuper Maffilienfcm cum faciat omIrane nibus hactenus contraria opinantibus nulluai
,
:-

14
teri
iii

Bibliothecae
Phoenicia

ChemicsE Curiofae
alins
i>i

nuUum Cadmum viderunt fecula ? ciim Diodocxrus eum Thebis ^gyptiis ortum memoret
, :

admirationeCirces ,gtoriam herhairum ty^gy-

pto trihktt.

Herha* certe
ohlivionem

iy^ypii,tf

a Regit uxore.j
,

fcilicet

quia
,

H ennes nonka.

tradiiai/Hit Helentc plurimoi

narrat

ac

?iohiIe

illnd

mulco poft diluvium


ubique
nioncs.

floruit
,

vcl nulli fcriptores

qua non mirum de ejus

tempeftate rari

nepenthes

triftitiii,

veniaynejue afferens, ab

Patria a polk-ris Tfigyptiorum diverfas foveri opi-

Nos cum- momentis pofl; adducendis moti Hermetem arbitremur non fuiTe alium , quam Chanaancm rogamus Conritigiwn, ut prscise no,

Helena utijne omnihns rnortalihtis propinandum. Neque propterea negamus plurima vana , fuperftitiofa, magica,ridicula tum Medicini , tum reliquis
artibus itgyptiis paulatim fefe ingeffiffe, ut in pinguiori frumentoinfelix uon raro iolium dominari aflblet quo & referimus ^^igyptii illius y^<n>
;

nos iterum pollicebiniur nos Herweiis patriam ad amuffim delinitiiros. Sufficerent jam dida evertendis docendoque tam MediciConringii rationibus nam quam Chemiam iCgyptiam ab Hermete promantifli tamen loco pauca adjiciefedameire
bis Chanaanis natale folum dcfiniat
, ,
;

&

mus
efl
,

lib.

XV.
cnixA

Hermes Pliyficorum Magifter advnj. V.demin. cap. d" iAnim. cap. II. V 1 olese inventor. Et Dtodoro Siculo cip.
:

Teriftiliano

&

quando edoda a Mercurio


filium

Uis

pharmaco
,

'aS-o**in-

de manifefto

mum

fuiUe
,

Horum iJ^ ercurium illius pharmaci priarchitedum. Nec immerito exiftimari


vitje reftituit

confequitur

docentis ineptias Galeno ^mjiue lib.de Mitrc.cap. //. e/' /F. prudenter irrifas Pofteaquam ergo liquidum rcddidcrit tot clarorum ex Antiquitate Scriptorum auQoritas, ftabilc jam olim in itgypto Chemix fuifledomicilium , reftat difquirereaccuratius, quam JEgypti provinciam , quam urbem elegerit (ibi pala:ftrx loco illuftre Itudium. Ubi adverrendum Heliopolin Diofpolin feu Thebas ^Egyptias , Ammon - No , & No - Ammon facris vocatas fcriptoribus ex^Bocharto ,habitam Aftrologia: cxactioris
,

&

Aftronomis primariam fedcm


Milefio
,

ita

enim credi-

poteft

ab Hermete profeftum initio medicamentum illud, quod fua quoque a:tate ufurpatum Dio,

fpolitanij. ^Cgypti mulieribus tradit Dtodorus,a^i\od

olim HclensE ex ^gypto tranfmilliim , vijrrevS?? & x"^'"' ^oinero defcriptum. Vo\'Dtodori lib.II. cap.VI. Homerumin iygyptofutJJe tum alta multa indiciafcrHntur, tum maximc potio ab Helena
ilhid,
arrL. tnprtcritoriiMobltvionem Telemacho data. potionftn ad abolendiim lutlum , c^uam Poeta Helenam

&

Diodoro Siculo lihro V. cap.L. Straboni Itb. V I I. citerum arcanatn Chemid oflScinam Memphis potilTunum inclaruilfe, id quod ex Panopolite Zofimo ,& ipfo jgyptio , ex

mus Hecateo

&

&
,

Synefio

cur

ex TJello jam ante demonftratum. Sed Memphispotius quam Heiiopoli > h\1)iodo,

ri lib.

II. cap. //. videor mihi rationem ejus quafi


:

0(iZ<8i/j, inquit e^^jper ncbulam confpicere regnavit annos L. Rex Chemmis Mempht ptiormn
,

compoftiijje fcrtbit

Thebts tyEg yptiU a

Foiydamna

adtficavitqiie

trium pyramidum
ut

Thonu

uxore fa^amconjtai, uhi nunc cjuo^ue nmlieres

piem

clartjfttna

maxtmam , inter feopera numeratam^. Scilicet credibi,

hocmedicamine utuntur. <iy4pudfolos verb Heliopotra cr doloris litanos atioqne olim inventa tradunt indicium.Crefuperftitionis fharmata. Nullius hic

le, voluifle

Chemmin

arsnominifuo fimillima,

&

dibile Diofpolitanas mulicres fulphur illud narcoticumopiatorum cicurare refiius potuille ,quam

infua quoque urbe prascipue excoleretur. Accedamus propiiis ad hunc ignem. Memphis varia radiabant delubra,collocante ibidem Sirabone lib.Ceogr. Xr//. non tantiim Vencris templum , fed Api-

&

hodiernos pharmacopceos. {a) Neccft, quod autumet Conringuu: nepenihes illud vi fupra natura po-

dis

Serapeumquc

verum prxcipue admirationi


,

enim mittam Poetarum inftitutum omnia ni majus extollere, & in prsconiis non minus quam vituperiis exccderc mediocritatcm adeoque ex mufca Libycos fxpe formareelcphantes ;certeliodiequenarcotica funt,qux quod a nepenthe tantum non id omne prxftant fuo exfpcdat Homerus in quem numerum & MaflachTurcarum & Goenfium pellicum Daturam refert experientia. Licet enim opiata nobis quoque haudraro frequentcntur ufu, Afiaticis tamen,
tejiatem ajjurgente
,

egijfe

ut

templum Vulcani , magnificum illud & Da^quoque ingenio nobilitatum , quod Chemia: arcanioris facrarium fuiffe ex artibus jam ante exratio perfuader. De quo ita Herodotus penfis
fuit ibi

dali

Memphi
cujus

exjiruittnn efl sfeciofum Vulcani templum^,

ve/lihuta sfe^ant
Sic Itb.II. cap.

ex Diod.
cavit

Aqutlor.em. Veftibula illa VI. Dardali opera funt.Ite-

rum Diodorusttb.

Turcis, Perfis, Indis


ra

&

frequentiora funt

& tutiomodo
id

II. cap.l. Rex ^gypti MirisaEdifiMemphiBorealeilludpropylxumreliquis ex. cellentius. Qiiod autem fpodent Boream, non fuis caret rationibus ; ruminandum proinde Vulcanix PhilofophiiEcandidatis , tum quid Aquilonii venti

&

efficaciora
,

five
,

autem

aeris ibi tempera'

plus praltent

inNaturx
cap.

inveftigatione Auftrinis,

corporum adfcribendum nunc non difputabimus , contenti vexatam non ita revocafle nobis in memoriam Bourdelotiurn Pailluftrem apud nobis pridem a opiato per CurTurcx fumpto controvcrfiam rifiis fomnos mox videaniur fibi vivere in Paradtfo : ChriEx ^gypto autem profeftum fiiani in inferno f omericurr ,zde6que ex fontiefle nepenthes illud bus Hermeiti ecce luculentum tlinti tibro XIII. lui^uii. inquit cjuidem Homerus ijmacm tejiimonium ! nornerits tejtimomum I ! cap. 11.

mento

five

five prjeparandi

ex Ac^uilone fccibat aurumadventare^. Uctaceam illud Herodoti, iAd Septentrionem Europn pturtmam auri vim ejji^

tum cur ^obus

X X X VI l.

conjiatj.

cardinum mundi difcrimine hic eruditiffimus Petrus Poierius . Vncia una , inquit intra menfem , aiteolei fulphuris per retortam afti

De

illo

ram unciam dahii pro ratione tempejiatiscnawfi Auhumida , plus ; fi Septernrionalit ^raltifit tempejixs,

&

crftcca, tninus.

Normanni Gallorum jam diu ob

.'

fritnus doElrtnaruM

dr anti<juitatis
illud

Parens ,multus

lat^n.u....-.- avibus incptum Auftri flafervavere faginandis n,iva>.iv. -t c j u r' tum, convenientiffimum Aquilonis. Sed hscahas^

eft mediex uic ifis papavcrinis capicibus refudans per fe fanc nobilifllmum Helcnx.Nepcnthe juc uc omnes iUos exerac cffcdus quos de fuo, lcu camcntum , ncc miilta indigct prxpavation uos non pcvvcniat, nifi ravifllmc , l.ichrvma dlapapavens Thcbaic apud quantumvis ; depra:ciic.u Homcvus

( a

Opium

five live

gurami

&

quilquilus pura, (uccoquc ex cjiilclem capitibus expvcfso, ac cum muhis terreftreltatibus, parum covvumpcntibLis , ad cxcvadtl foUdi natuvam condcnfat6,purioiis opLi defeau utamur , dcm viitutcs ad coelum iifque nou excoUcrc non poirumus

&

ipium tovlitan nou

muas tamcn

ejul-

Lib.
Nos
revertimur
:

I.
:

Se6t.

I.

Siibfea.

I.
verifi-

Heredotfts

ad templum Vulcani Iterum Pfammetichm omni potitm -^^Egyfto ViU-

admovct cuftodem.

Enimvero plurquam

mile cft.urrumquc ede

unum
,

cant templo VcjUbula fectt a/ta ^it/irum ipeBuntia , alia oriemem ex Diodoro ; magis hxc fonan in fpc-

Oumi,
diluvio

iiium Mizraimura

Monarcham

hoceft./ovis filium .^gypti primum i & artium Vulcaiiiarum, a pa,

ciem , qaam ad occultam aliquam Natiira- vim oltendendam.In Inc iplo Memphirico Viilcini delubro Sefoftris fuas & uxoris ex uno lapide folido itatuas coUocavit, monente DiodoroSicttlolib.il.
Qiiid quod & /fis, admirabilis illa moibodomurix & aud:rix pharmaci elB-ecvxaixi ad rurn in Luco Vulcani lepulta jaceat li vera Memphim
<ap. /.
,

rentc tradicarum in .(gypto,ut anteattadum , propagatnrem. De quo aperte Diogen. Laertius


I. fcribit Vulcanum Nili ly^gypiii filtum^ Phtlofophi^ aperuijfe princtpia. Scilicet ita.utfrater Hcrmes omnia redius , folidiiifquc. Ex lupe:

hbro

tradit Diodor.lih. I.cap II. Rnrdis Diodorut lib. II. eap. IV. Sacerdotes priinkm in livttatem Ntli vitulum

perducunt , in qtta eum miiriunt X L. diebm, deinde in vavim conteBam habitaculnm aureum habentem introAiemphimdurentes ut Deum , in Vitlcani ducentes ,

rioribus equidem conltat yEgyptum in facris terram Chjm appellari & a Plutarcho Chemiam; Chamum atitem eundem elfe , qui gentilibus Jupitcr dicitur , oftendit non tantiim tn Euterp^ Herodotus ;'K^fA.^v ^^'Ai^Trtiot KXAinn r Alou. Acctdit Jovis Hammonis templum, formatum in are,

nis Libys,
eft
,

quo Chamum ablegatum

efle

evidens

funo locant. Adhuc Diodoru* lib. II. cap. VI. Ager est j4nre^ Venerts prope Memphim. De Sacerdoti-

fed
nifi

&

uc fteriles Afia: arenas pofledor incoleret; vis vocis teftatur idem ; quid enim
,

Ham

bus hujus templi

ita Herodotui
i^ui

Hsc,
funt
,
,

inquit

Sacerdotibus Vulcani,

Memphii

attdivi.

Ab

urbe Memphitica non procul diltabant


lib.

ut tradit

nitrarix fodins. exque f.raVulcanix officins ad li(.;aores acidulos efficacilTiinos inllrumentum. Csterum quid impuHt .iCgyptios ad pulvinaria Vulcanofter-

XVII.

Strabo,

du

ferver?-Hcbrx\s quid (aCf a ^Ee,v Graccis , nifi bulhre^^ / ut mittam Jovem Cceli Dominum fingi , quod Chamo obtigerit Africa Sole verticali peruita. Ulcimo , nil temere frequenrius lcguur

ciffima?,

commodum

apud
nit,

Ihttrniitum

genitalia patris fui exfecuilTe

oculos iiios,
;

alios quam Jovem idem Chamo ufu vecontemplando vcrcnda patevna


,

Audorefque
,

nenda

edillcrit

rem Diodorus
,

Sic. Itb. I. cap. II.


,

confceleranti

puidam

Sacercufes

inquit

affirmant

primum
,

in

Hebrsa voce
dere.
,

nataque Poecis fabulandi occafio ex qu^ & nudare fignificat, & exfcin-

tyiEgypto regnajfe

Fiilcaum

,igrits

inventorem

eocjue

.-----r,.j ^ Et paulo ante Diodo rus ^gyptii, inquit , ignem Vulcanum inte-pretantur, tnag''Um illum Detm exifiirnantes Qrrnultum ad generattonem perfeElionemque rerumconfcrre, PaUphattis, & cum eo Chronicon Alexandrinum ; tradunt Vulcanum primum fiiijfe '>yEgypti Regem atqiie efie inter Deos rehtum quodprectbusfuis artem fabricandi arma de Cceh impetrajfet pofi eum regnafie Fulcani filitmSclem. Scilicet hoc Chemiae antiqua:,& arcanioris olim inftitutum , per Vulcanum producere Solem. Eufeb. de prap. Evang. lib. II. cap. I. tradit ex Ore Sacerdotum quorundam .(tgyptiorum Vulcanum ignisinventorem, primum jgyptiorum
vo
,

hencficio DuceJn ab i/gyptiu confiituttim. Hinc .^gy ptus oUm quoque H'q>*<?io^ dida Stephano l>",z.aritf.
" &
""' ^ '^ in Dionyfium. Eiiftatbto
'''

'

Sarurnum autem haud aliud efle quam Noachum ira fpeciofis urgec argumentis eruditiOfimus Bochartus infuo Pha/eg ut contra ire pene te merarium judicaripoOit. Gllenfo jam,VuIcannm illum a diluvio viventem Mizraimum fuilfe , reliquum nunceft, ut oftendatur, Mercurium tot in ^gypto arcium inventorem , Vulcani illius fratrem habendum effe hoc eft , Chanaanem. Id ve,
,

ro perfuadent multa Primo , Jovis uterque filius tr|ditur,uterque enimChamo fatus. Secundo , utrique mercatura curse ; Chanaan Mercato:

rem

fignat

isJ^Iercurius

Mercacorum agnofcitur
,

Regem numerandum
filfe

ei autem in Imperio fuccefSaturnum. Idem Eufeb. lib. III. cap. XI. Deum Cneph ex ore ovum effudifie narrant (-yEgyplii , ex e6<^ue fatum altum ejfe Deum , ejui ipfit Phtha Gract!
,

VulcAntts appelletur

oVttm autem illud mitndHin inter-

fretantur.

Sed omnifne ignis Au6torerit Vulcanus? non omnis purior enim ille & cceleftis judicio Phurnuti Jupiter eft Ciricis a ^mv ^aC? didus impurior autem ille five inter fulmiua nubium corufcans , five in domibus ardens , five in mon,
,

Deus. Tertib , ad fratrum minifteria damnaturm facris Chanaan & ad Jovis Deorumque minift ria in profanis Mercurius. Quarco , nota callida Mercurii fur^citas Chananxorum feu Phcenicumin commerciis exprimit vafritiem. Quinto , Mercurius ex Sanchuntathone , Diodoro , aliifque primus Iiteras& Aftronomicainvenit Cadmus Chananita five Phcenicius ex /Vw primus inGrsciaminvexit literas. Hinc aftrorum perici Phoenices maritimos fuoscurlus,quibus hodiernorum exemplo Bacavorum , omnia perfultabant maria , diduccntc rem in Phaleg Boch.%rto ad ftellas dirigebant , d quibus Aftronomia ad Grsecos tandem devoluta eft, auCtore Strabone lib. Geogr. XVI. Tandem fex, ;

tibus
v^^B-M

nis elucens
,

ignivomis , facrificiis fabrorum ofticiGrscis 'H^paiT^^ ab , , Vulcanuseft


,

to,

Chanaan
in

in facris exiftimacur
fe

Chamo

patri
;

affi-

ftens

erubefcendo
paganis
,

obledalfc fpeftaculo

nec

hoc eft,

ejfe

acce>ifurru.

Ignis

aucem

fo-

minus

Mcnurius Jovi
,

fingicur adftare

corum prasfertim publicorum Vefta appellatus. Interea quis fuerit Vulcanus ille jtgypto adoratus non abs re fuerit, foUicitius difquirere. Ci
V.de Nat. Deorurn , quatuor recenfet Vulcanos ;primum Ccelo natum qui ante diluvii un das vivens Tubalcainus videri poffit Jecundum^ Nilo natum , cuftodem ygypti terttum Jove Junone natum ij<ty<i Mxnalio infularum Vulcaniarum Dominum quem non injuria a Grscis confidura ad imitationem cseterorum exiftimaveritis. Duo illi intermedii in unam confpirant perfonam, Vulcanus enim ifte Jove natus & tam magnificoabiEgyptiis cultu delinitus is ipfe eft, <juem c Nilo procreac Cictro , quemque /tgypto
cero/ib.
,

lafcivia:

minifter

& amorum proxeneta.


five

Ex hujus
ad

Alercurii

noftras pervenit

manus

teque ab ipfo ermete dere. Fuille olim non dubitamus


Siculiis /ib. 1 1. cap. I V.

Hermetu fcriptis nihil quod tuto aflBrmapvok&um audemus (pon, , :

Bene Diodorus

&

Sacerdotes Mejnphis fecretiora ejiidLdam fcripta habent. Hermetis ilia fui{fe

ex C/emente Alexandrino demonftratur. Manifefte


Plutarchus Trajani feculi fcriptor
rtde
:
,

de Ifide^Jr Oft-

proditum memoriizen , inquit , in /ibris, ^ui Mercurii dicuntur. Neque enJm cum imperiofifiimi
ftyli

Vrfino seXHermetem fabulis accenfendum, vel

libros

omnes

c\ai

Hermetis nomine vendirantur,


,

totCk.eorpore fpurios cflearbitramur

doi&is cen-

Tom.

I,

furam

i6
furam
reliiiquentes.

Bibliothecx
Eandem
fere
,

Chemicx Curiofx
rum fcriptionem
Qiijenam autem fcripra cospiflk.j. Mercurii evolterit Sanchuraathou , oftendicur apud Eufeb. de Prdp. Evang. iib. / cap. X Sanchuniathon ex Phosnicurn Theoiogia prtncipium hi^jus univerfi
.

quam

Vr/intu,

cai)ciletiam jam anrc CQcinit Conrin^in-i. Utvique multum debet literatusorbis, fed idem recordatur liccre vel a quovis Ariccfsafle nunc Oracula
,

&

ftarcho ad

novum

tribunal provocare. Infpiciamus


:

ponit aerern tenebrofuin ac fpirituofum


hidurn cr caliginofum. Mox poris con]untttone prodiit
ii
,

chaojqtie lur-

Frimns omriiurn , inergo acuta illa Vrfintteh quic > Mercurii Itbrorum , ^nanttm eqttidern recordor rnminiffe videtur Manethos tlle Sebennita (pofi
,

Ex

sfiritus hujus c^ eor-

ot,

td cjuod

limum nonnui-

Mnevin

Legijlatorem

Ji iju

Diodoro jides
annti

efl

,^ki

a^uofd corruptionis mixturarn ejfe voiunt , e.v ^ua fecutit produclionis fernina , ipfa^ue adeo rerum
aiii

legesfnM a Mercurio
dotitm ,cuilibri
ijii

fiht tradit.u finxit ) pufl


,

ignorati ftterttnt

HeroC Ll X.
cjuod

generatio exiliiit. Hctc in Thaauti de rnundi ortu Corn-

mentariis reperta funt.

Scripfille

&

Phyfica

Her-

/ / /. ante Cbnflttm fsrc C C Thilo Byblms , qui Ut Stttdas indicat , pofi


,

LX X X

Nam

metem

necefle eft

quod
,

vcl ifta Sanchuniathonis

Adria-

ibidem citata
zAigyptii
ci 'E^fAiM
Qoiufi

perfuaferint.

mrn Imperatoremvixit , f & diu ante , Urfine ) alteropoji (.hriftitm feculo , Sanchuntaibonern ex libris
Mcrc.rit profeciffe rnentttur , ftto loco di/.cutiendurn sl : t citnt tlle Pbilo librurn MercuriJThaauii de Origine Adundi apud Eufeb.f. de Pritp.Evang.cap. V/l quem cx iis tjtiiz ex eo defcribit ,fabulofiJfimum^ fuijfe oportet. Equidem quis oninium pri.mus meminerit fcriptorum Hermetis, pofl deplorandum illud Bibliothecae Ptolemaicx naufragium, poft toc
.

appellant
,

Thaautus ( ^uem^ AiexandriniThoyth Gr~


,

) Draconis

Serpentumcjue
,

naturce.

divini-

tatem aliejuarn triluehat


nices

cjUarn

etiam epinionem Phoe~


,

riHs anirnaits

tyg pne cuntlis reptiltbus vi


,

yptii peflea cor/>prob.'runt

nam

hoc ge-

copia flnrtius

abundare docet
Sii.

ignea^nque

ejus

efle

naturam
(c

Sc.
Ttvpto-

Tnd.pcocTiy.iJcniCKV ^ to '(uiv wix.vriav toiv 'ifTnruv,

poil eum tot feculis literarum bella incendia contemptum , ncmo prudens fuftinuerit definire. Demus tamen Manethonem inter primos habendum at vero, quodcaput rci ell, Manethonnon
,

haufit fua ex fui arvi fcripcoribus


inis

fed ex vecuRifficoiumnis , ( quarum nonnulls Hermeti tbrfan zc\ux\x ) in terra Seriadica, collocatis , ut ante
,

oftenium. Mncves finxit fe lcges (uas a Mercurio craditas accepifle , monente Dtodoro Hbro /. cap. L/ V. Sed nifi & tum recens fuiflet ^er-

Seponantur nunc ftudia partium,& pateisic hoc loco Mercurium fuifltr Chemitum.Enimvero quod ferpentis pra:rogativam ex fpiritus ignei abundantia collegerint prscunte Hermtte /figyptii, illud utiquemagificrioChemico debenr, cujus ope ex ferpcntibus fpirituum cum oleo efRcaciflimo magna vis elicitur: nam ex taftu & infpeSione ferpentis , omnes beftiarn judicabunc frigidiffimam , unde & delicatula; quaedam Vcneta; vivis ferpentibus ardente Sirio colla quandoque circumdanc ut frigidulo eorundem focu invel ex
,

jurias xftus folaris ulcifcantur. Poftea refert Fhiia

curii

memoria

& lcripfifle eum

aliquid

conftitif-

alioquin fafec, imprudenter fatis provocaffibitradicas piens,ad ieges iMercurio fet. Neque enim tum aliterDeus a:ftimari potuit
.<Egyptiis A/ercttrtHs

Mneves,Rex

,quam exeorum gcnercquos


conftaret
,

leda quoque Sanchuniathoni arcana quaedam volumina AmmonsEorum. Compendio ad haec refponentitur ,inqui( , Phiio. Satis impedet Vrfinus: inquit , bJriose Mitiiis de eo Svidas : ^Iaov ^A(@" ^uixpt.oi.TJy.^i<;' Sr@^ ^yiviv cRri rtHtv ^ijiav iyycg

nuper homines

fuilVc

uc ex Plutarcho

Nefwv^
X,

i(qiit

cyKAoyvi fii^AiiJiv /3j/3Ai

//3

tu^A miAioov

&

Clemente Alexandrirto demonftratum. Et velle eum , quem ex Diodoro Siculo a Saccrdotibus ^^gyptiis viva voce informato , conftat , primum mvenifle liceras Itb. /. cap.XV/. negare aliqnid fcripfifle
,

iV

>ia'?>5

ocjrtdv mSi^S'?
,

ijviyM

/3(/3ai(* a'.

Tne^

"^

/3a6-

Phifed ardcntior lone notat finifteritatem Suidas Urfinus : njl^entitur , inquit , Phiio : Cur vero i
<nAs(VAJ)!(tt'J'
tcp'
i,

;yt[ /iZ

(p/Afflv.

Nullam
,

in

aufterius.

qux demum infolentia eft? ut nihildicam Huc referenda i\\2.Platonis in Phtlebo:


,

Qiti /iieroi invenit

eum vel Deurn vcl hominew Dt,

vinum

fittjje

oportet
:

quatis

apud iy^yptios Theuth

fuiffe perhtbetur

cjui

vocales literas corifideraVit,mu'

artem Grammaticam docuit. Rurfus Plato ia Phcedro n3irr-dZ,Theuth inventas afe artes Arithrneticen, Ceomeiriam, Aflronojniam literoic^c.
tas difiin.xit
,
,

exhibuifle Tharno

ut inter tygyptios

dividerentur.

Nunc ad

Sanchnniathonem.

iibro IV. contra

De eo ita Ceif. doccMc Eufebio

Porphyrius
Injcriben-

/pfurnnomen figmentum indtcat. t^/ihi cumiudibrio Chrifliani nominis diUus videtur , quafi fcopulus prctparatus afina hoc enim tria Hebratca vocahitla notant , San-chmi-athon. Scd iftsrc vcro violentia eft, L^r/Jwo .-Vocem PiicEniciam efle agnofcit Porphyrius , & tradic fignificare phiialethen apud Theodoret.ll. de cur.Grac. aJfeU. Similia docet eruditidirous zAidrete.^. Tu autem , ut anfam invenias exagitandi hominem , ad explicationcm Hebraicam f fimilem quidem noa eandem) inconcefsa Sed cfto, agnofcatur Hebraeum defcendis folertia
,

daAn(\\iit,htflorta rerumjudaicarttm veritatis amanlijjimus eff Sanchuniaihon ilie "Serytbius , ejui univer-

nomen

famfuarn htfloriam cum ex pubiicis urbis tum efacris tahuiis hatifiam fumino veritatis fludio Phoenicta lin,

nomenetiam crcdcndum eric quod Jacobus ei afinum inter limitesdeNulline ergo Romae vicumbentem afTignaret
;

Ifafcharifne

fpurium

gua

conjcripft. Suidoi ita


,

'^uyxoinci^m 'ivtt&'
ne>
E,"^S
jii4it<p/y^o&->j

<f"-

/,o<rr(p@^

cV

ycynyi ^F^ Tot T^w/>c1719


'

(pi/oioAo-

yoA: ffciiicet ^cripfit)

tsa.tt^i*'

Tv-

^m
cap.

Tv,

cpatviKU)/

U^hLy.rui
ita

Kiyvss^-noi.y.lai

^oAoytcM i(^ rx

AAct-,!

De eo
,

apud

Eufeh. de Prap. Evang. Itb.l.


:

/X.

Phiio Byblius

trtidttionis

& cunofltatis
pofuijfet
,

Sanchumathon vir muitdi , citrn operarn in rerumplu-

xere iiluftres Afinii , nulli Scrof^ , nulli Verres; quod a beftiis ignobilibus denvati hi tituli ? Excipies Porphyrtum de Sanchuniathone quacdam tradere, quaj veritati hiftoricae miniis congruanr. An id lugt Philo , fi peccaverit Porphyrius in circumftantiis ? Ergone nulli fuere in rerum natura Judari quod in profequenda illorumhiftoria alia deliquerit fiifiinus , alia Tacitus ? Quod fi Sanchuniathonis

rirnarim fludio

Cumcjue omriium gentiurn hi~

fcripta confinxilfenC

Phiio

&

Porpbyrius

fioriam

a primd univerfi confiitutione nojfe 'vehementer cupcret , prjtcipuam cjuandarn inpervejliganufcjue

o.mni dubio vel Theodoreius

procul obfervaflet id vel Eufebius


,

&

merces

illas

adulterinas meri-

dis Thaauii
hibuit
,

i.

c. Mcrcurii ) Jcriptis diligentiam


,

ad-

ejuod fatis intellifieret

ornnium

(jui
,

fub Joie

ftnt, principem Thaautum iiterai

inijsnijfe

& iibro'

ta notaflet cenfura. Sed nullam falcem in hanc fegetem immifere Patres a:tate Philoni & Porphyrio proximi i c contrario , fcripta hxc t genuinj

&fin-

Lib.
&
(incerirtiois

I.

SecSt. I.
thi
,

Subfc^St.
id eft

I.

17
.

monet* admifere
<"

volentcs. Et quis

Hermetis fontibiis derivaus. Plato Indc haufit Toy-

mendacii frudus Phtlom quis Porphyno ? ncque enim eo provedus ftolidicatis credendus Porphyuc putarec allatis illis Sanchuniathonis verbis debellare fe polle ChriOianirmum. Quid qnod viium fibi integrum S anchuniatonis (cn^t\in\ farius
,

&

teatur alicubi Kirckerus.

re A^anethonis librii Q^iis fidem

Sed Herodoto tonottfuefuam interponet ?

HermttU Magiftri non immemoc itt Chriftianx Hermetica (cripta lcgerunt, laudaverunt. Memin.re eorundeni /e^. in Chron. Cyrtilns [ qui fermonem Hermetis ad Afclepium vocat ad partes ] /V^i-iaKz.enns iLacianrins , Clemens tAiexandnnus, Tertulliano cap. 1 1 de amm,& adverfpu Faientin.cap.Xf^,
Phxd>o
fuo. Patres Ecclerice
.

viderit forfan, fed contempferit. Eftotamen, non Multa ofcitanter vidcrir. Hrgone negandi fuilfe
?

Hermcs Phyficorum Magifter


2'o/?//7e)

falutatur

Unde

&

tranfeunt viatores, eciam infignia


noftriim, qui peregrinati funt in
dnrn Pallijfiuni^
;

&

rara.
,

Pauci

iaudantur Phyftca kriptz Hermetis. Efto, admilhierit aliquid primus , fecundufque (eculi

GMiis Bemkur-

curiofilTimum fcriptorem agno-

vere pauci qui in Britanniis Fortefchnum- ; pauci qui in Lufitaniis , Lndovicum CamoefinrrL. , pauci qui in Hifpaniis Didacum Alonfum Barbam pauci qui in Italia, Ferrantem Imperatum, & tamen jam diu fcripcis ifti Auftores omnes inclaruere.
, ,

non propterea fuppofitia funt Sandius exiftimandum eiit primorum Ecclefis candidatorum inftitutum. Jacohtts Golitu prxter (jebri Scripta Arabica , ex Oriente fecum attuh't Hermttem de Venems (jr Antidotis , & AflroChriftiani genius,
unjverfa.

logiam

At Mercurii
finat,-

ilte

Liber Philoni laudatus fabulofa pro,

Herrnetis , fcripta Arabibus magnoperc ^ftimaca In Ribliothcca T^. Er/rfwrV libcllns Arabs exftabat titulo Hertnetis de Lapidibus pretiofu quo
:

Neque nos Adercurium licet hominem fapientilTimum ita eximimus humanx forti ut eum in icriptis liiis labi non potuiife arbitremur. Qtiid quod forfan luculent^ ejus purpur^ progreftii
,

ufum jam olim ^lbertum Magnum^ erudito , & Conringio quoque laudato de Mmeralii** opere in quo ad Hermetis tribunal frequentifcrcdibile
eft
,

temporis panni aliquot afcitii ab imperitorum manibus aftbti neque enim ipfa: facra: iiter^carencfuis apochryphis. Obtufiora ergo funt Vrfini teia, quam ut vel Manethonem vel Sanchuniathonem in numcruni fpuriorum queant referre. Sed ad Hermetem redeundnm. /<<wt/Vfc^i, inquit 'o'-ut ftc dicam , mendacio Mercurtum Jiniu, irabali dixtt iibrorum XXXVI.mtllia IjXXIX. fcripfiff(Lj. Quam in proclivi Vrfino eft mendaciireos arguere Aiitiquos ? Urbaniiis illuftris Bochartiu tot libros totidem verfus interpretatur quomodo & de Zoroaftre Plinim Ub. XXX. cap. I. nifi malis pro toc libris totidem philyras agnofcere quod in .^gypto fcriberet Hermes , iibro Nilotica charts vicem fupplente. Sed quot libros exiguo admodum cempore fcripfilfe traditur Efdrtis^ quomodo orbis non caperec fcribendos de geftis Salvatoris libros ? quomodototum bibliothecanon capic Livtum? Explicandi funt Audlores , 'L'r/7o uon ftatimobelis configendi Quam ergo trabem in trabalihoc,ceu vocas mendacio quifivifti.vide nc in proprio inveniasoculo. Quid quodnihilfacilius quam lamblichim ex lamblicho expedire apertc enim de m/yft. ^ygypt. alibi iyEgyptii, in;
,

fime provocatur.Sedattributa /:/mAec/<?f)-o?/^/fcew^fic^i ad Ammonem jgyptiura jam olim publico

donavit Dju^ cpfcheitm AimoM D.LXXXXVII. AuguftjE-Vindelicorum Grarco - Latina, quas tamen Anno M. D. XXXIL jam ante quoque Noribergx Sofiorum pra:lo (ubjefta. Verum quid de feptein illis Hermetis capitulis judicandum Theatro Chemico infertis? illajunioris cujuldam Herme,

&

tis e(fe res loquitur.

Quanciuam enim modus do,

(\\.nt

iScriptores ,putantes omnia inventa


,

ejje

Merahbi

eurio

libros fuos

Mercurio

infcribebant.

(jr

enim fub Mercurii titulo circimferuntur librt U^ercuriaies continent ,etfi fipe Phtlofofhorum (jritcorum ftylo loquantur : funt eni>n ex lin^1 t^gyptia tn Gr^cam translati a Viris Philofophit non imperitK. Scilicet agnofcit lamblichui non omnes libros, qui Hermetis titulo fuperbiunt, ab Hermete fcriptos,aIios enim opinionum, fententiarum,
opiniones

Qui

cendi recondicum quiddam fpirec & fatis ^gyptium , quia tamen prifcorum ille AucSor meminic Philofopiiorum , aliofque citat Philofophos; quia in quatuor elementorum pugnd multus eft quia literas Graecas ad partes vocat ( qui ^vo Thaautico fuere nulls ) quia toto opere Cluiftianum redolet, neutiquam genuinus Hermetis vecuftiHlmi cenfendus foctus. Quod coetera fpedac modo recitata, liberum cuivis efto judicium fpuriaque ^ftimanda fipt, an genuina. Genuina efle plures dubitant, quanquam fi dubitaiiet fufticeret, paiica hodie Hipp^cratis, Horneri,Arifiotelis fcrtptat quod vel unus ceftabitur Laertius , invcniremus. Nos in denfis illis Antiquitatis tenebris , ubi hariolari proniptum , fcire difticile fidem noftrani non interponemus , eo tamen proniores , germana Hermetis nonelfcfed cum Jamblicho Hermeticas continere fententias, hoc eft , diftaqusedam ermetis aXxtzv atque aliter interpolata.CcBterum de Smuragdina l-Jermetis labula <]Hid cenfen, , ,

durru ? Kirl'_erus in Oedip. <L^4Lgypt. ita

quitur.
ornnes
,

rem perfeDe Smaragdina , inquit, tabula altum eft apud AuElores lilenttum cjMsnam ftterit ille Her; ,
,

&fcripCorum /:/fm efle commentatores,& inQui hodie nomine Hermetit fe orbi commendant iibri pauci func & multorum telis obnoxii. Poemandrum Hermeta, Sermonem facrum, Clavem Sermonem ad Afclepium , & tJ^Iinervam-> cum paucis aliis quafiex orcorevocavit magni interpretes.
, ,
..

genii Philofophus
oneri,

Francifcm Patricius

defendic

flujfates Cii//, aliique qui

tamen fuccumbunc
.

quod ex Voffto, C afaubonocjue evidenteroften-

mes jtianda vixerit ubi inventa h^tc tabula quo inventore , ^ua lingua confcripta. Eflne pojftbile tam telebre Hermetis mnimentum eunofffimos Gracortm Phtlofophos, cjui data opera in ^gyptum prof.cifcebantur , latuifje r SoIm ^lbertM ^JMagnM in Itbra de fecretis Chymicis fui tamen inter fuppofititios Al( berti Itbros numeratur ) ait ^lexandrum .fjHagnum infuis itineribus fepulchrum Hermeiis omnium Fhilofophorum Parentis tnvenijfe plenum omnibus thefauris non rnetallicis , fed aureis fcriptis in tahuLiZaindi , quam altas Stnaraodinam vocant. Sed unde htc
,

fi

dantur fcripta illa recentioris efle officina: & quafemi - Platonica, & femi - Chriftiana. Nos cum

Albertus ?
rnifla

cjuo

AuBorz^

Bemhardus CaneftusAlki'

famblieho Hermeticas ibi fenientias contineri exiftimabimus , quas cum Platonica & Cliriftiana Philofophia concordare non mirum , utcunque ex

,primus , quod fciam, eam mundo obtulit,ait^ue in ea totum opM , cr totius mundi thefaurum contineri. Addo ^uod omniapene , cjUJt, in tabula ifla habentur,ex

Hermeiii Tymandro

cs-

Afclepio,Jambltcho

Proclo
/ji/!f

Tom.

I.

18
Kricgsmannus
cat
;

Blbliothecx
fiiigulari
,

Chemicx
bus

Ciiriofe

liincinde extratt.t fitit, ^c.

J(

f<icff(jTO

iiiquit

Csteruin VyHh. Chrifl. Opurculo aUa omnia juditabiiU hac, > trnduionem de
in antro prope Hehrort
,

bellicis iUis igypci collifionibus

ftcitlts

a.lii]tiot

prji

dtlnvim,
7/iale

miiUere Zn-ii m*>tibus cadaveris Hermetis


,

exem-

jam Phcenici* , jam Carrbyfe Gallo Cyrifiiio, Cornelio jam , AuguUi feculo , jfigyprum vexantibus & Diofpolin , atque aliaSacerdotum adyta penetralia evertencibus ,raptam alioque aiporcatam fuilie , &
,

ptd

nui/.ipti

pane

Hxore Sara intelUgatnr : contis,idefl Chanaants Noachi nepQtis atcjue Sara grnant \ ac locus ( nrbs Hebron a, Chunaanis fivp^ Hermetisfilio Heth exsirntia , ad quamfedernfixerat vtos adhac Abrah.mns ) convcnisntilfimHS rei fit Q^huenicHm , p fitrorum Herrneits , corpora demortno;

fe haberz^,fidt Ahrahami ckm tempora denati Herrne-

raptorc forl'an pcreunte, in ccxno, aiit paludc obtritam quod celebrati(Unio illi aureo CQrr.u Pa.t>ico%
,

concigilFe

cercum

efl:

quancumvis Kuckerus,

obliqui eodem contutandi artificio facile oftenderent aureum illud cornu la


aliique in

Chemiam

rm uncla C4Veroii fpi*ltttm aj^ftrudendi


,

pulch>i con-

fordcf. Sequatur&hic quainquifque vole: fentenfi vacat, trajCiatn ; verup.i iiirueatur priiis mecum gilitatem rationum Kirckerianarum. Uiide fecu-

Cimbria repertum fiiifie nunquam , quod in '>anorum hijloriis nuUum iliius exitet iiionimeijcum evidens. Vidi ego ante biennium Romds cx iuggrundario tcmpli Minervae poft plurimorum ttnebras feculorum in lucem cx infperato pcoduci , eruique ObelifcHin egregium t/gypttitm hieroglyphicis hinc inde
diflii-,(ftum noiis lllcne Kirckero sflimandus fpurius ,quippe nulli vetufliirimorum aufiorum fcriptis attactus ? trectum id loci fanum olim Ifidi fuitTe nontantum Nardinm jaman;

rosnosreddec Ktrfksrns dc illo Antiquitatis filenAutio verfavitue mauibus oinncs, qui periere Sanchumaihon, unus Mu'ietlion, dores? forfan umis
?
,

fi

exraret integer

audacia: nimise convinceret Je-

fuitam. NccelVe efl: Albenim iHnm Magnnm , uCcunque forfan fuppofiticium ab alio haufilTe qux tradidit, & quis novic, anne ab antiqiio Scriptore ?
,

Sed non

fugiffec ejus notitia

peregrinatores

Gri-

non admittebantur peregrini in confcienriam arcanorum Sacerdoralium ut jam ante difputacum QuisGrscorun) illos XLII. Hennetis
cos. *^idni?
,

dimidiati vitnii ex lapide lydio fuggrundio cholTi pcrfuadebanc , Apim bovcm fimulacris referentes. Acccdic , vel ex eo qon parum fidei adUrui Smaragdina tabuix , quod jam ante erudicijc nos Jamblichus & Lycius illc T^rof/* variasolim jn ,'Egypto Hcrmeris
,

te evicerat

led

tk

fimul ex

eodcm

extitilTc fiwc columnai

libi-os infpexic

Sacerdotibus yEgyptiis familia-

eurii

quos fuiife tamen in itgypto tcltis c{\ liicu\tniv\s Alex4ndrinns ilkChmens. Quis Gra:corum aJUmias ^gyptias imitari didicic ? quispullitiem ? Aut , ^\ hodierna plaquis chordas Memnonis peregrinatqr moMofchovia cenc , quis Danus in extorfit, eliincolis Ruffica coria dum temperandi ^uicve hadenus > Quis advena Gobelinios Pariiienfes ad nobilem iUam fcrici , pannique tinduram apericndam potuit huc ufque permovere J Quin & gratum iUum chirothecarum Romanarum pdorcm fcrutantibus exteris hodieque inimitabilem reddidit artiticum taciturnitas. Idem tabuU
res
;
;

five tabtthti infcriptas Merdodrmis quarum quid prohibet unam veiuc ex naufragio falvam remanfille ? uc non infclicior //frwei judicecur Dk/7/o, primo illo Pctnorum in undis dcbcliarore cujus adhuc columna roUrata
,
,

miilc aliis pcreuntibus

inCapitolio polt viginti circiter feculorum a prima fabrica intcrvallum falva triumphat. Pergic Ktrckertti : in hac tabula tiniverfalis cjuadam prQduUio rerurn n&turahttm ad
,

perfeUiJJimimJlattim defcribitur, poteBtjue jnxta ana-. togiam quandnm non tantitm terreftrtbw t^ metallicis,

fed

cjj

Vegetabilibiu

animalibtt:

caltflibuftjue optimi

iUi Chemicorum oeulatonon aUenum. Et ut preCfius intendamus hanc chordam quorus quifque vete-

Smaragdinx, recondito

rum

theiauro accidilTe

xwntabtiU
lis

lfi&c& hieroglyphics.

meminit, admirabi-

ilUus ex ultima anciquitate gazx , quam cum periiffe itidem in Italia fcriberet , doleretque nu-

per Kirckertis ego in Italia fuperiori anno fpeda& Cambyvi, iilamipfam antiquam .germaiiam Sabaudix Ducis , Augults fe vetuftiorem , in Aula niagno illo ItamonUraike Taurinorum. odiciose primo de Pianel^ta Pulis lumine Dn. Marchtone , Hervvanius, fi quam Minifiro cis Sabaudi Status , ^tgnoriiifve rei fubUmitate vi6ti nondum fatis ad
, ,

Senfm igitur tahuU nihil efl aiiud ^uam.i theoria fuadam prdifiantijfiiii^ cftentit. , ijuAm Elixiv vitce. ,aurtm potahtle <jiuinldm:/ite ejjentiaw vccent.. Verum -in Alkymia illa ^cypriaca.quam in Oedipo fuo profcquitur, mirum fe praEftat Kirckerus Andabatam, quod alibi, fi res pofceret, pluribus ; hic nullum alium tabula: fenfuin attribuit, quam theoriam auri potabilis, & tamen ncfcioqua vertigine circumaftus eodem puncto , applicari optime quoque poffe vegetabiiibus,animalibus& cceiciii-. bus adjungit. Eito tamen , pofilt omnibus appliapplicari.
,

amudim

excufferint

nihil

hoc

ofticietelegantiffi-

tabulx antiquitati. Mcrentur hic locuui iUa ty^nno Kirck^riana ex Oldip. ^gypt. allata^ inquit , in miferand^ Mantux Af. DC.
:

XXX.

cari , dum convenicntifTimc Chemico appiicetur Magiflcrio, id quod nemo experiturclarius,quaaj qui facris Chcmicorum rite initiatus, manus inrer verfat , quodHcrmes intendir. Scd quid prohibec fpedtare bic fluiftuantem Kirck^rum r Theoriam^y inquit , Upidis Phtlofophici habuere t/gyptii non praxin. Mox : zALgyptii ex omnibui fere jaaterii^ aurut/i eliciebant ,pottJ/imum vero ex Imo Nihticoy

Vrbis direptione na
bina
)

evanttit tabula Ifiaca

(five
, ti,t

Bmfcire-

ut tametfi

Jummo fiudio
licaerit.
,

injlitunmfit
,

Mr,ejuid tandem de eaftilumfit

in

knnc

tif^ae

diem
evul-

ex iytkio~ picis momtbiu impritgnatit auro dcvehebant Jecum auri feram arenarn^. Deinde ad Thekai iA:thiopiam ,
exfa.xis omnii generis
:
,

Item

Nil*

arens.

nemini exphrare
<L.-gypiiis,c^

Hanc tabnlam, ^uam


in

Arabiam
terra
ij/a

faxifodinn: erani ingentes auro feraces

ex

gavit Hervvariius

trrefi-agabiliter

concluditMr ab

durijfima igni plurimo coOa

im>gypto,ante Cambyfts

<^gyfu-

ut fuse DiQdortsi Siculus hb.

111.

cap.

aurum frovenit, II Iterum

ptum
veiuti

fiiH.im trruptionera confeiiam ek^.

Scilicet,

Ktrckerui
calluijje

Non

rieoarim tatnen <L/Egyptios artem^

diUgentiam quirentis git hadenus tab-ila Ifiaca ita multo magis fugere potuit Smaragdina Grscos vel non quxCredibirentes vel qu^rendara ic.norantes. fiquidem Herlius tahuUm illam Smaragdinam mctis ell , uti nou fme racione zfiiaiacur > in
hic
,

Kirckeri

reii, efua aurum , argtntumtj.^ ex ^J^'''"'!^'* ^uis metallis conmiflifixatione confceretur , fed de hae

ex profeffo in volo quod


:

Mundo fuhterraneo. Volo, nolo nolo, didum elt indidum eft^. Theonam^i
;

inquit, babuere, non praxin.

Sed

fruftra efl,
,

te

iU^ ia pcadicis diiciplinis tbeotia

nifi

Kirckepraxi

ftabiliatur.

Lib.
ftabiliatur.

I.

Sea.

I.

Subfea.
m

I.

'9

Et veram habiiine tlicoriam neioo nfi

rint

cx praxi eorum oftenderic. Si praxiii non habLieinfinits illi Reguui ^gypciorum divi, unde proverbio quoque ja^a^aca.- ? neque illae longa tias
,

tamjj nonfcriptis.fed oretenuf traditarn pof' fcdtjfe ,/m ea auro ex omntbus rebm tdticetido.fivg ta cttens meinlUsunum in altcrum tranjir.titandts Uacapiiii>us,

Jhterit

adeo (.ertHmef}, ut de eo tiemn


pvjfit.

iitfi

toinu hi*

fsECulorum ambage colledar fed paucis a. diiuvio feculis ftatim mugnse, ftatim in tot monimentis ,
,

ftorjxignarus dubitare

pyramidibus, obelifcis, maufolseis incredibili fumpcu eredtis oftentacE. Hinc yfigypciorum thefauros vel Mofis 2VO magnos fuille , ut nihil aliud teftaretur certe Apoltolus Hebr. X I. v. X X V I. liqui,

Ciim autem dc hoc le ex profcnb craditurum tn Mnndofnbterraneo fpein faciat intiRbimur, quo evencu fidcm fuam liL^ raverit. Evolvacur ergo ille longa ipe noftra infe,

rior ij^fnndus fubterraneits , elncebic ne actada.Ti quidem efiicaciter efte hanc , uc vocibus arcis

&

dum

reddit

Miam

fxil^ov 7!sk5tvv

^;4juww^@-

tojv iu

non ablhneam

fixationem

tantum

abell juiio

'Atji-M-M^rxupoivr

S^/fS. Inftitutum hjc Apoftoli cvidensclt;oftendere enim parat ingentc3 quidem itgyptiorum id temporis thefauros Mofi fpedatos, cognitofque fuide majoris tajnen apud facrum pedus a^ftimatum pro nomine Chrifti opprobrium felici tandem exodio termide quibus nandum. Nam fodini .^gyptiorum &rarsE,& laboriofi tradacionis, & Diodorus, proventus modici , nec vel Macedonicis Philippi
oifiJicr^ov
,
,

opere explanatam.

Ad omnia

aiia in illo

opere,

dodo

laboriofo , fed nondum ficim Doftorum reftinguente devolvitur, etiam plebeja Sc cuivis fabroargentario, cuivis docimaftae cognitiffima ; prxcipua autem naturcc interioris arcana ex intimis fundamentis evifcerata nos nobis inde
,

fane

&

promictebamus.
;

Unum tamen
,

horribilefecretumi

vifus hbi eft aperuillc

vel Bebelo in Pyrenieis Hamiiba/ts , vel Potofianis Hisfanorfirn comparand^ ; interea& anhclans Phi-

triumphat fed denteai In cemrofalts , inquit , latet farmale cfuoddarn coagulativnm fpirtiHs nempefalis t/iVifibtlis, cjui
!

quo diverfis in locis ecce /anuam Eleufines fe fe panin


,

Macedonis inopia fnfi/jo quoque perllrida Hannibalem quandoque ad deledus novos de& Hifpanorum Regem pius .ftituebant fubfidia hodieque ex venditlone chartarum figillo Regio muuitarum conficcre nummorum quam ex utrilq; Indiis jam nuper fagax peregrinator dcmonftravit. Regum autem jCgyptiorum opes adeo nec modum capiebant, nec menfuram, ut in ambitiose profundcndo femper occuparentur .femperlocuplcres. Hinc pyramides ills fumptuofilluns ob
lippi

rebns

ommbMs

conftftentiatn
,

&

virimefuafixativa confert;

huius virttne metalla

(^ mineralia fuata ac^Htrna::, corpHUnciam. Infalis intirno throno centro cfl alt* quid iramtitabiie cjr ormta coagttLins. Terra pura m-

hilaliHd

efi,

quamfal coagiUatus
,

in cu)us ceniro illi_,

ifiritus delitefcit

^ui

v.rme f.tk

omntafigic, denftt,

antrnac. Fircutesornnesinbocterrenonloboafale

de^
Ite-

pendent,

relicjua terra

non nifiexcrementum

efi.

rum

alibi: Laiet in falis centro iftntuoja


:

^udam.>
,

fubfiantia

uc enitn nitrurn a^ua congelaca


,

ita (fr

nimiam opum ./Egyptiorum pftentationem Plinio quoque vellicats & Scrabo lib. XFIL iMXta The,

ignis congelatHs dict poiefi

tro

bai feu Dioffolirn in Obelifcis funt infcriptienes


JS.egur/1

^<e

natura tbalamo totius nacura thefaurum ati/ue ignemvicaclaufum concinec , quem fi quis eaarcisfeli,

&

utpote qui infuo incirno cen-

&

Hlorum divitias er pocendarn decUranc Sed citace fixare eiim^ue aureavel argeniea tin^ura imopibus immenfis Kircksm^ aliiq; buerepoljtc , illum arcanum iHudfttrnmum .^gyptiorum )de tnaflima-' ex ungue leonem ^ftimemus in bile,quodjamacoificulisabuniversaPhilofophorHr Ut confulendi. una pyramidum maxima erigenda quam Herodoto fchola indagatum fuit pojjef/uritm nil dubito. ProieDiodcro tefte trecenta fexagintahominum millia quirur rem alio loco Vt dila in compendium rednannorum viginti ij^atio cxftruxerant , in folas cse- camus,dico falem communem ejfe terrdt. femen , condipas & allia , mille fexcenta auri talenta impenfa ; tnentum natunt. , omnium corporum baftn ac fufientamlapidum vero veduram , ftruduramque viginti culHr.itelementumterra genuinum ac proximum', hie annorum fpatio,miIIeducentos milliones infum- prouc a vartis mineralibus cingitur , ita quo^ue in Sum- alium (fecie differencemfalem^uc nitrnm i lumen, viptos hiftoria? jtgyptiorum memorant. mam autem divitiarum Salomonis non nifi ad triolurn convenitnr quo non obflante ortginisfka inDCCCLXXII. milliones afcendilFe docet Kircks- cunabu/a femper invsolabiiijure tenet ,qtw demptocolore idem eji, quifuit prius. Rnrfus alibi conftitilTe labyrinthum jgyrtti. Nec minoris Sub fale ptium Amrniano credimus. Sed inftat Aurum eli- itfuali velut fub involucro laiet vis quadam mirifica ciebant iygypciie.v ornnibiis fere materits, pocijfimum fa/ino-fuiphureoercurialis rerum ornnium confticu, ,

&

Vere exfaxts omnii generi^ , gratis jadantur , Kirckere


idori lib

& ex
,

iirno Ni/otico.

Hxc

irix

cui Julphurea vis calidum


,

Mercurtalts hum:Iti

neque enim

vel ex Dio-

dtim radtcale
hoc
efi ignis

fal demtjue fHhftflentiam largnur.

IV

cap. II. vel Agatharchide

^ud

Photturn,

qui laboriofas .^gypti fodinas defcribunt.oftenderis cx alia materia apud >Egyptios vulgo elicitum

omnium rerumproxtmum princrpinm, Paulo poll Depuresfalem quanturncunque volueris, femper in eo veram repertes cerram , qu etfi omni fati
vttx,
:

aurum quam ex qua hodie eliciunt Pyracmones Germani hoc eft ex faxo vel molli, vel duro,five,
,

deflituta videaiur

expone,
!

(Jr

Wt ex arte loquar

vel

ex fpatho

vel quartzo fodi-

narum. Ex limo Nilotico nihil hauftum , utque Nilus aliquidabraferit ^thiopicis rupibus, fecumque ultra Catadupas afportaverit modicum illud fuit , nec ex iimo expreffum , fed inter arenas colkdurn Niliacas. Sed quod fubjungit Kircksrus hydrargyri ^uandam fixaiionem t/Egyptiis notam.^ fuifle, eo ipfo priorem fuam deftruit fentenciam oftenditque non theoriam duntaxat Chemi^ apud igyptiorumSacerdotes viguiire fed& cfficacem praxin. Qiiod & ipfe fui immemor agnofcit in 0dipoM^ipi:. Artem , inquit ,qHandam aurtferam
, ,

te qu^ rem fapiunr, nonrecentiorem: enimvcro GUuberus quamdiu fpiricum communem ducit tamdiu quo,

, coelo fereno foli ptr ali^uoc diet novofale gravidam reperies. Mira de lende nitro propinat, Glauberianifmum vete

tannis Philofophiam fuam perpecuus reformator


aliter atquc aliter

immutat , ut nil habeat Proteus, Vertumnufve ulcra hunc difcipulum , de quo magnopere glorierur, Sed quanto aliter phiiofopharetur de fale Kircksrus , fi vel Cartefii acumina, vel Chemicorum anciquorum teftimonia , vel denique ignium veracium cxperimenta , contemptis adulantium epiftolis confuluiffet frequentius ? Initio, ambigit Kirckerns , cuinan) fali immenfa illaprasconia admetiri tutius fit , rujnc fali communi deYOtUS B 4
,

frimavos homines

nmini

nifi

Regibus ,fawiliarumj^

Tom.

I.

20'
votus
,

Bibliothecae
nuiic in nitrum propenfior.
\

Chemicae Curiofx
quidem
li vim adftringentem demas penc cacem. DebuilTet autcm terram illam , qax
, ,

Ntque

id ju-

ineffiipfi fa-

verit dixifle

faUin commHnem
,

prom

varie tingitur ,vuric in nitrum, nmic alumen

a miner.ililns , nmc vt-

triolumconverct
redire^.

& tamen rurfus tn


nollrx'

faUmcomrnmem
,

Ktrckerz^ , oculatx funt Vuidemonllrant credunt cjiiod vident. Nil tale in tortum flammis Nitriim canix officini. (a ) ufiuletur injectis fi liquorem degenerat acidum cy,rbonibus vivis , in falem lixivum anaturafa-

Manus

le omni dertituta vidcbatur ulterius perunuVe , inque aquis decoxiiVe, dontc non videretur tantum , fed & eilet omni falino fapore exuta , tum demum obfervalTet illam terram in aere non plus

li,

conmunisalieninlmum;
,

fi

cum

fulphure, clau-

fo vafe fatis pcrcoquatur

intendente tandem virium extremafoUe , infaxum; in falem communem nuUo hadtenus artificio.Deceptum ex eo ha,

combibere de novo falis , quam aliud quodvisin calcem redaflum corpus. Eteuim quando ncmini inter experimenta aetatem traduccnti dubiumefle poffit aerem , quem bibimus qaotidie , falinis quoque vaporibus turgefcere , vel ad oculum oftcndendis ncque mirum cuiquam videri debec
, ,

cryftallos

Kt k^rttm quod nitri fpiritus fali affufus fuas denique in fpeciem redivivi nitri reformet: cceterum mentitur 'hic fal efculentus nitium non eft. Qiiod enim nitrum , inde refulriolor
,

tat.

non

fali id

adfignandum
nitri

fed fpiritui nitri


,

hoc

eft particulis

attenuatis

ope
,

falis

fe

iterumconjungentibus,ut formam induantpriilinam. Neque vero velnitrum, vel alumen vel vitriolum, culentum

dummodo probe purgata, in falem elcommunem degenerabunt unquam. Sed


:

Largimur tamen hoc K>rk;ro,h\zm communetn innitrum, alumen, vicriolumque abire,ubiab igniumfubterraneorum motu particulas fuas immutaverit adeoque in minutiores confradus portiunculas (alfum ante fi admiffaporem.nuiic in acidum converterit falis liceantur tamen ad compofitionem nitri ad plumbi xivi ramenta; ad aluminis ramenta retenuia aerifve vitrioli hoc eft chalcanti ferri, fegmina. Utcunque autem iftsec fe habuerint lateie tamen in falis five conimunis , five nitri cenperdiiiHis verb.i in re confefl^a
,

tro aliquid immutabile

&

omnia coagulans,

fi-

genfquc
;

hoc

eft

quod

verbis conceptilTimisnega-

mus tum quod utrumque hunc falem


tum, pauciffimis artifex Chemicus
in fublime agat
;

& quidem to-

fcecibus reli<5tis,non difticulter


,

inque fpiritum

volatilem reformet tum quod utrumque hunc falemin terram infipidam, & viribus prxterquam tenuiter ftipticis cailam redigere in proclivi fit,
,

cadaver poft admilTas in aere volitantium corpufculorum impreffioncs , denuo quoque falinum quiddam hnguse objeiiare , ciim omiiia penc corpora vim ignis palTa, adeoque apertiora , manes patiantur eofdem. Sed contra KircKcrianam illam falis prxrogativam palmarium id elt , qubd folvens & folvendum hgens & figendum efie ejufdem fpecici oporteat , id quod iii metalla & falem communem non cadir. lllud ergo , quod inftituit forfan Kirl^rus , Mercuriiiin falino hoc corpufculo in ftabilem cogere malTam, qua: ignium violentiam refutet , tum demumcontinget, cum bibet Germania igrim. Alium queadam falem coagulantem jactant antiqui Chemiae Magiftri , toto ccelo a fale efculcnto divcrfum. Scd nos ex diverriculo in viam, Ex quo longa feculorum ambagc inter Sacerdotes Memphitanos , & quidem in templo Vulcani, quod Zofimo & Herodoio debemus , Eleufis illa Chemica fecreto inaivjbulalkt carpentibus hinc inde lacinias ejus , qui in vEgyptum ftudiorum gratia defcendebant , percgrinatoribus , tandem Orpbeo, Hmero,T)e7noi.rito, sXii^c^^e. CMXioiionhus Grarcorum obftetricantibus , in Hellada ccepic immigrare , quanquam initio nebulofior & umbrae quam Junoni limilior arcente vEgypto Grscos homincs, tanquamati ttkTW, tanquam vulgusprofanum , ab arcanis fuis & tencbris fabularum omfalis iliud
, 1 , , ,
,

non tantum pricunte viam fo De igne Qr ftl^ tradatu mentum quodobvium eft
,

^/.yloF/^fr-ey^OjCurio,

nia involvente. Hinc illud pr^Ecuntibus /Cgyptiis Porphyrii apud Eufcbium prmp. Evanq. Itb./Jf- cap. Fl/. ^^Siy^of^ ^^pftfi, '^fcK S^^S-t /3t/3ijAo<-

fed

&

prafter experi-

& mox /tb. IV.


tcTi^
x.^vwreiv
(

cap.
fc.

VI II.
)

tkCtk.
i^i ^

;uo(
c<

ciify,Ta)v dfpyi.

Sc facile,

mihique fkpe
A/<.'f/;.F.

decet

9^oi cpowi^ug otBc

tentatum.docenteidfieripolTefpirituDei
'Exv j To
t-n
,

aAf ju.<.'pa*9-^
SKYifmiM
i^oo
,

ivnvi AioS-titTt

w i^cv

ia^u

i(|U.^

x-ocmTrci.riTS^on
'j

k}^ tuv

<v3-(;w-

nuiv.

Marc./X.-KoiKov
iv
't-.H

ri oIaok ,iclv

ri ccam; cLvxaov ycvr;

h) diviyfAUTm. Hinc illi apud Audorcs Grajorum frequencata: querclaE , Platonis apud Strabomm, Pythagors. apud CUmentem A/exan~ drintim aliorum apud alios. Quin & eo progreflam

dvriJv iSicarKrcw ,c(AAx

ctiam purilTimus ob7it(, rundente aculeosejusigne convenienti, &repetito [nempe ut fipe ignefcat,fxpe voIvatur,fsEpe coaguletur] linguam non magis ferit quam quarvis lerrafigularis, fcd commoritur, ab alia terra alba infipida , ne ab ipfo quidem Kirkero diftinguenda. Vidit lioc per tranfennam Ktrkertu , fed non fatis ad ultimam metamprofecutus eft. Df/^/zw inquit, fa/em ejiiantHmciinijHe volueris, femper ineo veram reai/To 2^TJ(rE7T; Sc. fal

peries terram
ccelo fereno

&

qn etfi omni fa/e de/iituta videaiur , qt novo fo/i per aliquot dies expone
,

.^gyptiorum invidiam conftat ex Herodoto & Strabone, utzntc Pfammetichi imperia nulli Grxco homini licuerit ygyptium calcare folum. Igitur nil mirum, fi Gfa;ci , qua; curiosa igre .^gyptiorum extorferemanibus ,non ftatimilla ipfa inpatriain regreffi , omnibus promifcue obtrudercnt contenti per fabulofa fententiarum tormenta veritatcm aperuifle. Pythagoras certe numeris fuis & rnetempfychosi alio refpexit quam vulgo notatum ; hinc Eufeb. Pmp. Evang. /ib. XI. Oj '5ife< Y\v%,y,^cMt
,

^e-t^vj"**''' wvi2t,

fale gravidam reperies.

Quod

fi

Kirkertts illam fuam

tavere. Scriptorum

i. e. Pythagorici omnia occulGrxcanicorum primus Orphent

purgandi falis methodum provexiffet ad ultimum terniinum , notaiTet dubio procul totum falis corpus in terram demum infulfam commutari ,
((j)

Argonauracum

vclleriaurco, ex Colchide deporreliquis


,

tando,mixtus Heroibus

&

localFct, iter illud celcbratifrmium verfibus

operam fuam compledi

EquiJem

fal

communc

pevvarias

& repctit.ns cilcinationcs


,

fohitioncs

cvapoiationcs ac coagulatio;

jics,in coipLis abic

adii^nem

inftar levi fufibilc

cx nitro vcro paiand.i in nitriim convcrfio utique non probetur.


vis pyrius-, ncc
.^lia

,quod ab aliqulbus nitrum cicditur ciim tamcn cxeo ncc pullalis cominunis Hxc incerca priparatio , in mctallicis minime cft inutilis ac
conficiantur, ac proptcrca cx hoc ph.-Enomcuo

rcjedanca quandoquidem cupro dealbando

non parum

confcit.

Lib.
pti iUius Clementi

I.

Se6t.
&

Subfc6t.

I.

pleAi noft dubltavit , alia omni^ fabiHx involucro obvelans ,quam fabulam. Id qiiod fragmeiua fcri-

Cfr argenttm fleritis ac Vitiati foli morhofos effe colores, tradencc cx Plotharcho Eufcbto de "Trsp. Evang.

AUxaniinno
, ,

aliifque acta6ta

lib.

lil. cap. f''lll. ipfi alia

omnia mente uuue,

collaudata facile oftenderint

nam de
,

Argonanticis

eJMs vulgi manu tritis Orphcone debcantur integra, an recentiori cuidam hic fermonem non
libet diffundere
,

bantur. Qux tradidere de Arte , Homerus Hefiodus , Pind.<rus , Apollonius Thyanaus , alii , ne centelimo cuique intelliguntur, ita fabulis , tropifque

contento adjeciffe

illud fofephi

tontra Apion. lib.I.

Neqne

enim., inqui^,fcriptHrn->
,

mnino ul/urn e/i acud ftet , Homerica Foefi


vcllus
initiato vifum
eVfJkCiAKov hifiu; :
,

^r-ecos

de ch\hs fde certo con-

antifuits. FuifTe

autem

illud

aureum aliud quam Stroboni


t5to
-^
>i'/^

his facris

non

involuta funt , interea oculati Chcmici non fugiutit attencioui-m. De reliquis fparfim quiddam delibatum;quod Apollonium fpc6(:at, non is egofum, qui vel / /;77oi7r<jfo in omnibus accedam , vel Eufebio^ Tortoletbcjtie Thyanium illumflagellantibusper me

vel folus ccftabitur Svidas in ^j^fuig

fnnrilfACuq
,

(Pi^iTCI^

AAo^
dei

litShloV
j<vso9-aj

VtV

OV Si^/AXcn '^iX^CtU.IA.iVOV

'SXAiXOV

OTTOiig

thtus

244 y^yifJi-itco; ;^\J!nv. ad Dionyfium (Afrtm


,

Eodem
,

tendic

Eitsla-

&

Apollonius Rhodius

quicquam vclim detradum fed nimirum obfervo viros magnos quandoque ita ftudio partium duci ut dum genio obfccundent etiam virtutes fapientcs tamen in hofte quoque vcneranquas [ tur ] invifi capitis , quo jure quaque injuria tra; ,

in ArgsnnHticis

quod primum
H.ec

Phcenici

Mirandu-

lano obfervatum.

cum

ita evidentia videat

uttorquere alio tota fua nequeat facundia, invenic tamen quod invidiose obduceret: Id utique conftat inqui: , neminem aurei VeHerisfaituLtrn ad ;^>),w(Jo3t/.a traxijje , nifi demwn posl Ai'gni Conflantini AVum omni autem anteceffo tempore qui totuijfet hoc ignorari ,ft ullo velin minnno ufu tonatus Chemicorim fuiffcnt. Unde vero ilta audacter Convingi .optime tibine infpedi omnes Alexandrinxbibliothecs codices.antequam deflagrarentj Ita fub prsoccupacis judicibus & cum licem capere nolint didatoria voce pronunciantibus UiConringiHs
,
,

hant in culpam.Scripferatinfeiix Philo^ratus: ApollomnminterrogaJJe^Brachnanes , aureane apud Indos acjua inveniretitr. Hic vero excipit irridens Eufehtus : O admirabilem oplenamfapientia cjUizfttonem !
!

quo camen fibi hic exciderit fapicntia ThynTidLi non perinde capio erant eniin & hodieque funt aqux Gangetica: apud Indos auriferi. Quid quod experimenca Erch^ri (tAgricoU & cceterorum de generc hoc ad amulTim oftendant quaatum in profluentibus rupium vehatur auri quanfed in
, ;
,

tum

metalli alterius. Nifi forfan fagacitatem Phi,

lofophi exiftimare libeat

refpexilTe

ad uSu^
,

e/$ii>

Pindari
les

fi^Q vS^xe^^pov illud

admirabile

cui nata-

get fspe Diva Chemia

nunquam damnata
, ft

ni(i

ad

alienum tribunal
tuijjet

nifi in

foro peregrino. Oui poconaius Chemi-

ignorari, pergit Conringius

eiinufujuijfentr imbelle telumlQiiipotuit tot fecu-

la ignorari

Conringi

ratio conficicndi
.''

mumias

itgyptias ? ratio pullitiei Memphitici ratio tendendi chordas Memnonis ? ratio lucernarum inexftinguibilium? percurfantibus licet ./Egyptum Grscorum curiofioribus. Qui poteft hodieque ignorari temperatura cicarum purpurs Gobelinicx ? mulearum porcellanx Chiniticje ? laccs Japonica:? intrantibus omnia maria & terras Mercatoribus. Sed quam obtufa altcra illa Conringii

debent metalla univerfa. Quod {\ puteum illum coerut^i^ coloris , ftupendarumque virium conftantius incueamur , quem fpcSatum quoque in Indis Apollonio mcmor at Philoflratus , in eo non ditiiculter hydrargyri mores recognofcemus , ut reliqua mulca prscereantur. Quid quod ex capice quodam Proverbiorum Salomonis cum Aia\montdz^ Sc Cornuto de Natura Dea-rum providenter coUato fa,

cillime ab attcnto

homine eruatur
,

ratio

interfi-

corii RutTici.?

.'

machxrarum Turchirothecarum Ro-

ciendi

quod

in

pulverem rubiciuidilfimum Mercurii morcalium ance iftis locis nullus , opinor


in
,

.''

me

vel quifivic

vel invenic. Scripfere antea

Che-

lancea

nullum

inquic

artis hu\us fcriptum oflen-

di hodie Con/iantini Magni avumfuperans, idque magnum novitatis ejfe argumentum. Initio quidem novitas nuUi Artium crimini efl,quam commcndac
utilitas"; fed largiatur aliquis

Chemicis eruditi ,fed quod Zofnnns ekganter doccc Ao^wf, & oblique , ne majeftatem. fecretioris Naturoe , univerfa clare tradendo profanarent. Fabulce antiquorum in receflu nihil mimici,
,

&a

nus oftendunt

quam

inania

quod

fapientifTimc
,

fcriptum Conftanrino

Magno

Conringi

anciquius oftendi hodie nullum , nonvides, gloriam artis hoc pertinere quod , ad
,

eodem tempore &


peratore accenfa
fcripta in

lux Evangelii in
,

Romano !mper publica

de Phyfica Grxcorum Theologia dcclamans pluribus oftendit P/utarchu!. Sed non dehfiit mordere Suidam Conringins , quod ex antiquo aliquo Scriptore de vellere aureo fententiam fuam aperuilTet Chcmix cequiorem. Poftquam enimalibi infelix Suidasfcripfiffet: yLnixilxvi ri "^yiif^ n^ ;jfi^ 0-5 v.<x.^<ryJ^y\- -?; t<k ^iS/.icc SiE^df/f^iffa^ev- b A;oxA>iT(a-

fit

& lux Chemix

Romano

debilifTimi roboris
fiare

orbe. Qiianquam illaratio fic nullumfcriptum Chemictim ex,

vU
voi

tyMva-i
TisToif

24.4 -v vsoiTEe/o^sv^

'

K:yjiSTlai( Aio)cA>)77-

tJ^agni erga Chemiam nuditts tertius natam cjfe. Qiiid ad hxc Plinius lib. XXX. cap, I. cerce oftendic arces quoque fine fcriptis perennare uccunque; difficilius Ante Oflhanem inquic nulla ij^f agorum extitijfe monumenta, mirum , artem tam longo itVo nec claris, nec continuis fuecefftanibus cufloditam. Et quidni duraret,
anti^uius avo Confiantini
, : , , ,

a,vYifji,ifo>g ,

KlPi %Yif/-iiM
vco

>^<J<r^

(paviKW?

e;j^)!<"^'!'0 >"'''''}
"JSiV
,

KS^ "r*

>f;^p

TtaAcnoTi y(X'*[*!*^~

litShloi,

tiip<ijVY,myLiv^

ty.oi,v(n

rsfj';

to

;Uj)>c.-n

etaSy-r,-

1ZV 'Aiyu-mTioig bv ry,g rttx-jrri': ie ;}-^>)WTwv

r^siiiryivi&VJ, TS^fijf,

uvrcu^Hv.

uT 3wppsv5? '5j/iir/ t Aorjrs Pcafict^otS Conringius ut omnia fufpicionibus deco-

lorct
illi

ciim totumartificium paucis admodum verbis tradi po(Tit , docente Sendivogio ; adeoque per ma-

citm unus inquit ,id narret Suidai , cjuis aufit uni tuto credere ? vixit ille ut eruditi cenfent,de;

mum

nus a patre ad

filios facile
,

propagari.

Conringi erudiciffime

non

fpedlas infticutum
,

non hoc ipfis propofitum fcripto pellucente comprehendant quisPaftophororum Memphiticorum artem defcripfit quos tamen ipfe agnofcis Chemi.-e locavilFe operam. In
;
, .'

micorum

Denique Cheut artem

ante hos cjumgentos annos , adecjue pofl Diocletianum totis oElingentis , qnales non folent ejfe idonei Conrtngi. Vixerit lefles. Ifta vero manifefta vis eft ,

antc quinque

tamen

non agnofcit fe mutuatum ab antiquioribus


,

fecula Suidat qux fcripfit cx fuo velut araneus confinxit , fed

demum

Eudetno

vulgus ita fpargebanc .^Egyptii Sacerdotes

Aurttm

Rhetore, if/e//42^Jo,qiiiTheodofio juniori avyp(^ov(^, ab Eugenia AnguflopoUtane , ZoJimoCaz.xo , Ctcilio


Sicilienfi
>

22
Sicilienfi
,

Bibliothecae
, ,

Chemicae Curiofe
urbe toca cognitiffimam. Et ne degeneraire exiftimemus in hoc gcnere Romulidas ante biennium accuratior illa Mufivaria ars Romat; iterum intercidit cum ingeniofo Calandra fepulcro illata. Ve, ,

Jnlto Sophi/I^
,

Lonoino Cafio, Luperco 'Beryiico fupino Facato , Pawfhilo , Polior.e Alexandrino Scriptoribiis antiquis, 8c Diocletiano proximis; ut non poffit ira elevari Suid tcllimoniiim,
au<5toritatibus vecullis innixum. Qiiifnam

ApoUo

riifime Petronttis

Prtfcis ten.poribus

inquit ikrrzj
,

Conrtngtiun fecuriim eHe

juffit

aneminenifi Suida

adhnc nuda

virttis

placeret

vigebant artes ingenutc


eraJL.
,

ciim fciat Cnnringtus )\xxti cum igaariCfimis , qaid libri , qui vel a i^liotii aEvo periere , complexi iinr. Dixerit tamen unus Sitidiu: pluris cordato judici fuertt unus NeRor, quani de-

hoc enarratum

fHmi/iur/i^ue certatnen tnter

hornines

ne

e^itid.

profuturum feculis diu

lateret.
,

Democriins

or/.ntum

herbartun fuccos exprejftt qt ne lapidum , vtrguliortmcjue vis lateret , <ttatem inter exfertmenta lonfur/ipfit.

cem Ajaces. Habet fane.habec Diva Chemia quod de Tyrannide magnorum litcratorum merito confed in a quibus ut imperiofis quidcm queratur hac palsltra f^spe i-nperiris Cenforibus injufte non
,

eyit nos ne paraiai ^uidenf artes audernus

ctr-

gnofcere, fed actufatores ypiticjtiitaiisviiia tanturn do'

raro vapulavit. Hinc Salmafita nil crepat , nifi plcudo-Democritos, pfeudo-OUh.!nas ; S^abger ciim

verfum Manilii
vier artr.
,

Aiateriarnejue rnanu certa dup/tca,

ftatim animos acrimine fumensjiafertum vociferatur ab homiiie Alkyn.ifta; quo nomine 'Btriirigi , Barihio imo bradeatoribus maluit debere ludibrium quam occalionem non

non

affequitur

cemns difcimus. Nonvacat jam alios Sileni Alcibiadas infpicere ,hoc eft Grajas plures reconditorum fenfuum fjbulas poma Hefperidum de quibus Cheinice intelligcndis Euftathtts in I/iad. ] debcllacam Herculi hydram.Martis & Veneris mixturasanimarum, alia, ad partcs vocarc. Volverunt
,

&

hoc laxum
lerus

/l^ajerns, Caflelnovidaricnfs

FAe- Kis,

captare in Chemicos invehendi. Caeterum ulcifcitur fatis inconfulcos illos Cricicos fua temeritas poftcrorum attentius omnia fpeculantium ma-

&

turior cenfura. At inftat Conringtus

cta ftat veri/i-

mile

e.Kttltoshos

hbros
?

CT non pottus in Reipttbitde

cribuo , , dum cgo Graecos in du.is clalfes, & cuivis fua admetiorprsconia. Primi ergo leculorum aliquot Graci, licet in .^gypto frequentiffimi libaile tantum videmur artem Ciiemicam, non haufifle , fi pauci(l;mos excipias adeoque quac revexere fecum in Grxciam , uccunque vera , & inceriorem Chemiam fpirantia oracu-

volvantque

Apparet Connnmm bellis aut raro interfuiiVe , aut cerce non vidifFe, quid novis molitionibus Civium exacerbatus Princcps, quandoque audeat, jubeat, mpIiatur.Multaopertisoculis commendant Imperatores accenfi , quorum defervefccnte ira.ducuntur poenitudinc ; multa donant judiciis AuUcorum. Demus confultatuni in Aula Diocletiani de fecurirtima pacandi^gyp-

eommodum

aJJerVutos

tamen fuere propiora ,qu3e ipfi per invidiam Sacerdocum ,nonp!obe inccllexcrint; fimiles PUlis

tonicis Stbyllii & iplls , cum oeftro vaticinardi agerentur verilTima pronuntiantibus fed qua fibi reltituta: non caperent non afiequerentur. Scd
,

quantum
crittis
,
,

in praxi

Chemica profecerit
,

five

Dtv.o-

five

Piomerus

five

Pythagorui, Cive Pi/idahic non difpu* eorundem manifcfta


,

rm Cwc denique primus Orphens


tabimus, conccnti
in fcriptis
,

tios via refponderint alii , tollendos libros ipfoRomam afportandos ilios rerum Chemicos bellionis architcftos , ut Romanas augerent divi;
,

&

Chemix fpefiare

veftigia

ipfis forfan,
,

Auftoribus,

qu ab iEgypriis audierant
rat
cors

non
lib.
,

fatis

quandoque
, :

tias

exceperint prudentiores
plures fuppolititios
;

elTe inter illos li-

intellcda. Hippotrates certe

de Dinia

devia abducentes , , quam germanos quod li omnes promifcuc Romam Martiam gentem ad vanos ildeporcarencur

bros

in

quoque principium
comordi adh^ret
,

artis

cum
,

fcribcret

noveCck,

dtfeordia rebellanL,, CJEterum

quod

ftupenti fimilis demiror

adeo nec

iple

nec

los fortalFe citiijsadhifuros,

quam ad

Iegitimos>

adeoque mafculam

illani

bellandi virtutem

Roma-

Calenus ufumhujus fententije alVecutifunt,uc nuL lo faltem fpcciofo argumcnto evinci poffit, eis
vel fimplicem

nis a llirpc infitam in ciniflonum

fumos abituram. Quid verifimjlius quam fecutum providi Diocletiani mandatum .exurendam potiiis illam rcbellionis materiam ,ne militares dcnique animi ambigua fcrutando nimium eftxminarentur ?Notuin erudito Imperacori Romanorum non elTe, adhu,

,&

aniculis noftris tritirtimam de,

ftillationem aqua; rolarum

vcl aceti

vel

ullius

herbsE innotuille.Scierint utcunquealia

Chemico-

rum Magilleria,
indicium
eft.

&

craffiori

rinc, aquas ftillatitias hodiern.s

Minerva defcripfefcivifte, nullum

Noverat Plaio filcrationem Cheniiinfticutam


,

iniles arcium curas defcendcre , fed Martem fanguinolenca fpirare & regnandi artibus indarefcere, fecuadum illud Anchtfxapud Virgilium: Excudent alii fpirantia moHiia ttra , Credo etiam ducent v-vos de marmore vnltus: OrabttHt catifas melitis , caclicjtie meatus
.

&

camperlanam

quam
,

&
&

clariffime

in

Syrnpofio fuoexprc^TM. Calcinationes

novernt Hip.
alibi; floreni

pocrates libro de hirnnrrhoidihus

Defcribeni radio
H<t, tibi erunt

^ fnrgentiiifydera

ducent

Turegere imperio populos, Rornane, mernento


artes.

multis ante Diocletianumfeculis; quis tamcn Romanorum intcrea.vel mumias ^Cgyptias imitari didicit, vel hieroglyphica percepit,
Vidi3. /figyptus

ariscoftum, alumen .(gyptium ufium , chalcitini toftam , argenti fpumam aduftam commendans. Idem nobili de Flaiibus opufculo ad deftiilationum myfteria tam prope acccffit , ut non nifi a, Deo aliquo indc retradus videripoffic. Li^ttefit, inquic ^uicqu d ipnea illa vis attigertt, fitqtte inde sfiritus tjiii cmn ud poros corporis irruertt , fudores
, ,

finnt

narn Jptrttus adden/atus in aquarn vertiiur


,

foros perietrar.s exira prorunftt

eodem plane rnodo

vel

pyramides

&

obelifcos abfolvic
miiTis Poeca:

vel
?

infinita

alia jfigypciorum inventa affecutus eft

Bene de

Grajcis fub

jugum

^no a ferventibus aqtiis Vapor elcVatus , /lobfiaculum aliquod inveniat, ad ejued irnpingere oportei, tncrn/Jatur denftitnrque , guttdCjUe deftiilant ab his corporibus,

Nondum tradtderat VicbisviUoribus artes Gradd fjcHndum fed maleforte genits.


,

futbus vapor ip/efutt impatius. Vidic hic hauddii-

biemagnus Coi
palaftrifque
rabile
cic.
,

in

ollarum concingcreoperculis,
, ,

Quid mulcis ? cx eo imicandis negligcnciam Romanorum agnofcimus, quod conqueracur cciam 'Plinius artem fundendi inltatuas equeltres aeris fua state periille, ante
vel

in lubtilioribus artificiis

balneacorum & camen quod sdminafum operculo fuo aptare haud didiforfan exiftimare
libear fcivilFc quifedinvidialegitime caulaiia publicatc
,

Nifi

dcm iRz Hipfocratem,

Lib.
publicare detreifiafle

I.

Se6t.
.-

I.

SuhCc6t.
liic <ja/efitts

25

^ iovm
3^

Juxta illud in Le^e


ieiM\JTziii

t j

'n-

sr^ttypi.ot^

iieoTm xvfi^uwKrt

(iiSy\\oK:

propterfubflantU lennitatem, citra dolorem adurens. ingenium lalium lixivorum (ic fatis commode exelVc docensjfed cicra micas tamen , jjlebulalque falinas redigendi modum non perinde videtur affecutus. Ut mirer ipfum hsec neque ab Unibrix

k$ifxii, TTeJiv^ Tt/^iS-Hfiv c^yiiKriv cHn?Tj.)jf.

Nam

primic

.cauRhn
,

quod alius vir (agacilTimus Ipiricum vini Htppocrati perfpedum arbitratur itbr o ejus degenitura conRrmatus ,ubi itaMedicorum l'hoenix ; riw, inquit, fiamwM injetJum ejficit , ut flamrna exiliat modico tempore augeatur pofl ceffet hoc eft, quod opcarem inde polfe evidenter exfculpi fed in ambigua definit expofitio; enim vcro quodvis vinum, imo lymphaqusvis flamms infufaidpr:Eftat,quod
,

dolorem adurentia

in

&

agticolis
cilfe
;

ciiiii

Roma:

tam diu
Ariflotelis
:

viveret

didi-

neque
:

evolvifle

Meteor. Itb.If.

cap.
fit

III.

\M.'\x.1l
efl

Stagirites

Httic fimile

quiddam
,

in 7j.bria
,

emm

ibi locus
,

fre^nens

qnos exnrunt

cr iuncis cinerem^tie in aqna deco-

harundine

nemini quam fabrilibus notius


dulce

eft

oiiicinis.

Quod

l^^tnt ,donec

Ariflot. libr. MeteoroLogic. IV. cap.

IX .(cnbil: vinum

fiammam
,

rem
lis

facit

emitterz^ , ( v/tjo- (fAc^ ) parum ad ciim de mufto ipfum loqui textus con,

parumfuperflthumoris ,tjui ubirefrixit, infalem abit copiofitm : ncque denique in fld. Varrottis de '7{e Rufi. lib. I. cap. VII. iftxc notafle; /

GalUa
olea
,

Tranfalpina, intus
,

adRhenum ckm exercitum


,
,

vincat;

muftum quippe dum fermentatio in celinftituitur ita quandoque inardefcic , ut Oe,

ducerem

alicjuot regiones accejfi, ubi nec vitis

nec

nec

poma

nafcerentur

ttbi

agros fiercorarenc

nopolas ex infperato igneo fuo vapore


Ariflotiiis

fuffocet.

non obverfari fpiri tum vini vel ex eo conficimus quod manifeite fubjiciat vinum hoc non incbriare , id quod ftillacitio vini liquori non convenire vel Ambuba;arum collcgia vociferabuntur. Magnopere enim excidit fibi magnus Sennenus quod ica Famiiiahic
,
:

autem animo

candidafoflina creia -.ubi Jaiemnec fc>jfitium,nec maritimum haberent ,fed ex <^ttibitjdaj/i lignis cc^niuflis , carbombusfalfis pro eo uterentnr. Inuhtatum quid-

dam,

re^, inquit

efl

hodie etiam Saxonibus


,

vinum

ca-

rufticam UmbricEgeacem,& Rlieuanum popellum ultr^ Galenum experimenta fua provtxifIc. Sed quid adhaec Conringitu : Non inquit, efl ^uod propter faiium iflorum tnvemtm Paraceificos multum laudes iila enit cur <egro dideris cum fup, ; ,

faccharo c^ aromatibus condire, potumijue ita delicatum conficere_j ncque enim celelefttlitmincendere
;

petant longe fuaviora, virtbus iisdsm


calci funtfimilia
,

? illacerte
,

aut

caufiicam

vim

referunt

non te-

bratiltime Sennerte_>

Saxones

tui
,

vinum inccn-

derunt unquam
iionica veftra
,

fed vini fpiritum

quod nec Pan-

Tochavienfia, nec Hifpanica, imo ne generofa illa Graecanica quidem vina , uc nimio adhuc lymphsE frigore obruta inflammari fe patiantur nifi deftillationibus pr^,

&

mere ep ore affumenda conflat. Nititur hic concra torrcntem Conringius cur cnim illa non aflumenda ore.qus longo annorumlapfu Umbri, & Rhenani homines ad quotidiana cibi condimenta adhibuere, fine ullo fanitatis difpendio ? quse hodie;

miflis.
ffr

()

^riflpteles

lib.

^JMeteor. II. capite


capite

t.

proxiine quoque deftillationis attigere fecreta fed metam attingere non licuit. Deftillationem tamen per defcenfum appellatam Galenut allecuttfit

Galen.

V f f.

de

part.

XIII.

tum

fe docet Itbro de facile parabiiibns. Novcrat Calenus fublimationem lib. IX. de med. fimpl. Facult. edoftus forfan a Diofcoride , qui idem tradit

qne Oceani accoli paffim ex algain cineremexuconficiunt , & finc noxa ufurpant j qux ad febrium exacerbationesfiftendas feliciter quotidie propinanc Medici Neque vero falia ift^c calci viva;cognatafunt;neque (i') utibene docet C^/c",cauftica,nififinedoIore;neque quicquam iispotentius in exarmando acore ilio vifcerum inimi-

.'

co.
le

Ad fummam

infpiciat Conringttu tentata mil, centaurii , cardui benedidi aliorum, felicia experimenta ,

in fale abfinthii

Itb.If.cir Itb.V. de mater.

Medica. Cakinationes
Lib. I.

geniftse, juniperi,

&

noviffe fe oftendit Diofcor.

&

Gal.

lib.

VI. de
cap.

Maris

fic fatis

de mater. Med. Pharmacor. compofit. Balneum commodc defcribit Gal Itb. IV.

haud dubie cenfuram fuam nunc circumfpedioc

Judex mitigabit. Utque


iHud adjicimus
Itb.

efficaciiis

credat

PLinii

^o

XXXVI.

cap.

XXVII. ex fj^.

famtate tuenda fticuat oleum.

VI II.
in

nifi

quod aqux loco fub,

ALitucafi endenziom feproducuntChemii argumenta. Salia lixiya per tranfennam vidit gaienus Ccd in
Mefus_,
tygineta
,

Nam

Varrone mutuatum : Lix, inquic , cinis efl foci: inde enimcinis lixtvus potus medetur , ut licet vtdere giadiatores , enmdeluferint, hac \MVari potione-^. T>iofcoridem tamen jufta fufpicio eft, aliquid fubolfecifle Galeno non penetratum , tum quod itb.V. de

fbrma
tap.

unquam De Simpl. Med. Faciilt. rem profequitur.- Abluto cinere fit Uxivtum. Cmerem autemuflorttm corporum re/ijuias
folida vix
ita
:

XLl.

Lamt

mtncupam , five naturafint iapidea


particuix.
;

rum , ammaiiumve

Fit

, five arboergo iixiviumpro

eJHS tjHod eluitur , natura eitts quidem ^uod ernpyreumafive igneam naturam habet acerrimarn , ipfHm, ^tto^ue acerrtmum efi ejus ^uod tale non etiatn eft
;
,

Med. cap C X. alembici difert^ meminerit, notidimi illiusad deftillationesiiiftrumenti, /^/^/7chio quoque attacli ; ti^-^x^Tminv Mi^SiKoe, inquic Diofcorides 'rz^AxAil-^^Tig ts>iAu, nam particulam Al , mantilTam Arabum elVe docent alise voces ,
rnat.
.

Almanach Alrnageflum , Aikj^mia ex Arabicis profe&.x idiotismis ; tum denique quod Diofcorides ,
,

Taoderattus.Quare &fepticis vocatis facuitatihus commtfcetur, mpote caufiicam caliditatem pofiftdens , fed

fumptuofi^Timx fotminarum Cleopatrae comes adhiferit, quje in oculis Antonii


,

ex Piinio , unionem illum


particulac

(a) Vinanoftra rubra gencrofioia


mus.
Scilicet vina illa

poft calcfadioncm

more Anglis
,
,

famiiiari

fspius conflagrare vidi-

de vafe in vas diim proiiciuntur calida

flamiri.iqLic propiiis

admovecur

^iricuoiiores calore ac tran(va(acione agicace in auras

abcunc ab iila accendunciir flaitima. Idem cciam noftris vifitur culinis diim piices aliaque vino incoquuncur,quippc ex reverbcrantc (lipcr vas flamma vinum conccntuin , (eu potius ejus (piricus inter avolandum accenduncur illudque ; , auc aliquid fimile forfan obferVavcrat Hippocrates.(
''

dum

acidis

Ipiam eciam aquam calcis , falibus cjuldem quam maxiine prxgnancem , ac mcrcurium in (piritibus foiucum prompcidime ac abundantiflime vi horumce falium alkalicorum prxcipicanccm , quocidie in,

05

adumendam

fine aliqua

vel
,

minima quidem noxa

acgris

noftris

propinamus, nec ad caufticam

ii-

.orum falium virtutem

cum

viilgo

experimencis noftasmelioi-aedo(ai,

mulcum exhortcfcimus.

24
.

Bibliothecx Chemicae Curiofe


, ,

merfando illum famofum fubito in aceti liquore Grajove diiVolvit obforbuitque, quas in Romano veride aceto vires hodie non deprehendimus Chemici ingenio tace hiflor.a: fecuri cemperacum
liquorem inrerpretamur. Nam adhuc extant utcunque forfan
.

Clcofatr^ Chemtca
ipfa

ingenium tan,

tum huic diflblutioni commodavenc T^iofcortdes tnaiiumjuc folent abjeftiora magnarum artium in deirinilkria fa.nulis dekgari. Galemm autcm
ftiUanonum arcanis coecutiiire vel iltxc confecegemebunrinc, aax Itb.L de Simvl. Med. Facnh. cmra ahe^ inquic muhum , Non proponit dus ,n-,rl^ina7n,artemve ajicmuc // / / ,1. n ,jn Vellem fubtre pertcula,ji atum mucmnam
.-

dominaudi artibus inrenti^Solus quantum novimus C^farum pnmorum Cajus Caugula Chemis rjHmfteno ad opcs mox protundendas a.helavic de quo Phmns hb.X X XIII. cap II Irmta^.nat, inquic ^es Ca)um Prtnctpem avtdtffimum aHrt, ^u^inobremyft excoqnt magmim aunvtgmerttt poridus : flane fectt utimm excelleru, Jedna parvtpc.de. ns ut detrme.tttmfenttret.U^c Phmtts Scilicet, didicerat haud dubie ex Chemicorum fcnptjs Ca. ,
. ,

&

hgnla

mentum requin
r

Arfenicum ad operis Philofophici con.plenihil enim eo frequentius mge,


:

minant Scr.pcores Gric.

h.nc

cum aunp.gmen,

.,

tum Synacum matrem


i

fcirec efle arfenici

eo,

invemrehceat.ficutintatte contrar.arumparttum., perce,n aceto fevarandi. At fi delfillationis fic aceto ex horis , pidet machinam facile & paucis phlegma fpintum oleum , terram , quatuor din- i., ^i<=,^.3.,r., elicu.liet. elementa ^i.Vi.irpr ihncta

fed ftulte coquendo fpes avaras


[umpl.t.

n^

inamter

cori-.

&

Certum qmdem

eft illud ant.qua.' S.byl-'.

retinent.bus Ita /Eoyptiis artcs fuas avariOimc prscurrente.Tipora Salvatoris p.iuci feculorum.

tium

Grici ad

inti.va

Chemis penccravere cu.

Ca.bilia ; c^cerun. ex quo Cornelio Gallo Julio aliis pervaga Romanis , Augufto fari.Mnconio, provinci^, tilluna .-Egyptus in formam redada eft
,

, .o ^., x^f^^T nulh conve.ue.K.us aptari quam arfcn.co auriquicqutd et.am obcurbet l.\ie /o. (oboli /i p.g.nenti t b r Ktrkerus per arfui.ciim hvc arriie^uraius hve Hcum tamen haud aliud Mbyllx, G.-^c.fquc Auaonbus intellcaum elle quam mafculum ilkid obed.entiam Mercunus fulphur quo cogitur res ipfa demonlirat. Sed intueamur folium illud
:

E^ve*

''''"' -nTe<7T;S./3 ac<


.

Sibylls
'Evn
p^xiji.[a.xt' tyjt>
,

Saccrdotumque excufla
fim ad Gra-cos , &. quam & hi pauci
^linc Chemicis
verfis
,

violentiias penctralia, fen-

nr^iroJiKot/Bof

|i*<

vofi

^k

quandemigravcre. , Chemii arcana Grajorum fcriptis partmi latinc

Romanorum

curiofiorcs

'Ai Koizsoa,

"^

17 KofBot,

ii^ UTtv ct^uiva,

to,

Tnvn ,

T5

TtrewTTf Jl oopiB-fji,x

iYMimm^n; iim
aii<piyi<;.

Si^

cktu,

editifque

parci.n adliuc in Bihhotheca Fa,

ttcana

Venetu

Parifina Regia

Sfcuriali

Colonienft,

'OfX, jU.i/>)T-'

eV/]

"^

TtK^ \y.\i

ej^onachtam , delitefcentibus toti hodieque plucxcuflique infpefii, -^^ 1 inter .i,i^v^., Quos iiii..-i reftrciuntur. wuu^ tei reterc.uiiuir. cei
.. ..^ i: ;..;nr,i; Ct-A mnlnc quidem , uc liquet antiquiflimi fed multis tamen Germanorum , Gallorum Anglorumque
-,,.

Pri.Tius

inihi UKccT^v

Ke^^T^Kn,

'Ef m.~?

hny^Um&^ non
, ,

illi

feculi Ewiarus quod fciam , fuperioris ' . < -l ^.^ i,<, Ranconetus Pra? les Lutct.anus oitecic S.byllam my. Aoarfixov fefefterium hic C.hemix infinuare. voci 'hocnviK^v Chemis infinuare, licidima dexteritate accommodavic , ur elt apud
. ,

&

Philolophis Chemicis prifcrendi


<}Ue Zai(n^(^

ventilati
,

quo-

Msyow

'\ua.vvv\q

iif<.i
'"

'OAvjU.TnoSw-

f-

STiC|)a.v@-

ri-,

AkWs^i^
,

<p,Aon<p@-. ^o^oi^ a> Ui^m^ , J.uui'AAf ^.jm/;ep<s? jUS;K>iAsi 1i^'ml>i<: a>


,
ij

^HX
j<-

'Os^vn?
,

^tt' 'AijvTTT^

no^ipuCX^ ,'E7n/3u;y@-

Me/* 'T 'E/3|0ix, KAsoWt^^


,

neAa-ytwij
o

r,

Cardan. hb. deVartet. Rer.cap. X.Joannes ./turatus non 'h^otvivsv fed Sonv^ 3*^? intelligi quondam putavit ; & nuper in Mundo Subterraneo Ktrkerus de Salvatore^ inquit , tnteUigendum , nan a\fi^war^ %li reffondet numero, In quo miruin quantum fibi excidat diligentia KircKeri , ciim
,
:

nTiAitt*i

J
,

(ix(nAiui<;

'

hyx.'^tc^o>v

'H^jcAb-

nihil

refpondeat
liccriE
,

omnium; neque enim adfuntnopoftulac Sibylla


,

/3*(nA4W

&

06(f e^?@-, 'A?x'^*"'

Y.KcwS\cm'o^,

St^;^-,

vem

quod

fed

XI
;

ll.

cxteri

quorum

alios

juxca
,

eruditi(Timus leo e^4"//4a/

&

ipfe

mecum agnovit homo Gricus

fuppofititios,& Auftorumilluftriumnominamentie.nes, licet artem ex arte fatis convenienter perlequantur alios tamen germaniflimos efl-e rerum. quas tradunt, callentifTimos.adcoq; ipfum fe
,
:

&

nec > Auratum, Quod modo, ad numeri quadrant ullo iHum quoque Muf.s irans ta ha commentum docet erudKus y^.. G./.m Vox ejus. IncreM tum cjuod pau^ efl Sihyllam h,c tmelhgereSalvatorem ,
neque quatuor fyllabis abfolvitur
fed fex

poft cxprejie

&

clartjjlme hoc ^pjum


,

nomenpronun-

in Grscia vidilTc homines ex Zofm.,Olymptodon , ^rchetai fcriptis eo cogoitionis provectos ,ut in oculis fuis artis vericarVm reapfe dcmonftrarent.

ciet 'l,.i,

Xe^^^c

.r^-n.?

^v^o.j tum

cjuodmme'

0.10 excitatus
iT;rerceiIeri.ic
,

ipfe

nifi

fata gra.,da;vi capitis

HterJheum Archelaum , & .lonnullosA..o.'ymosexBibliotlKcaVaticanadepromptos. C^terum omnes hos longo poft fe intervallo
Theophraflum
, ,

publico brevi indulgebit Phyfi am Het.odo.J^tyftica Democritt, Olympiodorum. , r, , Theodolio magno Imperatori dedicatum

Mratusfigmfcarit^ , ^uem vuh myflertim cructs , quod tamen ettam tna;^o^yJ) nor./w .)?. CjEterum illam magm opens niateriam, non m arfemco vulgi efl-e qua=re.idam , & rano
n,s defit cjumanus

&

&
a:s

ma.H.s ocu

at:.

perfuadent.

Quanquam emm

pertunaone nngat, & nob.hou imbuac colore .nv.sa tamen fugacitate ubi ad flammarurn quod bene .lon exfpeaat fupphc.a dcventum
,

reWnquit illuftris Zoftmus Panopolttes, quem fequitur impari licet eradu Anepigraphiu ^-Vtnhael
,

ifellu!, Pelagius

lfi<
.. i
.

BlemmUi,
Bibliotheca

Ntcepl.oru.
verfati

alii,

i/ Regia
.

pfrifi

Labbeo

olim & nuper mihr magnamque partem defcrifero vidisarpti. Nam Romanos quod atti.lec maniGrxco.um & po!ue?e,hiac pretium tibus
.

Ceber , ignis pugnam fed pronp.t fe fe , & venejyn.ofo naco .ndore aera vicmum '"f^'"^j;; J' alia omma m.hi quod tormento aqus hmphc.s [ toconftanter .gnes ad accid.fle^] pcnfati memini^ meta ii roboretur afluetud.ne krandos longa more pu c.nere. ut non fub.t, adeo poft corpora
: .

v.fcuh fuhs mnatet.

Cum

aunp.gme.ito
:

&

fanda-

bus,

quid fbrma.idum in ftatuis admirabiie, in ardiitcaura nobile . in piduris illuftre , in Medicina ingeniofum , plerumque utcbantur, ipfi
fi

racha fere eodem res red.t ^""P-S^^"^"^^^^^^^^ & fa.idara te fponte vi ign.s agitur in fubhm. cha [ OvmifcNclb] "on mfi mtermiftis vel hat^ nis , vel cinere aliquo hve metalhco hve vegeta.
?

Lib.
co adhxrefcac
binum,
terribile

I.

Se(St.

I.

SublecS:.

I.

2y
,

bili. Quod cx utroque afcendir, fiquidcm fpongiofiinrtarpulvilculi fummo tegmini five alembi,
,

venenum

cft

quod

in

me-

diorellicat, micius, jEmulaturqucaothracafiveru-

&

facileLunamingredicur,ringi:quelurido
.

dela terra^ytienen ahuna Jewc\Mca e el inodo de produxtr fe pues fe veeiutambien ftu ra-fos y como troncd de d.nde falen^ ,i y e a/^ufia t/,aera paxece^ ,,jne crecett los minera-i: les at modo de planias ;fed vel maxuTie germiaa-JI
,

biertas en las eniyar.niti

rubore, fed itidem inconftanti & ad vehementcs flammarum impetus in auras abituro. Si invento
fubtili ignibus a!Tueverit, a
fe

Luna non

ultra forberi

fepermittet. Licet proindecunSi fergScripcores Chemici Grxci , Zofimus, Olympiodorui , Anepigraphns , alii in laudibus Arfcnici prolixe occu,

peutur ,putandum tamcn

ad

vulgi

five

non illos ad vim vocis ufum refpexiflTe adcoque cum y^mviys'/ ccffiviKgv mafculum quiddam Gra:co idiomace
,

in acidulis liquoribus con-. fubeunre aromos mecallorum Mcrcurio , animo obverfatur , quse fubico cx fcrvo illo fugitivo in aquas legirime caufticas immillo vepreri Philofophici eruptio vix fine admirationc a quoquam fpedari poteft , a nemine profedo latis adhuc promerito excuHa eft , utcunque BartoUtus

tio illa

mt tallica, quam
,

f
'

tingcrc notamus

in A'ieyclop.

Herm.

&

Petrus Ribola,

aliique

fic facis

prolixe

modum

& Kink^rus, operandi perfcri-

antiquam Sibyllam fulphur quoddam ignibus omnibus infatigabile per nebulam hic oftendi!Te,quando mecalla eciam nbbiliora ex Sulphure tanquam mafculo & Mercurio tanquam fbetinella Chemicorum fchola componar. Uc vel hinc liqueat quam non improvide fcripferic olim Her. moUus Hatbarus Inflaura:or politioris Itteratura Arfefiicnm five Arrhenicum Chjmiilis Democriiots quandoque androdamanta appellari , tjnandocjue coma/ignet
,
,

tam inopinx , celerifque quafi e nihilo produdtionis fcnf,iccci incuriofiores. Qiianquam plures in puteo Democrici germinationes
pferi[ir,de caufis

mecallicx haftenus delitefcanc; unam fedeleganrilTiniam,& curiofi ocio non mdignam fibi intc^

Jabores nietallicos natam defcribit plene LazMr^ Erckrus in Op. Metall. unam ex Lun* minutiis

rin ScythicaTn,cjuandotjue hac ipfa nominafulphuri iapidis Phiiofophici accommedari. Sed nos ad aliud Si-

balfamo fulphuris fingulari modo incoftismihi Parifiis genicam probe niemini fed unam prs omnibus admirabilem vilam fibi San-SimopfM & fa'pe
;

&

fandte

me

audience,

coram

affirmavit,

quamquia

folium properantes. relidis inmedio, quxde vulgacis Sibyllinis carminibus Schmidius , BlondelIhs, aliique opcrose diipucant , in Ctmand. SibylU
byllff
a, VirgiUo atcadis oculos cantillum dcfigemus. Quanquamaucem ancrum ilIudSibyIla;,quod adlacum Avernum Cumis proximum nobis non ira pridemincrarumeft,recentiusquiddamoIeat,quam

nec inullo Au6lore Chemico , Hermete, LuUio, Rogerio Bacone , Villanovano , Aperta A>ca Arcan. Artef.aut ullo denique fcripto expreffam, ha-

oraculis

uc inde remugiifle faridicam illam antiquiffimam exiftimare Jibeac etiam pnter fabricx ingeniola,
,

lecenti lul.Cttfaris Capaccii fcripto de Anticj.Puteolorutn alia omniaoftendente ( neque enim contrarium eft illud Petronii Traguriani:Nam Sibyllam cjuide? Cumis ego ipfe oculis mm vidi in ampulla pende-

denus invenire licuic non grav.ihor hic in curioforumgraciam pleniusaccingere. Ante hos viginci circirer annos ciim Condaeus Princeps Hifpanorum partibus addidus per riandriam, Brabantiamque bello fulminaret filium fuum nunc Ducem de Anguin, Bruxellis ftudiorum causa reliquit , magno fapientum Virorum fatellitio ftiparum , quos inter San-Simoniw hic Heidelbergen,
,

fis

domo

longa afluetudine Gallus


,

hodieque di-

do
fide

Principi a fecretis

Vir

, fi

quis alius,animo,

&

re

ckm pueri

illi

dicerent

Sibylla tethiUs, rejpon'

debat
bus.

illa ,apoihan inhelo ;) (uderittzmeiiiWaora.cula fiveCumisantiquis, five in vicinisuvbimonci-

hi licuerit ex Virg. zyneid, 11. has

ego declamitancem non inccrpelIabo,dum miejuidem yoces


ipfifbrtaffis FiVgrVfo, ci^m

Adit ergo San-Simonium hunc Bruxellis rum vivencem, &, uc fit , animi gracia , Nacurx fecreta pcr ocium folliciciiis inveftigantem Leodtenfs quidam, ignoc^
nugis alienilTimus.
vulcus

Germanus

&a

expeodere,

ab alio

mu

cus

ignoci nominis , in corporis culcu modi&, c/4udio, inqiiit , Domine ,te ad curoi cjnati'
,

tuata caneret, haud fatis intelledas


t/4ccipe qtu peragenda prihs. latet arbore opaca v^ureus, drfoiiis, (^lentovitninerzmus , \ Junoni inferns didus facer hunc tegit omnis Lucus (^ obfcuris claudunt convalhbus urnbr^.
:

docjue

Chemicas defcendere
coj^ nihil

(^ nobtli hoc

otio

genium.,

obleiare ,fed ab ignaris rerumfecretarum Magijirit

pendere nimium
hile
;

ecce

ut ocults

haElenm ifetlajje admtratamen ujurpes coratn non omniA


,

Sed non ante datur telluris opertafubire^ ^uricomos cjuam quis decerpferit arbore fcetus. Hoc fibi pulchrafuum ferri Proferpina munus Insiituit : primo avulfo non deficit altcr Aureus > e^ fimili frondefcit virga metallo.

Vana ejfe ,^u Chemicum profiietur ftudiutn ,puivifcu' lum hunc tninututn cjuidem ,ut vides, ^ vi-v granmn hordet unum pondere itijuantctn tua fidei comtnitto CA lege , ut poft horoi fex revertenii tnihi reddas tniegrutn,iiiterea ut cWriofitati tuce. obfequaris, im procedi,

to

cape fis ex profiuente

vel cjimvis aliafontana

acjiiA

Ergo

alte veftiga oculis

riie

repertum

libras tres, cjuatuorve ,cjutbus vitro exceptis pulvijcu-

Carpe manu; namj, ille volens, facilifq; fcquetur, Si te faca vocanc aliter non virtbus nlHs Vi ncere, nec duro poceris convellere ferro.
:

lum hunc incerne^


inde
ijuajfa

tnox repetito opere vafculuin fttb'

ex fidvifculi adtnixtione tenu^ ^uiddam abradat ,f(cum^ue concorporet. Eldpfis hon


,ut acjua
pulvifculutn, translato per in,

ris aliquotjiibfidentetn

maceria Chemici magifterii fudiire Cunixam vacem opinio eft variorum , quos incer Robertus Vallenfn, Glauberus, aliique nec inficiandum fub illo fabuls involucro arcanum fenfum delicefcere , forfan VirgiUo ipfi, qui ex alio hxc mutuatus cftjincoghitumsqucm.qui Glauram Augtirelli, & /"Venem Arcadictm Palingenii , in exquificius vocaverit confilium , ipfo .(W<jrcwf redius forfan inccr;

Hsc de

clinationem

in vas tliud liquore ,ficca


,

ut

tr.ihi

bona

fide re/iituas. Paret San-Sitnonius

& dido

tem fe oftendic ,ambiguus futuri. perarn Leodienfis , pulvilculum fuum recipit , & ad Vires , inquit ac^ua tua \am San-Simoniutn verliis
, ,

obedicnRedit fub vef-

me

abeunte periclitare
,

infufifqne aliquot

Mercurii

pretabitur.
currit

Ad mencionem

aurei

illius rarai

fuc-

lof Acofiiz hifi. nat. iit.IV. caf.J. Losmetales fon eamo plantas tncw

non tantiim

illud erudici

germinationem uti/etn exfpecla. Et fimulpancis ulcro citroque didis recedit. San-Simonius rei bene gerends cupidilTimus , Mercurii mox uncias odo obicer infundic & aliquandiu , (i
vulgaris unciis
,

quaargenceusiJleramHsinilluftre germenfefepor-

Tom. L

ngere

26

Bibliothecx Chemicae Cuiiofx


Nunc ad
remus
,

inconnivens fpeaator viticere moHatur, oculis Dianm , faaum. Surgic pau. tf o fiiaido affiftit. mille ramuhs arlatim ex globo fuo Mercurius tenuiffimis , aequaliffigenteis , quali totidem tilis aquam gloriomifque per univerfam , qua patet ,
,

certium Latinorum teftimonium propcnon contemncndum Chemis monimen-

&

tum:

AM.

PP.

D.

>

se fcexplicar, fupraetiam
,

fupremum aquz mar-

ELIA. LELIA. CRISPIS.


TSIec

ginem filamentorum extrema protendens. Superquod ibdiose cuftodienficies aucem lymphae

Vir

nec Mulier
, ,

nec

Androgynn,

Kec

PHella
cafta

nec Juvenis

nec
,

Anm

dum
dam

interea oleofo
;

refperfa notabatur
,

quodam liquore hinc inde quod , opinor craHiim quid, .

Nec

nec meretrix

necpudtca
nec veneno

heterogeneumque contineat vulgati ufus


,

Mercurius cujus inrerventu a coagulatione prohibctur,quo,per{ubcilc artificium, rernoto, partes ejus fe facile mutuis faciebus amplexantur hserentque tenaciter & conftantismetalli titulum San-Simonitti poMdis aqua vicro fibi vendicanc.
,

fed omnia : Sublata neefame , nec ferro fed omnibtu \

Nec

ccclo

nec aijuis

nee terris

fed ubi^ue jacet. Lucius Agatho Vrifcius


, nec Amator , nec Necejfarius ; Neque Moerens , nei^ue gaudens , necjuefiens Hanc nei]^ molem , ne^ue pyramtdem, ne^fepulchrum

Nec Maritus

alii

filamenta haec omnia colligit, cxpreflbqne manuhumore, ad vicinum mox fabrum argentarium deportac , rogat officiose , velic per ominfusa
,

nia examina fcrutari metalli hujus ingenium , conftantiam ejus in ignibus pericHtari. Mirum quiddam & inauditum deprehenditur , poft uni,

&

fed omnta
Scit c^ nefcit
,

, ,^

qfitd cui pofuerit.

Hoc

verfa ignis fuppHcia argentum probatiffimum, nihilominus fine igne ita fe pcrmiferat cicurari ^. , utcunque aer Bru^_^^ mcnfe jn fenertra , Octobri
xellenfis adfrigidum id temporis incHnet,fupad expellendum illud peditante fatis virium ab Gile illiiis pulvifculi cxcrementitium oleurn aqua, per intcrcurfum primi,fecundique elementi
,
, ,

&

cadaver non habens: Hoc eji cadaver fepulchrum extra non habens: Sed cadaver idem eft , ^fepulchrumfui.
esl fepulchnm intus

Vetuftiffimum hunc gryphum alii aHter interpretantur, Marius Michael Angelus de aquapluvia, y^^^/^/^ de

f^W/

Carcelianiad motum incitato. San.Simoniia nureftanti aqui novum inftindic dacior fuccellu Mercurium , novum videt nemus confurgere priori gemellum , inque finceriflimam argenti maffam immutatum experitur idem tertio , quarto , quinto , fexto fehci femper eventu languefcente
,
;

Niobe in lapidem conversa , ^. de anima rationali , Joannes Turrius de materia prima , Gevartius de Amore, Zaccharias Poniinus de tribus defunSis fimul conjundis, iVicelaus "Bamaudus de lapide Philofophico Fonu"'-f de generatione amicitia & privatio.f "^'^f''^
,

ne. Prolixe
variis

tamenpaulatim

& noviffime

fatigata aquie virtu-

te;qu6faaum, ut pUires ad fpedlandum miracuhim in domum fuam invitareC quos inter Principes aHquot Angli Bruxellis tumforte commoran,

res.

Aperit

fe

hic amplirtimus difTerendi


,

campus

fed ego c2(fe Pamphilis,


deveniatur.
auri
-

inftituti

memor contentus aures vellimanum dc tabula ut ad reliqua


,

rem profequitur Licetus , ego tamen de caufis vcl Mtchaeli Angelo , vel Bamaudo accederem , ut ingeniofiora , & quorum magna pars demonftrari poffit coram , afterentibus > quanquam nunc non libeat hifce immorari. Indubitatum quoque Chemia; apud Italos argumentum miniftrac inexcinguibilis illa maximi OJybii Jucerna Appiano Hermolao Barbaro , Liidovico Fives quondamdefcripca , & in agro olim inventa Patavino, duplici urnjE indufa, in extcriori qui,

Mihi interea
,

uc

ad Virgilianos
,

illos

dem hjEC fignata


Plutonifacrum mitnus ne attingite fures
Ignotttm efivobis, hoc qtiod in orbe latet.

ramos poftliminio revertar fatis hic erit obfervafte Antiquos ciim fapientifTime derebus na,

vulgo oftendere fe fabulas tantum propinare, aut ridiculaconviviorum acroamara. Quod licet ex Phseacum illo in HorM. OdyjJ. 9-. convivio , ubi citharcedus Martis
turalibus philofophari parant
,

Nhncjue elementagfavi claufit digefta labort Vafefub hoc modico maximus Otybius.
Adftt foecundo cuflas
ibi

"^

copia cornn

& Veneris

Netantipretium depereat
Interioris urnula:

laticis.

congrelTus artificio
,

x,t)^ix,wTKTai
,

quafi

extra aHud agens perfequitur abunde eluceat nrgi/itim tamen jam evagari non eft.confilium; qui non modo Silenum ex temulento fopore vix

hzc notabatur

infcriptio

zyibite hinc peffimifures

cxcitatum mducit Eclog.Vl. fapientiffime de rerura Natura perorantem


Namcjtte canebat, uti

Vos cjnid voltisVeftris cum oculis einiffitiis ? Abite hinc veftrocum Mercuriopetafato, cadttceatejj

magnum per inane coaih


anirndcftte, marif(jue fuijfentt

Maximus maximo donum Plutont hoc facrumfecit.


Hic de lucernis illis Antiquorum incxtinguibiHbus prolixe differere ratio inftituti non patitur.
ConringiHs de Cal. Innat. magna veri fpecie ita denique erumpit : Proinde vereor , inquit , ne fabuloficftnt narrationes de lucernis Patrum, avoriimque

Semtna terrarumque,

Ee

liqttidifimul t^nu: utcjue hts exordta primis

Omnia,

&
,

ipfe tener mundi conereverit orbis:

Tum
-

durare foltm,
i/neid.
I.

Cccperit

& difcludere Nerea ponto & rertim pau/atim ftimere formas Scc.
in

Sed
-

&

Didonis convivio quam


'joptti

-_

proftjnde
cithara crinitiu
,

memoria

repertis

cjuas ferunt ftne

alimento per com-

Perfonat aurata

docuit

c^Hdi
,

maximtu Atloi,
Solif^tie labores

plures centum annos in fepulchris luxijfe^. Kircke. rus in tJHundo Subterraneo alia via rem aggreditur,

Htc

canit errantem

Lunam

& explicatius.

Nonfuere

inquit

unquam

lu-

Vnde hominngenm,

crpecudes, unde imber drignes,


,

Ariiuriim, plitviajtjue Hyadas geminofcjue Trtones.

cernit perpctuo ardentes, vifa ^uidem flamma exputrilaginofoaere muhorum annorum centuriis claufo,vel pri

Qtiid tantum Oceano properent fe tingere foles

mo

introettntium halttu
antipcriftaticA

vel extrinfecus Acris fubeuntit

Hyberni

vel ^uit tardii mora noiithis

ebfiit.

accejfu

^uadatn virtute derepente^


accenfa.

Lib.
pus cujus
vtas
fofle

I.

Sea.
/ii^itido
,

I.

Subfea.
,

I.

^7

accenfa. liafape in coemeteriis JlammHU videniur, Bene Auclor Arabs : Fuii in tygypto , inquic , c.tm-

accenditur

quod

&

mihi accidifTe recordor. Ex-

erant piena ifimmiae


,

htnc

Philofophi conflituebant canales

ex

his locis

ad cry;

jubterraneMtinc^mbus lucernarnponebaiu
litio

lucer-

na habebat filum ex

cjuod uri ne^iilt

hoc

pa^o
bi-

plofum quidcm jam diu illud fuiH Cif. Scatigeri, quod C hemicis attribuit : Carbones Junipeti tanta. ut per annum integrum ignein fervent incorrneffe vi pttim. Ad \\xc libcraliter Connngim : Id ^uidem , inquir procnt adco efl A vero , ut ne e^uidem diem^
,

lucerna femel accetifi arft femper ob perpettmn

unum

pritn.iptiiiperinapoflitfuperejje :^uodretle no-

ego nei-iue me ex tumints affiuxum. Proficeor Fortunit Liceii de Lucernis Antiquor. Opere , nec ex Hiftoriis tum Si^ud huStores Herm. Barb.trum, fr. Maturanttnm , Bern. Scsrdeonum, alios, exllantibus,

&

tum audicu

in Galliis, kalia,
,

ceptis tantum profccifTe ut verc in fepulchris tamdiu haftenus allequar ulio.ingenii

Germania perarfifle quicquam


,

conamine

utcun^ue Jucidum quiddam

fcintil-

lanfque ibi quandoque apparuide, & mox admilfo aere difparuilfe Kircl^ro facilis aditipuler. Putarim ego lucernam Olybii ex genere oleorum fubtiiilTimorum
fuilfe
,

Sed in hoc parum fibi cavit Connon advertcns illud Juris-Confulcorum: Lcvemcircurnftantiam fitpe variare totum cafinrt , de quo forfan alibi ficuc & de femine quodam herbaceo agris noftris familiariffimo , quod his iplis diebus.poftquam femel in igne apud me incanduerat exemptum , & in frigido loco repoficum ad ufque quinquaginta folidas horas candere adhuc > & adurere mihi deprehenfum eft. Calorem autem perpetuum varii varie moliuntur alii rotarum jani per aquas Jam aercm jam pondera circumadu,
tavii etiam Poria.
rirjgitti
,
;

eoque Iplendorem rcddidilfe

alii

miftis

concrarii gcncris falibus ,aliitherma-

lucernx , quod radios luminis in fe incidentes particularum (uarum Isevium & politifTimarum incurfu retorferit in aitantiuni oculos. Nam ut prs-

teream (J^anfredim Septalinni^ Virum optimum, fe in vitris laMediolani fande mihi affirmalfe
,

crymalibus anciquis inveniffe olei ignoci genus , ex Iblo certe niinaurabat lapides illitos tro diuturna patientia e!xco6to accepi Pragx non ita pridem in officina Chcmici corpus prodiiire carbunculiinftar in tenebris & hicens , & fplendo-

quod

imitando , iii Henricns Rochufms Phyfic. Demonflrat. alii continua illa yEtnae, VeluviijHeclx , pabula inquircndo quibus omnibus ingeniofius quiddam excogitavic nobilifTimus mihique amicirtimus iAbbiu Boucaudius , in csetera ingenii magnitudine arcanioris quoque narurs candidatus exccllens. Depangit is in tellure fpon-

rum nacuralium elcmenta Ccrutando


,

que

in

quo operofus

cft

'rem fuum aliquandiu


'

frigido licet vafe confer-

formahaftam viginci circiter pedum toque jam profundo foramini , & a fortuitotum illapfu fecuro deccm admodum libras Mercurii
giofiori
,

vans. Cujus didi fidem ut in medio relinquo-, ica fcio ante biennium, ciim Romx in clivo Scauri domus incegra per decem , & eo amplius fjccula infrafcoIymi& herbarum aliarum radices in horto civis cujufdam fcpulta erueretur , pulchcrrimae
illa

vivi infundit, qui

pondere fuo

&

terra^ mollioris

obcdientia fenfim deprefTior , eo denique proferpente menfium aliquot defcenfu promoveruc verfus infima telluris , ut caloris fubterranei cunafubjeftsB

bulis denique illabatur


in thermis

quo

fafto indeftirusv uc

fabrici

& operis Corinthii me inter


,

rudcra
va-

follicite

urnulas
,

ejufmodi

lucernarum antiqua;

rum

qujefivilie

fed incaffum

inveniffe
,

tamen

foramen exhalat fcr) per incumbens vor , & vitra , aliaque impofita moderato fotu recreat ; atque ita praster inventi fubtilis gloriam
nullis poftca

plurima vitrei generis qux diuturnitate temporum vida in phires, ealque clegantiiTime pavonaceis coloribus difiindas philyras abierant , fimiles talco Mofcovitico ( fi colores dempferis ) in folia non difficultcr filfiles , fale five vitrorum innato Rve terreo , Iaminulas,quod aqiialiter ubique premeret vicina , prociirante ; quibus jam feparatis ratio didat falem in proxifa lacrymalia
,

fumptibus

(^alor
,

perpetuatur.

Id ta-

men

juxta

mecum

agnov^it

non ubique locorum

mas
_

vitri

partes gralfatum
,

eandem

exercuil]"e ty,

rannidem
in

donec
,

ita fenfim integra vicri maffa


crafla

^que felicem fperari poffe hujus artificii fucceffum,turn ob fubjedse telluris foliditatem , tum ob faxa quandoque properantis in Tartara Mercurii iter fuf?laminantia, tum ob aquarum fcatutigines impetum vivi argenti quodammodo inhiinventi genius bentes. Quicquid horum fueric quod non cancuni vel ex eo lucem fceneratur <iyicofla Htfl. Ind. tib. III. cap. X I X. rradac in
, ,

cralfa illa inicio

& adhuc quibufdam locis


;
,

Grancavetica PeruviA
cttrii

unde extrahitur winera Mer,

fquammas exempriles degeneraret ut vel hinc colligatur fruftra elfe Anatomicos qui humorem

,fontem perennem ejje acjUA catidA ; quod noil tantum folennis querela fit molitorum catarrhaftas, aggerefque f quibus aqua

oculi cryftallinum ex laminis conftare allerunt , eo induiSi quod coftura prsevia in philyias fe patiatur diduci. Idem enim illi, quod vitris lacrymaIjbus fatum eft , quippe dum calor , ut qui jequaliter

ad molas circuma-

gendasnecellarialiftitur, ut operifufhciat)

aMer-

quoque particulas fuas diffundit primo ad certam humoris illius cryftallini profunditatem
,

manus qiiandoque injedo perforari cum aquarum molarumque difpendio, fed &nntum omnibus provocatiimque hypogxa profundiora puteofque hyeme vinftisrigore omnibus
curio per inimicas
, , ,

cogit ; denfatque potentius ; poft fuccedente calore novo repetito penetratur in cryftallinum altius, unde nova condenfatio , fed
fe fe infinuat
,

eam

a priori

,
:

ob

aliter difpofitas particulas

facile

erudare vifceribus tellurisinterioribus caloris materiam afTidue miniftrantibus. Sed interrogemus quoque vitrnm duftiIe,utrumChemia antiquisRomanisante Conaliis
,

tepidum fumum

in aera

feparanda

fimilia

codo ovialbumini iarpc

continillud,

gunt. Sed hic extra oleas.

Ad rem

propius

ftantinuin planiff^me fuerit ignorata, Ptinms tibro XXXV. cap. XXVI. Ferunt, inquit,7li{'^i'io Prtncipe

aquas caufticas ( fortes vocant) ellevelutiluccrnas perpetuo ardentcs , non quod perpetuo luceant fed quod perpetuo attadum pene quidvis ignis more adurant. Hinc fi fpiritum rerebinthins aqui fimili fuperfuderis , ita paulatim rubicundiffimo tingetur colore
fct
,

excogitatum viiri temperarnentum

ut flexihiie
,

ejfet ,

& totam offlcinum


argenti
,

artificis ejus aboiitam->

rie itris ,
:

auri tnetaltis pretia detrahcrentur


,

ea^ue^

fama

crebrior diu
,

rfuiim

certior fuit.

Idem pro-

fequitur

fcd

paulo diduftius
,

Petronius Tragu-

ac

fi

ignibus diu fuifftrepitu

rianus

Fuit tamen
,

excoSus

quia
1.

&

quandoque magiio

mtream

Tom.

inquit ,faber ,ejuifecit pbialam qu* nonfranoebaitir. Admijjus ergo Ciefarem efl 2

28
eft

Bibliothecae
>

Chemics Curiofe
cemque oftendit , & fi in tenues philyras effundendo abeat , pellucidam , vitri aemulam malleoque quodammodo obedientem unde fiiere qui phialas dudiles confeci(fe fe memorent facili ex,
;

cumfno mttnere-)

deinde fecit reforrigere Ctjari

(fr ili-itn in pavit/tentum projecti . Cafar non fote validtPti > i]uam expAVit : at illefujlnlit phialam de terra :

collifu erat

lum

defi.iU.protulit,

tMcjuam Vafum aneum. Deinde tnartio(^ phtalam otio belle corrextt ; hoc
Vtiqtte poft:

pallo pnt,:hat fe caelim fovis lenere^.

quam

illt

dixtt
.-'

nurjiqutd aliuifcit haiic

condituram

vide modb. Peflquatn negaVtt , iujjit illumCJtfir decoUari \ qnia enitn fi fctiuin ejfet , aurum pro Itito haberetrus. Agnofcicis lluporem li-

pitreorum

berianum & defpuicis fimulque admiiabile illorum temporuni artificium intuemini. Sed fac PetroniumTragUiianum quardam immifcere fpulia , certe fpu ius non elt Dion CaJJius qui iibro Lfll. fcribit c^Jtm fpurius non efi; foannes Sare, ;

perimento jmitandi. Accedit & altera exofficina mea non levis ad rcm perfuadendam illectbra, quod fal dudilis non difficulter obtineatur; (quid autem commune vitrum prster fortcm falis & arev\x mixturam ) hocgenus falis ciim Lugduni Batavorum experiundo reperiHem , Dn. Sytvto illurtri & Profellbri, & Chemico Stenonto, Marcgravioj
,

nunquam anopinor , vel vifu temere , vel ledione animadverfum. Conficitur aurem is fal dudtilis , ne quid dilTimulem , ex fale armoniaco , in amplo vialiifquc nobilibus ingeniis oftendi,

tea

ffurienfis

qui

olycrat.

hh.l

V. cap.V. ita diferte


,

uipud Petronium Tritnaltto refert f.ibnm futjfe^ , ^iti Vitrea vafa faceret tenacttatn tantdt , ttt non magU ,

quam aurea

Vel argentea frangerentur.


,

Cum

ergo

c^ folo , ut putabat,dignam Cafare^fahricaJJet , cum tnunerefno Cafarern adiens, admiflti eji. Laudata efi fpeiies mttnerii, commendata rnanM artificis , acceptata devotio do~

phialarn hujufModi di vitro purijfmo

nantis.

Faber verh ut admirationem intuentium verte,

rtt in fluporem

& fibi plenius gratitim

conciliaret

& lcnte in ftirias coacto, unde tandem cryftalli cmergunt longitudine rcfpondentes amplicudini vafis, quarum aliquot notavi ad fex digitorum tranfverfonim longitudinem porredss fimiles facie externa ancipitibus gladiorum laminis , quas cum lenitcr inflederem, obfequentilTme dudui manus parcbanc , & reftituebant fe fe poft plures curvaturas priftinse reditudini ad nutum meum , eandem paticntiam toto mcnfe quoties libebat , oftendentes donec
tro fjEpe foluto, fape
,

petitam de manu Ctfaru phi.ilam recepit, edmque validiiis prO)ecit tn pavitnenium , tanio conjiafiiijjirna Aris mateirnfetu , ut nec folid<ffima ,
Imperatoris
,

tandem (ubeunte humido aere


rent.
,

in

aquam

fatifce-

&

ria maneret

puit

C^far autem adh&c non rnagis fu^uAm expavit. At ilie de terra fijlulit phialam,
illafa.

tjua cjutdem nonfraEla.fed coiiifa ,acfe d^nsjtibjlantia

Vitrt ffecicm induijfet.

Deinde martio/um dejinupro-

tancjuam collifnm^ ferens vitrum corrcxit apiijftme, Quo facio fe coereparavit. itlibus voi (Zneurn crebris

&

Itm Jovis tenere arbiiraius efi , eo qttod fatniliaritaadmirationcm omnium fe promeruijjk^ lem dfaris crcdeb.vL. Sed fecus accidit. Qu fivit enim Cmjar an aliiu fciret hanc condituram vitrorum. Quod citm negaret , ettm decollari pmcepit Irnperator , dicens ^uia (l hoc artificiuminnotefceret , aurum& argentum

vHefcerent , t^uaji iHtum. Jnverafet relatio er fidelu , incertumef}, e? de faio Cxjaris diverfi dtverfa fentiunt. EaoVcro fapientiorumnonpr]uitcans intclletliti , devotionem potentis artificis male remunera-

tamarbicror, Q-

inuttliter
ftt.

humano generiprofpe[ium,

cUm

arsegregia deleta

Neque vero

hic five Pli-

Alioquin modicainduftria vitrumetiam frigidum itareddiderit flexile ut Plinians hiftoriar faciat fatis non item Petronians. Certe in publicis nundinis Lugdunenfibus ante hos quatuor annos , me infpedante , ingeniofior quidam ex eorum numero , qui fpiritu vitrum in varios formant habitus , vitream mafiam ad flammam lampadis priiis liquefadam in fila tenuifVinia ducebat , verfatilique rotje netricis orbi vcl tricies circumvolvendo facile induebat , reftante etiam poft firigus admiffum vitri in omnem partem flexura malleum folum formidante. Neque vero necelFeeftjUt fi vitra plebeii ufus timeanc marculum , ideo quoque vitra omnia metallica , quippe tenaciori hum.ido vinda eofdem femper patianter manes. Vitris enimmetallicisadeo non demitur undiufcula illa fua tenacitas acerbitate ignis , ut facillime icerum reftituantur in priftini mecalli corpus,quod mille experimentis liquidum reddidit vulgatum illud Saturni vitrum
,

dc vericate experimenti oftendunt fe fe ambigere , fed quod neuter facris Chemicis imbutus capiat rei fublimitatem , inter aliorum dimdentiam , & ignorantiam fuam medii venius,Cive 'Peironitu
,

nam de

Joviali

ut ficcioris temperamenti res

Csterum commune illud Saturnivitrum dudile non efle , cum fenfus evincant, dudile ficri non pofle racio nulla perfuadet , admoimpeditior.
tiscx arte falibus ( ut in cornu Lunse ) invertentibus. Utrum ex ftibio , id eft Saturno fapientum, cornu flexili fimile quiddam elaboraverit infelix
artifex Romanus , in medio relinquo , ad fpeciofiffimam illam fobi filiam interrogandam curiofos ablegans , quam ex Divino Scripcore Kerenhapuch i. e. cornu ftibii , feu Antimonii appellatam'
ille

ritatem

hirtoriae arbitrio intelligentium

cenfen-

dam relinquunt. Ut proinde Chemicus tertius rem definieric, qui non modo ex artis fux Scriptoribus Libavio , Goclenio, Quattramio Falenfi aiiis, convincicur vitrum arte reddi dudile fcd & cryliallos in duritiem , fplendorem , & conftantiam gemmis nativis asqualem promoveri. Audiatur
, ,
,

LiiltiM Tefl.

tiit.

Vidifti
,

inquit

Jiex mirabtlem

ii-

didicimus.

Cur autein vitrum


:

vulgati ufus mal-'

camera tjuamfeci tecutn Londini tua fecreta Sanila Catharina, verfui partem caftelli, ^uam fici fuper cryflaltumfotittum cum aqua argenti vtvi , c^ converti eittn in mafjam. iinam adam-intis
tarnpro)eliionem
fittijjimi

leum non

fuftineat erudite inter alia perfequitur;

ayinon. de lap. Phyf. condit

Hmniditoi

inquit

(^ Virtuoji plufquam nattiraiis , ex ^uofecifti coiumnulas pro tabcrnacuto Dei. Atque ne porro
,

inlapidum fubftantia terrefiri non eft alterius ,fed ingrof(um, inminimis partibta untitd ut partes humidi cttin^ fispartibiis hutnidi&ficci , tta
ligata perfic-

terreftrthus conjaceant ficut


ait
ttyi ibertus
:

hami

inficiantium percinacia xftimetur inexpugnabih's, dudilem illam maifam Chemicam mecum attentiiis

in

tnetalHs

catenaruni^ , ut Vero rninimurn terrei


,

intucantur,crtrH^ appcllatam
particulis

quse

cum
ad

er e converfo efl rnixtum cum mimtno atjuei unum ab plurimum unius cum plurirno alterius ,
,

&

&

aliud nihii lit,quam contrariis fpirituum acido-

attero non feparantur ratione homogeneitatis ^artiunt'


(

rum

inverfa argenti textura


fe

vel

ecce

quomodo

candelam tamen

promptilTime fufilem

fequa-

rtiKoi.^nv.J^unionis tlementorum

obfervet Chemicus oy.otav ous/w eii in y quod contra


lapidibtis.

Lib.
lapidibui.

I.

Se6t.

I.
petus

Subfedt.
,

I.
calet malia

29
permint im,

h^c & pene Cartefiano more fubtiliter excnlit Chcmicus mentc fapiens , utcunque linguafcabrofiorr Hinc conficitur, illum,

Quam

enidicc

fortuita-, fed quas ultimusille ignis

cumfingulis,

dum

momentis
vitro vu!-

qui ad eam renuitatem partium homogenearum opporcunius forfan, redegeric vel commune, vel, metallicum vitrum effe<5iurum quoque utmecallorum mores fequacur , & duduli tenacitateingenium fequax & flexile ortendac, CarteJtM 1'rir.c. Phil. part. IV. Vttrtirn efi valde fragil^ inquic, ^hia fnperficies , fecmduin ^uam e]M particttU fz^

figurffialioquin varientur, aliter arque ras infultance flamma. Agnofcimus

alicerinh*:

&

gacis ufus poros

tum quod

bidui

triduive

tnviccm tangu>PlL:,fmt (tdmodum exigtin " partj.hvigilet ergo in eo curioforum induftria , ut vitri particula: in eas redigancur minucias , uc pluribus omnino l"e pundis continganc & du6tile vicrum non erit pbfl: fadu dithcile. Hic vchementer & erudice fe opponit M. tn Obferv. ad zArt. Vitrar. ayintonii Neri. zyi dd heremto, mquit that ihe nature of malleability confifis in a clofe and throtig,

oinnes arenx, falifque angulos poOGc obcundere & ad ^equalitatem redigere uc non alios formet.eciam in iolido areni lalifquc corpore anfiadus tum quod exfpirans ultimo ignis non nifi per meatus utcunqiie cenuilTimos in auras evadac quos proprerea paculos quodammodo re, , ,

ma non ua

Ham-

linqui

apcrtum
,

menfis

eft. Hinc D. Hyddens AmftelredaCartefians delicium Philofophis , ante

hout adh<efion of parts

an a capacity

to the

change^

of fignre in the minutefi parts. Both vvhich are inconfifiem vvith ihe nature of (jtafs. For the materials of Glaji , Sand , and Salts , have fuch figurcs oi
feern incapable of fttch adhx/ion in every pure one to another. For all falts have iheir determtnate figttr^

biennium vitra flatu in tenuidimos . fed tamen adhuc integros, foliddfque diftendebat globulos. quos cuni vacuos impleflet aqua communi nota vit fenfim per ipfam vitri iubftantiam penetrare aqueas guctulas , & vas ita fenfim exhauriri quod ob teniiitacem vitri rediores pori tranfitum hiimoris nefcirent intercludere. Scribic quidcm hic
,

Commenracor
nere
fi

falia in

flaminarum aftu non depo-

vvhtch they keep

too

in their greatefl foiiitions a>:d


,

ira cenfenduu): falium alia, folaaffiigancur ignibtis, conftanciam figuraru fuarum diu cueri fin mifta cum maceriis aliis ccieriter amictere : fed fi fola percoquanciir diuciiis
, ,

figur.is fuas.de

quo

&

aElions of the fire upon

them
ii

as

many

infiances rnight

evmc^ ,and
and hy

that figure
,

Vartoiis according to

tbe^

falts. Salt-peter

and

all
,

alka/iz.ate-falts are pointed,

their pttngency
ofinfinite

and

caufitcknefi feem to b<Lj

/harp potnted needles. ^ylnd asfor fand , the figtre therof li varions ^nay , infinite , m tt appears in Microfcopes. Novv hovv can any rnan imagine that fitch varieiy of fignres infand canfo comply vvith the determinate figures of falt , as to toHch oni_j

made up

coaguIenCur , iterumquc peruurancurque crebrius repetendo , tandcm omnes fuos pcrdere aculeos , & in terram infipidam convervi , quod mille experimencis oftendi pofler. Sin mifceantur, ut in confcdione vitrorum cumarenis poft paucorum dieSiC
,

mox

folvantur

rancur

folvantur

falium vix tenue in vitroium fubftancia deprehendi veftigium , utcunque corpore fuo compofitionem vitri intrafTe evidenciffimum.
,

rum flammas

an oiher
bilimtts

in minimis
i.

vvhich

is
,

neceffary to

makc

it

Quin memini me non femel


hol redegilFe
nifi
,

vicra

Yeneca

in

alko-

malleable ? &c.
(

e.

His adde

^uod natura mallea-

mox

fnperfusa aqua deftillata cali-

utita expreffms reddam


,

quam

politiiis j

da falem inde codura molicum elicere, fed non


tancillum obtinuiiie

in ariiijfitna partiiimcoh.tfior,e

(fr fequaci

ad

iinmu-

tandam
conftfiiit^

in minutiffimas partes
;

figuram promptitudine quorum neutrtim convenit morti?us vitri.

dem

& id ne centefima qui, parte vicri corpori refpondens, neque, quod

1^mmateriit,,undecorficitHrvitrum,arcna&falia,
itzi firmiter fe fe amplexanttbus. univerfa peculiares oftendunt qt determinatas figurM , quM in fohitionibus maximii , zir acerrimis

defiituuntur figuris

'Salta

advertendum , angulis cum fale illo lixivo , qui ante mixturam intraverat , conveniens. Sunt vitra, nec inficior quas parum coda, & multo fale abundantia pluvia tempeflate imminente fu,

dorem
fi

veluti

falfum exfpiranc
,

fcd illa
,

eadem,

fi^ammarum complexibta reitnent pertinacijjlme , ^uod pluribm exemplii oftendere promptum ejjet. Hit ipfz fgttra varix funt , ut varium eft faliufn ipforum ingexium. Nitrum falia omnia lixiva in acumina defi-

&

percoquancur diucius nec fudabunt nec lah's relinquent indicium > invertente particulas ejus fuperventu flammarum. Hinc nobiliHlmus OMagalotit cum in laboratorio Medicso Florenti^ varia

nunt

cj"

ob illam pungendi
infinitti

adurendicjue

Vtm for-

omnino herbarum
,

falia,

ex cortiQibus
,

>

acicularum acutiffirnarurru cohortibus. Quod ad arenam , e\tu figura varia eji , imo infinit varietatts , quod vel microfcopia dernonftravertnt Quis jarn ftbi perfuadeat eam figurarum in
dcterminatii faliiim figuris fofie conjungi, ut partes earundem fs tangant tn minimii , id cjuod ad malleabihtattm tnmen { hoc efl
ita curn

matu videntur ex

radicibus

lignis

feminibus

vi ignis expreifa

&

miris figurarum varieratibus oculos etnciencia mihi non ica pridem humanifTia e oftenderer , adjecit

ex

fliis

&

Dn. Rhedi, Archiatri Magni Ducis


>

arena Vanetatem

Florentini experimencis

illa

omnia
,

fidiucurna

dudilem

fub

maUeo obedienciam ) rtf^Km/M)'. Qui-

bus cum vix qoicquam fpeciofiiis dici potuifle appareat , vix quicquam minus folidum deprehendi?ur. Largimur non invici & falibus diverfas figuras & arenis , fed easdem inviolaras manerc pofl: illamffammarum acerbicatem, hoceftquodab erudjto Anglo cupimus demonflratum. Ciim enim violentus ille ignium genius, praefertim fi diutius duraverit, pervertat omnia , acuta obtundat, obtufa acuat , porrigat curva, incurvet porretfra , ad funnroam , mifceat, loco moveat, turbet univcrfa,
,

cubos denique abire quos fi ulterius adhuc facigaftet Vulcani artibiis haud dubie in albam , infipidamque terram denique abiiflent univerfi. Tacebo jam, Commentatoreni contra vitrum commune fe hic armare,ciim merallicum fuilTe , dudile illud vero apin
;

torquerencur ignis carnificina

pareat fimilius. Qiiin fpcdamus quocidie nacuram flexile vitrum moliri ; quid enim efl talcum illud Mofcoviticum [ Marije giaciem appellant]

quam

varia animalium cornua


tes.

vitrum nacurale tenuiffimum & flexile ? func & unguls flexiles , pellucidse , & malleo quodammodo obtemperan,

Non memorabo

diverfa
;

gummata

gclati-

quis

fpondebit vel fuas arenis relinqui in vicro figuras , vel fuas falibus .^ Relinquuncur figura: fed

nas , ichchyocollam , alia incueacur Commencator ,

falem meum ikxilem & ab eo folo raciones

Tom.

I.

fuas

30
fuas

Bibliothecx Chemicse Curiofe


Chemiam
Trigautiu)
, de qua 'Pantogia , novidime Kirckerufijue. <tJ^artinini , Nam ab iifdem in Hifpaniam & denique in plures alias Europx meliovis rcgiones derivatam efle nemo ambigit; cui enimdubium , Saracenos Hifpaniam inundantes una fecum artes fuas trannu lilFe ? quas ita cthcaciter ad maris medircrranei defixas litcora fuiiFe conftat ut hodieque Montispeffuli exultima illorum progcnie vivant Pharmacopcei. His AuSoribus inflammati , edoctique

de figurarum conftanti diverfitate turbari aaimadverterer. Ut venerer hic acumen magni viderit , fubCartefii , qui licet flexilem falem non ufqueprovedus elt , uc tili tamen medicatione eo

debuilFe incunabula

&

IT. Nemdari poHe pridixerit Princip. Pbil. pari. foiidior pauto materi<t fepArticnU , inquit , ^uaruw
efl
,

quales funt falu


,

meanbus

iftis

tntercept<& at-

ex teretihus redduntnr : non altter CjUam ferri candentis virga, rotwida crebris malleornm idibus in laminam oblon(rampote/i compla.jari. Transferantur hxc ad rigique
contufi.

&

rigidU planx, ac fiextles

iyfrnoldiu de\ Vtllanova Gallus

Raymundm

lullius

^is

vitri particulas
;

bo

quod
,

fi

&

caufa difceptata eft. Verdiu fubigantur ignibus vitra ut


,
,

&

angulis

exarmata coeant fidelius , & tenaci quodam Chemici artificii imbuanrur qux cogac glutine , non video rationem uUam nos ambitiosa inficiatione tot Anciquorum telHhamifque
fuis
,

moniis petulantius obftrepere. Reftabant alia, qux Chemiam olim quoque in Italiam demigrade convincerent nifi circumcifum illud dicendi fpatium juberetque fulH Matemi Firmia , intercederet
,
,

Majoricanus , ,i/^lbertus Magnus Germanus , RogeriM Baco Britannus , Rupefcifja , aliique fuperiorum feculorum Chemici Europx occidentaha novis dellillationum artificiis imbuerunt ,adMedica & metallica commendatis. Nam Gi seci proprio adhuc fucco viSitaverant & artem ab /uyptiis hauftam nondum apud fe fc; patiebantur emo Ca;teri, uccunque Muhamedica prefiii fervitute. rum quando feculum illud Chriftianum duodcci* mum magnis aliquot luminibus Europam ncbili,

Morieni Romani , Cedreni Eujlathii, aliorum teftimonia feponere , &ad Arabas defcendere, illos Chemiae poft vEgyptiorum, Gricorumque tempora maximos helluones quos inter Geber
t/neje. (jaz.<ti
, , ;

tavit

Italiam quidcm Petro /Sponenfi , & Thoma , A^uinate, G3.\\nm Arnoldo r///^wo'U<?Ko, Hifpaniam

primo

poft

p^lahumedem, feculoinclaruit
,

fcri-

pcor luculentus

folidus

& prudens
,

cujus Ope-

rum

latina verfio proftat ubique

Arabica in Mu-

fjBO viri

optimi
fuilFe

^^^fo^ Go/ii,

Lugduni^Batavorurru.
j^fricinusperLen--

Gr<ECum

Ge^n/w hunc Leo


,

dic.ut forfan Gr^cum natione fed Arabice fcribentem agnofcamus. Etenim ne quifquam prxpofterus exiftimet Arabas Gricis eruditione priores delibandum ex Hottingeri Analeil. Hifi. faiire
,

fivefubjedamilliMajoricam j^J^j-wwnfs/o LutHo, Britanniam Rogerio Bacone ^Jo. Duns-Scotc , Germac ^_ ,.. ^//-- -- ^ . Graj.tmatico, niam Alberto Magno r^ Daniam Saxone non ab re fuerit paulo accuratius expendendis quibufdam magnorum eorundem Naturs geniorum,qui curiofamhanc artemexcoluere , tantillum immorari,uc ^ quorum fontibus Chemia iii totam Europam, longe, lateque propagata, adhuc majeftatem fuam fruftra allatrantibus licet invi,
,

dis, ignavifque

Horum
fublimis

mafcule tuetur. natu maximus Rogerius Baco


an. Chr-

ingenio
floruit,

Arabicortm fcriptorum
,

annis oitingentis

Islanifmo

Monachus, circa

M.CC.V.

Vero , (^ Alccrano nullum ne^ue Theologum , neque^ Phttofophum ne^ue Hiftoricum efe anti^niorem. De-

nam
tis

in Epiftola iila luculenta de

Operibus Secrt-

Artii c^Naturix^ateiue NullitateMagix. ad GuilhelParifienfem

mum Atmanforis, cfr Almamonis opera impenfis effeaum , ut antiijui fere omnes Chaldxorum , <-ygyptiorum, imo cr Gracorum Romanortmque Scriptores in Arabtcarn /tnguam traduUi ingentes nunc pafim per
,

&

mum

(quem

circa an.Chr.

M.CCXXVI,
:

ex Petavto
Uis, inquit

vixiffe conftat ) pr^fcripta ita


,

Tranfa.

fiime de
(\\e

Arabum fexcentts c^ duobus, rogaijuibufdam fecretis. Annus autem Arabum


annis

Africam , Confirmat fereomniahic ^^lhitfarajus Arabs Hiikoricus dynafiia nona. Atque huic Arabum diligentix

toto^ue Oriente

impleverint

Biblioihecas

mulcahodieque Antiquorum fcripta dcbemus, qua: jam in Europa perierant ex illorum verfionibus reftituta. Varia Galeni ex Oriente fecum attulit facobrts (jotius, Arabice reddita , etiam quae hodie in Grsco Galeni textu Europso defiderantur. Secutus id quoque ftudii genus maximus Arabics
,

Scholx Magifter/^/;y;^, feu..4wj/jn^, fecuIoChriftiano


eft

undecimo, quem Alkymica

fcripfifle teftis

Hegirxfcxcentefimusfecundus incidet in anChrifti millefimum ducentefimum quintum, fiquidemobfervetur annum tum Hegirs primum, cfle annum Chrifti fexcentefimum vigefimum fccundum , tum conftare annum Arabicum diebus trecentis quinquaginta quatuor , & fingulis annis tricefimis , ex minutiis accedere dies undecim. Hujus Rogerii Baconis tria adhuc fcripta verfanc curiofiores , de Chemia duo , & de Secreitquc Nuttitate^ tis Artis dr Natur,e Operibus Magi unum, inquibus , pra;fertim ultimo often-

num

incorruptus Atbertus ille Magnus lib. 111. d<i.j Reb. Metalt. cap. IX. & fcriptum ejus in ore & ocuJis noftris. De Avenz.oare, & Avenroe res ita liqui-

dic fatis

reconditam
,

vaftilTimi ingenii
,
,

fcientiam,

oftendit fe

an Galenica danoneft, Chemicane in publica hodieque autem duncaxat. Verfantur ZrtSew?ow , Chemica fcripca Arabum hice multa Al, Adrefi Abubati Halidis, Hamuelis , ^i(/jfilii Zamberti Bulcafis Bubachari , Alchindis , , phidii
tradtaverint
,
,

Mechanicum Phyficum Medicum , Mathematicum Chemicum fupra captum tempo rum illorum admirabilem cui multa debent recentiores qui fua inventaefle jadantius vocifePerfigurantur. Sed audiamus ipfum loquentem
, , :

inquit ,folius artis inftrumenta navigandi poffunt fieri hominihM remigantihui , ut naves niaxima

rationem

aliorum. Sed
nis,

& in

hodiernum ufque diem Sarace-

fiuviates

Arabibufque & Africanis ingeniofioribus nulla ars Chemica excultior,quod cum ante hos centum quinquaginta annos foannes Leo Afer a, Mu^^miedifmo ad Chriftianam converfus fidem de Feffs incolis agnoverit tum & ante triennium idem fe Tan"erii in Africa notaffe. Thomas ParryeruditifTu mus Anglus Oxonii, me pra^fente confelfuseft. His ipfis Africanis , Arabibufque in Sinarum rcgionem ad commercia ventitantibus credibile Sinenfem
,

7najori vetocitate, ijuamfipkn<t efent hominihus

vel marin<e ferantur untco homine regeme^ naviin Belgio

ganiibui

.-

fhoc nuper
,

tentatum ) Ctirrus
moveantur
cuttlj

etiarn poffunt fieri

ut fine animati

impeiu inafiimabili ( quos aliquot ftculis poftea Chinenfibus ufurpatoscognovit Europa , expertufque eft ad Schevelingam fyirattfionenfis Trinceps ) T>of]itnt etiam fieri
infirumenta vetandi
,

an refpexit currus veliferos ?

ut homofedens in medio inftru>

memi

revolvens

ati^uod ingeniui

per cjuod aix


artificiaiiter

Lib.i.
artificialtttr compoJit

Sea.i.

Subfear.
;

31

aerem Verberent ,admodHm-. avts Volantis. Fieri etiam potefl insirumentmn pa rvum i)i ijttantitate ad elevanduin deprimendnm.. pondera (jttafi iifinita cjuo nihtl tttilm^ in cafn j nam per inflrumentum altttudtms trium digitorum latitudints eorum , mtnorts efuantitatis , pojfet homo feipfurn, &focios ab omnt periculo carceris eripere

&

verhfnnt alia /fupendci Natura. T^dm foni velui tovitrus er corufcattoncs fieri pofmt tn aere , tmo viajore
horrore , ejMw xUa. ^tta finnt per namrant nam mo~ dtca materta aUnptata , fci/icet ad cjtiamitliem unms
poljitts fcnnmfaiit horribilem dtt
tas,
,

&

& cornfcationem ofien,

vshemente?n,&
(^ut

&

mukis modis , ^uibus Civiaut exercttus defirnatur , ad modum aytifi'ii Gehocfit

cr defcendere_,. q^oteil etiam de faciti fiert inflrHmentum , <juo unus homo traheret ad fe mill^ homines per vtolentiam ipfts invitis , fic de rebns
,

elevare

&

cognitionem ftacices produnt, cui innixus fimdamenco D. VVtU^ns Anglus libro Mechanical Povver infcripto docet uno oris Hatu poffe vel maximam in fylvis quercum eradialiis attrahendts

( ha:c

la^nnculis fraElis er Urnpadtbus iqne exftfragore irtitflimabili infiniium Madiay.itarnm deftruxit exercitum cum trecentis hominibns. Hic apertilTime loquiciir Rogerius dc nitrato illo fcloiienie

deoyns,

cum

petonim pulvere
deatur

quem quod
,

prsfcius futuri vi-

fupprelTiffe

Rogerius

Bertholdum Schvvart-

Cari

Poffunt etiarn fieriinfirumenta

amhutandi inma~
corporatt
(

ri, infiuviis ad fundumfine periculo pofteaa Drebbelioaccentaca funtj

haec

& infinita
,

!(;/ Cimbrum circa ann. Chrifti M.CCC.LXXX. fuo Marte poftea invenifle conftat exTh. Sanholino , [xcali delicio , lib. de tJH ed. Dan. idque pri-

atia

mum

fojfunt fieri

ut pontes ttltra ftumina fine columna

Vel

ipfe poflea

alic\m ft^jientaculo

& machins, &

Baconis inventum efle ut clarius patefcat Rogerius ica myftice : Acc\pe inquit
,

ingenia inaudita.

(Talem quoque nos in Anglia poncem fpedavimus quem poft detcripfere duo erudici Gaili De,

falis petr<z Lurti. Fopo vir can uiriet fulphuris fic , facies tonitrum corufcationsm fcias arttfaum.

&

&

moncontfius

&

tua dr ^ecu/a , moexercitns ,&


Lunx. appariant.

Sorbienus.) Pofunt figurart perfpiut uniim appareat mutta , ut unus hout plures

aftroite ad acctum decurrente , de quadracura circuii de variis experimencis Chemicis conimentacur ex quo perfpicue conftac
,
;

Tacebo qux de

fi

,&

c^Hot

volumus Soles

7^m
,

&

Rogeriurn

mcnce

alciiis

ingi-cflum

eflb

fecretiora

natura fic atiquando fignraij


dnji

Nacurx
,

quam

vapores

ut duo Sotes

Luns
,

Soles apparuerint ftmut in aere

&

fECuli fui ineptiencibus vulgo per-

ali(juando tres

Plinius recitatfe-

fuafum quorum calumniis , ciim Oxonii viveret, fope impecicus canquam infamis Magij candidatus ,non femel caufam dicere coadus cft fempec camen iiriperici obtre(5taCorum grc"is criumpha. tor. Enimvero folenne illud bruti popelli car,

pofflnt

tiift. Et qnk ratione ptures & infinita una app.irere quia pofli^uam excedit fuam virtutem, nattus e/} ei numerusdetcrminatus ,ftcut arouic Arifiotetes cap. de vacuo fic omni civitati ^-

cundo Natur.
res

&

exercitui contrario poffunt fieri terrores


*oel

maxtmi

ut

propter multitudinem apparitionum ftcttarum ,vel


ipfos congregatorum differeant

hominum fuper

cipue fifecjuens documentttm

cum

itlo

, pr. primo h.tbeatur;

foffunt enim fic figurari perfpicua ut longijfime poftta ttppareant propinquiffima , e contrario , ita quod

&

efle, fi quis altius paulo atcolprofundius Naturx arcana rimacur. Sed quodnam ferunt laborrm maleficorum pretium ifti abominati fpiritus calumniatores quod merentur , lioc eft , nominis fui perpetuum d pofteritace opprobrium. Icaque non tanciim Naudaus Rogerium efticacirtime vindicavic , fed Sc
,

men
lic

eft

Magum
,

oculos

&

ex
ffr

credibili difiantia legeremus literoi mtnmifflmai


,

numeraremus res efuantumcunqiie parVM ( in hos ufus alii celefcopia ,alii vicra polyhedra non ica pridem coeperunt elaborare , alii fpeculorum

Spondanus in Annal. in hunc modum Philofophuni aflerit Hoc anno M/ C C. L X X V I II. inquit damnata efi doHrina Rogerti Baconis Angli ,propter
:

atiquasnovitatesfitft>etla6,<juippei^HiinomnidoElrtn,
facultatis

mirum genus ) Pofiunt & maxima appareant minima


dppareant infima , deantur rhanife(bi; Ht

fic figurari corpora , ut e contTario , ut alta ,

&

& fcientidt genere verfatiffirnm ,& admira&


DoSior mirabilis communiter

ctttum fubtitis ( unde

&

contrario

ut

occulta vi-

cjua in civitatibus

& exercitibus
{Qaixn
,

audiebat )

dum Maihematicam
,

& Phi/o/ophiam natu;

ratem
elFe

curioftiis

cjuam par erat


,

(fcilicec

quam

par

eontrariisfiunt, pejfmt ab tnimicis deprehendi.


,

videbacur } im^uireret

imperice igicur microfcopia macrofcopia cametz obfcurE , polemofcopia noftrorum creduncur invenca temporum , quas Rogerio huic cognita fiiifle apparet omnia ? ) Pojjltnt etiam fic figurari perjpicua , ut homo ingrediens domum videret veraci,

ftigiator,

Magus. Piifeusdocet^h^cittiex invidiat vet ignorantia a/iorum adventffe , dum ea damnarent^, ^tt^fitamvet efugiebant induftriam, vet fuperabantj
,

&

vu/^i) habitus efi pra'.

ter

aurum&

argentum
,

& tapides pretiofos, &

<^uic-

^uid homo veltet

quicun^ue feftinaret ad vifionis lo-

cum,

nihil inveniret.

ipfa oftendic mihi

Lugduni

( Haec jam cogniciffima re in Gallis Servierius ,


Septatius
,

Mediolani humaniffimus
rus
}
,

Romse Kircksiltufioni-

Non

igitur oportet nos uti

zJ^agicis

bus

citm potefiof Phitnfophi^ doceat operariejHodfuf-

ficit.

SeddefubiimioribHspoteflatibusfigurandumeft, ^Ufid ducantur congregentur radii per Varias fra-

qua voitmus, ^atenus comburatur ^uicquid fit ob)eBum. ( Hoc & ty4rchimedis , 8c Vttettii fpecula cauftica fuperatj
iliones

& & refiexiones in omni

captum^. Ita facum hoc commune fuic/?o?fro cum Epifcopo Salisburgenli Figiiio quem, ex Aventino, ab officio abftinere juilic", & hsrefeos poftulavic Romana Curia ,qu6d ex Aftrorum fciencia confirmacus dariftaclieret Antipodas. Similia accidille Ccpemico Gatitao, Cartefio , nemini ignotum. Czterum unde Rogerio ram profunda eruditio ? pr^ter ingcnium quod fua fponte rapiebatur ad fublimia agnofcic parPm in fcripcis fuis ex ledione non Cantum cAriftoteiis , Ptinii , Solini , Pto,

lemai

Hippocratis
,

dtftantiH

Piatonis
(

fofephi

Gettii , Ovidii , Ifaaci Medici alioriimque fe profecifle fed


,

quod

noftri erat propofiti demonftrare) diiigen-

Uacfufficiantpro exemplo figurationtm


Tiita atia

cjiiamvis infi-

ti qiioqae tmnu \trsi(\'e Avicennam, Averroem, Alhuma\arem Cebrimi, Abnhali Atph.irabiiim, fubti, ,

miranda proponi poffent in medittm. His vero funt ^uddam annexa finefigurationibus. Nam in mnem difiantiam , qttam volurnus , artificialiter comfonimusignemcombHreniemex fale petris.& aiiis,item ex oleo petroleo aiiis. Praterea poflunt fieri lumina

lidlmos

&

Arabum Philofophos.Extat hodieque Oxonii domus Rogerii Baconis incolis the hovvfe of Frayer Bacon , appellaca, quam Clim ab alcera Tamefis urbem lambencis ripa oftenderet mihi Ed,

perpetua

&

balnea ardentia fine fini^.


I.

Pritter

hAc

Toni.

2^/2)rV^iiw/9x/, Medicus infignis, adjecic, '^gerium monachorum quorundam obcredationibus quotidie C 4

Bibliothecje

Chemicx Cuiiofe
ad vokuabra amorum
licet
priftiiia

quotidie profcillum in iilterion ripa fixiHe libi Kdes, tum ne iii citeriori, adeoque in iirbe viveiis, jurifdidioni corundem foret obnoxius tum uc
,

regreflus.

Ex eo
,

oll^ndercc fe tamen ociilos adverfarioriim non defugere, fed viti reliquo de ignorantia invifx cohortis triumphare.

piogreffus grammacices prarcepca fedulo evolvere famulo fuo Magiftro linguam Arabicam edifcere Anno Chrilti M. CC. LXXV. in deferca evagari,
ultra jamcfigefimuma.-cacis
,
,

annum

&

Arnoldus de Villa Nova , Philofophus , Medicus, &Chemicus excellens, in GalHi P;l3rboncndocence Symphoriano Camfis oppido Villeneufve ptgio lucem hanc morcalem iafans afpexicprimus Chriftianornm , Arabum magilitrio ad fumnuim
,
,

tempus, precibus inedia;, fitcrificiis pcenicencias & lacrymis impendere pricipue aucem ad fidem Chriftianam incer paganos propagandam indies accendi. In quo dum occupacur , apparec ei icerum
,

artem
tiis.

jubetque uti Salvacor fpccie ardcncis Seraphini communem de omnibus confcribat fcien,

artis

culmen ultimis
juris
-

his fecuh's

[ fi

Ro^erium for-

Obfcquitur

te excipias]

evedus. De eo

tempocum
tit.

fo. Andretu illorum Confultus Addit ad sfeculat.


,

terea

penfumque abfolvit. InJacobus Arragonum Rex LuUii excitatur


,//*.?,

de

cri,. falji.

Noftrit inquit

diebus
in

Magiftruin Amolduui de ZJilla


,ma'ia

T^va
,

hahmmus Curia Ro,

inftindu monafl:erium erigic in Infula Majorica luculencum , reditibufque lautis inftruit , commif^-a

ea Xlll. Fratribus Ordinis


illic

Minorum

curaif

fummwn

Aiedicuni->

c-j-

Theologum^
ejui
,

de ^uo

fcripfl de

Obferv.

jsjun. confilium

&

magnus

confenticbat Alkymifta virguloi auri ejU,u faciebat omni probationi fubmitti. Oilendit hic fatis in ffeeuli Alkjmis. , aliifque fcriptis Dodores fuos,(j<rbrum, Dau:im Morienum , Smaragdinam tierrnetis tahttlam , Avicennam E:imxum furbam Phi,

fermonc poft ad profanas gentesconvertendas accingantur. Ex eo teinpore variis excurfibus orbem bte pervagatus eft
ut Arabico
inftituti

Artem fcientiarum docuit Parifiiis pereCypro yEgypto Romx , Palarfl:ina Jerofolymis , Armenia Bohtmia, Britannia; Genuje varios confcripfit libros quo invitaca nobiliLullius
, ,

grinatus in

lofophorum Chrifti
cic
,

/://g..';^e/f;rt.

Inclaruicpaulo ante
,

annum

in

M. CCC. Lullii ut ipfe Lullius fsepe agnofChimicis Magifter. Deco Lullius tn Teslam.
III.
iSltc ego
,

obtulit ad itcr \i\ terramfanftam nccefiarias. Approbavit Lullii(cti~


tas

Genuenfis

pecnnias

ipli

pta 1'arifienfium cenfura


,

Bz.ovins in euni
,

praeter

ult. Itb.

tiec

Magiffer meus Arnoldus

meritum obliquior. Certum quidem


nes fcientiarum
fonces apertos

Lulhu
,

om-

ttfus

efl alio

furno

e^uam fecjuenti.

A Rege
,

Sicili^

fuifie

adeoque

ab eodemque Friderico magnopere honoratus ad (anandum midiis Ponrificem in itiuere ex morbo deccdic Genuae iilacus cumulo Extanc hodieq; vatiaejus fcripca & Medica, & Chemicanobilem genium fpirantia Extant QtiAJliones cjus tmverfa,

etiam Chemiam, falso tamcn ipfi atribuitur;}^ucrOTi'>!(7ic , ciim & dodlrina & moiibus alienum a Chcnr.icorum vulgarium ineptiis fe fuiflc fatis ofiendat. Ad lummam, poftquam decretam iterum in

ies3id /9oiy".d/ Vlll.Pontificem

ex Spondano certum eft humanis exemptum. Et quod inufitatuoa accedit, ufque adeo in domo Villanovani fedem fibi hxrcditariamelegiire vifaeftfcicntia Chemica,uccrinepos Arnoldi , Viilanovanus Montpefatius incer primos Provincix Gallican3E Barones , ante trien-

Romanum, qucm Anno Chrifti M.CCCIIl.

Terram Sandam imprenionem inhiberi fufpendique obfervufiet Principibus ncgonum adeo fandtum fegniter promoventibus, iple in Africam extrema feneda navigauit , docuic Tuneci , bugiani ingreflus ubi ob prardicacam legcm Jefu Chrifti marcyrio coronatus eft. Deligatus enim ad palum e.xtra urbis pomoeria lapidibus obtritus exfpiravic,
,
,

Anno

nium,
tis

in

fua:

oppido Avenionenfi ad fpedandum arexperimentum honorifice me invita-

XV. Junii XXLX. Opera Chrifli M. ejus polfvelitationes diverfas in ConcilioTridentiuoapprobaca. Acque hirc quidem de viraLullii, de fcienciavcro Chemica , quam Lulliodecrahir, in liunc modum dilTcric Mutius paragrapho cui
,

CCC

verit.

bis exordia

Raymundi LuUii altius ducenda nocurbance nuper conrtancem totius Europi de ejus fciencia Chemica opinionem Fincenito (L>7//i Hifpano Libro cuititulus.- HifloIn hiftoria
,
,

titulus

El

v.nerabile Raymitndo Lulio no

hiz.o

expe-

riencias Chimicoi

tradat
to

: Quanquam Gregorius Tholofanus Raymundum Lulltum ohtultfe Edoardo Sex~

ria del Reyno de ilP^ allorca. Prolixa o>?/m/ diller-

tacio in

compendium
Lullii
,

relata huc fere redit: Pater


Lull
,

ad

Anglorum Regi fex auri mHliones a fe fe confe^os bellian in terram fanUmn promcvendum ^Kan^
;

Raymwidt

didus clarilTimi fan- tjuatn oftendantur hodie^ue Soberani {genus niitntsma^ tis aurei ) Raymundo adfcripti ; t^uanejuam Chtmica guinis Barcinonenfis, comes Regis Jaime in occupanda Majorica Mater nobilifTima: domus Co- ejus fcripta ctrcumferantur intuendum tamen , 7iec rnitum dc Eril Catalanenlium. His nacus Parenci- fcripta illagermana Raymundt ef<e : nec Soheranos ab bus Raymundus Lullius in infula Majorca Anno ejus fabrica profettos, nec demum ^uiccjuam ab e Chrifti M. CC. XXXV. primtJm quidem fi"ceris oblatum Edoardo Sexto, ut qui vix trimus piter lufefe devovic fed ad arma mox , & amores propcnrit in Aula parvulus , obeunte in Africa LuUio. Grafiov cempus in meditandisad amicam Elconoram vis adverlaria profcdo, & tanto fpeciofior , qu6 verfibus fedulus contrivic. In qua cum aliquando apparatius fe tuctiw Muttm Antiquitate hiftorica. intemplo attencius contemplanda defixus hire- Experiemur tamen , ut femel hanc arenam ingrefil, ret, illa amatorempucllariter accedens,cum dequa fide agat (JHutius , & quo robore argumenlicias faftura putaretur , recindo ccleriter Itrotorum LuUium formidandus athleca impugner. phio mammas oftendit cadaverofas illas , & pu- Principio ergo ita confidencer: Libri'mqmt,Lullit tridas fubjcctumque peftus horribili carcinomare fuppofititti funt , ^uod rnulta illis insfergantur HeobfelVum. Undc Raymundus quafi inferna turbatus braa , qtu iingua I^aymundo incognita futt. Sed fiimagine obftipus immucuic & pra; moerore con- culneum hoccelum ; C\ enim poft annum xcatis tritabi-fcens diu nifi in cenebris folacium invenic cefimum Graibmacices prarcepca , & linguam Araniifquam. Ita conlternaco candem corifpiciendam bicamdidiceric ,& folidos poftea annos quinquaobculic fe fe forma Salvatoris affixa cruci , ea efginta vixerit fobrius fandrus , peregrinacor & ut Raymundus pollea teftas vano fulgore ficacia convercendis hominibus , quorum longe plurimi mundi d(i;licias concemnere incipcrec, nunquam Hcbrxi , addidus , auUa ipfum incerea vocabula
;

Ramon

Hebrxa

Lib.
,

I.

Sc^.

I.

Subfe^t.
ilio

I.

33
Raymundum qui demum (
,

Hebra^a didicifle crcditu abfonum efl. Sed fingamus eum iu Hebraris non multum olei confumpfilfe idcone voces quafdam Hebraicas operi fuo potuic infpergere prjefertim ciim humani ingenii
?

luculento

natum fuilFe ca annum Chrifti M.


efi,

(noTheatro n3.\-i:a.x. Arnoldo Villanovano

cocir-

CCC.

fiorere coepit
)

hoc

extrema penc
,

Luilii

pleriquc familiari fermocognitionem cnjus vix prima haufere rudimenta nec folus in Latina Comoedia PlantM immifcuit Punicam illam loquendi fartaQuiritium puellae apud juvenaginem nec lern: ^oiyi Kff\ "l^^x^ exclamabanc, ad occurfum fponli, ciim GrsEcanici fermonis hoc unum didicilfent nec fotus fuUiu Cafar in oftentationem accuratius deicribit pontes quos in Galliis cum exerqus ibidem viiiior citu tranfmifit quam prselia iliorum fabricam arutcunque poncium furtinuic , chicedis fuis dcbuerit , vidtoriam prxiiorum virtuti- fujc. Verum accedamus propiiis , oftendat fjMutiM illa multainLullio HebraicaU/^^^tfx:/;^ nominat & Vbidrugal , & Recfage , & Adulphur , &
vitio oftentent etiam

tionibus

^[-^i/troOTo/^jiriv

idque multisrain opinione hominum ,non


,

feneda

ne

lingua:

illius

Mz

fundatam VilUnovanum pertsfum poftridie oftensa in oculis Raymundi illa genuina metallorum in nobilius metamorphofi , hominem denique facile in fuam pertraxiife fententiam. Accedit quod multi publice in Chemiam debacchentur privatis autem ftudiis nihil ament tenerius quoin conrtaini Natura: lege

autem

tandeiri difpurationis

rum

aliquos in itineribus mihicontigityidere. Dandum putanc quandoque aliquid moribus.judiciifqiie feculi, licet fxpe iniquis jquanquamnon fic merita eft Diva Chemia , ut ex vulgi faliva dependeat, inertis popelli judicio five abfolvatur,

&

&

Veriminel,

&
,

Opiefi,

&

Efchateji

&

(imilia
,

qua:

cum

Lullius partim cx Arabicodetorferit

ex Latino
deflexerit,

Hifpanicoque

in fenfum fibi

partim cognitum

adeoque ipfeiw Jheoricis vocer lingna: OritansE [ an lcgendum Mauritanx] foctus Mutiiu, vir bonus , fed linguarum prxcerquam fuse CaflellanjB 1 imperitior , Hebraica elTe fibi perfuaiit ,
,

damnetur. Verum his millis, fcripferit ultimx fenedtutis periodo LulHui; una^n fpeciem nc/L. tranfmmari in aliam , id ipfum camcn !ano intellefium fenfu nullus Chemicorum inficiabitur. Explicat rem Magifter LuUii nylrnoldus Vi\'anoVanM inquit metallihr. de perfeU. tJHagiUer. Species
five
,

quemadmodiim fuperiorum barbaries feculorum


Gr&ca func , ingeminabat legi non pojjmt. Ita hodie medicerranei Anglorum agricolas omnes fibi obvios mortales alienigenas ,Germanos Italos , Danos, Suecos Polonos , honorato titulo Frenchs doggs apvifis

lortm tranfmiitari nonpojfunt; cr hoc verttmefi , ut ipfi afferttnt , nifiadprimam rnateriam rediganttir.Quz verba utcunque pauciffima multum habent in receftu. Rogerim Baco itn Speiies , inqiuc , non trans'
:

Hebraicis
,

Arabicis

Perficis

7utantur,fedfubjcikl ffecierum optirne


circa fngularia enim omnis fenfibilis

& propriijfime,
operatio.

Si-

pellanc , rati fe tum demum pulchre rem ge(Tiffe , quod praeter Gallos , & Anglos certium genus hominum in terris vivere haud quaquam arbitrentur. Pergit Mtititu: LuUiui , inquit, libro de Mercurii^

milia Chemici alii magno numero. Opportune nylvicenna lib ll.traii.l. cap. IV. de Operat.Aledicin. fing, qui vulgo aftimatur quartus Meteor. Ariftotelis. Sciant Artifices Alchetnia Jpecies fiVi_,
formoi metallorum vere tranfmutari non te in primam reducantur materiam
pojje, nijifor-

& fic

in aiiud

chymica
rtt

narrat fe ejP^Iediolani Anno ChriUi i^J^. ^u^dam experimentn abfolvijj^,c'um obieIncufcC totis oUodecim annis ante hoe tempm.
,

hic lapfum typographi Mutiui , Luliium fane vindicant Manufcripta , nec omnes , infpexit Mutius imprefTos codices. Quid procliviusofcicanti Sofio,

aurum Chemicutn menttri aurum-. non ejfe^ id verum agnofcimus deadulterinisPfeudo-Chemicorum fraudibus,dc Chemicorum autem verorum artificiis prodigiose falfum & pluribus vel hoc anno experimentis artificum coram refutatum. Defcendamus tandem ad capirale tJHutii arijuam priks , permutentur. Dixerit LuUius
,
;

quam pro numero


tate ternarium
?

fubftituere

numerum pro
?
,

uni-

gumentum Non
:

obtulit

inquic

venerabilis
;

Mar-

nihil evidentius

Audores pelTimahinc inde aucem Lullim Mediolani &


ibi tradaverit
,

quam Chemicos fideexcufos efle. Quod


fuerit
,

& Chemica

notilTHiium eft

huc domus
;

illic

nobili ifto

oftenditurque adhabitatore quondam

fuperbiens in cujus vcftibulo confpicux figurse , ftatuxque ingenium , artemque Chemici facis

demonftrant
nic
iJ^futiui

ut iUx

FlammeiH

Parifiis in perifty-

lio coemeterii S.
:

Innocentium. Sed nondum defiIn genuinis fuii , inquit fcriptis


, ,

aliter docet LuUi4-i

nam

in
,

<>y4rte

tJ^Iiigna pari.

Edoardo Sexto auri cjuicc^ucnn etenirnnatus efl Lullius ^Jnno Chrtfii <JM.CC.XXXV. regnante apud Angios Henricofertto, cui fuccejftt Edoardus Quartus illi circa Annum ^l. CCC. V. fuhrogatus Edoardus Quintus. Anno verb zJ^t CCC. XXFIL regnare ccepit Edoardus Sextus obiitque_, Anno M. CCC. LXVII. quinijue annis major fexagenario , ut proinde natum effe oporieai circa annHnu Chrifli milleftmum trecentefimttm duodecimum. C&te~ rum citm LuUium Anno M. CCC. XV. Btigt conftet lapidatum, quomodo Edoarde illi cjuicejuam obttilertt,ut
tyr Ltiltius
:
.

IX.

cap. de Elementativa fub prtncipium im ait Elementativa habet veras conditiones ut una ff>ecies fe non tranfmutet in aliam , in ifto pajfn Al"
,

&

Lullii qtii ccepertt imperare folidis undecim A morte anms; aut tjuomodo potuit Lullius de invafione in Terram SanElam pacifci citm pucro trienni ^ Ut diftin-

k.ymifltt dolent
libr.

de

habent occafionem flendi. Item-. tjkfirabil. Orbis docet aurum Chymicum^


,

&

non ejfe nifi apparenter aurunu. Advertendum hic Lullium non nifi poft editos libros quam plurimos, non nifi ulcimis vitse annis ad Magifteria Ciiemicorum intimia penetraffe. Et retradavit fcriptorum fuorum alia ^uguftinus , &: damnavic qujedam poftea Lutherus , quae tanquam vera admiferac inicio. Dies diem docec , & progreflfu astatis , maturefcente judicio multa caftigamus , qus juventuti noftrae fuere in deliciis & exadverfo.id quod probe animadverfum magno Zvvingero ,
,

agamns primo quidemnarumelle LuUtum AnM. CC. XXXV. Mutio non inviti largiemur quod hic falva veritate fubfiftere poftint & cum Petavio doccnte floruijje Lullium circa annum^ M. CC. XC. & cum Symphor. Campegio , claruijfe^ Lullium Anno M. CC. LX. & cum ^aflaro vixiJJ^ Lullium regnante Imperatore Henrico VII L <tAnno
6le
,

no

Chrifti
,

Chifti

M. CCC. XI. & cum

Spondano

Clet/ientein.,

Pontificem hortatore prjicipue


riain refidere contingeret

Raymundo

Lullio

Anno

Chrifti M.CCC.X! .ftatuiffe,ut


,

iibicunf,Romanam Cuv^c non in Parifienfi GalliJt,

qui

ut

jam Lacinii

teftiraoniura pra:teream

in

Oxonienft Angii.e,Rononienft Itn/ia, Salmanticenfi Hijpani^ Academiis lingua Hebraica, Arabica t^ Ch.il-

dxA

Bibliothecse
d<a

Chemicae CurionE
Itbrt

pnbUre edoccrentnr

& earundemltngnArum
,

mum

in Latinam fideiiter traducerentur ( Ut vcl hinc difcamus familiarius LuUio cum lingua Hebria interccffiire

commercium
;

quam Mm^o anteperfuacollata fibi

fum

fuerat)

Hascenim probe

non ad-

verlanrur de termino duntaxat mortis Lullian^ diverfiim quiddam a Muiio prodit n^olf. fujlns in Jnno ChronolofT. Med. nimirum vtxijje adhuc LitlUum M.CCC.XXI. fedenteadclnviimlmpirii Ludovico

-cufas nobiles illas rofas navigeras , cum EdoardusTertius regnigubernaret habenas , ut qui dominium marismillc ,& quod fuperat navigiis, fuis Britannis aflerucrit. Csterum quoc pricise navigiis mare infederit Edoardns Tertins inftituti hic nollri nonefl^adamufTim expenderc,quanquani
, ,

Polydorus Virgiltus nobilis Anglorum fcriptor in Gallica clalTe Anglis oppoflta , pugnan:e Edoardo
,

Tertio

numcret naves quadruigentas


nifi
,

in

Anglic^

Bavaro , fed excideric VVolfgango

fuus calculus, nil

vero non

moramur

Edoardorum state Mutium oppido hallucinatum demonttraturi. Quod enim fcribit Muiitis Edoardum Sextum Anno Chrifti M. CCC. XXVlf. rcni fui aufpicatum primordia.id vero
in

quidcm

fexaginta fupra dncentas , vidoriam Gallis tum extortam fcd nequaquam in-

ab hiftoris veritate alieniffimum HiftoricusAnglicanuseorum temporum Po/ji^on// Virgiliw: Henricus OclaVits,'mqail, ex JoannkSey;

ell

Appofitc

7/ier

genuitfilitim

Edoardum
,

Se.xttim

,^utnunc regnat

cruentam illam , cadentibus ultra quatuor Anglorum millibus; nobis fatis fuerit oftendifle Edoardo Primo fimilem obediifle forcunam ut proinde navis -illa Rofarum nobiliun prius Edoardo Primo vindicari dcbeat quam Tertio. Frodeac iterum Polydortis : Igitnr claffls Cal/ica inquit in hirtoria Edoardi Vnm'\ pugnandi ftudto tn Anglos
, , , ,

admodum adolefcens certe natus ad imperium. Natus eH autem Anno Chrtsli tJ^f 1>. XXXVIIL Mirum vero temporum adco ignarum clTe Mu.

curfum fieUit

^ui vecjna^uam certnmen retnrdantes


cjua/em tn
,

pngnam acriter capejfunt. Fuit ab meru cddejcjuc rmilto detemma


,

initioance^s certn-

tam vaea
,

tiurm

&

fimul

adeo confidentcm. Camdenus ar,

itdarum c/ajfium
clac^ue efi

concurfn

ejje
;

oportuit

efii^ue

unde, tot aurcse rofx nobiles prodierunt , in tempora Edoardt Tertit exiilimat incidere ; tolerabiliusid quidem fi commodc extificium illud Lullii

dimicatio a/iquandiu e.vtracia

demum

fufa

dis\e-

Francorum

clajfis.
,

Amijsarum naVium nnScrtptores ,quos feqni..

rnerum necjue Annales


rnur .ponunt
,

neqtte

alioquin enim fi nec Camdenam dcfenderit hifloria nec Seldenum, qui Edoardo Quarto rem adfcribcns in (J^ar. Clauf. ita infurgit: Numtmis inquit a Regibus noplicecur
,

perfunftorie infpiciatur,
,

ftris

, fxpius cufusefi aureus qui in aicera parte navi in mari JiuBuante-^tRegequ^, */o drfcuto armatoin ipsa navi,m in thronofe,

Nobiits rofatus dtRns

dente tnfifnitur , ut ita imperii Angiorum exhiberetur 7narini fymbolurru , cit']us author primus exflitit EdVvardus Rex tertius , ckm clajje numerofjfima na-

omnes mmen tngemernpiagam acceptam^ fcribunt. Oftendit itidcm potentiam Edoardt Prtmi n;ivi\cm Edward Leighm E/eth Obferv. Reg. Angi. Nam in hunc modum vernacula fua infurgit tdvvard the firft having prepared a great Fleet of Snips for a journey inco Manders aud being at Winckelfey , vvhere thc Sxips vvere to meec , it happeneth,&c. id ci\,Edoardus Primus valida in"
,

firtdlus ciajje ,ut in


loco conventui

Fiandriam beiiatim concederet ^

centum mare ftium tutaretur. ,efi puto ^EdvvardiQuarti. , Camdenus infcriptionem hujus numifmatis fymbolum vocat Chemiflarum , Edvvardo Tertio materiam pecunix illius fubminiftrantium. Csterum quando ex Poiyd. Vtrgiiio conflat Edoardum Secundum ad ufque annum Chrifti M. C C C. X X VI I.

vium

fciiicet undecies

navigiorum defitnato , contigit ut C7C. Hic Edoardus Frimus juvenis , Patre adhuc imgeffit in

Typus

quem adjecimus

perante, cum exercitu res magnas


ra

Sanda morte tandem Ludovici


, ,

Sanili

TerGallorum

Regis
diis

quem

itidcrn Chriftianas res (trenue pro-

pugnantem Africa

exffinxit, fufflaminatus in

me-

imperium fuum cxtendilFe hoceft adXI. amorquando huic Edoardus Tertius te LuUii annos fuccelferit, nemini horum a LuUio Mida: peculium
,
;

conatibus interquievit , in Angliam regreflus; quem propterea LuUius propagandx fidei Chriftianx inter Pagunos follicite intencus fex illis auri millionibus , ad reditum in Terram Sanftam fefti,

oblatum

efle

evidentiffimum
>

eff.

Qiiid ergo? va,

cillatne fides hiltorire

minimc gentium

Edoar-

nandum animare parabat. Nam Edoardorum Regum prxterea nemo vel terram Sanftam invafit vel adeo invafurum fe fe offendit. Quid autem
przftiterit in
,

dus Trimus ille cft aureo imbre

elt Lullio familiaris

irrigatus.

Huc

Princeps , ille omnia confpirant;

Terra

Sanfia

Edoardus

Prirnus

, convenit Lullti, Edoardicjue Ihimi stas [ Edoardns CCC. IX. Lullius hic ex Spondano obiit Anno Anno M. CCC. XV. 1 convenit propofitum Edoar- Leigh : Edward the firfi vvoi abjent in the hoiy de quo ad Land , vvhen his Faiher died. <t/it his firfi eoming di Primi debellandi Terram Sanctiam fatiem /'oMomnominatus ;conveniunt tempora to the holy Land, he refcued thegreat tity ofAcoyt,^ Caroli,Si Ruperti Sicilia from beingfurrendred to the Su/tan , afiervvhich , carcerorum Principum Regum , Edoardo Primo iqualium notorumque , eut of envy to his vaiour one Anz.az.iin , a defperate quibus fua etiam fcripta tranfmifit LulUus. Hinc Saracen vvho had often been emp/oyed to him from their Genera/l heing one lime ,uponpretence effome elt quod in operibus LuUianis fsepe lcgamus vel feadmitted a/one into hit chamber additamentum fecrei mejfage^ , Edoardi nomen , nunquam primum neKnije gave him ihree vvounds in^ vvith a quippe poyfonet fexti cundi vel tertii vel arm, and one in the arrnpit Clariftvvointhe theboty, fuccclTeritlecundus. cui mo vocaverit nifi vidimus, Non hadbeen mortal Animx vvhich if out of utiffieakab/e lovz^, Transm. fime ipfelibr.de

tum ipfe tum Eleonora uxor , exemplum izmeretur extra minex in maritos devotionis Britannias quoque audiri. Sic ergo Edvvard

inamt

,partern

in

cjua ifla conchylia

fupradiEla re-

the

Lady E/cnor

his

VVifehad notfucks

out ihe poi-

perioi nifi in Cypro prope civimtem Farnagufla , CT in regioue Portuga/liis. prope civitatem Lisl>on& , inripa marts , e?- tn quadarn Ang/idt, villa , cjuii dicitur

Contlla,^ ina/io

/oco

ijui
,

dieitur portus Sy/ven,


tranfiiil/u-

fon of his vvounds vvith her monih , and iickfd them vvith her tonguz^ , and thereby effeBed a cu~ ro , vvhich otherVvife hah heen incurab/e-i- So fo. veraign a medictne^ , faith Speed, is a vvomant
tengue annointed vvith theveriue of /ovingajfet/ion,

Vtdimiis enirn omnia

ifla

dum ad Ang/iam

muspropterintercejfionem Domini Regis Edoardi


/Irifimi.

id eft ,Edoardus Primus moriente Patre in Terra

Ohdacct cum Camdeno SeUenns ,tumdc-

Sanfia aberat.

Quo

ut

ventum, urbem validam

Aconium

Lib.
Aconium
feruic.
jatrt

I.

Se6t.

I.

Sub(e6t.
quod fnis
Regts
,

L
,

jy

jam ailioquin Sultano ceflurum afQuo fado Anzazimus quidam deplorarae

/^
j:'J}/e

/ibrii profietHr

& in
:

arce Lortdini

verh'n
efl
,

aurnm

coufedjfe

tmhique gentti

Saracenus audacia; , virturi Edoardi ,& fortitudini invidens , cnm fspe antca nomine Ducis fni legatus Fdoardum convenilTet diequodarti fecreti obtentu negotii in cubiculum Principis admiffus, tribus ipfius corpus conficit vulneribus, cultro venenato inflidis , duobus pertundit bracliium Hno alam humeri onnibus lechiferis, ni uxor Edoardi Eleonora ore fuo vulneribus imprelTo venenuni omne , amore mariti incredibili inftigata
, ,

quod adhuc appe//ant Nobi/e^ Raymundi (iMri feilitet puri - ohry^ fur/ma/^utu indicitnrx. Keiiat inconcuHum illud LuUti u/t. Talarn : Converti utra vice (n aururn ad L. mi/fta pondo argenti vivi p/umbi (^ jijnnt Londtni , uode anreas illa Rofas nobiles Anglorum primum pr<>oftenfKm
,

rmmmi

memorat Camdenus. tdem hodieque afl"e*Anglorum curiofi; addicque EdmnnHus Dichinfontts Lullium in ccenobfo
fe<9:as

verancilTime confirmant

cxfuxiflet,

ferens

& lingua deinuKiflet , eo medicinam afmalo alioquin immedicabili. Ufque adeo


,

ivini remedii inltar eft lingua f<Eminea, uc Speedius tradit quam (incerus amor inunxerit. Ne-

que tamen , quod arbitratur hic Leighius , lethiferum eft venena exlugere ex vulneribus venenatis , & Marfos PJy//of^ue vidit Antiquicas j &f 7*cobtm Fiperarium nuper Florentia & Pau/um ySnge/inum Rom.-c ego fimilia fine noxa attentantem: ted de toto hoc negocio erudiceiiuper Fr<ic.^^^Ai AeVtperlx. Cscerum uc ad Rofas illas Raynnundinas regrcdiamur , cxdiclis conficicur, ab Edoardo quidcm Primo , quippe navigiorum robore pe, ,

Weftmonaftericnfi vixifle non ingratum hofpicem, enimvero pluribns ab ejus difceifu annis refarta quam incaluerat , cellula , multum adhuc pulveris chryfopoei in ciftuU repertum , magno inventoris archicedi emolumento. Sed ultra exfpeftationem longius progrefli ,ipritante fJAUuio
ftoria
,

breviores in Alberti
lineas.

Maqni Hi-

Annum M.CC. grenioexcepic LavingaSuevisEurbs; Epili. copum creavic Racisbona Thtologum l'hilofocirca
;

du.emus

Nafccncem

phum,

& Mcdicum

inligneni reddidit acre,

&

ii>.

fibi vendicante in orbem in-vefias efte , fed ab Edoardo Secundo , & Tertio frequentatas, ut ka Se/dtntts cum Camdtno & uteique cum hiftoconcordiam. Obdticet aliquis, riii redigacur in Edoardum Primum cributis exhaufifle non populm modo fed & clerum ut hoc nomine fulmine Bonifacii Odavi Pontificis deflagrarir p^niffime neque vero iftuc defcenfurum fuifle opcimum Principem, 6 Lullium illum egeftacis dcbellatorem cognovifl"ec familiarius fed in procind^u

Jagus

defellum ftudium, Verfancur hodieque monimenta ingenii ejus in luce publica ad invidiam dotia.rubtilia , nervofa. Vel foli ejus de Mineralibus libri cx ungue leonem oftenderint.Iaudati quoque Conringio, parcoalioquin Mineralium laudacori. Neque prsrerea cenfcndum, ca qua: vel defecretis Mu'
/ierum , vel de virtutibus herbarum, anima/itm inepta, ejus nomine vulgo circumferuntur gcnuina elfe Alberci ut qux magnam partem anicularum dcliramentis propiora fint , & tanto Philofopho indigna. Grata/orus fcriptum Alberit Magni Che,
:

refponfioeft, Edoardum

Primum totos XXXIV.

annos imperafle , gravirfimis femper bcllis implrcitum , fex milliones vel fexies abforbentibus huUum vero in Anglia neque diuhofpitatum fuiffe , neque Regi ad alia quam convenerat pecnnram effundenti, artc fba diu obfecundaifc. Sed cur de

micumedidit, jam ante hos centum annoS:pIenum fcientia: & reconditorum fenfuum, utcunque non paucis fpurium & illud ajftimetur, quod inter cztera Alberti opera non recenfeatur vulgo , caterum quando nil frequcnrius , quam cerris de caufis fcripcorum alia feorfum evulgare , unde nec Fa//opii nec Pr&vatii fecretiora ncc Sca/igeri nec
,
,

Quia privata Principis defcribere ncc adeo Hiftoricieft necPolydoro ,uc homini Urbinati fcire prrvaca omnra contigerat. Neque vero 'Bogiflnus a Kemnttz. nobilis Suecorum
nihil Polydorus
?
,

LuUo

^rotii abftrufiora

cum

cscteris

eorundcm cdita

operibus

non video

micum

ipfi

cur adeo Hbellum illum Cheactributum trahant in culpam. Quiu

nec inter Avicemd operavulgo invenies quicquam

Hiftoricus. ciimvitam Gw/fe-ui ^4^o//'/jjperfequitur

Chemicum

fi

tamen

Sorfar.o

debemus aflenlum
,

qui in Pomerania , Rege prefence , ^^vnminnui'; vericacem oftendit , licec hodieque fuperfint ducaci ex Chemico illo auro
rtieminit illius art ificis
,

& Chemii ftudium

deperibac ipfe

&

ad pofteros

confe<S:i quorum etiam fuperiori anno exemplar fpcSacum mihi Argencoraci, apud Virum huma,

niffimum

Nummi
infignia.

illius

Eltam Brachenhofer (\Vi\ndtc\m virum. aurei facies altera infignia Guftavi


,

Adolphi prifert

alcera

&

Chemicorum

X/I/. Galliarum Regis Duboifii meminic , uccunque uotum hodieque Parifinis omnibus , illum ipfum in oculis & Regis , & Cardinalis Richelii militare excubiarum plumbum momento in obryzum convertifle , cujus adhuc frufta poffidet Dux Aiguillonia confangumea Richelii. Plura hic, & evidenhiftoria LudcJici
,

Neque

tiora adjicere proclive eflec

nifi

difplicerec
,

ver-

ba impendere rci conferta?. Ad fummam reftac adhuc ( Mutio erroris manifefte convifto ) illud QUod ex Greg. Tho/ofano afferc Mutius inconcufuim Raymunduin LuUium Edoardo Regi Anglia fex auri milliones afe confeBos obtulijje ad be//utn contra infideles in Terra Sanlla promtvendttm^. Reftat
,
:

propagabat. Ex eo tempore in immenfum pene invaluit Chemicum in Europa ftudium , adeo ut hodie mole! Scripcorum laboret , experimentorum infcecnndius. Collegit Petrtts Borel/us ad Authorum Chemicorum cum plurimos interea pr^termifcrit, rci vidusimmenfitate. Quamvisaurem in illaPhilofophOrum Turba, in illismagnificiapparatiis Theatris Chemicis plus tumi deprehendatur quam fcientia^folidse plus fa?pe inepciarum, quam rationum devorandum tamen illud racdium, & pucandum eft facra hic non alirer conftare, quam ur ex infinito fpinarum numero paucce duncaxat rof^B queant decerpi. Nec mare totum pifnec cibus fcarec , fruftra fsepe jadantur retia fylvae Omnes abfcondunt ferarum latibula , & tamen molodbrum venaticorum globis pcrcurfantur omncs. Nulla hodie politior nario eft , nullum

M MMM

ingenium fublime,quod
fuam,nifi
li

fiftit

facile curiofitatem

&

Chemica

delibaverir. Venerantur Ira-

inconcuflum illud Roberti Consiarnini


ctat. Script.

in
,

Medic : Hunc

ego iri(juirendo

Nomenmemo-

Locatellos

fuos Marfilios Ficinos , Pa/inaenios , FioraVantas, Ant. Nerios , Carell s , Bo, Caneparios ,
,

nos Ferrarienfes

C ornachinos
,

Bartholeios

Tho?iJ.

rtC

Cfmperio apud Ang/os re qHidem vera pnJHtif-

Boutfs

Ange/os Satds

&

tempore quidem pofteriorem,

36

BibliothecaE:

Chemicas Curiofae
ftitutum
effe
,

riorem , fed inexhaufta magni genu capacitatc priorem univerfis Francifcum Jojephwn BurrhunL. Phcenicem Naturar, & gloriam non tantum Herperix fui, fcclEuropDE. AdrairanturfuosGalliF/^JWfuos Begumos , Chryjippos Fannianos, Chrimellos
;

fcilicet uc
,

arcana naturs omnis geincirra fcru-

neris pcrveftiget

ut

Elementorum

tetur, ut plantarum abdita proferat in luccm, uc animalium texturas recognofcat , ut telluris opa-

ftophoros

Parifienfes
,

Cafiagntos
,

Stephanos Claveos

Coilejjonios

Poterios nos,

Fabros Caftelnovidartenfes, Gohortos. Jadant fuos Germani TrevtfaSpagnetos


,

^lanos, Paracelfos^Thumeipros
,

BaftlicsVa-

lentir.ts

Adajeros
,

Croliios,

LibaVtos

Hartmannos,

Burcgravios , Cnnrados : Piacent Britannis fui Rogeni Bacones fui Nortoni Brtftotlienfes , fui RipUi , ,jMacoUones , Charnochi, Daflini Chaucert , Kelldi , Robinfomi , Goweri , Lygdatii ,
LamifrtnjTos
,

3lumjieldii
ph.int
beliis
,

Redrnanni
iii

Flttddi

Moufetit
,
,

TriumDreb,

Belgi

fuis Ifaacts
,

Hollandis

fuis

Hebitontiis

Evvaldts Vogeliis

Balhtanis

HogheUndh. Nec
Butleros
,

eft

quod

prsetereant Scoti fuos


Sidonios
,

fuos

<u4lexandros

paucos

illos, fedfcicntia illuftritTimos:

divogium (pidit
eft

nam quod Sencertum Polonum hominem


,

ca fubeat , ut pharmaca graciora , & fubtiliora temperet, ut infpiciat, verfctcjue omnia, & Crcatorem in operibusfuis admiretur laudet, extoUat. Haec perpetua Chemix noftra: opera erunt , hi columni noftrx Herculei , quas ulcra nec tcndere decretum , nec adeo profpicere. Amet , qui volet, ambiguafledi acroceraunia , non omnium eft adire Corinchum videric hoc anno EleUor ColonisE , Hehetius Hagje Comitis Hlondellus Aquisgrani.provedos utraillasCharybdesquofdam Disgenicos . quod & mihi Amftclredami olim fpedatum oftendente Coihofredo quodam Gerjtorffio nobili Pragenfe , (a) ca;terum quia e millibus vix unum excipit indulgcns illa forcuna, vecant:" altiora facis , tenendi erunt nobis portus tuti , nec ventorum ludibriis vela fine redore permittenda; fatis nihilominus arcanorum plena ma, ; ,
,

nequaquam illum auftorem

fuilTe

libri

illius

celcbraci(\lmi, qiiimutato Dtvi Lefchi nomineprodiic , fed ipfum nobilem Sidoniim feu Seihomum , cum Cracovis animam fe agcre incelligerec, & fcriuxorem fidei amici Ssndivogit comptum fuum Sendivogium a morce Sethonii, adeoque mendalfe , illam , & fcripcum fuo noviduam duxiffe uxorem mine evulgalfe , id quod prudcntiffimus ille Regin.-E PoloiiicJE a fecrecis confiliis 'Deneyjem , Sc ipfe in reliqua ingenii magitudinc Chcmis inde,

nu fuggerit nunquam effceta hrc fcientia uc ad folium Jovis non fic adlpirandum. Imprimis noa temere habenda libris Chemicis fides , nifi ad
,

&

unguem cognita Auaorum experientia quod plurimi poft infumptos in quxrendis fruftra immen,

labores, aliislibros male confarcinando viam oftendere parent fibi ignotirtimam , hoc inftituto, ut pluresfecum inculpam pertrahant, nc (oli videantur infaniiffe ; non diffimiles Pceno illi;
fis

feifus

ainacor

pluribus nobis

non icapridem Paplures licerer,


,

Heliodoro ad Gades tumulato, cujus fepuichrali marmori h^c infculpta':

HELlODORUS,

rifiisoftcndic.

Ex Dania nollra cum alterum nobilem illum duos nominalle libet Tychonts Brahii genium non in Aftronomia magis
, ,
',

ORBIS. SARCOPHAM E N T O. M E. H O C. J U SME. coeleftiadmirabilem.quam in fubcerranea illaaf- SI. CONDIER.UT. V DEREM. S Q^UISQ^UAM. INSANIOR. D. A CiME. Severini Ripenfem fiduum alterum Petrum vem meum Profefforcm olim Hafnienfem & VISENDUM. USQ^UE. AD. H ^ C. LO.
G O. T E S T A
1
1,
;

EXTREMUM.

INSANUS. CARTH'AGINIENS1S.AD.

mox

Archiatrum gisgloriofjE memoriae


doris
fui
,

Fridertci Secundi
,

Danorum Re-

CA.

PENETRARET.
,

Scilicet dulce quid-

Chemicum fine controverfia excellentem.cujus ingenio multum debet fplen


alioquin inanior futurus Paracelfismus;
,

dam & iKKv^Kov reputatur alios fecum videre io communi luftantes naufragio Ejusmodi cenfenda vegrandia
Jis

i\h,Jldairi^ Fahri Caftelnovidarienfts^;

calamum veneratur germania adorat pene Daviffontus , invidet Bombafteo gregi Verulacujus

mim Baco. Cicerum obducet morofior aliquis mirum videri quod tot omnium nationumcoelcftidimain,

Birf///, aliorum volumina; ta, cenfcndus Ferneliilih. de Ahd. rer. cauf procef^"S , quem ab irridente fe Mollanfio chefauri loco obcinuit ipfe Chemia fecrctioris ignarus,uti rem
F/o^-^Jz/^w/i:, /'*o/
,

diducit Biaftus Vigenerius in

genia in arte tam lubrica , & vix unquam fpei reIpondente bonas horas occupent deferendum tot patrimoniorum naufragiis infame ftudium , & ad fccuriora appellendum navigium. Neque is ego
,

fum, qui
,'

ftukis, temerariis, profanis


,

auSor

effe

hic Eleufinia illotis quod dicivelim , temeritatem alioquin involent manibus tur fuam fera tandem poenicentia expiaturi , ciim
ut facra
.

PhUoftr. a fimilibus prudcnter abftinendum Chemiz metallics fedatoribus , & potiusun i Zoftmo uni ZJiUamvano uni LuUio uni ^gjw , uc indubitatjslklagiftrJs preTse , Si provide inhxrefteiKium ; nam Chemix Medicae ftudiofo nullus^adeo liber formidandus > fi cum judicio evolvatur ciim non prodieric unquam fcriptum tamjejunum, ut non aliquapartc prodeffe valeat. Neque nihil facit ad penetranda
,

providentia in Citeris artibus utilis habeatur , in hac planidime fit neceffaria ; neque is fum , cjui Crcefi divitias amacoribus Artis vel propofuerim
iinquam, vel proponam, certus Diva: Chemix, pra:fercim iatrics [ quse meae profeffionis eft ] aliud in(

ChemizMyfteria

fubtilis illa Cartefii PhUofophia,

ut de omnibus, vel miuimis particulis in confilium ire jubens , ut cos ingeniorum Chemicorum, via

&

patens ad fublimiora. Qiianquam non diftitendum, ciim in Machcmaticis dorainaretur dcmonftratio-

nibus
pulvifculum ante hos Mcdcntcm cx Pragcnfc iu Geiftoimum Nobili qui Gothofccdum , , piiEter opiniodecem aniios apud , Parens cujus Parcncis dccjcpiti dono munus illud confidcbar. Is cum Amftelrcdami nem, tiansform.icus ( mulcis poflldeict hinc obtinucrac lapidis philolophici fruftillum inde apud clt ) uc falfus ^ vivo Paracclso , inmco ctiammulaeo, vix quadrancis horae fuaCurioibs expcrimcntis vciitatcm ;[^u(rTOT<>;i7T- oftcndit

Hanc

hlftoiiam

fic

plenius alibi explicac Glar.

Audor

noftcr. Vidi

inqult

&

tio,

modicam

arj!,cnti

laminam
,

in

puiiffimum aurum

fine

uUa fraude

quod

attcntiflime inlpicicns teftor,

convertit.

Cumquc in re cffet nc^U-iuta, inccrrogatuscur non ad inftar Midx opuleiceret, rcpoluit ncquc Parcnti fuo,ncque Avo ncque ctiam fibi arccra cognicam,fperare ramcn feillampoft alia atque alia.,expe-. timenta Dianam idcoquc miffis aliis in Pacria foicunx invicamcntis cum (pc divitc peicgrinari, Spem ca-^
,

mcn ejus mors

inopina

defticuic.

Lib.
nibiis Cartefius> in metallicis
(^aivouivuir hxfiiVe
,

I.

Sel.
diverljcare
,

I.
bxi
,

Subfed.
,

I,

37
:

viSum

&

ad expcrimenca

rigeretur in Ipeculacioiie fubtilis genius

quibus di> ferio an-

Canccn.irii Rcgin^ Britannica! , quod ipfe mihi Loiidiui humaniflTnid communicavic ffi'

vebant^

inquit

Parifis

ternpefiate

CromWel-

hclade , contra inulcorum tamcn Cartefianorum ingenium quibus niliii iiodie familiarius, quam fe a priori omnia videre^ necjne iridigere experttnen,

Modeftitisfane fubcilis Magifter Princip.T-hiloj.part. ly. Atijne fio , inquit , tria hic habe/ms , qud pro tribus vulgittis Ch\micorum principiis y fa/e^, ftilphure^ , ac Merciiriofimt pojJHnt, , fumendofciticet fucctm acrempro frlz^ , mollijfmos ramHlos oleaginet, materis pro fitlphure^ , ipfumj^ argenturn vi'Oum pro illorum Mercitrio. Credig^ poteft omnia me~
tis.

faUendte. trijiiumme, Chemicts VAcabam fludtis,itnn ch~ riojior ^uidam de ternt t^rcevihnfis virtuithui metaHicis mirafubinde Anribus occentaret. Qiiii Tmtttii ? rapior impetu deniejiie nyirctvilutn [ diftat unum ab urbe Parifienfi iapidcm ] feror jn-

liana Patrijr^ JligcHanti.^

&

moridc idni!id-:7n

mw &

beo librm circiier viginti terra illim


imjiie tirhem

rubicunduU
,

erui,

mecum
terrcis
,

deportari. Pofiridie divido ter-

ram hanc

in durde-.im partes dquales

in^ duode-

cim Vafculis

iis^^amplis difpono ,aerii^Jibero

talla ideo
ci

tantum ad nos pcrvenirz^ , quod acresfuc,

per meaiMs corporis C. fiuentes (jitasdam ejits particulM ab aliis dtsJHsgant cpi^ deinde materia olea-

eommitto in folario dium mearurru , tegmme ligneo ^uoda pluvia,^ ventorumfortuitis defenderet ,per-

ginea involut atj^


,

veJiitA facile
,

ab argento vivo ca-

lore rarefzitlo

fnrfum rapiuntur
figurts

^ pro

diverfis fuis

funUonefupra vajculafufpenfo. lubeo bis , terve cjuotidie materiam aqua pluvia tantillum irrorari. xaBo demum menfi_, , argtllam vafe primo exceptam^
aqu pluvi^ dens tgnem^
jnenta
copioftort
;

magnitudinibus ac

diverfa metalla eonflituwUj.


,

incocjuo

vehemeniius

inten-

Quiefortnffe finguLa defcripfijjem hoc in loco

fivaria

aquam percolatam

lenta evaporatioue^

ad cercam eorum cognitionem reijuilicutffet. Recognofcite iiic, cognicionemmineraliumexaftiorem germenephemeron nonefle, fed experimentis feculorum indigexe.Cartefius citra pulverem & cceli vorticofa expedivic & Cometarum inordinata & maculofa Solis , & magnetis admiranda hic auzemfumi pojfunt timidc {ahjiciz , Sccredipote^. Prsedicandam Viri modeftiam! neque enim fumi debentL. , fultinuic fcribere , nec credi oportet , difficultaces pene ineluftabiles animo profpiciens. Ut enim alia taceam quomodo argentum vivum vulgi admitci merecur
experimenta
,

iju

cogo in ffifamentum-',
,

& in fundo Vcri viiriolirudi-

runtHr,facere haUenus

colorernj, faporeni^, angutos evidenter depre-

hendo.
(fr

Continuo irrigationem vafculorum ciiterorut->f

\ in fectmdo vafe laborem^ prdformatum repetens fulphitr germannm rcperio.Ver-

exeitnte menfe fecundo

bo , menfe tertio plumhum fe rnihi offert , ^uartojiannutnj , cjuinio ferrurnj , fexto its , in ijuo argenti

tenuia alicjHot ramenta, Reli^ua fex vafcula fuper-

veniens teinpejlas

dejecit

sfeilare prohibnit. Parifios ut poftea

Q' fincm experimintorum ventum , ea-

tanquam principium ciim in plancis & animalibus ? In liominum quandoque fanguine inventum non inficiamur, fed quorum corpus lue Venerea afflidum vexavit unguentum Mercuriale. Ad graminum radices quandoque in Polonis pratis repertum , & in valle Sangii ad Taurinorum Auguftam concomitatum radicibus doronici agnofcimus , fed aliunde illuc tranQatum , non innatum
, ,

deficiat

plantis. MoUiJfimi ramuli oleaginea fubjhntia asgre

dem fe tentaflc , eadem reperilfe teftabatur D. de POberit^ , Senex venerandus , & D. Locques Spagyricus Regius , nifi quod in ordine extradionis tantillum variarent. Cernitis opinor quid aec pra^ftet , quid ccelorum influxus , ut ad fidos ingeniose cortices defcendercnon adeo fitnecellijm. Sed nos ad experimcnta , quae vet ipfo judice Carr(?/?o ucramque hic paginam faciunt ,ied illatamen non a quovis fada , fed ab exercicacorum fenfuum ingeniis, quibus nihil temere perfuadccur; nihil temere rejicitur. Ad experimenta crgo Natura:
, ,

in auro , argento , adamante demonftrabuntur. Sulphur fixum iis inefle non abnuerim , fed illud conftare oleagineis ramulis [ uti conftare putatur fulphur commune] difficilime quifquam oftenderit. Metalla denique omnia ex inferiori terr^ cortice crudari itidem creditu difticile tum quod minera ferri , paludofa dida in ipfo fummo terra: cortice natales fuos oftendat , tum quod pauci fub aprico coelo inveniantur arenae , quae non aliquid metalli vehant,tum denique quod pyritsglobofi, feu marchafitae mammofs xre prignantes & ferro, fub Dio , in agris ingenti fa:pe copia inveniantur, uc in Nivernenfibus Galliarum , fine matrice fine fodinis , de quibus fapienter Paracelfut Caelum^ , inquit , illorum fodina efi. Qnx ver, ,
.-

go

provocandum frequentius , quam vulfine cxperimentorum apparacu ; nihil facile admittcndum , quod fine iis Phyftca , Medicina, Chemia, alisque artes mutx fint,
cultoribus
fieri

folet

revivifcant ergo , in Academiis fapientum aliis experimenta , iic generofa Ciiemia , fummum illud Naturse crcdiorum mentium delicium , Lyceis noftris
ingloriaj
;

&

palseftrifque

&

cum

frudtu
,

omnium

prifertim

Medencium

ba dum attentius trutinor , fubit memoriam cxperimentum llluftriflimi Equicis Kentlmi Dii-

ne artem facram a Tubalcaino in Chami domum propagatam , a Chamigenis profedam in yEgyptum , ab vEgypto in Grj^ciam & deinde in Latium hinc ad Arabas Chinenfefque , tandem in Hifpaniam , Galiias , tocamque adeo Europam regyrantem patiamur in nofiro quoque Aquilone per ignaviam , veternumque feculi obtorpefcere.
reflorefcat
, ,

Tra.

I.

SOBSEG-

38

Bibliothecx Chemicse Curiofs

SUBSECTIO
ConfheBus
Scriptorum

II.

Chemkorum CelehrmurrUy
Au6lore.
;

Olao Borrichio
I.

tabulis ex^epta
vis

R T E M Chemicam
care in yEgypto
,

antiquKTimis

temporibus coepitle luailentc emi-

& qiiidem
nemo
,

audore

Hermete Trtfrnegi(io , tur iUorum omnium

inficiabi-

qui

Veterum
hodie

monumenra
typis
,

tam

expreffa

quam Manu Scripu

follicite confuluerunt
,

de quo argumento

difertius fidem facient

quz

alibi de antiqua Hermetis, & jgyptiorum fapientia commentatus fum adversus Hermamum Conringium-.. Hunc autem Hermetem haud alium fuiffe quam Chanaanem varii perfuadere laborant, inque
iis

Quas non ex proletario, autubiobvio faxo fabrefa6tas fuifle docet Epiphamtu, fed ex gemmafapphiro, id quod & hodierni Rabbini profitentur.Hic ne quis obducat,fmaragdos eius magnitudinis, quae tot lententias caperent, non invenirijConfulat /'//;w,apud quem Apion Pliffonices agnofcit in labyrintho -^gypti coloifeum Serapin e fmaragdo novem cubitorum.Ut taceam,inter artiticia magnse Artis efle, fimiles gemmas producere neq; enim ignorum illud Seneca , Democriium inveniffe , quemadmodum decottui caltuliu infmaragdum converieretur. Sed de inventione hujus tabulas audiendu^ VVilh.Chrifloph.Kriegsmannw, qui in Tabulafmaragdina vindicata ita Vt taceam ,inquit,
,

illuflris
,

fuerit

Adamo

Bocharim & Kriegsmannia. Utcunque prima Artis magni lemina jam inde ab & magis raciin pofteros religiofiores
,
,

traditionem de tabula hac feculii ali^uot posl dilu-

turnos propagata fuiiTe dubitare nefas ; qux excitaruat alacriiis nonnulli , proprio fortalTisimpetu,

inquibusTubalcainus, (ive Vulcanus,item Chamigenx, alii etiam ipfo Deo infpirante quod de Bezeleele retert Divinus Mofes Exod. X X X I. XXXV. Qnx ad meramorphofin autem metallorum faciunt juberiusexcuffit Hei^w^^.ceuex Antilicet qui in hoc genere per quitate liquidum
,

&

nebulam

inftituitaperire polteritati
,

lcripto nufinfculpi co-

quam

legatur confignafTe

fed

julTilTe

lumnis quibufdamin abdito Syringarum ^gyptiarum , quod ex Zofmo Thebmo , Olympiodoro , Calliflrato, Paufania,

Mtirtiano Capella

Pfello,

non

diffi-

Hebron , a muliere Zara maninullafui parte male fe habere,ft de Ahrahami uxoreSaraintelligatur , cum ternpora denati Hermetis,ide/i, Chanaanu,Noachi r.epotii, atjj Sars. conruant,ac locus {urbs Hebron fi Chanaanis,five Hermctisfilio Heth exflruUa, ad ^uarn fedemfi^erat Abrahamus) convenientijfimus rei fit. Neque infolens fuerit , fi Hermes in antris ,.gyptiis veftigia Artis reliquerit hieroglyphicis fignata notis, & pra:terea ut nobilidimum inventum fuum ad proprium quoqueftatuerit fepulcrum:quippe idem olim Archimedi confilium fuit qui non contentus inventa fua calamo permifilVe, julTit praterea SphA" ram^Cylindrum, tanquam inventi fui gloriam fepulchro fuo fuperimponi , de quo diferte Cicero.

vium

in antroprope

bui cadaveris Hermetii e.vempta

culter colligas.

Ex

columnarum ejufmodi attenta

fpeculatione Artisprimordia videturhaufiire Agathodxmon, quem& Hermetemfecundu/n plures ap(

pellant j nam a (o\it.Tabula Smaragdina,qux itidem primi Hermetis eiretraditur, tantum fuo Marte lu-

Id interea non difTimulandum, me hadenus in Scriptoribus Chemicis Gricis Tabulam Smaragdinam^ non invenifle utcunque ab illis fpedatameire , ad Latinos derivatam non dubitem: lednimirura
,

&

men

nequiit exfculpere

ut

qux

inter generales
,

quafdam prxceptiones

fe

continet

diverfiffimis

operibus, pro ingenii cujufvis foecunditate promid in confeflbfit, pte accommodandas;quamvis

&

huUi omnino
ingenuitate
,

rei facilius, fcquacius

iimpliciorique

quam arcano Chemicorum


II.

magifte-

rio poile applicari.

Manu-Scripta Grascorum Chemica excuffit ? nifi malis cum Gaulmino ftatuere Tabulam illam d vidoribus Perfis vel in jgypto vel viciniS repertam , in Perfidem jam olim tranflatam fuilTe, eoq; nomen ejus diu Grxcis ignoratum. Succedentibus autem faeculis meminit ejufdem tabulse Ari. flote-lesjunior: de perfedoMagifterio, meminit Senior Zadith,Mag.Ortholanns,fiVe Hortulanm, Avicenna,Arnoldm de Villa nova,/faacus Hollandus, Alquis

omnia

Sunt autem ex

iis.qui facris his

non
,

funt initiati,

bertus Magnus,Bernh.Trevifanus,& an. Ch- 1350. Petrus Boniis

quos inconfultus ardor


,

illuc rapit

ut innocentifTi,

mx TabuU prxter fas & zquum irafcantur


,
;

mori-

Lombardns ut pofteriores fere infinitos prxteream id quod perpendat Kinherus , qiii ab


, :

bufque Veterum non confideratis fuppofititiam proclament quos inter agmen ducit <sAthanaftm Xircherm qui tamen ex ipfb libro quo in tnbulam
,
,

/ilkymifia Canefio

primum orbi
III.

fnifle

oftentatatn

pertendit.
Pra:ter
ria

fmar.^ndinam invchitur , immemor fui intcgritatem ejufdemnonparum confirmar.aflerens prope Mem-

phim faxo hic verba infcuipta


furn
,

legi:

Cmlmnfurfnm^,

caelum deorfmn: aftrafurfum, ajira deorfum;cjiiod furid

omne deorfum

hac cape

CT beaberis.

Qux
illa in

utique ita fimiiia funt tabula: Hermetis,ut ex

Tabulam fmaragdinam extant quidem vaHermetis (pofterioris, haud dubie ) opufcula Chemica, fsepe a Gr^cis Latinilciue ad partes vocata , ut funt "Ep/aS <^\i<n-*.ok fix^pou , J 'E^ji*5 'Aj^jt^ /3i/3a(^ item , "Ojw :i7ii E^^S -/.m r (PiAoiri^m ijffav denique variit eifYjfAii^cc, per Olympiodorurn fcripta in Turb* fententis. Hermettctt, in antiquo Synefto
,

faxum hoc tranflata fuifle videantur. Conveniunt itidem mores Antiquorum.quibus folenne, rariora
legum.geftorum, artium lapideis tabulis.columnis, obclifcis committcre.refte Jofepho , Tiiadoro Siculo, Tacito, aliis. Quidqubd Ux Mofaica lapideis olim

Philofophorwn
,

in (J^argtrrita pretiosa Fetrt 'Boni

Lombardi in Itbro Secretorum Calid , in Seniore Rupefcifia , Ifaaco Zadiih Hortulano , Rofario Hollando, <tAlberto Magno, ,.^rn. Villanovano ArL
, , ,

Hottle Chemico, Bernh.Trevifano, alitf^ue laudatx

qus

Lib.
qusE
aii

I.
fcriptis

Sea.
hauh/
c-
,

I.

Subfea.
doftoris Chemici

II.
,

Z9
,

ex Germanis Hermetis fecnndi

Mempheos

difcipulus varia
bj^/J

Cmt , mukis ambiguum eft. Id conftar, ab omnibus Hermetici ftudii amatoribus.imo quod fuperac , ab omnibus in praxi Chemica ad coirplementum operisfeliciccr proveotis germanas a-ftimari.

Hx

Ai^wa) cnim

U^ OiKv
kIBwv
,

jMi/tj^a?

muky^^^i^i

>f'-

ncfi -i^yvf^i , ;y(J

n^

m((^l>^<;

Aoi^ux;,
,

qucm(ed

admodum non modo


Sy-iefiu>

Eufebim 'Pamphiltu

&

Sed quid de feptem Cafitulis Herjnetis, <\ux publici juris func, pronunciandum ? extra omnem dubicationis aleam ea recentiori cuidam Scriprori , five
Hermetitjertio atcribuendd func
,

ad Diofcorum clari^Tlme atteftantur, Ex cujus tamcn fcriptis nihil adco in manus nollras
incidic ,nifi libellus
,

qui infcribicur,
(

At)^oi{.eiT/3/-

& quidem
.

pio

acque ad Deum anhelaiui Magiiiro qiiique poft varia experimenta , quibus fruitra irfndavic^fojjus. Dei vivi in fpi iatione arcem, quo d facctur,jerdidi JTien ,_quod in uno quandoque dxjko adhuc falva clavis totius Magifteri i deli t efca t. Sed qua vii Cit;qiJx utique iafecundum Hermetem, cx coiumnis, conciliabitur //ffci Zofimo? Eufebim tradit Detabulifque Hermetis primi infticucum cadere nequamocricum de Arce ao^w? , hoc eft: oblique fcriHermes idtirntts hic quam poirunc.His ad)ice quod pfide aucem docsc ipfum fcriplilTe perfpifspealloquatur, Zofimm fih'ospra:ceritorum rhilofophorum cue. libr. myftico Vox AvicenZofimi ad tyAigyptii , vero,alicubi Sed & ad libros antijfHorum,w6 inc\\.\lt ,inrufant Antt^uos , prAcipue autero Hermetia?n provocec, quodque quacuor elemeutorum cognitionem proficeatur , qux urique x\o Hermetis tem cjuod Artern nec piibitcc tradtderint , nec priva Jecmdi neuriquam conveniunc. Qiianquam aucem tim , occultecjue imo ne c^uidem Artem talcm dari Septeirt tlla capituU Hermetis juniori cuidam Che- fgnificaverunt.. Solus auem Democritns fcripto remmico, & fi iiguracum genus dicendi iiuueamur.ho- ofiendit,apermtejue. 5f(i fV/t f Hermes & reliqui Anmini Arabi in Artisoperibus verfato debeancur , tiqui )coliimnis infculpfere in locif e^uibufdam tenebrtcofis ( Syringas inteliigit ) cr quidem iiteris fymbotircdolenc camenfecuram.fed reconditam experientiam fiquis ftipulas a frugibus attente fecernere cis ffuriis tim facrcts has Anes , tum chorographiata non faftidieric , & disjeda binc inde verx methodi zAEgypti , utfi ^uis ingredi auderet , propria indujlria membra reftituerit legitimoordini.Unde cum Ar- Cf labore interpretationem charaUerum c']ufmodt fpuriorum Vagam , errantefjue explicattones non ajle^uetephins magULis in hac difciplina Magifter, ingenue proHceacur fuam fe confecutuni efie fcienciam ex retitr, Mea quidem fentcntia ideo culpantur hic ieSione veridici Hermetis,cvedi poflet, eum ex hoc Veteres quod ne vulgo quidem clare fignificaverint.dari in rerum Natura metamorphofin meta!librofapere didicilfe, nifi setas Ariephii,ut verifimiHer^jecttndi \oium, Democritui autem latidatur , quod publice capituiis vetuftior le eft hisfeptcm tcftatus fit dari licet de modo ad complemcntuin metis fcriptis nobilem illum fuccum traxcrit. l'hyfica Hermetis Trifmegifti , & cztera , qus ejus no- arrisperveniendioblique & permsandros mentem mine circumferuntur, PoeMander, A/ciepiMS,iV\:i, re- fuam expofueric. VI. centiora funt , & fapientum pierorumque judicio a Ex magnjs Artis hiijus Antiftitibus fequitur DePlatonico quodam femi-Chriftiano confarcinaca. mocritum licet longo admodum intervallo^Zoj?-^ IV. Proximum Hermeti prtmo locum fibi vendicat rnus Panopiiitei , de quo Icgi meretur t/inepigrafcripturn Ifidis , filio ipfius Horo dedicatum : atque phus , vetus Scriptor Grsecus libro de Ratione de, Dicemus cr (jutddarn inideo proximum , quia ifis Oliridis Regis uxor ab albandaf aqua: Divin^ de Artis facrjt. coryphjtis. Pritnus eorttm esl Hcrmete, confiliario fuo edofta fecundum Dioda- quit rum StcHlurri. Efle autem fcriptum illud , quod nunc Trifmegijius ,a trtplici Artis operatione in Cracts coin larariis doftorum cuftoditur , fpurium mulca cx gnominatus : hic omnibus antt^uior efi tami myfierti "Parens. Hujus vejiigia fecuttts foannes fummus trt ipfo textu allaca docncrinc, licec fua venere, & arte nequaquam defticuacur. Infcripcio libelli "lin? crf^- ZJrbe fanUa Sacerdos, Pofi euvi prodiit Democritus^ h artis hujus ifiijw Tw 1/0) 'Ooa) Vox ejus inccr csecera: n^oHOTv agijier ,Philofophii riomine celebris , ffiTi^ (msc "^i^v* <c oiv6fco7r(^ KfB^^aiTiBV atreif! , ktw? i^gn b ticet Al>deritanus origine , ornnium tamen httjus Artis carei^uiv ^e)^ei , Ojuoi'- li ofxotov. Qux vel una fenCenInterpretum prdjianttjfimtis. Tandem tllnxit orbi Zojitia Ci preffms animo infigacur , plurimos in fubjemus , cjui ipfe , ut plurimarum rerum peritijfimus fiis haud raro abfurdis laborances in rcftiorem nomen vulgd Magni obtinuit. Et hifunt OEcumenici, viam reduxeric. Nec inconfulcum illud 'h y^ <pv- feu univerjales Phi/ofophi. Horum difcrtationes expoCTf T? (pi/ir 7t(J^7( <pu<nf tW (Pv(nv vjKa. ACCeftiere Olympiodorus er Stephanus , ^iii Q- ipfi Commenli^ dic horribile iilud facramencum quo obligacur tartos de haC Arte relicpterunt. Hujus Zofimi varia Horus,ne commilfum fibi arcanum cuiquampa- exftant Scripta in Bibliorheca Regia Parifina fed tefaciac , nifi vel tacicurno filio fuo vel amico feitidem Sofiorum vitio male mulcaca in quibus lccuritTimo. Iradavere & anciqui(Timis cemporibus ^z%,Zofimi Opujculum de cornpofitione Aquaruw,ZoChemica Philofophi Chinenfium non procul ab x\o Jimi Panopoliid fcripttm penuinum defatra cr divira Ifidis acque inter eos Hoangtius , D. ante Arte ; Divini Zofimi itbrum de Virtute , Interprenatum Chriftum annis queraadmodum ex Marti- tatione ; Zofirni opus de Inflrumentis caminis ZO' nio conftat, an tamcn de Arte quicquam in literas fimi libellum de /^fhcHo candem & Zofimi Thebarti retulerinc , non perinde liquec. /tbeilim myflicum , item Zofimi Scriptum ad TheoftV. bejam. hi^uibus mpnumencis Hcet varia, ut fit, Sophar Perfa , Magifter Oftanis Medi , Pdwwtf- jjkna^figurataj, allegorica Te ingerant, plurata^ Jies , Maria Hehraa , 0(lanes Afediu , DetTiocnti meiTadluiTFegregla liTonitarS^ ex^TnFtm is^ Prscepcor, 'joannes ArcinprAful nihH quancum ob- libus Artis iji fcenarn p rodiida .qujc legi fie, i mo fervacum nobis , fcriptum reliquere de hoc magi- follicite expenjiJTg j^ Candidat um ftud ii_Chgniici^ fterio,fi exceperis minutiasquafdam , item laci- ji equaquam pcenicebit , dummqdo_fimul_ expcrinias nonnullashincinde in Turba ,& alibi infper- nienta TjOeJPFern aligrum quoguejcelebrium
, ,

an Leucippor) item, AY\^oi(,e^T^ (^utnic! , MusTxa uterque temporuni injuria,& incurii librariorum , oppido niutilus, & maie fibi coliens, neque plane reji ciendu'; r^jA(SC)c>)!!ra>
,

/3a"3tc?mvij^iW

/f
f(

--ti

&

&

>i

MM

&

&

fas

fed Democritus

magni Oftanis

in

templo

Scnptorum conjungat.

Tm.

I.

VII.

40

Bibliothecx Chemicae Curlofe


VII.
quk prdparanda lahor hrevis-.fedjrUfi ajpirante Deo, intitiUs.

Sequitiir SchoUon Synefii ThilofpjhiinJcri^taDeo7/j,dcdicatumolim Diolcoro.magni ScrapIHis ve"in Uibe Alexaodrina Saccrdoti ;quod cquidem liquibus in ut fcriptis apparet Zofimi elle tuftius ut gloria , prece(l!t Zofumu Sed citatur, quido
,

Etquidem

rnattria.

peigic

tripUci forrnajfe-

Uandam je
itneac.

offertjiiet

unam
,

ejjentiam perfetlc in fe con-

Hutcmarem adiunge ex victnia Rom& oriundum, emr,j^purpureurn generabnnt prolem novam parentibus atjfimilem,fedventtfliorem
:

& quse

funt alia,

cecumenicus magifter,& fine controverfia. abfolunam Symfio nonnifi in fetSE perfcdionis artifex cundis locus eft.Uoc gt tamen varia fic facis incejligente r, nodos ligat & diirolvit antamen ad x,m.Iu;
:

ll

ad declarandum, forfan & adoccultandum adjedta. Ex hoc aute m fcripto ncm o facile magnum in Arte ametniEi poj licbitur,ita frequenter luxat ea, quae adremfaciuntj&rententiam inmediocurfu amputat.

pervenetic Magifterii , non ita Uquidum apparet. Et vero contingit id genus fcripcoribus , iciem fere , quod fuaambulis, qui niii rettifTima via chordam percurfent, labuntur in pricipitia non fine periculo ; nam quinquaginca annorum magifter, hic

I.

jirjheloBS , Philofophus Chriftianus , mentem fiiam de Ar te Sacr a jambis exprcffit, opufculu m,ut apparet , exjntimaj^agiftenij^^

ctum
ris,

fpondeiTopcannTTXeftorLiilo g2d^

tyro adhuc cenfendus pracise attigent.

,"nifi

metam

fibi

propofitam

dumm odo mundr conrcientia^ prgibs ardm:

tiEiTsTvTtl
ejfe
,

Hic

inedtocribus
,

Non

Dii

0 homines

Magiflris non cencejjere eoUmna.

Fi accingat .

VIII. Olytnpiodorui Alexandnnus

principatulmpera-

toris 1 heodofii Senioris paulo vecultior ( quod alibi declaravi j commencarium reiiquit de Scrtptts
Zofiifit,

dc

diElts

rum

fic

fatis

Hermetts ,&i aliorum Philofophoprolixum in quo cum cura equi:

fobria^&3 tuj;b]sjnanib^ Multusautem in eo elFTurdoce at humidum jungcndum ficco, calidum frigiuo.fmgulari artificio, itafubitantiasob conationem fc inviccm penetrare , & fimul Itabili fede locari ,nec ponca unquam a potentia ignis divelli. Scd prxftat Auctorem ipfum confulere , qui , ii quid judico , ita profunde cubilia recondici Artis ingreditur , uc
Zofimo

dem applicac fe interpretandis Philofophorum ve. terum didis , lucemque iis non poenitendam affundit an tamen mentem eorundem inarticulo principe airtquatur , definire non aufim , ob ingcrentem fe hlTic inde in media explicatione caliglnem. Bene quidem ex Marii Hebrxa ita commendat;
,

palmam dubiam faciat. XII.

quitur
fiia;

Anepigraphus Philofephus foluta didione perfeModum dealbandm. AcjUADi^^in^, & fencencir potiora figuris, parabolifq; involvit,de hom.ine

Z^la,Tia.ytivcci[gu,^-h\j,K9^ <^y,(rzTi

-ji

^-.j-iiJi^ov

fed

quomodo ance conjunctionem quis ille mas fit j pra:parandus , aon perinde adjungit. Bene ex Zofimo obfervat , omv t Tru.vru. ajnToq ywoymjj , tim n) , oTJ )tAw; sx" 5 ^^^ opcarem illum fimul addidifle ,anne dioitum intenderet in illud tubuU SrnaVis ejus integra eft , cum in terraTHj. Bene iterum ex ejlfaria
ragdin<t
:

&

aramardentemintrante, de aquila xnca in fonte puro fe quotidie lavante & qus funt id genus j^lia, quipartim Zofimo debere fe agnofcicpartim Oftani. His adjicit, non nimis irrigandam ellc ani,

mam,

ne

vi fua

privetur,

&

aufugiat.

Ad fummam,

artificem elTe

muha loquuntur, licet aLatinis Chemicis in hoc diffideat, quod pertendat , non prir/iitm
dealbationem, cr phftfe^ui fiavedinem, fed peragi
tttrtim^ue temporeindfOulfo. In

fieri

vcrfa fuerit
ica

eo autcm concordac
induftrii incum--

monet:
a-ai-

cum

Latinis,
efle

m- (ToiuxTK Ao-couxTutTy'; , tb rOTSiX'',"^^'' ^f"iis^ OTiiiff)!,' TK SJo 'iv , ihh tranfeant , oblifpiritus fed quomodo corpora in Alcxandrinas Bibliothecas Tifcitur. Bene inducit judicare licet ) ipfius xvo unde de adhuc Dlvas (
'Eoiv

quoddoceat.magna

i^ o-ww5

bcndum

uciTom;,

dealbationi ( quam vocant) ut flavedo ^^ floridior , folidiorque mox fuperveniat.

X I U.
HeUod^oru s Philofophus Chriftianus,ad Theodo?ium , Regem magnum ( ceu appellat lmperat6reni Theodofium ) jambosmifit demyftica PhilofophorumArte in quibus ( quicquid ctiam dc aetate ejus kiiuiX Reinefius) itafubje6tum lapidis jubec cloc^vn: adftirnjgo^u&rentihttsjn medio ipforim jacens^
,

atque in iis tradit exftare , quid fit mtp^i/^ j^, quid '/r 'wpxiK)? , quidj^ aiw*TwX>)9 , fed ipfius erat, iila didudius & explicaopinor,ut interpretis
,

tius profequi.
I

X.

Thepphraftus funior Philofophus Chriflianus verfidtvina, ceu vocat , bus iamb icis d^TArte facra

tamen ^uarunt me

^ui^meinfpiciunt, nefciunt q uod ego ipfe pr^fejiLfimj operofis , (jr tnambus laborihus : ego

&

&

interea ornniujnfervHS

ettarn

jumentorum/, necneceffe

c^ , ut me in Pontico mari qurant , Ucet ibi i^uoquK.j "commentaTurnTTctl^^ dienuhe invo/utus afcendam ; fi ^tiis me reile abi^ionis , in quo prsecipue inducit draconcm 20. fim ipfe cauUtat, fuam rnirahiU fpkndoie confco, patremj^ meum occidof bus in fimo equino fepultum, donec fel cxtrahendum illo demum evado multbpraftanUor. Tu tnterea lacr dam deglutiat ; hinc necandum , feninalbefcere & Ue me ejuldem , conveniente nutri, fed parce , c-r frugaUter,fum ejus, hoc fado corpus enim purpuramterminari.lnproceilu ad copiofum aUmemiim infirmtor , donec robur fim audtocabrein retinaculum draconi Nigredinem in albedinem comrtiU'nullum aduUum agit,dum confequar. ipfo abftrusc adjungit,nullu'iicorpus,cuiinftatum volatilemeve- ta,nam hxc est deatbatto illa fecunda , ejuamfiUi Sa<\u& poflea tranfihit in hendo deferviat:nec idfatis ex difciplina videtur, pientum lidere defideraniL. quod alborem jam nafcentem folius tridui labore coralUum , er vinurn fanguttiis ad irftar rubicundu,n. Qttofailo lahoris pramium Utus percipies , (^ de pauin perfe<5tam tradat abire flavedincm. Id quodme coinducitjUtexiftimcm, Theophraltum liunc theo- pertate trtumphabis. Et hxc quidem more Chcmicorum Latinorum per acnigmaca ita declarantur, vix peritiorem fuille, quam fecura: praxeos. ut exaliisfcripcis & propriis quoque experimentis X. Hi erotheus Philofof hus jambis illigavit diflerta- oporteat OEdipum advocare , fi quis inde laborec tionem fuam de Arte fa cra^:divia idque pie & proficere. Extant & alia qua;dam Adanu-Scripm erudite Laudandus cg regjoconat u , cui eve ntum Chemica Grxca , PelagH , Cofmit Hieromonachi ^ Materia, inquir quoque refpondille verifimile ejt. Ttippi , Comarii , Siephani Alexandrini, Blemtt.edx, no/i uju, in y/e//,aliorum, ( de quibus erudite celcberrimus // ua tHtOr ftifiplex, om nibus co^nita nomfne.
,

&

>

Morho^ut

Lib.
MorhofiM

I.
fere,
,

Set.
quam jam

I.

Sublecft. If.
eft
,

m Polyhift

41
quibufdam La-

addufti, tuiiduiK

qnx eandem incudem hoceft


,)
,

magilam partem confkta


tinis
,

aliis

indiilgeut fibi

inu:itatodiccndi genere.cEnigmata.gryphos, parabolas , inverfa verba amantj atquc ubi (ubinde humano more loqui perrexerint aliquantillum, r.r^_...: :j... :attentionem cijcumciduiit , in ai?ia mox Ledoris aliena declinantes , eo inftituto , ut fagacibiis Cantum & iis, qui statem inter experimenta confumpfere intelligantur ( quibus & non raro loquuntur aperciffime ) non initiatos , ut profanum vulgus longe arceant, & fruftrcntur. Quod & ipfiuTi fcribendi tormentum frequentacum videasLatinis, imo vero plerifque aliis diverfarum Linguarum Philofophis , idque ob rationes eafdem.

qux
0

Graccifque adjundis Tiirba Philofophonm j anriqua diSorum ChemicorunTifaPFago^f-

lim citatur ah c^tano ,^li>er!o MaanoiPetro Bo-^ Z.ow;t<?)'^o> aliifque fuperiorum feculorum Maet-

ftris.

Quis autcm

&

ricos difcipulos ita in

& in GrKcis , Arabibufque (imiliaplura occurrere. Kirchernt ia Turbam obliquior eft, fed immerito , fic^pjenajtauw/' loloo^ns,^arbarilrais^^'pl^ 'dumino d o fub his fpii Hsnonxaro coiiiganmr rnrg. y-^.
S^epe inrermifi^epr hi ft-ripTnr^y^rijsj^jp^^Tf^^

compertum. mores Antiquorum Chemicorum

qui Ty thagocoegic nernini hodie Id fatis evidens , didionem lapere


,

fucrit illc Ariflcus

unum

XIV.
Non
Suida
,

eft necelfe hic

Gaz.eo

&

multis probare ex Firmico, aliis , continuaffe in hoc ftudio


ciim utique conftec
,

fapientis Grxcos

Francif-

cinatiscolleaionibu sigeiucndolanijin.qrnTnr^ yix auro redimendam.I ta Bernhardus freviCantti in boc Magifterio Rofcius, agnofcicfe, poft inanein infinitorum librorum \cdiion sm^^unoJar mnidi

//
fr

^,^
^

cum I. Regem Galliarum proavorum noftrorum memoria in Grsccia coemiire magnam Librorum
Manu.Scriptorum.ut alterius, ita quoque Chemici argumenri fupelleailem quiadhucin Bibliotheca Regis ChriftianiiTimi Manu-Scrfpta perennat. Uc taceam , Zfwm Allatiurfu, Bibliothecs VaticansE pr<Efea:um & Grjecum gente , mihi in fami,
'

\nTHrbh, '~~' "^

redam in viam reduflum fuinbT XVL


,

'

1f

f J^

aAriepijitii

eft.inter vetuftiores

cUJusopusChemicum in propatulo quoque non injuria numera-

tur;fiquidem, iit profitetur ipfe, mille circiterannosvixicopeTinftura: univerfalis,ancequam jam decrcpitus librum htmc fuum mifericordia in er->
,

liari

colloquio

Romx confelium

efte

Artem Che,

micam

a Gr^ecorum curiofioribus in patria adhuc impigre exerceri , fibique in animo efle Gricos
,

rantes invicatus exararec. Exaravic aucem libellum laudacum ance quatuor ,minimum , ficula , ut

quem Rogerim 5<co, A.Chrifti MCCV.non dubiravit


allegare. Eft auc emhic fcrip tor, ut repecitionibus

Scripcores Chemicos publicseluci cum interpretacione latina exponere ; id quoddoleo , per de-

crepicum

illuftris Viri

fenium

&

fupervenientem
Interea

demum obitum impeditum

fuifte.

nemo

hodie offendaturfcriptisChemicorumGrxcorum
ut tranfcriptorum vicio rancidis , in barbaras fipe fordes exeuntibus 5 quid enim mirum, puriffi-

ejufdem materisE,& circuicionibus, alienifque fspe moleftus, icade cstero candidu s, verax, & abfoIu-> 'r tushaud dubie magniOp eris Magi fter ,quem legif- // fet8at gt-um,iterumqueleg ifle, lerrumCandidaium/y

&

mosetiam infantes ab impuris tot feculorum nutricibus fubinde contaminacoslordefcere Arabes,


:

non poenicebic. Ex anteceflbribus fuis neminemadeoIaudat,pra:teriMagifirumBelenum,agnoC' cicqife veram magni Arcani cognitionemex ledione fcriptorum veridici Herm etis confecutum efle.
Artis

1/

Maurique ,five a Gra;cis Artem h?.uferinc , five a Chamigenis Afric^redoribus, nobis hic perinde

XVII.
.^^/omn^^ow^, Chriftians religionis
afltclai

,dum conftec, varios illius gencis ScripcoresChemicoscumMauris olim in Hifpaniam crafuerit

\^x'\.detransfigurationemeta\iorum k\xb.ox ^'w.y^x\icA%

quoque Chemicis merito cenfendus. Edo6lus ab


e^^/k^- ^/f.v^W(iro,deliciis fxculi generose contemptis in agro Hierofolymitano vicam eremiticam fponte elcgit ,polleaque a tranfeuntibus cognitus, aliorum interventu Regi itgyptio Calid ccepit innotefcere ; cum eoq; de fecretis Arcis varie difleruic , ita tamen, ut more Philofophico alia manifefte proderec, alia in medio fermonis curfu prudenter celarer. Nequejtanienica recondidicfenfus "
ftios,

ad propagandam per Europs regiones Arcem, fuamcontulilfe fymbolam ,aquibus hodieq; fparfx' per Medicinam .Pharmaceucicen.Chemiam voces plurimae leguntur. Imo vix quifquam Cheniica etiam nunc in publicum emittit, nifi Arabum notionibus, atque emblematis diftinda. Ec ne credamus ftudium hoc ibi cefsalle.teftis eft luculentus foannes Leo qui Granacit quidem oriundus > fed ( educatus eft in Barbaria J in defcripcione Africx,
jecifte
,

&

pr^fsrcim Feflx adhuc invalefceeodem abucantur. Qi^iid quodAngli varii,inqueiis dodiffimus Th. Parry Oxonii mihi afleveravictpulcos Afrorum hismy fteriisenoandis incumb ere, irnp elTe non paucis mirabil e lirud ParacTlfi &i Helmontii menftruum . Alk<iheH
,

illud uc alibi

ica

ucj^onpatearfiliis Arcis aliquanco proveflfio- u rjbus.Ec hic Morienu de pri ma p rincipe macc-ff

^.
.

&

re, licecmulti

jdidum

, fatisfuperque cognitum , de quo certum reddidere varii, cumTangerii in Africa viveret.

X
Supereft
,

V.

ucprogrcdiamur ad Latinos , Arabes, Maurofque vetuftiores , icem ad curiofiores , & recenciores aliarum gencium Europiarum Scriptores Chemicos , licec setatem pleroiumque definire , in manu noftra non fit , imo forcaffe in
nullius

riijrudis^rxparacione ica dilucide je^fee^U^licuict' per incer vajla^j: haud fciam, an uUus hafienus j>le- fr nius mencem fuam a^eruericjmeliu fque mericus fit " -^. He^miiyersainvcfti^antiumj^aterva, Antiquum efle fcriptorem vel illud docuerit quod a Rogerio Ba~ eone nonnunquam allegetur , fed & evidentius idem teftatur edicio vjfdoneni Hanoviana,adcujus calcem ifta legas ExpHcit, inquic, liher Jlchymite dc Arabico in Latinum translatus anno millefmo, o^Ha-^ gefimo fecundo,inmenfe Pebruarii, inejusdie lu
<<

&

XVIII.
Geber Arabs, notiffimus libris defumma perfeElio' neMagt(lerii 78: invejligatione ejttfdem quo prxcise vixerit fsculo ambiguum eft certum tamen , antiquum efie, Petro Bono , Calide fecretorum fcriptoret ViUanovano , Avicenna , Alherto Magno, Hortulano^ Sjferario {five Fratre Ferrario, ) Ifaaco Hollando, Jo'
, :

&

lacere vivi voluerinc, notitiam feculi fui evitare. Quod igitur Philo,

quod ex compado
Arabes
,

&

fophus

Maurofque fpeftat illi ab anno Chrifti DCCXII. cum Saracenorum copiis paulatim Hifpani^ infufi difciplinas una fuas per
illos
,

doco Grevero,Alano,Trevifano,V>ionyfio Zachario ve-

Europam

vario difleminarunt.Ex illorum fententiis

tuftiorem

quod ab

his

omnibus

in

teftimonium
veritatis

Tom.

I.

42
Vericatis advocetur
,

BibiiothecxChemic^ Curiofge
nerr.inem

autem horum

te-

qusdam
le

veritatis

fubinde emiccnt
,

fuflbcanfur
ciiu_ad_^

contcntus pronunciafle , hanc cJj'<lj fenter.ttam Antiaitortm Thilofophorim , & fe libros

ftem alleget

tamen multitudine ineptiarum

adeo ut,

Antiquorum
,

redegille in

compendium.
,

Eil

autem
,

ejus lucis nihil adfej^c , nihil e x t o Iplenlloris conlc-quatu r. Is cunTTipIii? proBet fenten^

dionem

Ceber unum cxcipias Hermetem parens vcliiu Chemicorum & fummus in Arte illa itator c6ti
,

mncrlptorum
ijyforieni
,

7>'^.e

Gebn

Tlaicnts Chemici

que Rogerio Baconi magifler magiftrorum appellatar:quodque ille nefcivit omnes propcmodum ignoraur. Seofit tamen & Geber luos cali.mniato,

nulquam rem sftimandum. Junior Ferrarto rede judicatur


fotinnes Ticir.enfis
,

inirquam VtUanoVnni meminit , LulUiut vcl hinc appareat ,eum his vetuflio,

kriptor multJE caliginis


eft

&
:

res

quid mirum

:-

cum ne

Jupiter ipfe placueric

<2ne ^iufi^ni

dam no

poilet carere hsec difciphna.

quo Ex
Ttt

univecris. Aiunc iophiftam eiTe, proefercim in

Medi-

evi3enrioribus ejus apophthegmatis


t^iiigltfcts

hoc
tihi

cina primi & fecundi ordinis^aiunc fubdoium elfe, //^ CVLm Cmc gni gmatis fcriba t, clandellinum libi // refervare lenfum. Verum enim vero fi qua: variis ^. ^_ locis t radic , jufto dodrinz ordine brevi tabella -'^.' ^ _fiiterenrur,iajn praemanfum ingerecur ori tyro num
'

donum

'Dei contemplare
,

hujtu rei fontem^


,

peramabilem , Lnnam foiem tranfmtttare

manda

minc, uc
tibiis

pai.-jm ipfc prae fe ferc


,

fparlic

hxc

m capi;

voce clara lympham inJiilUhitem. Item , Lafis candens fit ex tribm , nulh datur nifi ^ntbus Deifit Ifiramine ex mairis venire tjuos beaWt er <t^ artem defiinavit facro^fancimino^.
,

divfins, uc actenti
,

follicitique obfcrvatores

XXII.
^Arnaid us de Vi llanova

omnem quod
penuadec ratio
illotis,

dicitur
ulla
>

quercum excutercnt nec dcbere hxc ftatimobviaeire

patria Gallus

cujus

etiamnum

ftirps,

&

natorum

nati mihi cogniti vi-

malignis, fomniculofis.

XIX.
NattiRog eritii Bac o in mirabili potefkte Artis admirangenium & cap.icifHmum deciarat , dam in rcbus novis , inufitatifquc inveniendis dcxteritatem ; fatifque oftendit libi ea jam olmi

&

explorata , quac poftera tandem farcula vera fuilfe deprcheuderunr. Incnfatus ob id ab inertium Monachorum vulgo , fola innocentia fe tutatuseft, imperitiam cavi!lantium refutavit confni<re

&

temptu
luftrem
^G.

unde & dcfcn orem fui tandem invenit ilNa uddiuj.i. Nec dubitac nobilis fcriptor

BaUui eum numinare Philofophura acutilfin.um 8c faeculi fui miraculum. Scripfic varia d?_,
,

vunt in agro Avenionenfi , ne adhuc quidem Chc imperici) floruit circa annum Chrifti millefimum trecentefimum. jttatcm ejus vel ex eo definias , quod opus fuum , SemitaSerr.ita infcriptum Benedido X I. Pontifici Romano dedicaveric anno circiter C C C I V. quod anteceftori ejus. Bonifacio V II I. quiftionum aliquot Chemica rum enodacionem pofcenti fatisfecerit , quod RegiArragonum Friderico (quipoft, anno fcilicet MCCCII. Rex Siciliae conftitutus ) circa finem vicjradhcEferic ,arque ab eo ad fanandum Pontificem Clementcm V.millus in itinere maritimo naufragus circa annum ChriftiMGCCX. obicric

mis

Genux
fa:o

fepultus

de quo
alii.

fca-nnes Iv.periaits in

Mufpe-

t-apide Philofophortm
folaribui,

/iikymiic sfeculum,

de

ff>ecults tifionts

&c.

obiic,

de radiis refcrence eo-

Hiftorico,

&

Hunc

in

Aula

Romana

cimen

^j-^ujjOTf^irrai?

tdidille fo.Andreat ICtus liqui-

dem

Baiiso, Oxonii, anno Chrifti apud Francifcanos ibidem fepultus.

MCC LXXXIV.
Qux
in

Che-

micis publicavic ,obrcuriorafunt&: variis proccffuuhfi iuepciis refcrca


,

d6acceli.acur, & concradixic hadenus nemo. Iti publico verfantur fcripca ejus Varia Rofa;ium^ Arnaldi ( nam aliud eft Rofarium Phdofopborum^ )
:

ell ta menubi expergifciciir,

//

//

fagacibus monicis , quantus in fe latc a c _ani= fex , evidentcr oftend^ic. Quiri^c^juxjlezyrts.^

&

^^^

V ^

tradit ad R a^gitjij^dug' Ga ufredum_,_d.emQrfo s fa^iunc_ungues. Nec^male ipfe poft allacam experiirientorum variorum inucilcm farraginem , Can^^-didatis hanc regulam pra;rcribic DmdtmL_expej f/ rimentn,c at? ite ratiores, rjnveniei is. Id ipfum fi in c ItilUt, uli.-> ui.nque fcripcis obfervetur , mulcos cuftodiec a prajcipitiis.
:

Fios Fiorum Epifiola Cher/.ica adRegem Nefipoiitanum Noviim Lumen FraUica Arnaidt ad Papam quendam fiecultm Alkymi(t , Qusftiones Bonifacii VII !. cum reifonfis Arnaldi ,femiiajemits , &'C. De quibus ut verbo nos expcdiamus ita cenfemus ;
,
,

In Rofario fito occultac fc fe , aliena infertndo fa;pe amputat

curfum fermonis : In Flore Fiorum Rcgi Arragonum dicato procedic diltindiiiG, qul| tamcn ibi dc amalgamace Veneris & fpiricu Vinijj
,

&

inculcac
Epifloia

XX.
t/iy'(ioteles Chemicm ( cujus opus circumfertur de perfetto m.^^ifterio , icem PraHica Phiicfophici Lapidis J non is tft qui fe velic haberi Stagiritam ied qui proficeAlexandri M.igni rrsccptorem tur ingenue , sb Arabibus Philofophis , imo ab ipfo
<

omnia figuraco ftnfu intelligcnda. Jnii ad Regem jSl^apulitanHm redo fubinde''


,

tramice incedic
In

fed

mox

icerum prsevaricatur.
,

Novo Lnruine pauld

clarius fe explicat per in-

^vtcenna
y^O.

fc didicille

fcriptor

d odus, &:_m etho,

//

do

perfpicu.^ infiften s. Prarcipuurnnifticutum ejus

Tabtiiam Smaragdinam enuclcare


^

&

indubicata

^fi.

//

vers praxeos tradere clemcnta , in^^uojiegotio nec jud kium Lemere d efiderabi sj,n ec inexperiundo fclicitatem, Mulcum habec inreceQii v oxejus
:

F ac pacem
bis

in t er inimic os

Quod mafifieriu m ejus mcncio injiciatur Alexandri

aguam St^ig^jein^J^ habefi in quibufdam fcripcis

Magni

ut

fit

in

meo quodam Manu Scripto quadringencorum


norum ) fadum id exfcribcncium temericate fuperiorum temporum incuria.
,

an-

&

XXI.
Fr4ter_Ferrarius
(

qiiem
,

alii

Efferarium appel
licec fcijicillas

tervalla , agnofcicque incer alia ingtnue fe per alienam doctrinam , cognicionem Elixiris haufiflb. Ec pofiea Nnnijuam vidi inquic , ejuenjuam , prx' ter Magiftrum metim cjui opus fitum in debita rnate ria appiicaret. In 1>raflicafua meiho dum proce -_ dendi, regimen caloris^qualicacem carbormmjterrt ora~colorum latis^aperte defcribit , notacque putredinem aliquando quadragefimo die , aliquando nonnili cencefimo ( fcilicec ob materiam non ritd purgatam , ob calorem fegnius adminiftratum) fupervenire , imo aliquando ne tum quidem apparere adelfe tamen fub pelle eminentiori materia; , adeoque elemenca fatis fecure conjunfta effe. Incer ea primum opus prsparacionis & hic prsetcric. In ifeculo -r4/i;j3<.f de primo opere velut in tranfcurfu qua:dam actingic , fed mox ad folennes fe refert tenebras , cSm camen illo ignorato
:

lanc) nubilos fcripcor cft

in

quo

cstera omnia ignorari neceire

fic.

ln_Reflo>]fis_jiji_

Sonifaeinm

Lib.I.
_SomfaciHmJ2LLJm^^
'
)i

Sea.!.
ma
lum

Subfea.II.

"&"aeT o5Q Gordio fol vendo ibi nihil Incerea GeIro contrarius videtuT. fcribens , Lapidem non pof.

inducatUi: tanquam infcfibens liieJlum fuum Ru. perto zAnglorum Regi , Si mox ibidem adjiciatj mifl

4i

fe

tf

^^

II

ex fola ac/tta vit* Thilofophica quanquam enim & hanc viam operofiorem agnofcat Geber,^To. ceder* camcn afleverat, forfan quo calle non inceOiC ipfe,eo neque incedi pofle autumans.Jn5r-_ mitafemit Pontitici Romano^Benedifto IX. infcripta admoaiciones quafdam infpcr ^itji on pcenitendas , legiguc illud opufculum utn_cura mere
fieri
,
=

librum per EdoarduT/i RepemAnQtorum conftet apertiflime , feculo Lulliano nulluta Riipertum Anglis ;impera(fe. Deinde in
7{uperi:o

cum

teflmenu

LuUii nhimo haec legantHr


e']us

'.

Roherttts antecefor

Rem

Carcii lyrannus incarcera^uii LullsHm,(^ thefaurum^


diftrtbnit ctntt

multafanguinis

ejfttfione

fed mal*

ww^jpmiV. Quae
-

ris temporis ilh'us adverfiflima

recitafle,eftrefutafle
fint.

.,--.-
XXIV.

cumhifto^

XXIII.
Raymmdui
LuUiusxiit notior, celebri6rque

bus tere Chemicis , ita judiciis fuitexpofitus. De ejufdem vita, fDOtLe,gefiis^(excipio fcicntiam ipfius arcaniorem , quam vivus diffimulavitj

bmnidoAoruna m^gis

Hisltain intecenum libatis reftat fjepe vexata qlisitio,an'2?4)7/j^.f Lui/ius potuerit Edoarda
id nominis ( poft rrilh. Conqueflorem tertio ) appellato , Anglorum Regi fex milliones ex
,

ita

auro

nemo

rediiis

cendicm

rincentio

Mutio

{'libroII.de Hifl:oria Majoricana)viroerudito,cor-

dato,

& teftimonii
:

fidedignitTimis inftrudo. Titu-

lus libri

Hifloria del Reyno de

tJMdhrca

^ue ef-

Mtit,fu Corcnifla Ingeniero.y fu Sar^ento Mayor for fu Mageflnd^Anno id^o/o/.Approbavit cenfurafua lcriptumhoc Fray Mi^velTorres, Lctor jubiIado,& definidor de la Provincia de Mallorca i.Odobr. Anno 1650, idque nomine & audoritate Epifcopi Majoricani , Thom de Rocamora. Scriptus autemhic liber iuRegali conventu S. Erancifci civitatis Majoricanx quod ideo adducitur, ut de morte Lullii, qui ibidem fepultus recubat, conftec evidentiiis. Nam quae de vita Lullii fcribit Anno 1605 Ivan Segvi { non Segci ) nec MuLuUii tio adverfa funt , nec ignota , nec a Bz.ovio inimico magni aftimantur. Secundum ergo hunc Mutium natus eft Raymundus Lulltw in Infula Macrivio Ftcente
, ,

Ciieraica arte confeao fubminiftrafle ad bellutn contrainfidclesgerendum, &Edoardum acceptis pecuniis arma mox vertifle in Gallos. Id quodlicec Anglorum nonnulli, & ab iis invitati alii viri dofti fcribere fuftineant,fieri tamen potuilfe nego, immo pernego. ( a) Edoardus enim tertius non nifi tri^ ennis erat , obeunte in Africa Lullio , nec gubernaculis

Regni Anglici admotus

eft

ante

annum

Chriftiiji^j hoceft, multis a morte Z,w// annis de quo teftantur a/inghrum Hiflorici uno ore , ic
, Galli .Germanique fimihter. Aut eroo tra* ditionem illam tkfex auri millionibus falfam eifd oportet ( licet Cambdenus , Seldenufque pertendanc

Belgse

veram

efle) aut
;

Edoardo

I.

patuit

illa

Raymundi

li-.

beralitas

infelixPrinceps, nec bella gefllt , nec in Palarftinam cogitavit; (edprimue magnas ibi res geflerat , Parente adhuc vivo; fceptro admotus parabat in Syriam cercis condi..

Nam Edoardus II.

&

tionibus reditum
fialdi

joricaanno Chrifti

1255. "*^'^ dilfentit vel Seg^oi, vel

Annalibus
,

quemadmodum ex Odorici Ray ex tlora Hiflorico WeftraonafteVox


VFeflmonaflerien-

iimo

Lucas CPadingits: obiic auteni anno aetatis odtogehoc elt, anno Chrifli 1315, vigefimo nono Junii , &: quidem Bugis in Africa martyrio coronatus.
,

rienfi
fis:

aliifque colligimus.

Eundem mortis
in grandi

in Acadcm.fcientiarum
pertalis in Hiftorico

LuUiana: aniuundefignat. Jf.5//ir , eundem Z udcv. Moreritts

Didionario Hiftorico,eundem/M./MMufseo
.

eundem Odoricus

in

Etquid multa? leguntur,ex fide infpicientis Muiit ,fepulchro ejus infculpti hi verfns ineadem infula(namd morte eo tranfporAniialib. Ecclefiafticis.

tatus fuic a Stephano Colon

&

Ludovico de Pa^orga)

decima nbi quinta licera alphabeci indicac 15. VVolff. luflt ceftimonium ( quod in Chronolog. Medica videcur hisadvcrfari ) ut ab imperico aliquo Chronologo excerpcum,parum,imm6 nihilhabetponderis.Multo minus id fuadec diflenfum , quod in fcripco LulMediolani cum fociis anno Chriiii 1335. lapidis Philofophici opus abfolvilfe; neque cnim ulli rerum & temporum gnaro ignorari pocert,quam fcede ab impericis manibus collutulara fint Lullii fcripta.Et vel unico illo idem <:hti(rmeo{isnditur,qu6dLulliusinCompend.Ani'
iti

,^ /^^ ^ r r rL M&CC.Cum P.cospit fmefenftbus J r J Mccc defignant annos i;oo, & P, ut


Lj^ Htc
T,

// j D j r /; RaymundusLullt ,cu]UsptadoqmAtanullt Q-^ j r i. ;^ Sunt od4ofavtro,]aceihtctn marmoremtro,


-

Edoardus I.gravi morbo imp.licitus , iaquit, prope Burdegalam decuhtiit, ab eo recreatus crucem induitt atqueaLegato Paps. Chriftianorum exercitus dux creatus efl. nAtpoflea levijfma ex causa devota DEO arma in Gallos vertit. Convenic priterea Edoardi I, fftas Carolo Rupertoque , Sicilis five mavis.Regni Neapolicani Rcgibus ,Edoardi primi affinibusIdeoqiie Edoardus primus ex Syria reverfus bencfice exceptus eft a Carolo primo Sicilise Rege, fracre Ludovici Sandi. Hujus Caroli filius, Carolus fccundus diftus , fuccedit Patri , anno Chrifti ^'"'"*
, ,
..

ejjz^.
J>

rr

K^f-r^TvwiT d. j r> c MCCLXXXJI, Romseque , d Pontifice coronatur """" j or,,,^ iv/K^rr vvs/i-v ru anno MCCLXXXIX, liberatus tandem a carcetc flrr^^^.,;^.,.- c^^^ j Arragonioper Edoardumprimum. In hujusCaroU fecundi, demortui locum fubrogatur Robertus,an

no MCCCIX, fexannis ante mortem //,

difer-

te ttkzatmChr.Befoldus,Felinus Sandeus , Colie' nutius , alii. Ex hac ftriSa trium Regum amicicii clfetSum eft , uc Lullius his omnibus fcriberecjom-

de Mercuriis narrecur
1

Luliius

nes demereri conaretur. Sed fi horum stas cun cerrio conferatur , jam omnia difcordabunt.Crew3cry4t/'4mtraditiopaticur (uosmancs, &: non vixiffe Cremerum fub Edoardo primo, unde probabicur ? Quis eciam credat Luliium venifle in

Edoardo

vicftum precibus Cremeri, annis poftea ( poft miferias carceris Tora. I. 4 Edoardo thefauros iij. pro Bello toc Sacro concra LuUium Sarracenos Raymundum a icribunt ) Cum ( Wilhclm. Conqueftorc ; nam fic Edoardam conceffiirc , compntationem fuam nou ineunt illi Au<5lorcs a qui bellum'sarraccnis intulit , primum nominarc dcberenr ; fcd cam k fundato rcgno ordiuiitur. Quo ta-

Angliam primo equidem

&

aliquoc

demum

mcn

ireriimfenru

Edoardus Edgaris filius, intet fandos k quibufdam numeratus Sandtorum albo iufcriptws. Ycvum pacificus vocatus , poftea iclrcdi fiHus, . primb turfiis Edoardas EthL ^ ^ u dabeaiBus. naniu Lmt majni mcmenti ut iis nUeri^is cnuckandis iffln?eu
filiiis,
,

illcnon tertias capilUtio albo a cognomine


,

verum quanus
fcnex
;

diceiidus forec; fiquidem prasceflcrant Edoardus Alfredi


:

&

hx^

44
omniu
,

Bibliothecx Chemica^ Curiofge


etiani alicna ingerit
,

carceris ab Edoardo intcntatas ) ad ejiildem Edoardi iiitercefTionem ? Difcrtc eiiiin LuUius iii Compendio A/wnA traafmut. Vidiimts , inqnit, lisc
diim
ad.

r.ua:

cum cantuSircnum fm^i^


,

da aure prxtcreundj. In^funfU^de^ectirn via qua. 1 a b^'dam naciv.\ incedit , fine n^uk i s p riiiixllm:

fsnem domim Regis ^do^rdi


,

A^^gliam trar.fimiis propter tntcrccftUnjlrifjlmi. Qui.s crcdac


,

rTntTiis

, 5
,

fc

omictit

d prgcTpiuim ma^ifttriijiuc^ami-taciijjs.

Experimemor^ttnJihr^

fere'

fuilic

non ma:icip:Uiirjm EdoarduiT) ftigicnte Lullio carccrc prxfentem adhug Cremerum, fbciiim Coarcani quoque defiderati participeni ejus ir/dani ca't>ri Mj , lophonis loco annedatur illud T^f fapicntiirmii ihilofophi , in nuperis refponhs ad

omnia
cHrtis

ivijxiuca faiiLxoloris . In

\\hxoDcU^er~

&

/'

(ibi fmiiiis apparet , hoc efl , caliginolus , anceps. In Slticid.itioneTefiam^entidiii inCUas, aper- // _tjjjro,ue rnccdit , non (ine fruftu Ledtoris atrenti.;// _

&

Edmundum
nix
notefcit,

Dicki>'jo>i
;

anno

MDCLXXXVI.Oxoregiftri.s
,

benc 'Ires iapHes mquit .^HeJcrJffi-'^ rnns ?n:nr^.Uni-, , ar.imaUm^ ^vegetabiUr/L. , cmn %inut
Intcr
hic
, ,

aha

iinprcfTis

IncMtp.tt&fdei

inquit, in-

diinta.wa fit Uipu ncftrsartts,ifqueMineralu,^a Tnif>era eft


^ttia
,

ouod

p^itriotn 'VefierT.jpUHS

per midtos an,

ar.imalts
,

cjitia

animam hahet
1

i/egetahilix

3^

nosfticcejjive cehttesmiUe Uhroi E^ttitib;is Rhodienft" bns mtft , adfiifientanduM beUurn adverftsTurcM-.Qr

....

&mnltjpUcaitir. De ccetero , vulga-' tuinilludfuumx^u4-f" ftudium ne icquidcm cblicrefcit

RaymnndHs LhIUhs' Edvardo pritno Ang!i Rc^fenc


wijriadas aureas in ftfcro
bello terr.i

vifcitur.

Vox

ejus ibidem. Librorum noftrorumiin"


efi
,

fanHagcfio ex-

quit
hi c

compofitio nihil aliud

^tum

fagacit ivgenii

pendendai minifiravit . qna^ ipfe in zyde S. Katharivx prope tiirrirn Londinenfemfecerat.

JubttUtoi
,

ad eAriern
,

ubife aperit
,

tamen & & quaii'furtim fcin tijlas veri ma?>


nofirar celandarn. Elt
!
,

XXV.
,

njtcligt

"Verum ultra infiitutiim progreffos ad LiilUum redcojqui palam agnofcit qua eft ingcnuitate fe proprio Marccnihil foiidiim potuiire m Chemicis invenire,adeoqueante cognitum ^rnoldnrti^ fcripferac ( quod imperitiam cjus Chemicam perpetuam male interpretacnr Mmtus ) Alkjmiji^as hakere occafionem fiendi. Veium ut iple cxplicet fontes fcientiae fux in hoc genere in Codicillo fuo ica infurgic Cum foLi pr<tfiimptior,e (Jr temcrttate Jcien.

fecundum illud Poeta, ^/0 tninirni credis gurgiie^


,
,

pifcu

erit,

"

Ex eyfccnrtationibus qui plumbum Fhilofophorum intelhgit aliquid commodi pctefl cxfculpere, alioquin vag-abundus errabit.
torio illud

In Reper:

non

perfunCliorie
nift

confiderandum

Sol

non

jtingittir
;

AUrcurio

per fubfiantiam rnedtam-.

l^em

facit enim terratn decoiiionefiia muUoiglan,

dulofttates , five gibbofttate s


in cjuibtis

ad modum amptiUari<Tfu

tii&

hujns naturamftrmiter itttelligere crcdebamtis

nec

idern ullo
irt

medointeUexeramus,donecmt,pitsadfttit^

apparentomnes colores rnundi. InTefiamento ultimo de necelVaria illa pr^tparatione prima quiddam velut in tranfcurfu actingic , ccetera gryphis
fimilia.In Potefiate divittarum verbis ditior
e

quo shtriti*sjioni}rmed.ii}j,_Jedji^
reficientur.

fl:,quam

'ffrurn \y^rnoldtirn deJfitlaNo^yOj^fui imrnediate fna


'^Largitate injpir&vit in nobii

Item

in

Ex-

fejtmeniis
jlcinento

Nonpotuimus

inquic

ftxare h,u olea

monicis lalubribus. In Llavtcul.t iliud fcrio intiiendum Argentum, inquit, vivitm lulgare non pctefi ejie argentum vtviirn fhiUfo[horiim,ejiioct:n^ue artiftciopra:

donecab amico Vill-anovano edoceremttr, Item iiiTeuUimo : Armddii! Magifter rneus non ufus efl aUo fttrno auAmfe^Hsnn. Interca nemo negaverit plurimas ineptias per infciciam tcmporum.hbrariorum , invidorum Luilit fcripcis afliitas fuiirc, quas a nucleis fecernere curioii clf ,& in Magilf erio ignis probc fubafti.FortalTis & qu^dam ex R,iymundi Lul/ii de Terraga hominis inepti placicis &: germano Lallio pofterioris .ejufdem fcriptis, injiiria teanpofum fe fe immilcuere; id quod Aia']oricar,9 tamen LuUio vicio verti nullo modo debet.Qiiod ad fcicntiam Z'<//iJ inChemiafecrccioriattinet, nemo faciieipfum vicerit hiacfubtilitate ingenii,& fententiarum illuitrium ,dc incimis Artis myftcriis, co, ,
,

pareiur; ejuia vulgare tson potejr dctineri in tgne iiifi p^r aliud argentum 'vivtim corpcretim , ijuid fit caUdurn

& ficcum
digefitim
,

cr magis digefium.

^jt nosirmn
,

efi

rnagis

niinquam feparantttr , immo vcrtuntur fm:<lin puriim ri.etaUtiw irmno " Mediiinam tranfmutantem, Prxter ha:c Lulliana ,
cuifi jungitur vnlgare-t
,

qu.T in publico exllant, varia

Luiiiana circumferuntur
vejiigatto fecretcrtnn

adhuc A^fanu-Scripta inter leda mihi /kDivtni Raymundi LuUii, A^atri,

qus

rnoniutnSolti
gtdi

& Ltins,,
,

ClaVicttlafecreta

Liber
,

Ma-

l^^aturaUs, Liber de fecrctofalii tirin

Teftarnen-

pia,i!linc occulcandi

fe fe

calliditate

&

prxvari-

candi ftudio.

XXVI.
Q.i^cunque proce ffus Lul lianos , fecitutiir^ Jaxn Y^t^git ifTpraicipitTaTn ulqliamTiiim magisTruftratur

tum ,iJinera/ijim Lapid,irium; fed plura hinc inde audio dtlitefcere in Lirariis Eruditoium. Quod fi camtn ex mihi infpediis Manu-Scnptis judicium de reliquis fcrendum , qui ex tditis iibris Lullianis fau;e inhocjirgumcii>jionilifcitjex/Ki-'Sm^ ptts vjxfrud um colliget duratii rtim.

XXVII.
Marogritn prctiofa Petri Soni
Chrifli
, , ,

L cmbardi

anno

Ledore nr quanL.iinidc
,

paliii

aliguaiTdonfincerif^

fime loquTputabis

cum
,

nihil

planc veri fubfit:eche-

neidem quarris in alto mari, aciculam in ingenti meta fceni amilTam & camen fi inquiras follicitc
,

iVICCcXXX. in civTtite KTria: Po/e concinnata ab ovo quod dicitur progrcditur , & prolixe more Ariliotelico vericatem Artis Chemije
,

eft in illo

mari echeneis

cft

acicula

fed duce forille

tuniopus,ut ncmore

in

tanto aureus

ramus

inveuiatur. Pmind^jioirtaiTrverlji s Lullii inhafren -

per rariones non erubefcendas confirmat , atquc tuetur opufcu lum tyroni bns utile , incr^dulis in reftam viam redigendis p^nc_ne ceflaripm Id ta mcn exleftionehujus fcripti coUigere mihi videor,
;
.

dum. quam

{parfisjiincjnde^p^ixifund^
i

niui^onltlsjjjblerv a t onib us , p rjECej?lis. Injirojff xa illa LaiidisfTfjeorta pra xin_diverjis^cis aperit

fola theoria polliceri pocognitam fatis fuilTe huic Lombardo , verum, ciimhxc fcriberec nondum certa praxi ftabilitam.

Arcem,quantum quidem
tert:
,

^.

,^_iatis^intelligenter

fed in

adjunda

Pra.xi

mera

Voxejus

pag. mihi

DCCCXXXXIIL

T"ff7/;;

ia-

ferc obtrudic~putamina. In Tranfmutatione fy^nimx

//

^ry.
//

rcSe quidemprofirecur, materiam elTe animam metallicam,fed qui de fpiritu vini, & aliis, permifcec, omnia louge alio fenfii capienda. la_Codtcil lo multa egregie pracipic > qux alibi fruftra qu asras , multa

quit, tjiiod fcripfirmu, ftcutfecur.dum raiienem noHrtim, e~ expericmiam nondim cornpUiam perpendere pciuiTnus.

Nefcio cur (jabriel Plats Anglus peculiari fcripto omnia fere Lornbardi enervare > Sc in fuiriOs ver-

tere fatagat.

XXVIK'

Lib.
XXV
e^vicenm
flierit vetuftior ille
1

I.

Se6l.

I.
paretiir,

Suble<5t. II.
Si
,

4J
,

1.

( aliis Ali-Ibn-Tfina j Chemicw, Gve Arabs, feculi XI. /^criptor, five,

vis

anrem crJcinaiur y in terram ahit iscpntrnortuHs. Sequitiir Incertus quiddam dc Arte


illc

Chemica , non imperitns


nimJa circumfufiis,
fit
, ,

quidem ied
ejiis

caliginc

Ht credibilius, alius eo reccntior f ciiod

Gebrum^

licet

didio

probe larina
fenfus
,

fubinde alleget ) nobis hic hai:d magno habctur di(Id cercum , qua; de Arcaiiis Chemicis commentatus efl olere lucernam , & fatis prodere experreftum in his facris ingenium neque temere invenias alium in toto procedendi curprojcdione clariculo in materia , coloribus riiis ditrerentem , & ratiocinantem fubciiiiis, Epiflola tamen ylvicenna de Rc recta &c inter nubes vagatur, & caligine fua magis adeo turbac , quam inltruic vericatis avidum.
crimine.
,

immo
(ilii

polica
nihil

&

nitida. Liber Secretornm Cali

dis

lazichi ,eft profundi


fi

& recondiri
,

cui

camen

luminis afteras

parum

iiide lucis

efi

reportabis. hxpendi meretur illud ejnfdem ^// ex illis probatoribns , ejni Valeat duo , vel diverpi

conjun^ere , qtiortm centrafnnt diverfa , nijipofl converfionem nacurit eorumdem (jr mtttationem ptihflami*.
ica placitis

Merlini Allrgoria nihil habet , quod improbetur aliorum Philofophorum refpondet.

XXX
CUnaor BnccJM non
necelTariis
,

II.

XXIX.
foannes de Rupe fcida
.

lalfa t

a lienis

fed inftruit
ita clard

5'
'^

audor
;

fcripti de confeBio
,

v^na etiam

adjicit,

qu^ non
.

neveri

/apidii

qua

itur

Romano

fimillimum viam , , vidic , ut vero ad palatium Regis fed dum in Vicriolo , ejufquc fpiritu callide maceriam operis

ab aliis^definiun tur : di gnum fane oj;u fculum,quod yK> Curiofis faepe lcgat ur proberur Mulcos emcn-''''
-^/

&

magni collocat,aliaomnia animo concipicns, Can


didatis Artis magis adeoobeft,

daflet , ( nifi fibi faperenr ; illud ejufdem CorpM perfectitmin fua crafptte permanens rninimi virtutem
:

quam

prodeft in

vento tamen fornacis Philofophic^ non incommode ipfis gratificacur.Vix poft Lullium,quem iterum,
iterurjiq;

impfrfeElo

haberc poteft feparanditerramjulphnreuma comnajh cjr convertenai ipfum conitnift urn ad fuum
,

perfettam naturam

Item

fi

non fnbiiuiaveris dehue,

allegar.

Qu^ ^/^fm /V/^^w atcribuuntur

ideft, donecnuUMrnateriarcHmjitat ftces, erit anriim

jus

fcripca Chemica, ejufne fint ,an recentioris alicudubicarifoIet,qu6d vulgo y^/^frnlibrisreliquis

& argentum inde


craiTi

bic hicerpretem Parvi

t-iic mirari fuchritm. Hic veniens oh/ci,ritm. Aori:oh, qui ex una libra

Qiiam ut nos hic controverfiam mittamus,id putamus fatis conftare fcripca hsc ingenii macuri elTe nec dedecere acucum Philofophum videmus eum in citationibus optimorum
iion focientur.
,
:

fubjeSi

afferit fe ultra

odo undas purav&

fcriptorum ica verfatum in tabulse fmaragdini explicatione itafolertem, ut de fcientia ejus Che,

mica iion nifi optime fperare liceat. Inter alia, vox ejus QHoi^U rebum tan de m inveni , non ex mea fcjentig , led-exjpi ritiis fa nSli gralia. Id tamen
:
.

prsparats materixpofle elicerc , Scn/^/tm/i autem Clangoris BuccinA vix drachmas duas. Veiba CLmgoris hxc funt Ex integra libra menfirui vi^ mcdiiim lothonem hahebis , cjui facit ad lin^uram. Sed nimirum /nterpres JgricoU de miner.i faturni difium explicat , Clangor aut em in liquorem alium nobiliorem digicum intendit.
:

XXXIII.
Thefaurus Philo/ophia

lion inHciandum , opufcula hfc, quse Alberto (\moque actribuuntur Alk_ymia , Concordantta Phtlofophormn compofitum de compofitis fecretorwn opiu &c, nondum iniciatis ob folcnnes tenebras , parum
, ,

Anonymi

liber cla flicus

/>

eft.L& a fun damentis pandere myft e ria artis laho - ^/ rat ^quantiim^ quid em religio Chemica indulget. r

S^cISale
hgcntiiis
;

alli ispiSEparationis

fecretum aperitjjiha-

fr4<j
"

profutura.

cumque memor facramcnti necede

XXX.
a quocunque tandem compofitum , veftigia fequitu r veracium Philofophorum non impari grelTu , multam tamen etiam arenam fine calce admifcet ti ec lea^etum Artis
,
.

Rofarium Philofophoru m

beac quscdam abrumpere , mutiiare alia , fubjicit ingenue: Sic ea transponunt , ejuA jlultis pandere nolum. Cymbalum aureum Anonymi , non Jnficetum fcriptum eft , fed nec pleni FobonTiamen. Alii pef ccrca intervalla ignem folent intendere iic in eo,

,/

nifi parcj(r'"i''

hoc

eft

Hplih^r inter apophthcgmata ejus Fia univerfa/is efifacilis, rara, particu-

&

^emjftatu A-princlpioad fijnenipeolurAt.Audiamus loquentem In omnibus inquic ,gr/idibu5ignis unus


:

larts diffiiilis

,& /alortofa.lzcm, Conceptio eft cum terra in nigrumfolvitur pu/verem,&' incipit aliquanturetiners^.

(fr tequa/is ejje

debet

talisfci/icet

ut materia tion ele-

lum de Mercuriofecum

Auftorem autem,
:

vetur ,/edin fnndo ^iiiejcat. Et id novum : /'endeat.t ait, v.u infummitate furni , <juo me/iUs ca/or circu-

cum

hcEC fcriberec
,

nondum
,

vidifle operis

dem argumento funt qux fequuntur


mquit
,

/^c

coroniomnia,

meat

noti

autem

tefta

aut cineri imponatur,


rr

XXXIV.
Aure/iaoccuita Phi/oJophnrjatLSenioris , opus pium
in theoria
,

tifcjue ad Leonem , definxi tamen ufque ad comp/ementum , licet non viderim ; laudanda ingenuitas. Qur de carbonibus juniperi adjicit , non luftinent exfpcdationem.

vidi in diehus noftris

autem hoc fcriptum Rofario Arnaldi pofterius , ex eo coIligas,qu6detiam Arn.ildum alIegct.Sf<ila Pht/ofophorum Anonymi varia monec fatis apte fed ubi ad nodum Gordium venitur conticefcit. Opui Mu/terum,ic Ludm puerorum minoris fiint momenti quam, ut cum nobilioribus Arcis Magiftris
Efl^e
, , ,

jn^r^xijanioriun di dis con gruunu^' iic ideo^uejyrones non mj urTa ad lcgendum \n- f/-^3 vilgrrj' araboIa ejufdem ing e niofa & per nebulam veritaris viam commonftr ans Unum hic audax Senioris promiflum ceniitur Ars hsc, inquit, X//. ho, :

ris

addifct

er oUidui ffatio in opus

ac ejfecium

dc

ducipoteft

Quin immo
:-

vel unica hora addifci poteft

fed odidui fpatio abfolvi operis coinplemcntunn quis credac pr^ccr unum illum Helveiit prnmonflratorem

conferri mereancur.

XXXI.
Correitio fatuorum
^tis_Arti s libellus

qui totam operationem inclufit triduo. Senior Zudtth Arabsnonfine acunine perfequitut
,

__^

Anonymi
non

fcripta

ut patet

poft itatem Villanovani,

inutilis eft

Can dida-

verum & f^pius Oedipo con, jeftore indiget, clari oromnibusdifl js cmsfigura il-

urgumentum fuum

//

prsceptionibus etiam tgregiis Jh_e^^novemA^M^ qua: fi penitus infpiciatur, , frequens. Inter quas enim illa: Su/phur vu/gi me- ^dTfe rtiurmyftcrlurn en ufikatxquimfenten tisiAaifl,-// fatiis efl extraneum , contrarium ^uia femper inris^^ vitria^

r^

&

fitit

,Qr denigrat

,^ corrur/ipit

quocunque modopra.

XXXV.

46
',

Bibliothecx Chemicse Curiofe


XXXV.
*"
'

Nor tljoni_Or'i''^l''
craufiic-

q""^^

'"

lingnam nerma-

item SajnueUjJkMili n n i Corifnifratiojnafla Solhjj^^lAtM AnonyConfiliurnComuon de " nes in Al^ymik,?i F.juldem^y4Ji^ymfi: cnmpl anenium . quorum^Jecundus ffii , in trcs difpeTcTtur libros , Confideruttones ten djris involut^junt , in Samuelts faiutamonitisque r.-rltantior^ll ut ratiombus Complernento fe expedit. Tjmni Ordipaulo clarius pcEnitcndi.fed^ tertiusnon liuj mju J'^"l!--'i--" rfeusrefcrtus;priinus&: ribuS rCri,CLUi> Ul JlllU3^l*J.tl --r. <. ~ <i/f magis quantum prob coniTcere licec, aUJr Wecu iido neutiquam par gj^ l2LbPJUiILlc^-\9'>5-5^ via Rcgia Scripfit procedit. principatu Edoardi ^profidai_jjcredejvd_fata^,^^^ IV. fuiire humanicacis quemnarratejus eft,&, uc Daul' opus Ipinofum // Jlare. Ltltum inter jpinoi , vere tonum tanquam ad fe produdtum a Ortolam Delvifio magni Pranica , ut paucis muka , tcnebricofum. fecreti immunem liberumuu6 Chemici confcium intelle, tenebras indudas five HortuUni itidem ob a fe demiferit , Delvifmrn aucem poftca capite du difficilis. truncatum fiiiire , de quo confulatur Stow in AnDich Alani nubila fiint , & proveftum requirunt nalibus. Sed de ThoviA l^orthoni fcripto ut & reAglica 'fzx ELiam^ Ashmole publi:atis. {t^XQm.Secretum jododGreveri fatis redo tramite liquis circainitia procedit ;eft tamen, cur fulpicer eum viwmxMmGotho^rido Chaueer , Monacho nigri> ,Carad complementum operis non pervenilfc, quid pentario Chamoc lomft/dio ,'2{obinjono GcVverOf enim perfcftionis materi^ jam prxparata: acccdec accuratius judicabunr, qui idiotirtlmorum linguas ex multis Antimonii floribus , quos largiter fupe- ejus quam cgo intelligentiorcs funt. Somma Daraddit ? Uc taceam , non videri, maceriam a (jreve- fimi ab Ashmole Anglice edita, cum jam ante in linguam larinam abicrint , illa & mihi exprinmnt fenro ante conjundionem legitime purgatam eflc.Coytentiam,eire elaex artc Vtfionem Dar/ientt ( ita interpretor 'Daprudenter, & reciorium Richjiaii- Angln^' Dreams) alienagenus ftin bene concepcam & fecundum prsintcrmifta Tjoifltum efl: fed itaut per ccpta Artis legitime fcntentiamadvocadifpofitam Rofarinm autcm profanuarceatur. Unicamejus digiiam: Anglt eire quidcm obfcuriori filo contexD^nftnmi profunda mcdicatione re hnc non piget.ut cum fcd non fin e evidentibus_hinc inde magna; ^]erctirinscruim,\\\(\\.\\K.,difoivi' corfora, &reArtis veftigii s. Imprimis unum 'Daulhnio cxcidi c/ .^.^^^ dttcit ea tnprimam maiertam ,jed tJ^tercurtuscorpodifiitjm , quod multisaliorupT fenrenriispraeferen-// iS cruditmsm propter enim non efi vum hoc facere potefi ex "aum ett terrd alba hahuit prima in , tjuod fui fnlphttrii , Thom iy>quinat i etiam locum incer Chemicos quA ctnn acju.i clara.failtts efi iniiio quia ilb-.d crudttm femper appetit corrodere, -juod fu natur^ viciniui efl. inoulgenc nonnuUi actribuitur eidem libellus,qui Sed tJ^ercurtHS corporum faccre id nonpoiesi quia Secreta Alkjfrni^ infcribitur; itcm alius. de fe, Efentia tJH ineraliu-m^. Quicquid horum iic , ipfa per congeiaiionem iiludcrudumfulphitr c^uod antea in hfc fcrip ta nonjimc magni momenci , immo indiideonon corrodit iUofiiit, efi aiteraium in natura, gna cam nobili Audore & caligineobfepta Agnofunius vis nonficiit primum , nec ferattim aperit ,fed cic camcn , quisquis eft ille Thomas , fe regulas Armanat in aitum .iicet fint flutlualtter con^unUa. tis ab Alberta traditas feSatum. Ec mox Se^uefiLj apAiagnu-,-,L. diu inquic Diviim jam , i^Hjertum tJMa, // Georgii RiplM XII. /'flr/<^ublicum magni gi^rum actace germance meum-, quod cum utriulque : id pa^jplau^m_con{ecutjunt. tanquam rum ftylpjta Thomas AtjutnM convenic obiit enim nam anno quidemmerito & /r Opcris janitrices hoc efti Chrifti MCCLXXIV, & fyitberiM tJHagnus dc// tempcrato apertz funt', ut prffdettinacum r ..^^, -^.^ j ._ Petavii mum anno MCCLXXX, dithculi er.adr fecundum non calculedorem /racce ncum , piumgue lum Centauro ^' ergo illotis quomodo Thamas appellare potueric manibus , aucem irruenti "naTrtant , opponant modeftc obicem. Intelligeretur etiam Albertum (licet antea Magilfrumfuum ^Divum^t vulgo mpl^us , ficradu continuo proccfium fuum non fatis alTequor. Opufculum loannis nJr^/ehung obfcuri nominis eft & luce optata defticucum. profequeretur, nunc, more Gf^ri fpargit variislo& in favos Itipare Neque alicer cenfcndum de Epiiloia Anionii de Abcis mella fua , qusc jungere hatta , de fohanne Belyz^ , Joanne de Lafnioro de circumfpefti eft. Inter prima Artis centamenca cru
,
' .

nicam

&

XXXVI.

XXXIX.

>

&

&

XXXVII.

vw

tinentur Q.z\-\di\diZX.\\^\i^Ripid : Lapisnoflereflvapor potentialis metrJli: invifibile ^rofe^h efl hoc menflruum , tjuan<juam cuin fecunda aqua Philofophtca apparere poiefl forma a<^ux clar<z. Floruic Rtpixits

clave Sapienti* Alphonfl , & fimilibus. IS^atiiralts Philofophia magni Lapidis Jo. Saigner magis adhuc exerrat , uc cujus opus ex fale communi varie foluto , divexato proccdit , idquod a fontibus An-

&

eidemque anno Chrifti MCCCCLXXVII.opus hoc dcdicavic ; artem didicic non a LuHio, licec eum quandoque allegec, non a Cremero de quo omnia incerca , fed ut ipfe

Edoardo

V. regnante

tiquorum Philofophorum alienum

eft.

X
^

L.
,

Fg/y<&)

aurjum-,
ibi

ica

dittum Rorfarchi anno Chri,

fti

MDXCIX.

imprefliim fcatet nuis

&jmpoftu-

agnofcic

fecretum

in iongincjuii

regionibus didici,
efi.

S^-^ Qv^x

cqncreditttrn j^;_ mihi indignnDimittitus incercclleric , opinor , uc Divinitus ,

Ita

Camen

Deo

volence,

Magirtriopcra;idquodperfuadere vidcrur didum ipfius alibi pronunciacum ubi hoc meus DoUor,m,
.-

Simiiiratione in Codi.illo Lul, mibi oflendit lius proficecur fe Divina infpiratione artem edo" in codem libro ita fe expliquit

dum & nihilominus


;

cac

ut

non immediate

fcd mediante Villanova,

no gelf um id elVe agnofcat. Cztcra fcripta qui RifUo attribuuntur , & in Germania leguntur imprella vel RipUum r\on fatcntur Audorem, vel ab codcm nondum veris myfleriis initiato profeSta
func.

Saiamon Trifmofin five cx propria Enchirefi , five ex icinerum fuorum curriculo in unum compegic,omnia,fi uc jaceuc ,incelligcnda , fpiranC inepcias. Nec fere alicer de Wier.o?0''*iXrMii-PBlcejTibusjencicndum.Nec fuccedic augmentum Trithemiiih'\dem{igx\3iliix\^,ut nccTttinnm BarthoI.Korndorjferi. Speculim Vlrici PoyfelU pedem iuto etFcrt, & fupra ccEteros aliquid conatur ; Qc_^JDialogui PhilofqphU. Qiii ex Rogerio Bacone eidem Operi anncduncur, non concemncnda funt , eorundem tamen non cam verba, quamfenfus fpc(5landus.

XLI.
^pion yfius Zach ariu: Galius varios errores fuos recenfec acque poft eos in portum vericatis fe
,

XXXVIII

Circa aEtatem RipUi prodiit in hoc genere Thar

perveniire aireverat

dignus

cui ia

hocncggcio
Eabeatur

Lib.
faabea t ur fides
,

I.

Se6t.

I.

Subfe6t. 1 1.

47
&

dodte verfetur , articulum tainen illam dc fccreto Arcis ita necellarium ibidcm prsEterit, utililTimas ad prxparationis elementa monitiones filcntio involvic , de quibus in Epifiola hinc inde , admottitos VotOy prmsdiofos (tmatores, inquir, rogo yuam operari indpiant , uc omnibus dMis quit cirra liccc fatis parce commentatur id ag i^t tamen ut eperattones in compojitiorie necejfari^ , verfanttir , ^rovedtiores facile allequ antu r, quo metam ii\tend ar. Tyroncs id hic aflcq uuntur , ut a Ipuriis tollatis qufibi >/iuino contradiccre videbuntur Magiitrisdifcanr.Trevifani exemplo^bftiuercfor- // Anigmatum a^uivocationibus, id. gtnus aliis, animttm ruuam ramen ope randi feliciter . neceHi; eftJHu- /^^ adeo refolutum atcjue liberwn habeant, ut videant^, ac inteHigant , non nifi meras ejje concordantiM , non rianub.alii^. X L V. diverforum,fed vario modo prolaiorum in Hnutn er eunBafiliHs FalentinHs ,^taeAi&in\ ordinis Monachus, dem Jenfum. ti&c e^ umca via cognofcendii veritanotilTimus fcriptor hodie fed qui diu a morte fua tii in hac ,^rte prsferttm. Fatet ur 3.utsm_^>io nyf'us doctis tandem cocpit innotefcere , aperta Zachirjui leftio in ex redudunxgfl e re(^am viam ceu / / & Cjdicillo Ejusdem , collatis perhibent per iftum fulminis columna Templi / f ne Teflamenti Lullii qu am ZH//tw vicinus morti fcr igljt Erffurtenfis, in cujus medio dilFrafto fcriptumejus // ^JD Epil tola haftenus deiituerat Sed & ha;c , utcunque in vul// Regi Roberto , &c. gus etiam typorum minifterio fparfa , nuHius cerXLII. ti nitunriiraii^oriraie. Scriptumjpiu m oipnibus e Nicolai F lam^Hl fcientia Chemica adverfis fere germanum ve regue anrenm a-ftimam- vccertatur fenteatiis. Qui Chcmici profertione funt rum enim vero neque duodecim ejus claves Parifiis oftendunt figuras ad fcpulchrum ejus hieacentfecundum liter am , cuiquani hadtcnus ( quanroglyphicas , quibus Artem totam fuccinde intum conftat ) fervierunt_ad intranduin Regis palaclufam volunt;quiab his didident, omniaaliadc tiumj neque illa , q us itjtfajid:e commcntatur de corrafis divitiis ejus congcrunr, de quibus pluribus Vitrio lo,deq; particularibus ceu vocanjjgueijiquatn agit celeberrimus eJ*/o'fco/xin ^j/?o/<ide metallorum tranrmutatione ; ego remin medio relin- .OEtatji adftitu erunt meta: uccunque tocies facra^ quo. /. tyiureJio_tyHg^reUo , licet non humilli- mcnti religionc fidem fuam de veritare obftringar. mi fpiritus carmine Arcem exponat, paruni i nJus Ego.quanrum ex omnibus colligere licct vcrum J acris tribuendum ex ifiimo . quia parum fcientix nihilominus Artificem puto fmlTe Bafiliu!^ led velab cditoribus caftratum, vel qux de balneopnejus ChemicjE defert LiliHs Gyraldm & alii populares ejus quibus vel facie , vel fama erat cogni- gilum, quique de vitriolo inculcat alio longc len-

cutnScJa^ient^er itLQpere Tuo . ad morem Anciguorum verretur j& rngnitis efticacir "bus Candidatos a. lapfa &^rrore pr^muniat. Stu-

ter

&

&

&

tilTimus.

Certum quoque

eil

Leonem

X. Pontifiirri-

fu

intelligenda,
ca:tero
,

cem Romanum, librum hunc fibidedicatum


fiile ,

De

quam prima fronte promictiintf nemo dubitat Baflium aetatem inter

laborem ejus inanem crumena vacua ad ylugurellum remifsa inftituilfe compenfare , addito mordaci difterio , nihil illi qui hanc Artem calleret deelfe prxter crumenam , c^etera de fuo pofle
fubminiftrare.

&

experimenta confumpfilfc ; fcd experti itidem notarunta fcriptis ejufdem, qualia hodie dodis cxponuntur,parum in magno oper e prxfidii pofte cxjpe.drari. Quin & nonnuUi mihi famiiiares viri dodi,& enchirifeos Chemicae gnari fttriolum ad men-

/^

XLIU.
IfaacHi Hollan dui quis fueritj^^uando prascise vi-

tem

Baplii cxquifitillima diligentia evifcerarunt

fine ullo

emolumento.

xerit obfcurum

eft;
,

funt qui exiltiment

Taracelfi pleraque ipfi dcberi fed incerto itidem rumore


jilano

XLVL
:

juniorem tamen
conficitur
,

, ex eo advocat in teftimonia. Opjraeja^jnineraiiajcatcnt proceffibus , fed ambiguis , & ex uibus nihil certi ,e tiam q

efie

&

ViU^anovano

Tehophrafius Paracelsus p roavornm itate celebris> famam , quam medicandi dexceritate acquifivit

quod utrumque

in fcripto fuo

mordaci

in Medicos dicacitate aut corrupit , auc fane imminuit. ;:^vn7nnnmu>g peritum fuiiTe ne quidcm inimici ipfius rotunde fultinent ncgare ,

&

po ftjnultos labores
bus
//
<

colligere licet. ita ex labori.

in labores
,

tamen

creduium ryronem invitant quando minimc crcditu r ubi veram


,

Eft
ali-

/
>

^uam
,

^'

r-f

> operi magno neceirari arrrinTpergit fententiam , ( eg & id adeo raro , ut deprehendi nifi ab eo qui aliu nde Jumen accep[t , nequeat. Col/o^mum Bejeri cumfpiritu Mercurii habet, quod abhorreas, fi quidem veram refert hiftoriam habet quod inftruat fi Aufior fub velo fabuljc veritatcm
;

inftituit patefacere.

Qug

lub

nomine Lamffringii

circumferuntur
iententiis

refpondent quidem Antiquorum fed fccretum Artis oblivione facra fe,

peliun t.

XLIV.

domelticus eius aliigue oculatos fe teftes fuiffe peihibent . de quo plura in Opere meo adverftis Conringium^. Et fanc hofpitem omnino efte oportet in \ciiionQ Paracelfi , qui inficiari fuftinebir, multa ipfum , & variis in locis de hoc Arcano difteruiile. Agnofcit quidem femel atque iterum Lapidem ab aliisdefcriptum fibi ignotum efle , Ced rurfus alibi fcientiam fuam in hoc genere prxdicat, & proccdendi mod u m Hbro de Fexatione Alkymiflarion^ , atque alibi proponit , licet fatis fuo piore tefte , ut funt ejus profeffionis magiftri ad fimulandum dilTimulanduinque in eodem fere ludo edodi , & ideo in fcribendo , poUicendoque lubrici , ut Ci dum adhuc in vivis funt premantur d
,

Operinus

^
iu5
li

Bernhard usTrevjfanus magni nominjs Chemi& fine controver (ia_abfoIutus difciplinae hu, ,
f"

potentiori

idum

fecurius eludant.

Nolim interea

^/

iicet
]

extremo fenio poft


fioruit

infinita

laborum
Chrifti

fpondere cuiq uam. fore^ ut ex ledione Paracelfi '/ ad cxfp eflaiampe r veniat m eram quod ipfe pa {//'^.
,

inania

magifter

circa

annum

'"''

Th: Bononienfi , Caroetiam ; cui /-'4-LaQ_arcano epillo lam fcripfi t,proiixam illam, < & folidis incumbentem fundam entisii^amhodieque Curinfi jSf-rf)<g Trg-ui/ggfjTj^g longe priefe j^uat^ merito ; nam licet & in/i;ri/7/pyoprudenfamiliaris

MCCCLXXXX,

VIII. Gallorum Regis Archiatro

XLVII.
(-

^ichael Sendivopiu s

( five is

Audor

eft

2\^tt

&

Lumtnis Chemici, five Sethonius Scotus , qncm Gcrmani 5^/^ vocant non niulcum refert)_JiiteT s^rti buj us fcri ptores omnium h adenus^ claftice ~~~*
.s

"

judicio

48
fuum commentis,

Bibliothecx Chemicse Curlofae


(

nidicio foletniimerari. Auftoringenuus

quancum
.
.

Philofophorum pcrmictic religio .

)^ line procef.

^"

^^entiam

fuaro

fine invetfislubricifq, verbisjena^^ejiens; in paraboli etiam liberior,


.-

//&

nrnp|or_yeritaci fed ne quid diCTimulemus ,Jn nilalngenuitatis imagine calUdus. & alio vertens

caiamum,

alio

mentem; a^eout qui

prelTius, fecun-

^
r/

literam ipfum feguuntur, facilA abri^i Alkyjnd&viz. Dialoius ejiis intcr Mercurium priain fed blandicur , miftam , lepore fuo & jocis Exftac &J7'Mflrfexplicat. cipe nodononfe fatis ms SendiVQgii de/itlpbure Philofophorum , non isjper-

dum

poffmt

cant] communis fama collocat. Laudant dodli in hoc genere qerh. T)ornettm,Penotum, Lil>avtum,6A Jionem Dulcem , Kelleum Anglum Edm. Deanum-> , Dienhejmium , Lanrentium Venturam Barnardufn.', Lagneurnj , aliofque ejus census plures , ut ftrenuos inquifitores , & diuturnos Pfyches noftra: procos, fed 'ut Magiftros nequaquam. Dorneus in fuo ^rio/oinfruduose confenuit /?<r'<^M.'', cum
,
,

&

tandem fciret (e nihil adeo fcire hortatur PhiloChemicos ut ^uamprimkm lapidem invenerint, cam
,
,

Principi Mauricio
ofFerrent
,

fcilicet

ordinibus General. Belgii egregic memor Philofophici

&

lm(aorieAritjis^ fed tamen

ut cx certis liquec
ajctribuendus.

facramenti. Penotus etiam nofocomio

Helvetico

f/

nequaquam "mdicnsTs^endivojto '

immortuus

XLVIII.

Nicolaus Niger Happeltus , auctor Cheiragogiii. tielianx. , icem DifcjUifitionis de Helta ny^rtifla plus ex diligenti librorum leftione vilus
eft.

a lacoho Bohm tantopere commendatum incerto Auttore experitur doftorum judicia. Ipfe Scriptor Adeptorum [ ceu vocant ] clarti fe adfcribit, mukufque eft in limo laudando de quo ita erum,
,

eft fapuilfe,

quam

ex Vulcani ergafterio

in experimcnta adducit de iMercurio fcrri

unde qux ,plumoculati

bique omnia irrita funt ncc in Magiftri fidera ullam inveniunc.


, ,

manu

pit.

ihuj^ Du 0.ii)rt /'(So Hif

Dm
t>\x

Xhm
warhcl)

aiicf?

^cfan^j ^cr^

LL
AureumJ^eJlus GuiL Mtnnens , purofpeculatori probarrpbteft , blan ditur que in_exj>erris^;Jed cjui veracium i^nimrijudicja^onfuhint , rident jjmnia alia, facileque inrelliguntur ca , qux in Rore majali , meteoris delitefcunt , non efle ejus acuminis , vivacitatis, uc metallorum penetralia ineredi, auciniis cum fruftu durare poffint. Et ,, 1. . ^ ^ r tarocn Mennensc\ facris ex profanis multaag=". o r . gerat fpeciosc colorat , uc graciam opmioni

trciOer

'^am.

limo potefl aurttm conItem : etiam ex /lercore^ , vulgarem intelligac limum tamen ficere^. Quod fi (^ id quod vix crediderim ) procul vero abeft. Et

&

-^

/^

1/

a gnofcJLbaud dubie cekbgxr. ClauJfm^mUILS^ felitentid hgfit procefsus fui imbecillitarem 3^m ^7" T ^ 7? u r^ ^r^r,>-;k.,o In proceffu operis & colonbus ie conlequentibus ,.^ ,^. r, , ^ ,^.,., tyiquar X ^,.^ de ineandis hdeliter occupatur ftudiose uuiuat uwii.i^-ou i t.

&

rinjrL.

& errores
,

commilVos ita pere non fit neceftum.


ligens

operando per imprudentiam ftudet emendare ut de novo inciin


,

&

fujE

concilet. Dn._Nuyftment
univerfalf, cujus

Whxo, ds verofal^

ChryJippM Fannianus , dife ex purgaco pofife folem vulgari plumbo , icem ex cinnabari Conatur expertus. elicere , an cum fruftu viderit falis cuope metamorphofin autcro perfuadere de nihilo non ut quod procurari jufdam fufilis ; efle opormetallicx naturs illun eft , ita falem tet, alioquin hebefcet visejus, nec metalla conftanter ingredietur. Ex Magiftris autem Artis efte huncFannianum, nullum ex fcripto ipfo judicium
lo.

Philofophorum mulca hinc inde difputat de fptritu

& eruditusfcripcor agnofcic


,

Mundi
re
,

radicem inveitigac inae,

fed minisiubtiliter in a^re^^ifcaULrjL-eui^^

Natura pedihus quafi noftris fubjecerit quojijlle^ gxjublimij nfticuic caprare Menciuncur talia ve ritatis fpeciem , prasfertim apud fimplices contemplatores, fed ubi ad praxin ventum eft fperantem ludificantur. Licetenim non male dicantur radices
.

metaliorum voiitare in aere^


re in terra
,

corpora eorum ejuiefce-

eft.

XLIX.
Elucidarius Chri(lophori_X^rifienfts inter generalia fe

proxinu tamen mctallorum femina e tellure eruenda funt , ciim remoca non unius Ncftoris aEtate in proxima vcrtantur.

LIL
Henricus Conrad de Igne Magorum deque variis ignium generibus jufto opere commentatur, fed mirum , quod verum illum Philofcphorum igncm neverbo quidem atcingat,& nihilominus in aliis cenfendis prolixus t^.t ndre ai Goldmaye,

lucis

Antiquorumprajccptacontiriet und e parum a ccede t tyron ibus; Minus adhuc ex /r, ,

qui noneft nifijarrago^x vanw Jcriptoribus fine magno deleftu conlarcinata praecipue exfratribM Rifci. Crucis , unde promifta madario "Srotofferi
gnifica exfculpes pra^tereaque nihil. Luca^ Rodar-

rus

Harmoniaro Chemicam
,

digclTit

fed qua:

non

^riusi\&.o nomine ita appcllatus, ante hos cenlum annos de folHnone Philofophtca fcripfit , non inficete quidem , fed nec Antiquis Philofophis per omnia coogruencer. Vulc enim menftruum Philofophicuro per vegecabilia reddi forcius vulc circa fine.T? opcris, alia via incedendum, quam optimus quifque hadenus incetTit. De co<ftione, & ponderibus fic fatis examulTim loquitur. Verfus ejusrotundi funt , & ita compte diferti , ut ab iroperitioribus cenferinon difficulter potTmc omni exparce
;

ex variis Chemicotum fcriptis colledia qucc ciim plures Lapides Philofophicos, eorumque parandi moduro edocere fuftineat , ne unum quidem rede & ex difciplina proeft nifi iiidigefta farrago

fcquitur.

LIIL
Manifeftatio MajeftatisDivini
(

-Offffibaruna
putatut

@dtf ltcr?er
tygidius

OJ^aicffaf )

cujus

AuSor

(^mtiniinn / verfatur toto opere, eoquc fatis prolixo in explicandis tribus prioribus
verficulis capitis primi
fe

veraces.

Gcnefeos

in

quo dum

fc

//

.7 ^*^r^

L. ^ec _Io_^Picus_Jilkmdul_miii fcriptum eruditum de m fpedant, iftuc qu.c Auro reliquit , naturam ejus , & in illo Opere vaiia alia quia Sed jionddcendat. magno appacx Auaoribus & proprio ingcnio Thcologorum non fcholis caque in in ingcruntur Arl^guejrieretjiLty^rQjiibus ratu declarans , ^andidatorum tolcranda ncmini _jifum, egatur ubique eum Poft , t_eni__Brimum i ntroducendis.
,

muItaJiinc inde Chemica inlperg it de /l ea inconvenien-/ '^'*^ metamorphofi me tallorum ethodunnLJpecialifgr ter ; licet ad ipfam praxeos

exercet

//

7^heobaldus-ab Hoghelande^ , qui de difficultatibus Chemii, ex fua, aliorumque experientia ncrvose dincrit. .NcutruDi tamen inter t^deptot [ juos vo-

ejus diuturnum fu aferim. Idem^proponendumefto^

judicium de O/Tgrg^ /<tc. go/>weJ7Philofophi ut vocan tTTeutonicif^quod Myjterit*>n^ ma gnum^


,

~~

inicnbituc

Lib.
jnfcribjrjir
,

I.

Sct.

I.

Subfe6t. II.

49

ubi de Chemicis varia hinc inde inciilcat t fed opinor . ex jiuda ContejnoIadaQe; nam in praxi minus peritum fuilTc, vel id judicio fucrit

quod in Epi(}olk ad AwicMjn, excusa Amftclredami apud Betke, refpondet cuidam difcipulo fuo pu,

tare fe integros fex requiri annos ad opns ab initio ad finem ufque abfolvendum.

Sendivogii latere amat ) Secretarius quondam Ri% Baronis Cronfternii , mihi tota hyeme anni D C LV I /. adfait , atque in familiari converfatione falius elt fibi eadem ^JMann-Scripta parvi Agricolx, hoc e(t, fohanms Grafiei, five Chorialajfei ab amico Livono conceffa, & faepe lefta effejimmo

Nec adhuc con-

dcfcripta

iieque dubirare fe de procelluum vc-

ftat,quenquam ex ledione
mii

five

^uetmannifCive Boh-

ad intimaartis

pervafiffe.

LIV.
/ohannes Thornburg
nia
,

Epifcopus Vigornienfis
componendo

in

Chemicis , m quo

librum fcripfic.tituloi^N^t/jr/j^^MfV, owita ordicur. Quijc^nis in


ali^itid vidt
l'hi-

/efophortim lapide
htto incipiat,

&

ad ad ornnia , per ahcjnidprogrediatur,


,

pewenire^, A ni-

Operis ChortoUffeani haud aliam effe quam mineram Sacurni e Mifnia apcius hauricndam, fibi autem hadenus nullam fuilTe occafionem experiundi ( ut erat fane id temporis in ergalterio ignium plane hofpes ) eoque feftinare in Belgium ut vericacem Manu -Scripii oculacis manibus periclitetur. Qiud multis.^^venit
,
,
,

ntarc

materiam autem

Scriptum

, adeo ut Auftorem in via Relicet fortaffis ad non dubitem complementum praxeos non licuerit perveoire , Caufam ipfe eloquatur Islejno amem j^tcff;,inquit, pojie me Philofophorum lapide^n-, tx ftriptis meis

pium eft appofite diftindum

&

racionibus Philolophicis

Amfielredamum varia ibi fcripca edic tanquam germanidimus Adeptus defale Philofophorum, icena
,

Luctrnamflis
;

Philofophici

Sic.

affumpto

filii

Sen-

gii anibulade

divogii ticulo ubi quidem pie, & fubinde Antiquis fapiencibus conveniencer iiicedit.verum an ciim illa

fcripcaedercc.vere fueric Adeptus.dubicareme no diffimulo , non modo quianuper antedocimaliam

componer^.

Nomen

ceret fapientijfuno

non arrogo tantum fed fi plapotentipmoj^ Regi nojlro facoho


;

( quo regnante

florebat
>

gratiose

filits

philofophia

non ohflante ftatuto contra auri muhiplicationem edito , tentarent procul dubio boni

veniam

indnlgeriLj

Viri adhuc fub filentio fecrettores

an ftieniia

eorurrt->

refponderet rei veritati

aut rei veritasfuperaretfci-

emiam^.

Unam
fcio
,
,

hic fententiam ejus allcgare libet,

qu^ haud
,

babtle videtur

inquit

Proan omnibus fe probatura fit maleterrd quhd vifcera pofi ,


:

di^ionem pro perfeilis


tnetalla plerumj^
quodfilii

tjnperfeda, dr

producebant.

profnis leprofa Nej^ enim opinor


,

Adam
,

niji propter

peccattm Patris
,

ttncjuam

mecallicam plane ignorabat , fcd pra.'cipue ob duas caufas in fcripcis ipfius adhuc obvias quarum una eft quod tradat materiatn magni Opcrts initio dulcem efie (dc hoc Saturnimineram indicat^ afitra quod fcribat , crudum adhuc fpiriium tingere ficet fugdii colore^: qux duo Antiquorum materis non congruunc. Harprechtum aucem illa haufiffe cx fci-ipzis parvi AgricoU ve\ id argumenco fuerit, quod hic in Aperta fua arca : Pojfum, inquit ffiriiM ex metallis ( aut ex minera ) corporaltter elicito, momento tingerc cuprum in aurum^ fed non conftanter. 4. Particulare ( ccu vocant ) parvi AgriccU eciam fuospatitur manes; licet enim ex minera Satur: , ; , , ,

eguijjent velfiajinopro candelabro

fibui

eijtii

vel cupropro lebete


non magis

vel ferro pro calvel plumbo pro tedupeccatttm eguifiet

ni
ci
l3e

peculiari eliciatur per fpiritum falis


,

armonia-

tindura viridis
viridi (

ut refpondeac Agricol^ inceru-

ra domus

quam

nnie

^cn gruncn
,

untcr^Uif

nihil

Adam ficuumfoUis.

Prjecipue ledori fuo ad initia

de excorquecur

quod

in cineritio

ramen inultimum iguis

mum

Artis pleniiis imbibenda commendat capuc deciSatmelis Otreb Britanni , quod & ipfum videtur ab initiato compoficum fuiffe , licet omnia
alia vulgaris oculus

fupplicium fine fuga cxfpedec.

LV!. Arcanum Hermeticii Philofop}m_cptu editum ab


,

ibidem inveniat.

LV.
f (cm Unb gro^ Q3nnf fj Aadior Aperta arcs, arcani artificiofijfimijplenfq^ix^limatur in Chemla fummus Artifex ; fed qu^ mihi de eo dubitandi anfam praebuere harc fere funt i. Si ex minera Saturni vulgaris.aut Antimonii. etiam prjeftantiilima , ( quo videtur inclinare ) materiam magni operiselicere fatagit, non fequitur veftigia Antlquorum, adeoque extra oleas, haud dubic, cvagatur , i. Ex epiftola hujus ^gricoU ad Erneftum , Eleftorem Colonias fatis evidens eft , ipfum ne tum quidem ex propria confeffione , ultra primam materis ver^ prjeparationem. proceffilfa Scri(
j:

Parvfu yfgricola

penes nos unda Tagi , fe recondit , crediturque Senator Parlamenti 1 olofani Donjanus EJhagnet , id enim nomen ex fuperiori
fub his verbis
,

eo ,'qui

anigmace

haftenus legerim, grudencifn mc ,can^diffime(^u e cjuantum permitcic taciturnitas imperata Philofophis ) in arcano
elicicur,
(

omnium quos

//
/1

///^2
//
11

hoc argum entoverfatur , nullis diverticulis. nullis ambagibus leftori illudens Ucrum aucem Efi>agnet ipfe auftor fueric hujus fcripti, an editor tancum, in ambiguo eft, dubicantque Gallorum curiofi, qui.

^X

bus Effagnet

facis

fuperque innotuerat. Id inficiari

ncfas.filium EsJ>agneti{ci\ions,8c ipfum Effagnetutn

ptam autemeffe hanc epiftolam

triennio toto poft

edicam Apertam Arcam-. mihi aiTerevanterconcredidic Amftelredami Dn. Rafchtu; , & ipfe in areni Chemica vecus & exercitatus gladiator. Im-

nomine, jatn tum annorum circicer fexaginca.itidem Senatorem Tolofanum ( ut olim pacer ) mihiannofeculi labencis fexagefimo quarto familiari converfatione notum fuiffe virum probum, eruditum , Chemicum ,& uni Lullio addidiffimum quo nemo mortalium opinor , LulUum fidelius excuffe, ,

mo

ut in eodem articulo perfiftamus , poffeflbr tJ^fanu-Scriptorum veriffimorum hujus ^ylgricoU ,

rat,

quod

in

eo

folo toto fcienciam


,

licefcere affeveraret

ideoque nullo

Chemicam dealio Chemiqo

natione Livonus, qui jam ab annis triginca


fcribit in iiJffyfierio occult^

uc

Natur^ ) totum Opus cognicidimum habet.agnofcit ibidem fe Mercurium univerfalem tantum adhuc obtinuiffc nondum tamen ad opcatum finem perdudum. Ficrine poffe credibile eft uc aliquis de tota prxparatione fecuriffimus triglnra annis non ultra primas lineas progrediatur ? 3. hhannes Harprecht, ProfelToris Tubingenfis filius> qui fub nomine filii (
, ,

fcriptore foUicitum fe oftendic. Is a me privacim interrogatus, Paterne vere fuiffet Adeptttt.^^n fcri-

ptum
pater
,

fuperius publico expofuilfet

de fecundo
fuftinuit.

faffuseft,

primum antemafferere non


filentii

An

huic ftudio debiti , filio nihil revelaric, an certi niliil fcierit in fufpenfo relinquo. Quicquid horum fit , obftrinxit nihilominus

memor

Pater fibi^Curiofos ojTin^esJnfigiTi_benefi^iojL^^ librum hunc aureum publico afleruerir.

Tom.

//

'

1.

LVII.

JO

Bibliothecse
L V 1 1.

Chemicx
Philalethar
,

Curiofas
clanncis fcriptis
;

Sequitur alteriiis Galli fcriptum , Les_asHvreide DavidPlaitiscampy ) in quo Cliemica varia, Tratiatus de ty4uropoialjilt ,feumedicina univerfah.item
fcola Tranfmutatoria &c. Au(5tor Gallis plerifque fagacioribus non admodum probatur, ut jador niinuis ; mihijtamenjddetur non jrero^adXa^Idemititiere , fed in via media declinalfe ad avia , adeoque fperata Hefpcridum poma non decerpfilfc. Sed & alius Gallus mihi notus, Lfcrutator indefeiFus , vir muldovicus dit Bttijjon.
nihil fubolfecijfede
,

corum

familia accenlctur
,

te candidus

jam diu a tota Chemiautem prima fioningenueque difertus fcriptor; verum


eft

ubi nodus ille vulcanius dc Arcano Arttsoccnnit, gemtnoi Dianxcolnmbas oi\.e\\tit, d& c[mh\.\s\\odiQ(\\

ad ravim ufque difHdent Candidati , & quibus ignoratis totum a;drticium corruere necelle clt. Sed Sc
illa

tiquis,

per colu?nbui Diamvvd plena efl:txdio,ncc Animmo ncc ip^ Pbilnlethie, opinor,calcata j quod longe propior alia detur , Antiquis, & hodiernis Adeptis familiaris. Ubi autem illa primg^
,

tx ledionis , qui cum iiiicio famx de Anro pctabtli fcripiilVec, neque tamen in mirdendo luperaret alios Wcdentes , rogatus a me caufam reipondit , fe aurmn fuum/?o/<!ti7<; confecifle ex bra<5teoIis auri fpiritu terrsE arvorum nigerrims diflblutis, ex eoautem , obfervatum fibi elFe non adhibitum fuille legitimum menftruum , & hinc vim ejus medicam
,

&_abftr ufiirim g

operation!s~^kEra?7evafifti

^^js
der.

ie\iq\i3_Thila leth<t n on difticulterjfucce-

Lxr.
fohannes Segerus VVeidenfeld de fecretis Adeptoruin

hebetiorem deprehendi. Poft meliora, ceu fibi pollicebatur , edoftus d Duce Megapolitano in arcem Stinkenburg, ad experimenta Artis fua: edenda benevole invitatuf ubi, quoci fortaffis grandia proin carccre dcmum conmifilfet, nec priftaret
:

opus pradicum nuper concinnavit, & illud magna; induftria: ledionifque omnino variar argumentum. Decretum illi lioc fcripto oinnes veros Chemicos in fpeciem diffidentes redigerc in concordiam; at.iue ideo omnuim procelliis etiam prima fronte pugnantes approbat , tanquam veros,
, ,

dummodo

tabuir.

LVIIT
Tutnba
Gallice
,

in illis aliquid Ipiritiisvini Lulliani vel tacite, vel explicite reperiacur creditque nuUum
;

adeo dari proceflum


,

pattf ertatii Philofophi incogniti

edita

43.'

linguam Germanicam verfa nuncupata ) Audorem fa( D;if_^UiibJiXiiniillt Gallum, qui cumHafcquitem y^rr(?mof?, tetur mx ad dies aliquot,apud me viveret poft varia ^ ]in Orif-nM" irinpra fecretum fuum, qua erac humaego <^itate mihi benigne comm imjcayit , quod invidebo.Nimirummftitutum ejus // hic publico non
fed

mox

in

&

quo is non delicelcat vel ftib proprio, vel alieno nomine.Scd uc hic ipfi concefleris ( quod tamen vix ferenc delicatius judicantes) nufquam docet, quid fit fpiritus ille vini Lullianus quo genio incalefcat , ex qua progetminetradice, ut proinde quam diu hoc ignotum eft,menftruum quoque vere univerfale ignorari necefle fit. Quin & difficile eft creditu, fpiruum illum viui Lullianum innoxie permifceri tot aquis
,

in

//
//

hoc

libro eft
,

tam diu Mercurium vulgi cum auro- fortibus.Regiis ,tot


jndicio

lixiviis,falfis

acidis, ut nihil
.

/*.

l(

// //

/*'
II
II II //

totiesiterum inde deftillando evocare, donec tota auri malfa evadat levis, fpongiofa, irreducibilis , & fplendore omni cafla cui tum aftundic ( mihi enim clavem charaderum fuorum alias
fubigere
.

deintegritatc fua deperdat.

C ircumifpeftius meo

Ve teres^ qmnesJiic^a^jliorrjs_extermi^ narunt , quod quemadmodum bene LuUiiis in fuo yade mecmn nnfn botu matris filios fuos inter,

omnibus ignotam aperuit


titium,illudq;

acetum optimum

ftilla-

ficere.

tamdiu inde abftrahit,&, ceu vocant cohobatjdonec abeat aurum infubftantiam fufilem, intrantem, tingentem.Mihi uc hxc methodus laboriofiffima occurrit

LXIL
Anonymns
duit
i"n
,

ille

illtiftris

qui 'P antaleoni s


,

nomen

in-

ab Antiquorum fcripcis aliequibus magis arrialiorum tentaminibus , na , ita volensrelinquo. debit , eandem
,

&

magna: eruditionis

& cxpenentia;

Rofcius,
,

Bifolio fu o tnetallico in^T)mulo_H^j^etis__apjrto

hcjn_Alchymijhco
ciunii
,

Ex amine

prodit clariffimam in

LIX.
Anonymi Verbumdim ijfum fpirat indolem Veterum Philofophorum atque mulca adducit placitis Adeptorum folennia fed & mulcus eft in alienis, & __a^n po ahducentibus. Vimentius KoftsKy in fua TinUurs. radice meras tenebras yEgyptias vendere ^ fi apparet , fed giiy^raTnfn fubinde radiis quibufdam //Jucis^diftinguuntur. Qfii hunc aditfine lumine.jg^ I' /ine lumine recedet. Scriptum traditur opufculum hocaHnoOinftrM C C C C L X X X V 1 II. Sed
, ;

his facris luccnijjpromptum^, fubadu mque judi-

acumen. Credi, contra Auilorem Tumb& Semiramidts ab eodem calamo prog{.


,

liber rimurn in c enjendo

bile eft

Difceptationem de Lapide Phyfico

fluxilfe, ita

iifdem principiis

>

fundamentifq; innitifi

tur is Scriptor,quibus Pantaleon. Et

fcapham

fca-

.^

pham appellare fas eft,is Tumbn Semiramidis Au^or, in quem invehitur Difceptator, magnisexcidit aufis,
liquidoque imperitiamfuam in Hermetico opere declarat;nec potuit fortius, generofiufque contundi, quam ab illo difceptatore , hoc eft , opinor Pantaleot,e priftitum eft.

'

& non
//

ita

pridem Hamburgi prodiit

fcriptum

^'tii

alfce 2rr;uf iat(ctn


i"

'om

Dcji_qcbcnii5tiicmi

Lxin,
lohannis Friderici Helvetii Vttulus (Aure us non equidemartificiumLapidis aut defcribir, aut profitetur
,

/|

^^

//

S"o ^^4floy nonnu nquam pragfertimJo rhythmis , qu a(Laliudjagensjj__yerita tem p a tcfacit^. fspius autem lateTpoft carcda , & circumfundit fe tenebris. y4litid editum Argentorati ,Jj^rj5Jii2CtC0

@fni

fed

runa_pertine r,

quod tamen ad notit iam Candidatofadam ab Adepto_Brojeftionem ( ut

PhilofophitVi^gs -yqftcrftc n; nuncupatum.etfi inge-

nuam magni Operis explicationem promitat (cicntiam tamenfuamquafi in vagina recondit ,_unde
:

loquuntur ; ejufque diTcurfurn g raphicrcxponit: ig

quo
tio
ris
,

illud

mirum quod

artifex
,

...... tam
ifl;e
,

levi

nego-

tam
:

exiguis fumptibus
abfolvi

tam angufto tempoafl^everet.

nemo

evadat fapientior

^liud

cui titulus

^^6
ia-

intcrvallo

negotium

Vo

(^onfi!'ff>''p^crMercuriaU^lHj(|Vr >
bile eft

n wnkn
,

ejus

pmpavari lapidem cjUatriduo


coeleftis
,

& id opejalis cu-

ter (pe^ulationes fel:ontinet,nec_vel_fibi


,

ut credi-

jufdata

nec ultra novemfiorenos toti opificio


fi

nec

aliis

faccm^ccendic.

tmpendi.

Quod

LX.
Jntroittts

hic magifter cenfendus Lullio

ejus ftandum audoritate , majoc qui in Accuratio. ,

eApertus ad ecclufum Regis falaiiuttu

mbus profitetur

cura fingulari adbibita

dicbus
triginca

Lib.I.
tflginta totatn prsparationem
ejtpediri.

Sea.I.
Quod
micorum
""^

Subfe(a.lL
itiiciatuin fuifle,

n
difRculter

idem

potuilTe Chortalajfeum zr^diz hxresejus Livo.


.

nus.Sed fi id ventati coiifonum, cur idem librorum ejus hsres totis ex eo triginta annis praertare nihil potuitpfunt, qui exiftiment iJHarUm Hebraam triduo negotium potuille tranfigere.immo tandem & trihorio, juxta illud vulgatum Jllaria lux roris
:

adduc6c credam: falcem itaopporcune de matend, de toto opcre fermonem inllicuit ut in tlieoria probs fubaftum efle oporceat , de praxi ejus nifi definiero. Pcne omiferam Anonymum deprindpiis natura [
,

non

stAnuhjai Geifmarix

ligarn ligat in tribus horis.

Verum haud dubieMe


, ,

re-

pecitionibus poftabfolucum irerum

iterumquelacico
(i

pidem
bene.

lia:c

intelligenda

Ucuc

fit

fat

fac

LXIV.
eyfnonymi tres Tra^atus de__Met_a l_lorttm tr^nfmn tatio ne per Mart. Birruim evulgati. ahiinflanr rarir)prxceptis & monitis Piiilofoph|cis , nec njbus fint hinc inde de optima nota dubium , quin -_____- Ex . ,. j aphorifmisilhshiexpendantur /^/7)-?, goia!'M
. .
.

, luci publics publicie expofi. expofitum, qui Iicec diu hireac in elementis ,non definitcamenarcemreLiiibinde invad erg ,J&_puteuna 2HQ--CiiiflmiLattentiirijca^^ Helrr^omnvi^ . colloco inter argutos quidem , & nobiies Philofophos. ( ut Mercurio diaphorecico , corallatoque felicem ; fed incer Rofcios niagnar Artis

quam

nequa-

quod

&

ipfc fe agiiofcaf in frugifera

illa

nieramorphofi mecallorum Hermecica hofpitetn fuilfe & rotusliberipfiuspcrfuadeatidem.utcunquebeneftcio liquons AlKaheft medicinam, poft Paracelfum locupletarit. Sunt nihilominus qui
,

imperfeUis metallis
igne aVolat
-

eH

propter crtiditatem Juam in


,

fufpicantur Helmontittm

npnquam

propriis

mani-

Totus folfemenjji

ubi dijjolveris -

- In tingendo pars
inftar fermenti
-

una

tinHa

contigtttt,

parti

ejt

e/i

Orelo colorum determinari e-

quit

(]Hta is

varius

,pro varictate menjlrui perfc-

bus hunc liquorem projparafie, fed poiledific ab alio pra;paratum,adeoque graviter alicubi conqueri.lagenam, qua AlKahelt continebatur; fibi furtir abiacam fuilfe.

Anonymi CabaLi ChymicU Hambiirgianno MDCLXXX publicata .ex arte fub ,...-, -p ^limiorisChemixfecretum fuum pcrfequitu r , gratior tamen illa proveftioribus in hoc ftudicunliorque quam iis , qai nondum fine corcice natare diilioris

dUt imperfeBioris.

LX V

1 1 i.

^^

PhoenixAdropietudemortereduxhi-\onvm\ymizn' tUm ex caliginos^ ejus delineatione licet exfpifca ri , ex rubra quadam cerra per validam defiillacio

nem oleum quoddam ycKxY.rS>h:; expriroic, &


.^

poftea

dicerunc.

^^ "

oleum rubicundum f an & hic colcochar locum habet ) quo imbuit fcobem folis & lunx, fovetque

jnilibuEpnEcipitiis abf^rreat. fed u bi ventum eft '1 3 cardinem re i , circumciditpra;c|giua, non invidia fed amore filenclTlPliilofophic i. Nec quis,

di bolis coiiibnter exprefia (bciari auro.ob naturje utriufquc difcordiam.ncqueant, vereor uc thefaiirus
ille

cranfeac

demum

in

carbones* Alteriits Anonymi

quam

eciani facile divinaveric


:

quid

illa

ejufdem

mateiiam jam puram tradendam efle quatuor fpiritibus Igneis futuris per biennium ejufdem cuftodibus. Cyrns refrigeratoritts lerufalemitanus mulcapromictic magnifice, fed quo cendac amplicnmis illis promifris.ignotum non modo aliis
fibi velint

P^ggy^Philofop liic. in perveftigando Arcis iecreto fpem^^ianrvldeturj^ guQ evantu,^videric^fe. Egoqui exeadem falemcubicum & rubicundiifimam tinSuram oleofi gcneris fspeextraxi^argentum exterius aureocoloreimbu-

legentibuSjfed forfan

&
,

illi

ipfi.^,^/A- Chemine,
l

Anovel

nymi totus in eo
conficiac
fic
,

elt

uc

iquorem AlKaheft

entem > ingrefium tamen e jus in metalla , licet poft longasdecodionesjnunquam potuiobfervare.Quod idem judicium eftoderoremajali,cECerifqueinaere nacancibus liquoribus, ?o^<?/;?j
7g/cy/)icf
.

vel

commendec

cujus cametl an verua

hoc fcripco nequaquam conftar. Et vero fac e(Te ad Lapidem tamen conficiendum is "" liquor non defida^tufT^
pofreflbr, ex

RinH Phaenix Phi. Hamburgi cdicus anno MDryVYyiif

magis adeo concinnatus videtur propitiando facundi(Timi Poetx genio , qudm inveftigand^ Artis
hujusfinceritatijicaquxdecucurbicaexoflebalsenacio confeda fucco cancrorum , fcobe chalyimbuca commentatur, ad captan ex fublimi fpiritum univerfalecn, olenc fuavem
,

.LXVi.
Fridericttr Geisler in fuo Auropotabili vulc genui-

&

Hum

menftruum ex rubra quadam terra, five aretz. priparandum e(Te per terram autem illam rubram five bolumrubentem incelligac, five ( uc fufpicio efl: ) vicriolum in calcem rubicundam peruftum opporcunum folis radicibus intimis apefolis
;
,

bea

&

filicibus

dum

ad irridendos ilolidosfabellam

~
;

'

LXIX.
foh. Chriftophorm.Steeb. in lixire folis per dul~

riendis

menftruumnon miniftrabic , qui hjeterogediffolverit homogeneum, quippe natura non gaudet nifi fua natura <iAnonymi pariicnlare ex univerfali procedit ex Mercurio per terram aliquam rubram ( an colcothar j in ftatum

neum nequaquam

cem /t^wffrccomparato.recipic^quac verba ejus func^


rubicundiffimx partem unam, Mer. , hasc jungic ad aratn Vulcani , &c. Sed quid hic intelleftum velit peC Magnefiamfolist ^et Mfrcurium Philofophorum, opfolis

Magnefii

curii Philofophici parres duas

fixum cransformato. Neque negare

fas eft .fimili

Mercurio vim fuam in morbis , fed in cupellaprocul dubio conftantia illa evanefcet. Vfera fundamenta Chemitt anno MIDCLX edita parum inftruunt fitientem veritatis animum
, parum tangunt nervum difHcultatis , licet alias varie necindode de Lapide , atque liquore AlKaheft philofophen-

pido ambiguum eft. Non prxtereundum hic Fellm ttHreiim Moglini, itt quo potifTimum agit de Aura
potabili
,

cujuS natales
,

fint

auirum,

&

terra rubra.

Si hariolari liceret

tur.

LXVII.^
'^

Anonymu Mercurii cadncei(^niClfacBcr '^iHant Aufiorem orgyis '"iiiyfteriofUm 'Cb; ISCUJldl? )


i-ivi

putarem, a /l/o^/>2o intelligi mucilaginem illam, qu^ rubicunda facie ,aquis ftagnantibus iftate fervida incumbit ; fed cum ne-" que exercitatinimsB dextrx Kuncheliui, nec alii in Artis operibus probe fiibadi ex illa mafsa aliquid potuerint elicere quod intimam folis texturam diflbtvcret, vero fimillimum fuerit, nec, fortunam
,

/J^p^/wo afpiraflc .EaYemiorcro

Toni,

I.

XX

Si
//

Bibliothecae
l^XX.

Chemicae Curiofe
quique ad
infinitos

Jmtno eosfupervacuos labo-

Iiu?ims a Barmk iti HefmalcumTtrdipingTtTuta^^ mner U -Viaeatuf penetraire. Inter' alia / MeUHrtHs & 'Volaiiltafixat, moUn dnra -in^a^^^iMiMi^i^t,
, ,

RepnisSaturniU Arcanum

res aperiunt feneftram. Interea vel ex hoc unguc leonem asftimamus , fcd qui ungucm fuum callidc
tegit quoties ptopter jnfidiatorcs nccefle ea. Vir cxteroquin maturus judicio , pietate gravis . & ab a
,
'

fxilT^ma VoUtiUa v{fica!,acrefHfiitat,hHm.daftccat-,ftccah>meikit.Hm^


reddit
: ,

viva

rnortificat

mortua vi^

meptus

feculi al.enirtimus.

"fcftS^iiTruimnlm^nterea arcm ejus coral-

qui

fibi

reddiderit

obnoxium

haud dubius

eft

Vmelmui
Chryjopoca
,

Schroter

p Baro

Regix Anghcana:

/irmi^3Sib^Ser

publico communicat, vix


,

multos inveniet imitarores

propter & diuturnum tzdium , & fufpicionem imperfeaioin hborando '^ quod in pnparatione defideretur enucleatio !iis fecunJiquoris AlKaheft, cujus unius minillerio, eonftanhic debit^pi //f/wo'Mw , Mercurius

/nfirunicnefuaneceprta de^ fans declarat mgenmm locuples.fenfus Cu argutos.cxpencntiam omnino variam , fed

,c & Socius

c : . .Societatis

num mtimum
cU
gnitd
,

Naturae merallics fe adminum , qua ingenuitate , Lugduni in Batavis mihi ohm co-

dum

tiam

addifcit.

LXXI.
^ohannes de
finiverfali
- Snyders in fua fj^tedicina agit ut mctalla per minepotinTimum id

Monte
[

nufquam fuftmuit profiteri. Meditatjones fuas de fubjeSo magni operis hmcindc proponit. fed quas nemini defiderat obtrudere. QuffdeWagnereckiiartificio infpergii, mihi quidem fere perfuadent .Wagnercckium in progreflU

quidem

operis
tis

raha deftruantur

hoc

eft

ut

impurum eoruudem

viam,fed principio non fafolHcite purificalTe materiam , atque inde fecu-

redam

inftitiffe

poft defulphur , operi noxiutn rcmoveatur ] & revivifAntimonii ReguH butyri ope ftrudioncm Dcftruit aumeHorcm. vitam & ftatum , cant , in tem eadem pulvere illo folenni Paracelfico ( quem qui rccipit tartari partcs 'verhnas adole vocant
)

taminprojedione infirmitatem.

LXXV.
In Nucleo Alchymia,lrend Philopont Phtlaletht via illa quam calcavit in Imroitu aper ,o ipfius antecef,

for

Pliilalethes

aperitur

muniiurque

uberius.

duas , nitri quatuor, fulphuris ofto. Proceflum totum,'ex ore Monte-Snyderi exccptum gr.iphicc
deHiieat Kenehnu^'Di>'h&its

Hanc autem

Sccre^iis luis

jam

ih

longoque obfeptam efle labore , non potuit diffiteri primus Pliilalethes.Sedfi quisfemel primos inhac viaproinitio operis, mille faftidiis,

fcripto pofthumo luci publica: cxpofitis.Et quidem

grellus feccrit falutares,in praxi poftea finc

magno

vereinter adeptos cooptandum celeberrimus deritm piurcs exifti-nant , inque iis qui mihi Blondellas, Dn. Aquisgraiienfium Medicus, una confectum Aquisgrani fruftilfumauri ab eodem Aurifabrorum, oculatorutn communicavir,addico
ctle

Monte-Snj-

varia addidit ,hic /r<<i diligentix fingularis argumenta , ut : nj //ir

fudore verfabitur. Interea

tJ^ercurti in pro)eUione non decedere nififrupulum


jtnum
;

id

quod

facileoftenderit

non

efte

tantum

qui metamorphofi adfuerant teftimoaio. Egn qiu nec quicquam tJ^tente- Snydero per me nccamiputarim ArcilTimo Blondello detratlum velim fed vix SnydennitMome elle quidem tificem
,

noro
lare
.

illo

Opere
ferit. ...,;
-

fignata elfe

procelfu veftigia Antiquorum in magno fccutum , utcunque particufortatTis naturae

humiditatis , aut ficum arfenicalium in Mercurio quantiim Aufiores quidam pridicant j IteM pondus /ovis tingerido crefcere-> , exclufo aert^t ^f.i inporis eJHsantea continebatur Solem fiffusa tiniiiira Vifum fil)i aihijje in vitrum alhum, quod permi/ium filiis metallit pondus folis expediit , non tolo:

aquo&

rem

circ.

quoddam

hoc pado extor-

LXXVI.
La vera
'Dithiaratione di tutte
le

methaphore^

/t-

LXXII.
,

;)lH'^'-';

tnilirndini
ffi
,

&

eniit.mi

degl" Antichi Filofofi

AUhimi-

Fonsfontium Arc ani Naturg aperti

queiti Jtiv-

t^mus Germanus anno


,

MDCXXVUI

publici ju-

&

Vcteris effe volait , fic fatis aptc , ex difciplina credam gculter di non rum fe expHcat , a deo ut intima Artis penetr^lTa~eI3em]atuilIe id quod ipfe non obfcure pra: i^i^exi. Johannis Othonis Helbigii fcientiae Chemici , Introitu in veram
;

&C. per Evangelifiam Quattramt Venctiis A. MDLXXXVII excufa vix aliud cft , quam perpetua in fpurios itcuH ipfius Chemiftas invcfiiva; pauca cnim de vera mccallorum natura Philofophi-

corum .attinguntur

&

ea non quidem inutilia, , fed ad conciiiandum in magnoopere iumen parum profurnra. NuoVa minera d'Oro di Flatiio Girolami, Venetiis A. MDLXXXX. edita , in co prxcipuc vcrfatur , ut majeftatem , veritaremque Artis Chemic3c rtrenue vindicer, id quod etiam difcrte,eruditeque cxfcquitur.Scriptor varia:, vaftxque lcCtionis , ncc a rationibus Philofopho dignis imparatus;
qui

&

ifiauditam Phyficam
oftentata: fanfiam
,

aliifque fcriptis

Orbi literato

magnifica efle , ccepiffet oppido imminuit Amnymus , retexendo Arcanum fecreti ejufdem fyiftbotam.r?j alien'/t tej]k , EJentia Salty^ , qug iii fentcntiam hanc Lzzimm Antiguorum unanimi de_ Lagidg.ii{?iniotU riequJciim

ampla

&

tamen operipra-xebs

vix

manum

admovit

ipfe

,_

-quam rcfpondet

licet

eorum nonnulli
,

.inqlJe is

A/ritfHj videripodic iftuc colHneairc

eum

aliud

contentus dignitatem Artis primaris pro propugnaffe.

virili

prorfus intuens ita fcriberet:.Af<j;e>-i<i hicti ReXttn.. .('. obi-.; 'ol^ .^> teeft ,immo atecavitur.

.LXXVU.
LiiS:

ohnuhi/ata fuaprejiatura_refulgeris, de lapi( ,

LXXIII. o. _Thednrut A:/^.awKi epift ola , dc ejuint^ efle rifia BritanniArchiatrum i>ii^miiillurtran rvr.iiijn.uuii ad lllUlircuJ > aa ^tkilsjjifimmk J^mlSfmlQtiiOi. , muhis jbidemJJcum , Edmjindtim^ichinfoit , gx' gnatis ve ftigiij i: olligitur VemsJiii contrayeriu ff
'

de Philnfophico
Italico cxpredit

cpcm^Anonymus vetu^ior verfn


l

vwnmicmjiiib commentariis

recentior Anonymus illuftravic quipaucis y^uiVenetiis vcncciis, n.iviL>L.L^. A.MDCLX ) pau^-ia


.

denTje4.gfficaii2i]s_ aphorifmis_docet

fe

plenam

/^Ma gifte^i Phr ofbphici polfelfQr? fed ita perambai

ut circumrp e^unri^ loqui tuj[,pofiij5>Eortear73uLut^(eno^^


I,

ges

&

di venjada hicedit

quani tam en_ex ; ^nfhetudin^ Amfi^umj^:_celatjmul 8c hmul rgvelat. Breve Teforo Alchimiftico fo/ephi Marini, VeArti^cognitionetna(IecutunT_ d|e

neciis A.

MDCXLIV,

evijlgatus, hiret in particula-

//

iitinteraQ fcere.tJgflug^e nimut iacent, iiitelhgeDu dafuntj^ua; prolixe^^rt ^ag.^ <S^%30CX VU. Xcqa.
."

ribus,ceu vocant,iisq;

&

exfjpedationi tton refpondcniibus.

maximam partem incertis. Ncc aliud


fcri

Lib.i.
fcre judicium
ylureji
,

Sea.

I.
arfenici

Subfe<a.n.
Mercnrius
(

yj
^

fercndum de Lapidt lydlo Natnra quem fcripfit A. MDCLXlX.Ser/imontins.


fHjlinus

qui

non

di.ficutter ellcitur

Laudatior

Pufievinec,qm licet priEcipue ftyta-

lum adverlus SophilUs convertat, circa finem

nihilo gencrofior eft vulgari . quicquid ctiam dc Lnp. Caligula: cxperimento tradac Plinipu. Etfi ferio itaarbicratur C/. G^miim , cur non pcrflint in

men

de vericate Magifterii Operis fobrie & ex arte diiferic.


opufculi
,
,

&

vertibulo

LXXV

f.

Opcrc cri.ini a morte RegiriE Poloniae.-' [ cui manum in opcrando locaverat ] fed niinirum arfenicum & Sibyllx & Antiquorum aliorum defignac
,

Ludovicus de Comitihus, variis fcriptis Chemicis inclacus,& Veneciis mihi olim familiaris, mulca mecumdcfecrecoHermecico difputavic, candide, humanicer , dodeqiomnia, fcd ex quibus camen exfculperenon licuit, ip.siiulcra cheoriam in lioc genere procedilTe. Acccdtbatjam tum Viro optimo
fatale malum,C3:citas,abrque

non fugax illud minerale fed et.^a-^vt%lv Is ,hoc eft , mafculum quiddam quod Meicunum five vulgi.five corporum cogat in obfequium.
, ,

LXXXL
Jn infinicum
tio
, fi

propemodum
I

vcl

ad o

excurreret diflertanes qui fecreta ejufmodi pollicen,

nes fuas
eft,

forraffis

qua fuilfet.medicatioad optatam provexirtec metam.


vifum
fibi

.Liquorem

Alkiihfjl

aliquando profelTus
adjiciens,enchi-

fed aliena

manu prxparatum,

refin ejus laboriolitTimam elTe,prxparari cx

Mercu-

xio duici vel trecentis fublimationibus fatigato,

&

poftincella tandem in liquorem fatifcencc:cotam conficiendi legem a fe communicatem e(Te Dn. Fai^f/.Ducis Neoburgenfis Archlatro, eumqi in eo
efle, uc

vel una latro-Chemicos, Libavium , Schroderum Bequtnutn, Glaubertm,(J^ ir.fiehtumy Zvvelferum , Rot' fncium , (jlaferum , Fehruariumy &c. compledetur : quorum indufhiam ut in fua palarftra laudabilem merito commendamus fed una pucamus hos omncs plus temporis cnllocafrc iaextorqucndisnatu rx pcr violcntiam fuis dotibus qnam in genuina ejus virtuce modefte & fuavis ter clieicnda.Unde

tur, fe fe difttinderet

HanmannHm,

Crolliuw,

rem experimenco permittac.

fatis appolit^
'vifceret ipfe

Sendivgiu

Si hodie, iuquit

revi-

XX

X.

Philofophorum Pater
,

Hermes ,

&

ffthHis
,

fertnon levem in his facris experientiam , fed ex qua nihil adeo hodieproficies ita Parentis experimenta caftravit filius, fucceflbr imperitus,de quo difcribit celeberrimi Dan. Geora. Morho^i fertiiis Polyhifior. G, Clauderus msthoduin confij.iendic Ti nUu^ r& Vniverfaiisjion ita^ridem fgxi^io^^onfignayit,d odo^qmdemjljOj^& candido, fed ciJm certam argilljeciem pro^nuino Ma^^ agnoIcatTm encem cabula: Sma ragdin:e nonfa tis 11quid6~anecutus^ el^videtur. Nifi forfan cTederc oporteac , Virum celeberrimum magis adeo ita fcripfiffe , utperitorum experiretur judicia quam
Petri Arlen/is de Scudalupis opus
Cc
,

prs

ingenii Geber

cum

profundtffimo ^a^jmur.do Lullio

nonpro Phtlofophis, fed potiks pro difctpulis a nofiris Chemifiis haberentur ; nefcirem tot hodte ufiiatoi deJiillationes, totcirculationes,tet

calcinationes,^

tot

ali*

innumerai)ilta

Artidnrumopera, ^ut ipforum


,
,

fcripiit

hujiu ffcuii homires invenerunt


<' ttintitm nobis deefl

Qr excogitarunt.Vni-

, tjtiod ipfi /fLapidemfctlicet Philofbphorum ,feu TinUuram Phyficam.

ut idfciamus

cerunt

LXXXIL
Coronidisloco id unum nunc reliquum eft , uc Quibus^culiaris Numinis stetrd^^ nam hanc nudam Tpedare dedit . pec uliar retianvg
fanfiimoni a vicg Cteris

ut in

eam fc conftanter ingredi fenceniiam teftaretur. Ad fummam, quicquid ex iftiufmodi argillis non paucas ad examen vocavi ) expri( quarum
mitur
,

m ort alibus

prseluceanc

. //

vel fugax eft in igne

vel cadaveris inftar


,

memores dirarum Philofophicarum ,fi cuiquam indigno Eleufinia hic facra aperiant. Audiacur !^ofarium Philofophorum : Qui reveiat, , inquit , fecretum
Artis
quic
,

metaliis fufis

non permifcetur fed obiter cantiim incumbit, quod contra ingenium veri fubjeSi effe
quivis animadvercic.

maledicetur

morietur apoplexia.

Nec mi-

tior LuUitu in
,

pradica: Sub anathematts poena, in,

prohiberis

ne alicui difcooperiaj

nam a Deo

LXXX.
%ta^ni Philofophorum Arcani 'ReVetato r nuper in hanc fcenam prodiic ; fe d pauca ita revelac uc ledtori vericat is avido ufui. aut Juci efle poffin t ; quin & habet aliquid rhapfodix fimile , undeledlionem ejus tyroni puto infrugiferam. Icon Philofophiit Claudii Germain novo inftituto ad Mercurium Arfenici , Canquam facram anchoram confugic , illo in fubjeSo cerrum Arcis magnac principium latere exiftimanS' Nobis aucem ifl:e
*

maledi^uteji
celaverunt
hus.
,

,t]Hi difcooperit.

Etideo

'Philofophi fic

^, Deo dante^ ,

celabunt fuiuris tempori^

adeo Geneva:

Itenm

Lu'lius inTefiamento novijfimo.-

Nethe-

y^r;, inquit, indignis dilfrfas, ne Deus judiciumate depofcat.. Tandem &/dem inTheoria.-juro jft^,inquit ,fupra animam meam,t^Hodfiea revelei, damnatus es , nam a Deo procedit , ei debetur. Eo-

&

dem modo
inquic
,

fulminac A^uarium Sapientu^ru : Si, cuitjuam indigno , aut impio Arcanum rt,

veiaveris

ttterna fatHtis facies jaluram.

Taniura.

Tom.

I.

SECTIO

J4

Bibliothec2E

Chemicx Curiofx

SECTIO SECUNDA.
Veritm Alcbemia, atqne Lapidis exiBentia^ ex contra aUatis , Experimentis Argttmentis pro

&

varits

immb Jurifconjultornm yndiciis^^comprO'

hatur.

SUBSECTIOPRIMA
Dtjfertatio
,

2>f Lapide Vhilofophorum

ex

Athanasii KircheRI
Suhterraneo

e Societate lelu

c^Imdo

delcripta..

CAPVTPRIMVM.
12^^ j^t Lapis

Philorophorum ope verum 6^


ullum
,

quidmm
naturale

Elixir feu

Tmclura Philofoph:ca ,

^ an

ejus

Aurum

arte produci popt.

in Phyfiologia
,

argumen-

tum tot tantifque tam^ue acribus Auftorum velitationibus exagitatanta opinionum varietate tum
,

difcerptum, ( quibus mtricato opinionum fune fefe nunc in hanc.nunc in illam partcm trahere, lite inhanc ufque diem pendente , contendunt ) quam hoc de Chryfopoeia

Quarta fententia propria AlchyChymica aurum non lolum verum j & genuinum,led & naturali multo nobilius exccllentius puriufque produci pode exiftimanr. Nos media via incedentes , neque ;^vnmiiu^ Jwasuiov , neque etiam eo modo id fieri , quo Alchymift^ illud produci pofle exiftimant, allerimus. Quod ut oltendamus , primo de
iegam vocant.

miltarum

efl

qui arte

thema

fane curiofifrimum reperi. Ego fane ultro citroque fingiilorum rationes penitius ponderans, quid fentiam eo quo par eft candore aperiam.

Quod dumfacio.non cum


di

Pfeudocliymicartris ru,

illiteratohominum genere fed fophis mihi negotium efle Lellor


,

&

cum
fibi

Philoperfua-

Lapide 'J^hilofophieo , circa quem totus cardo controverfiarum verfatur cujus ope metallica corpora imperfeda ;n aurum vel argentum pro medicina rubri vel albi ratione tranfmutari , tingi per projeftionem in infinitum multiplicari polle
,

&

aflerunr.

deat.

"Quatuorprincipales circa auriferam Artem fententias reperio.

Lapu Thilofophorum.
Lapis Phflofephorum definitur ab Alchymicis,

Primaeorum

eft

qui Cliryfopceias

ma-

Artem

a.^iwx-nv

putant. Secunda

eorum

qiiiex

Mi-

mctallorumque glebis arte feparant vocamus, de qua nulla eft prorfus difficultas cum ifiiufmodi aurum ,argentumq; primiimin humanse negotiationis commercio locum merito obtineat. Tertiam fententiam Theologi potiffimum tuencur , qui aflerunt aurum quidem poffe prpduci quafi verufn , quod tgimen pro verononliceat vendereiquali prctio , quo verum venditur neque in Medicinis illud adhiberelicitum eire.quod nos impofterum Sophi/Iuum appellabimuSjfitque, ciim auro U argenco aliud quodpiam metallum converiiens adjungitur undeperartem
neralium

quam

metallurgiaTn
,

myfterium & univerfalis mcdicina, qua; non modo corpus humanum validum in fuo vigore confervat , lifumque priftina: fanicaci reftituit, fed etiam mttalla impcrfefta depurando , decoquendo, nativum colorem miniftrando adfummum finem , quem natura intendit , brevi temporis fpatio in purum aurum , argentumque tranfmutat in infinicum mulciplicabile. Mh calem ei definitionem atfignant Lapis Philofophorum efl pu-

gnum

in arte

riffima

fixa

fimplicifTima fubftantia metallica

qua; fupra metalla projefta infinica quanticate, illa


in

verum aurum aut argentum convertit

& huma,

num

tercium quid refulcat,& fnb auri nomine venditur, eoquc Collybifts ut plurimum utuntur , quam

corpus in fuo vigore confervans: vel qui metalla a natura fumme depravata, frequenti folutioalii

&

ne ad fecundam generationem perducit. Hoc

Etixir

Lib.
Elixir vocant
;

I.

Sct. 11.
cant
,

Subfe6t.

I.

yj

TinBuram qua: omnia mctalla in aurum argencumque fubftantialiter tingit , ita ut fi mare forec Mercurius illa univerfum.fuperjealii
,

omncs tandem fingulos fatuos, & ignaros rerum intitulant: & cum dere convenire non pofinvicem innumeris conviciis opprobrioinftar fiviunt, ut proindc vcritatis indagandae loco non nifi convicia ^ fconimata calumnias , & maleferiati gentis opprobria audias. Non minoreft dew4rm'iedenominatione diflenfus Nonnulli Scoriam ferri, quidam Salem auc Alumcn aliqui Magnefiam , Cadmiam , Chalcanthum non dcfuerunt , qui Arfenicum benedidam hanc materiam elTe adeo firmiter fibi perfuaferint, ut de eo iliud SihylU indigitatum velinc , fed & recitemus verfus , fic autem Sibylla dicit.
fint
,

10 fe

<Sa lapidis benedicli , ut vocant, medicina , illud fic in aurum, argentumque pro lapidis rubei, aut candidi ratione tranfmutatnra juxta illud Augurelli:
,

filque

nominibus, canum
.

Jpfius ut teniii projeila parte per undas

K/^fuorif

Omne vel immenfum

argentum fi vivumtuncforet Ae^uor verii jnare pojfet in aurmn.

Itai dicunt Ifaacus HoUandpu , Paracelfus , Villanovanns quibus dici vix poteft, quantum fe rcfte fentientium Piiiiofophorum ludibriis fannifque expofuerint. Qiidd vero merum figmcntum fit infe<juentibits amplirtime dicetur ; ut proinde haud incongrue , uti ex definitione patet, lapidem tnyfterium dixerint , cum revera totus , & fenfu , & re myfticus dici pofnc, veterefque Philofophi, prorfus aliud per iftiufmodi lapidem , /t.vV, Tindu,

A< AotTmi

-^

TK

AotTfx,

>icf^

ilmv x<Paiv

rx mvn,
oKTca
,

TS

Tmvroi;

i^,'

"ift&fjiS

iKXinvTx^ig hin

Sls^

ram

intellexerint,
fibi

mifix

imagiiiantur.

quamidquod moderni AlchyMirum & illud cft hunc


,

Kou 7f e~f Tti/(? JixaStf , triiu y iTTTx yvii hiTXi hui OvK ^vtjT-, ioi} S^i>if OTtp' SjUoiji az<pi>!i.

omnium pene rerum

fimilitudine defcribi: hunc

Quaj

fic

interpretor.

enim vocant Coslum, Chryfofperma, Semen auri, Terram henediBam, A^nam vivam,^(juiim vitie, Sigillum
Salomonis
,

Sunt elementa novem mihi,fum teirafyllabos autetn,


Percipe

Jgnem naiur

,
,

Lac

f''irginis,
,

nJMercurium
,

me

prims. tres fyllabA efftciuntur


,

Philofophorum, Draconem

Elixir
cula,

Corvum Lnton, omnium morborum medicamentum , de


ylquilam
,

Ex binis omnes elementis


Et
ter tres
,

catera refa]i,t,

bibit non moritur & fimilia partim ridipartim irreligiofa qux omnia , ne tot nugis diutius immorer vide in Hermetem fabulofum, Trevifanum Ifaacum, tJ^orienum fiditium, Lullum, Paracelfum, coercrofque Arabes in turba Phi'ofophorum.Ut vcro adduda Chymicorum de Lapidz^

quo qui

In reliquis ,tjuorum funt non vocalia ejninqus^,' Totius numeri bis funt hecatontades oHo ,
decades cum Jeptem ,fi fcieris
,

7/>e_/,

2\{o te

<juapottor

Sapientia
,

Diva

latebit.
,

Hifce Verfibus Cardantts


celfus
,

Ronconetus

&

Para-

primam

lapidis

materiam divina quadam


(X.

Philofophorum didenfio iuculentius inrelligatur, pri-

de materia Lapidis vere mylleriofi deinde de modo eum conficiendi , dicamus ex quibus haud dubie propofita: Diflertationis vericaselucefcet. Naturaexquatuor elementis triagenerat principia , Salem Sulphur , & Mercurium , atque ex iis fimul debita proportione junSis metalla generare , arbores producere , animalia gignere , & ubi ad terminumfuum pervenerit ,tanquam ultimo fine jam adepto, ce/fare. Quxcunque enim fub Luna; circulo continentur, in tria diftribuuntur genera ,non plura ncc pauciora triplici regno diftributa, Mineralium , Vegetabilium, Animalium. In hifce tribus Natura fuum fibi imperium vendicat , & iis agit movetur , operacurque , ut fiquid aliud extrailla quaeras,id verius tM'L'ro/'4 , quam in Natura: imperio quccrere cenfearis. Ad natura: itaqueexemplar veluti prototypon attendere debenc AlchymillaE , utfinem fuum confequantur.Nam uti in pracedentihus diximus nifi communcm omnibus metallis materiam airumpferint, ad magnx Artis opus perficiendum nunquam aflurgcnt. Quaeritur itaque Quajnamfic admirabilis illa Cliymicorum materia , ex qua tantos venantur auri , argentique thefauros ? In hac materia deter; , ,

mo

Sibjllam indigitatam aflerunt aJiamque non effe, quam Arfenicum: 1 Ratio quia Arfenicum eft tetrafylla100 ? bum , & novem literis conftat. Hanc <r 200 vero frivolam conje<fturam elTe hinc i 9 patet ; quod Sibylla non de materia V 50 iapidis fed de nomine Dei myftico, t 10 hoc loco , uti ex contextu Prophetix X. 30 patec, locuta fit. Unde ego penitius 70 oraculi fenfu expenfo , ibidem Sibyl 50 lam fub allegorico , & asnigmatico
,

revelatione per

numerorum
4'>!<?'<oM'

quem Grxci 560 nomen Chrifti indicafle repcrio: nomen videlicet "AvS-pww- iof homoDeus fivc Deus homo. Jam utrum ita fic videamus. Primo
calculo
,
'tt-

vocant

dicit ,funt elementa novem mihi , & totidem lifers reperiuntur in c k^-pwzsroj ; habet & idem hoc no-

men

quatuor Jyllabas
,

tres fyllabac erticiuntur

ex

C^tera reftant tn^ retitjuis , id eft , sof. Smt autem horum <^uincjne non vocalia ; videlicec in allumpco nomine v9-^a)7r@- confonantes quinque 70
binis elementis
xv, B-fu, woi;.
Vjfijp, 1'sf.

Numerusvero, qui
,

inj
'.

ct

minanda utiexplicari vix poteft fe audores rum re, tum nominc


,

quantum

inter
,

diflentiant

ita

funt bis heeaiontades oHo , id eft , 1600. & ter tres deca^e/, i. C.90. ciim^. adeo uttotus numerusfit.id^y.SiitaqueoacSjiwwo? eeo; in numeros refolvatur,
rc[a\ta.t

de

50
9

6
|

100

u
tt

vel ex hoc ipfo capite Artis incertitudinem fac fuperque oftendunt: velenim unus vcritatem attingic, vel omnes fimul. Sed ficuti illud incertum eft , ita in pofteriori vericas tot contradiftionibus involuca, locum habere non poteft. VtUanovanus

habcbis eundem fere numerum,

utnimque impugnat Paracelfus; hunc Libavius , omnium bipedum quadripedumque nequilTimum impoftorem intitulatjomnes vero reliqui concra Libavium infurgentes , Sycophantam livore plenum mordacitate Satyrica eftcrum voinfeftatur Lullium
, ,

de quo Sthylla loquitur , ut in margine patec 1674. 'A^ranjtov vero refolucum, nonnifi 560. eontinet, qui numerus oraculo viffT4'ti4>' quantum ab oraculi ver1

3oo 90 70 206

d
t

9
5

70 200

bis

dilTideat

quis

non videt?
'

Sed haec Tm^i^y^ 1574 Sunt alii, qui ad Lapidis materiam bufones,capillosjovorum putamina, & ncquid turpitudinisde-

Tom.

I.

fit,

)6
fit,

Bibliothecx Chemicje Curiofx


fluorem

mendruum

aut fanguincm

mumiarumLjue condituram alTunuinc. dem in terra , aqua , aere , in fiabulis, ac latrinis inquirendam elTe cenfent & quamvis fapientioallegores harc omnia de fale ubique repenbili fub tamen, multi debereputent riaquadam intelligi operationibus ex uti Uii Bacon , fiib reali fenfu , hic accipiunt. Qiii camen propius ejus patet
; : ;

humanum, Quidam tan-

acce dere videntur maceriam ^yron propriam apidis ^ concordant , inter fc fiquidem ne & hydrargyronminerale, quidam illud fulphur quod l^hilofophorum vocant , incelliguiit & in hoc plerique celebrioris nominis Philofophi conveniunt. Quid vero fit Sulphur & Mercurius Phi lofophorum, paulo poft patebit. Qui vero Sulphu,

funt

ii

qui Sulphnr

& hydraralTerunt. Sed " dum nonnulli


;

que quicquam ad Lapidis fabricant conferunt minora mineralia uti funt falia nitrum , alumen ial plums, &c. tum quia eorum produftio cum argenti vivi generatione in forma,natura> & compolitione differunt tum quia unius fpeciei una eil natura, Sc feminisproprietas , ex qua producicur ; accedit, quod metallicis corporibusplane contrafalina enim corria quoad naturam reperiantur pora metalla corrumpunt , rodunt , & deltruunt , &prout fixa,aut non fixa , pura ,aut impiira fue;

rint

omnia

in nihilum redigunt

& quo

fubtiliora

funt-,

eo magis metallaa.fuanaturaalit.na reddunt, illorumque humidum innatum,in quo lapidis fecretum latct , comburunt. Unde quicunque aquisfortibus,

&

acutis

caeterifque corrolivis metalla in

Mercurio vulfrari lapidem fieri polfe fentiunt, fummopsre h^allucinantur. Quamvis enim immediatenaturamimitaiiconentur;occultostamenNatura:motus,proceflus, femitafque incomprehenfibiles uci ignoranc ica in perpecuis quoque
re,

&

materiam primam re vocare conantur,5/Xr;'^ faxum merito volvunt,cum prorfus heterogenex natura? abiis.ex quibus Chymici Lapidis fabricam moiiuntur exiftanc ncque fulphurca corpora quidquam ad rem faciunt cum lemper inficiant , de.-

nigrenc

&

corrumpant.

Cum
:

icaque merallis fint

tenebris hxrebunc.
,

concraria, quoniodo
,

Qui denique argentum vivum ,& fulphur, quam prjeftare polTint primam mecallorum materiam audiunc elTe deco- fere Audorc proceilus artis ut poltca vi^debimus. imperfeda mctalquunt, meritooleum & operam perdunt cum ar- praslcribitur in quo & falia , & vel ipfo prarcipui enim la funt non ingrediuncur; gentum vivum & fulphur ex quibus aurum & artJ^ormrerum, de Natura fatente Paracelfo lib. 3. gentum gcneratur non lit ex mente Chymicorum , illud vulgo , cum illa duo fuam perfeaionem l&s meiallorum hoHes o7nnes acjux fortes ,omnes atjuA graduum confecuta fint argentum fiquidem vi- regi<t omniacorrojiva om/iiafalia, Sulphur crudurn, tJ^ercurius. Salina ^mppe corpora Antirnonitm vum,fi vel minimo igni admoveas fugiens tenues (juod ornnt antipathiarn fecerniquoque fnam , vel in hoc oji ndnnt evanefcit in auras atque mixtum corrumpant ftringi calcinent & tn ni' rnelalla mortificent repagulis , adeo ut nullis clauftrorum tur ofiendit hilum redigant,. Sulphur virusfuim furno & alias in , appofitum , polTir. Sulphur quoque igni ex coiore eonempe albedtnernfujfacaf, amborum Fenerifuam dr tamen cum alias formas convertitur ut Lune , conjundtio ad finem ufque digeftionis in genera- flammeo aiham reddit metaiiis 'Vcro albis ruhedinem Saiurno UMarti candore fub,fubiaio (r neceflana. fit tionemetallorum Fallunturquoque quotquoc in Marcheficis, Tu- fufcam inducit : Aunm qttoque ex attreo calore ni(^r deforme reddit: Antimoninm iis , curtu tia, Ancimonio, Arfenico, Auripigmenco//i;5<^m grum^
,

medicinam metallis falubrcm non video & tamen vix ab ullo

&

illum quarrunt
rabile
fic
,

Sulphur prorfus infepaquod tamen ulcimate refolvant , fepa:

cum in

iis

quibus mifcetur metallis fiimo fuo naturatem coiorem furripit aiiofubsiitnto : Mercurius ftne quo tamen^
,

rentque, nigil unquam efficient adeouteoadidis fpeciebus Mineralium feparato.reliquum abirc in pulverem necelfe fic.Qui vero in vegecabili natura lapidem quirunt , hi prorfus a Schola Chy,

nihilin magno opere

fit

metaiits rt.ixtus in

amaigama
imraal-

foivitur

fumifui tyranmde ommafragilia, (^


,

leabilia reddit

caicinat.
efi:

pemiciofus hoflts

Nammox
,
,

cr deali^av hic potijfimum ,ac Merctiriusperti,

micorum eliminandi

func

ciim

fingulse

rerum

cd ferreAiiiitus fuerit

periicamnon fecus

acVitrum
dif,

Ipeces in proprio fuo nacurx gradu generacione perficiancur: homohominem ,bos bovem , planta plantam fuse fpeciei. Fruftra itatjue laborant,qui ex lapidem confici pofle putant ; vino uti Lutlus
,

frangibiie reddit. Saturnus feu

piumbum aurum

invaUdurn reddic jlannnm^ , ad maiietm im-ptafaquoque omnia metaila dura ctt. Quid itaque ad Lapidis opus conferre polTinC
rumpit
deformat.,
,

&

fruftra qui ex

humano fanguine
,

aut
:

unna

" " aut

ovoru T)

tertis

uti Rogerius Baconus

ftulte

enim in

tot hoftium fefe invicem interimentium ftrages quis concipiet ? Quod vero nonnulli Vttnolo ucan-

natura qua:ritur, quod in ta.nont^ -.nonenim de nec de tribuiisficus coiiigt pojjunt. sfinis uvii Toto itaque coelo & contra Naturx diSamina crrant male feriati quidam Alchymifta: , qui
,
,

intantumeoutuncur in quantui-n x.eis coradeo ut Vitriolum nihil aliud elTe videatur quam cuprum liquidum & aquofum: quamvis ex eo folo tin&ura ficrinon poCfit nili
tur
,
,

pufculis refertum eft,


,

Lrtpidem extra propofiti fui fines in nefcio qui'' bus rebus incongruis , dilTimilibus , hecerogeneis quserunt ; materia, ex qua Lapis conficitur, lapis mineralis natur^ fit oportet : funt au'

eipurilTimi Mercurii fubftantia

cum

ingenito fuo

tem mineralia alia minora , majora alia. Minora funt, qux fineargenti vivi additione producuntur:
ut funt lapides , falia & corpora pure fulphurea. Majorafunt.qui exargento vivo conftant,quorum ferrum alia malleum uti aurum , argentum , xs
,

fulphure jungatur. Ciim itaque ex hujufmodi Lapis obtineri non poffit , ratio fuadet , ut AlchymiftsE , fi Lapidem conficere velint , materiam aliquam accipiant, inquatria principiafine omnila-

beinveniantur

Qua: qualis fit,& an daripolTic,


,

examinandum

reftar.

plumbum.ftaunum, fuftinent: alianon fuftinent.uti Antimonium, Magnefia,Marchafita,diverf3e pyritum fpecies , quse" licet Mercurio imbuantur , is adeo tamen male contemperatur didis corporibus , ut figi nulla ratione polfic , ac proinde ex
confequfenti materia Lapidis efle

aon poflunt. Ne-

Metallorum genefis aliunde non procedit nifi a Sulphiireo Mercuriali vapore qui pro ratione terreni , aut Matricis purx aut impurse Metallum nunc purum nunc impurum producic acque hunc vaporem femen mecallorum dicimus. Eft aucera Innatum , 5//?^>- duplex , uti & Mercurius Innatum Suiphur , quod & vivum diadveniens citur , ac fioiul cum femine confunditur: atque hoc
,
,

&

ipfutn

Lib.
iprum efi:,quod metalla f)romoVct
,

I.
,

Se6b. 11.
feparatuf.

Subfeft.
t4oc
iiti
,

I.

^f

matcriam di,
,

fpofitam in aurum & argenrum eonvertit, nifi ab advenieate aliquo alio obruatur ;& ut diximus
nihil aliud eft
,

quam vapor

ille

puriifimus

&

^tfx;Vj

mercurium habeti Adver6,fiveexternum/.'/;^ar, five minerale in (uo Ndturs ftatu jam confticutura, grolfum foe^ulentum ,aduftibilc,un(5uofum juc, tantumabeft,
igneus
,

qui vim coagulandi

mulci quidem fi invenerint pra:parationes tamen, idertiprd portionem in Lapide conficiendo debicam ignOr rant tamen omnes fatentur , ex hifce foltint tncdicinahi elici perartem,in quibus habitabie potentialiter per naturam & in quibus perfedtid
;

vel ipfi Alchymiftje f "cntur^ quarruht , patjcifrimi ihveniunt , auc

&

ut mecallorum perfcdionempromovcatjUC pociiis aduftiva fua qualitace & nlole fua mirum in modum

impediac femen vcro innatum purum, fi purs matrici fuerit concredicum , id eodem in locopurum etiam mecallum finelongo Nacura: labore , miro
;

magnecifmo gencrabit * fcopura fuum aflecutum , dum id facit , ad quod femen ordinacum fuerat. At contra, fi femen hoc in matrices impuras variif^ue terreftrium glebarum quifquiliis contaminatas inciderit , fecundum majometallum, ris minorifque impuritatis gradum motlo imaut ininerale quoque nnnc perfetSius perfediiis producet uc fuo loco fuse deduximus.

quodam

natura:

purx materis adcoque omnia metalla rcperiun-. tur. Ex quibus aperte colligitur , illos fupponei-e illud, quodincercumeft, & in inacceflo Natur^ gazophylacio adhuc latet abfcondicum fubje6u;n inquam infinicis adhuc diflicultatibus, necnon contradiSionibus intricatiim ,perplexumque. Sed ut ad materiam paulo ante delcriptam revertamur qufero i quajnam fit illa nacura communis ? refpondenc efte materiam alteratam ex diverfa complexione , acdigeftione SuIphuriS , & Mercu
, ; , ,
,

rii
fit

refultantem*

Qiijero

ucrum

illa
,

commixtici

<

Sn/phurif, cr Mercurii mlgaris

utrttm Phtlofo-

phici f St priu-s
jlla in

Sivero
tia fefe

in gcnefi terreftiis

& aduftibilis fccculenc jpia


,

, jam fibi aperte contradicent, cum Lapidis opus aflumi debere minime ccnfentj SipofiertM ^ Qtiiro quidnam fir iftiufmodi ^ulphttr^

ad

nifcuerit

pro fcecum

^waVjo-

marchefitam,pyrhern , aliaque non dudhibiiia mineralia gignet ,qu3B quia Ac mercurio participanc , liquefieri quiiem poflunt, ad perfcdionem autem a Natura promoveri non exiftimantur. Sin autem fulphurez faces pauca: , & fubniiiinm
,

A<fercuritu l^hilofophoriim-^ ? Dicunt efle primam metallorum originem , atquc adeo apertum circulum Gommittunt notumque per ignotum definiunt. Qucro icerum ^wowo^o iWdtfeparentur ? Refpondent a forma corporum imperfedorum , quse
,

&

jam

grs

fe

fe

commircuerint

&

Mercurius non

facis

to&.\x%j\.\txii,ayienttimvi'\}tim vulgi^acz.

ces malr, mali faporis,


tis debilioris fuerint
,

&

foetidsE

illiB

Sed fi icenecnonvirtnMercurium inficient


,

informam aliam formam auritranfmutari poditj cum imperfeftorum corporum forma aurum nonfit,nequeetiamdare poflfitquodnon haquae eft auri. QusEro ^owoa^o in

in ftacu fuo confticuuncur,

bet

iIiudqucfr3giIe,ponderofum,luteumque rcddunt, ira quoque in quod uti non bene coagulatur /7/w^K; degenerar. Si vero fulphur fnalum fiierit, non bene cum mercurio mifcibile (kinnuiit generat. Si vero fulphures illje faeces pccrofi', immunda & terrex fuerint , fcrrtim nroducent ; & fi fulphur ejufmodi rubcum , & aduftum fuerit , S gigne,

aut fi per femen id ficri dicant,quoinodo illud femen per tot digeftiones ^ignifLjue tormenta non penituis deftruacur Refpondent , formam hanc
i \

educi ex potentia materia: in aliam formam auri per varias operationes, quibus materia elaboratur.

tur.

Sed jam examinandum eft, quomodo , quo ftudio^ qua laboris pertinacia^flrtrfrM!- nec dum tamen adhuciis cognitam prxparare ftudeant , ut tandem inde mirificus iHe foetus emergar. Sicautempro,

Atque ex

his fufius forfan

quam par

eft

Iticu-

cedunt.
Frecejpis

lenter patet.quid AlchymilHs

ex di<Sis intcntum illud fcmen metdlicinn extrahant, quodtametfi in iis ineflc negare nequeamus, eduftionis tamen ratio tanto eft incertior , quanto modus nacuraE, qua: illo fcmine in mecallorum gcncfi utitur, nobis eft ignotior imo vix humano ingenio inveftigabilis ; neque ab artificibus iilla adhuc ratio, qua; incencce Lapidis confedioni fatisfaciat , invcnta fuit. Non ignoro tale fulphur fper maticum in folo auro & argento lacere puriffiIfiiim fed hoc ab auri incorruptibili & indeftrufit.ut
,

agendum

in

Lapide conficiendo afurfatus


a Philofophii.

Artificcs itaque primain materiam, dc qua in prff.s cedentibus locutifumus poftqaam invenerunt ,fl tamen invenerunt , primo eam caleinandam cen,

fent, & ab omnibus fuis fordibus purgandam , caJorem refticuendo , hun-oremque innacum confervando nam in calcinatione , uri aiunt ^ Chymica
:

ftibili fubltantia feparare

hic

Rhodus
,

hic Sal-

nuila dcbetfieri corporis diminutio imopotius mulciplicatio deinde calcinatsE materix crafTi, ;

tus.
five Merilla prima maseria cnrtm Philofopborti;n^ fpermacicum, SuIpViur feu aut vapor illc mctallogefiiticus fit , difficile eft per experientiam , ucpote ab omni fenfuum minifterio remocidimam cognofcere. Dicunt Alchymiita^.efl^e tcrtiam quandam naturam communem, alteratamex divcffa commixtione ,& digeftione fulphuris,& hydrarf|yri, in qua vis mineralis adgenerandum mixtuui incxiftit qua* duoagunt, & patiuntur inter fe p srpetuo donec traducantur a forma corporum imperfedorum primo generatorum in formam aliam & tandem perveniant
, ,

Quidnam autem

quandam liquidam fubftantiam attenuanfuam primam materiam , (fi Diis placec ) reducunt , quam vocantaquam minetalem , qusmanus non madefacit , tuncque fit unum in genere , in numeronon item ;cuJusSolem appellant patrem,
ticm
tes
,

in

in

&

matrem Lunam, & mediatorem Meicurium juxta Tahulam Hermetis & alteratur corpus fua propriai fnrma fed nova illi inducicur immediate, ctvn. nihil in rerum natura omni fpoliatum forma repev
, ;
,

riatur.

continuatis digeftioniibus
,

& purificationibusadul,

timam ilhm & perfcdam formam quae eft forma Anri ubi in qua eft ulcinius motus terminus etiam ageias , ideft , fialphur omniDO a fua materia
,

pafto jam feparant ex ipfa jam foluta fubelementa illaque dividunt in dua$ partes^in afcendevtem aut fpiritualem , 8i inferio' rem ,fivc terrenam :qua" duK partes funt unius tamen natnrx ; nam inferior eft fermentum ipfarrt
ftantia qiiatuor
,

Hoc

figens

,&

fuperior cft

anima totam ipfam

vivifi-

cans

harum tamen

divifio eft neeelfariaj ut faci-

5S

Bibliothecse
,

Chemicx Cunofe
&
qiie ruifus {-ada
,

liustranrmutentnr tandem intcr feomnes & pars terrena tranfeundo in aquam , nigrefcat, & aqua poftea tranfeundo in acrem dealbetur , & aer in ignem convertatur, pericyclofi perfedta. Separacione elemcntorum fafta con\unUionsm.^ faciunt aqu^, & aeriscum tcrra , & igne ,ucunum quodqne elemcntorum in altero difpergatur,fertrihuuntque hac racione mati vara proportione trcs parces aqui fuas, focmins; vero novem , & tunc fimilc fuo finiiliappbudie &parpari gaudec pro, ;
,

taiidem in riibnim prodear colftrem, volarilif& iterum fixa dontc ingrcdum habeac & pcrfcde tingat.ujam confitiunt niedi, ,

cinam fuumque pulvtrem


,

phiam vocanc idquc


:

, quem Lapidctn Pktlofovariia opcratianibus, divcr-

pter concupifccntiam adhxrcntitc macerialismaxi me & forma! fulphurca:. Hr.c itaque conjunda pHtrefaciitnt , humido ta' men calore , nc igneacccnfo Mercurius feparetur. vcl in altum fcratur propter naturam fuam fpiritualem ut hac corruptione altcretnr materia , clcmcnta natnraliter dividantur , & regcneratio
,

&

, vel crefcit , ne putrefadione fada. Poit putrefadioncm ad coa^nlatioi^em accedunt, atque eodem calore temperatiflimo perpetuo ma-

fubfequatur: Nihil cnim nafcicur

inanimatumquidem

,nifi

rcbus, pluribus vafis , niulcifque fornacibus , uc ex prgedidtis , artis impcrici forte conjicient cumtameavcro Philofopho in toto hoc maguo Jiccc opere, fit nnica opcratio unicaque vita res una, vas unum j folus igiiis, folaque fornax , ut omncs illi una orc faremur. Sed relidis vtrbis rcm ipfam acccdamus tx hifce cnim vcluti in aercm projedis vcibis nihil adhuc fpecificari quisnonvidet ? Ucrum vero lunien aiiquod cx ipfa Alchymiftarum in magnailla Lapidts fabrica capiamus jam videndum reltat :ex iiscuim quid fpcrandum, quid defperandum ,luce ciarius patebic QHomodo n2c\Me. prtma inaieria metallorum educenda lit & prxparanda , ex ipfa Akliymiftarum iyyj-i^r.orei oflendamus.
fis
, , , :

'ParAcelfvti

Matcriam primogcniam metallorum


pr^parat.
rcfufcitationern wetaUarutn , aic , ;tinam qUit rnetaUa calcinata per redu-^

tam intrinfccus quam cxtrinfecusoperantur j donec materia albcfcat, & perlarum referat fimilitudinem fit-iue tum (pirituum volatilium eumcorporibus confixatio ac vcracoa& fulphur gulatio. Album hoc , ffirtanj voanz ftibatn incombuttibile, quod nunquam ab ignc reeeriam alterante
, ,
, ,

hac

iy/^iH^r.iTe-i

Sciaidttm itaqut^
dtipltcein ejje

Eiionem

m
,

fumn pritnnm
itietalla in
ej?,

mctalUcurn coryits

redtj^at,.-

alieram
ducei
,

e^iiA

fuam primammateriam
j

re-

hoc

in

argentum vivim
calcem,

at^tte ita t^nidem

cedit.

in po/Iertori

proceiditur.
,

Calcina metalla per

Mer-

denique fe conferunt, nefnpe ad & craHi fubciliationem, fubtilis ingrofiationcm cominifcendo aquam fuam cum cincrc & lac fuum cum terrafoliata,moderate quideiti ut fic albedo

Ad

cihatiorttm

curimrt

Vitlgi

hmc

&

tantundern

argenti

vivi pone in fnblimatorio

amh

donec , flent alicjHamdiu , c.mulgamA coagulenmr ; poflea eleva Mercuriitmper ftibltinaiionem acalce, elerjattirn itertmtere
in

& rubedo, bonicas


cat
tur.
,

quantitas

w?<:

virtus ipfius cref,

CHmcalce meialiica,

^ fnbiiinci ,ut aniea


funm Mercurtum Viviim
qui ejutdetn

hoc

loiies

ik

augcacur, atque coquendo matena nucria'


//<^//w<J!2t
fit
,

fac , donec calx meinllica landem fupra candelam , ut cera-,vel glacies licjue^ai , ttmc probe faUtim esl.Hoc
,

Tunc materiam
vulgari
,

fubliinationc

non

tnetailum poni\tur in eiigejlione ad


rnntabitur toturn in

ieinpi*i

(^
iii^

qu.e

iilamque fic corpus extolicndo ac ipfum fpirituale,&fpirKum corporalcm ac fixum reddcndo falfcdincmque iuiphuream minucndo , uc totum dealbctuc ac ci, , ,

non potclt, ab immunditiis omnibusexpurganr.


tamen qualis
concipi

hoc eit,

primam fuam maicriam,


rallorum
tni

&

Philofophot

um
,

.9^^f//rf/r

Mercurius Mc^^m ^/r/.


,

Alchy<nifi

ejiidfivcrunt

fed pauci itiVcncrHnt:


e-x

Lta jam piiraiur AieTcnrttti

vivm

omnibta tnetallis,
rite

tiffime liqucfieri podlt.

nempe Adercurim

Q
,
:

'^

d'
fi

AbfoIutafublimationem3tcriam/i?m/r4;jt., fpiritum cum fua terra dealbaca , & calce tanquam cum fuo fcrmento conjungendo auc animam cum
,

Verba

clara funt

(ed

^^expendantur
Y)

non

Non enim poiiunt oticncorpore incorporando dere fuas virtutes permanentes accidcntia fpiri -tualia nifi cum corporibus fixis conjungantur, tanquam cum fermento quod reducit fibi appofitum ad fui naturam , colorcm & (aporcm per mutuam hanc & communem corporis & fpiricus itnpreiTioncm, finc qua opus perfici nnn poteft, quemadmodum nec pafta fine fermcnto fcrmentari. Ad majoremaucem nobilitatem matcrix, illam cxaltandam cenfcnt fpiricum augcndo, terramque fublimando , &: fubtiliando per naturalem rcdificarioncm , omnium clementorum circuLitionem-, veram graduacionem ipforum , donec ad perfecSum amplexum reducantur. Tunc Salamandram
: , ,

primo enim calcinat datum metallum pcr Mercurium Vulgi, quem omnes artifideinde ces rcprobant tanquam opcri ineptum calcem in tantum iitbhmai dOnec in amalgama
rcfpondcnt praxi
,

fine dubio nihilaliud,qudmnu'xmercurio cfi deinde hoc iterum /ffrj prscipit , totics hanc operarionem peragic, donec tanquain ccra fupcr ignLmcandelae liqucfiat: dcindc digcfiionifive pji/T-if/^fl/o?? fubjicit ad ccrtum tcmpus puta mcnrcm. Philofophicum: doncc totum in/wVrf,vr/.;7/; convcrcacur , quem Philofophorurn dicit. Ego vero dico , nullum in hac opequarn ratione alium nobis Mcrcttrium cxhibcri qt!opriino Metallum calcinavit & (i pcr Sublima-

coaguletur,

quod

tum ex

calce

& &

&

tioiicm
noii

putrefadrcionemnue omnibHS terrcftribus

luam folutionjbus
in vircute augenr,

&

coagulationibus rciteratis cum novo fcrmento in virtutc


in infinitum.

&

& quantitate, idque


Ultimo faciunt
:

quam optime dcpurgatum j tamcn hinc fcqui, iiunc Philofophicum Mercnrium a Mcrcurio vulgi indeftruftibili difiingui cum nonnifi gradibus puritacis uti in omnibus
fcccibus ci commifiis
,

projeBionctn

fuper imperfeda,

fublimatis viderc efl

diffitrat.

Quod

vero dicit

ponderis unius fupra plura fccundiim mcdicina; perfcdionem quanco cnim inngis fubriliatur & tiiigirur.canro abundancius opcratur, & fic natulam imicando , impcrfcda mcralla pcrficiunt ac in Ltyiam ^ Solem convcrtunt ex propriaque ipfius maceria purificata arce, & fubtiiiata, dcinde decoilione & digeftione fi.\ata , doiiec in album,
, , , , ,

torarn h.inc caicern in Merct<iriumconverti ,natW2ili-

ciim cnim in calcc metaliica fulphur iiiam parCcm habcat , fulphurearn calcis parrem in fpccic differcnrem Mercurium converci , dici ncquc poccft ijcque dcbec ciim nulqua la in rerum natura vcl adco dcpurari queac partium terreftrium non poft fe nonnihil caruin
biisrepugnar principiis
,
-,

ex

Lib.I.
;

Se(a.II.

Subfea.1.
,

J9

exquibus cooftat, rclinquat. Accedic , quodMer- nos ne toto quidem ingcnii conamine conciperc curius eciam vulgi ex fe , & fua natuiaincorrupti- poftumiis. Quis enim ex aerca fubftancia coipus bilis,& indeftructibilis fic ncquc enim igne ita corpori humano auc animali cuicunque caudeni domaripocert, uc dum tenues evanuit inauras, haud abfimile humana induftria formec quis inobvio frigore non ftarim in naturam priflinam id duft.-^ia humana elemenra percurbec cempeftaccs excitec mare inflec quis infeda, acque omnis geeft, fluidam revertatur nulla ne minima quidem neris imperfeda animalia derepence producat? parte confumptajUti jam fstpius experimento comprobavimus. Falfum itaque eft quod ParacclfM cerce pra^cer Angelum, auc dimonem ucpoce qua pollcc pocenciahumana fuperiori, neminemaiium hoc loco promitcic. hoc prarftarc polTe quis non videc ? & tamen cum foannes Ax^o:h aliter conficit & prxparat primam talia , ac tanca operantur, non ea miraculose (ed materia? inetalloyum in ordine ad Lapidem. Merenriiu , inquit eft prima operis noftri materia & ex occulcanobis Nacurx pocencia,& efficacia prxpofteaficmenftruum folucivum corporum,lac vir- ftanc incer qua: ariem quoque auriferam, quam JUX' tanatura; exemplar perfedc norunt, adnumeranginis , & nutrimentum nigrx terrae fimulque azoth dam cenfeo. His itaque praslibatis, jam quid fit. ablutionis. Ex ipfo Mercurio noftro folo elicitur omnisvirtus artis. Eft in Mercurio quidquidqu^- yl/ff<?wor/;/)()/?jill3, feutranfmutatio, qua Chryfo,

runc fapientes. Quomodo vero Mercurius ille prsparetur a Joanne A-^oiho ,qui fuapleraque ex Ray.

pcci tanta miracula perpetrare fe pofle jaditant,

examinemus, exqua quidfieri,quidnon fieripoffit,

rmndo Lullo

defcripfit, accipe.

luculenterpatebit.
,

Metamorphofis

feu tranfrnutatio metaUi uniiis


;

CAPUT
ytmm
vera O*
realis

II.
uniiis

in aliud, dupliciter confiderari poceft


fe

primo
,

peir

,proprie
,

improprie

iranfnntatio

& immediace fecundo per accidens, & mediance alio. llla proprie perfi^
;
,

metalli in aimd. detur.

hoc pricipuum fundamentum eorum, qui ESt cAitriferam Artem proficentur, quo arcem
ve-

ram & realem manc & cgo quoad praxim


,

demonftrare fe polfe exiftiillis libens fubfcriberem , fi non ; fi mihi falcem quoad cheoriam , occulca; natucie femita: fi abdici Naturs inoperacionibus fuis induftrix qiiibus in rerum genefi
elle
, , ,

ucicur

; fi

priciia

&

abfoluca combinandarum rcres

rum proporcio baud ignoca: forenc Verum cum Eccleliaftici ceftimonio cunfti
fint difficiles,nec eas

fermone quis explicare queat:


in

Hinc exoricur
fa

illa

animorum

indagandis rcbus
,

naturse perplexicas, mencifjue ftupor

quo percuU

incima rerum indagine plus fe profe, tanco a vericacis limine remociorem adhuc fefe deprthendic uc proinde folis Angelis, darmonibufL^ue incimus nacurcE Nucleus abdici calorisnidi,rerumque poffibilium cum afiivis coapcacarum modus racio & abfoluciffima proporcio cognica fit. Qux admiraiida rerum fciencia,fihumano intelleftui communicaretur, is hauddubie ad illudtandem , quod jam ab innumeris fere Philofophis unice qusefitum; ranco , camque percinaci ftudio, multorum annorum fpacio, irrito labore exoptatum fuit pervenire poffet. Felix fane is, & ter quarerque beatus , quem aliquando in Naturae indagine beatus error fortuito cafu ad magni alicujus inventiadyta perduxeric. His tamen dirhcultatibus non obftantibus nonnulli artis certitudinem tanta conftantia tuentur , tanta pertinacia defendunt, ut ad fidem ignaris rcrum faciendam , non dicam fub dubio fed vel Geometrica apodixi artis veritacem infallibilem demonftrare fe velle exin
cifte

quanco

videt

quibus immucacionisineft apcicudo, & capacicas quique commune quoddam fiibjedum quod imniucacioncm recipiac , habenc , & quicumque tandem fubjefta proprie adionem permucancem recipiunc atque hoc pafto fpccies miicari impolTibile eft ; fcd ipeciei duntaxac illius individua acque hsec fencencia eft Ronerii Baconis , qui hifce nihil aliud incelligic, nifi quod fpecies rerum in abftrado permucari non poflinc , fed in concreco, id eft, fpecierum individua. Mecamorphofis vexbimproprte fiveperaccidens & mediace fumpca illa dicicur , cui nulla ineft permucacionis apcicudo , neque commune fubjedum permutabile , neque ipfius adionis perir.utancis (iibjedum immediatum fed hsc omnia confequuntur ex aliquo fubjedo hoc aucem pado tpecies,& accidencia cranfmucari poflunc. Verbi gracia Argenccicas , qua: eft Argenti fpecies in abftrado fumpca cranfmutari non poteft in fpe,
,
-,

&c

immediace cranfmucancur

ciem

auri

quse eft aureitas

neque argenteica-

aureicacem fieri pofTbile eli; hocenimfumpco modo permutari fpecies non poffunt , quianon fubjed^ per fe accretionibus fenlibilibus, nec in fe compofitiouem habent parcicam vel concrariam , qua: fic caufa permucacionis vel ejus fubjedum , fed per accidens quidem , & impropric mediante, verbi gracia , igne cransformantur , mutacione particularium , parcibiliumque rerum, quse uci corruptibilia func, & compofica fenfibilibufque accrecionibus objeda five fubjcda , ica quoque ea per varias depuraciones , digeftiones fublimacionefque quarum fubjedum eft metallica maceria , in aliud cransformancur undehocargenciim , vel aurum fadum eft fubjedum alcerius aut digefpecici , quamalia complevit purgacio
,
, ,

tem

&

ftio.

prefse videancur.
facile

Ego
,

fane uci artem ix^wxitiv


,

non

aHeram ,ita quoque quoad rheoriam probabilem tantum e(Te ac vix poffibilem hominibus confidencius alfero hoc vel maxime capice mocus, quod incercocTheoricos nullusfic, qui hujus rei praxin,nifi forfan Diabolo Magiftro auc folitis
, ,

Ex hac definicione patet Baconium per ejufmodi definitionem nihil aliud intcllexifle quam metallicam quandam tranfmuracionem , qua per pucrefadionefquc aurum fit varias digefiiones
, ,

fubjedum
te docet
,

alcerius fpeciei

de quo nemo Philofg;

phorum hucufquc
in

impoficionuiTifucis,oftenderir,deqHO in fequenci-

bus

& experientia apermineralibus metallicifque cprporiquorum fubjeda unius fpeciei materia uti
dubicavic
,

bus

fufius.

naturaliter in

alia

aliaque
,

differencium

Ipecierranf-

lyiabolnm enim mulca poffe ex vcra fcientia in

rum mineraiia procedic


mucationes
perficic
,

ica varias

quoquc

cranfmucacione rerum nacuralium

conftac

qus

ut fuse in prscedentibus de

Mftal-

6o
duin,

Bibliothecse
&
gemmarum
,

Chemicse Curiofas
tindura
dis
teft: in reliquis
fieri non potamen in le invicem tranfmutancum dirticile non fit, apponimus.
,

fjkfeiallorum genejt oftendimus,

ex tanca lapi-

&

Lapide Philofophorum

csterorumque miiieralium Ipe, ,


,

ciedifterentium varietate patet.

Unde concludo Aurum Argsntum zs, plumbum, &c. etfi fpecie diffcrant quia tamen unicam fubjcdtam materiam habent quam nos iupra
, ,

EXPERIMENTUM
Tranfrnutatio

I.

Martis

in

Venerem ,five Ferri

haltturrL,

fcu

vaporem fniphnreo-fulino-mercuria-

in Cuprum-'.

lem diximus ,hinc a metallis in fpecie quidem differunt , non tamen in materia ; quia hujufmodi halitus aDeoElementis concreacus ,aurum,argen-

tum, aut plumbum noneft, fed veluti femcn quoddam,quodintra differentes Terrx matrices eftufum, pro differentia roatricum, differentia
metalla varia induftria, folutione,

& niine-

inquam, ralia, & coagulatione tandcm & circulatione , digelUone, producit qu2 innumeris excmplis in oUavo libro de lapiditici fucci mirabili vi , ad quodvis in faxum
,

convertendum, oftendimus. De admiranda vero vegetabilis naturs , qua non folum una herba in aliam tranfmutatur ,fed & exherbarum pucreicente fucco, animaliumque putredine, differentis fpeciei animalia producuntur, metamorphofi in ultimo hH)m Operis libro magno
,
,

TranfmutatiohcEC variis modis ficri poteft-T^r?/)* limatura fcrri in aqua vitrioli coquacur ; Secundi fi lamina: fcrres cum Vicriolo calcinato cctmententur : Tertto fi candentes laminae ferrei oleo Vitrioli extinguantur Addo ego fi lamins ferrejB tcnuesaqua; vitriolacx (olummodo imponantur. Atque halce ParatelfM veras tra/fmuiationes effe dicit quod nos,uti in prrcedentibus iuse docuimus ,negamus: cum hanc mutationem nihil aliud efle alleramus quam corpufculorum JEratorum in Vitriolo lattntium , ad ferrum quod Cumenimfinnaturaliterappetunt ,confluxum gularis magnetifmus ferrum inter & cuprum, uti ic
fi
:

vicriolum five calcinatum, five in aquam refolutum fit , hinc fic , ut ftatim ac ferrum invenerit >
iilud tenacidimo amplexu ffringat, & acrimonia in fcoriam revolvat , quibus uti vitriolatacorpufcula unita ex miro , quem ad eas habcnt , confcnfu >

experimentorum apparatu dilkremus. Quis nutrimenci tum hominum , tum animalium m carnem , fanguinem tranfmtttationem negat ? Quid ignis non potefl ? lllius ope omnia tum mineralia.tum vegetabilia , animaliaque in cincrem , & ex cinerc in vitrum convertuntur ? Ex quibus aperte patet non Alchymicas fpecies fed fubje, , ,

commifcentur dccoquuntur
exteris in

ita

quoque

facile in

puriffmum
Si

es

cujus rei expcrimentum quotidie


oftenditur.
,

meo Mufxo

enim

tranffive

mutacio vera,& realisforet


triolata, five calcinata
,

tum
cruda

corpufcula vi,

da fpecierum tantummodo transformari


que has
,

poflc.

Ac-

five

&

fixa

immutabi]es effe nemini dubium effe debet atque adeo in utpote ab Archetypo Divini fuis operationibus intejlcdus immediate dependentibus errare non pofTit. An vero artis humanx induftria quifpiam ad fimilis tranfmutationis apicem pertingere quear, hoc ipfum eft, quod hic quasritur hoc cnim nobis cum Alchymiftisvfaceffit negotium. TaracdfM Tranfmutationem nihil aliudcffediatque cit, quam eum res fuam formam amittit forfubffantijc & priori , prorfus ut adeo alteratur mx fui non fit fimilis ,fed aliam formam afiiimac aliam effentiam alium colorem , aliam virtutcm, aliam naturam & proprietatem, ut {\ mctallum fiac
natura? per fe operantis leges
,
,

aqus infinc ( ejurdcm enim generis & naturae funt) in totam ferream fubftantiam converti deberent quod experientia: repugnat atque adeo Paracelfni hoc loco fua opinione falfus eft. Std videamus alias ab eo allatas tranfmutathnes. Pocefl: quoque inejuit limatura fcrri quafi in plumbum redu:

ci

& tranfmutari

ita ut

prorfus

moUe fiat
fluit.

ut na-

tivum plumbum ,fed non faciie hac ratione.

Fic

autem-

EXPERIMENTUM
Ferri in plutnbum tranfmutatio
,

II.

fecundhnL

Paracelfum.

vitrum
pis

vel lapis

fi

lignum

fiat

carbo

argilla la,

horgluten , linteumpapyrus , deum equus , aut caper , frumentum homo ; hanc tamen tranfmutationem in Chymico negotio fine Laptde Phtlofophorum & hunc Lapidem fine feptem Chymiae gradibus , quos in prxcedentibus expofuiraus, faftu impoffibilem judicavit.
later
pellis
Paraeelftti itaque
,

&

tantundem optimi pulponantur in tigillo infurno Ventofo fat ignis fortis talis ne ferrum fuatf fed (jnafi in coemento^et integram horc.m ,poftea forti,

Cape limaturam ferri


,

(fr

veris ln^uefaUitii

mifceantur

fica igncm ftrenue

ut candefcat
,

ligillum per fe frigefieri ftnito plumbi tn ttgillo , mollem , (^

& flu.it dentijuz^ & tnvenies regultifnLr


,

duUtiem

ut

nativum^

ut

verum artistranfmutatoria:
in

plumbtm.

fpecimen det, primo variorum metallorum unius


aliud
fA.iTKfji.ofCpaKnv
;
,

Hanc
cat

dicitelle tranfmutationem ferri in


fibi ipfi

plum-

doeet lib. de tranfmutat. metallo-

bum ,in qua


in

contradicit

ciim expreffe di-

rum^

putatque

fe

demonftrare poffe

metalla

fpecie

non
,

diftingui, fed

tummodo

&

fecundum majorem tanminorem puritatcm. Nos autem


,

cx propriis ejus experimentis


tratifmutationem^

quam

ille

dicic

non effe , fed im, illam veram accidentalem tantum, fic ex ejus verbis oftendimus. Tranfmutatio ,\n(\\.\\t metallornm^^ difficuher fieri rnagnum fecretum in Natura esl adverfitatum^ poteft multorum iinpedimentorum ,
propriam

&

, Jimaturam ferri quafi in plumbum , id efl plumbi fimilitudincm quandamdeduci, & tranf^ mutari polle addic , id non facile fluere , fed mollefccre tantum. Caufam ergo itlius rei meliorem alTigno , & eft , quod ferrum uti cx lulphure aduffo, & exiguahumidicate conflat , ita quoque
:

adufto fulphure

cum

reliqua loppa per ignis etti-

&

caciam abfumpta partesadfluxionem aptiorcs reddantur. Non itaque hxc tranfmutatio efl, fed mera
fit

eaufa ,attamen contra natttram noneft, nee^ue contra Dei ordinationem , ut rntilti falsh locjttuntur, Uc autem minora & impuriora metalla , ut vo,

depuratto

queinadmodum fxpe
Ergafterio
,

in

noftro

Saturnus , Mars , & Mercurius , in majora iv: puriffima, perfeftilTimaque metalla, utpotc in Solem LoiDam traQOnutentur , abfque

canc

Jupiter

&

ex Marte reguluna fulgidum , & fplendentem fieri vidi , cx fcobe ferri,& antimonio compofitum , quod vel ipfe Paracelfus fubdole reticet , dum loco antimonii dubia voce utitur pulveris liqucfaditii , qui addi
Collegii

Romani

debet,

Lib.
,

I.
,

Sed.

II.
rem^ue

Subfea
fiibfianciam
,
:

I.
,

6i
quod

fed Martis debet ut inde regulus nou plumbi Taracelftm cmergat- Patet itaque ex hifce denuo Sed jam videamus fuis cxperimentis fallacia. tranfmucet, & utrum harc quomodo as inplumbum

videlicec Stannttm

&

idco pluuibum caiididum vocant. dcgenerare necede eft ncquc hsec tranfmutacio proprie dici poffic ciim ideiii Mcrcurius in locum ejus qui avo:
,

Yera tranfmutatio dici polTic.

EXPERIMENTUM
Tranfmutatio tyris
fi'Oe
,

III.
flumbiinu,

Armoniacum ftanno denuo jundus id dcDuo m plumbum atrum reducere pofTit uci expericntia medocet.
larac
,

per Sal

five r'eneris in

SatHrnum^'
,

Hifcc tranfmutacionibus primiffis, Puracelfus, uc rcalem cranfmutationem perfuadeac ,addic arcanum in lapidofa fubftantia arcanorum omniutn

Primb
limato

inquit

omninntj

cuprum Mercurio fnh-

inaximum

Verba ejus pono


,

Similiter fciatis

dum

(yirfenico fixo itt alburn redige-j , candi, ut Luna,poJiea id granuUto ; hujus O" bonipul-

veris reditUttii recipe

ana (^primo ijuidem cxmenta,


,

foftremh in regulutn funde


regMlum-..

& hahebts

verum pLumbi

pofle

Hanc veram tranfmutationem efle non hinc patet quod Mercurius , & Arfenicum
,
; ,

ubi avolaverint , cuprum alba tinttura prxditum cum reliquis adufti fulphuris parte relinquaut velucidepuruude ignem per fcoriis confumpta gatj candidam, & moUiorem, magifiue fluidam fubftantiam reguli inftar acquirit. Atquc hoc fe quenci appolico experimenco luculencirtime comprobari poceft , quomodo line ulla dirticukace regulus ille , quem plumbi dicic, in priftinum fta;

decup/am potentiam (^ viriutem tranfmniari poteH : nempe hc rnodo : Arrfgite aures Magneticse artis Doftores , quam ingcns vobis fecretum pandat Paracelfus. 'J^ecipii^ liJ^agnetem er carbonihiu caadefac , ita quidem ut calefcat va/de , fed tamen non fit ignitus. Quomodo auccm candefaftio magnecis ab igaicione difterac equidcm capere non pofTum Qem
c^ni

de magnet^

in

ftatim in oteo croci fJAI^rtis , tjui e.v optimo ihutyhe fit faHus , e.vtinguit^ , ut tmbibat ^uanitim capere potefi : hoc paUo magnetem adeo eificucetn reddit
,

ut per eurn ctaves

ex pariete
,

evett.is

^ fimi';

iia mirabilia operari poteris

fuam facere
magnetem
pojfit.

potefl.

Et
ex

alim tnagnes nun~ in alio loco an'erit S


cjudt

tum

cupri reduci polTic

quod non

fieret,

fi

vera,

&

in

fa/e
,

Echeneidis
ipfo

fepelioi

tan!<t vir-

rcalis tranfmucatio foret.

tutts futttrutn

ut

puteo ferrum attrahen^

EXPERIMENTUM
Plumbi
in

IV.

Cuprum reduHta.

Wxc funt zxcz.mParacelfi Sacramcnca ,ucique tanco inepciora quanco falfiora func. Si folemnis hic Magifter vel prima Maguecis principia no,

"Liminzs plumbi, five eciam rcgulum ,quempau16 ance ex cupro eduxerac , vitriolo calcinato, velcroco Martisftratificaco , coemencaco , denividebis pucaticium plumbi que liquefacito , mallearegulum in opcimum xs ponderofum ,

&

&

tam ftolida non effutiflet. Quis enim nef. Artemea Magnetica per frequencia experimenca docui , Magnecem carbonibus cumulacum ftacim omni virtuce tradica deftitui adeoque nihil Magneti adeo concrarium efle, quam calorcm intenfum , non dicam ignis fed
viflec
,

cit,uti in

reduSum. Caufa elt quod ex prima redu^ione cupri in plumbum pucacicium xri deceirerac , id modo per vicrioli calcinati , & croci Marbile
,

tis

additionem

in

cupri

rubri reducitur

priftinum ftatum iris , feu quam quidem meliori ;

jure imtmtationem-j , quam tranfmutationem dixerim,& ex fequenti experimento patct. Si enim


tale

decrimenco fui luftine- re nequic , experimcnto frtqucnti compcrerim. Quis autem credat huic impudcnciffimo jactacori magneccm in fale Echeneidis , quam Remoram vocanc, fepuicum , tancam virtutem acquirere , uc e puceo ferrum collapfum excrahac , auc quomovel ipfius Solis
,

quem

fine

do

cuprum

in fubtiles laminas

redaftum

tucia,
,

ritace dicere poccft

hujus rei experimencum a fe fadum ? cuni de Echeneide


,

cum
five

ve-

Re.

aut calaminari pulvere ,uc Chymice loquar ftratificetur , coemencatumque poftremo fundatur id in aurichalcttm tranfire reperies fplendore auri haud abfimile. Vide qua: flipra dc cupro in aunerichalcum immutando uberius locutus fum
, :

mora

utrum unquam

in

rcrum natura

exciceric

que enim in hoc experimenco ulla fubftancise fic mutatio > fed cuprum folum modo ex rubro in aureunn colorem tingicur Cum hoc ut alibi oftendimus , denuo ex aureo in rubrum reduci
: ,

poffic.

EXPERIMENTUM
f> in
Of.

maxime controverfum fit. Unde aucem is tot remoras habuerit, ut ex iis falcm extrahere pocueric,quis conjicere pocerit ? Vides icaque , Z-fflor, hujus hominis allerendis rebus priccps ingenium audaciamque prorfus incolerabilem. Patet itaquc, Paracetfnrn ejus ingcnii fuifle ut fi quid audirec novum , & admirabile in rerum Narura, five verum , five falfum id ipfum ftatim ad fuas inepcias tranftulcric, ne incima quzvis Nacura myfteria,
inter Naturalis hiftoria: Scriptores

V.

verius fabulas, ncfcire viderecur.

tranfmutatie

five Plumbi in (knnttrrLj.

Audiverac
vcs

is

&

lcgerac forfan
,

de Remora tanta
fifterec:

vircuce traSiva przdica

uc vel ipfas onerarias napifciculus

Quomodo

n
le

podic

vero in ftannum plumbum immutaParacelfw hifce verbis docet. rtumredaUoi. flratifica


,

palmaris magnicudinis

hum

in laminoi fttbtiles
,

cum fa-

armoniaco

ctementa

fupra dtBum

eTl.

Hoc
,

e^ poflremo fundi_, , ut paUo p/umbo omnis nigredo


cr in albedine pulcherrima

&

Unde ftacim eam ad magnecem roborandum affumpfit non inquirens utrum illa vere cxiftac in Natura & utrum eandem vjrturis tradivx fpeciemcum magncteobtincat ;fedhujufmodi im*
, , ,

obfcuritof tollftur

dem

tylnglico flanno flmilHmitm videbitur. Cujus quirei racio alia nulla eft , nifi cuod Sal ar,

pofturx ubcrius infequentibus aperientur. Jam ad Rhombum, uri dici folet. Secuti func hanc difcipuli ejus , nefcio qua So^OjWo*/* pcrcitL

moniacum Mercurium fac copiofum in plumbo latencem in fumum refolvat quo ablato una eum fuligine piumbi in duriorem , fplendidio,

Cum
rum

enim plcrique avidilTime


,

in tiieralem metatlo-

nequc tamcn fpcm, avidicatemque fuam uilo explere raodo poireut.auc


tra^ifmutationcrn ferrentur

Toni.

I.

luacniftcis

52
magnificis

Bibliothecx
pollicitationibus
fe
,

Chemicx
quam ^utdam
tancjuajn

Curiofae
ut in cjuodvis oli)<^um

qiieis

artis
,

mafa-

gnr hiiem
tisficere

confecutos
-.

cfle

gloriabaiitur

arte compilata. medieina temperala, 5 formafeparata a fuo corpore ad tiWiamfkh,

valerent

quidam audacia pkifquam


liberalius in-

tilttatem reduiki esl

inflar

form coelefiis prxparatam anaturafibi maieriam ope Thrafonica , dum dolis , fucifque dulgorent , temeritaris cum fumma infanix nota retur, Sed quid qua^fo , lapis vegetabilis cum minecondignas kierunt pcenas Nonnulli cautioresne ad fucofo rali aut metalUco convenicncix aut proportionotarentur , pleudoteciinias crimine LullunL. nis habeat ,difpicere nulla ratione pollum pallio , induti An, tegendam imperitiam cxne Rnpicijfam^, ex beftia herbam aut cx plaiKa plantamque Vlfl^dinm^ ejufque feotatores , terofque Magiflros Paracelfi , mordaci peiina metallum educere contraria natura; via cueat ipfe viderit. Alii , quos pudet tanta: loqucndi inindigais probris perpetuo vellicare noii fecuti conftanticT , & perplexicatis Lullum QHercemnurr'., dcfiiternnt. Ccekim LHlliaman quintamque effentiam ,veluti rem ludicram,& nullius intranf- cajterofque Lul/t fequaces, dum Lapidem ex quinta Auri eifentia conficiunt, excufant omnia vimutatoria momcnti irriferunt defpexcruntque imo ciim ab eo omnia defcripfiiTent fub alio ta- dclicet a Lulio de coelo fuo vegetabili prolata fub puro inctaphorico fenfu accipienda cffc. Sed finen fenfu , ne plagiarii crimiois convincerennovam quidem fed fubdolam Chryfopaia: qui legcrit Lullt Librum cui titulus eft Calurn^ tur telam texuerunt ex parabolico , magico , & phi- VhilofophorurrL- , is ex ipfo Magiftcrii procellu , luce meridiana clarius perlpiciet , Luilum nil lofophico liermetis , Turbx Philofophorum & tamen ne quam ibidem aliud exhibuiire , quam Panaceam quanVtUamvani rofario deduftam , dam , omnium infirmitatum humani corporis cuOvidii ,J^etamorphofi infcitix arguerentur Cantico Salorrationi mire opportunam unde abjefta metaleyfopi tApologis, ^riete Colehico intentum lorum modo ad ccu quovis tranfniutatoria conclamata foli vequx tnoms aiiifque , tcgenratiociniis getabili lapidi tanti allegoricis huic ad fanitatcm non fofacere videbantur , pervcnerunt, lum impietatis confervandam fed & prolongandam mo, demum eo d.im cenfuere, Inbcncficia menti Qui vero incubuit. ad iniltimabiles auServ.ttoris rioflri ut fumma Chrifli carnationem , Nativitatem Padlonem Mortem, rex naturs thelauros plus jcquo adfpirant , fi reRefurrcdionemque , csterafque coeleftis dodri- jefto & vegetabili & animali lapide ceu inconLa- gruis & hetcrogeneis foli minerali conficicn&abditaEvangelii Sacramenta na: partes fint venon do quidem indefeflo at fruftraneo prorfus laaccommodare , aufu , fane impio , fidi bore incubuerunt:& ut ingentia Natura^ facramenrecund:Jti. iis artis proceflum, Qiiidam rurfus Paracelfi Seftatores audica vo- ta foli polT^dere vidercntur ce ( iJMedictna) metallorum imperfeftorum cor- fentenciarum monftris incoluerunt quar nec alTeeam non foliim ad Medicam cranftule- qui poiTis inteliigendo , nedum fcribendo imireftrice runt facultatem , fed & fimilibus tranfmutationi- tari , nedum smulari excogitando. Et ne iis in* bus pharmaceuticen poUuerunt non confideran- juriam facere videar, totius tranimutatori^ arcis procelFum ad incudcm hic revocandum duxi ; uc tcs otiofam fupervacaneamque elle metabolicam generali in una fi medicinam , LeUor vel ex ipfa 'iyx^fyja-tt , & procedendi modo illam metallorum rurfum in Hinc omnia. luculentiffime videat , confiftere non polTe quod Solem converterentur perfeda modum dum tot nodis intricatum , tot abcontradiftionum quidam tranfverfum adi appanefciunt ad tranfmurandi , fimilitudinum involucris tedum , tot dcfonis metalla in aurum in iminetallorum imperfeciorum nique coaptandarum difformitate confiirerum rentes quafdam VeneMartis in ideft , fum commutationes eft. perfedas rem Saturni in Jovcm, Stibii in plumlaum tranfveluti opera in perfedTis formationes converfi III.
,
,

metallisdefpcrata, Lapidem Sijyphi verius.quam Philofophorum infano labore , & fine frudu non fine fapientum rifu volvcrunt , revolveruntque. Oxercetanus Paracelfi aneda
ret

C A
,

UT

De Lapidh

O* TinBurd Philofophorum conficicnda modo ratione.


,

cum innumeras
,

tricas in tranfmutatione occurrentes cognofceinutili opere , & operam & oleum perne .deret , ab Alchymia ad Chymiam medicam transfu"a rationem fui confilii hifce veibis dat. Quid anrim facere pojfis ex argento ernm tum poflea
,

ivfi

Vivo , miferiam eonci/ies, interim falutehumana,


fiuro
,

&

fi

mercitrialibui

metallis

eaque arte tibi


(jU

fed de primi ordinis AichymilYarum in Lapidis ftrudiu-a proceflu , ut ex eorum modo, ratione , quid de reliquis fperandumfit, eluceicat : quos inter Principem locurn poft Arabes , Hermetem fidicium , (jebrum^ , Rafln- , Ha~
,

dicam hoc NOn rum

loco de PfcudocVr/miaftro-

&

gemmifcjite pretiofior

e/i

negleUa.

Rede
,

uti-

Itd

Hamiiel
,

aliofque

innumeros obtinent,

que
fibi

, fi

quoque eam

fe nefcire
,

addidiffet.

Caftris

itaque Paracelfi relidis

LuHum fccutus alium ,quem libro edicenfuit volvendum lapidem


Phtlofophoritia
,

Az.oth , auftor fiftus, Lttlius , Joannes , Ifaacus Holiandus, Trevifanus,Ber>iardus Rtipiiiffa, quotquot in diverfas Seftas divifi Paracelfus ,

Vtlianovanus

&

to de Veterum
teria
,

Vera Medtcina ma-

pr^paratior.ts tnodo
,

ejuP^ue in morhis fanandis

hanc artem excoluerunt. Arabes Lapidis tiudurxque arcificium hoc modo propofuerunt , AuAorc
,

potentia

ex quinta vini eOentia extraiaum proeile a pnfcis mpofuit. Atque hunc ait verum tentum Philofophorum Lapidem illudqueex illo probat. Lapisnofiftitii ^f o>ei epiphonemate
,
, :

Gf^^^o.quemfecuti funt. Snmatur Lapis in Capituiis ?;ow,id e^, argemum vivum , feu Merctirius I hilofcphorum , cjuem Ze-, bach vocant , poft prdiparationem ; ante prAparatio-

aejna extraEla fier efi

& feparata

a corpore noflro

nem vero
fuper
iiio

iapides

iili

ex

^utbtts eltcitHr.

^fiduo fat

aiu dtcitur prima materia ; aMrttm entm Phitofiphorum , aic Quercetanus , feu /aptt, mhil altud tfi ,

opus fublimationis prtmi gradus mflaatia

operis donec 7nundttur

ah impuritate corrumfentz^-^
fit^ut

Lit). I.
fitque puriffnHHS

Se6t. II.
Qomodo
atttem

Subfe(5i:.
,

I.

^i
:

&

ultimh vo/nti/it.

/ydonix fnccum

hoc fiat per fublmatioiiem in

fetjfuenti procejju

m^ni-

fulphur

dicam. Solvit etiam cinnabarim, argcntumaue vivum fublimatum hanc

Tertio figuiur hic per modos fixionis, doriec fe(l7ii>iir. ignts aiferitateqiiiefcai:fic confifltt >f>etafecundi gra-

fervain vitrobene obturato, loco tepido.

dus

id

eft, elixir

jamfuogradH fixum habes. Ofiarto


,

/em co,qui fequitur,

Hac perada docet priparare aquam Mercuria' .; modo.

traUeiur eciarn L^pis tertio gradi* <jui in ultitno fr*,parationis complemento cotififtit , ut jam fixum Upi~ dem per rnodos fublimationis Volatilem fucias ,^ vola~

PRAGMATIA

III.

^qut, Mercuria/is pnparatio. Cape aqux Regis paulo ante pnparati libram iinam ; Mercurii fupra fublimati puri , denfi , clari, pondeiofi uncias fex,quas cucurbits forti committes. In

tilemfixum

hrncfolves, iterumqtte Volare facies


,

dr

coagules denuo, donecfluat

grediatiir,(ir tingat, alteret^ue tn

ab/^uefumo tamen ejr incomplemento Solifico,


,

& Lunifico vero


argemum
parabilis
,

vel donec proje8ione


eompletttm
,

fiti

aurutn

efficiat

cjux,

res muliipitci repeti-

eam

injicies

paulatim Mercurium

deindc

tiotie ejttfdem labaris indiget

latethic thefaurmincom-'
,

arcanuM

pretiofijfunum

(jr

fupra ornne ar-

orificium obiirue , ne falis armoniaci visexfpiret, & in cineres temperate calentes colloca , fic

&

canurn fctintia>Mrn hnjui miindi. IZA^eber. Et quo-

niam hxc omnia

gracis

dida

(uie ulceriori cxplica-

tione vidcri poiTint: Hinc apponam '^aymundt Lulli, foannis Az.othi qui quafi de verbo ad verbum fua ex Lullo defcripfic procellbm qui uti Arabum defcripcioni conformiseft , ica quoque LuUumcx

&

.,

aqua Mercurium Iblvec , &fipoft folutionem aliquid remanferit, id novaaquae regiae fuperinfufione folvatur & hc procedes donec tocum fit difiblutuni. Pofteriores folutiones appone priori , lenco motu , ne efl-ervefcac,& claufo vitro aquam in fuum
,

ufum

referunr.

Arabibus eum
bet.

defcripfiire

nulli

dubium

elVe

de-

Raymiindi

Lulli

Joannis

Azoth

ati

magm

Lapidis tinBur.izjue complementnrn


prcejfus.

Hujus aijtia perfedionis fignum eft , fi injefta cuprea bradeolaargenceo coiore tingatur. Atquc hic eft acjua, qua omnia corpora metallica in Mereurium feu primam materiam reduciexiftimant. Quomodo vero haec aqua ad fummam puricatetn duci queat , fequenti modo docet.

Dividitur Alchymiftarum turba circa hunc procelTum iii duas fedas ; quorum alii ad Lapidis confedionem requirunt aurum minerale purifTimum :

PRAGMATIA
ey4tju<t

IV,

addicamenco negocium confici poffe pucanc & uci ilii verum . & genuinum femen terrjE fux Philoibphici , ica hi Lolium inferunc ita tamen uc ad defideratum auri frudlum pervenire fe pofie pucent , quo nihil ftolidius efle poteft. Sed jam ad proceftum LuUianum, Az.othicumalii fine ullo

auri

Mercuriafts depurgatio , cjui Mercurius Philofophorum dicitur , Meta/ftca corpora in primam materiam reducit.

&

Aquam

in cucurbitam

Mercurialetn- paulb ante defcriptam longi , & angufti coUi infunde.

Pone in fimum equinum bene digeftum quatuordecim dierum fpatio in vafe exadc clau(o finc
;

yo.

PRAGMATIA
Stthlimatio Aiercurii.

I.

Primo quidem in fua Clavicula docet Lullus nonnuUas ad Lapidem tindiufamque Philo(ophicam compofitiones aquarum ad operis exccutionem neeeflarias Ec primo quidem y^//w<//o, 5

ttem hydrargyri docet ,cui jungi prascipit uiiam vitrioli

putrefadione & fcecibus ex aquse corporc relinfeparatis ad vitri fundum fubfidcntibus quecur aqua flava , & cicrina , dcinde vicrum ex fimo transferatur ad furnum cineris , & pcr alembicum , juxta artem , aquam diftilla ignc lento prodibit aqua clariflima ponderofa , quam in hac operatione Lac virginis acetumacerrimum, aquam perennem dicunt ; continuato ignem donec totum liquorem clarum eduxerit , quo fado igni diminuto furnum refrigefcere fine , aquatn
ibi in
,

&

Romani libram, &decem

(alis

communisun-

fcrva.

Scd quia operacio fufior, quam ut Leclor eam ferac.eam omittendam duxi. Mercurius itaque hac operatione ad fummam puritatem deduSus fervandus eft. Secundo prspararc docet aquam, quam //Yocat j hoc pado.
cias.
,

Signum perfedionis eft fi gutta in Laminam ^ream caudefadam fuperaffufa eam ftatim penetret albo relido veftigio. Atque hxc aqua ad fummam puritarem deduda, omnibufquc corrofi,

PRAGMATIAII.
^ijU
vitA pnparatio
,

qu ^uidem
fortis.

nihil aliud

ffi?,

^ua>n

Aqua

corpora metallica in primam raateriam redticit , unde & C^ercurius Phi/ofophortm dicitur. Quomodo vcro hujus ope metallica corpora in primam materiam reduci queant ,fequcnti praxi docct.
vis qualitatibus

exuta

duas , Aluminis calcinaci tancundem, halinicri libram unam.concrita mirce in cucurbicam, & alembico roflraco addito diftilla acjuam fortem fecundum artem primo igni lcncobene claufis junduris, deindc forciori,& tandem forcilTimo ut akmbicus rubefiac cunc ce^fa. Opcimum fcceris, C] hujus aqu^ Ubras tres aut quatuor obtineas. Poftea uc regiarn aejuam habeas, fic operare In prsparatas jam a<jui fortis libra folve falis armoniaci trientem , & ex viridi colore abibic in citrinum, & poterit aurum folVitrioli
libras
;

Cape

Romani

PRAGMATIA
Quomodo corpora
materiatn refo/vantur,

V.

metal/ica in AdercuriumfeU primam

Si Argentum in Mercurium tibi folvendi fit animus,fic operare. Argentum pure fulminatum , & rcpurgatum redigc in fcobem elimatam , vel tenuilTjma folia per bradcarium in papyri formam

extenfa

; ,

\\xc

cum
pulvis

fale

prseparato

in

marmors
,

.Vere

cutemque

ftavo tingerc,
I.

quam analogice

Che-.

exadus fiat , quem aqua ficcalence ablutum ab omni faifedine ficca cacum pone in concham imbibitum oleo tarcari
contere
ut
,

Tom.

reficca.

64.

Bibliothecae

Chemicse Curiofe
Quidquid
fit
,

arefareficca identidem repetendo. Tandem cucurbitam auc diim tere in calcem , tritiun in

fine

auro

nota: nihil prorfus conficies ,'quibus

& argento melioris & nos peni-

phialam pone : affiinde ,<juam paulo ance prsparavimus Aft*am tjyf ercurialm ad, akitudjaem duorum digicorum ; & hoc peraftq pone fupra ignem lenem in cineribus , & aqua Mercurialis vertec

tus, penicufque fubfcribimus


fit

haec. non , quamvis veterum Philofophorum intentio. Sed jam ope-

rationes ,queis Lapidis tinUuraper fublimattonemt qua veluti unica crEteri feptem operationum gra-

calcem in-Mfepcurium. Si tota non eit converfa effufa priori aqua cum Mercurio, aftunde noyam & procede fimiliter aquam effunde caute in aliud vitrum, Mercurium vero repone in pacinam feu calicem vitreum eum, ut mundus fiat, aqua falfa ablue deinde exficcata humiditate cxprime eum per pannum, vel coriaceam burfam, fi nihil remanferit,, bene fit ; fi quid verb infolutum remanferit,repetitio inftituenda efl , donec expre{fus per pannum
, ; ; ;

dus, qua: func diftillatio, adicenfio, defcenfio, coagulacio, pucrefaftio, calcinatio , fixatio continentur, perfici aiFerunt, videanius
,

atque examinemus.

Sic

autem procedunt

O
Qux

P E

R A T

I.

vocatur <>JHercHrii corporalis praparatiol


,

CotonsEum

nil remanferit.

Signa perfedionis hujus aJMercuYii prima funt,


tarditas in curfu major , quam argenti yivi vulgalaminam ignicam pofifi fupra ris. Secundum noram fixitatis. ferelinquat tus, exhalatufque poit
,

accipe quatuor uncias priparati Mercurii paulo ante Adde limaturs argenti purilTivel quoc voles amalgama. Hoc milce cum fiat & mi dimidium ,

Hunc Mcrcurium
:

fi

augmentarc

velis

Mercurium Philofophorum fupra prjEparatum pone in phialam ne orificium claude Hermetice polTic expirare pone eum ad luffocandum in fuo leftulo bene ftraco temperaci caloris per menfem Phllofophorum fub cenui calore donec per fe fudct , nec amplius afcendacauc defcendac , fed quiefcac &. coagtiletur in nigram tcrram, quod Capui Corvi vocatur & terra , fxx nigra xs Philofopliorum ,fulphur nigruin vir &mafculus di;
:
,

argenti vivioptimedepurgaci partibus duodecim: mitte in vitrum quod bene claudes ; infer inignem

citur , una res diverfis nominibus : atque ex hac prima operatione per coagulacionem ex liquido
fitfpitTum, ex^frigiclo-hutr.ido ,uti aiunt, calido-

cinerum blandum ibique decine menfem ut fiat tunc dicetur fumme vorefolutio in Mercurium
,

ficcum per elementorum feparationem.

:i

latilis

fuperare

fummam

fixi

,& tunc eundcm

facic

O
Qua
pitis

P E

R A T

11.
:

voIatiJem

& hanc operationem pro libitu ad ; quodvis augmentum repetere poteris. Hoc Lullus & ^z.othitts dicunt eire cotum & unicum fecretum Philofophorum. Idem vero procelRjs valet, fi pro
argento aurum capies

nigra terra dealhatnr


nigrae

Corvi ,feu

fic procedit , terrs cape parces duas


,

Ca,

de
lis

eis

aqux Phyfics
,

refervata;

id eft

fupra prsparac^ parcem

cam aqua imbibat


refte
,

unam, ita donec totam confumpferic

adMercuriacerram fic,

Acque hadenus omnia

& fcice difta

func,

utpote qu;E experientiae non contradicant. Reftac icaque uc modo doceamus , quomodo , & an ope

ipfaque aqua penitus tranfierit in corpus tetrx nigrx. Cum primum fuerit commifta, claude vi-

crum , & pone in cupellam cinerum ; adhibe calorem temperatum , & tanquam in moUi ftrato tunc exficcetur continuo calore per oftiduum enim incipiet paulatim dealbari. Exime ex Titro, & poftquam bibit Phyfica ab Alcliymiftis beneficio prsmifTi appara- & iterum pota lade virgineo jleftumrepone in fuum alveoium, phialam feu tas confici poCfit. rubeam & que caloris temperati exficcetur alham , ficuut iterum tindturam , , , Dicunt itaquc Philofohanc itaMercurio Per folo ti ante & hoc per ex quatuor vices. , quam Etixir vocant corpora meCorvi omnia que operationem Capuc terram feu nigram & Mercurium , phorum fupra ob omni fcedicate fufticienter purgatum , ad ^j/Ziecalli^a imperfeftaprojedam, in vera, perfeda, nainpolTe, ex folo, dinem intentam reduxifti ; quam quidem ferva ditranfmutari meliora turalibufque eft Mercurius non ligcnter , habes enim, quod defiderare , uc loqui MercurioSapientttm, quam, ex qua quuntur materia foliatam , fulphur mecallorum , potes , terram albam prima i eft fed vulgi omnijvirtus Alchymicaelici dicitur j cui nuUam aibum , Magnefiam albam , qua fieri putanc conrem excraneam , pra:cer aurum , & argentum in fer- jundtionem auri , & argenti , & mortuorum corporum vivificationem , qua imbibitione quilibet meiicacione Lapidis veluci coadjucores quofdam, per quos opus verum Chymicum perficitur addi frufius emergic cencuplus , adeo ut ad incencun debere cenfcnc. Nam uc ISlicoLaus Bamaudus di- nil aliud reftec nifi fermencacio qua foecus, quacic,materia Chryfopceix eft aurum finiffimnm ex dantenus animari dicitur ; juxta illud in Turba Philofophorum : Serite aurum nofirum in terram auc miftum , fed in.inera tradum , non fabrile portabit vohis fruBum centw optimx nots. Aurum inquit , obryzum , quale albam foliatam , Paradififiuplurn cujus virtutem tantam efle dicunt ut mul, Ceneftscap.JlI. in Hevilah ad Philon Veruntamen uti tiplicetiir in infinitum atque hoc effe ^lixir ilvium , aut in Ophir provenit mirum in mo8c fitufque lud defideracum album , tingens Mercurium , Utriufque Regionis locus Lunam, ita quoque Metallicum in omne corpus itpperfeSum controvetticur dlim ablncerpretibus ridiculum eft Chymicos ad incognitas hujufmo- five Argentum veriilimum addunt tamen fermentum corpus mortuum intrare non potTe , nifi medi aurifodinas Lapidis gratiarelegare. MirorfaRhiph^os quodiante aqua Mercuriali , quas inftar Paranympha: non ad eofdem ne hunc audorem prxftantilmatrimonium compleat. Hyperboreos quemontes, ad gryphos Le[lor , univerfam pragmatiam Habes hic aurumucgotioChytandem fimi auri cuftodes, ut mico congruum confequantur remifille. Sed rc- ad Lapidis tincSturaeque confedionem , & ab linquamus has Alchymiftarum nugas Alii auruin omni parabolicarum locutionum obfcuritate vin dicatam quoad literam, quantum fieri potuit, cla Tn/^iiv five ignem non expertum feligunt ad fuum tiffimeexpofitam cvolutamque,utproinde nemo intentum. . Alchyhujus id , quod cancopere jam a coc fxculis deiideratum fuit , id eft , Z.;'</w illum, feu tinduram ratione ciniSura confequi poiTimus, & qda via ,
: : , ,
,

Lib.
niis
,

I.

Sea.

II.
nor.f

Subfed.

f.

^y

Alchymiflarum conqueri po(T!t , aut terminos mirede iiiteliedos, aut multa ftudio , & ad artem occLiItaudam omiira fuide quod tamen fi
:

Argenttm affumunt quidsim ad Lapidis cpus,*

fed& hi inter fe \n modo difcrepanc. Qiiidam aurum cx quo femen Mercuriaie extrahitnr, in fuam
,

nul!i uiiquam artitici chryfopceo Dico fidem habendam , fed ad aliquam fibi famam magua artis fcientiacomparaudam quidlibetpro qiiolibet fumma & intolerabiliimpoltura pofuifle: vix poquibus quidem loquendi modis , dici quautum Artis polTibilitati prjEJudiccnt. teft

ainn-uut;

priftinam nacuram reduci polfe credunc Ita Kicolaiif Bamaudus in Lapidis fui confedione. Sed vi;

deamus

modum
,

operandJ.
,

a^cctpe^

inquit

miigrio artts ftudto elaborari

auri obryz.i ^. ij. ^J^ercurii decuplum , mifce , ime

iangutdo dijjolve

ufijue

dum Mercuriui exfiirct


tn

itaquc verba clara finc & praxis mcthodice prolata ab omnibus faciie in praxin reduci polTit , jam reftat , ut ad Phyficam bilancem

uu-

Cum

ri<jue itfipofiii pondus

maneat

ttiim ,(jui t/tmen licjuatus in

atrum pulverem redaprifltnam auri naturam^

converti

an hujufmodi intentum ChryfofcetM nrcamm obcineri podit , oftendamus: tam Neque enim iibi LeElor perfuadeat velim mi Alchyir.ina: me credulum effe , ut quicquid Evangclii tanquam ra.ndarum rerum effutiunt
llngula

ponderemus

&
,

poffit.

Ex

hoc putvere elicit ope halnei rorit

Mercurium, ufcjuedum pulvis incalcern niveam dever.


gai
hii
;

<fHo

per Jeptemplicem elutionem

purijicato,
,

prodi'

inde taniem
efl,

Azoth

Spiritus vtvens
,

ch]hs lerra

ferrnentum

acjua

moi

calx foemina

tjuorum cam'

plexH

n.-^fcitur

& adorem priiertim Sacramentum revcrcar rerum phyficaabditarum plerique nulU cum rum fcietitia polleant ,neque combinandarum rerum artem calleant qua fola veritas a filfitate legitimum ab iikgitimo, abfonum a confono fe,
:

tnfans, id /7, Lapis.

Hanc

calcem purificatam , Jeu folem Philofophorum

ohturato vaje putreficito,feponito^ad d'gerendum 40. diebus, ufcjue dnm in hurnorem a/bum , e craf.um li

^uefcat

cui juffis

dientm inierValhs aquam mercw-

cernirur

neqne

de

Arte
:

me t jm imperitum cxiftiment ut Chymica iquum judicium ferre non fuam


,

rialemjenfim affundes relin(juefcjite,donec viresfua recuperet , coibitejue iterum (p-hoc toiifs donec tot^m
, ,

acpiam vnhiberit, tunc uterns claufus


;

queaai
Si

Qnx cum.

efl,

ne qntd
fi

ita lint

jam telam cceptam or

exijiiret, nafctturque defideratus lapis


ris fiipra

cjuem
,

pofue-

diamur.

Mercurium
'-

in novo

tigillo
:

aperto

tunc ad
ignern,

quifpiam hanc a 'foanne tyiXS'^' !"* ^ propofitam Lapidis iyyjltotam accepit penitius fubierit , & cum aliis ejuldem farinz audoribus compararit ; is priT.6 inveniet
LtiUo
,

dragmas duM pones

granipartem

da fortcm

^w
in

poflcalidde boracem, c^ habehis unam drachmam auri fimultiplicationem noris, lapide non indigebts Hxc,

&

magnam

efTe in

modo

operandi diverfitatem
,
,

Qui
ta-

'Baniaudus.

uonnullis
,

men

quidem conveniunt pluribufque adeo differunt

in

aliis

In hacpragmatia multa myftica verba rcperio,


fed utilitatem nullam, nullum tantas pollicitationis emolumentum Hoc unicutn ex textu colligo ,

ut

ncgotium

in duas fe(5tiones abierit. ParacelfiftA non folitm fine atiri aut argentt mineralis airumptione I.apidem fieri poffe contendunt , fed folo Mercurio

poft tot

menfium labores

poft tot vigilias

&

fu-

Philofophorum intcntum operis finem fe confequi pofle fibi imaginantur dum Spiritum Mercurii vini ope extradum , quem tiim in vena cinnabrii, aut foffili vena minii , tum in liquore fublimati ni,

fumptufque impenfos ,qui duas aun obr)-^ uncias pro primo materiali corpore pofuerat
dores
,

prsEter hydrargyri pofiti jafituram

nonnifi

unam

dulari dicunt

ro

&
,

auargento rubrum , aut candidum elixir quid,

eliciunt

fed

quomodo
fuit

(ine

non quidem ut ipie putat ex Mercurii in aurum tranfmutatione , fed illud ipfum aurum quod primo pofuerat , tametft vel ad r grani partem diminutum quod fane neauri
reperiffe
,
, ,

drachmam

piam
poCfit

in

aurum

in

quo nunquam
?
(

tingere

quis crederet

nili

forfan cinnabrium ,mi-

niomi^ri dcbet, cum per tot ignis, & aquje menta id partim in excrementitias partes
admixtas
nihil
,

tor-

auri

quod pro liquore fublimati ponit ) nonnihil auri continuerit , fump^erit At hoc pafco rubrum quidem,aut candidum elixir faciet inde tamen nunquam multiplicativam virtutem tindurje extrahet fed tantum folummodo auriextrahet quantum in cinnabrio minio, antimonio in minera auri commixtum fuit. Ex quo apcrte T^aracelfi impoftura patet qui ex pura minera Mercurii promiferit id quod \n ipfa per Naturam non eft. Qux & fcite fane docet vel ipfe intcr citeros non minimus Alchymifta Bafiaut
;

nium

antimonium

partim in
videatur

fumum
,

aquarum corrofione abfumptum


fecilfe

panim denique tuit. Ne tamen

Leilcrem ad mulciplicationem matcria: adhortatur , quam tamen confulto Alciiymiftarum more , ne tantum fecretum Si pateret , reticuit. miferos Philofophos non alias nobis divitias promittitis , quam tanto

difpendio
tiijs

tanto laboris magifterio partas


,

cer-

te tantiim abeft

ut iiide Croejo ditiores

ad

incitas

brevi

potempore redaftos verbis


,

ut

Um
(jr

Faientinm cap. de
:

reb. natur.

^ Lu'lui huic fubvivi.

fadis , futnoque nos eluibs , /ro, Codroque pauperiores reperiamus. Quidquid igitur agant, certe hsEc PhilofophicsE

fcribit hifce verbis

iJVtercuriim noflrum ex auro argenio per acjnain Mercurialetn faUtan , jungenejfe

folutionisnomcn non merc-

tur

fed Metallurgis
,

^um

um

proportionali ^uantitate araenti

jori

ex eo cinnabaris , aut minium foffile ( Jn quo plerumque folus Mercurius nidulacur) ita prscparari queat , ut inde fiat lapis auriticus , quis credet ? quomodo id dabit quod non habet ? Dicunt forfan , ex femine ^^vsnyim in intimo ejus centro exiftente. Sed quis,rogo , femen auri in cinnabari nifi ei a natura accretum fuerit qusrat ? nemo fanc nifi principi6rlim Naturse ignarus confequenter impoftor fc^ oehacfucatametamorphofi in fequentibus pluribiis. Venio ad eos qui aHrum obryzMm, nobiliorifque
,
,

Quomodo vero

& compendio mento intentumobtinentj


oftendit, dici dcbet.

& Aurifabris ( qui tamen ma& facilitate quin & emolu,

propria, uti rede Liba-

vi.f

&

Tom.

I.

qui aurum quidem prxterea utpote perfeftionem notx melioris ad operis primam artis Mercurium Philofophorum quo ex materiam extrahere folent adfcifcunt ; at hi hoc pado illud przparari dcbere pr^cipiunt , ut nullo modo amplius in priffinam nacuram reltitui Innoporfit. Ita Afcr/fwwj in turbaPhiiofophorum Jhomagiflerio,five aurum ,five argentum,five hydrargyron, attt Mercurium ajjitmas , iia jnuiantur ornnia iit F 3

Non

defunt

66
4iaua noftra

Bibliothec3E
,

Chemicje Curiofae
nifi

ut neHtiquam reduci ijueant : po/i dijjolutionem ita aiteratur

iAururn enim noftrum


ut nulia alia
,

analogice
dixeris,

tantum vegctabile
,
,

effe

dixeris,
ftoli-

rr,qukm
non
,

idem

homincm pid:um liominem verum


quod ridiculum ne dicam
Si vero dixeris
,

Mcrcuriali

iicfuari poffit

Vnde
>

generarc pofle

ejfentialfter tft ar/iplius

aurum
,

fed

rnodificaturrL,

dum

ellet alferere.

quod aurum hoc paUo five mortiftcaturru


,

ftve modt-

<juam qiiod fymholiee ficatum ferr,m nigram , l.ipidem nigrum , corpM mortuurru , caput corvt appellant Anipces ; <^uod poftquam per
nil

cjuidem aliud efl

acjuam Mercurialem

caiorem vivificatum fuerit , tunc iis deaihatttr Laton ,feH <ty.tlnops id eft, caput corvi , feu terra ni^ra : Ideo pnmoneatur filiM do,
,

&

modificatione effe verum femen auri loquitur ,errorem majorem incurres ficatio , five modus , utpote purum putum accidens nil fubftantix ex communi Philofophorum fententia fuperaddat. Cum itaque nulla ratio
,

quadam un Turl^a cum modiid

fuperfit

qua Turba non verum aurum


,

id eft,

Ca-

iirtn

ne ntmium urat atrum iiitm pulverem

fedre,

in verum aurum per aquam Mercuput Corvi Nirialcm tranfmutare fe polfe probare queat
;

Hncjuat ita diffiofttitm , erat untitjua ejm natura, nempeflHida,

ut ^ueat iterurn aquefere

cjttii.

hil aliud reflat

& iiquida.

lca

Turba

T^htiofophorum.

Qox verba Ci rite expenderis , in iis ingencem contradidionis nodum repcrics Vel enim aurum illud per aquam Mercuriaiem refolutum in terram, feu pulverem nigrum , crit aurum , vel non Verum aurum id non elTe Turba erit aurum
:

dicendum quam quod auri illius exigua portiuncula qux poft peraftum tanti laboris expenfarumque magifterium relinquitur, non ex femine auri aquae Mercuriali incxiOcnti , quod jam a prima fua origine pcr tot altcrationes heterogencam , & ab auro vero oppido dift-crentcm formam acquifivicfcdab auro mine, , ,

rali

primitus aflumpto natura fua indcltruftibili,

exprefse dicit : Sinon eft verumaurum, quomodo illud per aquam Mercurialem in tinfturam veriauri exaltaripotefl:
?

a foecibus

cum aurum non verum


,

verum aurum producere impo(Tibile fit nifi verbis tantum ludamus. Ecce primam contradidionem. Alrera elucet in argento vivo in magifterium alfumpto uti cx textu patct quod tametfi in priltinam formam reduci non poffic in fine tam;-n aperte dicit , atrum pulverem pet Mercurium iterum aqucfcere , quae ejus erat antiqua natura. Mercurius itaque juxta Turbam reduci & non reduci in priftinam fuam naturam poteft , quod manifcftam implicat contradidionem , quo
,

tamcn tcrrellribus ei accretis rite depurgato , prodierit. Scd hsc in fecjuentibtis fufius profequemur ,uc quam turpicer Alchymifti contra prima Philofophix principia pecccnr , luculenter
patefiat.

CAPUT
Lullo
,

IV.

PerfcBum Artis Magn^ TAagijierium k

Azoiho

aeterifqu^

examtnantur.
jam revertamur ad iyx^fmv qua Lapimyfterium completur , quod juxta Philofophicam amutlim rite examinatum pra-ter paradis

in vcra Philofophia

niliil

abfurdius

eft.

per femen auri aquse Mercuriali inditum , in novum aurum Mercuriali multo nobiiius refufcitari. Sed quxro jam , quidnam iftiufmodi femen fit > Dicent e(Te femen auri per Mercurium in primam mateviam extraftum refolutumque. Urgeo quomodo probas illud femen per tot diffolutiones , calcinationes , cxteraque tum ignis , tum aquarum rofivarum tormenta non effe dcftru6lum ? Si enim cujufcunque tandem hcrbx fcmen coxeris , & recoxeris deinde coflum , recodumque terr^ ad repullu-

Sed dicent

SE D
dam
lum

bolicas locutiones nil certi in tanta mcthodorum varietate , diffcrentia , qua Audores inter fe

&
,

contendunt

facere repericmus.

ad Lapidis confeftionem conftitueney^z.othus emendat Lul-

, Ltbavitu tA2.othHm , Paraceiftu onuies ; ita ut vix quifquam futi hucufque partim demonftra.

altero confentire vidcatur. LuUus itaque in Ciavicuia fua , ( quam foannes ^\nthus auftor fuppofititius expofuit
)

tum cum

fuit

partim in fequentibus comprobabitur)

lafccndum commiferis

Dico tantum

abefte

ut

poft hydrargyri fublimatio,

inde quicquam in novum germcn fufcitetur , uc potius deltruaa per tam frequentem decoftionem forma,& feminis vim vegetabilcm una peri-

aqui vitae, fortis rcgix , Mercurialis aqux priparationem , poft ejufdem purgationem, folutionemque corporum in Mercurium poft toc re necefle fit. Nam nti reSe l^htlofophtu , a pri- inquam inexhauftos laborcs tandcm procedit ad ultimum Lapidis magni complementum quod in -vatione formx ad habicum non datur regreHus tantum enim inde confequcris quantum fi faxum fermentatione confiftit , hoc modo. ad reflorefccndum terrx commififles. Sed dicent , aiitcr fe habere cum feminibus vegetabi- Procefius continiiatio de univerfali Azothl ferJium , aliter cum femine metallicorum corporum, mentatione Lapidifquc complemcnto. c6 quod in aqua Mcrcuriali ex auro minerali Si terram albam ad Elixir albim volueris fer^ cxtraCto femen lateat attri , quod ima cum aqua Capiti Corvi , Pulven atro ( fic mentarz.j , ut flet in cornplemento tinRura fuper corTerrae nigr^e aurum minerale alfumptum per calcinationcs pe- pora dirniniitn ^ fuper Mercurium in omni promnrtificatumque vocant ) fu- bationz.^. Recipe terrm, dealbats. feu foliatn id eft, nitus deftrudum
poft
;

nem,

corpus mortuum rcfufcicando , alba, vel pro argcnti , aurique ratione in rubca tindura
peraftufa
,

corporis moriui partes tres

tapartes duai

^ de ac^ua vitd refervafcrmcnti ^artem unam & dirnidiam,


, ,

Lunam, velSolem convertat. Vel enim /mf Contra ,fic arguo


:

fermentum autem aibum


illud eft

fit

prxparattmin caitem

al~

bam , fixam
rare^,

,fubtitem

ft opus aiburn intendis


,

pr<tpa^

vel non. Si prius divegetabilium numero xeris , jam necetlario illud id in fecundumnaadcoque adfcribere cogeris, confequenter mincraturx gradum exaltabis , hbus mctaliicifque corporibus vitam tribues , quo in Phyfica nihil eft abfurdius, Si vero non
fuct fpeciei

mulriplicativum

Si vero ruheum

tunc

fit

calx auriciirinijfi-

mi

cir

non

genti
bus

efl

aiiudfer?nenttm , tjuia fermenturn arargentum auri, atirum; citm itt his corporiefto
;

&

inftnt radii tingentes


,

cdtera eorpora rttbedine-j

vel albedine pura

cr in hii fecundftm
,

flm<t fubflantiit tfuhftantiariim

reptrtafit

natnram pitrifad ffecimen


iapidii

Lib.
lapidli pertinens.

I.

Sct. II.

Subfeft.

I.

^7
,

ipecie

tjUodqite
>

aLbifcand,Hm-i
ceoi

Fac unamtjuamque Jpeciem cum fua genus cum fuogenere^ , cutn albo tfl cum ruhro rubificandum^ non mif~
:

noftri imbecillitate attingi nonpoteft.

opM unius

lapidis

cum opere
;

alterius

alioc^Mn

errabis.

Terra
qHi
jpirttus.

aibafoliat.i efl corpui

fcrmcntum efl anima,


t/icdiante^
,

tribuit corpori vitarrL.

, ac\:i.a

cjhh efl

quo ma5. Refervaia a^ua^^xo fpiritu fumitur trimonium confummatur , eftque divifa in duas partes adimbibendun-',& coagulandum & iteruiti in duas partes ad matrimonii copulam. (>. Fermenttmi in hacpraxi non cft aliud, nifi argentum nacivun') puri(Timii de minera in calcem per
mercuriuin redaci:um:hoc dicunctantse virtutistife, ut non fccus ac paululum fermenti totam malfam rriticeam in tumorem extollat intimeque penetrct; Ita & hoc fermentii Philofophicumexaltatur adeo, ut inftar ftminarii perfedilTimi acquirat vim, complura fibi fimilia fecundum fpeciem procreandi, ut-

Confice ergo has tres p.irtes in

nialitcr, fuper lapide tnundo

unum mairimoconterendo, (jr unum chaos

per minima producendo , tttjiant una hyte conftifa , <& ruducantur in unum corpits demum infparabile^ : poftea ponas

tnfuam phialam aptam


,

i.

e.

>

thorum
,

cali-

dum temperatum , ttt coaguktur ^ fixetur Hnum corpus album. Hocf.tdo ,rurfus extme
,

fiatcjue

lapider/i

candidum henedtUum ipfitm^ne contere fubtihter in lapide mundo , c^ iterum cum tertia parte a^Ufu imbibiio ut hau/lum bibat. Iwpone eum in alveolw" ftmm
,

potequod totum in aurum verum &forma!evertat; adeoquidem, ut in minutilTimis portiunculis


,

fit

inftar totius.poffitque inde augeri in infinitum,

adeoque quod Philofophi


danc , uc
te
,

fpiritualibus fubftantiis

ilarurn,

mimdum,

& loca in letlo fuo temperate caltdo,


,

hiit totje in

toto

&

qt hauflum a^ua bibitnt. fermitte in vifceribus e]ui e.-cflccarz^. Sic reitera vice
Ht tncipiat ittrum fudarz^
multiplici
,

hoc Alchya

ifti cincSurx luae

tots in qiialibet parimpcrperam

&

perite attribuunr,

do>iec exie;ler;iijfimu'/i

lapidem a/bnm per


,

hos gradus reiterattonis prsparaveris fixum

&

flan-

temin ignc^
rnetallorum

percjne

omnia corpora imperfeElortim->


gradier.tem er fuflinentem pu-

Velociffir/ii

gnasfuper ignem aqita fufl/i : tjjui lapis tingac tJ^erturium , dr omnia imperfe(h in argentum Verum meliu ornni naturali. Nota ^uod ijHando htt]ui cornplementi ordo reiteratur ,foivendo coagulando contercndo,aflando, tanto magis hitjtu medicmx boniiai mul,
,

primus ortus lapidis, de quo vcrifTime dicunt eaignorata totam arcem nelciri adeo enim confuse, & diffjrentcr de hoc cum terra foliata matrimoniali conjugio Ioquuntur,ut ne ipfi quideni, qiiid dicant, fciant. 8. OUum Mercurii nihil aliud, quam Mercurius
7. Matrii/ioriialis copula eft

carterafuere tancum priparationes

ttplicetitr

magifcjue tiigat

itautfl in

prima

fiii

abln-

tionepars una tingat loo, infecunda Vertat icoc, a^ quarta looooo. tn ^uinta looccoo, in fexta infintta
r/iillia
;

Philofophorum. in qua omnia fic 9. Chaos eft miftum , vel pafta corporantur ut nec quicquani corum ex quibus conftat appareat unde & hyle ab aliis vocatur , feu materia prima, in qua omnia habent rationem
,
,

non

fufficit

una
uc

contritio er

imbtbitio.

Haec

ty4z.othus.

Sed ne

illotis

itadicam
efle

manibus tantum

videar , aut ne ex non intelleftis terminis imperitix dicam incurrani , ter7iVM;hujus operationis juxtamentem Alchymifta-

myllerium aggreffus

ex qua tamen fpiricuum calore interno in adum forma defideexterno & calore rata producitur. 10. Per Solem intelligit vim Sulphuream,per Lunam Mercurialem unde copula. Atquc hic eft fumfoanne^ ma perfeAionis lapidis Lullo Arnoldo
potentijE patTivx
,
; , ,

&

rum
podit

prius
,

exponam, deinde quid de re ipfa aperiam.

llatui

Jz.otho fuppofitio

AuiSore
Artis

quam de verbo
,

fere

ad vetbum ex
fotechni

Lullo dcfcripfit

propofita.

Quod

1. Terra foliata alba nihil aliud eft , quam caput corvi jam dealbatum , ex qua fit elixir illud Solifi-

omnes confequenter
,

magni

.'^iuftoresChiy,

cum
2.

Luniticumque. Stare in complemento

tanquam Artis archetypon tum ob methodum tum ob claritacem verborum queis arca,

tinclitrx cft
,

vo

metallifque imperfeftis

qiis

&

argento vidiminuta di-

num defcribit,refpexerunt,quem& nos


csEteris

a.'.

procef-

fum srtis facilius difcuciendum conlulto felcgimus;


data opera negkdis. Fuit inter alios Cornelim Drebeiliut ,qm totam arcem ex i//fl defcriptamfub reconditaPhyfiologia, qux in admirandis clemcntorum Cum in invicem cranfinucatione >

cuntur, per projeSionem argc;ntipetfed;i , colorem & naturam perfeveranter & in momento
,

conferre.
5. Terra alba dicitur corpus mortuum, refpiciendo ad fubfequentem mox animationem quid ita;

que hzc animatio fic 4. In compofitione memorantur Corpus anima jpiritus. Terram foliatam Corpus vocant, krmentum animam , qui corpori vitam tribuit aqua mc,
,

poftea exponetur.

tum in effeftibus indc refulcancibus confiftit cxhibuic. Ego autem eum verius hSoTi-x^vixv Akhymi;

diante
eft

qui eft Spiritus

ha:c tria

camen
,

adiverfis
uti videre

ftarum ad mirandas NaturaE" operaciones rerumque tranfmutarionestraduxiffe, quam contraputarim, uti fuo loco dicetur. Sequitur foannes ab ^fia Anglus qui ne artem

ditferentibus nominibus

appellantur

apud Ifaacum HoUandum de Lapidis Fabrica, ut proinde confiftere non poffic quod tot tricis involutum eft Si ars vera fit certe nna ad eam via una operatio, una methodus ut fit neceffe cft, nifi toto coelo quis aberrare vclit. Quanra vero ad
, ;

terram foliacam aqua mercuriali animandam induftria opus fit dici vix poteft dum vix conftare
, ;

poffit

quantum

aquse requiratur mercurialis.


,

Si

enim magnam ejus copiam accipias vix vix quidem terram coagules exiguam
: ,

aur ne

ex Lullo , Amoldo , Az.otbo difcripfiiVe dici poifet eam fumofa verborum obfcuritate ita involuit.ut non nifi ex Az.othiAodix\n3i fupra tradita intelligi podlt. Tertiusex Alchymiftisoccnrrit Me-Uhior Libinenfis qui Ladifiao Hungarias & Bohemix Regi arcem exhibitam non PhiIofophico,nec Sapientibus ufitato more , fed vefana quadam vecordia captus alkgoriifque exCantici^ Canticorum afparabolis Licurgiz myftefacrofandaadorandaque fumpcis ria carbonibus fuis, atroque fumo obfcurata noii
,

ficcitas

antevertet legitimum humiditatis terminum>itaut

coagulationem jnftam nullo

modo

atfequi liceat;

quemadmodum itaque duo quodam confiftic Tom. I.

operis perfeftio in indiviintelleSus , ica quoque ab

minus irreverenter, quam impie contaiTiinare non erubuic. Lcgac qui volet Artis fumma in Theatro Chymico & non fine rifu una indignationi niixto mirabitnr quonam tandem modo in hominis inge,

nium caderc queanc , tam audafter

&

fine fronte

non

68
non
myfteriis
,

Bibliotheca^
fed fceleribus
illudere
;

Chemicac Curiofx
,

non

fcientia

fed

Alcliymiftis injuriam facere videar

jam ad

ratio-

inipoltura

mundo

Huiic fecucus Georgius jamdiximus, ter eaquae d- Az.othi traditionibus verba miro pra;ter habcc, diverfum & nil peculiare Tlirafonicis plufquam omnia & cum teda, artificio adfcrt ratiociaii ampuUis promittac , nil tameii junftam, nifi obfcuritarem fummam pariconfufioni
,

tam turpiccr voluille. Riphms Anglus qui pi ^-

num pondera progrediamus


,

quibus Deo dante, Alchymiam ejufque paulo ante adduttos proceffus non tanciim vanos & irriros , led & indignos
,

eife

qui a Principibus auc admitcantur,aut in ad,

miratione habeantur

luculenter demonflrabimus.

C A
Quo Alchymicos
non

V T

V.
5

adcout ne feipfum quidem, quid dixerit


fe

intellexif-

videatur.Hifce accedic Seytdtvogius Polonus, qui, cum in duodecim traftatulis dc Lapide Plulofophorum promi^Tis inaudicis Mundum concitauct,
, ,

7v]a^n^ Artis procefTus


tful^fiftere

paulo ante adcluBos

VVirtenbergen.ac fpecimen artisfux coram Duce impoilore , m Moliefelfio cum una fi exhibitum fu piprxdkx utroque ab (iniitrioremimpofiurx veflibus quidem hic Principem traxilfet cionem exutus.turrique inclufus tandem fceleris convi;

bojje docetur.

qua continuo agitantur vc& reiiuxn in magni Laptdu Itrudura Alchymifia:) contradiclionum variccas
(

QUamvis ingcns,
luti fiuxu

quodam

. &iis dignas malicia, neqaitiaque fua pccnas luit Sendivogius vero penc nudus e carcere elapfus, po

fufficicntirfimum falfitatis

argumentum

efle poflit;

ftea

nunquamcomparuitjut velhiacapparcat quid


fe

de

hifce Ipcrarequeas.

Poil hofce

tandem

fifl:it

Paracelfus, qui Alchy-

tnicx artis principatum ambiens , dum Afironomica Ma"icis , Cabalifticifque , PhyficaThcologimoncis conjiiugit , non tam nova placita , quam Archiin enim .-quidqaid ftra opihionumpepcrit

ne tamen miiii obganniant, vericatem lub contradidione nonnifi ab artis fiHisintelledam occul tari jreconditam vero fub iUajacere a Philofophaftrorum capacitate longe remotam, uzi fchoU iJe>Kencx epigraphedocet procul hiiie procitl eile pro, :

pbini

doxis
tis

de Natura rerum libris, de Magni Armyileriis tradidit ea partim ex Lullo , partim


fuis

&

Concradidionem quidem vidcri,non tan,en elfe. Sed hxc argumenta uti neicio quid dAoyixt prae fe f^.runt , ac beUuiux Philofophii , quam humanx fimiiiora fint ita fUilcis quoque folvenda re: ,

fupprelTo utriufque nomine ex /fanco Hollando decerpta fui juris inventioniiquc fecic ; m quibus tamen prstcr peregrinorum monftruolorumque
, ,
,

linquimus quibus folis nihil facilius eft, quam album nigrum, grave leve,aurumnonaurum cficpet,

fijaderi poteft.

Dicunt
ftituit
,

Alcliyraiftas
ejje

y^wrMwquod lapidem con,

nominum

farraginem, nihil ab iis cseteroquindifcrepans & quoad fubftantiam alienu n reperias. Primus Itaque LhHus , dum effec Arabicx Linguse haud ignarus , Arabum libros de Akhymia ab

Mcrcunum in arte magna non e!Te Mercurium & tamen Aurum & Mcrcurium ad opus magnum airumunc.dicuntque, aurum
non

annm
;

prius,uti& Mercurium

in

mihi utramque omni ab.trufitate vindicatos lingux redLatinx patuit doftrinam comparanti vocat ClaviciiUm qiiem didit , quin & in Libro
,

uti

rem
fiit

abiifle.

Qusero

fi

in

aliam formam melioformam meliorem tran-

, vel illa forma fpecifice, ut cum fcolis loquar, ab auro minerafi diftinguetur,vel accidentibus tan-

artem juxta genuinum fenfumexhibuit;cuitamen inomnibus ArnaldusViUaporteritaci

donacam

tunr.. Si

prius

non

nifi

mente captus

ilkid aurunj

fpccie difiindum efie afierec,

no'Janus

uti poftea videbitur

contradixit

Hofce itaque Principes Alchymias fecuti innumerialii,qui utiauro divitiifque avidius inhxrebanr,atque admirandorum efFcftuum fruftus.quos benediiii , uc vocant vcrius maledidi lapidis beneficio fe confecuturos fperabant , ita omnem operam ftudium facultates omnes , imo vitam ipfam fine ullo fruau fcede proftitufrunt, Hinc uullus fere , non dicam Philofophus , fed vel ex infima pjebeopifex inventus fuit qui nori ad tanti momentiartem animum applicuerit ;Philofophi&
,
,

quocunque tandcm rerum genere fpecies unica fic & alteri incommunicabilis, Nam ut redc Philofophus L. 7,
in
,

cum

Alchymifts

MQt.Species renmficuti nnmert/efe hahent^. l^ltnqac dum aurum Chymicum non vcrum aurum dicunt , confequcnter fpecie diftingui alFerunr; Alii qui aliquid altius fapiunt , aurum quidem elle contendunt , fed auro minerali , & nacura genico ,

& cxcellcncius utpoce vivum , , multiplicativum. Qu.-cro mde provcnerir tanta illi
niulco nobiluis
auro excellenita
i Refpondent ex depuratione , femine vivificativo auri naturalis. Iterum quiro, quanam rarione iftud femen exrrahi potuerit non

&

&

Medici vero

ut nonaihil fupra alios fe fcire jadi-

tarent,artem quoque typisevulgarunt: Principes una cum vulgo, tantifque pollicicationibus prxfive five avaritia fcrtim circa Chryfopoesam negledis Recuriofitate tants raricatis alledi
,
,

rumpubl. negotiis intra abdidaergafteria, qux Laboratoria voc^nt.k fe una cum Carbonariis ciniflonibus adartis fruftus percipiendos artemque exercendam concluferunt. Sed quid tandem Exhaufto indignante populo ^rario prxter fumum,
,

remancnte fijbjedo , in quo fubfiftat ? Rcipondent fubjedum, & femen effe Mercurium cxauroabftradum. Contra; vel ille mercurius eft mineralis, vel non fi priusijam videndum cft, quomodo ii per tot ignium , rofionifque aquarum tormenta, calo;

ris

.'

carbones , Quis enim unquam Principem hujus falfarii operis exercitio quicquam ad artis veritatem conteftandum ,aiit lucratum fuifle, aut inde ditiorem extitifle

cineres,nil aliud

dignum

retulerunt.

impatiens, non evanuerit? Si pofterius , jam & non Mercurius, & confequenMercurio fine matrice aurum produter ex non cetur multo nobilius nacurali fcd hf c uci contradidoria funt,ita refucari non merentur. Sint itaque hxc omnia pur^ puc;^ chimerse , & ftolida deluCx imaginationis , ac delirx mentis Phantafmata: Si enim, quod cx Mercurio illo imaginario producierit; Mercurius,
:

alleverare poterit?

Imo multos, quorum


,

fama:

tur

vemm aurum non


,
;

dataopera confulo, adco fatalibiishorur) nebulonum exercitiis,non dicamdementatos fed ita obc^catos fuilfc conftat , ut inde do num cxteroquin opulencam , in ultimam ruinam deduxerinc. Sed nc

inde prodibic

eft quomodo verum aurum cum ex non vero , vcrum facere


,

a.%lMOL[ov fit aut fi a minerali auro fpecie difterat > quid aliud concludere poflumus, nifi quod ex iflius modi auro, aurum a nacurali fpecie diftindum producac,

Lib.
ftultiufque dici poflic

I.

Se6t. 1 1.

Subfe6t. I.
rl.

6p

ducat, eflentia, proprietate. viribus.toto ccelo di-

verfum; quo quid in Philofophia naturali abfurdius, video. , aut dcbcat non Sed ctjm hujus infanije eos puderet nonnulli veluci ex tripode quadam Apollinis arcanum tot, fabulis.totbarbarorum nominum monftrisobvelanr, ut imperitje quidem plebi Hermetes redivivi, veris tamen Philofophis non ni(i aurati,ne dicam auriti afini videantur. Reftat itaque nifi in omni bona Philofophia ftupidi videri velint , ingenue fateri, aurum Chymicum fine auro minerali nulla ratione confici polVe, quod & ipfum fupra ex Lulli , ^zothi, yimoldi verbis fat , fuperque oftendimus Quod uti verirtimum eft, ica quoque tocum illud aurum Chymicum quoc tot laboribus excoquunc , illud idem efle , quod a princjpio in arcis proveftionem airumpferunc &fi purgatione , 'ac depuratione tot diftillacionibus fublimacionibus calcinatiouibufque fada non nihil diminutum coufequencer nobilius compcriatur. Quod vero
, ,
,

11.
lll.

IV.
V.

VJ.
Projedio

VII. VIII. 16006006000 IX. 106006000600


X.

lOOO lOOOO lOOOOO lOOOOOO lOOOOOOO lOOOOOOOO lOOOOOOOOO

XI.
.XII.

1006006006000 16006006006000 106006006006000

Centum

milliones millionum tinguntj.

Hanc cabulam
pueri
,

hlc
,

apponendam duxi , ut

vel ipff

muliercula

&

infima: plebis
,

peripfema-

ta Alchymiftarum promiffa

&

machinamenta,
ollis ,

verius

nugamenta videanc,
,

&

irrideanr.

&

Felices homines
'DiVitia
!

^uihus

hit

najcuntnr in

mercurium inprimam metallorum maceriam prius


reduci dcbere aderunc, icerum nil dicunc Vel enim illa maceria vifibilis eft , & fenfibus obvia, vel non: quomodo eam in operacionibus fuis viSi prius
:

dt:rc

queunc

ciim prima
fic
?

five

fecunda rerum ma-

jam non prima maccria, fed compoficumeric , fuaprimamaceria & forma conftans. Reftac de Semine auri rejlAUrativi\ , atque per tinduram ininfinicum mulciplicateria infenfibilis
Si poftcrius

tivo

uti proceffus promittic


,

non nihil

ut veritas

patefiac

dicere.
,

Ciim enim cindura illa auri mulciplicativa ex virgula inventa,prsrerquamqu6d ,uti poftea ipfo experimenco comprobabimus , fabulofa fit, quis rogo , fanx mencis Philofopho perfuadebic, femen hoc Mercuriale lapidisl^hilofophorurn^ , quod camen quid fit nefciunt , & apud omnes adhuc Alchymiftas eft concroverfum , quis inquam tancjE fcecundicacis vim pucabichabere, ucin infinicum aurum mulciplicare poffit ? unde fic argumentor. Vel hoc feraen anima vegecativa erit prsedicum, vel non Si prius dixeris , jam omnibus ina,

Mydx

JaiSant fe fe maleferiati illi Pyrotechni non aurum duntaxat verum lapidis admirandi beneficio confici pofle, fed& tinfturamfive albam , five ru-

nimatis

uti funt mineralia


,

& metallica

corpora,

beam
tare

illius

ope

tatis efle, ut

tantse efficaci^ tantxque foecundifermentatus lapispodit ico partes mu-

fecundum Naturz gradum fcilicet vitalem afTgnare, arque adeo omnia vitam formaliter in femec ipfis habere, aflferere cogeris quod uti contra om;

imperfedorum merallorum inmetallum perfe;

quem fi fecundo imbibas , id eft , folvas , & coagules adeo fcEcundus reddatur , ut una pars
fi:um
centi.es plus polftt
,
,

id eft
,

mille partes

: fi

tertio

nia Pliilofophis naturalis Principia efl ita confutari non meretur. Si vero non vegetabilp dixeris, quomodo ergo vitali motu privatum , fe fe jn tantam foecundicatem propagare poterit ; Si vica prsedica id non poffint, qui vica defticutis id concedi
,

quarto , looooo tingat &hoc paftoper millecuplam ptoportionemtinjjere dicunt lapidem in infinicum & liltra, adeout quiii..i.!> .in.._^.i r j -...1 , j dam ftultajadantianon dicere (\zvcx\x.m, Laptdem Oceanum fi mercurius foret , eum in aurum tinSi
.

loooo decem mille

Si miferi fumivenduli arcanum Naturx proceflfum in metallis producendis noflent>ta-

polfe dicenc
lia,

.?

itururn.

Atque adeh ttmidos fiuSlus maris imbuat

auvo.

Hae funt ftolidiirunx Philofophaftrorum jafiantfx, Utique tanto intolerabihores , quanto impuden(Trmis fuis mendaciis Mundo altius,& fine pudore ullo , imo prorsus infolentiiis imponunr. Si enim ad libram calculatoriam revocetur fa:pius repetitsi Lapidis imbtbitio y fequetur neceffario ex eorum promidis ad duodecimam imbibitionem Lapidis duodecim milliones millionum auri provenire; qui oumerus tam exceflivus eft , ut vix animo concipi poffit ; imo univerfus Telluris globus auro Chymi co ex hujufmodi projeftione refuitante obduci
queat. Quajnam jam ftupidi Alchymifta: , vafa, fornaces, materiam.aut quem locum , in quo artem fuam exerceant , reperient . Univerfa enim telkiris

& adeo pudenda eftucire non auderenc Quod ne totiesrepeterecogar, Xff^ormad primum hu;us operis Caput, relego. Quidnam vero illud , ^uod lapidi tantam tingendi virtutem dederit , fcire cuperem. Dicunt fummam & perfeditTimam depurationem Mercurii ab omni terreftri fjece longe remotiflimam. Sed & fi quis vinum fepcies cohobatum ad fummam fubcilicacem reducerec inde paricer fequeretur illud elixiris vit vel unicam guttulam integrum aquae dolium ia vinum nobiliffimum tranfmutaturum,quod & rationi & experientia: repugnat neque quifquam hanc inftanciam evertere poterir , quicquid Aichymiftse de fua ccelefti , & fupra naturali Elixiris virtute
.

&

inrerum natura non eft efrutiant. O ftupidumgenushominum !dum lapidi fuo eara operandi virtutem attribuere idque efficere temerario aufu contendunt quod unanimi omnium Philofophorum ftudio jam a bis mille annis,& amcfficacia, quse
, ,

moles nonfufficeret, nififorfan


laifi

in officina dia-

pliusquxficum
,

difpucatumque de
,

infimto fuit

ar-

boli illud coquant,

Sedne

quod illis libenter permiferim. computus convincar , Tabulam fubdo.

gumentum inquam ab altiflimis ingeniorum phcenicibus tanto rempore agicatum ,& in hunc ufque diem lite pendence nec dum decifum ipfi lapidis
,

TA
Lapdis

U L A

multfflicativa Aurt.

foliusimaginariiperfeftionefeconficerepoflegloriencur. An nonfciunt iftiufmodi nacur^ everfores, nullam in rerum nacura fubftanciam ignis ope ica in infinicum fubciliaripofle, quin tandem iii purum

aerem omnibus eyaaefcentibus fpirijiibas.defcifcar,


auc

JO
aut evanefcat
tilifacione
,
;

Bibliothecac
pracfertim in mercurialis
fi

Chemicae Curiofx
terit

aqus fubfirmi-

omnino

undefiet

ut arefaElnm nil

quam

in cujufcuiique

tandem
,

fer^tj.

De quo & Amoldui


,

tudinis,

& folidicatisvafa
,

Hermecica

vel

quacunfie-

plMi, aut minit) addidern

fruBtmm adconqueritur : Si terr<e ejukrn natura patiatur, ani-

que
tia
,

luci

(ignatura claufa conieceris,<lico

ramen
:

mafine

ullo fiuilu nullafubjei^uente necefiatia fixatio-

ri noii poife

vel per ipfos

ut fagacilTimus fpiricus folica lua aftuporos elapfus non exfpirec quod

Ifaaciu tioliandtu celebris Alchymifta in fuo de lapide Philofophorum libello faceri non erubefcit:

nefuffocabitur. Idipfum de a^jua qnoe^tte fentitndHm efl-y fiplm, aut minus acceperis. Si entmplusfumferis a^H, materta fiupra moduin htmida reddttur ift rninns eam
,

plus

dtqito

jicciorem reddes

durierem^tte^. Rurfus
)
,

fi

St tinllura , inquit , ad ut nuHii pervenerit ,adtantam devenit fubiiliatem imoviirurncujufcjueiiL. ; ampltiu repagulis contineri
,

ijtiartutn exattntionii

gradum

plus

a:ris adflierit (

verbis loquor 1'aracelfi


fi

id tin-

&UTX nimium imprimitur;

cunijue tandern, etiam decem digtiorurn craffiiiet, ac adamanlina durittei coniinere earnnon poffit. Sl itaque

corpus pallidum evadct. Item fi vehementiorignis cxiftat.aduritur materia; fi remiflior poteltatem ficcandi non habet hxc folvendi , nec alia elementa cale, ,

parum

fubtiliataconcineri non po(Tic; ad decem, ccntum.mille gratindlura de dices quid ? An nefciunt hi , quo pkis aurum deexaltata dus puratiir,e6 plures ab auro portiones dccidere?

adquartum gradum

faciendi.

nihil inrerumnaturafit.quoditafublimationc depurgari queat quin feniper aliquid depurgandum remaneat, donec tandem quafi ad nihilum reducatur, ut experientia docet in cohobationibus

cum

Quidfacient inhocdefperatonegotiomileri Alchymifts ? Certe Arnoldus & Paracelfns cum modum non invenirent Lapidem Sifyphaum ad defideracum finem evolvendi, totum procelfum non humani adaptationi .fedfolius naturx operationi
,

committendum cenfuere
Novit natura fttai
,

Nam uc Paracelftu dif,

currit.-

cperaiiones

& ekrnentodumrnodo con-

per diftillationcm frequentilTime repetitis, nifitamen Alchymifta: materiam fuam ad fimpliciffimum corpus reducerc ftudeant , quod uti fieri non poteft ita fupinse ignorantix rerum naturalium me
,

rum pondera
z/ts

i^uorurnfeparaiiones, retlificationes, co-

pulaiionef^tie ipfa exeejuitur ahfcjne adwinlculo cujnf

operationis

attt iriineralis artificti


,

tinealHr in ifnt fecreto materia

Cr in occulto 'U.?/o.

rito fuo convincuntur.

kiculenter oftenfis, clare patet, lapidern huncauri in infinitummultiplicativum,purum putuni defultorii imaginationis figmentum cfte, Qucm enim quifo , Alchymiftae aCTignabunr,

Unde ex his tam

qui hujus experientiam fumpferic neminemlane, nifi mendaciffimum,nedicam mendiciffimum impoftorem. Adde hifce, quod fieri non pofTit ut hu= ,

Certe nihilmelius dicere poterat. Relinquant itaque ZV</r(C,quod afe pracftari nonpolVe pucant.utpote quar jamanafcentis mundiprimordiis, artis lujE infallibiU induftria in utero fuo nobile hoc metanum tanta abundantia produxit ut fucato Chymicorum auro non indigeamus: Novic enim
,

illa

quomodo
paffivis

fecreti ignis lubrerranei beneficio

jufmoditindura humano ingenio confici poffit vel ipfo atteftance Taracelfo , Libro de tranfmutatione metallorum ; verba ejus ad longum cito. Per
ihquit ,impofibiltiefl elementorum-> ,videlicet in arte magnajeparatio, ^ua Hcei appareat. , non^ Lullo dica efi -Vera tamen , quid^utd de Raymundo

hominem

conjungendo metalla producat , ignem fecretum Alchymiftarum ceu inidoncum averfatur; Novit illa occulta fubterreftrium matricum vafa, non retortas alembica , cucurbitas fimilefque Pfeudopytotcchnorum monfliruofos
aftiva
,
,

Utcros.

^tiod er de Anglicofuonobiliauteo Rofenobili , natura in enim ipfamet falfo fabricafie puiatur ; hahet

tur

C A
Omnia
neaejje ex
ipfis

V T

VI.

femetipfa proprtum fieparatorem , ^ui quod feparat. , iterum conjungit abfcjue hUo hominis auxilio , novitt^ue emnium optime unitti cu]HftjUe proportionem elementi,
CT/ion homo;quict}uidfcribentes erroneiifuiSyfivolis, hoc aufalftfque procejfibtis ,recepiif<jue devolatiiifuo
ro ( uti paulo ante oftenderat ; Lul/us , Richardus jinglus , Rupicifa , craffis fuis erroribtu fabulantur.

Chryfopceia^

tentamina fntflra^

Alchymijlarum Coryphosh

Amoldo
J.
di

VillanovailO &C. demonHratUr.

T) ^Aracelfus Monarchiam Alchymicse Reipublicx


atfedtans
,

cum modum

lapidis conficien-

Cui jam

in hac

artecredendum
?

eft

'Paracelfo

an

nuUo
,

ingenii conatu penetrare fe polTe videret,

Alchymisr primis coryphaeis

que illum artem penetralfe


fcivifle,
fi

dicam
,

certo

&

ccrte neque hos , neneque quid dicercnt , optimo fundamento me


,

affirmalfe

nemo

negaverit.

Sed proccdamus ad pondus , numerum, & menfuram exadiffimamque^co/for/jowf// ad quam lapidem fabiicari debere allerunt quam quidem proportionem, uti folus Dtus Optimus Maximus totius naturas Archicedus , qui quxlibet Naturs mixta quomodo inamici conjugiiconfortiumcopulentur, novit, ira ab omni humani ingenii indufiria quam remotiffima efle quis non videt? hanc
, ;

Lapidis rationes iniens , Lapidis in fuo de tranfmutatione metallorum libro. proceflus condidit , qui etiamfi quoad fubftantiam nihil a proccrtibus Lttlli, c/irnoldt, picifik, Ricardi,Baconii, ex quibus omnia fua fuffurafidtitii illius

novas

varios

novofque

Rw

tus eft ,difterunt; exocico

tamen monftruoforum
,

nominum amidu
dicit

ita

alienainventa obvelavit, ut
,

corniculs pennis vcfticus


tuifle videatur.

non monarcham Chymicorum,fedcuculuminter aves


Ego
,

uti fe

confti-

inquit

tneriio pofi longas rneat


,

experientia^ Spagyros corrigam

& jalfum & em


,

neum

a,

vero feparabo

ckm proHxts adrnodum


,

invefit-

tamcn in magni operis fabrica prorfus neceirariam efte , omncs fatencur Alchymifta: ; qux iii indivifibili confiftit arte pervenirc pofle , nemini fapicn,

gationihtu weis repererim

t^uo jufte

fimtlia reprehen

dere ejueam^,

& immutare->. Et paulo poft, recitatis


:

longis veterum laboribus

breviorem tamen, inquit,

tumperfuaderipofte exiftimo

Nam{ut

Paracelfus

viam
,

hahttiffent

ad

rubei leonis thefaurum pervenien-

loquitur )fi uhiui plM cjuarn alteritti ex magni laptdis ingredientfbus acceperts , tunc uti^uefemen in agrtim^

di ficoncordantiam Aflronomid, me<i


didiciffent
,

cum Alchymia
,

cjuam in

Hermetis
,

apocalypfi demonflrAVK
in

projeilum fufocari viver^ , donec a


i^nc perficiatur
:

neceffe eft

itaut non pojfit

tamdiu

Cum

vero dtes quilibet


,

ut Chrtfius lotjuitur

fidc

^I ercurio

Philofophorum mitum,

lium confolationem

propriamfuam effentiam haheat

Si vtro mintu acceperu ,fohi non po-

Spagyrii ante mea tempora laberfuit ingens, (-r^ravif.

fi^rc^/a ^ i^^

^f^^At^rc^
II.
imaginariis

^^c^^^,
I.
,

Lib.
j(tf

I.

^zQ^
hac pofteriari
:

Sub{e6t.
in

71
;

)Vw auxilto SptritHs Sani


,

^ifflinntis

(I^haHcafmataunacumccElo

omnJbuC^ae planeci^

ficnlo inta thsorica /iibUvabitHr. Ec paulo poft

Ttm

prolixo labore

txdiofjque reiieraiione Spjgyri vete,

nemo

cvomant , uti non incongriie de iis jioa Chymico opere Beguini jocacus eft yt

res non indiguijjer.t


longc citikt
enti.
,

fi ex rnea Schola didfctfent opus;

Hx C\inc }i&mtix

ac minonbns itnpenfis votnm fitijferit ^ffeA^fonarch^t Chyiaicoru-m.

tandempurgacocercbromeliusfaperedifcanc.Cerr te \\\ LexiphMcm fecuti vidctur,qui haufto vcr


racri (ucco ftacim
,

topptr

ftlen.pus
,

redaittrtt9

Quid veio Aftronomia Bombaftiana mundia- gnarnercs afcalabotion, Jiumque corporum analogia ad Lapidem faciat di- cabula crudavic Sed
,
:

earbafler

formidandav.Q,.
,

nuUa ratione polFum. Cum natura rergm femper eodem modoagat, quacunque pianetarum confticucione, fiderumque afpeftibui; Metallorum que genefis five naturalis , five fabuiofa a ^celo, & ftellis Alciiymiftarum non nifi remotKTimam ut in ptiecedencibus oftendimus dependentiam habeat,
fpicere
,

idem iis accidit quo^ cocoilli Plautiuo, qui repudiatis vulganbus condimentis , ailiojtoeniculo, coriandro, fimilibufquc,
det Ciliccndrum
,

&

Sine Aftrologia icaque fiderumque influxibus , iii magno arcis opere, Paracelfo didatore ni! perfe/:eris. Quid vero Spirirus San6ti alfiftentianonfolum cum vaniiTimo opere , fcd& cum impio liominehabeat, non video quid expetac Trafonicum pedus. Ciim enim humana arte id fieri, confentiennequire fibus aliis quorquot fueiunc Alchymiftis videret, artem non nifi a Deo per revclationem Concedi voluilfe fcquentibus verbisoftendic . -r4r(ana pluratranff/intaiiones exhibentiareperiiintur, rsr
,
,

& fuperciliose comtnenP-lindyim , Sanfcupfidem , CaraHriam , Htppjlopfiden, quoruni odore quotidie coenec Juppiter; quotquot autem iis velcantur vel ad diicentos annos viram producant. Non dubico ,quin Alchymiftz hic concra me
fuum tantummodo crepet,
,

ceftro furoris perciti infurgcnt

meam five
fint

ignoraa-

tiam

five

indifcretum zelum

accufaturi; uil

moror,ncque
locjuar,
;

titivillitio, quidem ut cum PUuto empfircm quafcunque furor illis fuggelferic calumnias ventatem loquor eam expi-rimenta
,

luculentifii-Tia

podic
cri.^c,

mihi pcrfuadenc; nacura ipfa quid quid non pofTic mihi una vericatis pondcra-

fi paucis

id

eft

Solis

Deo

illnmtnatis artis filiis

cognita

qu

licet

alicuireveleniur a

Domino Deo,non

ideofiatim erumpii rntnor cumarte;fed omntpotens cum alia cclandi uf^ue ad ipfis datp.iriter intsUeElum hxc dventtm Elise Artiftse , ^uo ternpore nil tam occultum,

&

^Hod non

reveiabitur.

O ridiculam
Chyifii

Qujenam convencio
lacioni DivinsE

Philofophiam l ad Belial? Qiiid rcve-

improba , & fabulofifTima ? tantum abelle, uc Deus ad artem tot Satanicis iilufionibus expoficam fuper naturali

cum
,

arce

An

hi nefciunc

exadaoperacionis ftacera dlfftat. Sed infurgent iterum , & contra audentius urgcnt. Iniquum videri LHlltm, Arnoldum , Paracelfitim , uni.a arcis oracula falfitacisin conftruendo Laptde prxfnmptuofius arguere. Sed fi vcl ipfi cicati magns artis Coryphxi & Antefignani > idem quod ego fcntianc quisme reprehendet ? Et ne imperico judicio artem nimium convcllere videar , hoc loco fufiffimum de irrito Lapidis magifterio difcurfum, quem it/4rnoldi fillanovani apud Paracelfum lib. de
,

tranfmutat. fnetallor. Gerardus Dornitti ejus incerpres


inferuit

auxilio concurrere cenfe3cur,uc pocius


fis

eam

expref-

verbis, veluci remis velifque

vicandam
,

in facris
,

licteris innuerit: Quidivites vo/untfieri, id eft

Al-

apponendum duxi , ex quo quscunque haclenus de Alchymiftarum vanis & irritis laboribus dixi , luce meridiana clarius patebunt.
,
,

chymifii,incident in rmdtas tentationcs

cr

lai^tteos

2)m^c/. Eft-ne potfibile,

Deum Optimum Ma&SpiricuDei pleea non abufuros, re,

Difcurfis Arnoldi Villanovani


Ub. dc

XiMUM hanc arcem


nis
,

coc Sandis

apud Paracclfum, Tranrmiuar.jMetaHofum.

Hominibus quos fciebac


omififle.'' Solis
,

velare

vero Alchymiftis
avaris

/'<>'(j^<'//e

Maximam
ArnoldHi
lapidis
,

&

fimilibus

hominibus uc pluiimum improbis,


, ,

ait in fuo

hujus attis difficultatem obfervans Rofario Varia huic materix


:

malis arcibus dedicis

&

Divinis myfteriis
?

nomina pr^finieruntjOcculcififimaquardam

abutencibus

fe^tienlibus (udus

cantum donum inlpiralfe profequemur.

Sed

hsec in

a fimilitudinibus potiffimum allata ; vegetabilem appellarunt , mineralem , animalem , non juxta

&

Verfent icaque, volvant, revolvant , involvantque Lapidein illum tantorummirabilium pacrato-

Uteralem feiifum.utfacile norunt fapientes divinori;m


ti

rem quantumcunque velint, nil tamen ex eo prxter vocum quifquilias, & excremenca, poftea quoq;
,

carbones

cineres, favillas evolvent. Verbapere-

grjna, Ut func Az.oth,Anathron, Vfifir, Rebis,Martagon, Sernec, Ribric^^ealpas, Sal'aberi,Si!. innume-

arcanorum & miraculorum ejus lapidisexperHujus exemplum pr. fe ferc Raimundi Lullii Lunaria, qua; flores mirandarum virtutum edit Philofophis tamen familliari(Iimos. Non fuit imponentis nomen hocopinio, utperid intellifingcre.
, ,

gcretur aliquafuper mecalla projeftio


ratio fimilis exeis fieret
,

vel

pripa-

rain Libris Chymicorum,potifriiTium Paracelficis obvia { quae non raro in converfacione familiari cum iis habita cachinnum mihi moverunt ) parum 9d rem faciunt , fi aliunde nulla fuppetant ad artis veritatem demonftrandam fubfidia ; neque tan-

verdm

abftru(S:a

mens

quorundam moroforum ciniflonum jaSantia quicquam ad artem comprcbandam conferunt dum ex nimia Arcani Lapollicitatio, ac
,

tarumrerum

Philofophorum longe alio fpedat. Simili nomine materiam appellarunt iJifartagon , cui etiam hinc occultam operationem Chymicam applicaverunt, ciim tamen id prorfus nihii denotet praeter quandam arcanam fimilicudine. Ertor etiam non minus
,

vegetabilium liquoribus ortuseft, quibus Mercurium coagulare plurimi conati funt , & poftmoin

/i^rV pofteCfione faftuose tumentes, eafub rariarum

dum

fixatoriis aquis
,

in

Lunam

convertere

exifti-

rerum fimi!icudinibuspollicentur,qux animoconcipi non poffunt, ne dicam fcientia humana comPehendi. Certe ad tancam infaniam curandam nullOoliomedicamento opus foret, quam Hellcbori yomi"orio tanti a Paracelfi aeftimato, quo Leones
,

mantes, eum

qui hac via metailorum auxiliuirj

coaguiare polTet maximum aflequi magifterium.Ac quamvis non nullorum vcgctabilium liquores id eiticiant non aliunde fieri , quam ob refinam piu,

iftosri/aros

, Aves Hermetis, lacertas viiides , ferpcnteSjDrachones , Phoenices , caudas pavonum , capita cot'i, vefpertiliones , & fimilia Chimerica

aut Sulphur terrenum quo piurimum abundant judicabitur Hoc Mercurii humi^itatem attrahit , cjufque fubftantix permifcetur coa-

guedinem

gulando pr^ter oinncra utilitatem.

Nam

criffinn,

&

ex-

72
&
,

Bibliotheca^
,

Chemicx
,

Curiofae

extcrnum Culphur nulliim in vegetabilibus ad pertefcam projedionem in Alchymia aptum etle compercum eft quodque non fine maximo diipendio experti funt multi Et li non nulli fucco Tithymalialbo, ladeoque propter calorem intenfum, & acutum in eo exiftentem coagulaffe Mercurium
:

cuerunt his attribuentes arcanum fixationis ad Mcrcurium perficiendum. Aliio^o^MW albumen argento comparantes & auro vitellum in fuam materiam elegerunt admixtis fale communi.armonia,

co

tartaroque ufto , fimul iita vitro concludeni tes balneo maris putrefecerunt , idque dum albus
,

exiftimaret,C(imlblofrig6reinoccultopotius conUnde Lac viroinis trario manifefto id falfum effet appellarunt, falfum tameji fundamentum hoc fuic. Non fecus de fucco Chelidonixexiilimar.dum.licec colore fuo hominum imponatoculis, ac fi dotatum effcc auro. CoUigences inde vanum quid,certo , ac
;

color in rubicundiiilmum fanguinis inftar abiret;

hoc ipfum in foetidifTimum diltillarunt liquorem > ad opuSjquodquxrebantprorfus, inutilcm. Aliiputrefeccrunt albumen & vitcllum ovorum , &: inde bafihfcus generatus eft , quem in rnbicundilTimum pulverem exunerunc:eoque tingere putabant.Hujus
,

determinaco tempore vegctabile lioc eradicarunt. cx quo animam, vel cjHiniuin ej<e venati Uinc, unde coa<^ulantem,acpermutantemtin6turam ethcerent; Verum & hinc nihil practer fatuum errorem ortum eft. Alii fuccumhunc adfpirticudinem, quam Conexcoxeruut, ac Soli ut in duram fijienciam vocant coagularetur maflam , expofuerunt , qus poft modum in minutirTimum pulverem tiifa Mcrcurium.uc opinabantur , projedione verterct in Solem, quod Aliqui admifcuerunc falfum efse compererunt.
,

rei fuit

Aiidor Cilbernts Cardinalis

ayiichyinia. Plerifque fel

lium
in

fale

communi

in {woTraEl.dz^ aliorum animapermifco, maceratadeftillarunt

boum &

huicpuIverifalarmoniacum.aliicolchotarVitrioii, opinati fe hac via tandem ad optatum fincm pervenire potfe. Poftmodum Iblucionibus in flavam aquam adduxerunt ut fal hae cindurx prsberec
,

liquorem.quo cxmentationum pulveres imbutos exiftimarunt metalla fua cingere polTe myfterio quodam , o^uoAtartem ctun parie vocant, & inde nihil adum eft. Aiic^uiTutiaw eligentes additionibus aliquot , ut fanguine draconis, & aliis ejufmodi frivolis nugis fedudi cuprum aut cledrum in aurum permutare conaii funt. Alii juxta Venetorum artem , ut aiebant , viginti plus , minufque fletliones o!la concludebant , fameque redigebant ad infaniam,uc unam alia famelica devorarec unica luper
,

ftite,

quam

cupri

vel eledri

limacuris palce-

ingrcflum in Mercurii fubftantiam

nihil

tamcn

inde fadum fuit. NonnuUi pr^didorum loco fuccos perficarise , bufonarisE , dracunculi , foliorum falicum , tichymali cataputice, flammular, ac fimilium, fimul una cum ipfo Mercurio per diesaliquoc
,

bancexiftimantes qenus hoc animalium in ventriculo fuodigeftione fola permucationem opcacam efficere. Poftremo hoc animal exuflerunc in rubicundifTimum pulverem quem cum crederent aurum etfe, mifere decepti fuut. NonnuUis randeminpifcibus Truitis nomine , perliquationcmconcrematis aurum invenerunt , non alia de caufa , nifi qiiia genus hoc pifcium in fiuminibus iquamulas, aureafque fcinrillas a torrentibus eo delatas , & nonnun-

vicreo vafc conclufos in cincribus cenuerunc; accidit, ut inde Mercuriusinciuerem , vel pulverem potius verreretur, fed perperam , & nullo frudu. Decipiebantur enim ifti vani vulgi rumoribus,quibus proleminatum erat Mercurium abfque Metalr..; 1.! lis elle coagulandum , ut ante meminimus. Multi ex vegetabilibus falia , olea , fulphura , &c. extraxcrunt, fed frufl:ra, ciim perhsc nuUa Mercurii vera coagulatio ncque perfcda tindura , vel profimilitudine fola Philofophi, jedio ficri qucac non fubftancia materiam fuam arbori cuipiam aureaeramorum feptemcomparancintelligenteseam in fuo fpermate metalla feptem condudere , ac in
.

quam e'x monte


/~i:

folicum

defluentes colligere , ac devorare 1 ^ J r: ^ ^ r a natura dodum raro tamen id ipfum contingit. Tales impoftores poafllmum inveniuntur in aulis Principum. Noncftfane materia Chymicorum Philofophorum in animalibus quirenda hoc omnes admonitos femelvelim. Eft tamen quod fciatur, Philofophos lapidem fuum <jn/<?/fwappcllafle ,quia in po
n^
_
_ 1

fic

ftremis fuis operationibus virtute hujus ignei nobiliflimimyfterii


,

ipfo iatere, quapropter vegetabilem tum etiamquia nonaliter, quam naturales arbo
ctTe

dixerunt;

liquor obfcurus, acrubeus inftar

fanguinis ex fua materia

res fuo tempore varios flores proferunr , materia lapidis colorcs pulcherrimos palam facii inflorum

fuorum produdione. Item quia ex terra Philofophica materia quaedamcxurgit, ceu virgultum Spon^iam terr^ fimilitudine dixcrunt arboris fua: frudum adcoelum tendere.Ideo protulerunt in vegetabilibus Naturar cotius artis cardinem verti , & non in vegetabilibus materix tum etiam quia fuus lapis animam corpus , & fpiritum in fe continet , ut vegctabilia.
.

fuoque vale guttatim , inde prxfagium protulerunt poftremis temporibus homincm purilTimum in tcrras venturum , per quem liberatio Mundi fierec, hunc ipfum guttas rofei rubeivc coloris ,& fanguinis cmifluexfudat
;
,

rum, quo Mundus a labe redimeretur. Pariformiter & fanguis fui lapidis in fuo generc, lcprofa mccalla, necnon homines liberabac a fuis infirmi

Non

divcrfa

multum

fimilitudine

materiam hanc
,

rofeicoloris benediLacVtrginis efte dixerunt , dum fanguinem . qui camen folis prophecis filiis Dei convenic. Inde Sophiftx coUcgcrunt ma-

&

&

teriam Philofophicaminanimalium, vel fanguine confiiterc: Occafione fumpta


Vegetabilibus nutriantur.Alii
.-

hominum
,

tatibus contagiofis. Quare non immerito dixerunt fuum lapidem animalem cfle de quo (Jffercurim ad Regem C^<?/^Ioquicur ad hunc modum Myftcrium, in^uit , hoc folis Dei Prophetis permiirum eft cognofcere, quo fic ,utlapisanimalis vocetur: Naminfanguinelapidishujuslacecanimafua.componiturctiam ex corpore, Spiricu & anima fimili rarione vocarunc fuum nj^icrocofmum^ iC^uodrc: : ,

quod ex

rumomniumrotiusmundi fimilitudinem habeat,

&

quidem

in Capillts, in

falcurins, in renibus alii in ovis gallinarum.ia ealce, inlade& fimilibusquarfivcrunt, quibusomnibus Mercurium figere pofle putarunt. Extraxeruntaliqui Sal ex fcecido /ofio , nccdefuerunt ,qui lapillos in renibus inventos materiam clle credeAlii membranas ovorurn afperrimo lixivio rent
:

inde rurfus animalcm eire dicunt ; veluti P/aro Magiium mundum auimal vocat. AccefTerunt ignar?

inacerarunc,quibuseciamovorumcorcice$admif-

credentes lapidem clTe triplicem atque tripli.i generc fecretum,ut pote, vegctabili,animali,& ninerali,quofadum,ut etiam in mineralibus quifierint. Ha;c vero fententia longediftata Philrtophorum opinione aircruntcnim fuum /apiden uniiormicer vegetabilcm, animalem, & min-ralem.
,
.

Norandum

Lib.
Notandum ad
fuum
in varia

I.

Sea:. II.

Siihfea.

I.

7j
&

ha?c

Naturam minerale fperma

videlicecin (ulphura, falia, boracia, nitra armoniaca, alumina, arfenica, atramenca , vitriola , tutias , hsematiten , realgaria , magnefias , cinnabaauripigmenta rim , antimonium talcum cachimias , marcafitas &c. in quibus omnibus mundiim adimplevit materia noftra. Quamquam in aliquibus didtarum

genera

diftribuilTe,

Salc fublimarunt,ut inlapidem purum abierit;hoc affirmarunt cx vitriolo conceptum rubeum fulphur
tfle Philofophorum, cujus quidem folutionibus, coagulationibus progrefH funr,in projedione autecn fadtum eft nihil. Alii Mercurium coagularunt per

aejnam aliminis

&

in

maflam duram alumini fimi-

Icm,qnam

aqiiis acutinTimis fixarunc inutiliter.

miro nonnunquam patefacit afpe. ftu, quod ad imperfedorum metallorum tranfmutationem attinet. Longa fiquidem experientia
fpecierum
fefe

ignis

per exercitium multifariam tranfmutatio-

Sophiftx plurimas rationes fixandi Mercurium , fruftra tamen, quod in eo perfcdi, conftantifve nihil habeatur.In vanum igitur addunc ei mineralia per fophifticosprocelfus^quibus omnibus ad niajorem excitatur malitiam , vivus quoque
fibi praifuniunt

in materiaminpralium, nonfolum ex coloribus aliis in alios colores , veriim etiam ex una eflentia in aliam , & ex imperfcdiore in

nem oltendunt

natura quandoque his mineralibus mediis ejufmodi demonftrationes faciat, multis priparationibus intervenientibus non propterea volunt Philofophi fuam Lapidh mateperfediiorem.

At

licet ipfa

riam potifTjmum ex ullo mediorum

mineralium

progrcdi.tametfi Lapidem fuum mineralem vocant; unde SophiftsE ab hac appellacione fumentes occafionem , ipfum Mercurium variis torcuris perfecuti funt ; aliqui fublimationibus, coagulationibus, prscipitationibus ,mercurialibus aquis forcibus,eJ"c. qui omnes erroneae vix vitandi funt , cum cxteris

Sophiftarum prxparationibus mineralium ,purgationibus, & fixationibus fpirituum , atquemetallorum.Proinde Lapidis plurimje prxparationes,quin imo omnes , quse de mineralibus defcribuntur ad hunc modum , uti Geberi, Alberti cognom.ento Magni, ac fimilium funtSophifticx purgationes tan, cdsmentationes, fublimationes, diftillationes, redificationcs, circulationes, putrefadiones. conjunitiones, folutiones, afcenfiones, coagulationes,

impurufque potius, quam ab eo Philofophorum petenda materia.ciim fit impcrfedum quid.quodfi ad perfcdionem etiam adduci queat , Sophiftarum progrefPbus valde difficile fuerit ,im6 impoflibile ; cum in eo nihi! habeatur,quod inpcrfedionem excitari, cogiqtic queat. Nonnulli fumpferunt^?-/^cnm aliquoties fublimatum , ac mulcoties oleo tartari diflblutum,coaguIatum,idque fixare prstenderunt,quo cuprum in argentum vcrterent,id ipfum & nihil priter Sophifticam dcalbationem quandam attulit. Etenim hoc minime figi poteft , nifitingcns in eo fpiritus probe cognitus fuerit, in quo quidem omnes fere dormitarunt Philofophi , fruftra cnnantes ex arfenico boni quidpiam efticere. Quicunque igiturfpiritum hunc ignorarint, fpcm ipfum figendi nullam etiamhabcant ,aut virtutem ullam ci tribucndi peraliud , quo tranfmutationis perfeftio-

magis ac magis
perfcftus.

efticitur,

Non

eft igitur

ncm acquirat. Quamobrcm notum

tiira

facio cundis in eo fuam opcram impendentibus, dealbationem, dc quamentio fada eft , ex falfo fundamento depromptam eaque falso cuprum dealbari folum & non aliter
,

caIcinationes,&: incerationes prorfus inutiles

ciim

in tripode,furno reverberacorio, athanore, liquefaftorio, acediofo,fimo,cinerc,arena, fiinilibufq;

tum

in cucurbita,peIicano,retorta,phiaIa,fixatoria,& id

genus aliis .idipfum de (ublimationibus Mercurii per minerales fpiritus ad album, & rubeum , ut per
vitriolum,falpetrsE,vel aliud alumen,aut per

crocum

Martisj&c. judicandum eft, dequibus falsofabulatn.r foannes de Rupecijja Traftatu fuo de Lapide Philofophorum albo, & rubeo,qux fimul ementita cum aliis fomnia funt omnia, bonos, ac fimplices Viros mifere feducentia jfugiendafuntetiamilla particularia fophiftica Gebert ut funt feptenar fublimatio,

nes, aut mortificationes

iteni revificationes

Mer-

curii fuiscum prsparatioflibusper falurini,vel pcr

fepulchrum
falfirtima.

fatlis

qua: fingula funt

ad Lapidem

immutari. Sophifts Vcnerem etiam ad hunc modiim larvat am, atque fucatam, duplo fui admifcuerunt Lunx.mixturam vcndiderunt aurifabris, atque monetariis. Poftremo vero fele in falfos monetarios tranfmutarunc nedum ipfiqui vendidcrant, verumctiamqui emerant. Aliqui ex Sophiftis albi loco rubeum arfenicum fumpferunt , & hoc ipfum, ut prius , in falfam artem abiit quoniam quocunquemodoprsparetur , nihil pr^stcr aibedinem exhibet. Nonnulli progrerfi iunt ulcerius ad fulphur commune^ quod flavum , ut erat , coxerunt aceto, lixivio ,ve] urinisacerrimis pcr diem & nodem, ufquedum album. emerferit poftmodum elevarunc a calce communi,& calceovorum coxerunt , ac fublimarunt idquc multoties combuftibile femper nihilominus excitit , licet album: eo tamen cru,
:

-.

dum
alii

fixare

Mercurium

in

aurumconatifunt
,

fruftra:

mineralium.ac mtta.\\ox\im fulfhuribus Mercurium fixare conati fumme decepti fuerunt.Vidi nihilominus hac arte Mercurium in corpus metallicum per ejufmodi fixationes addu6tum,
(imilitudine

Quidam

cinnabaris tamen inde pukherrima

& omnium
-,

opcima, quam viderim unquam


fixarc pucantes oleo fuiphuris per

refulcavit hanc ccementationcm,

nonnihil habuit : veriim atque res ipfa defidcrabatur evenic. Alii argentum fingentem , ac repr;efentantem, veriim fulphur comrnnne rcdegcrunt in formam hepatis, examine teftscvel cupellx, falfum, utextitit, etiam oleilini, laterini , vcl olivarum admixtione coapparuir. Sophiftarum nonnuUi tentarunt ex ifto quentes in aceto poftmodum fuper marmoreuni Mercurio fepties fublimato , ac toties dilFoluco lapidem cftimdcntes Hoc ipfum diftillarunt in fixum oleum emungere , medio quidem aquarum oleum citrinum igne lencoprimiim ,fed fuodamno fortium,quo mccalla quivis ad perfeftionem addu- funt experti cjus fe nihil , quod optabant fcilicet cerent: at fruftraneum illud opus relinquere coadi Lunam in aurum, minime vertifle. funt. Aliqui Fitriolurn fepties purgarunt , folutione, Uc igicur mincralium infinicus eft numerus , ita calcinatione, coagulatione , & duarum partium arprsparacionis etiam eorum eft mulca varictas, quamoniaci falis additione , fublimationeque ut in rum hoc loco faccre menrionem diftuli,quod pecuaquamalbam folveretur, cuitertiam partem addi- liaremtradatum requirant. dere Mercurii vivi,ut eacoagularecuraqua,totiefq; Cavendum eciam a Sophifticis oleis Vicrioli & poliea Mercurium a difto Vicriolo , armoniaco AntimoniL , item ab oleis metallorum perfe-

& fixacionem,apparenriE
,

quidem

in

omnibus,& per omnia bonu

fecus

&

Tom,

I.

^orum.

74
aorum

Bibliothecae
& imperfeaorum
,

Chemicx
tat,tinauram.
vel ipfe

Curiofge
,

quoniam etfi rerum natura, tamen verus eorum proccflus in huncufque diemeft paucifTimiscognitus.Abftinendum etijm a Sophifticis prAparaiionihts Mercurn
per vulgi , arfenici , fulphuris, & aliorum fimilium acc,cum ,fixationem fubhmacionem , defcenfum

etiam auri & argenti : horum operatio potentifTima fit in

lata dant defideratam Philorophorum

ut ipfe

pu

Hanc autem interprerationem


ex Sibyllino oraculo
,

verinfimam

eflTe

fi

Dis placet, moni,

tus fatetur. Sic


Percipe

enim

Sibylla dicit

Sunt elcmenta noVem

jnihi

,Jtm tetrafyllahus aHtern^:

armoniaco Libri Soeatamenvia, rationeve , tincluras i MarSophiflicM fugite phiftarum. Item chafitis & Croco Martis defumptas & ab ea SoLunx phifticatione qux pars cumparte dicitur
to,falepetrc
,

tartaro

vitriolo

fale

Ex

,prtm<t tres fyilaba effictnniur hinis ornnes elernemts, catera reftaiic,


,

me

quam docent
,

Ifi reliquis

^Horum nonfunt Vocaiia


,

^uinqtte

&c.

Hoc
innuifte

oraculo
,

dicit Paracelfus Sihyllam nil

quam magni
,

operis iriateriam,

ARbENlCUM
ridifcurfu

(idipfum videlicet,
Stbyllie.
,

aHud quod eft quod inprio-

tix^, fimiHvimque nugarum.

perficialem veritatis

ahquam fuapparemiam exhibcant qux


etfi
,

Nam

tanquam inucilead artem reprobarat^


illud

eo quod juxta /Enigma


conftet
,

novchn literis

quidem Luni fi^iatio parvi laboris eft , atque indueft ftrix, tamen ejufmodi progreflusprsparationis
nullus ac invahdus.

fit

tetrafyllabum

cujus tres fyllabs pri-

mx ex binis elementis conftituunturfic


cxtera reftant in reliquis confonantibus componitur
,

AR,SE,NI,

Ex hoc ampliffimo Arnoldi ScParacelft

ratio-

in hunc cinio luculenter patet ; nuUam methodum in Euphilefopho>um ufque diem a pnm& Lapfdis Paraquam fuifle , ropa publicatione prxfcriptara irritam vanam , , celfus hoc in difcurfu , ceu
,

toca vox quinque & lunt R, S,N,C, M. Atque hxc rede quidem congruunt fi fequentia quoadnumerum, quiinliteris iateredicitur , correfponderent. Veruntamen Stbyllam multo diffe?;
, ,

&

inutilem non repudiaverit j Gehri , & Lulii methodum , aurumque irridet quod Rtcardo Anglis Regi a fe Arte Chymica confeaum , fub forma roise nobihs obtulerat falfophifticum fuiiTe apertis verbis docet. fum , quoque operam nihili ducit , adeo ut

in

quo

vel

maxime

fiipra

&

&

J^upeciJJk

combuiacis omnibus modis nulla relinquatur qux quovis modo illi fatisfaciat. Quid tandem agat Lapidis opus inaf^iius hic Chymicorum Monarcha? erat aliud,quam ta-.n admirabile deftruere, non tantopere ambitam a fe Rei Chymici Monarchiam deftruere. Ut itaque prae omnibus aliis quid,

rentem fignificationem per hoc indigitade ,cunn eam expofuerimus non reiterandam duxi. Dato tamen, non concellb , Sibyllam vocis fus fufurro msgni Prophetx mentem concitaric: Arfenicum mirandi Lapidis materiam dicto xnigmate indicafte at quid tum anne ideo veluti unum ex fidei articulis , quos tamen huic poftponit tenendum cenfet ? Apage cum hifcc veratro pur,

gandis infatuatorum Prophetaftrum deliramentis. Nos lcimus quid arfenicum fit quibus polleat viribus Nonnihil quoque auri in fe contjnere ex
, ,
:

C<s/jC<i/fV/iepyrothecniaPliniitcftimonio didici-

mus
nec

piam
inter

akius, fublimiufque fapere videretur ,atque Alchymiftas , veluti inter viburna cupreflus
,

appareret

alium Lapidis conficiendi modum a fe divinitus illuftratoinventum praefcribit.Sedquodnam illud tam ingens arcanum elle poteft quod nuUi hucufque, foli vero Paracelfo, nefcio cujus numinis afflatu infpiratum, in mcntem venent? rem curiofitateplenam, & haud indignam conhderatione pandamus: quod ut fcitiusfiat , verba ma,

unicum magni operis materiam elfe, ex pracedenii difcurfu patuir, neque Chymicorum alius ullusfenfit, ne dicam docuit; quod cum ne eum quidem lateret aliquid ayfenici tindurx in fuo procefiu jungendum cenfui: , videlicet glHien aquild, hoc eft, fublimato Mercurio Leonis fanguinem faturandum duxit. Prjeterea in proceflii Leonem hunc , id eft , arfenicum , in Orier.tz^ quserendum alferit Plinii motus authoritate, qui Caium Principem Arfenicum ex Syria qua: eo abun,

fed hoc

ipfe uti

gni proceirus

quibus
,

eum

defcripfit

praemitta-

dat,Romam adaurumindeextrahendum.ex Oriente afportari juffille dicit Mercurium vero in Hiftria.qux fcecundiffimis fcatet Hydrargyri fodinis,
;

mus.
''TantQ
,

inquit

labore non indiguijfent Veteres


Scholadtdicif[entop:ts.

illi

Spanrijtexmea

Proinde di-

loco,qui hydria dicitur

de qua in prxcedcntibus

covobtseoo Paracelfus ( nos poma natamusjro/^ ^litcoLorts a teone fanguinem aciipite . er ex afula veterem^ ten au poflquamfimul con\unxeritis, )uxta eoamlate proceffum. Tinduram habehitis Philofo,

aftatim egimus j quirendum cenfet. Si vero ha:c omnia fub proportione i. ad 2. legitimapermuta-

tione conjunxeris
iiinere

id efticere

non poteris
,

nifi

phorum,
fimi.

^.?7 tnfiniti ^u^fiverunt, invenerunt paucifitacjue fimpiicia


,

cxUydvhin AUridiejndire^otuuminCypro votim confequaris quo nihil aliud innuit nifi ma;

Qu&dam

componit Alchymtfia

qua corruviptt,ut efi artis inde^ue prsparat aliud , ac tantilper,donec ummfiat hocp/us efficit , f,ikm ipfa naiura per fe pofflt. ReBe , probe^^ ut me tntelltgas , Aquilam ad MeLeonem tutirn in Oriente ^utrai ,
:

tcriam in Cypro Infula,Hiftriac Meridionali.qu^ ea abundat,qua:rendam efle. Atque hoc eft admirandum iilud fecretum Lapidis , quod Paracelfus a 5hylla illuftratus

&

ridiem in ajjitmptum hoc opus noftrum.


meliora

Inflrumenta

nam reperies, fttiim atf cupioi id ex unitate per dualitatem in trinitate cum aquali permutatione deducere ttim iter ad Meridiem dirigus oportet ,ftc in Cypro votum confecunt
,

Hungaria>& Iftriaprodu.

Mundo fe prodidifle vaniflimo conacu fingit:Quodnamautem id lecretum fir, audite & ridete: nil id aliud, quam ftiriolum eft,Cypro familiare, quin & nomen, ut Arfenicum wviacnJ^.afo, cujus arcanumfub acroftichiindigitat-exejufdem propriis verbis demonftro. Arcanum enim teaurus
Cyprum
indigitat

fueris.

infulam, in qua fub acroftichide materiam id eft, Cypri ; ZJtfitabis interiora ferra ,

Hifce verbis

fummum,

&

in

hunc ufque diem

ReEltficando tnvenies occultum

Lapidem

<veram

M<unum

incosnitum arcanum, verius ridicula fimilicudme obvc^atum exponit. Sed OEdipum fucus non latet. Qiiid enim aliud per rofei colorisfangiiinem a Leone txiralii innuit nifi fulphuream Arfenici tinduram ruberrimam? quidper^^//4i 0/, nifi Hydrargvrum fublimatum ? qua: fimul junda , & coagu,

dicinam.
Si

enim

initiales

horum verborum

literas in

coIligas,habebis nomenVitriolum ,wti fequitur. Vifitabislnteriora Terrs, , Repificando Invenies

^'

Occultum LapidemFeram Medictnam. quam grande myfterium nobis aperuit hic

magiO^er,

Lib.
,

I.

Se6t.
!

II.
;

Suhfcd:.!.
auri

y$
in facris libris

Quis Magifter , folis piieris forfan iticognitum VitrioUm in omnibus hucufque procctTinefcic biis principalem locum tenere ? Anne igitur hoc tam peregrinum fuit Paracelfo , ut folus ipfe hoc

to nixse, ita quoque tempus perdam.fiea confiitarcj velim ciim Alchymiftarum proprium fit, ut vel ad

primam aliquam
occurrentem
nii
,

mentionem

ftatim Spiritum

Sandum hoc
,

ipfo

arcanum

coelitus fibi infpiratum cenfueric

An non

aliud

quam admirandum hujus

lapidis arca-

aperciffim^ impoftursE criminis convincatur , vel hoc ipfo , dum quod in pra:cedenti fuo difcurfu

nnm indigitan'e , majori forfan fide facrofaniSa fidci myfteriacredant.


Sed
relidtis iiifce vanitacibus,
,

quam

vel ipfa

tanquam materiam inucilcm rejecerat jam ceu arcanum incomparabile in fuum magirterium re,

ad ea nos conver;

(i Petracelfm apud Philofophorum ? Certe plebem magni nominis exiilimationem acquirere lludebat illud , quod impoftorum & Sycophanmeliori modo exequi non tarum proprium eft poterat quam fi nugamenta fua fub aftedtato & rerumque abftrufiffimarum altirfimo verborum

cipiac

qu^ majus ad vanicacem Alchymia* comprobandum [iondus habcre videntur & cft de yiaro Chynuco a lapientibus Viris nullo non tempore fafto. Quibus.ne amplioribus verborum ratiociniis cempns ceram Refpondeo aurum eos confecilTe, haud igre fateor non tamen illud quod illi vircute Lapidis fui per tinduram auri ininfinitum
, ,
: ,

tamus

raciocinio

ut nonnihilefte viderentur, cbvclarer,


rutilo veftiret

&

Simiamquam agebat
eft,

amidu.
,

Si

quomodo autcm

hoc Philofophorum

cerce

jam pucros

deliras

mulierculas , fucores , barbiconlbres hac arte mox .infummos Philofophos evadere polle , nil ambigo. Plura in Paracelfi monumcntis detego huic haud abfimilia , qu.e fi cunda confutare vellem non jamexiguis foliis fed inccgro libro opusforet: ut proinde mirarifacis non poCfim , quomodo viri Chymicae periti Paraciteroquin Philofophix, celfo aurem adhibere audeanc, cum tamen exceptis paucis, qujE Phyficam fapiunt , Cc-etera omnia partim Cabalicis partim Aftrologicis , Magicifque placitis involuta , plcraque etiam ambitiola nomi,

fe pofte , fomniarunt: quaarte aurum confecerint; paulb poftpluribusmodisoftendemus. Aurumverb iilud cencuplo auro nacurali nobilius, excellentius, illuftrius exquifitioribufque dotibus pra;di,

multiplicacivam conficere

&

tum

per didam Lapidis cinduram in infinicum mulciplicacivam unquam perfecifte , nego , acque icerum icerumque nego.
,

&

Sed urgenc , quod aliquando fadum eft , id & in hunc ufque diem fieri polJe , nemo facile negarit
fcd

aurum tale fadum fuilfe , ceftimonia Chymicorum innumeris hilioriis demonftrant Eigo. Minorem probant induftione Raymundi LuUi Ar,
:

ftoldi

Vtllanovam

Ritpicijjie
?

Bsrnaudi, Trevijani

&

num verborumque
,

barbarico

modo confidorum

, hominem nonnifi ambicione pledemonftrant, qui fibi per fas,& nefas, literaturaelatrochymias principatum contumacius priicribere nonfic verecundatus;certe fi qux fcripfit, in quintam elfentiam diflillaveris vix quinquc uncias bonarum rerum, qusejus propriic func, excraxeris.

famulitio fociata

num

Raimundum enim LuUum \\\ prifencia Ricardi RegisAngli^ aurum puriflimum Arce Chymica confecifle tyirr.oldwn quoque in
;

quorum non randem

prjefentia

Roberti Regis Neapolicani


uti

prjEftitifle.

Sed omniahsEc
rit
:

cx ejus fuprapofito difcurfu pa-

tuit, Paracelfiis

Chymicorum Monarcha falfaalTemonetam quoquc auream quam rofam nobi,

Sed jam ad

alia.

lem dicic vulgus


cudiffe dicitur
,

quamque ex auro

fe

confedo

CAPUT VIL
Ohje^iones contra diBos ProceJJnSi eorumque
Auciores
,

moinenti
iic

fuilTe

Sophifticam prorfus , & nullius afterit , cui plurimi cx Angli.-E McRupicijfa

dicis fubfcribunc.

quoque tancum
,

abeft,

aurum

confecifle dicacur
22. ubi

ut potius de fe con-

trarium afl^rere videatur


tia art.
I. c.

lib.

primo de quinta

ej]en-

confutantur.
,

primb fe tranfmutacionem metallorum non docerc, eb quod Ordinis SanEli Fran-'


iniquum
,

OBjiciunt
videri

mihi pritno Alchymifts


tot millibus
,

cifci

cui fe confecraverat

Icgibus prohiberetur:
,

annorum uti perperam fibi perfuadent communi Sapientum calculo acceptamrepudiare velle. Secmiii, znxum quoque tum veterum tum modernorun induftria, Arce Chymica confedum ex ceftimoniis fide di,

Arcem jam

falfam

autem
:

nec

nifi

Chryfopceiam & periculofam, relevatione Divina doceri hifce verbis


elTe
,

oftendic

Contefior, inquit, omnibHS Svangelicis Vi~


,

rM,'T)eo invocaio
in operationes

in tejlem

Cjuod fi Diabolo inftigantc


,

Alchymicas illabantur
efi

factle in repro-

gnifTimis conftare. Tertio Viros Alchymiftas artis Profeflbres , homines Deo devocos ,

verse
reli-

humfenfum dentur. Etfcio,quia


in Itbris, nififdc (^ fub parabolis
telitgi
,

via perdittonts,^

&

mali: adeo^cjHod nullus PhilofophorHm fcripfn Verieatem


,

gione facra obftridos, qui complura divinolumine illuftrati exercuerunt , cenforia virga tanto rigore verberare aperti impofturae criminis convincere,
,

^aie

non valcnt in-

nec comprehendi ingenio humano.Et nota etiarn

minime tolerari

polTe.

^uod nullus Valeat ad fuhlimia hujus artis pervenire, ntfi fuerit per altiffimam contemplationem , ^fantiiffiinarn vitarn deificua prius

H^c

funt prjEcipua puncia

artis fusB veritatem

objicere folent.
cft
,

qus Alchymifts ad demonftrandam Antagoniftis Ad quorum fingula jam tempus


, ,

cognofcat omnta interiora

mens ejus, itaut nonfoiurn-t l^turie ^fed etiam tognofcat


,

tranjjnutabi/em iranfmutare naturarn

er hoc faucijfi-

refpondeamus. Quod itaque iniquum videatur Alchymiftis


ut
a,

mis
ar-

eft

concrjfum.

Et communiter

hififlionum^iy fophi-

tem jam

tot millibus

annorum

in veritatis fuse
;

fticationum /etlaiorts funt , f^ effciutitur falfificatorei monetA,rs' figillorum Pr<tlatorum, (^ Principum, vaga-

profeffione durancem a me reprobari quo , fcd ajquiffimo jure rae afterere

id
fibi

non

ini-

bundi deccptores, - dajnnabtlis vita

de qnthus

zierifi-

perfuafit,

deant velim,

De

antiijuitate Artis

quidquid

catur ad liieram tflud Pauli i. ad Corinc. ?. dicentii femper difcences, nunquajn ad fcienciam perve-

&

jam fupra a cemporibus Romanorum Imperacorum nil de ea cognicum fuifle fatis oftendi qui
;

^uia ciuando non poffunt adfcientiam perfe^bim pervenire, adfophinicationesinutilesfe convertUiit,^


;

niences

Taracelfus ejufque fequaces derivant,uti incertx, inuciles, frivol* conjeSurs lunt nuUo prorfus fundamen,

vero

eam

vel ab ipfo

iAAamo

uti

communiter nalofine clauduntur. H<EC refte quidem omnia dida


eijfa

fiint

a Rupi;

&

celeberrimo

fui

Tom.

I.

qni temporis Alchymilta ucinam G i

76
ucinaiTi, ficut falfum
,

Bibliothec2e
iiiane
,

Chemic^
tulcrunt.

Curiofas
,

imo

diabolicis illufio.

catione confiftit

uci libii

eorum doccnt

fe

con-

nibus expofitum Alchymise ftudium detellatus eft, ita quoque illud fe nefcire dixillet , eo fane egre-

gium genuitatis teftimonium de fe prxbuillec Verum ciim non humano ftudio fcd revelatione^ Divmk id accepijje feafferac, eundem aliorum impoftorum numero non pofTum non adfcribere ; ait enim utramque Chymiam divinitus fibi infpiratam Medicamenta inquam qus miraculi inflar ab omnibus morbis fanant quin vel ipfa metalla imperfecta in aurum & argentum valent momenti fpatio commutare incarcere .perDivinasrevela, , ,
,

Sed progredior ad renww oh\eUionem^, qua Alchymiftas dicitur homines Deo devotos , mifericordes & erga pauperes beneficos e(Ie &: confequenter a Ueo prx cxtcris in Artis magnsc opere illuminatos fuille. Jam fanilitatem horum
,
,

hominum

tiones

fe

acccpifle

dicit

quomodo

vero carceri

inclufus non illufus a Satana veritatem anertionis a fe fafts cxplorare valuerit , quis capiet ? Panaceam vero illam omnium morborum medicatricem ccelitusfibi infpiratam quis credet,cum eandcm quafi de verbo ad verbum,uti unum cum altero comparanti patebit, ex Lullo defcripferit. Cerce virum vanitatibus iis qui & komvo^o^i'<jh' ambiunc propriis , uti & vaticiniis deditum fuiffe Francifcus foannem de RupiciJJa Picus teftatur his verbis
:

paulifper expendamus. Qualis LtUlus ante fuam converfionem fuerit , fupra declaratum fuic , & fi divina luce poftmodum iliuftratus errores , & vanitaccs fuas cognoverit , unde in poenitentia; opcribus eremiticam vitam , vaniffi. moftudiorum priftinorum exercitiorcpudiatoali quantifper ('e6tatus eft , deinde etiam charitatis erga proximum operibus totum fe impcndcns tandcm in Africa dum fidem Chriftianam propagaret, lapidibus obrutus vitam fclici Martyrii
,

Vide vitam ejus non minus pie quam elegantcr l P. Caufino dclciiptam. t^rnoldum vero aurum apud Roherttinu
fine conclufiire fertur.
,

Regem Ncapolitanum
racflftts

(ophifticum

tecilTe

Pa,

oltendit fatis
,

quam autcm Magicis ArFranctfcus Ptcus teftatur

dotlum alioquin Theo/ogum


Venijfe^,
,

eo legtjnus infant de-

tibus

deditus fuerit

ejuxpiam de futurts a femet affirmata , nec 7ninis,nec carcere^ , ^uo a fui ordinis aj^finint
,

eum magicas

ligaturas narurae viribus attribuille,

&

firo

detinebatur

recantare voluerit

^t er im^

penftlts

eafemper aJfeveravit.Tandem
inventtts

ifirittis

mendax

prxterquam quod rerum, uaf uralinm non adeo gnarus fuerit, mulca quoque ("uperftitione infedum flii(re , in libello dc parte operatrice often'
dic
,

in ore ejus

eU
,

&

Ampltks
tur.

aiini fiiixere^

qiio

eadem apud Philippum


Hac mentis
Alchymiftx
;

centum^ , co rnend^x appartiit. Qiii Bergomenfem legun']am

&

Prophetise quoque
:

donum
,

aftedtafTe citatus
,

Tictis refert

ter ea

Hiifanus , prqua de futnro Anti-ChriJ}i adventu con)echtus fiterat , revelationem ^uanda? mttltarum atejtt^
inquit
,
,

nArnoldus

infania

omnes ad unum laborarunc

nem

(iiam
,

& quamvis LuUus poft converfiofandam vitam duxerit martyrio conferejeda vanitate veritatem amplexus
dare dccre-

magnartm rerum fadarn addttcit in Ithro de myf.erii^ Cymbalorum adventu Antichrifii adMonachos Sca-

Ix Dei, <ju centiim annosprafjxit eventibus :pra;eriere


diicenti

iSatam
veric
,

&

anni jam

elapft

cr riecdum impletam

effe

pn-

omnes de Alchymia Libros Vulcano


nifi
;

nunciationem confiat.

difcipulorum induftria clam fubdufii ante converfionem tamen eundem liberam vitam duxi(Te , & vanitatibus plurimum deditum fuilTe , ex vica ipfius colligicur. Arcem quippe fuam Divinicus fibi collacam in prxfatione ad
fuident

Hunc

praecerea

eo dementia?

venille conftat,

uc fe homitiem ferfeUum Chymica Arte perfecilTe jaftaret, ciim jam , inquic , in Vitro Chymico

&

arcem operacivam his verbis oftendic Q^ada>n-, noUi^, inquit ,femel k fimno furgenti mihi vilifflmo,
:

fjy

iudignopeccatori, hac fetjuentia fuerunt revelata

quaejiitdem fecreta fuerunt fritts revelata B.


in

^gidio

Eremo
,

degenti

Si itaque Lullus
luit

aurumque
)
,

( uti

Artem magnam Lapidis calde eoteftatui Rohertus idem


,

mcmbrifque pra:, ditum comperiiret ,ab operedeftitifle , ne Deum ad animam ei rationalem infundendam cogerevideretur. O impia dogmata 6 Satanicas homihabes hic Archichymiftat num machinationes nyirnoldi diabolics vS-^wOTTtJtw'*-; auftorem fiammis , quam laude ingenii digniorem , & tales tamen nebulones Deo devocos Chymicaftri pul
1

embryonem omnibus organis

tant

Sequicur Paracelfus

quem

ciim

omnium
,

Alchymifta
gloriatur

in Anglia revelatione Divina


;

qua

fceleruin colluvie

concaminatum

fuifle feranc

quis

confecit

certe id

non

pofte

illud Lapidis

hoc ipfo docuic. ope modo Alchymiftis


,

humana artc fieri Ucrum vero Aurum


falfariis fo-

eum

aliquid five in Medicina, five in

magns

Arcis

poftea examinabicur. Cerce qui, hiftoriam concrovertunt ; alii eam ftrcnue negarunt , vanamque Parace/fus , & Beritardus
lico confeceric

dam

opere , priftitifle fibi perfuadebic ? Sed ne ei injuriam fecifle videar , Aucloreshic adneftam fide dignidimos , qui quid de vircucibus Paracelfi primo Amanuenfis & famulus cjus Oporinus
,

quid Henricus Bullingerus


Bullingerus
:

, Trevffanus oftenderunt , quit , lihros <i Lullo confcriptos negare non poffumus

quorum

hic Chymicos

in,

rus

compopulares ejus
;
,

fcripferinc

horrece

uc

quam
,

, Cefneaudice , religionem cole-

Erafius
,

&

^ui tamen potius A via reiiafeducunt

quam adfco-

rcc, experirecur
Religionis

Contuli

inquic
,

cum

eo

femel

pum

dirigant.

atefue iterurn de rcbtts variis

etiamTheologicis ,

Ex quibus omnibus allacis Alchymiftarum ad fallacias fidum faftumque ingenium luculcnter


patct bcncia
;

^fedexomnibus e\usfermonihus
, >

pietatts ni

ut proinde nulla Arti


fit
;

Aurifera: fides ha-

unde vel
culinis

ipfi

cum

Ixionis rotam in

Alchymicis

diu , multumque verfantes cum irrito conatu , fumptibus maximis inucili nil in magnae artis opere prolabore expenfis ficerent veluci defperacione in cranfverfum afti
, , ,

MagLs. Vero ijtiam ille nefcio , zyiurigarum individuus quorum converfattone deleUabatur , focius (^ compotator. Ec paulo poft , Oponng , Erafio fubfcribencibus. Breviter , inquic firdidus erat
hil intelligere licuit

(juam fingebat
,

ut

piurimtm

&

per omnia

cr homo (purcus
coeitis

raro

aiit
efl

mmjtiam

in-

grediebatur

facros
in

& vifus
,

Deum&res di-

Hermeticis defercis fefe ad Chymiam illam mulco nobiliorem , viliorcmque quje inhucaftris
, ,

vinas leviter curare^.

mani corporis cura , raorborumque omnium medi-

tatem. Utebatur que exorcifmis magicis

Ecce egregiam viri fanSimorbis profligandis plerum-

quam rem cum

argrc

ferrenc

Lib.
fcrrertt

I
m
fic
,

SciSt. 1

Subfet.
:

I.

77

Viri dofti

in ea

fcmper verba prorupiire

fercur

Germanica

Si Dens fHVare nolic

jKVet Diabolus. Oporintu

de
:

vica & moribus Magilhi fui Parace/fi ad Joannem ^eierum epiilota incer alia

fe cum Avicenna in veflihiiio infemi de fao auro potabiU, nntlura Phyficonm qwrira , effentia , Laptde Philofophorim , Aiiihridatio , qt 'Jhe~
inferfio accepijfe

quadam
fcribic

riacadifputajjhj. Qua: omnia.uti a fapienris animc* longe remoca func , ica quoqi;e non nili ebrix ncc

iyideoerac

totis

diebus ty notltbiis

(^dtiin ego familia-

crapn* btenmmn convtxi ) ibrietati id dedttns , ut vix unam , aiteramijue horam fohritun enm reperire licnerit atqtte dufn maxtme ebriits efjeCi doinnm revarfus didure iniht aiitjitid fu PhilofophitS
riter (pji per
,

non temulentx mentis didiamina eflc cenicas: quod & in fcquencibus intolerabili prorfus jadan,

tia,&
inquit
,

line
fit

exemplotalibiis verbis indicat Hoci vobn ditlurn, o Afedici , fiulf.jfirnns piicus


:

/olcl/at,

NoUu, tofo quo ipfi convixi, tewpore, nuncjHani

fe exuit, pterumqne nonntfi ebrius ad exiremum noEleirt ibac cubitttm , atijue ica ut erat indutus , adjuncio fibi
gladto
,

occtpicii tnei plits Jcic, ^uamVos C7' omnes Veflri Scriftcres,^ Calceoruin annulifttnt doHioreSi qnam vejier GalenilS Avicenna - larba mea plus expena cst qitam omnes vejira Academi^ cjtiin horatn ipfarrLi
,

&
,

tjuem-carnifcis cu]nfdam

fttrjfe

jatiubat

in

jlratwnfe conjiciebac , ac fjtpe medianotie fiirgensper cubiculum nudo gladio ita tnfaviebat , ita crcbris

fentiam) ijuandujiies nos in lutiim trahent Vos r/iefenui oportebit nonego Vos me fecjttemini omncs /irabes i
';

Graci

Latint

(jallt, Itali

pavtmencum^ parteies impetebac, ttt ega fton femel capnt tnihi amputatnm iri metutrem : Interea fe Vatictnari qutdam fiinul^bat , arcanoruinj^ quorundam cognitionem pra fe ferebat orare autem-> nuncjn.im vidi, ne^ue aiidtvi> Teiiatur & hxc Geffieriis Medicus &. Philofophus nec non Rerum Chymicarum pcritiirimuS. Noflro , inqiiit ,cem^
iUtbus in
, , ,

(Jermani ,Sarinat(t. omego Vos


;

nes, incjuain,

me feqtietnini, non
,

mtl/us Vefirutti

Vel iu ahditifiimo angulo

ubi

Ort.nes

tniugunt, tnanebie.

Ego Monarcha ero, mea erit AUnai-chta ,ego rrsrantAionarchiam tneam qt cingam Itmbos veflros. Hax
funt verba Paracelfi , quorum hrraginem ingenccm in Libro, quem Paragraniim vocat, reperias.ubitot

verbis obfccenis, inhoncftis

&

quae caftas aures


fapientise

fore vt.xtc Paracelfus Helveti& i Gertnanis, ,


etns exerciiic
,

CMedicinam
,

per diverfas

mirum
tiofius
,

in

modum

flagcllcnt

ia totius

CT*

Poloni^ Regiones vagabun


cjua

confultilTimosvirosfsviti nilut ftultius, fuperftinihii obfcoenius, immodefliuique ab homine rationis compote proferri queat, adeoque non tam a Deo illuminatus quam a Dimone obfeffus videri pofrit.Quid enim a ratione magis alienii eft, cpAm omniumGricanicsScholsE fapienrum, gloriofa monumenta,eiccrementa, fordes perfpfema, ta dicerePnonillosplusfcire , uti iny/#o Frafrno
,

dum

pecrinia careret

medica
,

accjni,

fita

vino o" iudis deditus , uii confians fama mini tnedebatur ; d.tmone utebatiir familiari
,

eji

ne-

uti

ex
lit-

t]us difctpiilo aiidivi, naiura,


teris,

(jr

eloejuentiai
,

quam

iogus,

: prorfus inconfians nunc Theo jam Medicus, modo Magus , ftpecompotator, aleaior inter rufltcos. Imo fcmet fatetur percuflb-

crjiudio dotiior

&

rem

fuilfe

tefte Eraflo

&

aliquoties

ob

id

vel

dicit

,quam

intelligat
,

Vacca Helvetica.

O quam
j

etiam ob alia in carcerem conjedtum. Atque hx funt virtutcs Paracelfo Propheta dign.E. Q.uam vero contumeliofus in omnes prx~ tcricorum fxculorum Medicos Gaienutn, Htppocratem ,&i quotquot eos fecuti funt fucric, quam inaudica animi contumacia tum in repudiandis meliorum auftorum fcriptis tum in propriis exaltandis fuerit Icgat, cui otium efl: .librum quem Taratnirittn infcripfic , & ftupcbit immoderati animi infolentiam prorfusintolerabilem. Et hoc cfl: en"e Deo devotum virum Si enim prater cerebrum temulentia vini perpetuo fumans , & ventrcm, alium Deum non cognofcebat Si Daemoniacaf: magix & cabalx pravarumque artium cultor quis tantam ejus, qua gloriatur ,fcientiam. Divin.^ revelationi acceptam feret ? quomodo in tot , tantifque vitiis j ac peccatis fubjeitam animam , fapientiam Dei ,aut paucis concelfum Prophetisdonum introire pofle putabis ? Ccrtetalia minime Deum habent Magift;rum quis in animum
,

tnelius fuiflet
fet

granum

Parace/fut in Paraqrano fuo paraP. falis, una libra Hellebori commixta


fi

quopurgatoccrebromeliusfapuifletj dencilTimus nebulo Scurra trivialis ,


,

& quo impu & 1 hrafo ina tanta

folentifTimus

furiis infernalibus agicatus

mentis amentia libcraripotuiflet. Egofane fumma diligentia omnes cjus libros me fagaci mentis oculo evolvifle teftari poflum tum
,

curiofitate,

tum veritatisamorc impulfus, utquidnam iniis lacerec, quod nonnullicantopere admirarentur, cognofcercm: fed poflquam rite omnia annotaflem , priter paucula qua; tamen fua non
,

eranc
las
,

nugas afledatas veiborum formuconjeduras in aere fundatas , experim ena


,

nil nifi

non tantiim circa natnralium rerum proprietates, fed ctiam circamineralium , lapidurri,
falfiflima,

gcmmarum
caufas
triis
,

ut

, metallorumque virtutes , eorumque plurimum a folforibus , & pharmaceu:

inducet fuum,
reret
a.

hominem illum, ciim vel maxime fu,maxime fapuifle ?quisfane mentishomines


infipiente nebulone in iapientiae

furibundo,&

quse omnia lioc locc eomprobare poflem (i & tempus & operis argumentumid permitterentt comperi. Sunt fere omnia parrim ex Lullo &

mulierculis acceptas

contrariis experimentis

t^rnoido

ftudio fuperatos efle cenfebit? Hippocrate neminem do<ftiorem


tur
,

Vaientino fuftlirata

omnes
,

de Medicina fimplici neminem


,

fatenqui plura

fciverit

fcripferit potiora, tantafide, nihil uc fcri-

pferit

,quodnosnefcire volueritjtantafolercia, ut
,

pauci poft illum fciverint


cit gratis hujus

quod iUe ignoraret;

partim ex Ifaaco Hollando, & Bafili , quos tamen ne plagiarii criminis reus confiituerctur , prjeterquam quod eos a quibus luam dodrinam furripuerat de inutili eorum labore , opprobriose reprehendit ea quoque tanca fimilitudinum caligine involvit, ut in limpidiffimis aquis aterrimi coloris profufione fe,
,
,

TtABWTK-T^/TrfotyuasTftAwejus C7ij/*/miratur,agnof-

piam

immenfum fludium , quo Grseciam

&

Latium uno concluferic volumine , vetuftis dedcrit novitatem.no vis auftoricatem, obfoletis nitorem, obfcuris lumen , faflidiofis gratiam , dubiis fidem hunc tamen una cum Galeno & Avicennct nauci ducit , de quibus ebriofus helluo prsefatione in Paragranum So>inquit,/iKeri d Caleno^
;

quam polypum egifle videatur. Vidi quacunque dc Cabala fcripfit omnia ad unumex fuperftitiofis Hcbrseorum,SaraCenorumq; ofticinis dcfumpfifle.ut in OEdipo Tom. i. de Cahala
veriusj
,

pr*terea

Hehraorurn,Saracenoruiicj,

Cabalse Hebraicaj,
pius

&

fi.iilfe demonftravi.tJtriq; Saracenicae tantam fidem im-

homo

habuit

tum in

fuo Paragrano,

&

ParamilnorbO':

rojtuin in Arcbidoxi5,qui|i,.& in librisde origine

Tom,

I,

78
moibor&
invif.

Blbliothecx

Chtmkx Curiofe
Satanx retia vitanda admonui. Ununi prxterirc non potlum
grelFus
,

inManualide Lapide Philofopboru, Librodevexacionibus Alchymiltarum , uc omnes Vet.Tcriam.l'ropheca5,nonnifi Cabalx ope Vacici,
:

&eft

quod Para

celfui Phiiofophia; naturalis paulacim linites tranf-

non miniis ftolide , quam impie neucram non dicam incellequarnmtamcn aircrac linguarum infcitia pra:quidem legere nc Jcit, fed Sola enim Judarorum , & Turca pediciis , poruit
nia fua pcregille
, :

fupracitacum 'iAmolcLnm non dtgtneris


fecutus, arce fua

in^enii

hominem

Chymica

veriin

Satamcis i;um quorundarifamiliaricate ufus, ex


lis ofticinis

il;

nonnuUa

iitique quanto magis impia

& diabo!ica,tanto

cariora fuis hinc inde fchcdiarmatis inferuic, magnum utique fub ipfis quid latere magiftro fuo proratus , auod a Sataiw dodorc ,

&

diiflet.QuidquidenimCabaliftx deEnralmis.exorcifmis , luperfticiolis amuletis , periapcis, phylafteriis do'cent,eo3 in

hoininem generarc le polTe jadec. Verum ut quanra impui Alchymifts concraom* nia divina hum.anaque Naturs jura. Sacanica Machinacione audeanc , proceffum fubdo. Sic itaque ait l.ibro I. de Natura Rerum.. Qusflio , inquic ,/J?,<nrfr nonnMcs ex Antic^nu Philojophis f ( tjiwrurn tAmen frxter Arnoldum , aliurn ticvi nefninerru ) an arte^ , f^ natura . fieri fojjlt , hcminem matricem naturar, gigni extra mthehrem uierHm ,
^ .

&

fuum penum veluci facrofan(5ta Ex hoc in orbem promanavic myfteria adfcivic qilodPWSatanicumfigmentum, & impiumilUid, vocan^ foh'to more impie lofophiam MofMam nnguentttm armariitm multipiici modo.conticiendum docent ; in quo nihil fere ingredi reperias.quod non e manu Carnificis extortum fuerit.quemadmodum
:

lem ? iAd hoc refpondeo quod id ^rti Spagyricxt c^ Natftm. nutlo modo repttgnet ,imd hene fojfihilt^ ut autim id fint , hoc rnode procedendum efl t fit
,
',

&

Sperma Viriperfe
tatwn

in cucurbita figtlUta putrefiat


,

pw
ufi-'

trefa^ione ventris e^uini


)

( efi hoc Voi Chymicis


,

per ^uadraginta dies


,

aut tamdiu
agitari
,

donec in~

eipiat viveri_j

tnoveri

(-r

^uod facili

gladius ncfcio cujus famofi Carnificls , .4:..: J...... ...^..'..i^.- r.ini-'o allatns riri i4pmrin(trardemonlUat. Hx comes tupra iliot-iKi fatis dividuns hoc fonte tranfflaniatio morl;orum,imumens luper

Paracelfi in-

pofl hcc tempns aliquo rr.odo homini firr.ile erit , attamen pelluctdum , er Ime corpore_, ; fi jam pofthac ijnotidie arcano fangninis humani caute,

Videri pote/i

deliramcntis refcrta prodiit qux uti indigna funt , qux referantur , im quoque , cum ea in j4rte noflra Magnetica aliifque operibus COiiftitionibus

&

pafcatur , dr per cjHaer prudenter ntitriatur j draginta feptimanoi in perpetuo , (fr <t^uai>ili eahri^
Ventris
infans
,

&
j

ecjuini

conferVetur

fit

ut Verut
,

Viviu

fucaverimus, de

iis

modo

fileo.

habens omnia
,

membra
,

infantis

cjui

ex muinfans

Quam ver6Magia.'dcdicus

fiicrit

ParaeelfM,ipfe

liere natus efl

fed longe minor.


eo
,

Hunc ms
,

hojnuncu-

de fe teftatur libro de Compofitione Metnllorum , ubi de /f?^(; , atque inanditis omnibus fa-cuHs fub eo tandcm larentibus virtutibus ciim diu difcurullct ,
pojjum tamen non commeinorare qn.ile^ ; ^uanttmfte niraculum in Hijpania vidertm , cion^ ^in hahebat camapitd quetidam Necrornanum ejfem
infert

lum 'oocamus ,

& hic poftea


,

modo

cjuo alius

fumma
iefcat

dili^entia

(^fludio educandus eft,donec ado-

,^ fapere

aicjue intelligere incipiat.


,

tJocjatn
,

Non

uniim cx maximis fecretis

qiiod
;

Deus mortali
e/i

(J^

panam duarum
maqico
pttlfi*
,

'

forte
,

" Mrarum

ponderts ideriS
,

, ,

htt]ns ili^ huyis

rnulta

d" varia sfeclra

CTjpiriiuum^

Vtftones accerfebat

& adducebat.
verba quxdam
fimui ac fomu
,

Nam
,
,

cum

in

cam
e]M

fant. parte tntertori

6" CharaUeres

enim miracuium, ($- maanate Dci ,(^ arChnuin fupra omnia arcana ,^ meriib in fecreiisfervari debet ujqtie ad extrema tempora , cjuando nihiierit recondttum ,fed omnia mantfe. ftabumur. Dicit deinde rales olim fuiffe , & etiamnum

peccatis ohnoxio homint patefecit

aiiquos infcripfijfet

&

ttnnittis

fenticbatur , appnrebat sfiiittu e)iuform<t, qna voiePraterea Campantc piiljus eJM fuit potefitU , ut bat,.
viultai alias vifiones j}'tritufim
,

fupercfleexhujurmodi Chymiurgia Satyros, NymMontanos Dxmunculos , Pygphas Eveftros maros & giganccs exortos hi enim homincs ar, ,
.

homim-.m ettam

&pe-

te prodacti

cum ad acatem
,

virilcm pervenerint,
,

abieudtim^ , cjuas vellet , produceret tn medium^, tawen.^ vidi Im apudeum : v.uita veret : lm]tts generi^

&

inhomines evadunt miraculofos


fiunt

&

infirumcnta

magnarum rtrum

vifioriis ingentibus incly

thfervabam

quod , fi cjuid ncvi operaiurus erat, nominarenovaret ,& mutaret. Non tharaBeres , m^fterium^ lU homo arcanum , eoperveni autem attjue CharaSlerum miloi communicaret. Verhorurn-,
,

&

&

Caepi tandem ipfe hae de re penitius ffeculari, ita ut mentem mihi venirent. , (jua hoc ioco tacebimus.
Sciaiis

autem

pltiiin eampanailta ,e]u(tm

verbismo-

tij& illulires jprxterea omncs hi , uti arte obcinenc vicam fnam , icaomnia quoque Nacuri fecreca, & abfcondica acquirunr. V.-ilde dubito ne vel ipfc Paraceijus ^y. hifce tam admirandis partubus unus fit , cum eim neminem plura fe fcivilTe , in prn^terea tu.Tcl\^xv.-uv d fuo Paramiro glorierur nemine alio (uam de abdicis Naturx myflcriis
,

Foio auiemvos mihivehementer eredcrcj ,materiam camp^na illius ,nefiriimeleUrumfnife. Hxc Taraceifw. Verum cum ante decem anmentifuijf^u.

fcientiam

didicifle

pluribus in locis

tefietur:

nos

circiter
>

pelvis

&

hijufmodi c<?wp<i^(e <%/'o in formam innumcris Magicis Cbaraderibus infi,

, tum fi non ex utero matris, cerce vcl exEphialte quodam aut Incubo , vel alioharrcndo quodam dimone , veluti ex pu-

Dicercm profefto

trido

&.

virulenco fungo conceptum natumiiue


,

cnitum (quod

<JMarchioii-6 deViltena celcberrimi


;

fpurium lioc nionlirum prodiilfe

Faunorum

Nymfimi-

exHifpania ad me Maeifuifla , Hifpani dicunt de Lyon. fum Tmmam pcr^eruditilTimum Patrem ad me OTAvyA&iaroi' virum mum iheoiogum fibi quid ut intentione , ca tranfmilTum fuifiec , cxoticahgurarum & Charaderes tot tantique
,
,

pharumque
liorem.
'

filinm

.Dzmoni, quam homini

tum exhibitio vellet, exponcrem quod


;

jufTum fue-

qua quidquid Nccromantis ar, tes rcconditum habent , veluti in epitome quadatO compilatum inveni. Explicationem hujusvide in OEdipi tom. t. parte 2. Syntag. de Magia '.y^gypt. ubi, qui Paracelfns tantopere nolfc apperebat.omaibusDei timore imbutis , remis veliique , velutj
at
prxftiti
,

in

Ex hac ftulta Chymiurgia paret , quam hujus & inconfulta quahominis in rebus afierendis dam prxcipitantia quxlibet efititiendi audacia fic & temeritas in iis rebus , inquam , a quibus,non dicam , Deus , & Natura , fed vel ipfa ratio abhorreat. Quis Medicorum Anatomicorumque nefcit cxtra vas mulicbrc hominem ge,
, ,

nerare

tam

impoilibile e(Te

femen bruti terrx injcftutr)

brutum educere

impolTbile eft ihde fimilis fpeciei quis \a vitrea cucurbita c*i/crf


,
,

quam

-vviOiii

materno

Lib.
materno

I.
>

Std:, 11.
&
naturst

Subfe6t.

I
VIIL

calori prorfiis heterogencutn

ipficontrarium aTignabic' qui^ nutrimentnm pervafa S.: venai urrti^ilicares proportionatum,quin&TO(iternifemints a.d farmandiim i^oecum neceilariamportionem per fangtiinem hainanum uci iple praefcribitjjamextraveuas morcumn& prorfiisinefficaccm
,

CAPVT
De
.

79

PSEUDOCHYMICUM.
dolis
,

&
'

decc-ptiontbus
.

modifquzji j^

adigiiabic

cerce id neque Angelo

neque Dxmoiii

qtteis

coaceHUm clic, quis non videt.^Qvns vcro Eir-bryoni jam organizacoanimam ratioua(em infundct?

'

Alchymijla verum anrnm fe conficere .ojje uti olim jaBitarunt , ka v^ e- hodierno i^mnumt: die
-^ -

Anne

forfaii

Deum Opt Max. ab

hujufmodi Sa-

adhiic jaHitare non cejjant.

ad horrend^e genefis concurfum foUicicari polVe pucabis ? Sed h;>c vel fcntire im-> pium blarpheinum & atheumefle, quisnefcit? Dato vero per impolTibile anh/iam huicdiaboHco
tanicis miniftris
,
, ,

FUfiiis
de
poile ab
nifi

forfan

quam
_

par erar, in pra?cedentibus

folitis in

ni f^llor cx
iis
,

Ane ihagnA procefTibus tgimus,& modo opcrandi oftendimus lieri non

Embryoni infundi an noii modi inoaftrum humanum


,
,

fequeretur inde hujufuci a

quod tanca verborum debuccinatione


,

communibus hu^

Alchymift;E

mana: generationis legibusexcmptumeft.icaquoque d /eccato ortginaLi , & cceteris human^ conditionis miferiis peccato fubditis immune futurum quo quid magis impium & bdafphemum dici poffic , non vidco. O Divina: clementije patientiam & longanimica!:em,qu tam monflruoforum hominum
/*
,

ceu infalhbile opus , artemque non* , Angehs forlan taiiquam rerum naturalium prslidibuscognitamdeprxdicant.Quamenimpria*

portcncanon, Core " vitz>o exemplo,fubvertatl Sedhic fufhciant ad enormes, & plane prodigiofos Bombaftici parcus ob oculos veritatis amancis Le6ioris ponendos. Huic fimiles funt illi fratres qui a Rofea cruce nomen habent, impium genus ho-

'

contrarium fic,res inanimatas de fpetoto ccelo differentes tranfmutare , vitam darc corporibusmortuis , mulciplicare m infinitum id quod nec c^ parte agentis , nec patientis ullam in fe vicam i/tgerativam haber quis non
cipiis Naturaj cie iu Ipecies
,

vidct; Diximus qu(>que heii non po c ut ad natuvx exemplar operrtntcs inttntum Hnem acquirant

minum & diabolico commercio tumidum cujufmodi fuerunt Corneltus ij^^>'^/'4 omni diabolicarum arcium eruditione clarus quem & aDa:mone tandem fuffocatum dignas fceleribus poenas
:

luille

ex vita illius fat fuperque conftat.Talis SendU vogim , talis T^obenus de FluBihus, talis Marchio de Ftllena , & innumeri alii quorum piget memi,

fiquidem per tot caicinatioues, iublimationes ,dif folutioncs, putrffafiioi)c3,fcrnuncationerque>rantum abeft , ut unica illi,& tantope:^ deliderata '*''7''< txeat,ut potiusper tot ignis, aquarumqj acutifllmarum tormenta, in mille aiias formas tradufta, tandem tota illa intenta formapereat, deftruatur. Accedic quod gradmm calor incognitus , & rerum adaptandaruni combinatio in in

&

divifibili confiltat,

nilTe

omnes Magi , & Alchymifta: quorum dogma fuit Hcicum elle , a Diabolo difcere non ni',

nio denegacum

hiI,dummod6naturalium rcrumfcienciamconcernat; & hiquidem ab humanigenerishofte inftrudi, aurum fecilfe dicuntur , & omnia morborum genera curalTejfed hoc pado, uc unumfemper ex decem occiderent; horum mfana dogmata talia funt ut ffiterno filentio, &tenebris, quam luce digniora fint. Unde eruditus Conringius in fuo deHermeti,

ad quod attingere humano ingeAdduximus quoque vel primo* rum iyikhymiftarHm contmdiniones ubique palTni obvias, quae luculento fane telUmonio indicant,
eft.

confiftcrc

non
,

polFe,

quodtot
,

difficultatibus ,liti-

bus,dirtidiis

jurgiis

Hna&

fimplex fic , fu deftituitur certitudine.

cxpofitum eft , cum veritas qua; femel revelata nunquam


,

Verum cum

circa au-

reum argumenrum totius negotii cardo rerfetur,


hominefque naturx quodam pondere velutiin id quodipfos foeliccs efficere , omniumque bonorum
pofleflione beare poteft, feruntur
eft
,
,

ca tj^iedicina infigni fane Libro,red;e refert.


raeelfus (juantumcuni^ue acutifuerit ingenii
fuit moribus temperatis
,

/*<-

tamen non

cerce

quales exigit veritatis

paU^

artem ex

fe

& natura fua appetibilemtanto ftti-

mirum non

ilra ycerte ipflmoresmagnumpatiuntur Paracelfinitdo'


Elrina prii\udicium^. Ecquid

enim ab homine mago ^ vera , qt folida doElrina exfpeBare liceat ? Ec^uidem^ kaud negarim-> , Dxmonem homini non nihil etiam ffrafcientiji insfirare poJJk->
;

fed hatlenta compertum^


,

dio,tantis Jaboribus, tam acri conamine quaeri, tam anxie defiderari,tamfacile vuJgo credi , cam tandem adhibito ftudio acquiti poHe Sei av.aiiet /ibi fomnia finguntj. Atque hanc unicam caufam effe pnto ; cur, uti
;

mn

eft

Ddmonis aaxilio

ejttejnquam itafapuiffz^

ut

hodiernadie, ita prsteritis fsculis nullaars hac


aurifera fuerit Tollicitiiis qucefita defiderata, nulia tot fallaciis,
pofita.
,

nonfimul in quam plurimos errores ftt deduSiui , patre mendaciorum mam Veritatem proditamj , mille men
daciis comp.!nfante^.

nulla ardentius
impoftiiris ex-

&

Cum

itaque talis fuerit Para-

celfus

quis tantum mendaciorum fabrum


confecille
,

unquam

Diabolo humani generis hofte ut plurimum hujufmodi moitaiium moliminibus ,dum fpe artis
ditefcere volunt
,

aurum

ne dicam artem noviffe fibi perfuadere poterit ? Non nefcio , complures illum habuifse alTeclas , & innumeros tradatus de .Au& quotidie prodire ; qui tamen rificio prodiilTe omnes, utidebiIi,&infirmo eorum quos allegavimus , docftorum fundamento nituntur ; ita quoque quidquid dicant,fcribant, jaditent , jurent, periurent de benedidi, verius, malediSi Lapidis flruftura , nil fane adducent , quod fidem mereatur. Sed ne cxciis de colore,furdufve de fono,in jufte ju.dicare videar,jam tandem.quibusmodis tum principes , tum plebeios homines quibus artibus, qua dexteritate deceperint,& etiamnum decipere non deiinanc, utveritastandemelucefcat ,aperiamus.
,
,

fefe

immifcente.

Unde

in

Mun-

dum
gum,

irrepferunt fuperftitionumportenta. diaboli,

CE illufiones

Rcrumpub. damnairreparabiIia,Reruina:. Unde ut falfitas & impofturz folennes hujufmodi homuncionum detegancur ad Divini Numinis gloriam & totius reipublicsE literarix bonum, hoc loco /rW^y , & deceptiones , quibus non foliim prinCipes , fed & dodlos ipfos una cum plebeiis dementare folent, apponendas exiftimavi. Quis non miratur,& attonitus hiret ad ftupenda

&

Principum
,

operaquibus lucricaufa Agyrtat circumforanei circulatores , funambulones , citerique huius


hivas. ~
hoigaines dextericace

tnanuum

corporif-

t.

Tam.

'

I,

quc

80
que
a^ilitate
.
;

Bibliothecx ChemiciE CurioiaE


.

plebem imperiram eircumveniunt; qux eTiamri vana fatilia falfa, & deccptona rantam tamen apud circumfufam hominum fint dxmonum tnultitudinem tidem merciitur.ut fi non
prsEltiqix
,

no coemptam^r/t/jrefert r^idketn in pulverim ce<fitritam. in.pollor cumpulvercm mox inlpergit hydrargyro, aurumque producit, liquatumqucauium
deprehcndicur. Marchioni resmire grata) & ipfc in Magiflrum bcnehcus , ac gratus non Ipernenda pe-

queant. faltem Naturje mii aeula viden

Aureo^s montes promittunt

aurum, in Mcrcurio converfuros promittunt , & ns tah Sophijwat^ fide vacillare videantur , non nuih quendam ccrtum fidem fuamhberants accipiunt rubrum gloriantur, * vel pulvcrem, quotantopcre fe certafummapecuniaria Slbum.pofteafimulant una data qua indigcre ad artis complcmentum
in illo fuo
,

mare

imo arte Chynijcalc argentum arenam maris fueato


,

cunii fumma donatum diniictit. Chrifopceiam pergit urgefe, & quidcm durante Ke/ch felicidimo fuccedti, confuhipco pu'vere undique conquiri jufTic ncgabant omnes quicquam aurifican) materiam fe five de nomine IRefch ,f\st de ejus viituce audi:

viflc, nedum kgifle auc in Ho comperiiUe. Marchio


,

ullo alio

pharmacopocognita ^'^'- , fuabicrant ^"

""^^ impoftorcs inquiri julTir


'

<^

iraque fraude
' ;

^'^" ^-'^ truftrd (ed

cum

pulveribus in catinum metallo , quod convcrmiftere fe dicunt ad ignem virga coiurna perfede

gerant, evaferant, unde

damno
i

non credendum

cifc iis

fuo dodior didicitj quos non noffet , in arte

cent

(Si

tandem Mcrcurio
fe

luperafiiifo

fam

in
,

auTum

fiftunt

quam

convertine aiunt. ubi aureo radiare , vcl argenteo co-

totammafMaflam examini
,

mille impoiluris expofitaj

lore nitere vident circiimffantcs, veluci ifupidi , actoniti ad inufitatum rei miraculum hxrent bea-' tos fe prxdicant , fi tanto fecreto per breve ditefcendi compendium participes efle poflent ) unde rihil non promittunt , ut fecrcti poriri queant: po;

&

titi

fpurium auripartum producunt, qiiod Collybiftis oftenfum nil nifi metallum iliud ordinanum tindura inutili imbutum reperiuiit tantumque au ri, quantum pulvcris injedi pretium fuerac ex,

trahunt.

Qn\d3.m puherem AHri

vel dr^enti

,modiO ofiem

poltea doccbimus , indunt baculis fiftulofis ligneis adjunaa pice grscca , auc refina Colophonia , uC ad ignis odorem facile cerK ad inftar , in fiuorem refolvacur : Hoc perado , crucibuloigni appofiro , quovis metallo referto aureum pulverem in fun-

dunt, materiam circumagunt inditus baculo in fundum abit naturx priftins reMercurius vcro in fumum ignis xftu re ftituicur folucus t reliquis mecallisfeparacis anrum in fundo
,
,

&

pulvis fiftulofo

reperiunt,

magna ftupidorum admiratione.

Nonnulli fraudcm adornanc,f tt/r*n1' aureis carboni grandiorj excavaco auC etiam follium canali inditis , quibus dum metaUi fpumam fc difBare fimulant , pulverem aureummiradextericareinCucurbitam , in qua liquatur, una cfflant; & hac fallacia finito jam magifterio auroque excraSo ,pra:fcntibus infallibilem artis certitudinem perfua,

dcnc. Refert /eremiat MadefM in AcroniatiGis bujus defultorixartis feftivum fane exemplum: fraudis Duos ait Chymicos focietatem initam pado firmafle.ut alter Chryfopoeix certifTimam artem fe ce-

&

nere proficeretur; alter vero Rhizo

tomum

agerct.

fcu Agyrtam empiricii,& inter ccctera fcobem auri atro infedam colore ,pro Lunario pulvere vende& ret, EmeflM Marchio Badenfis mire huic pyrotechniac dcditus erat hunc ergo ille prior adit,aureos montes pollicitus , atque divitii atria Crceft. Qua:& jam pulchra fraude conftitutis runtur omnia omnibus, unam tantum fpeciem cx iis qux intentum effcftum prxftarcnt cuinomen Refch , id hujus autcm pulveres fafuperefie ft caput rei cile apud quemvis Pharmacopoeum ait inveniri potilTimum apud Rhilotomutn ad quem Marchio puerum pulveris emendi caufa mitrit; alter interim commodo in palatii aditu loco merces fuas expo- damnum inferunt. Didici & egomet non femel hujufmodi tenebriofuerat , & ut folet hoc genus hominum.nil fibi de, : :
,

Sunt porroalii, qui/^w/t/rrf? aurtum (ohiitit ^\n aqua ufque dum lub colore oleifubfiftat: pofiea dicuntfe cum pulvere hoc ligare metallum in aurutn convertendum. Alii fingunt cxtrahere animam exauro & argento.ope cmnabrii i a quo feparatas Mcrcurius, illud reftat ftxum , cui dcinde (ubdolg miicent aurum, vel argentum, deinde una finiu! per Chymicam fublimationem cinnabrium extrahunt, quod in aurum virtutc animse converfum aflerunt. Aiii dexteritatemanuum,quibus abfcondunt aureum pulverem, & poftea jubcnt adftantem fibi porrigi ncfcio quod inftrumentum, & intcrim proiiciuncintra crucibulum (?///> /!r quoindc cxtrado adftantem dementarc folent. iiunt etiam qui cerra (criniola diverfis pulverihus vni cum pulvere auri , & argcnti mixcisimplent ,quibus&ad fi"audcm tegendam exocica herbarum.mineraliumque nomina jmponunc poftea adeunc unum ex iis, qucm norunc Chymicis dedicum , eidcm ingens magnx Artis lccretDm paucis nummisemcndum cxponunt expcrimento artis aurifica; fe vgritatem dotturos polliccntur dummodo expenfa: in auro conficicndo rependantur & C\ veritatem rei non deprchcHdcric , omnia fua confifcationi le fubje(fturum promittunt. Jubent icaque cmcxe pul* verem aurt jam per aquam regiam in fubiiantiam morbidam,& friabilcm refolutum: opusaufpicantur , & cum admiratione adftantis educunc aurum puriflimum. Unde Ipeftacor tanti boni acquifitione audacior fafftus , plus xquo credulus & fimplieioris animi homo , pro arte quantum vclit libuerit rogat ; impollor aittantum& tantum, acceptaque pecunia fe protinus fubducit ; alter defidcrio nimio Gommunicata; artis percitus dum pulveremillum exotico quodam , & monftruofo noniine baptizatum ardentius quxricnec apud PharmacopoEos, aut Hcrbarios materiam reperit, tandem fe elulum crumcnta fi nummis vacuum argemea fufcipiunt , & reperit. Alii vafa aurea, impofitoque iis tingunt colore cupri , aut ferri Mcrcurio , aurum & argentum feparant , & hoc padoextrahunt id,quodcorrofione Mercuriiexauroabrafum fuir, pro auro , & argcnto vcndunt , cx cupro vcl ferroeduttum. Nonnulli fingunt Mercurii ex plumbo extradionem & huncin argentutn fefixaturos promittunt;quod utiinnumeris modis fiditiisfuppofitiifque prxftant.itaquoque gravilfimum iis , qui talibus nebulonibus fidem adhibent,
; :
,

&

efle ftentorea voce prxdicabat , adit cum Principispuer, utrum fibi radix Refch difta , eftet, interrogat , ille protinus Refch de fumofa pyxide Ueprompcam pro 1. foiido appendic puer domi;

num infolentiorum audaciam


quem Naturx

qui data opera

me

arcanis dcditum norant altitTima,

magn,verius perditx artis fect eta communicaturi conveniebant , hoc tamen pado , ut cgo fumptu
inartia

Lib.
faiSurum,
fi

I.
:

Set. II.
promifime
re

Subfe(5b.

I.
,

8f

inartis fpecimine -faciendo praeberern


prius

modum,

& rationem oitendcrent,


modum mihi

quodquamvis inviti.coaSi tamen

divitiis pollentes quicquid volunt fi ve potentiam five ambiciofam honorum, dignitatumqueacquifitionem.five vitam nuin-

exemplanos docent dum

velare cceperunt:ego flatim fraudem fubolfaciens

danam

poflquam eos apertx impoihirse conviciiTfm tandem uc iis audaciam c6donarem,deprecati,paupertate fe prefTos, iimilibus vitam fufkntare
falli

fupcrbii tumcntem, c^terifque carnis oblcdlamentis refcrtam fpedes.obtinere polFunt. Un-

funt:

egoprimo egregie

increpicos dcinde
;

qua elcemofina donatos dimifi

quoque aiimonicos tamen ,

de mirum non efi: , Akhymiam unicam tantarutn divitiarum fallaciirimam poilicitatricem.tanti xfiiinari, tantopcre tamque anxio ftudio .ib omnibus, cujufcunque tandein conditionis hominibus ambi,

ut meliori arte vitam tolerent , ne fuo tenipore hanc temeritatem aurea rcfle fufpenfi kiertnt. Mifius milii fuit non ita pridem, libellus Hebraicalinguaconfcriptus, arcanorum Naturse , verius
in quo inter alia her, refertifTimns ba defcribebatur , Bori^^ra nominc; qua metallum quodlibet in aurum converti pofle , infulfus ille Kabbinus alTerebat. Qiioniam vero res digna eft, operationem ridiculam jungo, ex qua apparebit,quam incongruis rebus, hominibus imponere
,

ri.

Non

ignora: humani generis

iioltis

ardentem

mendaciorum

foleant hujus farinse Sycophantse. Sic autemdicit


^^iTHJi*?

moitf

3VV

J^'ni

^^ima Borizi
,

&

eft

hancauri fitim, unde incautos mortales tanto periculolioribus artibus , quanto iili occultiores funt, adoritur: Accidit itaque, ut dum nimio defiderio auro inhlant , infuperabilibufque ut plurimum difficultatibus, qua; in arte magna occurrunr, prapediuntur.omni fpe ad artem perveniendi fublata; cum nihilominus interfpemmetumqueanxiitantopcre exopcatsedivitiarum polfeffioni follicitius incumbunt tandem defperatione in tranfverfum acti vcl thefaurorum inventionibus fe dedant vel cacod2Emonis magicis artibus advocati
,

nomen litnaria. Sed omi(Tis vcrbis Hebraicis utpote longioribus ipfam ponamus interpretationem: Audi itaque & ride LeHor, ftulta promifla. HuJM herb.t fuccum mitte in argenturn "vivurn^, Cr fac bullireinhoc ftcco Qr fiet brodiumrubrum^, ex hoc fac pnlverem , (^ui projeflits fupra cuprnr/t, id in aurum miitabit , (^ una uncia hujm pitlverisfujficiens tfl ad centuin unciivs cupri in anrum convertend,ti.N afcitur h^c herba ad fontes crfumina , (^ in montibus altis , ( ut ego reor verius in Utopia. j Caulem habet vubrum O'violaeeum , e^ lac habetinfiar croci ( Che-. lidoniam ego interpretor. J e^c-^^ycc?w de hac herba qt pone fiiper argentum ,& fiet cuprum->. ( O grande emolumentum ) Et fi de hac ponof fitpra plumbum-, , proveniet aurnm^ : Succus hu\iii herbit pofitus fupra ferrum fst argentum , Qrpulva hHJus herb pofitm fupra argentum,faciet aurum dr fi pofuerii eum in urina cum spica nardo (^' biberis ijuotidi^
herba
,

cui

opem implorcnt, & fic tandem padto oblcrifti Saranico in omne impietatis barathrumprolapfi fine frudu ullo, vicam miferando fine concludant. Multos ego novi hujufmodi illufionibus deceptos , prxfertim curiolioris doftrinae ftudiofos , qui fine pr^vio examine fine luce inconfuIto,aufuquc prorfus temerario Alchymiae vanitacem amplexi , julfo De judicio, a diabolodein arcis perficiends
, ,

errorum prascipitia illifi perierunt; quam enim D.emoni cordi fit homines fimilibus arcepti, in mille

tibus deditos adoriri ,ampliffi're in Oedipi parie_,


I.

de Idololatria demonftravimus.
fe illis

modo Demones
briis
,

Non enim lolummagicarum artium ludi,

fed

& omnibus
,

vanis

& infaniis
,

falfis

uti

Aftrologiae
tur
,

qu^E ex hifce

originem fuam nancifcun-

divinatoriis

& cabaliflicis

omnibus

illis

fpe-

unam unciam,fenes in juver.es tranfmutalii. Sedlfulta hrx machinamenta Cabaliilarum, non Philofophis,
fed deliris mulicrculis confutandarelinquamus.

Iniiumera hoc loco ex Arabum folennibus fraudibus adducere polfcm , qux paffim in eorum libris de mineralibus Naturs reperiuntur & de aurificio inferuntur, Verum cum indigna fint , qaje re,

ferantur, filentiofupprimenda duxi.

C A
Quod Vdnnon

U T

IX.

blurimumfe Alchymid

cuUorihus immifceat.

ciebus,qusE a M(xvTej nomen habent, occulte fe mifcent ,queiscurio(os credulitate nimia circumveniunt, adeo ut qui adverfus eorum infidias vigilare negligunt evanefcant in cogitationibusfuis & cum fapientes , & mirabilium operum patratores fe credunt, ftulti fiant, donec tandemi eum.quo proficiunt, magifirum, focium habeant tum impietatis , tum xterniexitii pracfertim Alchymia: deditos miris modis adoricur quibus oculorum aciem ica quandoque perftringit humani generis hoflis ,ut pyrotechniam exercences aurum, argentumque verum per tranfmutationem fe confccilfe licet pofiea cum fipius etiam inagna cujurarint ra adhibita idcmopus tentaflenr , nunquam tameii fucceffum ullum fe reperire potuiire,teftaci funt. Innumera hujus reipaffim leguntur apud Audores Delrium, Pererium, Qiitbertum , Hogelandum, quos
,
; ,

VEriffime dixit S. Paulus Epiftola ad Timoth.


C.
<5.

V, 9.

Oui
cjua
:

divites voluntfieri

ineiduni in

tentationem Qr la^ueum dtaboli,& defideria multa inutilia

,& nociva
efi
,

mergnnt homines in interitum-i


citpi-

^ perditionem- radix enim omnium malomm ditas ^uam tjuidam appetentes erraverunt afds_j, divitia& injeruermtfe doloribus multis. Ita
eft. Efl:

magnam humani

rete cacodxmonis,quo generis partem , utiolim, itafemper in hunc ufque diem in ultimam animarum ruinam , trahere non definit.Ciim nihil in humanis rcbus fit , quod majori cum defiderio qua:ratur , cui
immoderatac/)i^/?/t<f
,

Tum

LeUor adeat. Ego hoc loco tantum narrabo quid oretenus mihi a viro Chymicje artis peritiffimo,cujus nomea confulco reticeo fimili illufionc a Dacmonc dccepto relatum fuit. Audierat is de meis circa hoc ftudium experimentis; undeme convenit rogans, ^uid demagnA artis myfteriis fentirem ego ultra Cltroque argumentum difcuticns tandem conclufi ,
,

rnagnd, ariis rnyfierium

, itii

& lapidis

meras fjecula-fenfus,^uos
CT <!^.nig-

tiones metaphyficM

efie

&
,

allegoricos illos

tum Arabes Alchymifis


mipili
,

tum Latini huJHS artis pri,


,

fuh tantis rerum fimiliiitdinibut


,

majori anxietate incumbatur qudm thefaurorum divitiarumque accumulationi harum enim pofleffione, & injuff a ufurpatione ad omne vitiorum,fceIcrumque genus portam apertam fuiffe , innuitiera
,
;

maiis occultarent

tales efii.^

ut cuilibet reifacile ac-

commodari

qiteant,uti in

Hieroglyphica /gy ptiorum

Alchymia fuse deduxcram.


Refpondic
:

bene dtxifii Pater. t^Audi ^uid thihl acciderit:

82
acciierit
:

Bibliothecx Chemicae Curiofe


E^o i puero
in hocftndiigenus protius,

com-

plures annos ckm in eo , fine ullo profean confnmpfif/eta, or auodam die tntento ab J4lihymiftis Jcopo,idarcanum incumberem , eft , Lapidi conficiendo totus convenit mt^ tne penetr.ilfeplane mthi perfuaderetn humantffimisverbis favir ^uidam antehac tgnotus ,

jpicart poieram^

omnes domus celebriores, in /jHthits eum pernonap Jtt^ , examino fed frHflra e^vanuerat ,
,

ahierat

eVaJerat

Jummo
eo rne

&
,

entm multdpluraab

dqlore^ : Sferabam^ aceepiurum hujus artis ar"


rneo
,

cana. Dornumita reVerfus

fic

moraadnoV* adepi* <


,

artis fpecimen juxta prscifnm frjtceptorum

ijud.

di-

cui rei lnte tmprecata rogavit , ^uidram agerem^ curn quidem priml incumberem^ ? tanta foUicitudine Chyrnicis tuii vafs, ex vi.ieo ait morarer rejpsndere > , Cr materi.irum tongerie temagnum^uidinarteChyrni-

&

Uaverat tenorem edendum me acctngo peraEla nullum rei fuccejfim reperto


,

e?

operatton^

, dr ^uia credehunc errorem coniigtfse vcl ex inadvcrtantia mea^ Vel ex omiffione altqua rerum ingredienttum ,repetii

barn

ca moitrifed auod intendis,ininiwe te confecuturum crede.Efo refpondt,fi ttt aliautd mefim norts,id me doce,u
velirn
:

operationern ea diligentta.

cjuk ina\or feri


,

mn poterat;

dixit obfetjuar voluntatt tuA perlibenter ^fede


,

itaque_j

ftaiirn arrepto

cr fcrtbe veram procedendi meihodum. Ego calamo diBantis Verba in duodecim punla divifa , excepi , excepta methodo ait, ]am ea in prajuxtapr^cepxim te operantz^ , eo prorftu ordine
,

fed rurfm fpe meafraudatus iterim , iterumquc epe~ rattonern inchoabamtot , tantisejue expeafs ,ut omn^ iUud aurum in pritna pro]eilione acqutftum expende~ rim : utt Jpes auri jntrum in modurn rcddehat in~

&

^uietum, tta

tjuocjne opits

retterando

tot

expenfaifa, te.

&

redigamm. Quo pera^o, jubentemaqiftro exemi ex vafe Chymico materiam infiar


torurn prnfcriptionem
,

bam , ut res pene tne in deSperationem redtgeret Et cum animi mei aJfliUionem Aeligiofo csiidam ar dcBo y

& pio viro aperuif'em,ille ftatimfiib\nnxii


Domini^,hanc apertiffimam
^ecie hominis apparuerit
,

noni.ides
tibijub

elei

relucentem, i^fuperajfufo Itftore


,

mox congelatam

ejje

dtaboli

^iit
t*t

maj]'jm reperi

t^U

in putverem redaUa, ftipra joo.


,

iibras hydrargyri pro]e[la

illud in obryz.um

& nobilif-

ad prefecutionem operis excttaret,pri//.o auro aliunde accepto,


illufionem r
te

&

fimum aurum
convertit
,

mulih naturali excellentitii, nobilitu(jue


Eq^o

folitafuafruude

tibi illitfit

tit

detnde

te

opn* inutili
a/icujui

cjuod apudAurifices optimit&perfeUiJfimi


\

iabore profecuturum

tandem vel

ad

fatii

ad inufitatum rei eVentum tittonitui vix me ipjiimpra. gaudio capiebam : Jamtotitu rnundi in redivivum Crxfum me evafijfe, diviti.u rne obiinuifie ,credebam; e^uas autem graiiaauri examen fubiret
,

confenjum alliceret
confumptis

aut etiam tandern ornnibus boxis


,

&

ai^ue inde , te ad dejperationem adduceret antmicorporifque tiuprsda poiiretur. Ego fane ad hac
exhorrni,atejueexiis,c/ux hoffes
rnihi retulerat verbis
,

rum aUiones tam


explicare^
,

liberali magifiro

rependerim; tu mi
O" ubi-

Patermeliiis conciptrepoteris ,c^uam egomultis verbis

&

chn rogarem

undenam

effet

ille peregrinus coram, hunc alium ejje nonpotnifi^ , ^uam Satanam cognovi. XJnde ilatim ptenitentia prateritdt Vtt duUus , domnm reverfus , omnes dijculfi

nam tam divinnm fecretum

didtcifiet /

Refpondit

/o

fornacttlai,vafa ini^uitatis Chyn,ic<tconfregi,libros cjhocjite

pera^rare , nuUius aut ope^ , Mgere , amicitjuis indesferatoartismagme exercttio , inutili labore fe fatigantibus fubinde ad profecjuendutn fludium- t de arte luanonnihil liberali rnanu commuhofi>itio , cjuod humaniter obdivertit poHero die_j adpublicum titteram,recufato, vigiliispr^ niinperpetuis enim niSlem fumrno mane., mio adeptiz artis gaudio tranfegeram munifico benefaUoritteratas gratias aBurnsi ad hoffiitiumme confero quro hoffiitem ,fed nuilum ea noUe hoffitem Je.j habiiijfi dicit Hoffiitti pnfes : omnia hofpitta urbis ai-

Mundum

ant opibusin-

ea de re confcriptos

c^uos

didi,

totim^ue ab ea die

rne

poffidebam , vulcano tramagis projicuts,uiiltori-

nicari_j

cr hijce diBis

cedo ,f4i de

eo ,jufqu<erebatur ,ntlfe audiiftedicutti:

in aternum benediprojua infinita rnifericordia liberavit, Hanc Hiftoriam veridicam hic apponere volui , ut ex illa paceat .quantopere Dxmon hominibus auri cupidis ftudeat illudcre.qMoc, quantifque modis in' fuas caffes , tum prarftigiis, tum mille artium technis attraiiere fatagat. Qui plura hujufmodi defiderat legat Hogelandt fimilia experti de vanitate Alchymii commentarios,aliofque auftores quosfupra allegavi.
buftjue ftudits ad.iixi. Sit
Btts ,efttiatantis periculis rne
,

DEVS

G[)e

Alchymia. SopHiSTiCA,
, ,

id f /?, de

illa
,

Alchjmiai quA

Aurum

i Argentum , Cupro Flumbo Stanno ]ungens inde Aurum magno augmento conflat , eodem K R K ER o Autorc
i

CAPVTPRIMVMDe
variis

rjariomm

Sophijlicis

Operationibm

falfis

&>

illicitis.

nonnulli mortaliumaftutia, & calTAjjTA liditate, tantaad aftus tegendosloquacitate


,

nulla rationum firmitudine videantur.


velic
Si

quis

forte

5;

facundia anatiira prxditi funt, uttan.

fub experimento latentis


,

ab ca avelli pofre nonnuUius fallacia: impoftorem infimulare


his
,
,

Cum non quilibet pro quolibet


peritiori plebi
,

non dicam

im-

itatim

fe

opponunt

&

fimilibus verbis:

fed

& vel

dum

expcrimenta tam bent ut vixin eorumprsefentiaquifpiam five Philofophus five Theologus hifcere audeat adfl:antcs vcro rcrum mirabilium cxhibitione adeo confternuntur , tam akam de rerum peraftarum veritate fidem concipiunc , animoque
,

Principibus vendanr, abdito dolo adornata exhiipfis

Qiiicquid dicant Philolbphi

iis

fane contra fenfa-

tam

imprimunt

uc nullo

argumentorum pondere

e.vperientiam Subfcribere non poflum , nec volo:Oculis meis vidi, manibus contredavi ,rem orani exceptione majorem fruflra cerebrum fatigatisin iis rebus refutandis , quas non poflumus non crcdere. Hi fane nefciunt , idem iis contingere , quod Cani tyEfopico , qui fruftum carnis dum juxta flumen comederct , videns in aqua relucentem
:

Lib.

I.

Sea.

II.

Subfe6t.
fit

I
;

8j
natnram^ qui
,

lucentem canis figiiram , qui majus carnis frultrum ridui infertum habere videbatur , dimillb minori majus fedabatur in aqua , & fic utrumque perdidit.
^

enim animal refurgere , non eflet nifi liominis oppido llolidi credere. Ciiiii itaque motit, Piiilofopho
tefie
ficri
,

vita ciinUis exisientihns per


,

Magna
roiles
,

fane res,

&

valde fagacis ingenii, res

(i-

falfafquc a veris dii"cernere,uE ptoinde

non

quod animam non habct uti lunc metalla, vicam camen dare poflit ? 6 fummam mortalium carcicatem ut afluto aliquo ^oyri, &
potelt
ut
!

cam dici vix poffit, quot modis liomo decipi queat, quam facile phantafia decepta aliud !e vidsre, aut fentire, quam revaleac iliud oculis profriisvidi,

uti prsetcr garrulam loquacitatem , qni nulla rerum icientia pollet , itafucos dolofque alto corde cvomit, talibus tamen, non dicam a

zArdelioni

&

vera

fit

libi

perliiadeat.
efl
,

plebc,fed
fi-

vcl

ab

ipfis

IVincipibus fides habeacur,

Unde mirum non


,

rcperiri nonnullos Pfeu-

dochymicos homines ad omne


ad ignem, exiguo temporis

fraudis genus

fios, factofque.qui exigua fiditii/7/'z/fm portione

fpatio,

plumbum,flan-

num cuprum
,

fcrrum , Mcrcurium in puriffimum anrim argentmnqwc prifijmptuofius convertcre fe


,
,

tantum arcanum veluti ftupcfadis , & attonitis; quod tamen fapicntibus natura didante , prorfus nhoyav & omni ratione carens videtur: & quamvis nil notius fit, quam quod ad ignem cupell^ ut vocaiit omnia relicjua metalla ab auro, & argento feparentur: nefciunt tamen hoc fieri polfe ab illo pulvere,quam animam anri perperam dicunt:aiunt enim arte Chymica unam auri unciam le reducere ad duodecim granorum quancitatem uuum vero ex iis granis fupra unciam cujufcunque tandcm metalli proje<Sum , iis corpiis dare ,& proinde in aurum convertere cum , uci nugantur hoc granum nil aliud,

pode pollicentur
,

pr.Efencibus ad

vekitiquoddam ApoUinis oraculum non foium aeRimentur fed & tantum non adorentur. Scd progrediamur ad alia Sophifmata. Sunt quidam , qui fe jaftitant .augmentum ad aurum podidere quod viginti quinque aut etiam quinquaginta pro centum prsbct. Dico id quod pronnctunt,aurum verum non eflfe, ciim illud ignis ope pcr cxmentationem feparetur ab iis , quibus junctum fuerat quod de auro vero dici non poteft. tlUtaque na>-^ folummodoquxdam, qu ad appatcnciamexternamaureo fpitndore icapcrffringit oculos ,utetiam Monctarii illo coloredecipiantur cujufmodi quoque nonnuHi faciunt cum certis menflruis aqux vkx , tutia , fublimato , quae
, ,
,

itauc .ipudeos

foluta auro

&

.-tre

uflo

in aquis

fortibus

auruni

pro puroauro abfque fcrupulo confcientix fe divendere polfe eo quod a Principe jam ceu verum aurum approillud

augmentare videntur; a]uncque

bacnm
in
,

quarn ipfam auri animam dicant.

Quis jam hic Philofophia' naturalis adeo cxpers , Toateriamf-rrnam qnamcnnque recipere non po(fe^,wCi apta fit & convenientem habeat difpofitionem ad talem formam recipiendam. Si enim natura non habebat virtutem fufiicientem, dum generabat cuprum,ferrum ,'plumbum& Mercurium ad auri formam ei introducendam quomodo forma feu anima auri ( qux tamen forma a corpore feparata dici non poteft , nifi pueriliter in
eft, qui nefcit
,

quo camen valdc hallucinantur uci oflendemus. Faciunt enim taks idem quod in Apologo Lupus cui fub confcienfit
,

in

fequentibus

impoficum fuerat, ne plus animalium pro quotidiano fuo vfdu occiderec , quam fex libras carnes eorum penderent ; ille vero vaccam cum vitulo obvio videns, utrumque invafit occiditque, in confcientia judicans , vaccam ncnnifi quatuor vitulum vero non nifi duas libras carnium pendere qux fex libras conficiunt ei pro victu conflitutas.
tia
,

Patet itaque, infigni errore involuiqui putant,

Pliiiofophia nugari velimus

) pulvis

inquam,ille,
,

augmentari aurum polTe cum


eft
,

illo,

quam animam

dicunt auri

animam , inquam

op-

& quam vis

dicant

illud a

quod auium non 0^1 enetariis & Col-

pido corpulentam , quomodo in metalla deferto fubjedo proprio, in plumbum , ftannum, ferrum, cuprum quorum jam unum quodque fuapropria forma conftitutum eft, introduci queat, quis taJem Philofophiam concipiat 3 an non jam dujc formsE erunt in uno & eodem fubjedo? quod abfurdum fi negent , dicant qusefo , quidnam de anima plumbi fatSum fit forfan arinihiiatam elle dices fed ne fupinam ignorantiam reveles, vide quiddicas. Si autem forma in pulvere fubjeftatafeparata fiiit anne fubjedum fine forma fubfiftere polfe exiftimabis ? Sed & hoc a^quale priori abfurdum eft^ Vides igitur , quam ftolide philofophentur ii , qui talia ex afinina quadam ignorantia fieri polle im,
.'
;

lybiftis approbari ; Dico , id evenire ex Monetariorum five negligenria , five ignorantia. Negligentla arguitur ex eo quod aurum hoc fo,

philficum laboris vitandi gratia , nulia adhibita folita csmentatione , vel ut vocant, cupellatione; perres obviastantum & vulgo notasexiguique laboris.fuperficietenus examinare iblent. Ignorantiam veto monftrant , quod uti otiicium illud certa pecunix fummacoemerunt, aut etiam favo,

re Principumadiftiufmodi

promoti

iimt

ita

quoque

tancimomcntiofficium ciim ne prima quidcm


,

Metallurgia: artis Principia teneant


,

modum

&

peritis perfuadere contendunt.

Hic itaque puhis quem illi animam dicunt , cujufcunque tandem metaUi in aurum tranfmutatri-

racionem probandi, examinandi & judicium folidum de auri, & argenti bonitate ferre nefciunt; unde innumcra in Rempubl. detrimenta emergunt pluribufque ad fimiles fraudes dolofquc; porta ad
,

omnemlicentiam
Sunt
alii
,

aperitur.

eem, anima

auri

nequaquam

dici poteft

fed eft

aurum verum,

& naturale, virtute aquarum fortium,

fidere jaftant, qux, dicunt, totus

qui duo diverfi s,cneris fecreta fe pof-r mundus pro veris


ei\: Accipiunt

aut Mercurii rofiva virtute in pulvercm verfum

compoficumperfedum,materia &formaconftans. Si enim pulvis talis in metallum quodpiam projedus illud in aurum converteret vi anima?,certe non eft ratio cur pulvis ex abfinchio verbi gratia confeftus & fupra aridum mortuumque abfinthii caulem projeftus non pari ratione id in herbam refufcitet quod idem de pulvere ex animali combuflo fado, & in cadaver ejufdem ,auc alterius animalis conjedo , dicendum eft > inde
,

ptare.

non acceaurum &argentumsEquali portione ad cupcUam probe prius experta, dcinde de tutia, croco Martis, croco Veauri &argenti tranfmutativis nonpoteft

Qaoruvn prtM

quacuor accipiunt uncias 7. quibus intra velicam pofi' is paulatim dida fpecierum
neris
,

de

fingulis

miftura incorporaCur. Hocperado, relinquitur vedigefica in timo equino per quindecim dies . cinctotamifiura in & ftione perada , eximitur quaita cujus pulverem , ribus calidis exficcatur in pars

&

84
bet.
,

Bibliothecae
;

Chemicse Curiofe
ubicotlifuerint,c^virg videbuntur
ri^: eai in aejuis fortibu
effe

pars fupraunam argenti projcfta.mutat id in aurum 24. uti vocant caractarum aAlternm ica fe fe haAccipiunt aurum
,

Leoninicolo-

pones

&

habebis pro

omni

&

dum prius limaca ex tutia > & fublimato jungunt , argentum , uni cum ingredientibus ponderant;

&

argcncum funduntur ,

fcobem iis tantum quantum aurum


,

in

uncia tinam

&

drachmam auri puriffimit^. caratt. Experientiaquidem fibi conftac. Sed ego dico, hanc auri drachmam non ex tranfmutatione cupri auc argenti in aurum, fcd drachinam auri tum ex argen,

deinde contrita
in va{e
ftat in

& quam optime molita ponunt & fublimatione paracta refublimatorio


,

to ,quod aliqua auri portiuncula

nunquam
,

caret,aut

fundomalTa.qua; cupelli commilTa, aurum feparat oaodecim caratt. Hoc cft arcanum, quod
multi magni
ceftimanr.

Egotamennte omniaexa:

etiam forfan ex cupro cxtradam & potenti igne feparatam fuille. Ego novi. Alius nonnemo jaftitando fe dicit modum argentum faciendi abfque tanto labore. Si
:

ininando,'quid crocus vcgetabilis, improporcionatus ad tinduram elTentialem , faciat nefcio ciim


,

qua;res,

quomodo?

Dicir,Accipio Arfenicttm invo-

ficiant: Si

crocus Martis , &Veneris ad tinduram fufvero in hoc magilterium Sol , & Luna ingrediuntur non video , quomodo tucia , ferrum , cuprum.auro aliquid prster tinfiuram addere quctutia
,
,

lutum linteo, quas/)i2:<?.f vocant,& communioleo coquo, coftum fxpius fublimo & fiet cerx ad in,

ant

enim in unam auream malfam coalefcant, toca tamen aurum purum non eft.fed apparens;cum
.

etli

beneficio cupellx omniaappofica mecalla ab auro feparari queant nil itaque utilitatis in hujufmodi
,

quintamparcem projicio fupra cuprum iiiudque iii candidum tinget fex kgarnm , fi vero pono unam partem argenti cupclian id fuftinebit examen argenti fcx, ut vocant , legarum. Quod idem habebo,fiaccipiam duas partes aigcnti, unam cupri, & unam antimonii hxc fufa dabunt argento vero haud abfimileni mafiam. Ego fane noftar fufibile, cujus
,

fecretis latet

nifiquod aurum ,& argentum quod poluerunt jidipfumrecipiant; & ad minimum, uti
,

vi idemfieri,

i{

quoque ufum aliquem in malleo faciie cedit potelK concinnandahabere fupcllcdtile ego concinNovi qui dicunt prsterca Sunt augere polTum argento, quo pro tinfturam nare
,

ita

re molle reddideris hoc cueiis , dum igne fluunc


.

accipias ferrum, illudque exfulphufi cupro leu veneri mif,

fe

invicem ex naturaii

quadam fympachia

qua Mars Vencrcm deperic

aurum ad triplum hcne^ncio pnlverU confedi de cupro foliofo , Mercurio,& cinnabari, quxcalcinata per aquam exVitriolo,& Sale nitro anat ice compofitam ad primam circulationem & deinde per ignem fufionis addendo hifce duas partes auri &
,

protinus amplexabuntur. Ha?c vero fi argento mifcueris, ac cupell^ commiferis,cuprumfupcrabitur, & reftabic argenteo-ferrca mallia. Sed quis hoc ar-

gentum verum Qih dicet; cum aqua forti aferro feparatum, argentum folum id quod pofitum fuerac,
remaneat. Porro non defunt
ficuti
,

qui impudenter

fe

jaditenc

argenci cupellati:po(Tum

& facere cinnabrium ita


,

fi-

mecum
,

fimilibus difcurrentem audifte


,

me-

argentum in aurum tingat optimum fic autem procedo Cinnabrium aqms fortibus ir/ipofttum

xum

ut

mini

Ego modum novi

faciendi mineram arfutlicit.

^enti.&c alteram auri, ex quibus

macero 24. horu , deinde acjUAm exiccutam acjua falfa Jubmergo , detnde aqua. dtilci detraho falftiginojum in dHlcedinem^>& cmn pulvere remanenti facto JiratHm^

tum ad mulcos
.

fuftentandos

tantum capio,quanSic autempro,

fuprajiratum , mum-> , cr purtjfunum fttndo. Ego vero examinando hunc procelTum , non invenio quomodo ex cinnabrio fixo aurum tanti puritatis emanate queat cum illud dare non poffic quod non habet. Si ve, ,

&

ct&mentatum tandem tnaurnm opti-

ro dicas,

illud

anaturaaccrerum tenere aurum.-

&

ita res fefe habet,dico pulverem aureum admixtum iina cum accreto cinnabrii auro , tantum, quantum

primo pofitum
nec
in

fuerat

prodere

ctfi

paulo purius:

hac operatione quicquam utilitatis video, nifilabores, & expenfas inutiles.Scioquidem cinnabrium argento vivo turgere,fed id in aurum quacunque prxparatione converti polTe , nunquam ncc vidi , nec audivi , nifi forfan hydrargyron cinnaba-

ccdunt talcs Accipiunt quatuor uncias Mercurii Lunaris & p. argenti Cupellati exquibus extrahere fe dicunt pro fingulis unciis,drachmam unam; hoc perad6,accipiunc argentum cupellatum infcobem lima prius reduSum, cui addunt unam unciam falis communis , quibus fublimacis ac probe omnibus in pulverem redadis ponunt in crucibulo fupra carboncs iliccenfos , & iiatim fluct & intra exiguumtempus intra crucibulum videbitur circulus,& in fundo maflaex Mercurio,qu2 eximitur,& reliquum eft argentum cum fale ammoniaco fublimato. Mercurium quem exemifti ferva eft enim magni pretii ad multiplicacionem. Sic autem
, , ,

&

age:

ri veluti materiei minerabili exiftens in

aurum tin-

gatur, quae mera vanitaseft. Alius quidem fic ait. Foirum & ego facere aurum leale , cujus fignum eft , quod in aqua forti reftat quartatum cum argento & aliud non requirunc Monetarii & CoUybifti. Sicautem procedo:y^c,
,

Accipe ex hoc Mercurio 4. uncias , & unam de argento limato, quje vefica: indita vitres per duos menfes fornacula: imponancur urgeanturque uno fingulis feptimanis ignis audfo gradu dcinde mi,
;

ftura projefta , feu pra:cipitata in colore Leoninum tranfmucabitur, & eftilla tantoperedefideratame-

dicina ad multiplicandam

mmeram.Sic porro mulmedicins


fingulis

tiplicationem inftitues

Dittae

cipio quantumfatis efl,risaut cupri foliofi

tantun,

dan
fum-,

aroenti

cupellati

qu mtfla
\

fimiil

funduntur

quatuor unciis appone unam unciam argenti cupellati & quinque uncias Mercurii vulgaris , Sc
,

inviroM tenues diducuntur


,

pofiea

fumo fulphur fu,

in fimili vafe vitreopofita

committantur igni men-

intra cjUodvir^oi priut fulphure imbutaspono


,

ftruo fpario

&

reperies talis medicinse


in

unam par-

carbonibufcjue accenfis urgeo

uft^tie

dum totumfulphur

combufiumftt,& hoc iotiesfacio,donec virg< tot<ttnfquamas abeant; deinde/i^uamatam maffam cupelU committo , remambit ali^uantulutn minus ,^uampriusfue~

&

argentum;detnde ex argento hoc fiunt unciales virgit , imponuntur lateribus crudis ? adhuc lutofis, ita tamen- ,ut i/ifra fuprahabeant Hratum exfale^
rit

&

&

argencum , vel aurum, fi unciam medicinx addideris. Atque hoc eft Secretum-, , quod aliqui dicunt fe obtinuilTe , nefcio a quo Medico, feuSecretario MagniTurcarum Imperatoris , aut etiam Soldani Perfarum in Utopia forfan nato, dum iis in partibus dura fervitute premerentur. Sed qui Sophifiicum hoc machina,

tem converfam

prtcparati

0- hocperaito ponuntHr intrafornacem,

&

mencum

cupells commifcric,

is

ftacim

Mercurium
in

Lib.
in

I.

Set. II.
iti

Sub{e6t.
aurum
,

I.
fieret.

2s

fumum

abiifle

fcorias vero miiierales


,

fuii-

fdpcr
rnetito

vel

argentum
,

feparacas, t^ argenti tantum quantum impofueranc , rcpcries , quamvis prius una cuiii fcoriis mirtum, integram argenti malTam e.xprimeret.

do

mihi conflitit

Scd experialium quempiam Pfeudo-

Alius mihi tranrmutationcm metaliorum neganri veritatem rei hoc ma^ifleyio perluaderc conatus eit ; Ego accipio puiverem , videlicet me-

dicinam
iSa
,

eum

in

qu^ fuper iz. Mercurii partes projeaurum vel argcntum convertit iccun:

chymicum tali lccreco argentum confeciflc , ac poflquam rice examinatum fuic tanquam falfarium accufatum pecuniam qua didum argcntum vendidcrat non finecarceris, & capitis periculo refticuere coaitum fuilfe. An nefciunt hujus farinx Chymici , unumquodque differencium ipccic mcrallorum habere fuam propriam formam fub, ,
,

medicuia ex auro aut argento prxpaDuplicem aquam racur. Sic autem procedo prsparo unam ex duabus parcibus lublimari altcram ex ancimonio , deindc extraho oleum ex duabus parcibus ancimonii, & cx una fublimati pra:p3raci tamcn fine alumine, & (inc ullo arfenico tantummodo cuin fale & vicriolo in pulverem redigo. Hxc pono intra retortam bene lutatam claufamquc emplaftro ex calce & albugine ovi qux ex crafla & confedo , deinde diftillantur nigra materia pofl frpius iceratam cohobationem, candem in fubtililTimum clariiTimumquc liquorcm abibunt rurfum aqua mercurialis fepties redificetur , & toties quoties redificatio fit fextam olei Ancimonii partein fupcraffunde , deinde diin una arvido totum mixtum in duas partes gento , in altera auro pofito foliato qux claufo vafe intra breve tempus in fluorem abibunt ad
,
,

dum quod

ftancialem

& unam

folam
,

(\ux dat tinfturam talis

vel talis coloris


,

formam accidentalem, qui etfi


, ,

incorporaca humido radicali talis & calis mecalli, in hunc, vcl illum colorem mucent aureum, argenteum, cupreum, ftanneum ;illa taraen non adeo intime mccallorumpenetrant fubftantiam, quin feparari queant. "I-^ofl: hunc alius fe fe obtulic , qui tranfmutacionem veram demonflrari pofle aiebac ex eo quod ferrum in cuprum perfedum mutaretur hoc experimenro. Lamins ferres , fubtiles , & tenues
,

imponantur aqux vicriolatx

&

ftatim repcries

adhscuprum relinquet. Veriim cum illi contrarium ipfo experimento fumpto oftendilTcm & hanc vermn tranfmutsitionem minime dici
naturali fympathia cuprea materia
,

quod ex

rens fcrro

poft

fe

inllar pinguedinis liquefafix.

Hxc duo
,

vafa in-

tra cerrum

quoddam receptaculum undique claufum, lampadis bimeftri calore lychno femper au3o, & intraprius vafculum medicinam atram in altero albam reperies. Atque hic efl: medicina,
,

projeda fupra Mercurium in aurum vel argentum cum convertit (ucique haud aliud qudm quod priiis impoficum erat J Dic rogo bone Vir quid faciunt in hoc Magiqu<E
,

flerio

oleum Ancimonii , Sal ViSublimatum & ultriolum? cumpulvis aureus & argenteus oleo & aqus tra alia quancicas auri & argenci argenillud aurum & mercuriali impofica cotum tum tibi refl:icuant , quod pofueras ? Quid rogo in didis falibus concipi poteft quod ullum auri eftefium prifliare poffit ? Novi enim hofce fales ad nihil aliud prodelTe nifi ad diirolucionem depurarionemque auri & argenti. Inde vero medicinam parari polfe multiplicativam auri & argenti per projedionem fadam , prorfus nego eftque mera & vanifllma perfuafio eorum, qui nonnifi aurum fitiunt & fomniant jcerte hujufmodimedicinam ,quam & tinduram vocant tantum in fua fupra materiam projediione faci:a polTe cxiftimo quantum fi una gutta aqux projiceretur fiipra unam vini menfuram quo fado quid aliud ex hac projedione.nifiidcm vinum fine ullavini in aquam
,

debere monftrallem fed & rcfoUuioneni fcrri in fcoriam & corpuiculorum cuprcorum in aqua vicriolata fparfim prius exiflentium , jam fcrri attradu congrcgacortim unioncm qux deinde fufa ciiprum reddant. Hic inquam cum dcmonftralTem, obmutuit five pudore, five fuamec ignorantia convidus. Simile experimentum admiracione dignifninum appono. Si cupilli , C\^c rafura capillorum , in ferreo vafe coquantur, ufquedumfub farma glutinis compareant deinde vas fortiori igne urgeatur fiet uc fi alios capiilos huic brodio glutinolo impofle
,

&

folummodo

miferis

illi

cupreis fpiricibus in vafe latentibus


,

adeo imbuantur uc fiU puriffimi cupri videantur , neque quifpiam fibi perfuadere polTitjCapillos elTe,

qux tanto fplendore radiant. Idem fiet fulphure ccementatum , friabilicatem

fi

ferrurrt-,

&

quandam
,

nadum
bit.

combufti

vitri

pulvere infpergatur
,

hoc

enim ciim purum ferrumfit

cuprum camenappare,

vitrtolo aut vicriolata:

quantum cuprit aqux iafit, ita age. Vitriolum coquatur aqua ufque dum totum folvatur in liquorem; liquor hic projiciatur fupra Mercurium , & ubi reliqueris aliquantifper ita permancre poftea
veroexpeviri poffis
,

Quomodo

pofito liquore inrra retortam igne ckto diftilla , evanefcente mercurio , cuprum remanebit in fun,

&

tranfmutatione emeigeret

?
;

do, quod ponderatum in aqua quid cupri fucrit, cognofccs ; & hoc pado poteris facile reperire, qualecunque tandem metallum fuerit , efuantum auri,
8i argentt in fe contineat.

Sed ad

\\xc

fumma

pertinacia refpondit

Tu
tibi

Qui expericntiaf-con mon-

mi

Pater
tibi

negas veram

&
;

realem tranfmutationem
fed ut clarius

jam

demonftratam

eam

demonflirem, accipe fequens experimentum-,. Cape cinnabrium pulverizatum & fiat fliratum de didis orbiculis cinnabrii , & unum de metallis, alternatim ftratificando unum fuper alterum ponautur in ccemento 24. horis igne non fufibili, deinde exime materiam quam vafi coementatorio impones , & cinnabrium in illud mctallum , juod ftratificatum fuerat,cum cinnabrio conver, ,
,

cranfmurationem , fed folummodo immutationem , d^ie unius ab altero feparationem , uti in prscedentibus variis exemplis oftendimus.
ftranc

C A
Delicito
cio,
,

U T

II.
Aurifi-

vel lUicito

Chymicorum

quod per appolitioncm vocant -ifivz^


,

quo pars ad pariem


quodlibet

id efl

auro metallum

fum

reperies.

O
eflet,

junBum,

illud multipltcet.
,

pulchrum cxperimentum quam exiguo cempore ,

Quod

fi

verum

plures divites

& canta facilitate pociCfimum fierent, fi ftratificatio


I.

Tom.

Ocandum primo, Auritm purum, obryzum & naturale, communi Chryfurgorum fencencia

gradum

85
sradum
carattx
,

Bibliothecae
illum bonitatis

Chemicx Curiofx
tallo
,

obrinere > qiiam periti artis vocant i^. carattarum. Efl: aiircm Caratta ponderis geiius tribus granis & conrequenter 24.
, ,

ei

juncto, prsfertim fympathico ,id con,

fluxu

quodam magnctico appccant & ab eo attracta uniantur ,qua' tum pnuium rranifefta fiunt,
ubi
rint.
five

ji. granis conftans.


eft

(jrafium Coarcis nra,

cupellsE

five

ccemento commilfa
,

fue-

iexaginta e/iov grapendet ObolM conftituunt. drachmam unam penScrujiuluf dimidium. (cu fcrupuli decem , na

niinimum ponderum

quo;

um

detobolos duos

feu grana zo. 'Drachwa pendet grana 60. fcu fcrupulo^s tres, & eft i-uncice. Vricia
,

Tertio. Hoc idem in Antimonio Marchafitis, Magnefia , Tutiis , Cadmiis , Arfenico , Auripigmento Ochra, finiilibufque vidcre eil: , qux femr per nonnihil ^rt , five argenti 2dmixtum habere,
,

duodecimam partem o61:o drachmis. Ltha

librx conftituit
feu

,&
eft,

conftat
Civilis

is

folus negaverit

qui ejus rei Smicrofcopii ufu

aIt^ duplex
,

experimentum non fumpferit


eft,

&

Medicinalis , lisc 12. illa 16. uncias pendet. jy/xrca continer uncias o(9;o feu fedecim lotoiies , & his utuntur Aurifices. Hifce pr^raiffis jam opus aggrediamur. Dicimus itaque, Artem Alchymiftarum fubinde
licitatnelle
,

unde mirum noa ; vehementer Alchymiftas decipi, <Jum in aurum id fe tranfmutaiie putaat , qiiod primo iis inextiterat , qua: in feijuentibni amplius dcduee-

nuis.

dummodo aurum quodproducit


inferius
lit.

12.

Eftque duplex ; Monetavulgo Lega^n voria , quam & Collybirticam qux per additioAlchymica dicitur , cant altera aurum vel armetalli ad akerius vocant nem ut
carattis

non

&

Utraque licita gentum Monetaria, conftitcrit. terminosfuos intra ii eft, pro monerarum cufione ut pUirimum auro vel argento addir aliud metalli gcnus uti ss, five cuprum, quam legam vocant qua: tamen uti diximus 11. caratcis non inferior fit , ficuti exaltera Alchymica quamvis hxc m ufum mnnetarium non fafaftam,

aurum

multiplicat.

cile alfumi poffit


,

fcd in utenfilia

folummodo,
,

&

aurex argenreajquc (upclleftilis apparatum Monetariatamen pro libitu Principisquacunque lega pecuniam ciiram parvam in proprio quidem principatu non tamen extra eum diftrahere poteft. Sed cum hxc vulgo nota fint iis non immorabimur fed hoc loco folummodo examinabimus Alcbymicam arterrLA , utriim additione aliorum metallorum mineraliumque verum & purum an-tim mrkm frocUci poffu ? Quod ut majori miftnyn tantiim cum methodo fiat > primo nonnuHa fupponenda
, ,
,

Sed experimcntis jam nofframdoarinam confirmemus. Accidit in noltro Coll_gii Romani Pharmacopolio ut duni in crucibi<lo tartarum igne reverberii calcinaremus ta caicinatione peracta tn fu/:do entctbuli aurtum giobuUim-. , pili magnitudine reperircmus de quo mox variae pnrlcntium nara: controverfix' nonnullis ex taftaro id extraftum opinantibus ; quibufdam ex aliis tarcaro admiftis rebus dcHuxiile fentientibus. Ego quod crat, fuftiicatus, aurum ex crucibuli materia , vchemencii ignis coUiquatum fuifle allerebarn Annuic mex opinioni ExcellentirriiTus ^o>-danw , Dnx Braccianenfis Lhymice peritiflimus tum forte prsfcns, qui & aileveravit , hujufmodi crucibultm neri folere Ballianelix ex terra quadam aureis ramentis perfoecunda qux crucibulis infcnfibiliter milta,dcinde vehementiori igne foUicitara , liqueiradaque in forma globulorum mcrcurii in crucibuli fundo colleda reperiatur idemque contigilTe aiiis tum
,

aurifabris

funt.

Supponitiirprimo noneffe ullum metallutru , aut argentivs admixmincrale cni non alisjuid auri
, , ,

tum pharmacopceis. Tartaro vero co quod ex vegetabili natura originem fuam trahat aurum five quodcunque aliud metalkim ineffe non poUe Globulus deinde trium ferc unciarum cupella: commi.Tus dedit unam auri unciani, duas vero argenti quod una aureis iftis ramentis com,
,

milfum

erat.
,

tum
tun-;

fic

in

uno quidem plus


infiillibile

in alio

minus quod
:

Ex quo luculenter patct

quam

facile halluci-

primum
docuit.

fmicrofcopii experinien-

metalHlque , concripollinem five perfeftis, five impcrfeftis in difpeximus applicato , mox ubi fmicrofcopio tis femper nonnuUa auri argentique grana deprehendimus quemadmodum nos in auro argentoqiie nonnulla ex aliis metallis imperfedis commixta nullum^ invenimus ut proinde inde cognorim

tum
,

In mineralibus

enim

cjuod non cterorurrLperfedum metallum tam cjuotjue mifcelUm quandam ad]Hnchm hc.be at, qua: quidem milcdla inde originem fuam traxifle videtur , quod in mineris auro , vel argento refertis, fempcr heterogeneas, five mineralium , five imperfedorum metallorum glebas adjundas reperias > quemadmodum (upra in SeUione de Metalut alterutra dilurgia fuse oftcndimus ; unde fit quamvis vix nifi oculis arverfarum glcbarum matis perceptibili commixtione metalla coalefelFc
, , ,

nentur Alchymiftje , fi fubinde poft variam ingredicntium in aliquam conpofitionem miicellam, auri quidpiam , aut argcnti repererint ; undenami enim id profluxit , ex demonftrato cxperimento patet. Pari modo decipiuntur ii qui kibinde dum herbayi nonnullas in cineres ad falem extra hendum redigunt , aurum reperiunt ; & audivi id fipius in Hungaria juxta aurifodinas accidere ; Rationem hujus hanc damus , quod Ipiritus auriferi in radices ac reliquam herbarum iUbftantiam delati ibidem ambithtis aeris frigiditate & hum.iditate plantartim coagulentur , fpiritibus idcntidem aftluentibus, tatidem in corquod deinde in vafis pus quoddam csurgant igne candefatli fundo liquefadutn reperiatur. Qiio experimento imperiti rerum naturalium fibi prorfjs perfuafcrunt nonnuUas plantas vim habere miril^cam imetalla in aurum perfefium trani, , , ,

&

cant.

Secundo.

Idem
,

in divcrfis

falium

five

fuc-

prifertim Vurtolo concrcto , ciim enim reperimus foluto liquorem five in aqua vitrioli ex pyntis minera , quam tranfit

corum fpeciebus

quoniam ha;c in pracedentibni conftjnon immorabimur. Reftat itaque ut jam varios Chryfipoeidi modos, opcratioues,&: magifteria proponamus, queis noninucandi. Sed

tata funt

iis

nulli

tum minima quardam tum pyritis hinc acei commixti auri corpufcula abradat dum confuse & fparfim per cidit quod eam aquam fine unione diffipantur , mox alio mecontinuo
,

Alchymici per additionem quorumcumqus impofito priiis auro, & cir* gento ,augincntum fe dare poiVe dicunt. Eftque

tandem mincralium
hic

modus

verus

&

licitus

Magiftratu per peritos Aurifabros

quoque, duminodo a. & Chryfurgos funm

obtinere oftendaatur. tgo faiie LuUu>n^ , Arnoldtim^ , RHpeeif' fam aliofque fupra enarratos Chryfopccias Au6lores , iion alio , quam fequentibus modis aurum
,

fuum

&

pondus

Lib.I. & qualitatcs

Set.

IL

Suble6J:.L
,

87

verum aurum eos fe, f[ tamen quandoque comprobari pofTit , confecifTe mihi perfuadeo. Qui vero putant non hoc eos modo , fcd per Lapidem Philofophorum confecifle , audacius afierunt ut lis decidatur qua arte illi aurum obryzutn purum , & naturalc fecerint, quo fuco tinduram auri in infinitum muitipHcativam prarparafuum
cilfe
; ,

A. Secundo intra hoc Vas immittes optimat aqiu fortis uncias ofto , & optimi prius cupellati frgenti, minutimque limati uncia^ tres, qus fimul commixta intra horz quadrantem in aquam refolventur. Hoc perado , aqux huic appones argenti vivi probe prius a fcecibus purgati libram unam niodus purgandi Mercurii eft pei: coriaceam burfam exprelTio hoc etiam perado vas vicreum luto fapientia: probe claudes:
,

verint

aperiam.
I.

ARCANUM
Qho ex una Argenti

CHYMICUM.
>

puriffimi uncia

Auri drachm*

educi fotest.

Communicatum mihi fuit hoc fecretum a faecho de IS^groponte infigni latrochymico feque fspe fxpius rei veritatemexperimento comperilfe atte,

ftatus

pellata unciam
tias
,

autem proceditur zAccipe Lmn cuunam^ deinde plurnbipuyificati unquinquz^ qptsfufa fmul in aquam communem^
eft.

Sic

granulatim projtciantur : hoc peraiio , accipe Cinnabrii mineratis unciam tmanu ,(ive antimonit unciam^ ftnam^ > qn^s contrita in pulverem^ , una^ne cemrnixtn, fac flratum fupra firaium in crucibulo ciim diHii granif cfr pulven^ : tra ut primum ultimum locum in ftratificacione puliieres ohttneant^ : diinde quanij eXiiBiifrne cructbulum luto fapientijt, figillatum ponatur feorfim ufcjUe dum exiccetur, exiccjtum adignem fer qumi^ue circiter horas ; primo quidem igni len, ,

to ,C3' pojiea forti folltcitandum ponatur.

Tandem^

remotum^ , ttbi refrtgeraturn fuerit , in aperti crucibuli funda materiam reperies panis injkir > quts cupelU commiffa dabit aurum purumputuntj , quafitum->. Hoc elt experimentum fadum a facobo Nigropontano ; qui tamen exprefse dicit nullum inde emolumenrum percipi pofle fcd id foliim tnihi fe communicare fecretum experimentum quo quid Natura poffit , quid non polTit , oftcnderetur. Certe qui fuppofitiones noftras paulo ante propofitas bene intellexerit , is ingenue fatcri cogetur , iftiufmodi aurum non per tranfmutationem quandam , fed vel per feparationem auri ab argento , vel cinnabrio aut antimonio , vel ab
ab
igne
,
;

EXPLICATIO FABRIG^.
A. Vas vitreum materia C. refertum. B. Operculum faft A.coUutatnm. G. H. Tigillum arena refertwn.

D. Lampas oleo

olivaritm refertn.
alis

Ellychnium fuhereis

inflruBumj.

Flamma

lampadif.

L L

Spiracuta fubfequentis loculamenti.

omnibus
prodiifTe.

fimul

quibus primo inexiftebat

fadam,

X
V X

Loculamentnm intra quod vas A. vitreum


P.

collocatur.
II.

ARCANUM
Quo hydrargyrtm
in

CHYMICUM.

M N O
;

iAhactu

cui

loculamentum fuper,

ponitur

in

medio

S pertufum

ut fiamma furt-

opiimum Argentum converti


dicitur.

dum

vafls

GVi

prope attingere queaL,.

T Y

Tripesfupra quem lampas ponatur.


Tota fabrica deinde claudatur.

Fuit hc*: arcanum a magno quodam Principe cujus nomen confulto reticeo , mihi communicatum , quj fummo fuo emohimento arcani

&

veritatem
:

autem procedicur Quatuor ad hujus arcani complementum neceftaria funt. Primo Fm Chymicum cum luto fapientii Secundo TigiUum cupreum^ Tertio LocM una cum lampade asbeilino ellychnio inftruda Quarto ingredientia quas funt argentum aqua fortis , mercurius & oleum Vitrioli. Accipe itaque primo pro Vafe Chymico Vas vitreum inftar Cylindri tantse latitudinis ut manu id facile penetrare queas ejus capacitacis, qus mediam aquae aut vini menfuram facile admitfe

comperifife falTus

cft.

Sic

autem luttm fapientist ex farina tritici , calce & argilla anatice commixta & albugine ovi fubada. Poftea accipe tigillum cupreum fub forma pelvis latitudinis fpithama? , altitudinis tranfverfs palmas manus quod aiena cantlida munitum ad diinidiumufque altituduiisvafisadimplebis. Hujus pelvis arens vas vitreum jam oblutatum imponcs ea induftria ut tranfverfi digiti diftantia a fundo vafis intra arenam elongetur , minime vero fundat. Hoc quoque perado vel quodlibet aliud accipe lampadem vas ex quacunque materia operi exequendo opportunum oleo olivarum refertum intra quod
fit

viva

tat

Figuram ejus expreflam vide in fchemate.

ellychnium

asbeftinum

innatec

fubereis

alis

Tom.

I.

fufiiiltum;

88
fuffultum
;

Bibliothecx Chemicae Curiofge


,

quod accenfum cantum dec lumicandela ex cera domcftica & quantum nis , mediocris craffitiei dare folet. Hanc lampadem impones inrra aliud quoddam receptaculum un(upra tamen & e laceribus qujedique claufum dam foramiua habcat uc perea fumus & tuligo
,
, , ,

puri , remanent odo uncia: extrahis inde unam libram

aperto autem vafe


argenti. Q^tariiur
.,

unde
rinc
uti
?

& quomodo
,

7.

uncia: argenti ipfi accreve-

Refpondeo ciim argento vivo puro puto


aquis fortibus
inexiftat
, ,

&

adu non
five

nifi

aut Vitriolo argentura minimae ilU particulse

exire poffic

acque ignis aere neceifario frui & hujufmodi complexum ponacur incra cameram , quam ftufam ficcam vociut , live in loco repido
,

calore imbuco. Deinde pones tigillum una ciim fuo vafe vitreo oblucato fupra lampadem , ea in-

coipufcula argenti fingulis prius a Natura commixca fuerint uti ex fccunda (iippofitione patet qux femimenftruo (patio igne macerata Sc circulaca tandem exiguo illi trium unciarum ar, :

gentesE

non immediate durtria, iit flamma fundum remota fit; digici fpacio cranfverfi feriac fed ab eo infua dierum fpatio pado relinquasi^. atque hoc
tigilli
,

portiunculs fymphatico confluxu cohacrefcunt, atque adeo unamargenti maflam 12. un-* ciarum conficiunt quia tamen iola illa corpufcula
:

pauciora

digeftione quibus clapris'vas aperies , eique ofto uncias olei ex vitriolo confedi & -denuo claufo per lucum vafe, lampadi, uci prius fuper impone & pr^tcritisaliisa^. diebus vasdenuo apeiies, & in flindo vafis reperies unam libram argenti in ufum aurifibrorum .quodtamen cupellam adhuc defi
:
,

unciarum corpus argcntcum conftituant videri podint ,nece(le eft, falina quoque corpufcula quse tum in Mercurio ,
,

quam

ut fepcem
,

aquis fortibus , & vitriolo fparfim concinebantur , argentea: maffse una counita in 12. unciarumargenti malfam excreverint. Qiiod nifi dica-

tum

mus

fruftra

totum Mercurium aquam fortem


,

& &

derac. Tres

libra;

partes

exempcasfepone', at Cui caiuum Mercurii fuva(i Chymicoreititues peraddes quan:um una quarca argcnti pars pendet acqiie una duas uncias aqux forcis optimce & totidem uncias olei vitriolici, ita ut arg^nto vi vo impofiti res fuperemineant ad mediam vafis partem tantum enim ex tota materia iliud impleri debet .nofeiultra deinde dcnuo vas obltjtatum lampadi cpmmittatur ad 14.. ufque dies , qui:
, ; ;

tuum ufum lucrumque quaj-fam librs partem denuo


int
,

vitriolum in argentum tranfmucacum

fuifle

dice(e
,
,

mus.

Ciim

fieri
,

non

poffir

ut id,

fua natura

adu

&

elfentialicer

quod ex non habet

hoc

tamen dare polTit. Rcftat icaque, xoti^ra feptem^ unciarum argenceam mairam ex folis iis argenceis corpufculis , didis ingredientibus commixtis, una

cum
tam

falinis corpufculii iis


fuiffe
,
;

inexiftentibusconftitu-

&

clare patet ex
fcoriae pbft

quoris

aut
;

undecim unciis lioperationem peradam


,

uti prius unam aperto vafe invenies argenti libram \ a qua tribus partibus in tuum lucrum feparatis quartam inrra vas relinque jtantumque iterum argenti vivi fuperaffundes quan-

bus

clapfis

qui minime reftitiflent fi per tranfmutationem coaluiffent cum per hanc totum in totum convcrti ut vera tranfmutatio dici
fupcrfluse
:

poffit

debeat.
?

Quseritur itaque
,

utruin argen^

tum hoc
ci pofTit

pado comparatum verum argentum

di-

tum

- librae
fortis
,

pendet

una

juniSis

duabus unciis
,

aqui

& duabus
,

olei vitriolici

uti fupra

claufumque vas
.

denuo lampadl committas & elapfis -4. diebus idem reperies ideft, unam Hbram argenti a qua i abltradis in tuum ufiim unam relinque vafi cui denuo tanoblutatumque
,

tum

argenti vivi

unacumduabus
,

aquse fortis

&

olei vitriolici unciis adjunctis

vas claufum de-

nuo lampadi fuperimpones ; & hoc pafto eodem femper in multos annos continuato proceifu, augargentum mirum in modum , uti putant mentare poceris. Obferva camen , fingulis diebus lampadcm repleridebere oleo, ne oleo confumpto fiamma squo remocius a fundo tigilli recedat , ellychnium emundione non indigec , ciim inconfumpcibilis asbefti filis contortum fit neque intereft , fi ultra 14. dics vas in fua ciim quo in ea moratur londigeffione relinquas giiis , eo materia perfedius digeratur, argentumq; purius evadat. C^i vero plura hujufmodi Chymica vafa in operis executionem alTumpferint , iis quoque major argenti vis in lucrum cedet : mamajor quancitas , & jori vero va(i , & materix Atque ellychnia plura correfpondere debent hoc ell Chymicum artificium , quo qucmpiam toto vitsE tempore commode vivere polfe ait is , qui id mihi communicavit. Jam vero an ifliuf& qua tnodi argentum vere 7" proprie argentnm fit de caufa tantum incrementum capiat , examinan, : ,
,

Refpondeo, quodita, etfi id cupellae commiffum multominori copia ob heterogenearum partium commixtarum feparationem prodeat. Unde quoque patec , negocium mintme fuccedere , fi didis ingrediencibus nuUa corpufcula argentca inexiftcrint , vel pro majori minorive eorum commixtione plus , minufve argcnti emergat. Addo , vix ex hac pragmatia tantum argenti prodere , ut fumptus impenfos reftituat.
,

ARCANUM
Quo pars
CHtn parte jun^la

IIL
aurum prodit.

Accipe unam unciam argenti puri , quod albo fulphure prius purgatum fic , duas uncias auri laminati , fimul liquefiant : dcinde accipe i^ un-

&

cias
fe,

ftratificentur fimul in terreo, vel ferreova-

&

cinatum
lis

calcinentur in ardenti arcna , eft , in pulvercm redigatur

quod
,
,

cal-

cui jequa-

ponderis mercurium fublimarum junges fuquinque unciarum pulvere om.nia fimnl per retortam ufque in oleaceum liquorem tribus vicibus diftilla atque intus praecipitatum manebit quod minutim conteres cui adjunge fequenSic autem fit hujuftis fluoris uncias quatuor modi (iuor Accipe albi Tartari unciam unam falis nitri ?. Boracis 2. Salis Armoniaci- vitri veperafflifo
,

dum,
In

reftat.

-omnia fimul conterito minutim;de hoc inquam quatuor uncias pricedenti pricipitato
netici

hoc icaque
;

tres

Mnci^ argenti
;

puri ingre-

junges
igni

giuncur
fimul

odo

unciae aquae forcis


vicrioli unciae

argenti
,

vivi

Hbra una,olei
,

odo

qux junda

dant 21. uncias ,id eft ,duas libras excepcis j-unciis.a quibus fubcrads j. uncia; argeaci

pofitaque in mundo tigillo coopercoquc expones ad unam horam & habebis regulum, quem minucim contritum coementa , quod fit eo Accipc e Scobe Chalyqui fequitur modo bis q. f. duas uncias fulphuris prius calcinaci , antimoiiu
,
,

Lib.I.
, ;

Sea.II.
cum
F
I

Subfe<a.I.
, :

^9
A

antimonii uncias quatuor > igne forti fufioni commitcantur una circicer hora dcinde accipe ex

myftcrium latens , & legentibus arcanumque admirantibus ftacim pacerec Initiales enim volitcrs id

hoc concrito duasuncias unam unciam xris viridis live arruginis> unam unciam cinnabaris, unam unciam falis armoniaci , calaminx 4. uncias qu tamen prius communi falexqui ponderis calcinata denuo folvas & tribus vicibus aceto forti incoSa relinquas ad exiccandnm, hoc pulvcre regulum (upra relicSum coemencabis.quoperaftohabcbis quod propofitum fuit anrum omne examen fuftinens , utique paulo plus auri, quam quod didas ob caufas impofueras.
:

XU

quod prius notant SULPHUR quod nota quoque Chymica de,

Vcrba vero in tertio circulo pofita eadem funt , qui in prima Figura circa trigonum
monftrat.
delcripta (cilicet , Lege omnes Sophos ergo fictuos i queis verbis llupide conftrudis indicant , omnes Sophos , feu Philofophos per Sulphur fixum primam Lapidis materiam intellexifle.
Tertia
fuit
,

Figitra

ftupidi

cujufdam Alchymiitz

Seqituntur i^rcana

(junm

Confirmationem

qui verba myfteriofa ex Taracelfo extrafta in hanc figuram tranftulit , circulo ambiente trigonum. \n circulo habentur hsec verba rtft:

vocant

^ eH fulfhur fixum Luam in


Solem tingens.
nontiulla
variis

tetu Iriferiora Terra Renifcando Invenietis


:

in altero femicirculo Occultum Lapidem^ , Veram^ <!-M edicinAm^ , quorum vocum initiales litera:
,

&

V1T R O
I

l,

indicant

&

fub Figura

hxc

Supponam hoc loco


ca
,

qujE ex abditis

&
,

Arcana Chymihgurarum emblema,

verba ponuntur
Fiet Inde XenophontU

ex myftica tum Arabum tumque involucris deprompta erui ex oFficina fequacium tum LMi quibus Lapidem Veterum Philofiphorum nil aliud quam quod hic ponimus , fuilTe patebit Dici enim vix poteft quantum fallaces ad affeftacam
:

Verum Mandatumj.

Quorum
fixum-,.

initiales litcrsE dant F I X M. Sub has itaque figura Lapidis materiam indicant Vitriolum

Lapidis ftruifturam convincendam faciant

figura:

emblematica: ; quantum allegorica verborum.nominumque'intricatio , dum plerique non plebeii tantum fed & fapientes protmus ad id , quod vei ad fummam beativel ipfis admirandum tudinem confequendam proficuum efle poteft , nulla rerum habica pleno quafi impetu ruant
, ,
,

confideratione , fine ulla adhibita rationis ftatera in illud veluti vertigine agitati & anxia auri fame rabidi prolabantur Quod vel inde patet
;

quod

nonnulli ex Paracelft alleclis

,
,

uti

myfterium

illud fub acroftichide

mencionem fecimus
/int
,

fed

&

contentum de quo fupra non tantummodo venerati variisfiguris emblematicis & fymbo,
, ,

licis

adornavcrint
,

ut opus

magnumquod

re ignorant

arcanis faltem fymbolis


,

&

conficefucata no-

quotquot Alchymii dediti & Vitriolum fixum , verum utique Lapidem non Philofophorum (ed fodbrum proprium quem ubique facile repcriatisj & quid tandem ? hoc enim jam cognito , tantumfcio, quantum prius nolie enim cuperem , quis ufus tam myfieriofi Lapidis ; quid , rogo , cunj tali Lapide , Suipluire, & Vitriolo fixo faciemus ? anne aurum inde educemus ? tantum fane puto extrahi pofle quantum cx Carbonariis culin quifquiliis. Annon hoc eft contradicere omnibus prifcis Philolophis , qui primam Lapidis materiam non Sulphur , non Vicriolum aut Arfenicum fed Mercurium unanimi confenfu pofuerunt. Imo exprefle omne five minerale , five metallum ab operatione lapidis profcripferunt his vereftis
,
,
,

Habebitis hic , Sulphur fixum

minumdifpofitione id fummum quippiam & inauditum fe proferre oftentarent. Sed quia res ad vanitatem Alchymiftarum demonftrandam , digna
cft
,

quod opiu nofirum ingredttur , non efl aurHmtZT argentum vulgi , non aliud imperfelum metallum aut minerale juodcun^tte, fedproprtura
: ,

bis

nJ^etallurn

hic

Emblemata fupponara.
Manufcriptis fraus extrala.

Philofophts.

Ex Chymicis

Fiet Inde Xenophontis

Verum MAndatum.

Hoc pado Paracelfus arcanum Lapidis extra omnes mineralium limites collocat ciim tamen in proceflii nuUa alia re nifi metallicis, mineralibufque utatur. Ego vero incentionem eorum pe5

arcana , qux fub ridiculis figuris emblematicis fatui ciniflones mundo exhibent , quarum interpretationem jam apponemus , ne OEdipum eorum dolus , fallacia fubtertugiire videatur magno enim femper conatu in iftiufmodi eruendis incubuimus. In pri7<? Figura circulus ambit trigonum cruce infignitum cui & 2) figurae includuntur in ciiculo habentur haec verba SaU Pera Laudat Philofophta tiabentes Volmtatem T(eUam ; Fiat Inde^
Hjec funt mira
illa

&

&

caufam video , quare fecrcLeobvelandum cenfuerint gerant ii procefium ad aurum graduandum quem dum non mtelligerent , faltem ne quidpiam nefcire viderentur , illum infulfis hujufmodi emblematis abdidere. Sed ne nihil hic intadum reli-

nicius concipiens

tum

hifce fchematis

qui/re videar

apponam

totius rei proceflTum juxta

incencionem vecerum , cumemolumencoquodam, non canco tamen , quantum Alchymiiiae fibi imaginantur
duxi.

unde non tam lucri caufa , quam experimenti, quodfanepuIchrumeft,cla|re exponenduin


;

Xenophontis Vberaiio tJMira

Si

ex hifce nomi-

nibus initiales vocum litteras in prodibit

unum

coegeris,

SULPHUR FIXUM,

quod

&

trigonum una cum annexa cruce , nota fulphuris apud Chymicos uficata fignificat ; ubi aperte patet , Alchymiftam dum fala pro fola ponit Linguam Latinam ne quidem intellexilTe.
,

Nota primo , per confirmationem hoc loco a Chymicis nihil aliud intelligi , quam tinduram quandam , quod idem ac fulphur fixum qus tin,

dtura totius operis

fentiunt
talla

dicitur
,

complementum merito ut ipff nam inftar fulminis omnia me,

penetrat

Secunda Figura habet tres circulos cum trigono cruciato infcripto , in primis duobus circulis eadem verba qus ia prima Figura > ne Tona. I.

& qucmadmodum
in tribus hifce
:

&

convenientemcoloremdat; totum magifterium confiftic pondere fixatione, & colore, quae


iifque
,

>

per

triangulum

circulo

inditum

fignificantur

ita

90
pondus
,

Bibliothecx Chemicae Curiofx


Veteres ue aut fccretum , fi quod ne fraudis convincerentur.
,

ica illa intra materiam introduci debent , ut Luna Soli niixca in aurum immutetur , etiamfi vero

efl:

pateat

aut

&

fixatioiiem obtineas,
fubliftere

illa

tamen cupelline

Ix commifla tione . (ive tindtura

confirmavocant Snlphur qciod fixum , quoinodo vero illa tindura , leu fulphur fixUm eonficiacur , appono.

non poterunt

iy4lter per

2. confirrnationis ProceJfttVLj.

Sume
exaltata;

'-unciz
,

five

lotonem Luna:

in 18.

gradus

uti in

primo proceflu prifcripfiinus

PROCESSUS
Cerifimationu
,

auriquc prsparati in fecundo procefiii , lotonem cum dimidio una cum lotone T-ftanni, ponantur
inde reinfupet deinde fultantem evaporare finas adde per remateriam ftanni, habebis unamunciam & gulum unicam deinde ex auro in fecundo proceiru prxparato, & ex antimonio crudo accipe i'- unc.

I.

omnia
convertentis.

fimul in tigillo terreo


:

& regulum

feu titiBura

Accipe unam femiunciam fulphuris optimi , & tres femiuncias crudi ancimonii , qux fufioni commilTa dabunt regulum colophonia refina fufive unam ium. Ex hoc accipe duas fcmiuncias & I!^ , ex unciam cum dimidia , atque una ex quac tigillo commilfa fingulis uiiam femiunciam fimul fundantur , & deinde quatriduum nodu diuque in olla optime obUicata intra calidam arenam ad digeftionem exponantur , & hoc pa<9:o tres memoratJE res non amplius ab invicem
,

fcparabuiitur

juxta naturam , & albcdinem antimonii : atque haec efl a^ua penetrativa ,&i vocatur aqua , qui tingit ad 18. gradus.
,

& volatilia fiunt

ponantur in vefica defcenforia, diitillatione urgeas ufque ad reguli fublimationeni ; hunc deinde, pulvere ex veteribus calccorum lolcis aduftoftratificabis & deinde quartabis ad rummum , ut tennino Chymico utar & habebis defidcracum aurum ad 18. grad. tindum. Hoc itcrum brevius perages, Sume uti (upra ex pracparata Luna ib. grad. exaltata,&cx auro prseparato, quibus junges regulum If. tanto pondere quantum 2) pofita pendet ; veficae fimul omnia cnnunittan,

Hanc aquam

& i peritis

referva ad ufum vocatur aqua ad iS. graduativa.


polt

exponendum

quo fado huic tantum antimonii crudi


tur
,
,
,

mafla: conimifccbis
,

bis

PROCESSUS
Solutionis Sulphuris fixi

II.

ad Volatilitatemj.

auc nefcierunt

Jamproceflum, quem Philofophi fubticuerunt nos in apertam luccm fincere cdu,

quautum mafla pender, quam deinde igne evaporare finas , quod reliquum eft per f) abitrahe & habebis aurum ad 18. grad.uti dicunt exaltatum quodtamenaliud aurum non eit quam illud auri & argenti quod impofueras; ad fummumdepuratione exalutf.m-', cujus tind:ur.a & reliqua minecalia commixta
,

parcicipent.

cemus.

Hac veroratione

fulphuris fixifolutioad
five

volatilitatem priparetur.

PROCESSUS
Ouomodo
veteres vi lapidis

III.

Accipe auri femiunciam

unum lotonem

quod inpulveremlimatum

igni leni S.horis

impo-

exaltarint

aurum fuper

, five fulphuris fixi ornnes gradiu auri

natur ; deinde accipe tresfemiuncias,feu ^. drachmas tartariadalbedinemcalcinati, femiunciam fafimul omnia miflis, 4. lotoncs ialis armoniaci

mineralis obryz.i.

&

ce

tres , exhoc mixto cape ad unam femiunciam quintas unius uncise auri ( Nota hene nos per drachmas intelligere & per loquintas partes
,

tones femiuncias ) contere fimul una cum fupradi<Sa materia impofita humili alembico , cui fuperaffundes aquam fortiflimam , & alembico pofito in

Hic proceffus fit per Regulum graduatum in quo latet fulphur fixum una cum fua additione ; eftque rinftura qua Luna in x 6. grad. aurum convertitur & omnia examina fufl:inet & fic proceditur: Sumeduas uncias antimoniicrudi,
,
,

&

i^ unc.

auri,

Unam

unciam cupri

ex recre-

& tribus vicibus balneo ^JMari^ difiilla fexies hoc ulcimis cum nova aqiiac regijc appofitione enim pafto afcenfione maceriaeperada eam leni calore expolitam relinques fpatio 24. horarum fepara deinde a caice aquam fortiffimam ad dul, ; , ,

mento

ex quibus

chalybis ,five ex limatura: ferri fcobe ^ uncfufis regulus exibit , deinde fume Bit

mu[hum,fivc plumbumcincreum, & antimonium crudum; ex utroque tres uncias & infuper 3. uncias plumbi communis ; ex quo fufo exibic ahus
,

cedinem ufque tandem exicca,


,

&

fige arte nota,

regulus.
Procefili
,

Hoc

perafto

accipe ex fupra

addudo

& habebis propofitum

cujusufus fequitur.

Accipe ex fiipra dido Proeeflli primo expofita aqua argentea ad 18. graduativa unum lotonem feu dimidium uncis, & tantumdem auriprxparati, & tantundem ftanni,antimonii vero 4. drachqux fimul junda, & evaporata relinquunc irias eorpus , ex quo fumes 1. femiuncias, & ^'- unc. ancimonii crudi , qv\x fiifioni commictantur , quo fado aurum in fe trahit tinduram ad 18. grad.
,

primo prarparats & in 18. grad. exalcatae Lunx ~ unciam , quam tigillo commictc, cui juiiges ex regulo graduato paulo ante priparato -uncix partem ;atque ex rcgulo cinerei plumbi
feuBifmuticho ^unc. fepties
in retorta abitralie

&habebisadditionem rj exrcgulocum ^ ad26. grad.e.v<j/f<?'i'', aurum omne examen fuftinens.opti-

mum, & ucidicunt, auro obryzo excellentius quod de fummadepuratione didum velim.

Luna confiftcnre , obcinebitque fulphurei coloris {upremum gradum optimo aitro parem. Hanc pragmatiam quoque apud Lullum in fua clavicula,
,

PROCESSUS
Lnnam
ohiter purgatam in

IV.
ohviuirL

& If^acum Hollandum rcperio


bis
,

Quo fulphur fixum per commune fulphur

quamvis
;

aliis ver-

Solem

lingit.

fymbolicoque verborum involucro tedam mentem veterum fapientum hoctantum cxcepto, quod ingredientia in opus hoc, additionemauri & argenti vulgi, reliquorumque mineralium admitcanc , quam tamen fubdole neganc
cftque ad
,

Sume

unc. auri puri

communi

fulphure
,

ful-

phurizflti urque

dum

fragile

rcddatur

&

fulphur

confumptumfit; Recipe hoc aurum prxpararum & dcnuo reccnci (ulpliure ftratificecur ad fulphuri*

combu-

Lib.
fupra

I.

Se(5t.

IL
fec
,

Subicift.

pt

combuftionem, & hoc pacto fepties procedc.Deinde fume aurum fulphurizatum , contere illud
impofito ei in alemabftrada , qua ufque ad oleicatem rcaftlinde illud fupra aurum , addica recenti aqua forciffima, feu regia , & hoc tertio facies quo peradto fuperaffufo illi fortiffimo fpiritu vini , exponatur leni calori , & hoc perado
in
,

ademiflent, ad me tumtemporishieroglyphicisinterpretandii deditum , recurrerunt i ut fi fieri pof-

marmor

pollinem

&

bicum fuperaffunde aquam regiam

apertionem tentarem :promifi me tendomum reverfus,^haraderes protimisarte mihi confueta in alphabctum dige(Ti;ar(igilli

taturum.

t,t

canum decedum poftero

die cuftodibusBibliothe-

cx monftravi; qui fane magis fubicaneam Charaderum enodationem, quam ipfam artem mirari videbantur.

fpiritus vini

ad

fe

attrahec

omnes
,

alios fpiritus, qui

Arcanum

tale erat.

leniter fpiritu vini abltrahantur

&

in

fundo mate-

riam liquidam reperies.quam bifariam divides, primam partem in corpus coagulabis arte nota vo,

K^rcafjum Vhilofopherum
factits

ut ex

Saturm

caut prxcipitatum, quem in pollinem redadam vitreo vafi repones,& alteram dinnidiam materis liquida: partem ei affundes & icerum in unum corpus coagulari finas,& habebis opus confummacum. Hujus pulveris ope Lunam purgacam carmentabis, habebis aurum qusefitum itaut una pars hujus pulveris ad dccem partes Lunam purgatam in fufione , illas in anrum tingant ; quamvis femper in cupclis examine minus reperias ; nonnihil fophi,

Aurum

ferfe&um.
,

Recipe libram femis Mercurii


fulphuris
:

&

unciasduas
,

amalgama utrofque

fimul

itaut

de

&

&

fiicum oleac.

PROCESSUS
cdmentum

V.

Confrmatlonis tinElura, feufulphuris fixiper


nobile perfaieiidum^.
,

Sume
cupri,

2 uncias auri puri

&

akerutro nil appareat , fed remaneat pulvis niger ex his duobus , quem recipe , & pone in phiala ftridi oris & pone fuper fornaculam , feu furnellum olla mcdiante cum cineribus cribratis uc fcis , & fac , quod cineres non afcendant ad materiam,& dain principio ignem levem per odo dics, adhocut fpirirus, non al~cendant,&fi quid afcenderit in illis odo diebus,rcduc cum ilIo,quod in fundo vafis rcmanebitjfrangendo vas fingulis odo,diebus, poft primam materiam fadam , quar erit nigra , fic frangendo vitrum, tere materiam tuam,C; reponeinalio vitreo vafe,& ficfacias omni odavodie,
, ,

&

7 unc.
,

communis
in corpus;

qu2 fimul

fufioni

commitcantur

dun

materiaaccipe 7 unc. fulphuris circiter, intra fufionem projicies; hocfado cxcepcammateriam concerecum 7 unciae cinnabafluic

quam paulatim

ris mineralis minutim deinde contricum impone va(i eique fequens oleum fuperaffundebene commixtum. Oleumfictic: Accipe vitri ancimonii 2.
,

uncias ; unam unciam falls nitri probe purgati ; hsec concrita in pollinem humili vafe, in cinere calido

donec videasmatcriamtuamincolorc cineris;tuac diminue cineresper unum digitum ,itaqundnou remaneat de cineribus nifipcr duos digitos& luperpone igni & tamdiu permittedonecmatcria (it rubca & quando videris eam rubeam diminue itcrum decineribusper digitum , &ricper confequcns, quoufque fic albidima ut nix & quod poftca revcrtatur in colorem rubeum de qua medicina recipe unamunciaxn , & projice fuper odo
,
; ,
,

exponantur , vafe charta obftruclo.in fufione relinquanrur non nimis longo tempore , quo perafto frigefada; materia: fuperafFunde fortiffimum ex vino acetum ufque dum maceriam cooperiac & delnde per alembicum acecum abftrahe, & hoc quacuor
,
,

Saturni prarparati, & fiet Saturnus niger , & durus ut ferrum ; de quo ita duro & nigro projice unciam

unam (uperuncias odo Saturni, &fitrubeus, de quo rubeo projice unciam unam fuper odo libras
Saturni priparati , & habebls aurum perftdum. Laus Deo. Ita Magifter Odomarus. Non ut ego puto tota fubftantia , fed tindura qux commix,

vicibus repetes

&

quinca vice forcius, ufque


ell;

dum

nihilampliusex acetoruperficjquodrequituroleum
fanguinis infiar ruberrimum
ti

ta fimulcarteramineralia
buit.

inunam

fubftantiam imdivcrfitatc

a quo phlegma ace:

abdradum dabitolcum

reqnifitum

hoc oleum

Hoc

cft
,

fuperaffunde fupra didopulveriin vafe recondito, ciim difto pulvere bene commifcc, ufque dumpau.

tibi quafitedum tum emolumentum polUceatur cum plumbum in


,
;

arcanum , tot charafterum quod in quo tamen nihil eft

latim coaguletur deinde iterum dido affufo oleo , ut prius coaguletur atque hanc operationem tertio repetes,& habebis cxmentum prxpara;
,

tumad Lunam inaurum convertendum. Hic


,

fere

esidem invemcszpudParace(fim lib. de gradationibns , quamvistot cantirqueobfcuriratibus involvit


,

uc vel ipfe nefciat

quod

alieric

auc faltem
,

fi

fcivit invidia

tadus

reticuiffe videatur

atquehu-

jufmodi tindturam vocat ttnluram Philofophorum->; cgo vero eamnon nifi Sopijifiicam&i mcr.2.\\w^\ca.m affero. Atque ex hifce meis interpretationibus luculenter mihiinnotuit fallax Alchymiftarum ingenium, qui ne artem magnam uefcivifle viderentur, miris eam figuris obtexerunt , aut fi ingenium iis adembiemata excogicanda aptum defecerit ; faltem fteganographico arcificio rem cooperire non defiftunc. Cum ante plures annos Vaticanam Bibliothccam luftrarcm fuit mihi a cuflodibus exhibicum ingens arcanum quod veram lapidis conficiendi racionem continerc arbicrabancur ciim ramen exoticorum charafterum , quibus id defcriptum erat , monftra , omnem de eo penetrando fpem
; , ,

aurum fine Mcrcurio Philofophorum ex auro vel argento extrado, communi omnium Philofophorum confcnfu tranfinutari nequear. Sed Mcrcurius tali ratione prxparatus , & fupcr quodvis metallum projedus, illud in id quod cft tranfmutare perhibetur: unde& hoc arcanumprorfus fophifticum eft , utproindcnulli in ejus ey^ei^ijVti oleum, & operam perdere confulam vidcs ex hoc fuco , quam parum finccra fincomnia illa arcana, leu pocius recepcz uti vocare folent , tor figurariim fymbolis adnrnatx: tot occultis litcrarum notis tedae, Ego fane hoc teftaripoffum me nullum lapidis arcanum fub hujufmodi Zyphris occultatum repcrilfe
,

a fua obfcuritafoluram apud propria te vindicarum , & arte mihi me rcpcrio) quod iion vel ad fucurn faciendum, vel ad vexacionem ingeniorum adornatum fuerir.Cujus apertum fignum eirc pocell , quod huiufmodi recepcas , fcu arcana poftea , vel in Lulli Clavicula , vel Parace/fi archidoxis , vcl eciam apud criviales fcriptores Pcrtam , Vecksrum, zAlexinm..^, aliof(
, ,

quorum tamen ingentem copiam

que

claris verbis exhibita invenerim.

Sic Uiditur

Tgm. L

Orbi

p2
Orbi a

Bibliothecae
clanculariis hifce cinifionibus.
'Paracelji effe

Chemicae Curiofe
rubedinem
nobihs
,

Sed jam ad

diximus , interTertix figurx quam Taracelftn convertamus. pretationem, calamum cxteros intcr unus faepe^diximus fane uti jam adnumerari fuo mcrito impoftoribus , hujufmodi poteft cum dici vix podit , quam illa arcana qua:
:

vitriolum , per interiora terr^ dulcedinem ejus, ac in occulto enim , inquir, vimolifubiilit,
:

furgatijfmHs fuaui , ac pururn oUum lata^ cujMprojftlioTiu modHscalcinattonz^ , Vel dijiillationencn eji aggredtendtu , quia vtnditate ftta jmnime privari debet , tjua fi tamenprivetur , una td o~ viri(jr

prius velex

Lttlli ,

i^rnoldt,\d
,

IJaaci Hollandi,

aut Valentihi Baftlii aliorumque manufcriptis defumpferat , quam inquam , mire atFedata verbornm obfcuritate, aut senigmaticis involucns, ne plagiarii criminis convinceretur , texerit & cum omnia dicere videatur , nihil tamen adferat , quod mentem iLeflorMwnon dubiam.ftupidam, & quid:

hus qt arcano tarere necejle efi. Habemus arcanum, faciat jam cui iubuerit , ex eo aurum quamumcun-

que libuerit : Ego iane hxc non artis magna? fpecimina, fed meramale feriatorum hominum nugamenta judico Et ne Paracelfo injuriam facere videar,hic Magilterium quolapidem fieri polfe
: ,

ad aurum tingendum exiftimat


ipfo quid fperandumfit
,

adducam

ut ex

namdearcanoobvelato
,

fcntire autcredereliceat.
:

colligi poiTit. Sic

autem

ignaram prorlus ancipiten^que relinquat eos vcro ipfos cx quibus defumpferat , infuper ignaros rerurr, & falfarios dicere non verecundetur, Sed adducamus verba intolerabili jadantia plena,quiin prifatione libelli de tinftura Phyficorum

procedit in 15. Ub. Aurorx PhiioJophorHm. Primo Vttriolum rnmeralc^ , quod multis jam

de

fe profert,//of> inquit

Seculo Monarchta ctinUa-

tanquam ad artem ineptum rejeccrat iam tamen veiuti poenitentia dudhis id magilknum fuum allumit,& uti id nniitis vjfcofis lutofifque imperfedionibus obnoxium eft ita quocue a fuis
locis
, , ,
,

rum

artium Theophrafto Paracelfo Philofophi^,

&

impuritatibus per
liberari

Medicin principi mihi contigit : Ad hoc enim it Deo fverius a i,a.tina.J fum eleclus^ut PhantafM omnes exeogitatorum, c^falforum operumputatitiorum,

&

prtc-

fumptHoforum verborumper ipfumextinguerem^ ,Jive^ fint Ariftotelis , Galeni, Avicennje, Ut(i\t , vel cu)ufcHnque fuerint ,etiam eis adhxreniium. Non fufficit ei prxflimptioni audaciamconjunxifle, ied&

iteratam rediricationem dum viriditas , ufquc ejus manifcfta fiat, ne viror hic in pallorem vertatur.non foli exponendum ,fed vaiido liypocaufio confervandum pricipit probe contra pulverum infaepe

debere

pr^fcribit

&

jurias

munitum. Secundo. Aliquot menfium fpatio,vitropoftmoclaufoii^f/?o'committat


,

dum

ufque duin variis

prophctam quoque de fua Monarchia variciiiando

coioribus intercurrentibus
,

tandem (uprema rube-

quod hifce verbisinnuit Thcorica, ex luce Natura nun^uam meaprocedens inquit, lahefatlari potejl ob fui conjiantiam^ , nec immutari, quinquagejimo pofl fef^uimtlleftmum oBavo vivere primum incipiet anno. Certe cum jam centum & quinqj
egilie refiabat,
narfij^
:

do appareat quod commune omnium Philofbphorum prsceptumeft; qua; tamen uti nuHam adhuc fixitatem pollicetm- , itaquoque ampiius ab inquinamentis purgandum dicitaceto, donccfemotis fsecibus ab omnibus impuritatibus prorfus liberum fuerit, & abfolutum atque hanc dicit tindurjE veram & optimam redificationem , de qua o/fww^quod vocar, ^fwe^jflwwelici debethac pragmatia fertio. Ab hac tinfiura vitroindita alembicoque fupcrpofito , ne fpiritus exhalet , optimae noX.X luto oblitis commilfuris , fpiritus igne fuavi, lentoque , puto cmerum vel arenarum pclliciendus eft oleum obtinebis omni baifamo dulcius, omni acrimonia carens, & in fundo cucurbitie ter:
,

anni a vaticinii termino eiapfi fint tantum abefl hucufque quicquam tanta fcicntia dignum ut prodieric, ut potius pfeudopropheta & impudendiffimus impofior ab omnibus paffim habitus ,
,

&

apologeticis fcriptis demonltratus


fcripta

fit

itaut ejus

quoque a Sacro-Sanda Romana Ecclefia , tanquam impia , Chrifti fidelibus perniciofa ex Catalogo Librorum Orthodoxorum expunfta & prohibicafint; de quo conqueri videtur fcquencibus
verbis
dis
, ;

PraUica
c^ plebi

inquit

fec^uens

tandem admiran"

incredibilibufque fignis comprobabitur, itaut me,

ra fubfidet candidiffima, nitens


refuigens
,

& nivis adinftar


jam fepara-

thanicii

fenitus intelligent ta , conflans , immotacjue ftabit ars


licet illa Sophifiica Papiflicis
,

communi palamfit ftiturum , ipfi quam contra Sophifiarum nugamen>


illa

&

quam

ferva a fua rubcdine

Paracelfica,

(Jr
,

hnperialibus pri-

tam. Jam tandem fcquitur iliud cceleftis matrimonii arcanum, quo anima & corpus id eft tinnura, five oleum benedt^um terr^ candidas jam purificata:
fuperaffufum
,

viiegiis infuif meptiis confirmeiur

& tueatur, Con,

adeo

fe

ftringunt, ut

impofterum

cludit tandem.

Hoc
,

arcano

inquit

poftremumfeca-

lum

Htgraiiit dono
,

veriqite fpiritui il/ufirabttur


,fic ut

ma-

ab exordio mundifimilegermen tntelleUus ,& fapientiahaudampliuiaunifefle

compenfabitur^ui^

ab invicem feparari nequeant. Atque hxc eft terra iila foliata , quam Phiaia; vitrex inditam repones , eidemque fenfim oleum fuum affundes , & corpus

animam fuam

in

momento

recipiet

ampledetur-

ditumfii. Qiii pauio ante vaticinii fortiri 1558. afierebat jam illum ad

lum

Antichrifli, vel ut alibi

eventum fuum ultimum feculoquitur , ad adventum

que. Matrimonio itaque completo , reftat jam qui id/afMn^m fieri poffit , expiicandum. Qiiarto.Hanc itaque terram foiiatam, oleo fatu-

Eli tyiriifi^ prdCnunciat. Quis rogo taie unquam jadantia; monftrum vidit, aut de fimili arrogantis Bombilione audivitjSed ne
priftiterit

tantarum ineptiarum caufam dccidamus jam quid inhac arte dignum videamus. Sic au,

ratam benedido , intra furnum arcanorum , videlicet Athanor quadraginta dierum fpatio circulandam expones, oleumque habcbis abfolutidimum mirandi perfedionis quo Mcrcurius & reiiqua metalla imperfcda vertuntur in aurum in infini,
:

cem

Libro intitulato zyiurora T^hilofophorumj dicit. Accepit hic vitriolum fixum pro materia prima Phiiofopliorum , quod & in tertia figura demonftravit hifcc verbis vifitabii interiora terrn reilificando invenies occultii lapidemVeram medicinam.
in
:

tum

multiplicabiie.
,

Hac
,

pr a.xi

T^ecipe rnercuriujn

corporalem

id

efi

vulgi

portione

duarum partium
olei dtili

quemtribus ejufmcdi ponderis partibu*

fuperajfundes , mancantcjue fimul 40- diebus; at^ue proporordinis ,^uamultiplicati9 tionem obtinehis ponderis

&

Fiet inde Xenophontis verimtnandatum,


les, uti fupra

c\.\]\is'm\i.\3.-

fttin inpnitum.

Atque hoc

eft

arcanum arcanorum

exhibent:

&

oftendimus, liceri vitrioium fixum per tcrram quidem intellexit ipfum

Paracelfm now Philofophis, rerumque naturaliumperitis> fed plebi impcrit*.

omnium maximum,quod

Lib.
peritcE
j

I.
:

Sct. II.
nem fuam

Subfe6t.
habct
,

L
variis

93

oppido credulr perfuadeat hoc enim piirum putum mendacium eile jam demonftrare
aggredioc.

&

rebus co(Sum, inmairamauri fophifticam tandem degencita

quoque cum

rare neccflfe cft.

Pnmo omnium Philofophorum Chymicorom confenfu prima


rius

magni magiiterii materia eft MerCunon vulgi non vitriolum, aut fi quod aliud eft
,

C A

V T
I

III.
I

minerale,red Mercurita PhilofophicHs eft.ut vel ipfemet htsiM^ Incitato libro c. lo. ubi refellit omnes iftos.qui lapidem qucefierunt inmineralibus, & tan-

D
De

Q^U

I.

Chrjfopceia artificiali Chymicorum.

quam
ipfe

ftolido labore deditos arguit


fit ,

cum tamen
rcrum natura quidem intrinfecus prtncipiorumcujufvis corporis motm, quem non iiicongvut fermentationem appellare poflumus cum tendentia ad perfedionemejufmodi corporis, vel

primus

qui opus per vttriolum minerale^

'

St in

attentaverit.
vitriolo

Secundo Mercurius hic Philofophorum non ex , aut alio quopiam Ciye metallo imperfed:o>

five mineraii concrcto fucco , fed ex auro , & argento perfedis inetallis extrahcndus eft, ut lapis In hoc vero magifterio inde fabricari porTit nulla neque Mercurii Philofophici, neque auri,aut fcd folius Vitrioli: nil argenti additi fit mentio itaque facit ciim Vitriolum dare non polTit , quod non habet , e.zi\ inpumeris purificationibus, digctantum ftionibus , calcinationibulque vexatum itaque prseftat hic Paracelfns quod quivis pharmacopceus dum ex Vitriolo prius purificato , reftificatoque Spiritum , & oleum ruberrimum omnis
:
, ; :

ob mutationem ad aliud quod vel maxime in elemcntarium motionum varietate elucefcic qus uti ex corpufculis minimis conftant, ita quoque vel proprio Narurx impetu aut occafionalicer in motum concitatff fe mirum in modum exagitant &
:

exagitantur
qua:

fe

invicem diducunt

&

involvunt

Naturi bcnignitate fubcilitatem


,

confecuCc-c,

mox

avolare nituntur fed d cralTioribus reticulis, ne prorfus avolare queant detinentur interim crailiores a fubtilibus mira Iu6la in tantum inciduntur, attenuanturque ; donec una cum fubtilioribus
:

acrimonisE expers extrahit , uti frequens experientia in noftro pharmacopceio nos docer. Concedo ctiam fedimentum in cucurbita remaneie candidilnmum; fed quod olemn Vitrioli paulo ante extradum huic terrsE aftlifum , & 40. diebus circulatum,

exaltatSE

evedxque
, ,

acquirant

aut debitam pertcdionem , aut alterationes a Natura defignatas

compleant qux eft tocius tJ^t eteorologttifHiitmii hinc enim Raritas & Denfitas opacitas & pcrfpi,

randem fupra mercurium vulgi projcSii.illum in aurum convertat.hoc nunquam nec vidi,ncc audivi. Qiiidenim quaefo in vitriolo eft, quod auro pondus dare poditPquid rogo ei naturales vircutes?quid colorem tribuetKum inVitriolo nil horum inelfe com* periatur: in oleum quidem rofci coloris diuturna coftione vertitur vitriolum fed non in talem, qualem aurumnaturafuaappeticfulvo colorefpendentem quem folum Vitriolum fine alia rerum ad ditione dare non poteft nifi dicas, id ex corpuf,
-

&

per hu; hinc ficcum mollities, afperitas , flexibilitas dudilitafque rerumomnium origineni habet. Sed jam adargumenti piopofiti fcopum revertamur.
cuitas, flacciditas ,Iiquiditas,fixitas

midum,&

Nemo Philofophorum hucufque negavit.^o/) ex partibm Vel fimiluribH},vel di(fimilartbus cosliiui: Ullde quoque cunda metalla tani perfeda, quam imperfcdajfolTiIiumque quorumcunque tandem mixta ex corpufculis, quorum fingula naturam totius fapiunt,conftare non
ris,S;reaiibus,

Democritorum atomis, fed veimo armato oculo fubinde fenfibus

culis cupreis

ram

aureifque liquori intcrmiftis tinduaurodare, quod jam Sophifticum eft; certe


, ,

haud

unum

LuHns, Arnoldia

czx.eYi\c

Alchymix

primipili, in
,

omnibus

magifteriis, uti ex Clavicula


,

&

Rofario
fer-

quxinconcretis corporibusfimul unita quidpiarn confticuunt ; at igne aut alioquovis calore aut igni, caloriqueanalogis nonnullis rebus, uti aquisfortibus,fuccifque acidis per coninviis;
,

patet ,nonnihil auri

& argenti
,

materis loco

tinui dilToIutionem feparata


alis,

mox

velutialTijmptis
,

menti commifcent.ut proinde omnes in Turba Philofophorum , fine Sole & Luna nihil in operc hoc fieri clament : quos omnes hic adducere poftem
fi

mira agitatione

in fpiritus refoluta

tumul-

res mereretur.

aliquain fundo vafis percinaciter manent,&yz'.v. dicuntur quxdam in altum evolant, mox frigore obvio reditura;nonnulla prorlus in futuantur.
;

Horum

Sed dicent Paracelftfta, hoc Magifterium non ad Hteram fed fublimiori parabolico fenfu intelligendum elTe. Refpondeo, hoc proprium impoitorum efle aliud ore & penna aliud animo fignificari.
,
:

evanefcunt ; func qux evolantia veluti poenitudine duda ad fixum a quo evolaverant , fuapte fponte poflliminio revcrcantur. Et quoniamnullum in rerum nacura corpus ica expuvgarum eft, ut non

mum

Certe ex hn^uimodi magifierio paraboHco quidaliud fperare poflumus nifi aurum parabolicum, quod non artc, autnatura, fedexftulta hominum imaginatione natum eft. Similiamagni magifterii fpeciminaedidit incitato Libro cap. ir. ubi arcanum verum & perfeftum ex arfenico producit ad albam tinfturam ubi in (jebrtm, yithertnm, Rh.ifin & Polydorum tanquam faliarios invehitur idque in
,
,

eo nonnulla hetcr(>gene&matert& jniftell" refideac, uti calore , ita quoque plerumque natura pro dilTimilaris nacurx condicione diff(-runt. Hinc accidit ut qux limilitudine naturx gaudent , ad fimilia nefcio quo potcnti magnettfino confluant aureaadaurca, argentca ad eaqux argencum appetunc, ferrea ad fcrrum , ad plumbum pkimbca, fain

qux

iis carpic, in

quo

ipfe peccat;

imo totus

eil in exal-

tando arcano tingentis fpiritus, qui ex eo trahitur: cujus enim pars uiu fuper fedecim partes imperfedi metaUi projetta eas in Lunam excellentifTimam tingit tinfturautique nullaalia ,nifiea qua experientiatrita ciiprum rubruin in album commutare folemns.de qua in experimentis fequentis Lihri Qux porro Paracelftu de cledri virtutibus dicit iib. de Compof. illud uti ex argento, & cupro origi,
,

ea potiffimum, qux in concretis fucliquoribufque aluminofis . nicrofis , vitriolatifque nidulantur, Sulphurca, Arfcnicalia, Marchafitica , Orichalcica , qux aureo colore fulgent, aulina

ad falem

cis

jungunt :plumbea, & ftannea, & quxex Ancinionio, Magncfia, Cadmia, Fu^fn ucho, fimilibufque conftant ad argencum, vcl ad ftannum vel ad plumbum naturx quadam cognacione
reis fe corpufculis
,

concurrunt.

Ex quorum

varie

eombinatornm concurfu nafcitur

94

Bibliotliecx Cheriiicx Curiofx


5.

cirur iii^^ens illa

colorum varietas ; qu2m in Chymicapa^voniscaudafatismirarinonpoliumus.Qua;divcrfa minerares quomodo illud fiat;- Dico id ex mox ac commixtione liu li vario colore tindorum fimili & coaUquo quorum rcfoUita fuerinc , ficri ; hancparin alia funt; docata lore & proprietace tem aha in aham quardam hinc , quxdiim illinc
',

Si in

charca

cum

infufione limpida

viirto/i

quidpiam fcnpleris,eaucique lcnptura kgimmime potcric , utpote aqua hmpida exarata , at fi aqua gallarum Chartam imbucns , mox ea nigro
colore confpicua nulla difficultate legetur. Verum mirum didu , R fpnitu vitrioh eam dilueris, uti prius , dilparebunt quam tamen iterum tartari li,

>

confluancatqLiehocdifferenti.&disjunftocordiximus pufculorem InniUum conHuxu, eam, quam

quore aftulomgredmi fus reihtues 6. Si violamm ccerule^ tmdurs oleum vitrioU


afFudcns, mox purpuraflent cui fi gnttas aliqnas fpnitus cornu cervuu junxcns, colorem purpurcum
:

coiomm

uUcrioribus variecatern exbibeant ; fi vero contingit isnis tormentis maceriam foUicites ,


vin,

uc fin^uUs a tanca corpulculorum confulione unicuique feparatus locus affignetur quidicatfs bufdam'in aquas. aliquibus in fpiritus refokitis coanonnullis in fcorias , auc vitream materiam Separarefidentibus. culefcentibus aliis in fundo metali^taque materia fola iUa qux perfedorum
: ,

in viridem vertes.

Iterum Ugnom acancichun),quod

& nephriticum dicitur.e Brafih"a allatum,aqua communi dikitum tinduram grare rubicundani vmo rubcllo non diffimilem dcponit; huic fi parum aceti diitillati infundas,liquor inltar vmi albi hmpidus
,

ta

lorum amicitiatripudiant.a
ris

Cffiteris,

qux

infcrio-

conditionis funt , feparatis , auro iunguntur,& ab eo tinfturam acquirunc , & infuper tintts reciproco beneficio , auro quoque molem addunt. Quoniam vero omnia in triplici Naturx regno mixta confiilentiam , & fixitatem afaleChymico terraEelementoobtinent.atque omnia metallica,

comparcbit; at guttas quidam olei tartari eum denuo in purpureum educent ; huic fi irerum fpiritus vitrioli infunditur, inftar vini Hifpanici pallide
flavefcer.

Gummi Lacca una cum alumine addito aqus Umpidae in vefica coxeris pulcherrimus mde coSi
,

lor rubini

ad

inftar extrahetur.

Infigne dentifn-

cium.
Si 5>r/;ex confeftione coralhorum (pirivmi affudens habebis lac virgtms id clr, candidum inftar ladis Uquorem. non minus jucundum vifurquamguftu fuavem; Qux quidem experimenta noltro pharmacopceio fafta funt. Innumera aUa

&

quscunquetandemmineraUaexcorpufculisfa;

7.

linis

quoad moUs confiUenriam conftituantur de fic ut illx dilfoluto mixco in fufione mctallica
in,

tui

auro prseenante , ejufdem tin&ura imbuantur,& infuper eidem confluxu fuo quantitatem molis majorem quam prius habebat , tribuant. Sedantur
,

hoclocoadducerepoftemhujusgenensexpenmenta.

icaque tinfturam auream omnium potentimmam,

Verum

ciim

illa

partim

in pracedentibHS

mon-

einfquefplendoreamiciriambiunccuna3e reUquo-

ftratafint, }pa.n\m \a fe^uentibHs iimus exhibituri,


iiUs

rummineraUum

particulx;

utiquemadmodumex

diutius immorari
nil reftat,
nifi

Chymicisoperadonibuspaulopoftadducendismeridiana luce clariusapparebit. Cum Chymia vel ex hoccapiteomnilaudedigniflimaficquodexr-f/oMcrcuruim,fulphnr,fa!,aquam,terramfala corpufculaexquilutione

Quare

uc

fupervacaneum duximus. diaorum experimento-

rum

caufas inquiramus.

mixtormn infpiritus,

'^y^ in

D
^^
.

I
,.

S
.

Q_U

I
,

t'
I

/-

II.
,

bus componunrur manifcfta, &fenfibusobviaper experimentum exhibear, & luculentcr demonftiant elementaaa corpora, quacnon in (kirhu, y.c^ <ruv6e7, kxxfmpUcia & mcornpoftta, fed in eas fubftantias,
in quas partes ultimo
fenfibiles fiunt
,

Hujufmodi itaque pha:nomenorum ratio aliunde petenda non eft , nifi a corpufculis intra cujufhbec liquoris poros contortis quas quoad fitum,
:

res phyfi-

cs

refolvuntur.

pofitionem ab aliquo alio liquore infiifsdiverfimode alterats Incis iux radios tranfmittunt,multifariam refringunt refleftuntque atquc hinc fii,

&

pradiftas o/on/w vices emanare necelfe

eft

dum

Experimenta per
I

Pntcipttatioiiem.

Si

folveris

plnmhum aut lithargyrium cum

aceto diftillato , extrahetur aqua q7i>Edam limpidiiHma aqui fontanae , aut aceto diftillato adeo fimilis ut unam ab alcera difcernere vix
oucas

^^3 alterum interimit, atq; alius alterum interemptum denuo refufcitat:Nam ut paulo ante diximus cum fubjeda colorum aliam & aliam excorpufculis parciculifque compofitionem habeantinonnullar fiquidem diaphani corporis particulas.quem, ,

hanc virro impones

acetumque
,

diftilla-

admodumluci
que
,

fimilUma: funt,ita

Umpidifnmrquocomparent
,

tum
aqua
i.

fimillimi coloris ei fuperafthndcs


litharsyrii in candidirtimum

&

ftatim

&
'

inftar cryftalli tranftucentes

colorem la&s
aqijae

qmbus Umpiditas illa liquorum onginem fuam


^*^"''
la:

for-

inrtar vertetur

Si ,_^niimonium
,

cum
,

nitro calcinatum

fontanx incoxeris mam , & fere inodoram fi tamcn huic qucmvis acidum liquorem fuperaftlideris , inde aqua croceo colore tin<aa , & peffimi odoris prodibit. eiquc falem tartari 5. SiftannHm calcinavcris, aquam ccelehabebis , commifcucris liqucfaaum coeruleam. eft, id fti colore tinftam limpidas , folutionem 4. Si folutioni callarum Vitriolicommifcueris, prior moxin nigerrimum
.

habcbis colaturam limpidim-

<^u^dam vero opacorum corporum particualiz compofitionem habeant colore,& natura difterentem , illa? fupcraffufa limpidis, eas pro coloris diverfitate nunc in flavum , modo in purpurcum , jam in cceruleum & tandcm in nigrum tingentes , opacitatem induccnt Nam prout particulx in liquore contentx ab alio intufo modo propius adaaa: fe invicem complicant , & modo ad has , vel illas pofitionum feries ordinantur , inde

cum

coloris diverfitatem confequi necefte eft

Etenira

liquor hujufmodi corpufculis minutidime confra-

coIoFemmutabitur,quodatramentumdicunt.Sed
huic fpiritum Vitrioli aut aquam ftygiam affuderis .atramentofus color denuo in lim[)idiffimam aquam revertetur quam fi denuo in nigrum coforcmreducerevelis, id oleura tartari fuperaftufi
,

dis impugnatus
hiint,

quafi

militum

ftatis

difpofitorum aciem cxprimit, qui

modo fe
,

modo

dilatant

nunc hanc

ordinibus contrajam aliam figu-

ram exprimunt.

Cum

itaque

lum

prsftabit.

atramentum conficiunt; ratio

duo liquores diaphani commiai eft, quod particul^ in


utrifciue

Lib.
opacioris
iiaturiE

I.

"Scdo. 1 1.

Subfe6t.
,

I.
,

utrifque contenta, limpids videlicer,

&

illar,

qux

indolcm

(apiuiit

fibi

invicem

appropiienc,& vekiriclaufis ordinibus collocatse, luci radiorum adicum interciudant: cur vero a vitriolo, aut alio aliquo liquore intiifo acramento expullo priitinam cLiritatem acquirant.racio
vicriolumrubtilirrimis,
cfl:,

quod

acerrimis fpiricibus conJiec jhinc fic uc corpufculafpirituofa dum pro fumma fua edacicace acramcntofa illagailx corpufcula mox ac invadunc, diaphana fcilicet opaca coiificianr , difcindanc, prorfufqne fegrcgent ; Imo corpulculis diaphanis vitriolicis fimilium corpo-

&

quibus ignis efad aurum amir ce confluenrcs illiquejam a fordibus cxpurgato, non tindur;im tantum dant nobiiiorcm;fed & augmentnm prseflanc.quamvis femper Sophifticum. 1. Experimentnm Si xxi cclorem arnenieum coiiciliarc velis id calco calcinato ftannoque adequeris aiit argcnco per colliquationcm , aut etiam projcdioncpulveris , qui Hr ex alba calce Mercurii, iiucrica olco carcari, & habebis quasfitum. Npnnulli parum periti pucant illud xs dcalbacum pcr
lacet

monio partim plumbo


ficacia particula:
,

aurcx

folurse

mnx

plumbum rcduftum
:

& fublimatum in cupella

ar-

rum infufione magnum ex cognatione naturx incrementum pra;benc unde priflina claritas exoritur. Quoniam vero oleum tartari pinguibus
,
; ,

gentum fucurum Sed ciim hujufmodi a;s cupclIjE commiflum in fua, ex quibus coaluic .rcducacur,
ccrte irrito conatu intentum profequuntur.poterit

totum conflat hinc fit ut illius jam refticucs aqus claricas novo fuperafFufo liquore corpufcula vitriolica denuo
glutinofis, opacifque corpufculis,
, ,

tamen hoc putacicium argcncum


ucenfilia

(ervire

ad varia

Nos aliquando lufimus fadla aquaex argenco vivo lublimato cum fale ammoniaco per
deliquium in qua ars , fcrrumque reftinftum argcnteo colore ia;bntum comperimus. 5. Experimcntim. Plumbo nigro tandidum colorerru &: aureum conciliarc. Fiat cx arfcnico al, ,

obfufcata , & vilcofitate quadam veluti agglutinaca liquorem limpidum denique in priftinam r^rr^ie?cinganc. Qiiamvis enim in li-

congregaca

primo emineat nec ulia co commixti tamen litjuores mox veluti pugna quadam cxorta dum acerrime ludancur alcer tandem alteri pro virium
quore utroquc
claricas
loris difi^crentia fcnfa aclvcrtatur,
,

bo
vis

calcc tarcati

falc geiKiriar

& ammoniaco pul;

rationc lubjacere cogitur. Qiiod vero violarum tin-

dura oleo vicrioli fuperaffufo purpiirafcatyX^t\o cft, quod illa vitrioli tinftura cocrulea tindura; violae
addita illam in tertium quid id eft; purpureum ccrruleo vicinum commutet: eum enim, in quocunque candcm liquorum commixtorum generc, colorem acquirunt qucm falina corpora diverfimode
,

aceto perfulum macera 7. diebus,maceratum poftea id ad ficcum excoquito pollincm hujus fuper eliquatum plumbum nigrum proiiciunt, & candidum reddiuit argcntco colori haud abfimile ad varia utenfilia p.iranda valde opportunum polchrum quidcm experimentum, at cxigux utilitatis ciim expenfa: in eo facicndre pluris fint, quam qujE in fianno vero emcndo infumerentur j Aiireum cidcm plumbo colorem ita concilia. Fiat
,
,
, ;

quem

tincta

&

commixta exhibcnt.
lithargyrii

aqua limpidafuperaffufo aceto difiillato pariter limpido in laneiim coJerern vertatur h qua;ras ? Dico id fieri ex corpufculis plumbeis incerulTam aceto rcfolucis unde ex aceto fuperaffufo ccruflacca: particula: aqux lithargyrii inexiftentesflatim exfimilitudine naturs conHuentes, acetofundunipctence, condenfantur, conflipanturquc , unde colorcm quem naturalicer inficum habent eundem jam conltipata exhibenc.
, : , ,

Quomodo vero

mcdicinaex xrugincgalaminacitrina fulphure, auripigmento & fale aminoniaco , quxin pulvcrem redadaimpaftentur fclle taurino,
,

cinnabari

aut oleo e vitellis ovorum poflea reficcctur, fuper prunis in patinis vcrfctur citra adultionem, ac tandemhoc perado inplumbum fulum proiiciatur obtinebis pluinbum aurco colore fulgens.
,

&

&

:/^/ro

omnia

hujus dcpcndct ex iis ingredientibus, qus uci aureo colore imbuca funt, & infitam au-

Vidimus jam ni fallor luculcnter unde diverfitas illa colorum , ex unius liquoris in aliuin pricipitatione exurgat j jam examinandumpariter efl:
,

tinduram habent , ita facile conHuunt adid , quodnaturaliter appctunt illique adhirent. Hsec noftra funt qui plura defiderat,Iegat
rei fulgoris
.

jaomodo ut ad inftitutum rcvertamur noftrum, vari^ illx colorum dtjfsrentis, in Chymicis operationibns
,

nafcantur ,

& cfuidnamilli
,

fint ff)y^itus

nunc volatiles,
,

]am

figentes

modh unum ab

alicjuofeparantes

(^ ^ao-

tnodo corpitfcula i/lafalina omnibui minera/thus tne-

tandem in unnmpro fimi/ttudine naturAcooantur, experimencis Chymicis oftendamus.


xiflentia
,

Experimenta 'TinnHrarnm^.
I.

c.^i. In hujufmodi icaque experimencis mulci pucanc movencem caufam eire qualicaccm ivipyt{]r/.riv ex potencia macerix, feu ut nonnulli loquuntur , qux ex profundo , latibulifque in corticem afpedum producat colorem. in quo eft aliqua perfedionisnota Sed nos hunc effici dicimus cx prxdorninantibus corporum refolucorum^rfn/VK//.rmetalIuma!iquod rclpicicntibus; qua;que non porcncia, fcd adumaceriis inexiftanc. Hz enim confufa ftipancium elementorum turba uci minimx lacent ita vel fublimatis elementisi
\.

Birel/um

6. c. 2.1. ji.

&

Experimentum. Siaurum oraduaitmhcercve'fic

lis,

& pallidi

procedito. Primo aurum coloris debilis, adjedo tartaro per antimonium funda-

profundo evolutis, conftipata: tandem fenfibus apparent , idque fequenti experimenco


vel
iplia e

comprobamus.
4. Expertjneniurn-. Sume plumbum Indicum quod Caloemum dicitur hoc confunde cuin plumbo cinereo ( quod alii marchaficam vel bifmutum excodum, quidam alba: magnefisE regulum dicunt ) in cochlcari ferreo prunifqueadmoto mox quod prius argcntei crat coloris iii varios co/ores aureum argentcum nigrum , coeruleum viridem purpureum , ad miraculum ufque tranfmutatum vidcbis cujus quidem rei ratio alia non eft communi Chynifi quod Bifmutho micorum opinione,mercurio feracilfimo omncs coiores infint qax tum vel maxime fe confpicicndos
,

tur, cujus vehemencia

tum fordes

&

peregrinae

mifturs comburantur , & tunc color exaicatus fit rubicundior quod fi non fatis eft una opera, adiiciatur fecunda & tertia; Ilegulus conftatus inde redificetur cum plumbo in catino cinereo feu cupella,vel tefta ut vocant , & habebis aurum-, gr aduatutrij quod qusfieris fit autem hoc com;

mode.cum auro
rea;
,

fuperfluitates Mercuriales, fulphu,

&

fimiles inexiftant
,

cumque

variis milhiris

imperfedis metallis vitiatum eft. Si caufam hujus graduationis quarras,Dico aliam non
CiTc
,

fugacibus

&

quam auream rinduram ,qus partim

in anti-

prxbent.

96
enim

Bibliothecx Chemicae Curiofx


&
Non
igiioro

frequenti coftione pribent, ciim ignis efficacia ; tnatcria: ex diffcrencibus mixcorum particuliscompolitx ad fuperficicm extraftsf fuerint bifmuthum
;

quofdam conari

figere cinnabarin

vitriolo per

oftiduum fub calente arena detento, doncc ut plumbum in igne Huattfedhafc non ni(i
iynproprie jixatto dici poteft.

uti varii mifcella fcatct, ita

&

corpulculis

qux

ignediffoluta, ca confluxu deteguntur

fympathico amicorumad ami-

Sed de

hifce affatim in

undc mira illa varietas. Hltmo hiijia operu libro , d^


,

Quidam iic quocjue cum argenco. Si enim cinnabaris duodecim libras cum una arqenti marca confudermt argenti fe_ _
decim
''"'"

ayirie Metallica.

Nihil in Alchymicis operationibus ccltbrius eft, quamoD?/j.v^/<o'zr.f ,qua fol3mctalIainaurum,arsentumque vere;& realiter tranfmutari Alchymiftz
fibi

belles , feu drachmas fibi promittunt, quodimidia pars fit aurum a quo Mercurium fublimatum fc fabricare jafiant , qui f^pe in fubli,

me

adlus

iii

albam

figatur

medicinam. Sed hx

imaginantur

qundnum

ita

fic

exponamus

prscftant^autem id triplici magifierio, falium, oleorum, liquorum.Eft aucemj?.v.jrionihiIaliud ex men-

otiof^ Alchymiftarum oitcntationcs funr , qua: pra:ter cinercs , tc fumum nil aliud poft fe relinquunt.

Videamus modo

quomodo

Paracelfnt fixario,

tealchymiftarum , quam cum tum tJn"entem, & aufert ejus volatilitatem.quod per frequencem reiteiationem fit donec fiat corpus perpetu^ durationis torumqus in igne maneat , juxta illud commune Akhymiftarum:/<^ t;ocorpus rccipic (piri,

aquas fortcs giadarorias olea liquorcs, qua: funr veluti menftrua quxdam , quorum ope metalla figi dicuntur. Sic .Tutem procedit Librode. gradacionibus Renpe ctnnabans arfenid , antimonii ana L i. Salis peir^ l. i.ftUphuri^
inftituat pcr
.,

ncm

latiie fi.vtim

doncc inferius fiat , partes ad homodonec fuperius , & eontra uniformem , & fimiperveniant eeneam naturam larcm ad exemplar auri puri. Hinc tantum in metallis mineralibusque fixandis (ludium, & contcntio: Aliiquidemidpcr aquas fixatorias H per faks cum c^mcntis mirabilibus:
,

d~ fi.vifn voUttile
;

totidem conterantur
ac^uam

mifceaninY
,

&

diftillentHr i/i^

id

eft,

quidam rubHmationibus.reverberacioniburque diucujulmodi funt illi,qiii turnis idem quxfivcrunt


,

argentum vivum
figentes ftyptica

ferrcis canalibus
:

inclufum

igni-

poftmodnm accip^ huiiu a<ju partes duM : alumirns communts a/utnints croci mar. viridis ari^ p^umoft partem i. vtirio/t tis fimtUter panem i. h^c omnia fnnul diflillentw in aquamfortemione violentijfimo.Tandem ad hanc integram acjuam fume capitis morttti 2. partes antimonit viridis (tris , cinnabaris fulphiins partem unam. H(tc A fuu deflilla facibm foritier impellerido in 'Jas recipiens. Deinde in hac aqua clarificatafolve partem

fonem

igne violeniifimo

bus cogere funt conati


,

NonnuIIi ad medicinas
,
,

&
,

adftringentia elegerunt
,
,

cujufmodi funt vitriolum alumcn xrugo crocus marcis. Non dcfuere , qui per ea, qus ignem fuftinent ,volacilia li^^ari rigique poffe fibi imaginati Aint quo cum fuccelTn videamus Fixatioper cinnabarim.C45. .v/)^>-wfn^OT marmore b.trii artificiofi vulgaris trientem contere in
,

partibusflorum itris cfr croci martis , in e* digerantur : (^ tandem in fundoplus anri ^ukrn arti credtbile fit. Ita Paraceljm.
I. citrn I.
,

Quarrcs icaquc undenam hoc aurum in fundo refiduumaffluxerit. Paracelfm id tranfmutationi adfcribit;

Ego vero dico, aurum


,

illud

fi
,

aurea

illa

corpufcula

qua? arfenico

antimonio

fiilphuri

duro addita ajua forti, detnde hoc cucurbit iadttum, acetiim fortelitharfecjuenti oleo imbuzj: E.vtraheper demp:o aceto lithargyri pulveremin ^yrit eflentiam

croco Martis,cinnabari,xrugini priusinextitt-rant, frequcnti diltillatione a corporibus luis refoluta,

& iis
nis

iiinata virtute in

&

confluxiire. Si vero
titacis fuerit.
,

fundum a coeteris fcparata aurum iftiufmodi nobilisquan,

vnro perfunde

vini fpiritufortijfimo

&

denito illmn

Dico
falis

ex

falinis corpuCculis

alumi-

extraheper modum tinUurarurn. Extra^iones coju^ ad olet confiflentiam , <juod oletm cinnahari paulo ante

vitrioli

pem

polt evaporacam
,

humi-

co^uatur mixium adficcitatem idcjue tertio , donec rnat*fijue , (^ novo reaffufo oleo , non edat, in\eda , furnum teria prunis ferventtbus in argenadfixandummetaUum habebtfciue paratum

paratum affundes

tumMxct^fxaAioCinnabaris,'m(\mm\x\tio\pcva., & oleo perdiro dum defperarent de eftedu acl plumbi cociiones converfi xtatem qnoque irrito
,

dicacem auro junSa , & ab eo tincta in unam maflam coaluifle; cujus experimentum facies incupella probatot ia in qua illa denuo feparata ab auro , folum illud aurum , quod didis mineralibus inerat , relinquunt. Sed examinemus alcerum expcrimentum , quo per oleum tinduram expedit.
6.

labore in iis confumpferunt. An non vident nul]am hic folidam ftxationem fperari polTe cum ea
, ?

na
lib.

in

Experimentum. Quo per oleum Antimonii Lufolem verti dicitur. Sic autem operatur PaAntimonti
lib.
2..

racelfpu. 'Rfcipe
fi.
,

ijrkf ercurti fnblimati

tandem cupclli
coftionibus
,

auc cinericio commiira.totque


,

deflillentur

ambo

fimitl igne violentoper

alem-

tandem in id refolvantur , ex quibus coalucrant. Quid au tem ex cinnabari, quod mercurio turget quid ex litharoyro ,quodplumbum calcinatum merico dicere potes fperes non video malfam quidem
diftillationibufque foluta
;
, ;

bicum
fpijja

(y afcendet rubedo cju&dam inflar funguinis

fed heterogeneis matcriis conflatam qua; uti nullo amiciti:r vinculo junguntur, ita facile feparari queunt vclenim hydrargyron figctur, aut

obtinebis

graduat unam^u.ir/ii^ue Lunam tn , qu tingit folem ,hunc pallidumadfupremumgradnrncolorisper manentis adducit.O beatosPharmacopceos :quiex oleo antimonii tam facile argentum in aurum converterepoffint.'Nos fane fxpilTime in noftro pharmacopceio oleum liujufmodi exftibio,& Mercurio
fublimato rubicundum educerc folemus illiufque Sed hujufmodi eftedum nunphialas habemus quam comperire licuit cum id fufum argentum -'"" " '-^ -J ^' , :

&

non?priusfanc dici

nonpotcft,cumnilmagis con-

tro\'cr(umC\\:<Hi3imhydrargyrifixatio.Sipo[ierius,

oleum,&operamperdidilli. Quidnam vero rogo


eftillud, quod metallum in aurum aut argentum figat } Ccrte nil prorsus reperies ad hunc efteiftum

tingat

' quidcm non

nihil

(ed

quod

cupella;

com-

producendum

nifi in
:

cinnabari Mercurium

&

in

milTum mox priftinx albedinis evanefcente tindura und cum priori mole reftituitur. Sed dicent hoc ..J^fagtflerium non ad fcnfum forfan aliqui
,

lithargyrio pluiubum
fpecie^s fint,illx ut in

verum ciim illa heterogenex aurum convertantur.ficri non

literalem

fed
:

myfticum^
fane
id

intelligendum
veriiis

elTe.

Quod
Luns

C\

ita

Ego

in
,

myftico

poreft.PacetitaqueexhocinfcitiaAlchymiftarum.

id

eft

vertiginofi cerebri

quam

in

materiali

Llb.
xero.

I.

Se6t. II.
,

Sut)fe6t.I.
minimum

gj
qiiinque,

materiali fuforii vafis concavo concrcvilTe

di-

ex qui cupella; commifsa ad


Qiixritur hic
,
;

aiit/f.v uncias argenti obtinebis.

7. ExperimtmurrL.. Quo per oleum feu liquorem Luiia in Solem converci dicitur. Fiat oleum ex ^J^IercHriofnbii>nat9,& aquufarti multoties dtfiillao, donec in olenm fnerit conVerfus in lioc olemn Impell^
,

undc argcnti tres unciae ultra eas quas impofueras aceeflerint ? Refpondeo, nun cx tranfmuratione, quam libi falso perfuadenc
uncias
,

Jpirii um a^u.t fortis igne vioUnttjfimo

>

cieinde

imponz^

jLun.im, cr convertetur in Solem granatim; tandetft- opiimum aurum ebticcemento regali cxmcnietur nehitur. Ha:c quidenii facile dicuntur, fed non ita
,

fefeeahabeie comperiuntur. Nihil iraque in hoc aliud nobis exhibec quam accidenta/em quaiidam tinBuram &excrinfecam; qui in cinericio proba;

ta,

quic

prillino colore imbuum relinevanefcente tinduca. Sequuntur raodo tranfmutationes vietallorum^ de quibus uti in pr.cccdentibus unius in aliud

mox argentum
,

ollendimus ,tot concertariones funt

quot

AuSo, ,

rum phantalii

qui

fi

nolTenc

in

quo vera

realis

&

naturalis

rerum tranfmucacio

confifteret

certe

aliud de tranfmutacoria

Chymicorum

arre fenti-

renc. Ego fane pricer nacuram ipfam non puco, arcem ad tranfmutationemnaturalem pertingere quod ut inpolfe , quicquid dicant Alchymillx tripUcem efl: hoc loco telligatur Notandum ,
;
;

tranfmutationem conlidsrari
fola natura novic
,

&

Naturale^nabftrad^ d materia
;

quam
incelli-

gentis.

Alcera

eft

qux

proprie alter.itio dicicur,

&nihil aliud eft.quam mecallicarum, mincraliumc|ue particularum toto per ignem diflToluco exagiratio & ex hac feparatio , qua libertate donata unum quodque ad corpusillim3g>s.fyngeneum, cognatione natura: vicinum conHuic ; quodtamen per tranfmutationem veram unius in alterum fieri dici non poteft ne penetrationem corporum admittere cogamur cum illa Solis & Lun2 fixorumque falium corpufcula incorrupta femper in corpore permaneanc ; atque juxta hanc tranfmucacionis imperfeds fpeciem , omnia huc ufque tradira fieri cenlenda funt. Tertia tranfmu, ,

Alchymifts fed ex argenreorum corpufculorum cupro commixtorum mrefolutione corporum adfui fimilia videlicec argentea confluxu quod noa fieret , fi cupro argentum prius , & quidem copiofum non inextitinet ut proinde nemo putet cuprum aut mcrcurium in argentum converfum clVe, fed corpufcula cuprea , & mercurii adco arde , & tenaciter argenco impofito mixta coiiniuntur , ut nonnifi extremis ignis tormentis feparari valeanr, & hoc idem patet cx alio Experimento : Accipe unam unciam plumbi ,unam ex marchafita ftanni, & I. unc. ex jnercurio qux fimul mixta veluti iii mercuritim fliienrem vulgi folventur, itaut plumbum, & marchafitam in mercurium vera cranfmutatione converfa quifpiam putare poffit. Sed [\ cum examini ftiteris, prorfus fophifticum reperies non verum mercurium Mercurius enim mineralis cucurbiti indirus igne appofito ftatim avolat quod in hac miftura non fit nam unam plumbi unciam & unam pariter marchafitoe unciam cum duabus mercurii quibus mixtum conftabat , recuperabis;mercurJum quidem elapfum in recipiente , plumbo vero , & marchafita in fundo cucurbitx remanentibus. Si vero quidpiam ex rali mafla ciipella; commiira nonnihil auri ,vel argenti fuperfueritjid neutiquam tranfmutationi ,uti Alchymifta: jaftant, tranfcribendum eft ,fed par, ,

&

ticulis

argenteis

quse

plumbo

prius inextite-

rant.

Non dicam hic dc tranfmutatione metallorum imperfeftorum in imperfefta , ciim jam quomodo id fieri poffic alibi dixerimus fed de tranf, ;

mutatione imperfenorum metallorum in perfecia. Inter cstera fane maxime laborarunt Alchymiftae ,
ut

tationis fpecies nihil aliudeft,

quam

wr.wf quse-

verterent

argentum vivum in argentum aurumque conlis adhuc fed utrum id piaeftiterint


,

dam
tum

fintHs
,

poflunt

cum alio , qua; uti nulladi.^iicultate folvi ita quoque nil in arte magna pra:ftare, no-

eft.

Sunt prxterea nonnuUi.qui heterogeneas fpecies


in opere

pofle fomniant.

magnoinunumhomogeneum cranfmutari Verum utifecundum bonx Philo,

fophicE leges penetratio corporum non datur

tamen

fieret

fi

xqualis pondere maffa

iis

quod ( qus im,

illa gratis effifia

pofuerant,componeretur,)ita quoque tranfmutatio eft.Quandocunque ergo ex diveriis mineralibus aurunn, vel argentum educatur, appareatque corpus unum nil ramen id aliud cenferi debec, quam mifcella qusedam ex variis terreftribus,& aqueis materiis commixca, acque adeo arde coiinica , ut ditriculter corpufcula hetcrogenea: naturas ab invicem feparari valeant ; non camen corpus hoc aut pure aurum aut argentum dicendum cft ; cum vehementioris ignis repetitione , tandem corpufcula heterogenea feparaca , folum illud aurum,quod natura produxerat , relinquant; cujus
;
,

pendet,neque dici poteft, quemquam id pra:ftiiilfe, nifi aut abdita quadam impoliura , aut altioris humano intelledus magiftro. Sed jam audio niihi oggannientes Alchymiftas: A compluribus id prsftitum fuifle quod ut monftrent , varias hiltorias adducunt de iis,qui in conlpedu mulcorum aurum puriflimum fecifle dicuntur quare nonnuUas hic fubjungemus. Erat inquiunt , Rotoburgi ad Tubarim fJVionachtti quidam , cujus tamen nomen coufulto non addunt , ne mendacii convincantui ; hunc fuper hydrargiri unciam in crucibulo calefsdam ,pul; ; ,

verem quendam projecide


tus
fit

ferunt,

quo

fatto ftrepi-

exortus , ftatimque argcntum vivum in rubedinem verfum fuilTe, quod ulterius forti igne follicitatum, eliquatumque tandem confluxerit accepta metallicafoliditate, quod & ab aurifabroexa-

minatum aurum optimum reputatum fuerit. Sed quomodo id fadum fitpoftca oftendemus,

rei

damushocexperimentum.

Pemtus Alchymifta in Epiftola ad ^.iibertumZ dick Scoto- Britannu7n quendim uncias4.& ^pJumi

ExpertMenium^. Accipe tres uncias Argenti, 9.unc. Cupri , 9. Mercurii , commixta exponantur igni carbonum per horas 24. Si deinde illud comple)cum prius aqua probelomm , & exficcatum per 7. auc 8. horas igne forti fublimetur , fingulis operationibus fundum vafis bene lavando , & quod xemptumeft, cum fublimato ftratifices , hac opeS.

bi beneficio pulveris rubei minimje quantitatis in

verum, & purum aurum convertilfe. Alius adducit cgoUndxttm teftcm qui Germanum quendam ( Individuum vagum ego verius

interpretor

in

Urbe quadam Venetx

ditionis

racione peratfta totum ia

duram mafram coalcicet

reargencum vivum in verum Scomihi objicientem fert. Audio Libavmm tum quendam Colonis ex plumbo ex fcrro , &
, ,

aurum mutafle

Tom. L

plumbo

pS
,

Bibllotheca^
,
,

Chemicae Curiofae
illudfciunt ^&pyofeUofecit tantutn auri
,

plumbo Roterodami Amftelodami


Argendiii quc e(Ve
,

Fraiicofurti,

utfamefere

Balilej:

aurumfecifle ,pollicicum quomille aureis experimen-

in fexaginca

moriatur, e^ infita ojfcina vixfunt vfa pharmacalia ; undefciatis, quodfuntrneritnwniii, ^nod ars facit au-

tum

jubeatur , fe fafturum. Promitcere magna, ipfo alta facile quifque poteft , fed illa effeau Qiiifpr^eftarc , merito quifpiam dubitare poffec.
,

fi

rum,

& non habetur

mfieffodiatur.

Non dicam hoc

&

loco de auro

Raymmdt

LulH, Arnoldi,3iUt Rnpicijfay

five ut nominis etymon quis tamen ille Scotus docet tenebrio fuerit nefcicur unde ego eum verius unum ex Agyrtarum numero fuiffe fquo,
,

vel ab ipfo /*<?)'<cf//o tanquam fiftitio reprobatcr de hoc enim in pracedentibus fuse egimus. Si itaque hujulmodi hillorias quifpiam fccun-

Tum proprium eft , non uno loco Ikbiles , ne criorbem iTiinis falfi accufentur ,(ed ragabundos per circumcurcrumenas pkbis ad emuncfcndas ftulcx
fare
)

dtim omnes circumftantias curiofius , examinarit , is tandem nil aliud ,

&

;ce//3e5T^&i5

quam

otiofje

plebis figmenta ab Alchyir.iftis data opera ad arti

ex toc locis

urbibufque peragratis

non

in-

congrue conjicio. Penonu ut fua circa tranfm.utationem experitnenta fafta creditu digna probet, A.Vtf':? exaltat,

quem

ait Pragoe

integram argenci
;

vivi

libram in

purilTimum aurum unica rubicundiffimi liquoris Ita mulus muguttula.fe przfence tranfmutaffe

nonnullam audtoritatem conciliandam excogicata reperiet adco ut hujus farina^ homines idem facc^^ videantur , quod Aftrologi , qui ad artis fuE cercitudinem ftabiliendam miros prffdidtionum evenrus narrant. Librum intcgrum hic .ittexere poffem de paradoxis Aftrologorum , veriuspfeudologorum vaciciniis, quxtamcn fi ad Aftrologicx difciplinJE trutinani rede ponderentur non; ,

lum

fricac.

Quod idem prifticille Nicolaum

Ber-

naudiim HogoLand^M teftacur , qui tamen poftea multa djemonis opc concingere fuo periculo fe Ccrte Bernaudum in Libro de didiciffe afferir.

deliramenta cenfeas nullo aftrologico fundamenco nixa , nullo sphorifmo contenta ,


nifi anilia
,

&

Guibenm petTimum hominem & Acheifmo addidum & deteltabilis illius detrinon inl?Hs [wpojloribus Libelli Au6lorem exritiffe
Intericu Alchymi^E
, ,

AUhymia geicaque .Afirologia , nuinx forores fint , quarum prior,uti futurx vi tz ftatum , conditionemque praenunciat , ita al; tcra ad beatitudinem ingentibus divitiarum thcexplicara:
fauris accumuiatatn anxie .Tfpirat
iis

cum

&

congruisteftimoniis comprobat. Vide icaque Leilor qujenam tides hujufmodi nebulonibus ha,

miruin non cit, humani generis hoftein pierumque ad morta,

lium

animoscum fucurorum

notitia follicitos.tum

bendaIVeander in epiftola quadam Paracelfum hydrargyron in aurum convercide Cc prsfente tefta-

^P^ diviciarum avidos inefcandos occulco commcrcio fefeimmifcere. Scd ut jamad infticutumrever-

tamur,

btenim quod tot verbis commendat didus Neander, tocidem Libaviits evertit. P arace lf.fi ts, inquit Chryfopceia ad nihil fere aliud , qmrn ad fu<fuemadmodum ipfe sfendinm proficientibtts confert ^uod camifex fcribit , Paracelfus (ii? yw difctpnUs
tur.
, ,

Dico itaque
ex

fiquandoque exhiftoriisconftcc,
vagi termifabri plcrunque ucuntur) tuin hy-

^/wwquodam^hoc enimindividui

no mendaciorum

irrtr^jyro,tum aliismetallisfuperinjedo,

verum,

&

}pwmx\ anrHm producSum

fuille

coeteri fua im' tjuale fatum , quodam nunc pulvere qui Sunt poflura merentur. mecalla iparfufa , rubro viridi aut , riigro modo Et ut divividentur. convcitere gentes , in aurum pulverem perfuadeant, luculentius tias fuas mundo

21. fibi abfiraxerit

&

dithcultcr his iiibfcripferim, at

, ego quidemhaud illud aurum ex Mer-

curio,aliifque metallis imperfedis per tranfmuta-

& realem , naturalemque cmerfiffe pernego. Si ergo quxras, qua via & ratione id exhitionem veram bicum
tuiffe
;
,

fuerit

illum

fumma jadantia jam

in flumina
,

modo

in

Dico duphci methodo id perfici poprimam primo, fecundam pofteademonilra;

lutumtemere
,

projiciunt fparguntque

ut pulve-

bimus.

rem iljfiufmodi aurifabrum , cujus copia illis nunquam defit veluti flocci facere videantur. Ego
fane pulverem

Qaiexpuhere hydrargyro
,

fuperinjeHo in
,

illudfe tranfmutare oftenc.int

id

aurum verum quidem

hujufmodi

veriiis

ex Mufcerda
Si

quam ex auro confeflum

a;ftimem.

enim qux-

ras,unde tancum fecretum habeant, te Bruxellas in Brabantiam ad nefcio cujus cosnobii confeffionariam fedem relegant, in qua tali, & tali loco fecrefjm reconditum rcperias. Si ultra quiras cur parentes tanto thefauro non direnc ; refponfecretum prodere nolle debunt, fe dum vivunt tot tamuue horrendis chapoft mortem fecrctum
,
,

aurum aifero at fallaciitima aftutia produSum quod ut conftet, proceifum addo ita autcm operantur Notabilemauri copiam in lameJlas aureas minutim confciiTam catino imponunt, huic vel bydrargyrum , vel aquam regiam fuperafiiindunt &
;
:

intra certum temporis fpatium in liquidam fub-

raderibus defcriptum reperiunt, ut nemo tantus OEdipus cfle queat qui id omni humana induftria adhibitaevolvat. Hujus farinx hominem Florenti.-e fuiffe audio, quem vulgo Prete Nero vocabanc, de quo miranarrant ego verius hu jufmodi homines , i\ non folcnni quodam dolo , & aftutiapleno , feu fucofo pulvere aurum exhibuerint, faltem ab eo qui omnis iniquitatis auitor eft , Magiftro didicifle cenfeo. Tarvtftnum aurum coram Magiltratu Vencto feciffe AlFallopius vero tum Medicinar, chymiftae narrant
, :
,

ftantiam exefam , diffolutamque reperiunt, Hoc deinde ciucibulo impofitum igr.i commitrunt , cufua naturafuga. jus efficacia hydrargyron cx fe , ciffimum,uti & plumbum vanas evanefcit in auras,

&

fundonigrafubftanria,quamprobe exficcatam inpclverem nigrum convertunt.quem ad ufum refervant. Si vero viridem pulvcrem defiderant,euni
relifia in

arugini incoquunr,fi rubrum, oleo ancimonii ruberrimo tingunt habent itaque hoc pafto pulverem
:

unum

& cundcm
,

nigro, viridi

&

rubro colorc

imbutum quemin

feparatis vafisrefervanr.

Cum
Primo

itaque artis fpecimen exhibere volunt; quidemmira qazd&m afiutia pulverem tanti
,

tum ChymisE cximius Dodor


de
fofTilibus ita defcribit
:

de eo

in tratiatu
,

ponderis in fundo

Tarvtfinus, inquit

ille

quancum auro producendo fufficit Chymici quod crucibulum vocant, ad tegendum pulverem,hydrargyro,aut alio quovis
vafis

Fhzrmacopola anrwn prAfente Senatu Veneto fecifik^ dicitur ; ego autem dico , ijiuod ^uemadmoditm litfit Senaiores iUos
,

ita ^Hoi^He pttnicus efi

f(^ fua Sraclna

deinde igne fuppofito fuperaffundunt metallum una mixtum hydrargyro follium flatu in fufionem deducunt quo perafto , difti pulveris minimatn
metallo
,
;

Lib.i.
minimam
qiiaiititatem
,

Sc6i.
,

II.

Subre(a.i.
quoque
hic nullam

vel per fe

vel per alios,

99
veram
,

leparencur, ira

ne dccipere videantiir

injiciunc

vis hydrargyro evanefcente in

hoc pafto piiJfundum abiens rcli:

& rcalcm

quo

pulveri a(Vociab!Cur mellea;

jam liquefafto
,

transforiiiacioncm admitterc po^fumus. Hoc iDfum fecretum poftea etiam reperi paucis imminucis

reliquo metallo fupernatante fcparato


in(i:ar

in

deinde fundo
,

apud Paracelfum^ : qui tamen id tanquam ingciis arcanum ne p.uefiat , senigmatis etiam , morc impo
iroribus foIir6,invoIvit.

coniiflencise
,

liquamcn

reperiunt;

quod aqua abUitum


fplendidiffimum
,

tandem pulciierrimum

&

Novi
co,
ei,
qiii

purilTjmumque aiiruTi , omnium fuciignarorum admiratione pro admixti pulveris

& cgo Principem.cujusfama; confulto parcommercio, cum uno ex iis ciniflonibus,qui


,

pondere reperiunt.
Hifce addo hirtoriam , quam patTim ad artis veritatem comprobandam plerique Alchymilt^ allegant,quam ex Arabum Alchymiftarum Schola

hujus farini' magifteria promiccunt, inito ; magnani

Utopia quam in Galbaqua ne veftigium quidem hujus Urbis tum a prifcis , tum a modernis temporibiis in Geographia .gypti memoria apparet ) con-

deproHiptam

veriiis in
(

nia Ui be .^.gypti

in

Vcnilfe aiunt hominem quendam qutndam( hoc enim individui vaad aurifabrum gi termino Alchymiftar dum miros Artis efi-eSus
tigilFe

cenfeo.

experimentum verum & rcalc coremunerationem pollicitus erat. Hic aureos montes jaditans , mare in aurum tranfmutare geftiebat. Ad opus itaque fic progreffus. Crucibulo imponitur certa Mercurii duarum videlicet uiiciarum quantitas cui additur non nifi granum quoddam pulveru rubn adinftar prsecipitati, quod elixir rubrum vocabat, tranfmutativa vi, qua pollebar ,mirum in modum conimendatum j
fi

artis liix

ram

fe

fumcret

hifcc infupcr affundebat ccrcamquantitacc;!; liqu.iris aurei coloris in phiala quadain vi:rea , quem

deprxdicare volunc , cumprimisutuntur ) portantem duos fcyphos argenteos quos fibi fundi ac
,

tenebac

liquefieri jubebat; queis eliqnatis

alccr

prcmens
in cruci-

fulvereyn

quendam
,

viridem

dum adhuc

fupra Mercurium fundcret, Sciat veftra Cclfitudo, hunc e(lc magnar artis ingreirum , quo pulvis cum Mercurio
;

S*.

dum eum
:

Principi dicebat

argento fuperinjecit ; & poft ingenrem tum fumum, tum ftrepitum excitacum paulo poft argentum in purirtimum aurum converfum reperit. Aurifaber ad tantum fpedaculum attonitus, &pulveris faciendi defiderio percitus hofpitem ea, qua fieri poterat fubmilTTone rogabat uc arcanum fibicam admirandum revelarec, quod haud argre prxftitit. Ha:c Hiftoria narratur in Arabico libro de SuHs Lmx, Conarejfn , fecrecumque fequenci proceflii d mz ex Arabico in Latinum converfo , docet , uci fequitur.

bulo flueret

perfede pcnetiatur Siquidcm fine hoc pulvis , & MercuriLis fibi invicem commifceri non pollcnt: & deinde coopcrto crucibulo cum cerca quadam cc;

ra rubra atque igne


,

fiib

crucibulo pofico

&

folli-

bus agitato igne ftatim cera mercurio m.ifta ia fumum abiit & projeda deinde intra canalem materia, aurum nobilirtimum, ftupente, Principe eduxit.

&

attonito

&

Mirarus autem fum.fraudem non advertilTc Principem, uti poftea ipfe expericntia do6tus advertit:
Qiiid enim facilius eft
,

quam aurum
,

in

aquam

re-

folvere, uti Spagyriftis notuni eft

EXPERIMENTUM.
yfccipe diUi piilveris ex auro confeUi

mam par-

ex croco rnarti', <tre aditjio fde arnmoniaco e partem : dijfolvatur fal ammoniaciim, cjprobt tribus antediUis ingredientihus id commifce^, deinde commixta ponito tntra citcurbitain O" igne len,
,

tem

&

& aurum , & argcntum in aquam quoad colorem fimilem & talis fuic aqna impoftoris cui ad fucum tegendum granum forfan ex
; ,

qui acpmfortibm refolvunt , auro,

fingnits itnam

aut latere fumptum, cxrimonias ergo,ur maprxftitifle crederetur , appofuit aqua vero aurea hifce fuperafPufa , & liqiiefada, mercurio exfpirante aurum id , quod fub aqu-i; for,

arena

gnum quidpiam

to

vel ad folem
,

vel ad ignem cinerum digere in tan,

tum
fint
,

donec omnia bene conteinperata

^ incorporata
cum collo collum unam

humido confumpto congelata fneritjnde di^ltm pitlverem facies , cjUe/n refer^vahis ad


tifum.

^ ciim materia
Hoc
,

mainfuderat , reddidit. Arque hxc funt Alchymiftarummiracula digna non catena aurca,qu3lcm a Principe prarmii loco acccperat, fed quam carni,

pera.U.0

accipe vas ventricofiirn

firiUo

intra <juod

ptimbum

& intra
&

fices fimilibus dare folent fune aureo. Tanta eft hujufmodi nebulonum audacia, uc etiamfuis nugis, & frapdulentis artibus mentes Principum demen,

laminarn aurearn/ubtilem ,five fupra orificium aureum denarium pones , tta ut foluti plumhi vaporern hauriat.

tare

non erubcfcant.
,
,
,

Deinde nccipefupra diUam laminam verfando qt reVerfando fupra diiitm ijaporem , hoe paBo lamina ita fragilis fiet , ut digitis in pulverem conteri pojfic. Atque hic eft pulvis argencum in aurum commutans. JEs uftum,quod arcanum ingredicur, ica prxparari debet t/^ fimiit modo pidveriz.atum acjua fimpUci vel muria toties lava donec prorfus ficcurn fuerit , er ex hoe fic puherem. Ecce fecretum Ara, : , ,

Tales func , qui jaSitant ex Mercurio Lunam fixam quam poftea rebus quibuldam ringunt qui

multipliciexamini cupella: rcfifiunt

uri

luntnon-

nuUx
vix

tindura:

qua; quantalibet
,

fufionc repetira,

tamen

fcparari poflint

adeoque argentumad
,
;

18. carattas

graduanc , ob fpiricuum mineralium qui in aquis fortibus nidulantur , vehementiam


,

adeo enim metallis pcrfettis fibi fympathicis adhirefcunr cam pertinaciter aggkuinantur, ut non
nifiingentibusignium tormentis repeticis vicibus feparentur. Audivi nonnullos, qui certo certius artem fe tenere ja6iitabant,& ftpius fefe experimenco artis vericacem comperiile ;quo minus tamen votis fuis pociti fint , fuam vel inadvercentiam , vel

bum

tibi paucis

manifeftacum,

Quod quidem

ex-

perimencum certum ell, fed tamen fimile illi, quod per additionem conficiunt aurum enim in fac competenti quanticate fumptum , atque ex didis fpeciebus , croci Martis , & seris ufti prjcparatum,
;

falc

quoque ammoniaco

rite

expurgatum

ac tan-

omirnonem

dem fupra argentum fufum

tindura fua , qux diQis fpeciebus copiofa inexilHt, non folum argentum inaurumtingit,fedetiam molem,& augmen,illud

alicujus circunftanrise , aut fimilis rei neceffarii prircndunt ; confulcius fane pro inad-

vertcntia ignorantiam, pro omilTione falfam d.iinnatse artis promillionem fateri poterant
,

&

dcbe-

tum non exiguum

men

illa

confert uti talonga Cupells, aut Cincricii tormenta fuilli


;

commixtum

bant.

Qiiam vero
iis

periculofum

fit

fidem
2

habere
-'^r-

ftinere

nequeunt

quin tandem in id

quod

erant,

qui tanci

momenci negotium cujufmodi


I

Tom.

I.

rr

loo
ter

Bibliothecae
,

Chemicae Curiofas
derepente divites
fadi , ne fifco a legibus conltituto portionem cedere cogerentur , hanc

Chryfopoeticam dicimus , inconfulta veritate rei te.nerario aufu per Pfeudochymicos attentare aggrediuutur. Addam hic hiitoriam meo

&

artem
,

temporc tranlaftam , ex qua , quid dc Arte ma patebit. Complura jam lagna fentire poffis buncur luftra ^queis ingens fama rumorque orbem pervafit Augullidimum Ferdinandnih III. CafarenL. , jam tandem a tot fxculis attentatum , neque hucufque obtentum Magnx Artis Aurifer^
,

felici fuccellu adepuim efTe,per fapientes artis tilios (veriusdicam Pfcudochymialtros)

arcanum
qui

profe^Ti dicuntur , qua exigua pulveris portione hydrargyro , cacterifque metallis adjeda metalla in aurum convertcre fe polTc, ad auni divitias aliunde acquificas hac aftucia obvclandas oltentarint. Pleiium fane aleas exercitium, quod multi aureis & pacibulis & laqueis luerunt uci de Bragndino , Scoto fimilibufo,ue fupra adduttis legitur. Quam autem facile fit , hac fraudulentia
, ;

imperitis
quis

&

auri cupidis
;

hominibus imponcre,

& ad conteflandam

veritatem

complura va-

riis infigiiita

hieroglyphicis
infciipta

fynibolis aurea nu-

mifmata Ccfari
artis

ad perennem repertx
luci plaufu incredibili
,

memoriam publics
non

verius

credibili, tradiderunt.

Egofanetunc
,

temporis Chymia: lludio intentus de (parfo rumore flupefadus , mirabac ,illud arcanum quod faltem ad(i non prorfus aSauutTBi' paulo aute ingehumano & perplexum difficile modun ,
,

nio impervium deteftum fuiiVe

efle
,

demonftraram

jam primo
:

Crfarique communicatum Verum dubius & anceps ad veritatem rei propius perdifcendam ab ipfo AupuftiiTimo Csefare , con fidcnter , tanquam munificentirnmo ftudiorum

concipere non pollunt, quo modo exigua niort pulveris portione intra exiguum temporis fpatium metallicis corponbus fuperinje6ta , ftatim aurum prodeat Unde ftupore & extafi invafi , dum de occulta fraudis induitria ne quidcm fufpicari licct , folum quod fa(9um eft mirantur unde fama vulgaca , cum a pcritioribus interrogantibus , ea proponuntur dubia ,que nonnullam impolturam olere poflunt ea ftatim non (ine indignatione rejiciunt , nil de rationibus audire volunt , imo decies & centies

non videt

dum

meorum
,

Mecsenate veridicam rela'ionis actefta; ,

contraponunt , Ego oculis meis vidi ; cgo inprafentia talium, & talium,tali modo tali orticinafadumobfervavi pulverem manibus meis propriisfic jubente artifice, injeci aurum proillud
,
,

datis itaque abftionem quirendam cenfui pro tempore que mora litteris ad R. P. Gans Csfari a Confcffionibus inftantibus precibus ab ut ab Imperatore mco nomine eo contendens
, ,

dudtum aurifabris examinandum dedimus . & omnibus examinibus adhibitis, illud probum,pu-

rum

quam fuppliciter , tranfadse per duas folummodo particulas rei ventatem , ne dedignaretur didus exquirere noft-) vel (V.i Pater , poftulationis meas curiolitatem fine mora & tempore opportuno exhibuit Csfari ; queis ledis Cocfar profuse ridere coepit , & deinde Paquan humillime
,

&

multo excellentius reperimus. Alii , vulgari vero de tam memorabili eventu certiores facH idcncidem clamant Ego audivi ab iis , qui praej

tri

paucis
,

fe

verbis P. Kirkeri poftulationi fatis-

fadurum dixit , hoc fequenti Verborum tenore. Verba funt Imperatoris Experimentum ^nod i>L.
:

noJ}ra pmfentia de artis rnan arcano fieri jujjirtiw, curiofum qiiidem fnijje jfed t^uod Imperatoriam Majejlatem tocupleture pojjet miniine invenimu*; imo , ne
,

tertiam ^ttidem expenfarum partem , (juibtts experimentuw fMum ftterat , recuperare non valuijfe hifce^
eonflare voluimus.

Ecce dignam ab Augulto ore Casfaris atteftaex qua patet quam luculentidime ditionem fiam magns Artis Chry/opragmatiam^ , tantum abeft , veram finceram & legitimam fuifTe ut po: ,
,

tius vel

&

ex hoc capite eam fophifticam , fpuriam, nuUius utilitatis , & emolumenti , imo valde
cenfere
,

manibufque tractaverunt & in hunc ufque diem apud talem , & talem di&i pulveris portio ad pcrpetuam rei memoriam confervatur ,ut fi quid velint, haberent , quo vcritatem experirentur , & jam ipfo faSo nonnulli cjus rei periculum cum delideraro evencu fecerunt ut proinde de artis veritate dubitare nemo debeat qui de arte veri(!ima nullam fidem habent, e numero fapientum exterminentur. Atque hoc pado mendacia mendaciis concatcnantur , qu^ non folum in publicam famam di(perf guntur , fcd & libris fummo ReipublicjE damno, &aIiorum animos hac lucrofa novitace pelliciendos , committuntur , vel jxiw -f J^T^oiSoA]? ultra id quod podint augentur ut proinde ridiculam illam tinEluram auri m infinicum multiplicativam , originem fuam non aliunde , quim ex hifce traxiffe cenfeam ; ifque folus nefcire poterit , qui experientia doftus quid natura po^Tit , quid non poffit , novir, multiplicefque hujufmodi adfi-audes, & dolos
fentes fucrunt
,
, ; :

&

damnofam
da cenfui

debeamus

qux

hic

apponcn-

proclivium nebulonum induftrias perlpcftas ha-

ut ftulta Chymicaftrorum promiffio , cundis approbatione Csfarea manifefta fiat. Sed

jam ad rem.
Atque hic eft impoftorum modus , quo fimplices mortalium animos fafcinare folent. Exquo colligitur. Si quis ditioris fortunx impoftor ad lOD. aut 200. aut etiam looo. libras auri in pulverem reduceret ( quod nonnulli ad nomen ex hac arte fi<3itia immortale flbi comparandum fecilFe leguntur ) illi haud dubie ubique locorum hujufmodi falfa artis miracula omnium ftupore, & admiratione exiguo temporis fpatio fine tot, tantifue concoftionibus , fublimationibufque , multorumque menfuim fermentacionibus ,patrare Quod utinam non feciffent hi quos polTent jam recenfuimus, cum citeris majorum gentium
, : ,

Nemo itaque impofterum dicat Ego vidj ego audivi ego manibus aitis veritatem contreftavi cum idem iis quod agyrtis , circulatoribus contingere folet,accidat qui dum ventrem fe perbet.
;
,

bufones devorare nummos plumbeos, cupreos,ferreofque annulos repentina tranfmutatione in auruni convcrtere fimulantjtanto circumfufam plebem ftupore replent , ut negare minime polfe videantur , quod tanta evidencia dernonftratum fuerat. Res Uibricse fenfus funt , ac
fodere
,

ferpentes

&

dici vix potefl

quam

facile

ii

non dicam plebem

doftos ac fapientes fafcinenc, ut id, quod non eft.ex corrupta tamen phantafia,id vere e(fe fibi perluadeant prarfertim fi a pericis, ftudiofifque fraudum architedis fimilidolofa: artis induftria demonftrentur. Sed hacc de primo punfto
,

imperiram

fed

&

Diis , in pr^cedemthus pa(Tim indigitatis. Rurfum fuerunc nonnuUi , qui invenco ia agro chefauro

dida fufficiant. Progrediamur itaque zdfecundum fupra propofi-

cum

Li&.
tum
aiirr

I.

Sed.
,

II.

Subfea.
,

I.

lor

conficiendi moduin. Alchymifta; vero


iii

qui

tranfmucandis in Solem , & fi (incere procedunt incumbuni: meraliis


fine fraude
, , ;

Lunam
,

>

quiddi, fed nonpiirutr, & obryzum fed mixtum, ^ fophifticnm producunc. Appoaamus nonnulla experimenca. Non agam hfc de Auro pet '-"c/. Experimcntutn. Lapidem conhciendo quod Philofophicum vocanc iftiufrnodi enim verum abltra6:i inteileSus figmentum.ob rationes in pr^cedentibM poficas elfe dicimus V fcd de auri augmenco, quod per additio,

ex oleo paulo ante pripar.nto affundc ad cminentiam digiti deinde hoc cucurbita: humili impofitumabftrahetoties, donec olcum antimo* nio pcrfede uniatur & habcbis pidvcrem , quera rnbrtm leoncm voc^iit. Accipe itaque cx Mtrcurio hxam Lutiam in Lamellas tenucs tunde Cx hafilli
j ;

&

ce

m tigillo ftcatificaveri*,
, ,

horas rehqucns

ac in coemcnto per 24. tunc habebis argentim in aurum

puriOimmum non tamen nifi colore exaltatum. 12. Experimentum. Aurum debilis coloris exaU
tare.

cum parce, cxfurgic. Hoc itaqiic pado, ope cinnabans , & hydrargy& Lunam faciunt. Accipe optimi auri ri Solem partem prius per Mercurium crudum in calcem renem,
ve! part^-m
,

ana

Accipe Mercurii fublimaci, & cinnabaaris Jotones , Antimonii unum lotonem ; Sc bis tantum aceti , cui aruginis tantiiium quantum duobus digitis capere potes commifceas; , paulatim indancur olJi fcparatoria five retorts,
2.

hac alembico impofita fequentem paulo poft A^mrn fuperaffunde dcinde odona cohobahoc peracSo , aurum folutum ia tione abftrahe alembicum afcendens phlegma fuum ablfrahit uf.que ad denfitarem qui quidem iufufus fpiritus ab auro folvi nequit , nili per oleum ejus , quod fupra priparacam Cinnabarim affundatur , ica uc parum fupra emineat ; deinde coagulare finas boquxfiracis beneficio redudam, & habebis
;

dudam

&

deinde accipe 'pCinnabarispartem, quam imbibas liquore:pau16 ante elicito, liquoremque denuo retortx^vi-:
;

exibit

Jiquor

vifu

piiicher

tres commiffum a cinnabari abftrahc

poftea

alembico HermcEis ..figillo munito iuditum p^'; 12. dics in arena coagalari fiuas & hzbthh pulve. rem. Quo perado accipisaurum pallidum , & im,

mnm

turn.
(iAijna.

perfedicoloris, vel Lunae fiSci 8. lotones , five 4. uncias fupra quas ex pulvere prjcparato 6. drachmas fufioni cxpones , habebifque exaltatum ad
,

calcinato per
fic
j.

Mercurium auro

fuperafJib.

fmdenda
Arfenici

prseparatur.

Sume
,

falis nitri i^
,

lib-

asris viridis 8.

lotones

feu femi-

eum gradum quo major defiderari non poteft. Quod idem fiet abfque puJvere hoc pado. Extenfas in lamellas tenues argentum vel aurum pone
,
,
,

uncias, ramcntorum ferri

feu chalybis

unam

lib.

in oleo

, ,

feu

retort<E inditum diftilletur in ex hac aqua affunde Mercurio fublimato otto locones , abftrahe bis , & torum in aquam folvetur Lunse fixandi opportunam. Sume iterum ex vitriolo fublimatum fulphur & fiac ftratificatio ut Chymice loquamur fupra 4. lotones , vel quod idem eit , femiuncias , Luni fixa: & 2. lotones fulphuris , deinde fenfim evaporare permittas fulphure redificato junge quater tancum vicri Saturni & dum in fufione elt , ei calcinatam Lunam infundas, bifque fuiminatum impone perio. dies, in aquam jam prxparacam , & habebis argemum fixum cum mediocri auro non puro quidem , fed

totum complexum

guletur

&

iiquorem fupradidum antcquam coatenui caJori , ut fupra 24. horis expone

aquam

ufque

dum
,

videas

oJcum parum

ebuJIitione

com-

moveri

& habes quifitum.


ut njideamus

SupereH jam

an Aiirum

Chy-

micum

fit licitum.

C A

UT

I.

Vtrum Aurum Chymicum


tandem ratione faclum
vcndi Pojft?

quacumqui_j
pro njero

licite

Sophiftico.
ic.
1'-

Experimemujn.
sris viridis
,

Mercurium
,

fixare.
;

loconem

five arrugiais

Sume unum lo-

PRopono
dam
duxi.

hoc loco Quarftionemj qUamrtiajorl

tonem mercurii crudi quod viridi jeri impaftatum fublimetur in cucurbita rerrea vitriata tam diu donec ^s viride cum mercurio uniatur & habebis fixum. Rurfum accipe totum complexum quod in marmore prius minutiffimc tritum impones retortse per ignem fortem diftillandum, & quod nondum fixum eft, ab .-ere viridi recedit
,

jure Jurifconfulti fibi vendicant ; ne tamefi quicquam omififle videamur , eam non omitcen,\;'
^.Yv

Hanc Quiftionem de auro Chymico antequatft ordiamur Notandum primo , quadruplicem artem hoc loco confiderari poITe. Prima eft Ars Adetallurgtca, qu ex minera auri , & argcnti fingu:

hocaccipe

&

reduc per fequencem ^orew in pu,


,

quod fequenci plumbo in tigillum pofitum abftrahatur & manebunt ex una drachma
Mercurii cres drachmaeargenti auro gravidi. Fluor ita fic. Sume urinam , quam in lapidem

ram Venerem

purum ab inspuro , heterogenea ab homogeneis, feparat reliquum ignis ope in purumaurum ,& argentum decoquit , dequo artifilari artificio
:

cio in MecaJIurgia

feu arte metaliica

ampliHime

aftum

eft

&

uti hscc ars


,

concoques,& fpiricum avolare permictes


ter tantum
ris uti
II.

una cum tartaro accipies

&

ex qua operabe,

necefiaria elt

ut fine

tantopere humano gcneri ea ob fummum metallorum

ufum

nulia

Imperiorum, Regnorum,& humana:

paulo ante

didum

fuic.

Experitnentum.

Ex Mercurio

vulgi

Lunam

faftam in aurum convertere. Primo fiat aqua regia ex vitriolo , fale nitro , ana una lib. deinde jcris viridis , & falis armoniaci ana 4. lotones;

negotiationis adminiftratio confiftere portit , ita quoque tantum abeft , ut a legibus illicita cenfeatur, ut potius eam omni Jaude dignam veluti humani commercii itabilimentum, cenfeant Jurifcon-'

fulti.

ramentorum ferri i lib. qux omnia commixta &minutimcontrica igne forti refolve in aquam & hanc aquam alembico impofitam calore bal:

Altera Chryfipoeia dicitur, qua Alchymiftse per tranfmutationem veram , & realem unius metalJi in aliud, non folum in aurum naturale ,fed& eo
excellentius fe convertere poffe gloriantur fi verum eflet, certe iJIud aurum vendere,
:

nei leniter abftrahe ufque in olei confiftentiam; deinde ex antimonio crudo quantum volueris,

Quod

& diftraTertia,

Tom.

herc fine uIJo fcrupulo poflent.


I

I.

T02
Tertia
;
,

Blbliothecae
,

Chemicse Curiofas
to

nonnolU tArt Spa^yrica dicicur qua metallis. variis Cbvmici aurum verum & naturak arfenico marim'arqenco cupro, feao pUimbo,
,
.

faUo mandaverint, vel ad hoc fcienter'


i
uft

dum

iAfierett

fucientibns ininiflravcrint

aut fcienter vei auro,vel

aroente

fuerint vendendo,

vetdando

infoltttktn

ve-

fingulari arce chafuis ^limilibufqiie commistum , per tr riparumque feparaiiE , ex atenis fluminum lamcll in & fccetnunt, qHentiaignis tormeata naturale au tale purunfiinempc,

rum

tanit

ponaeru anrurt

'Vei

argenttim

panA

norntne

inferre coganturin publicurn pattpertbus erogandhtnjf

quanii Alchy/nitnm exiflat

circa tjuod eos alicjuo prdm

fandunc

acque

&

diclornm inodortnrt legitirne confliterit deii^uij]e,faiten* tibus nihtlomtnHs aurum , vel argenturn AkhyrnitHm t,

'^'^Ouarto^eft^IurificUtm illud , quo parte cmn parte Partem cum rrHHirmnem . five parttm addirionem , per
.

Alchymift*
,

uti vocant,

dare aurarnaugmentare eique debicam tmauram eft , una dieicuf generis duplicis acquc norunc
;

autipfoiUtfr^rniintHr,fcicnterHuml;t^^,perfetMinfm^^^ nota. re^ferfs. Quodfe ad fr^mam poenam pecu^ niifriarn e.xfolvendam deltnquentinm ipjoritm fncultate&
non Jufficiant , peterit difcreiirnoderatio judifis pcenata hanc in aliam , pnta carcerts , <nel alin?n , \uxiei ^ua^

Collybifltca

alccra Sophiftica : de aeicacionesinter jurifconfultos,

qua varis' tunc

iHatem

negotii

perfonarum differentiam

aitoJtjH^
verh^

Nos iin^iilarum propolitarum partuim dubia tum Canonicos tunc tjer Canones, tum Civiles, expediemus ubi prius de Extravagante edita a
,

attendendo circntnftantiM comrnutar^,

lllos

^i tn tant,i ignoranttam tnfeltcttatis prontpennt

nedum nurmios
fontemnarit
lent
attro
,

Joanne XXH. Pont.Max. nonnulla prsmiferimus. Joannes XXII. Gallus , patria Cadmxenlis ex Provincia Aquicanias anno 1316. ad Pontificacum
ConlHtutiOrfies Clememis V. prarquas ipfc publicavic deceiroris ,mulcasqiioque de CaJJanc^s ZenfiUnns quas ZKtravaimtes vocac, in Extraub.eres Commentarios edidic.. Inter alias

ut , Jed naturaiiii juris pr<icepta artis excedant metas , legumqtie i/io-'


<vendant
, ,

interdiiki
,

fcienter videlicet

adttlteri>iam

e:d

eveftos

pra:"cef

&

(^ argento Alchymico cndendo , vel fundendoj cudi , feufundi faciendo monetam , hac animadverftone percelli jtibemus , ut ipforumhona deferantur carceri
ipftfue perpetuo ftnt infarnes.-EtJi C/ericifuerini delin-

quenies, ipftultra pr<ediclai panas priventur heneficiis


habiiis

Vaeances una quoquc habetur

qux intitulatur d(L.> omnes illos,qui condemnac Cnmh:ef4fi: Inqua Artem miris dant operamaro conficiendo
,
:

ttjodis

exagicat. Sed uc

miilca paucis ampleftar

dictam Exrr.ivaga!ite!n-, , ia qua de Alchymix faliicaccadduhncufque nos quicquid ximus,Apoftoiicaauthoricate conttrmatum repe^
fubjungani" hic
ries.

prorfus reddantur inhahiles ad hahenda. , "~- eft n -^'^ ..,a;...,:^ 3..., j_ _ Hjec confticucio foannts XXII. P.M. dequa mira fparguncur. Alchymifta fingunt , Pontificern Alchymis ftudiofifTimum cum ad Arcis ma^ns opiis pcrtingcre non poflet , ex defperacione hanc tam rigidam confi;icucionem condiditie. Cerre-

&

wa,

Platina in ejus vita poit

piamapudeum

morccm ingencem auri coinvenramreferc, quodfi verumeft,

EX T

R A V A G A N
De
Cfirnine
falfi.

ifiiufmodi

artis beneficio

TOANNES
Pr.efatio

XXII. ...PONT.
in

MAX.

camen auri theraurum minime Chymicae comparatum fuifle credendum eft quod camen Alchymilia' pcr fas,& ncfas convincere volunc.Ponciticemque hanc conll:icucionem ea de caufa ne quifquam pra.'ter eum ad arcis arca,

num

ExtraVagantemj.

iAlchymU hic prohibencur & puniuntiir Autum facientes & fieriprocurantes .quoniam tantum de vcro auro , & argento debenc inferre in
,

pLiblicum
iPalfo
,

uc pauperibus erogetur

adiiltenno pofuerunc. Culcaces non fuificianc , pocna per judicis difcretionem in aliam commucabicur , & infames fiunt.

&

quancum de Ecfi eorum fa,

pertingcrecex invidia condidilfe. Quidquid fic ego de Vicario Chrifli talia fufpicari nolim Unde fi Pldiin<t credendum eft, ego hunc auri Thcfaurum, uci paulo ante diximus, Artis magni beneticio miniuie comparacum fuiffe, puco CLim vrl ipfemec eam in lua Extravagante ap.erris verbis damnet Sed cx variis colle^
,

dtaneis, five reditibus, f^ve cx auro propria induftria, aut etiam dono , in pcculium acquitito ,

Ec fifiacClerici , bencficiis habicis privancnr,& ad habcnda inhabiles efficiuncur. Vide ExtravaProdiens,Sc gantem ejtitdem foann. qux incipic
:

ell fub eod,tit.

coUocaca.

thefaurum fupradiSum eXcrevilFe veriiimilius efle judico i ctim Pontilicibus media nunquam ad fimilia procuranda detinr. Incidi non icaprideni in Librum Gallica Lingna confcriprum L' A R T cni Titulus cfl
,
;

EXTRAVAG ANTIS TENOR.


Spondcnt quxi non exhibent
thymifl^ jpanter
fi/eam inciduni,
,

TRANSMUTATOIRE DU
XXII.

PAPE JEAN
,

diviii.is

paiiperes

Al-

cjui

quam

fe faptentes e.MifitmanL,, info'haitd diihie httfecerunt^

Nam
,

modo, aurum verum&naturaledi(5tusPontifcx infuo l^alacio Avenioncnfi fieri curaveric. Sic autem incipit Or
In

DE CE NOM.

quo

.-igicurde

&

ratione ,qua m.igna- artis beneficio

JM

artis
,

AlchymicE alterutrtim fe
fus. ignoranti& confcii
,

profeflures ludijieos qiiifupra ipfos


;

ccmmence
ouvrer
roolez.
er^

le

livre d'Alchyr/iie cjue


,

le
il

Pape

Jcari fit

cant

cum