PROPERTY OF

THE REGISTRAR'S OFHCE
WMIVERSITY OF TORONTO

SCRIPTORUM CLASSICORUM
BIBLIOTHECA OXONIENSIS

OXONII
E

TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO
LONDINI ET NOVI EBORACI APUD HUMPHREDUM MILFORD

T.

MACCI PLAVTI
COMOEDIAE

RECOGNOVIT
BREVIQVE ADNOTATIONE CRITICA INSTRVXIT

W. M. LINDSAY
IN

VNIVERSITATE ANDREANA LITTERARVM HVMANIORVM PROFESSOR

TOMVS
AMPHITRVO
CAPTIVI

I

ASINARIA

AVLVLARIA
CISTELLARIA

BACCHIDES
CVRCVLIO

CASINA

EPIDICVS

MENAECHMI

MERCATOR

OXONII
E TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO

OXONU
Excudebat Joannes Johnson

A rchitypographus

academicus

FIRST PUBLISHED' I904

REPRINTED igiO, 1923, I929, I936 PRINTED IN GREAT BRITAIN

:

PRAEFATIO
Ivssvs a Delegatis Preli Clarendoniani textum fabularum

Plautinarum edendum curare ab optimo codicum testimonio

quam proxime remotum, orthographia quantum fieri posset eadem et adnotatione quam brevissima instructum, hanc mihi legem statui ut in consensu (AP) Ambrosiani codicis (A) cum Palatina quam vocant recensione (P) optimum illud testimonium quaererem, a quo nunquam fere discederem, nisi mihi persuasissem in eundem errorem et hunc et illum
scribam
illud

incidisse.

In adnotatione
ut,

autem conscribenda
recensionis
le-

mihi proposui

siquam

alterutrius
vel

ctionem aut siquam vel scribarum
coniecturam veri

doctorum virorum similem reiecissem, ea in ima paginae

margine locum haberet.

Nec vero necesse habui omnium

codicum, ne praecipuorum quidem, qui adhuc recensionem Palatinam exhibent singulas enumerare lectiones ; eo enim
provecta est eorum codicum investigatio ut
libris

cum

archetypis

potius qui perierunt

quam cum

ipsis qui extant sit

agendum. Quos quidem archetypos libros per octo fabulas priores (Amph. Asin. Aul. Capt. Curc. Cas. Cist. Epid.) his
siglis

denotavi
,

PE

librum unde derivati sunt

E

(cod.

Ambrosianus

I

257 inf., saec. xii exeuntis, qui continet omnes octo) ; V (cod. Leidensis Vossianus 30, saec. xii ineuntis, qui continet easdem, omissis Amph., Asin., Aul. 1-189, Epid. 245-fin.X

Q

necnon duo e depravato exemplari (P J ) descripti codices ',/ (cod. Londinensis musei Britannici Reg. 15 C XI, saec. xii ineuntis, qui continet omnes octo), O (fragmentum Otto1

Etiam correctiones (V 2 )

in codice
iii

V

ex hoc fonte provenerunt.

a

2

PRAEFATIO
bonianum Vaticanum
Capt. 400-555);
misc. Lat. 687, saec. xi
1 ,

qui continet

modo memoratus (P E ) et (cod. codicum, momenti prima pars duorum maioris Asin., Aul, Amph., xi-xi continet qui Vaticani 3870, saec.

P BD

,

unde

derivati sunt et liber

D

1

,

Capt. 1-503
Palatini

cum duodecim

fabulis posterioribus),

B

(cod.

16 12, saec. x^-xi', qui continet octo fabulas priores
posterioribus).

cum duodecim
duodecim

Per ceteras autem
:

fabulas,

posteriores quas vocant, denotavi siglis

P CD P BC
(/
>CD
)

,

bergensis 16 13, saec.
fabulas) et codicis
,

librum unde descripti sunt C (cod. Palatinus Heidel1 continet omnes duodecim x'-xi', qui

D pars altera

;

librum unde descripti sunt et liber
et codicis

modo memoratus
siglo

B pars altera. Cum
lectiones

autem

P

soleant
se

viri

docti

eas

denotare

quae, collatis

inter

perpensisque
Palatinae
religio
nisi

singulis

codicibus,

verissimum
iudicantur,

recensionis

exemplum praebere fuit eo siglo non aliter
l

mihi quoque
nil

uti.
l

Itaque plerumque

siglum

J"

(aut,

si

A

deest,

cod:) appositum reperies,

cum

id egerim ut nil nisi

optimum testimonium

recensionis

Palatinae (P) contra

testimonium Ambrosiani palimpsesti

(A) opponerem: Nequis tamen mihi id obiciat quod contra verum librum (A) imaginem quandam libri opposuerim. Nam per plerasque fabulas credo siglo P verum librum
indicari, illud
iii-v

Teutonicum ex codice (P A ) perantiquo
et

(saec.

fortasse)

scriptura
(saec.

quam vocant
viii-x)

rustica capitali

confecto

descriptum

archetypum 2
;

ex

quo

omnes supra memorati codices emanaverunt

per eas tamen

Nuper phototypice expressus Leidae. 3 Librum eum cuius auxilio lectiones codicis B correctae sunt (Z? ) quoties ab eo discrepavemnt et codicis P BD parentem fuisse suspicor arcbetypum igitur illud Teutonicum et priorem codicis P BC partem
1
2
;

nihil aliud fuisse

quam ipsum hoc volumen
et cuius

cuius pars prior esset fons

correctionum (B3 )

pars altera esset codex
iv

F BC

.

PRAEFATIO
fabulas vel potius fabularum partes (Bacch. 35-80, 570-650,

810-900, Pers., Poen., Pseud. 730-fin., Rud. init.-79o)
quibus lectiones deperditi codicis Turnebi
in bibliotheca
(

in

T) nuper repertae

Bodleiana praesto sunt antiquius testimonium

huius recensionis habemus,
ceteris

nam
fit

ex consensu codicis T^cum
(P*)

codicibus lectiones
;

ipsius illius proarchetypi

indagare possumus
fabulis

unde

ut siglo

P (vel

'

cod.') in his

non modo archetypi (unde

BCDEVJO

et

corre-

ctiones

B

3

)

sed etiam proarchetypi (unde etiam T) lectiones

denotentur.
Siquis

autem
(ap.

pleniorem

lectionum

et

coniecturarum
sive

narrationem
paravit

requirit,

ad maiores editiones,
Berolini,

eam quam

Leo

Weidmann.,

1895-6) sive eam

quam
rum

Goetz, Loewe, Schoell (ap. Teubner., Lipsiae, 1881-

Hac enim in adnotatione neque scaena(quorum sane maxima pars perantiqua vix esse potest) neque personarum notis (quae in codice A evanuerunt, in ceteris saepe temere sunt dispositae) neque versuum lyricorum (nisi in AT) divisionibus neque discrepantiis iis
94), se convertat.
titulis
'

levioribus

quae ad orthographiam solam spectant,(ut oppinor
ecquis,

pro opinor, etquis pro

philopolemeus pro Philopolemus)

locum dedi. Neque Plautinas apud grammaticos citationes omnes recipere potui, sed tantummodo eas quae aliquid
novi et pretiosi adferre videbantur
2
.

1

bus

'e. g.

Scaenarum divisiones et tituli quam saepe plus incommodi legentiMen. V. iii, iv) quam commodi afferant exposuit Leo {Plaut.

Forsch. 14«.), qui in editione sua textum per actus singulos continuum Quod quidem in hac editione libenter fecissem nisi mihi exhibuit.
alia libri
2

Cavendum sane

forma praescripta esset. est ne temerariis apud grammaticos citationibus
Nihilominus vellem,
si

nimia fides tribuatur.

licuisset, plures

earum

quae simul codices nostrcs et huius editionis textum confirmant admittere nam consensus grammatici alicuius cum alterutra recensione fere tantum auctoritatis habet quantum consensus duarum recensionum (AP) neque sine gravi causa contemni debet (e. g. Men. 98^.
;

v

PRAEFATIO
Quod
vero
iussus

sum

iuvenum

studiosorum

causa

orthographiam exaequare, placuit per omnes fabulas ortho-

graphiam eam, quam ex optimo testimonio codicum in posterioribus fabulis expiscari possumus, etiam per ceteras
fabulas continuare.
fortasse melior est
scriptorio
'

Ea enim quam per

ratio in

huiusmodi editione
Itaque
scripsi

octo priores exaequatam in
sequi.

nescioquo medii aevi
quoi, opsccro, optineo,
;

semper caussa,
mitiimus),

maxumus, optumus
varietas

(sed

similia

sicubi

autem

orthographiae

apparuit, ut in aio et aiio, quoius (genetivo casu) et quoiius,

aut codicum scripturam secutus

sum

(aio Capt.

710, aiio

Cas. 71) aut arripui occasionem lectoribus consulendi et variScito etate orthographica prosodicam varietatem designavi.
igitur scriptura usitata quoius

usitatam genetivi prosodiam
;

2

quoiius trochaicam porro immutatum mutatum significare, inmutatum non mutatum.' Formas tamen aut nimis incognitas (v. g. quomqueneiscam pro conquiniscam Cist. 657) aut ambiguas (v. g. quom praepositionem,

exprimi, scriptura
'

'

'

quit et nequit pro quid et nequid, perierat pro pei{i)erat, ei

pro

i

longa in

ei imperativo, aureis acc. plur., deicere)

malui

aut tacitus abicere aut, siquae dignae quae memorarentur
videbantur, e textu in adnotationem relegare
;

modi editione plus

valere

visum
:1

est

lectorum

nam in huiuscommodum

quam
vatio.

severa aut constantia

aut traditae scripturae consermetri explicationem

Verborum etiam divisionem ad
si

conformavi, ut
x

quidem

4

et siquidem, tu

quidem

et tuquidem,

Cf. ad Asin. 589, 593.

Vestigia antiquitatis raro in hac parte nisi

per inscitiam servata, ut

illud

quo

iusserat (Capt. 887)

pro quoins

erat,

cum
'

corrector

ille

(B 3 ) antiquae orthographiae

incuriosus esset.

2 Seu monosyllabicam 'quoius' seu bibrevem 'qu5yus.' Nam grammatici certant et adhuc sub iudice lis est.' s3 Vaco semper scripsi, sed in Cas. 527 non potui non scribere vocent Fac habeant linguam tuae aedes. Quid^ita? Quom ueniam, uocent. 4 Disiunctam scripturam, utpote magis usitatam, servavi sicubi
:

dubitatio extare videbatur.

vi

PRAEFATIO
me quidem et mequidem. Necnon per huiusmodi scripturas metrum facilius cognitu reddidi eru' noster pro eriis noster,
:
'

tud dominus pro tuos dominus, nemfl et perq' pro nempe
pe7-que monosyllabice pronuntiatis
2
;

et

et apicibus

supra positis

metrum

indicavi quoties
:

obscurum

erat, ut in

hoc versu
lubens

(Rud. 459) Voluptatem inesse tantam.
(ubi apice significavi
incipere),

Ut hanc

traxi

!

versum ab anapaesto, non ab iambo nam altera syllaba eiusmodi vocabulorum 3 in
.

cotidiano sermone

modo
;

longa (votuptatem)
aut in versu hianti
4

modo
,

brevis

(vo/iiptatem) audiri solita

ut Cas.

724
ego

(anap. octonar.)

:

Bone

uir,

salue.

Fateor.

Quid

fit"?

Tu

amas,

essurio et

sitio.

His subsidiis ad metrum intellegendum adiutus facile patieris, lector benevole, me in hac editione metricum quem
vocant ictum non continuo apicum usu indicavisse.
Nolui
versu

1

Commodius
(Capt. 163)
:

illud

quidem interdum quam

verius.

Nam

in

tali

opus Tiirdetanis,
ratione extitisse?
2

opiist Ficedulensibus

quis affirmareaudebit prioris et posterioris disyllabi prosodiam diversa

Quis versum Capt. 826 a spondeo incipere ? Servavi tamen usitatam scripturam in audin pro aitdisne et ante consonantem ac pro atque, nec pro neque, similibus. Verbum scripsi
in (pro isne),
3

praepositionem m.

tamen vel nunquam vel raro diversitas pronuntiationis audiebavoluptas tnea, enim tur, non erat cur apices adhiberem, ut in his Philippus {aureus). ivero), saiin (tutus), volo scire, apiid {temphtm Quemadmodum enim in Martialis temporibus smaragdus brevem alteram syllabam in cotidiano sermone habebat, sic in Plautino aevo Philippus, quae breviatio sine dubio ex primae syllabae accentu (<t fidpay So^, 4>iA(ir7roy) orta Illud etiam monendum me, sicubi est. dubitatio extitit aut extare posse visa, plerumque apices apponere
Si
:

,

noluisse, v.g. in

Amph.

949. qui
|

quidem versus me iudice

sic

scandi

euocate huc Sosiam (cf. Cas. 78r et 786^ 4 De hiatu Plautino ut nulla alia de re valde dissentiunt docti. Nam in versu supra dicto quamvis omnes priorem hiatum agnoscant. non

debet

:

ego

Istiic

curabo.

vii

;

'

PRAEFATIO
enim aliam ac Graecis comoediis speciem Latinis imponere simul mihi persuasum habui illos apices in causa fuisse cur x plurimi docti perperam de ictu metrico Plautino sentirent. Eo autem minus dubitavi molestos illos apices ab hac
editione abicere neque nisi ad salebras (non dico corruptelas) in textu indicandas
2

adhibere, quia per amplissima
fine

Schemata Metrorum in utriusque voluminis
satis lucide

addita

metra

difficiliora

expedivisse mihi videbar.
attulit

Illud magis

dubitationem

quonam

iure

novae

editioni fabularum Plautinarum locum vindicarem.

Nam

tamen omnes posteriorem.
Phil.'

Equidem quid sentiam
Scito igitur

plenealibi ('Journ.

27,

200)

exposui.

me

in textu

huius editionis

apicibus appositis hiatum meo iudicio legitimum significare, linea autem recta hiatum aut omnino falsum aut suspectum. Etiam hac in re continuam et disiunctam verborum scripturam ad varietatem proso-

dicam adhibui
it

;

v.g. circumit (vel tircuit) habet tres syllabas, tircutn

duas,

introeo
ita

hominis,
(et

me

nimirum

quattuor, intro eo tres. In locutionibus flagitium di ament, similibus, quae semper in versibus Plautinis in sermone eius aevi cotidiano) hiatum exhibent, non
;

nec magis in erat cur apices adhiberem acrostichis in quibus hiatus in usu est.

semper Plautini

sunt, et hiatus et alia sunt fortasse toleranda (cf. ad Cas. prol. 23, Cist. arg. 10, Amph. arg. ibi saepe adhibuerim ubi in reliqua I 7), unde fit ut in prologis apicem

Argumentis quae dicuntur Etiam in prologis, qui non quae Plautus ipse detrectasset

fabula linea
1

illa

recta adhibita esset.
!)

Sunt enim hodie (credite posteri

qui serio affirment tantam

vim

fuisse ictus metrici ut in versu Plautino (non

tamen

in cotidiano aevi

sermone) potuerit 'amica' ex amica fieri (Stich. 700), 'abire' ex abirc (Trin. 983), venire ex veriire (Truc. 504), duSbus ex dearum,' duorum ex dedrum,' duobus (Cas. 1011, Mil. 290, deorum, dedrum, duorum (Mil. 736, Pseud. 5), eamus ex edmus (Men. 387), 'diebus' ex diebus (Poen. 1207). Pudet plura proferre. Ubicumque enim syllaba brevis in versu Plautino apparet, credere videntur Plautum potuisse eam syllabam sub ictu metrico ponere (sic enim loqui solent) ut sequens syllaba ex longa fieret brevis. Vide ea quae scripsi alibi (Berl. Phil. Woch. 22, 842) de hac
Plautini
'

'

'

'

'

'

'

'

'

'

'

pros6dia
2

quam

perodit Musa, inampena, perhorrida,

inutili.

Unde

etiam hoc

commodum habes ut
viii

coniecturae virorum doctorum in

quo spectent adnotatione memoratae.
facile intellegas

PRAEFATIO
quamvis nullus annus, ne mensis quidem, hoc tempore
praeterire possit quin novi aliquid his studiis conferatur et

lectiones codicis Turnebi nuper repertae

mirum quantum

de proarchetypo Palatinae recensionis docuerint, tamen editiones Teubneriana et Weidmanniana non eiusmodi sunt
ut facilem

locum

tertiae relinquant.

Re

igitur diu perspecta

placuit denique ut in hac editione Palaeographiam arces-

serem

Philologiae
in
libello

adiutricem,

praesertim

cum haud

ita

pridem
millan,

Londinii edito ('Introduction to Latin

Textual Emendation, based on the Text of Plautus,' Mac1896) usitatas in codicibus Plautinis corruptelas
et

congessissem

earum causas enarrassem

;

visumque
'

est

hac ratione fortasse textus Plautini emendationem nonnihil

provectum
codicibus
. .

iri.

Optimum enim
aura, afx.apTa.vcLv, et

illud

Cobeti

:

est

in

quaedam peccandi
Tci.

velut constantia solentque

to. atiro. 7rcpt

quo quis plura de genere

hoc aut ipse reppererit aut ab aliquo reperta in promptu habeat, eo ad verum inveniendum accedit paratior.' Utinam
mehercule vel omnes vel pleraeque scriptorum antiquorum
editiones

plenius
fieri

suum quaeque socium libellum haberent, in quo quam intra paucarum praefationis paginarum spatium
quot
et quales scripturae

potest enarraretur quas vicissitudines ea scripta experta

essent,
sent,

formas identidem induisaut scribis

quantas a monasticis

aut correctoribus
;

seu consilio seu casu mutationes accepissent
ni fallor, et certius corruptelae

facilius

enim,
aliis

emendarentur.
Plautinus

Sed de

scriptoribus

alii

editores

viderint.

sane textus

tam simplicem tamque cognitu facilem viam secutus est ut et possimus et debeamus semper ob oculos ponere quibus
erroribus
correctores,
l
.

quibus

scribae
liceat

identidem maxime
scribam nescioquem

obnoxii fuerint

Verbi gratia
iteratio

mihi hic semel monere,

ne in adnotatione
1

nimia

sit,

Quos errores in libello meo sic disposui ut in capite primo eos tractaverim qui ex prava emendatione orti sunt in cap. II ex trans;

ix

PRAEFATIO
Palatinae recensionis solitum esse formas amatust, amatast
ita

mutare ut verus ordo saepenumero
nostra

sit

turbatus

(v. g.

Cas.

domo est P; Cas. 878 puditumst 620 nostrast domoj unde liquebit nullam est P) umquam puditum umquam]
;

fidem Palatinae recensioni contra auctoritatem Ambrosiani

dandam in Cist. 120 et similibus. Neque ii lectores qui in w. 556, 567 Trinummi fabulae scribam Palatinum bis in eundem errorem lapsum deprehenderunt (dixisti pro dixti) dubitabunt eum eiusdem erroris in v. 602 condemnare et
versum
sic refingere
:

quomodo
filium ?

tu istuc, Stasime, dixti (dixisti P), n6strum erilem

Sed de hac ratione emendandi alibi ('Journ. Phil.' 26, 290) Hic satis est profiteri me Palaeographiae arbitrio dixi saepenumero reliquisse optionem inter magnam illam coniecturarum turbam quam in editione Teubneriana maiori
1
.

reperies, ita ut ei lectioni inter pares

facillime ex

usitatis

scribarum nostrorum erroribus

palmam dederim quae eam quae
potuerit
2
.

in codicibus apparet
positionibus, in III

formam accipere

ex omissionibus, in IV ex additamentis, in V° ex confusis inter se similibus vocabulis, in VI ex formis litterarum, ex formis. abbreviationum vel compendiorum scripturae. in VII Ouod quidem eorum causa dico qui rem palaeographicam longius Nam in adnotatione identidem citavi hanc vel illam persequi nolunt. particulam huius vel illius capitis velut ad Aul. 659 intro] 'hinc intro numeri intra uncinos inclusi spectant ad capitis quarti cod. ;iv. 3) tertiam particulam, ubi narratur scribas solitos esse vocabulum in
; '

exemplari praepropere legere, perperam describere, tum cognito statim errore vocabulum perperam descriptum relinquere, recte descriptum iuxta ponere. Siquis igitur totam rem explicari vult, ad
libellum se convertat
si noluerit has quisquilias persequi, satis erit cognoscere errorem ex prava vocabuli adiectione ortum. 1 [Post haec scripta nunc addo me in libello (' Ancient Editions of Plautus' Parker., Oxon., 1903) mox prodituro plenius totam rem
;

tractavisse et de

plurimorum locorum (quorum index
in

in fine libelli

est) lectionibus disputasse.]
2

Siqua igitur libelH mei

adnotatione citatio supervacanea primo

x

'

PRAEFATIO
Quod
vero ad codicum lectiones attinet, adhibui
aliis

maximam

partem copias ab

congestas,

Studemundi apographum,
Ipse

Lindskogii opusculum de correctionibus Codicis Veteris (B),

Teubnerianae

editionis

apparatum.

tamen

locos

plurimos, de quibus dubitavi, in omnibus codicibus (praeter

A)

inspexi.

Multa etiam

et utilia praesertim

de correctioni-

bus (B 3 ) Codicis Veteris
perscrutando consumpsit
igitur

me

amicissime docuit

FERDIEi

NANDVS NOVGARETVS,
hic
illic

qui plures dies in eo codice
aliquis
alius

quam

horas.

dissentienti aut

de Lindskogii aut de meo
habui.
Gratias etiam

ipsius iudicio

nunquam non fidem

ago et debeo custodibus harum bibliothecarum, Leidensis, Ambrosianae, Vaticanae, propter operam gratissimam non
semel

modo

mihi praebitam.
est,

Denique, quod gravissimum
benevole, ut versus Plautinos
recitari

monitum
recites

te velim, lector

ita
'

quemadmodum
praesertim

debent,
facias.

ne suavitatis

numerorum innumerorum
ut litteras,

iacturam

Curandum
Latine

igitur

vocales, vere et

enunties,

assonatione fere Celtica gaudeat,
septenar.)
:

cum Plautus non raro ut in Amph. 1042 (troch.

iam ad regem recta me ducam resque ut facta est eloquar. Illud etiam semper animadvertendum quam bene quadret Plautinorum versuum rhythmus ad rhythmum illum cotidiani sermonis, qui per varietatem sonorum effici solet, dum alia
summissiore, alia altiore voce enuntiamus.
sententia et notissima et verissima
est,

Scilicet Ritschelii

in versibus nostri

poetae

'

cum

quantitatis severitate

summam

accentus 1 ob-

aspectu videbitur, crede

me

quasi

argumentum proferre cur lectionem

quae
1

in textu est aliis coniecturis praetulerim.

Nescire profecto nonnulli videntur accentum Latinum aeque ac

Graecum (ne de aliis dicam) non semper eundem in eodem vocabulo manere sed variari secundum partes quas id vocabulum in sentcntia
agat.

Quemadmodum enim Graecae
xi

praepositionis

irpus

non semper

;

PRAEFATIO
servationem, quoad
fieri

posset conciliatam esse

'

;

itaque

ictum

quem

vocant metricum plerumque in ea vocabula
:

quae e/^ao-iv habent incidere, ut in Men. 1076 tu erus es, tu seruom quaere, tii salueto, tii uale
in Asin.

772 abs ted accipiat,
:

tibi

propinet, tu bibas

1
.

pronominum non solum ex ictu metrico sed etiam ex ipsis formis haud scio an cognoscenda sit, ita ut inter mi et mihi, ei et ei, huic et huic, eius (huius, quoius) et eiius (huiius, quoiius) easdem variae significationis subtilitates quae sunt inter varias in linguis Romanicis pronominum
Porro diversa
vis

formas elucere credamus

;

fortasse etiam inter citius loquendi

genus, opust, etc, et lentius, opus est;
sit

quamvis fatendum

medii aevi scribas eiusmodi rerum
dedisse.

maximam partem
credas Plautini aevi

pessum
sermoni

Velim tamen mecum
versus

cotidiano

Plautinos

tanquam

imaginem

resonare.

W. M. Lindsay.
Dabam
Andrcapoli,

MCMIII

idem accentus manet,
accentus variatur,
v. g.

v. g.

npos

p.e,

irpos

voKiv, sic

apud me, apud timplum.

Latinae apud Neque solum

quoties aut per se ipsae ip-cpaaiv habent
aut ante aliam
1

Graecae voces encliticae sed etiam Latinae accentum accipere solent (v. g. non ego sed tu fecisti)

vocem encliticam

stant (v. g. ego illum vidi).

Etiam tum ubi non potuit Plautus ictum metricum cum accentu conciliare, credo vocem eam quae 'iucpaoiv habet propria prosodia Ut enim in Men. 389 tibi, quod et in sententia enotari solere. accentum et in versu ictum metricum habet, etiam hiatu quem vocant
prosodico distinguitur
sic
:

tibi

|

et parasitb tuo,
:

credo

in

Rud. 540 versum ab anapaesto non ab iambo incepisse
tibi
|

auscultaui,

tii

promittebas mihi,
:

et \n Asin. 781

deam similiter disyllabice enuntiatum esse deam inuocet sibi quamj.ubebit propitiam, deum nullum.
|

ADDENDA ET CORRIGENDA
IN

ADNOTATIONE CRITICA
alveari typographico in adnotatione aut plura hic indicavi quae in adnotatione aut

Occasionem nactus, dum novum examen ex emittitur, pauca in fabulis ipsis, aliquot
correxi aut addidi; corrigenda videntur aut addenda.

W. M.
Anno mcmx,
Amph.
ex Universitate Andreana.~\
displicet

Lindsay.

55 pro

leg.

displicel ;

sed

cf.

Radford (Trans.

Amer.

Phil. Ass. 35, 47)

96 add. Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 52) 146 post Ritsclil add. (cf ad Most. 901) 167 add. 167 w/mage 180 add. uerna] cf. Class. Rev. 19, ioq 209 add. 209 cf. Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 65) X 1 LEG. 234 PRO J 276 post iambicus add. (sed cf. Wcssner ad loc.) add. vel mage ante multo 301 309 add. quisque ho, huc Ahlberg Procelcusm.'' p. 82 male 315 add. pessumumst (Ital.) Facinus n. f. malam

D
:

D

'

;

d.

m. Lindsttom
,

'

Comm.

Plaut.'

1

321 add. :fort. (ei), ei 507 post Bothe add. Sjbgren (' Fut. im Alttai.' p. 214) 537 add. (neglegens citatio ?) 565 add. 565 w/ludificare l 571 add. 571 rogas me (cum J ) Seyffert, Morris (' Sentence

add. 768 vcl istanc add. mirumst nimis Guietus post Lachmann add. <ut) in Hey (' Festschr. hist.phil. Vereins d. Univ. Munchen'') 856 add. mis (cum intus estj Amatucci (v. 3) 892 add. 892 cf Thulin de coni. p. 8 990 add. 990 vcl mage Frag. 1 post cruciatum codd. add. mact. exuo mast. ahquot exito, mast. L. Mueller codd.. unde mact. 1040 post Gruierus add. (cf Sjogren 'Fut. im Altlat.' p. 82^ 104 1 add. ludificauit tuetur Sjogren (' Fut. im Altlat. p. 165)
:

574 595 638 675 768 828 838

Question ', p. 65) leg. Hic homo Luchs (usitatus ordo) add. velmage (etiam 596) leg. mei delcvi (iv. 3)

vel

opino

ante me add.

vel

mage

:

;

'

xiii

' ,

T.

MACCI PLAVTI
,

1060 post Redslob add.
p. 122)

sed

cf.

Sjbgren

{'

Fut.

im

Altlat.'

1107 add. 11077/f/mage 1135 add. 1135 us. Al. Leo
Asin.

(*

Forsckungen'

',

/>.

322)

51 post amat Lorem add. , sed cf. Gaffiot {' Sttbjonctif de Subordination' , p. 191) 85 leg. tua (suom) Mueller{Rhein. Mus. 54, 383) 100 leg. 100 Aut r. ia. in me. u. ma. Havet {Rev. Phil. 28,
136) {malim u. in me. ma.) 109 add. 109 ecce] deice Havtt {Rev. Phil. 29, 183^ 119 add. ii9w/mage I ii add. Sc. ii Arg.] Diabolvs Havct (Rev. Phil. 29, 94) 168 add. quod tuetur Gaffiot ( Subjonctif de Subordination p.8) 244 add. 244 vel ni (cf. Havet, Rev. Phil. 29, 191) post auspicii cod. add. auspicium pici Havet {Rev. Phil. 263
'

,

:

2 9,
:

J 93)

=

275 add. op. tu li. Fleckeisen {<f. ad Men. 525) 366 del. promissam cod. : sed cf Gaffiot (' Subjonctif de Subordination 395 add.
,

'

405 435

P- 153^ pro (cf 403) leg. {cf 403 ; ad Mil. 897 pro ille sit cod. (i 7. 2) leg. ille {i. e. ill'?) sit cod. quod tuetur (?) Thulin ' de couiunct. ', p. 43
)

(i 7.

2),

506 540 599 632 689 699 782 814

add. 506 pietatem Mueller{'Nom.,Akk. im Lat.',p. ly, add. 540 ouipilio Seyffert
LZG.fort. uidelicet interd.

post add. add. add. add. 827 add. 835 add. 941 add.

Camerarius add. (cf 689 zWmage
speras Mtteller
{'

Class. Rev. 19, 109)
p. 121)

Nachtrdge'

,

782 vel mage
obicias sttspectum (cf

Exon

iu

Hcrmath.

13,

129)

827 w/ted
, ,
:

sed cf. Leo anal. Plaut. 1, 7 sed vide Sjbgren (' Fttt. int Altlat.' p. 240 Specht de imnto particula, p. 25

i

tu

Aul.

s

65 ante sitne add. velu\\ u. 157 add. 157 dare del. Havet, uam Iegibu' quam displicet 315 add. scd cf. Sjbgren part. cop. p. 6r 317 leg. deplorabundus {quod testatur) uenit Nonius 509: plorabundus deuenit cod..favente allitteratione 363 add. 363 intus uisam Leo (?) add. 390 (cf Hcckmann, Indog. Forsch. 18, 313) 392 add. : vix hercule. 405 post testatur) add. {cf Sjbgrett Fut. im AlitaC p. 7) 432 post Gocts add (cum uolo) Rro mea cod. corr. Camerarius leg. mean Canterarius mea cod. 445 add. 445 iamiam Harius : iam cod. (uti) te Goets
; ' : :

xiv

ADDENDA ET CORRIGENDA
et (v. 563") curio ad Kovpiaioav et Kovpiwv acntissime refert Prcscott \Class. Phil. 2, 335) 570 add. vix hercule 643 pro Langen leg. Lattgen, Sjogren (' Fnt. im Altlat.'

562 add. curiosam

p. 200)

606 add. 696 sequar Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 23) quod iuetur Gaffiot (' Subjomtif de Subordina718 add.
,

tion

',

p. 61)
'

Journ. Thulin de coniunct.', p. 160 802 add. sequar Sjogren (' Fut. im Altlal.' p. 23) 810 add. 810 vel mage 811 add. ,fort. recte (<f. Bosschcr de Curc. p. 30)
791 LEG. 791
Phil. 26, 289^, sed
cf.
'

Quom Boihe immo qum, antiqua forma,

Bacch.

Fragmenta v

ADD.fori.

s.

lactest

1.

s.

x pro Mercerus

leg. Mercerus, Seyffert

xiv DEL.fort. te conseuit 22 leg. 22 anii cod. [i. e. -nos). Cf Berl. Phil. Woch. 28,
895.

37 ante mihi add. vel mage 41 add. Sjogrcn (' Fut. im Altlat.' p. 117) 60 add. 60 et suspectum cf. Niemoeller de ipse p. 53, Hodgman (Class. Rev. 17, 298) 97-98 add. 97-98 Bacchidi continuat ltal.
,
;

.

et

idem,

99 add. 99

Pi. at

.

.

.

sine

Ilal.

123 add. put. codd. Pauli Fest. 217 M., quod tuetur Buecheler (Rhein.

146 add.

:

i

tu

Mus. 35, 530) horsum Scyffert, Sjogren

('

Fut.

im

Altlat.'

p. 200)

156 add. i56w/mage 205 add. vix proxume

;

cf

Fleckmann (Indog. Forsch.

18.

3 r 4). 211 add. vix hercule 266 add. non] vuOov Skutsck 278 del. : domum cod. . Trin. 841) 298 add. 298 eo del. Mucller (iv. 3") 310 add. 310 tanta Havet (cf. ad Men. 680) 332 add. , Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 113) 369 add. sed cf Gaffiot (' Subjonctif de Subordination
.
. ;

',

p.82) 412 add. 412 vel ted (cf. ad Men. 1022) Goetz leg. Pistocleri] optumus 453 pro vix Pist. marg. inculcata) Niemeyer (Liter. Centralbl.
.
.

.

(gloss.

1905,

P- 35 2 )

463 del. malum cod. (\. 3") 472 ante esse add. fort. (hic ?) unde, nam ubi ea miil. placet 478 pro auscultantem in gremio A leg. auscultantem A
:

in gr. 0.

P

496 add.

cf.

Sjbgren

('

Fut.

im

Alllat.' p. 236, p. 241)

XV

:

T.

MACCI PLAVTI
Phil.

518 ante tum add. blandiri om. P: fieri Havet (Rev. nihilo vix ferendum 28, 140)
add. fort. plur'
(*'.

530
551
581

602 T 615 ante inam. add. sim postque B 1 (sum) imposque Skutsch (Be>l. Phil. Woch. 17, 1166) (anap.) 624 add. 624 miser homo B l ut vid. (cf Cas. 303) add. 67370/-/'. quoniam (iam) (troch.) 673 738 add. vix hercule 760 add. sed cf Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 76) 797 ante agit. add. naue (gn.) Schoell 810 add. 810-900 praesto cst T 902 ante uel add. vix hercule 922 add. fort. recte 925 add. 925 vcl Atrides (ita P) 932 ante senex add. ( Priamus) prius Schoell, nam 939 add. (ut) habuit Pylades. 965 pro expuli cod. leg. expuli cod., vix recte 1069 POST Scaliger add. (cf ad Mil. 897) 1080 pro sed Acid. et cod. leg. et enim vix Plautinum at enim Pareus sed enim Acidalius (vix Plnutinum) 1097 post (Rhein. Mtts. 54, 384) add. sed cf. Kane (' Case
.
:

plure) pro (meo) omne Ritschl leg. (meo) omne Ritschl (omne.) omne Havet (Rev. Phil. 28, 142) post inconciliare cod. add. (quod tuetur Morris Amer Journ. Phil. 18, 16 r) ante ecquis add. hau scis Schoell pro cui tu . . ut vid.) leg. cui tu] scutum
e.
:

,

,

:

:

:

,

Time ', p. 9) 1105 add. w/aerumnai' (acaial.), nam aerumn(ae)
. . .

Forms

displicet

1106 add. O Ph. Spcngel (acatal.) 1164 add. (cf ad Merc. 330) 1171* add. Lindskog de condicionalibus, p. 16 1209 ante ante add. ageremus Goet?, Schoell
,

Capt.

69 add. 69-70 fort. mi, eo Quia 86 pro Schoell leg. Redslob 104 leg. n. i. e. sp. Bothe fort. non ulla e. (v\\, p. 99) nullae sunt (st) Havet (' Melanges Boissier', p. 256)
:

(cf
:

ad

Trin. 1098)

v

123 add. praedices Havet 201 add. oc. multum irascitis Vollmer (Sitzber. Bayer. Akad. 1909) 418 add. 418 tu add. Fleckeisen 468 leg. 468 ita Pylades (iv. 3) 558 add. ego dcl. Bothe 603 add. 603 vel sic distingue uis. procul tamen au. 797 pro icero leg. icero (eic-) 801 add. Sjogren (' Fut. im AlMat.' p. 171) 845 add. inc. aed. Schoell
,

— —

ADDENDA ET CORRIGENDA
tu te Nipperdey 856 add. leg. ill 1014 pro ill
: . .

.

C\s.

32 ante deiph. add. vel
Graeci)
:

'

sortientes

'

{interpretatio vocabuli

132 add. vel festram 230 add. 230 vel ess' 242 leg. 242 vix troch. octonar.
paestice discr. Skittsch

q.

t.

u. o.

Geppert

ana-

262 272 335 378 407 427 485
731

add.

Melanges Nicole p. 228) (cf. Havet pro Morris leg. Geppert, Morris pro (pro sies m. ?) leg. (cf. v. 334)
'
'
,
:

814 826 838 975
Cist.

add. qui i. proprius Sonnenschein (Class. Rev. 20, 439) add. 407 vel sic distingue ille rusum add. 427 sic] sim Bierma ante hic add. vel huc add. 731 vel med add. 814 Ch.] cf. Class. Rev. 19, 110 post (om. mala) add. male malae mala Seyffert add. quod tuetur Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 46) post Lambinus add. Leo anal. Plaut. i, 13

A

:

,

,

3 add. aperiuisti Exon (Class. Rev. 20, 33 et 35) 13 post Camerarius add. Sjogren ( Fut. im Altlat.' p. 53) 88 add. n. p. imminuitmeam mi a. q. Havet (Rev. Phil.
l
,

:

p. est et am. eum d. Woch. 16, 285) 297 post Studemund add. (cf. Leo anal. Plaut. 1, 35) 457 add. uolupest Leo uslupisi cod. 458-9 add. 458 9 quamquam cod. 510 add. nam edepol snspectum 515 add. 515 an Opis? 577 add. Ahlberg de proceleusm., app. 20 616 add. 616 quam alteram d. d. Havet (Rev. Phil. 31,

3 1 99) 132 add. Ditas leclionesfuisse, am.
,

credtt

Seyffert (Berl. Phil.

:

,

,

103),

nam uxorem
:

duxit displicet

650 ante ibo add. cf Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 1601 trai. Seyffert 70 i a add. 707 add. 707 reuortar Sjdgren (' Fut. im Altlat.' p. 8), cundum morem Plautinum 715 post Ital., add. Seyffcrt (Stud. Plaut. p. 30), 721 add. 721 w/istanc 734 add. sed cf. Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 111) 762 add. sed cf Sjdgren (' Fut. im Altlat.' p. 235)
, ,

se-

Curc.

10 add. opera opus cong. Havet (Rev. Phil. 31, 265) 39-40 add. 39-40 Havet (Rev. Phil. 31, 271) sic distinguit Ph. 1. h. s. aedes Pa. m. i. e. Ph. qui Pa. quia 110 add. cf. Radford (Amer. fourn. Phil. 25, 409) sed cf. Heraeus (Arch. Lat. Lex. 323 post displicet add.
: ; ;

14, 124)

?

T.

MACCI PLAVTI
cf.

484 pro uorsant Lipsius leg. uorsant Lipsius, sed fiot (' Subjonctif de Subordination ', p. 30) post cod. add. quod tuetur Gaffiot 705 add. 705 t^/quodn'
'

Gaf

,

Epid.

154 add. huc Havet (Rev.Phil. 1904, p. 170) sed
,

cf.

Schmals
Wacker-

Woch. 29, 121 7) 246 add. 246 Periphane (-nae) P
(Berl. Phil.
:

:

-ni

A

:

corr.

nagel (Arch. Lat. Lex. 14, 5) ueniet Guietus, Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 22) 272 add. 290 add. 290 eueniat cod. 293 ante Epid. add. cf. Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 80). 508 add. periphani codd. (cf. ad v. 246 518-20 add. cf. Kricge de concessivis, p. 18 626 pro appelles leg. appelles (A n. I.) atque (A.n.l.)
;

P

P

P

638 add. 638 nosti (cum quod quidem) Ahlberg proceleusm.
p. 79

Men.

103 add. 103 summa codd. Donati Phorm. 2, 2, 29 135 PRofort. leg. vix 406 add. 406 nescio quem suspectum nam quem P^ (tu) mulier Fleckeisen post scripsi add. sed (' Sjogren Fui. im Altlat.'' 434 cf. p. 214) 519 add. vcl ut (ita cod.) siet 550 add. operiuit Exon (Class. Rcv. 20, 33") 556 post p. 146), add. Sjogren (' Fut. im AltlaW p. 127) 563 post (B) add. (cf. Birt in Arch. Lat. Lex.' 15, 162) 760 add. nimis itnprobai Leo 832 add. egomet me Mueller 844 add. 844. vel Ma. q. e. ? q. a. ? Se., sed cf. Sjogren (' Fut. imAltlatJ p. 107) seruos citem Seyffcrt seruos cito (adverb.) vel seruos cito ? Lindskog de condic.
:

;

'

:

p.

ni
;

:

896 900 983 992

add. cf. Mulomcd. Chir. (iv. 26) 360 longa suspirare add. sed cf. Niemoeller de pron. ipse, p. 49 add. 983 cf Sjogren (' Fut. im Altlat.' p. 79) add. 992 sublimis Itah, Heraeus (Philol. 55, 198) sublimen cod. (pro -me?)
1
:

Merc.

14 add. qnod iuetur Heckmann (Indog. Forsch. 18, 311) 220 add. Sjdgren (' Fut. im AUlat.' p. 32) 238 add. 238 dederim Mueller sed cf. Thulin de coniunct.
1

,

;

p. 16
id

256 leg. 256 hic
fuisse
au.
ig.
it

P

(unde

id [hic]

in archeiypo

B, [hic] id .PCD). atque] ibi (y. 1)

A
|

Crcdo

319, 320 add. h. amarest atque id ui

o. d.

(b. errarest), h.

Sonnenschein (Class. Rev.

19,

314)

ADDENDA ET CORRIGENDA
330 leg. 330 an opperiam
-

?

uisost

opus

cod.

illud %t sae-

pissime transpositum est in codice ; c/.ad Trin. 673) didici Skutsch 354» 355 ADD add. illam] iam Skutsch (Berl. Phil. Woch. 15, 1452) 380 add. ; sed cf. Sjbgren (' Fut. im Altlat.' 412 post dices
:

P

B

p. 117)

add. quod tuetur Sjogren (' Fut. im 497 post melius Altlat: p. 237) sedcf. Durham (-Subj.Subst. Qauses',
,
;

P

p. 71)

512 add. quod tuetur Havet (Rev. P/iil. 31, 277) 585 add. ; cf fourn. Phil. 5, 403 629 add. ; sed cf. Nilsson quomodo pronomina \p. 52 676 ante (rite) add. <dei) ui. Birl (Rhein. Mus. 54, 68) 842 pro omnibus Ribbeck leg. omnibus Scriverius 887 post Leo add. sed amicus amico displicet 916 add. 916 cf Sjogrcn (' Fut. im A/tiat.' p. 92) 950 add. eloquinesomnia? Lindstrbm comm. Plaut.p. 110 980 add. ; sed cf. Gaffiot (' Subjonctif de Subordmatiotc\
y

'

;

:

A

153)

XIX

:

SIGLA

A = Ambrosianus palimpsestus (G 82 B — Palatinus Vaticanus (1612), saec.
C=
codd.
cod.

sup.), saec. iii-iv

= AP = P (ubi A deest) vel A (ubi P deest) Z> = Vaticanus (3870), saec. x-xi E = Ambrosianus (I 257 inf.), saec. xii ex. J = Londinensis (Mus. Britann., Reg. 15 C XI), saec. xii in. = fragmentum Ottobonianum Vaticanum (misc. Lat. 687),
saec. xi

x-xi Palatinus Heidelbergensis (1613), saec. x-xi

P = archetypus

PA =
pBD

codicum Palatinae recensionis vel fons codicum BCDE VJO et correctionum B 3 In partibus iis ubi T praesto est (Bacch. 35-80, 570-650, 810900, Pers., Poen., Pseud. 730-fin., Rud. init.~79o) idem siglum pro PA adhibetur. proarchetypus Palatinae' recensionis vel fons codicum
'

'

.

'

PBC — fons codicum B (in
__ fons coc ii cum jg
(j

PetT

parte altera) et

P CD

P CD = fons codicum C et D PE = fons codicum E V et P^ Pl = fons codicumyO et correctionum V

n parte priori) et

DP Z
2

T= deperditus codex Turnebi vel fragmenta Senonensia
V=
;

Vossianus Leidensis (O 30), saec. xii in. In textu apicibus ictus metricus indicatur lineis inter vocabula
ductis hiatus.

Numerationem versuum quae
maiori conservare volui. In adnotatione

est

in

Teubneriana editione

inclusi spectant ad capita et capitum particulas supra memorato (' Introduction to Latin Textual Emendation,' Macmillan., Lond., 1896), quem Francogallice reddidit I. Waltzing (Paris., Klincksieck., 1898). Vocabula a capitali littera incipientia stant in initiis versuum. In lectionibus Palimpsesti (A) enarrandis haec animadvertenda punctis singulis singulae indicantur litterae quae omnino puncto sub littera posito indicatur eam litteram legi non possunt dubiam esse ; litterae quae intra uncinos stant legi quidem non possunt sed coniectura restitui linea recta indicat neque numerum litterarum neque formas ullo modo legi nec conici posse.
in libello

numeri uncinis

meo

;

;

;

XX

AMPHITRVO
ARGVMENTVM
dum
bellum gereret
I

In faciem versus Amphitruonis Iuppiter,

cum

Telobois hostibus,

Alcmenam uxorem Mercurius formam
absentis
:

cepit usurariam.

Sosiae servi gerit
decipitur dolis.
5

his

Alcmena
veri

postquam rediere

Amphitruo

et Sosia,

uterque deluduntur dolis in

mirum modum.

hinc iurgium, tumultus uxori et viro, donec cum tonitru voce missa ex aethere

adulterum se Iuppiter confessus

est.

10

ARGVMENTVM
Amore
captus Alcumenas Iuppiter

II

Mutavit sese in formam eius coniugis,

Pro patria Amphitruo dum decernit cum hostibus. Habitu Mercurius ei subservit Sosiae. Is advenientis servum ac dominum frustra habet.
Turbas uxori ciet Raptant pro moechis. Blepharo captus arbiter Vter sit non quit Amphitruo decernere. Omnem rem noscunt. geminos illa enititur.
luduntur Lambinus (cf. Mil. Arg. I 7 uterq' displket ditur pro luditur; Cist. Arg. 7 despondit pro spondet)
Ital. (cf 5)
II
i.

5

Amphitruo, atque invicem

9 deludolis del.

9

illa

Bothe

:

alcumena

cod. (v. 1)

PERSONAE
Mercvrivs Devs
Sosia Servvs
ivppiter devs Alcvmena Matrona Amphitrvo Dvx Blepharo Gvbernator Bromia Ancilla

Scaena

THEBIS

;

:

:

PROLOGVS
Mercvrivs
Me. Vt uos
in

uostris uoltis

mercimoniis
lucris

emundis uendundisque
et ut res rationesque
5

me

laetum

adficere atque adiuuare in rebus omnibus,

uostrorum omnium
domi,
;

bene expedire
quasque
et uti

uoltis peregrique et

bonoque atque amplo auctare perpetuo lucro
incepistis res

quasque

inceptabitis,

bonis uos uostrosque omnis nuntiis

me
10

adficere uoltis, ea adferam, ea ut nuntiem

maxume in rem uostram communem sient (nam uos quidem id iam scitis concessum et datum mi esse ab dis aliis, nuntiis praesim et lucro)
quae
haec ut

me

uoltis adprobare, adnitier

lucrum ut perenne uobis semper suppetat,
15 ita

huic facietis fabulae silentium
eritis

itaque aequi et iusti hic

omnes

arbitri.

Nunc

quoiius iussu uenio et

dicam simulque ipse eloquar
Ioui' iussu

quam ob rem nomen meum.

ueneritr.

uenio

:

nomen Mercuriost mihi
foret

20 pater huc

tam

etsi

ad uos oratum meus pro imperio uobis quod dictum

me

misit

scibat facturos, quippe qui intellexerat uereri uos se et metuere, ita ut

aequom
precario

est

Iouem

;

uerum profecto hoc petere me
etenim
5 b.
ille

25 a uobis iussit leniter dictis bonis.

quoius huc iussu uenio, Iuppiter
displicct

me

uti edd.

exp. Lontan, Leo 9 feram Loutan, cui ea adferam mercuriest cod. 19 Mercurio est Ital.
:

; ; ;

;

:

:

prol.

T.

MACCI PLAVTI

30

non minu' quam uostrum quiuis formidat malum humana matre natus, humano patre mirari non est aequom sibi si praetimet atque ego quoque etiam, qui Iouis sum fiiius,
contagione mei patris metuo malum.
propterea pace aduenio et

30

pacem ad uos

fero

iustam rem et facilem esse oratam a uobis uolo,

35

nam nam
iusta

iustae
iniusta

ab
ab

iustis iustus

sum

orator datus.

iustis impetrari

non

decet,

35

autem ab

iniustis petere insipientia est

illi iniqui ius ignorant neque tenent. nunc iam huc animum omnes quae loquar aduortite. meruimus debetis uelle quae uelimus

quippe

:

40 et ego et pater de uobis et re publica

40

nam
uidi,

quid ego

memorem

(ut alios in tragoediis

Neptunum, Virtutem, Victoriam, Martem, Bellonam commemorare quae bona uobis fecissent) quis benefactis meu' pater,
45

sed

deorum regnator, architectust omnibus ? mos numquam (ille) illi fuit patri meo ut exprobraret quod bonis faceret boni
id a uobis sibi
facit.
;

45

gratum arbitratur esse
50

meritoque uobis bona se facere quae

Nunc quam rem oratum huc
post

ueni

primum proloquar

50

argumentum huius eloquar

tragoediae.

quid? contraxistis frontem quia tragoediam dixi futuram hanc ? deu' sum, commutauero.

eandem hanc,

si

uoltis,

faciam (iam) ex tragoedia
alii
;

27-28 post patre, non post malum distingnunt Acidalius affero cod. {cf Trin. 67 ad te [ad]uenio
:

et similia

32 fero multa)

pacem
(i.e.

{ita
?)
:

Pz
37

)

aduenio
>"i

3 39 uelimus et m. B Sed mos nequam illi {vel ille) Ussing Redslob, cui iambns patri ante iambum meo 54 iam add. Lachmann

-ae J 4> 3 21

iusta Bothe

D'

'

ad uos affero Lindemann 34 iuste cod. 36 vel -tiaest cod. cf. Amer. Journ. P/iil. inilli c.d. (iv. 3) 38 omnes] ad ea PE (v. 1) 46 ille add. 45 architecttfs cod. (i. 7)
et
fuit

patri

numquam meo
49
fecit cod.

displicet

;

:

;

AMPHITRVO
55

prol.
55

comoedia ut sit omnibus isdem uorsibus. utrum sit an non uoltis ? sed ego stultior,
quasi nesciam uos uelle, qui diuos siem.

teneo quid animi uostri super hac re
faciam ut commixta
sit
;

siet

(sit)

tragico[co]moedia

60

nam me
reges

perpetuo facere ut

sit

comoedia,

60

quo ueniant et di, non par arbitror. quid igitur ? quoniam hic seruos quoque partis habet,
faciam
sit,

proinde ut

dixi,

tragico[co]moedia.

nunc hoc

me

orare a uobis iussit Iuppiter
65

65 ut conquistores singula in subsellia

eant per totam
si

caueam

spectatoribus,

quoi fauitores delegatos uiderint,
is

ut

in

cauea pignus capiantur togae

siue qui ambissent

palmam

(his) histrionibus

70 seu quoiquam

artifici

(seu per scriptas litteras

70

seu qui ipse ambisset seu per internuntium),
siue

adeo aediles perfidiose quoi duint,
iussit esse

sirempse legem

Iuppiter,

quasi magistratum sibi alteriue ambiuerit.
75 uirtute dixit uos uictores uiuere,
75

non ambitione neque perfidia qui minus eadem histrioni sit lex quae summo uiro? uirtute ambire oportet, non fauitoribus. sat habet fauitorum semper qui recte facit, 80 si illis fides est quibus est ea res in manu. hoc quoque etiam mihi in mandatis (is) dedit
:

80

ut conquistores fierent histrionibus

:

qui sibi mandasset delegati ut plauderent
56 fit cod. (sit 55 omnis Mneller, nam dmnibus isdem dxsplicet singuli cod. ante corr. 65 singula 59 sit add. Leo 68veluticod. 69 ambissint, item v. 71 &mb\ss\t edd. his addidi 73 sirempse Scaliger Sisimilem rem ipse in {pro ipsam ?) cod. v. 1; ipsa) Fest. 515. n Th. siremps dicitur quasi similis res cf. Paul 81 is addidi 83 mandassent cod.

E ut vid.)

D

:

:

:

prol.

T.

MACCl PLAVTI
uti

quiue quo placeret alter fecisset minus,
85 eius

ornamenta

et

corium

conciderent.

85

mirari nolim uos quapropter Iuppiter

nunc
ipse

histriones curet ne miremini hanc acturust Iuppiter comoediam.
;

quid ? admiratin
90

estis ?

quasi uero

nouom
;

nunc proferatur Iouem facere histrioniam etiam, histriones anno quom in proscaenio hic

90

Iouem inuocarunt,

uenit, auxilio

is

fuit.

praeterea certo prodit in tragoedia.

95 et

hanc fabulam, inquam, hic Iuppiter hodie ipse aget ego una cum illo. nunc (uos) animum aduortite,

95

dum

huius argumentum eloquar comoediae.
est

Haec urbs

Thebae.

in illisce habitat

aedibus

Amphitruo, natus Argis ex Argo patre,
100

quicum Alcumena est nupta, Electri filia. is nunc Amphitruo praefectust legionibus,

100

105

nam cum Telobois bellum est Thebano poplo. is priu' quam hinc abiit ipsemet in exercitum, grauidam Alcumenam fecit uxorem suam. nam ego uos nouisse credo iam ut sit pater meus, quam liber harum rerum multarum siet
quantusque amator
is

105

siet

quod complacitum

est semel.

amare occepit Alcumenam clam uirum usuramque eiius corporis cepit sibi,
et

grauidam

fecit

is

eam compressu
ut

suo.

uonunc de Alcumena
utrimque

rem
et

teneatis rectius,

110

est grauida,

ex uiro et ex

summo

Ioue.

placerent cod. 84 vel quiu' 89 admirati cod. 95 uos add. Pylades hoe Pradcl iam Mueller 96 huiusce arg. Bcntley arg. huius Pyladcs eloquor {X\ Seyffert (Bnrs. Jahrcsbcr. 1890, p. 261 101 b. est Pylades: 98 de Argo cf. Uscncr {Rliein. Mns. 53, 339) est b. cod. vix Teloboist ux. fec. cod. io3^fec. ux. Frnter 106 siet] sit edd. 104 nieus pater Botlic. citi patSr meiis displket sine cattstt 108 coepit cod. (cf. v. 1136). itcm codd. Nonii 231
: : :

:

:

;

:

;

AMPHITRVO
et
et

prol,
cubat,

meu' pater nunc intus hic cum
haec ob eam rem nox

illa

est facta longior,

dum

(cum)

illa

quacum

uolt uoluptatem capit
115

115 sed ita adsimulauit se, quasi

Amphitruo siet. nunc ne hunc ornatum uos meum admiremini, quod ego huc processi sic cum seruili schema ueterem atque antiquam rem nouam ad uos proferam,
:

propterea ornatus in
120

nouom
nunc

incessi
est

modum.
;

nam meu'
in

pater intus

Amphitruonis

uortit sese

eccum Iuppiter imaginem

120

omnesque eum
ita

esse censent serui qui uident

uorsipellem se facit quando lubet.

ego serui sumpsi Sosiae mi imaginem,
125 qui

cum Amphitruone

abiuit hinc in exercitum,

125

ut praeseruire amanti

meo possem
uiderent

patri

atque ut ne qui essem familiares quaererent,
uorsari crebro hic

quom

me domi
et

nunc,
130

quom

esse credent

seruom

conseruom suom,
130

hau quisquam quaeret qui siem aut quid uenerim. pater nunc intus suo animo morem gerit
cubat complexus quoiius cupiens

maxume
memorat

est;

quae

illi

ad legionem
:

facta sunt

pater

135

140

meus Alcumenae flla illum censet uirum suom esse, quae cum moecho est. ibi nunc meu' memorat legiones hostium ut fugauerit, quo pacto sit donis donatus plurumis. ea dona quae illic Amphitruoni sunt data apstulimus facile meu' pater quod uolt facit. nunc hodie Amphitruo ueniet huc ab exercitu
:

pater

135

i

4o

et seruos,

quoiius ego fero hanc imaginem.
add.

114

cum

Lindcmann

117 huc ego pr.

cum

s. s.

(ow.

sic^ Charisius

125 abiit cod 137 donis sit 53 et 144 141-52 vicfe " e in pagina archetypi Salmasius, rhythmo consulens macida longa fuerit ; tot versus hiant vv. 141. 143, 145?, 146, 149, 150,
K

152)

141 fero hanc Fleckeisen

:

hanc

fero cod.

prol.

T.

MACCI PLAVTI

145

nunc internosse ut nos possitis facilius, ego has habebo usque (hic) in petaso pinnulas tum meo patri autem torulus inerit aureus sub petaso id signum Amphitruoni non erit.
:

;

145

ea signa

nemo (homo) horum
:

familiarium

uidere poterit

uerum uos
illi[c]

uidebitis.
:

sed Amphitruonis

est seruos Sosia

a portu
150

nunc (huc) cum lanterna aduenit. abigam iam ego illunc aduenientem ab aedibus.
illic
:

150

adeste

erit

operae pretium spectantibus
facere hic histrioniam.

Iouem

et

Mercurium

ACTVS
Ii
So.

1

Sosia
Qui me
alter est

Mercvrivs
homo
aut qui confidentior,
?

audacior

iuuentutis mores qui sciam, qui

quid faciam nunc
ind' cras quasi e
5

si tresuiri

me

hoc noctis solus ambulem in carcerem compegerint?

155

promptaria cella depromar ad flagrum,
dicere
mihi, njeque in ero

nec caussam nec

liceat

quicquam
auxili

siet,

quisquam

sit

quin

me omnes

esse

dignum
deputent.

itaquasi
ita

incudem memiserum hdmines octoualidi caedant: 160
peregre adueniens

10

hospitio puplicitus accipiar.

haec

eri

inmodestia

coegit me,

homo add. Q^Riisehl, sed cf. Seyffert 150 149 huc add. Camerarias illum cod. 151 adeste erit Palmerius adest ferit cod. (F pro E) 152" cod. om Hermann: {cf. ad 152 hic p. hic sp. cod. cf. ad v. 161 sqq. de versnum divisione cf. Prisc. de metr. Ter. 3, 421 v. 15 1;
143 hic add. Flecheisen 146
(Berl. Phil.

Woch.

16, 11)

:

K

:

:

:

AMPHITRVO
164*
i64 b 165

I.

i

qui hoc noctis a portu
ingratiis excitauit.

nonne idem huc luci me mittere potuit? opulento homini hoc seruitus dura est,
hoc magi' miser
est diuiti' seruos
satis
:

15

noctesque diesque adsiduo

superque

est
sis.

quod

facto aut dicto adest opus, quietu'

ne

170 ipse dominu' diues operis, [et] laboris expers,

quodquomque homini accidit lubere, posse retur aequom esse putat, non reputat labori' quid sit, nec aequom anne iniquom imperet cogitabit.
ergo in seruitute expetunt multa iniqua
175

20

habendum et ferundum hoc onust cum labore. Me. satiust me queri illo modo seruitutem hodie qui fuerim liber, eum nunc
:

25

potiuit pater seruitutis

;

hic qui uerna natust queritur.

180 So.
dis

sum uero uerna uerbero
aduenientem
illi

:

numero mihi

in

mentem

fuit
?

gratias pro meritis agere atque adloqui

ne

edepol

si

merito

meo

referre studeant gratiam,
occillet

aliquem hominem adlegent qui mihi aduenienti os

probe,

quoniam bene quae
185

in

me

fecerunt ingrata ea habui atque
inrita.

Me.
So.

facit ille

quod uolgo hau

solent, ut quid se

sit

di-

gnum
quod numquam opinatus
euenturum, id
fui

sciat.

neque

alius

quisquam
ciuium

sibi

contigit, ut salui

poteremur domi.

35

169 quod Mueller: quo cod. 165 hoc cod., antiqna forma et opus aut d. adeost (Lachmann) Havet 170 vel ips' dominus del. Havet 179 fort. queretur?, 173 post 160 iteratus (ii. 6, p. 103) ut bacchius fiat 180 numero testatur Nonius 352 nunc uero cod. num numero Leo 182 gratiam Rein, Langen (' Beitraege' ir)
:

:

gratias cod.

(cfi
:

181)
cod.

184 qui cod. (quae

PE

)

187 domi testatur

Nonius 498

domum

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
domum,
190

uictores uictis hostibus legiones reueniunt

duello exstincto

maxumo

atque internecatis hostibus.
obiecit funera,

quod multa Thebano poplo acerba
id ui et uirtute

militum uictum atque expugnatum oppi-

dum
40 imperio atque auspicio

est

mei

eri

Amphitruonis maxume.
stabiliuit

praedaque agroque adoriaque adfecit popularis suos
regique

Thebano Creoni regnum

suom.
195

me
45

a portu praemisit

domum

ut haec niintiem uxori suae,

rem publicam ductu, imperio, auspicio suo. ea nunc meditabor quo modo illi dicam, quom illo aduenero. si dixero mendacium, solens meo more fecero. nam quom pugnabant maxume, ego tum fugiebam maxume uerum quasi adfuerim tamen simulabo atque audita elo- 200
ut gesserit
;

quar.

sed quo
50 prius

modo et uerbis quibus me ipse mecum etiam uolo hic
illo

deceat fabularier,
meditari.
sic

hoc proloquar.

Principio ut

aduenimus, ubi primum terram tetigimus,

continuo Amphitruo delegit uiros primorum principes
eos legat, Telobois iubet sententiam ut dicant
si

suam

:

205

sine ui et sine bello uelint rapta et raptores tradere,

55

si

quae asportassent reddere, se exercitum extemplo

domum

redducturum, abituros agro Argiuos, pacem atque otium dare illis sin aliter sient animati neque dent quae petat,
;

sese igitur

summa

ui uirisque

eorum oppidum oppugnassere. 210

haec ubi Telobois ordine iterarunt quos praefecerat 60 Amphitruo, magnanimi uiri freti uirtute et uiribus
superbe nimi' ferociter legatos nostros increpant,

respondent bello se

et

suos tutari posse, proinde uti

190 193 scripsi praeda atque agro cod. praeda atque agro (qui) Ussing 2IO ppi. expu207 redderent Pbd gnassere cod. oppi. oppugnassere codd. Dona/i ad Eun. i. 1, 3: oppugnatusse (pro -nassere) oppi. codd. Nonii 128

quod Ital. qui cod. praedaque agroque
:
:

^189 exstincto duello Ftcckeisen, nam dufillo snspectitm eri mei cod. 192 mei eri Fleckeisen
:
:

:

;

:

AMPHITRVO
215 propere suis de finibus exercitus deducerent.

I. i

haec ubi
producit

legati pertulere,

Amphitruo

castris ilico

omnem

exercitum.

contra Teloboae ex oppido

65

legiones educunt suas nimi' pulchris armis praeditas.

postquam utrimque exitum
220

est

maxuma

copia,

dispertiti uiri, dispertiti ordines,

nos nostras more nostro

et

modo

instruximus
70

legiones, item hostes contra legiones suas instruont.

deinde utrique imperatores in medium exeunt,
extra

turbam ordinum conloquontur simul.
aras, focos

225

conuenit, uicti utri sint eo proelio,

urbem, agrum,

seque

uti

dederent.
75

actum est, tubae contra utrimque occanunt, consonat terra, clamorem utrimque ecferunt.
postquam
id

imperator utrimque, hinc

et illinc, Ioui

230

uota suscipere, (utrimque) hortari exercitum.

(tum) pro se quisque id quod quisque potest
edit, ferro ferit, tela frangunt,

et ualet

boat

80

caelum fremitu uirum, ex

spiritu

atque anhelitu
et uirium.

nebula constat, cadunt uolneris ui
235

denique, ut uoluimus, nostra superat

manus

:

hostes crebri cadunt, nostri contra ingruont.

uicimus ui feroces.
sed fugam in se tamen

85

nemo quam

conuortitur

nec recedit loco quin statim rem gerat
240

animam amittunt

prius

loco demigrent

quisque ut steterat iacet optinetque ordinem.
217 Tel. contra Bcrgk, naiu 215 suis de Bothe de suis coa. seducunt B' 223 utri218 reducunt B l contra snspectum que imperatores etiam codd. Servii in Aen. 1, 191 uterque imperator 227 c. u. oc. Bergk Bothe, ut crctic. tetram. fiat sed cf. 233) 230 utrimque canunt contra cod.. cui lectioni adlitteratio favet vel quisq' utrimque add. Spengel 231 tum add. Leo (iii. 1 uiri ui uolnerum 234 uirum 233 ex] et codd. Nonii 272 238 Nouuts 480 Ustatui Luchs 237 uicimus dcl. Spcngcl (cfi 247) 240 animum -am J ctcx -omZ>') amitconuertitur pro -conucrtit' omittunt cod. tunt Angelius \cf Joum. Phil. z6 t 294)
:
: :
'

:

D

l

'

'

:

: ;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
est,

90

hoc ubi Amphitruo erus conspicatus
ilico equites iubet

dextera inducere.
:

equites parent

citi

ab dextera

maxumo
245

cum clamore
95

inuolant impetu alacri,

foedant et proterunt hostium copias
iure iniustas.

Me. numquam etiam quicquam adhuc uerborum

est pro:

locutus perperam

namque ego

fui

illi

in re praesenti et

meu' quom pugnatum
est pater.
ibi

So. perduelles penetrant se in

fugam

;

nostris

animus 250

additust

uortentibus Telobois
100 ipsusque

telis complebantur corpora Amphitruo regem Pterelam sua optriincauit manu. haec illist pugnata pugna usque a mani ad uesperum (hoc adeo hoc commemini magi' quia illo die inpran-

sus

fui),

sed proelium id tandem diremit nox interuentu suo.
postridie in castra ex urbe
105 uelatis

255
:

ad nos ueniunt

flentes principes

manibus orant ignoscamus peccatum suom,
se,

deduntque
in

diuina

dicionem atque

in arbitratum cuncti

humanaque omnia, urbem et liberos Thebano poplo.
est,

post ob uirtutem ero Amphitruoni patera donata aurea

260

qui Pterela potitare rex est solitus.
1

haec

sic

dicam

erae.

10

nunc pergam eri imperium exsequi et me domum capessere. Me. attat, illic huc iturust. ibo ego illic obuiam, neque ego hunc hominem (huc) hodie ad aedis has sinam

umquam
242

accedere

quam

vel conspicatust 243 inuadere Salmasins (recte, si inudere, A stetif) et lectionem e veieri codice Lambimis erui/, in 253 h. illic e. p. p. illis est codd. Nonii 231 illic est cod. (illi est E) 260 254 vel iamb. iam u. (iamb.) Mueller (Rhein. Mns. 54, 381) 261 potitare Ital. potare aurea est Camerarius est aurea cod. ^ rex est solitus Bothe rex solitus est cod. : ante corr.) cod. (positare 264 ego huc 263 vel iturus est (ita cod.) sol. est rex Ussing

T

P

:

:

:

D

:

hom. hod.

cod.

:

corr.

Studemund

5

AMPHITRVO
265

I.

i

quando imago est huiius in me, certum est hominem eludere. et enim uero quoniam formam cepi huius in med et statum, decet et facta moresque huius habere me similis item.
itaque

1
1

me malum
illuc

esse oportet, callidum, astutum
sibi, malitia,

admodum,

atque hunc telo suo
270 sed quid

a foribus pellere.

est ?

caelum aspectat.

opseruabo quam

rem
So. certe

agat.

edepol,

si

quicquamst aliud quod credam aut
certo sciam,
320

credo ego hac noctu Nocturnum obdormiuisse ebrium.

nam neque

se Septentriones

quoquam

in caelo

commouent,

neque se Luna quoquam mutat atque

uti exorta est semel,

275 nec Iugulae neque Vesperugo neque Vergiliae dccidunt. ita statim stant signa, neque nox quoquam concedit die.

Me. perge, Nox, ut occepisti; gere patri morem meo optumo optume optumam operam das, datam pulchre locas. So. neque ego hac nocte longiorem me uidisse censeo, 280 nisi item unam, uerberatus quam pependi perpetem eam quoque edepol etiam multo haec uicit longitudine. credo edepol equidem dormire Solem atque adpotum probe;
:

125

;

130

mira sunt

nisi inuitauit sese in
?

cena plusculum.
tui similis

Me.

ai'n

uero, uerbero
istis tuis

deos esse

putas

?

285 ego pol te

pro dictis et male
ueni huc
:

factis, furcifer,

accipiam

;

modo
isti

sis

inuenies infortunium.
1

So. ubi sunt

scortatores qui soli inuiti cubant ?

35

haec nox

scita est

exercendo scorto conducto male.

Me. meu'

pater

290 qui complexus

nunc pro huius uerbis recte et sapienter facit, cum Alcumena cubat amans, animo opsequens.

So. ibo ut erus

quod imperauit Alcumenae nuntiem.
('

265 ludere Langen
(iv.
:

Beitraege'

17';

271

si

Bothe

:

scio

si

cod.

272 Nocturninum codd. Hieronymi quod Ital. quid cod. 3) 275 mgula cod. Varronis Ling. Lat. adv. Vigilantium 4, p. 286 276 signa omnia ne. Nonius 391 et 393, Donatus ad P/iorm. 7, 50 codd. Dona/i), ttnde fit versus iambicus 5i 3i 6 (ignauia, i. e. signa oia, 284 vel ess' 280 item] quidem Seyffert

:

; !

I. i

T.

MACCI PLAVTI

140 sed quis hic est

Me.
illic

nullust

homo. quem ante aedis uideo hoc noctis? non placet. hoc metuculosus aeque. So. mi in mentem
uenit,

homo

(hodie) hoc
:

Me. timet homo
certe

denuo uolt pallium detexere. deludam ego illum. So. perii, dentes 295
pruriunt

145

pugneo accepturus est. credo misericors est nunc propterea quod me meus erus fecit ut uigilarem, hic pugnis faciet hodie ut dormiam.
adueniehtem hic
:

me

hospitio

oppido

interii.

opsecro hercle, quantus et

quam

ualidus est

150

aduorsum fabulabor, auscultet hic quae loquar; igitur magi' modum maiorem in sese concipiet metum. agite, pugni, iam diu est quod uentri uictum non datis iam pridem uidetur factum heri quod homines quattuor in soporem conlocastis nudos. So. formido male
clare
:

Me.

300

ne ego hic nomen

meum commutem

et

Quintus

fiam 305

e Sosia

quattuor uiros sopori se dedisse hic autumat
155

metuo

ne numerum

augeam

illum.

Me. em nunciam
ergo
:

sic uolo.

So. cingitur
So. quis

:

certe expedit se.

homo ?

Me„ non feret quin uapulet. Me. quisquis homo huc profecto uenerit,
pugnos
:

edet.
;

160

So. apage, non placet me hoc noctis esse cenaui modo 5:0 proin tu istam cenam largire, si sapis, essurientibus. So. perii, Me. hau malum huic est pondus pugno.

pugnos ponderat.
293 aeque quem
altcro

in

ment.

cod.

:

corr.

Bothc
'

fort. totns hicversus ciim

nunc pcrdito (cf ad 294) Meratrio dandus cst 294 hodie add. Goets et Loewe ex Servio in Aen. 10, 424 sic Plautus ego hunc hominem 296 pugneo Acidalius hodie texam (detexam Taubmann) pallio' N 301 pugne cod. 300 hic auscultet cod. (hic sttspcctum) modum mofem cod. (m. maiorem) (vii. 2) multo maiorem Rcd lob 307 sic uolo 306 uiros Ital. duros cod. nudos Leo Pylades sicolo cod. 309 quisquis huc {del. homoj Rcdslob
\ : :

:

:

:

AMPHITRVO
Mii. quid
si

I

i

ego illum tractim tangam, ut dormiat?
noctes peruigilaui.

So.

seruaucris,

nam
alia

continuas has

315 facimus nequiter, ferire

forma
illic

|

esse

Me. pessumest, malam male discit manus oportet quem tu pugno legeris.
tris
;

So.

homo me

interpolabit

meumque

os finget denuo.

165

Me. exossatum os esse oportet quem probe percusseris. So. mirum ni hic me quasi murenam exossare cogitat. perii si me aspexerit. 320 ultro istunc qui exossat homines Me. olet homo quidam malo suo. So. ei, numnam ego
!

obolui

?

Me. atque hau longe abesse
So.
So.
illic

oportet,

uerum longe hinc
afuit.

170

si

homo superstitiosust. Me. gestiunt pugni mihi. in me exercituru's, quaeso in parietem ut primum
domes.
auris

325

Me. uox mi ad
qui

aduolauit.

So.

ne ego

homo
felix

infui

non

alas interuelli

:

uolucrem uocem

gestito.

Me.
So.

illic

homo

a

me

sibi

malam rem

arcessit

iumento

suo.

175

non equidem ullum habeo iumentum.
dus
est

Me. oneranpugnis probe.

So. lassus

sum

hercle e naui, ut uectus huc

sum

:

etiam
;

nunc nauseo
330 uix incedo inanis, ne ire posse

cum

onere existumes.
So. saluos sum,

Me.
'

certe

enim hic nescioquis
'

loquitur.

non me uidet
nescioquem loqui autumat mihi certo nomen Sosiaest. Me. hinc enim mihi dextra uox auris, ut uidetur, uer;

1S0

berat.

315 facimus Leo
P/iil.

:

facinus cod.
istuc cod.

316

fort.

eum

esse op. (cf.Journ.
:

26, 295)

pugne Pyladcs
320
:

319 ne cod. 322 hic P BV uox Lindemann

affuit cod.

Pareus 321 vix suo w/6nerandust 328
ieceris

tetigeris Ussing

ei

mihi

n.

Pylades

333 a dextra
displicct

uox dextera

Guiettis, qnibits

dextra adverb.

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
hunc

So. metuo, uocfs ne uicem hodie hic uapulem, quae

uerberat.

185

Me. optume eccum incedit ad me. So. timeo, totus torpeo. 335 non edepol nunc ubi terrarum sim scio, si quis roget, neque miser me commouere possum prae formidine. ilicet mandata eri perierunt una et Sosia.
:

uerum certumst confidenter hominem contra
qui possim uideri huic
fortis,

conloqui,

a

me

ut apstineat
in

manum.
geris ?

340

Me. quo ambulas
190 So.

tu qui

Volcanum

cornu conclusum

quid id exquiris tu qui pugnis os exossas hominibus?
liber ?

Me. seruo'sne an
Me.
ain uero?

So.

utquomque animo conlibitum
est

meo.
So.

So. aio

enim

uero.

Me.
dicere.

uerbero.

mentire nunc.

Me.

at

iam faciam ut uerum dicas

So. quid eo 345
est

opus

?

195

Me. possum scire quo profectus, quoius sis aut quid ueneris ? numquid nunc es certior? So. huc eo. eri sum seruos. Me. ego tibi istam hodie, sceleste, comprimam linguam.
So.

hau potes
?

:

bene pudiceque adseruatur.

Me. pergin
tibi ?

argutarier

quid apud hasce aedis negoti est

So.

immo

quid 350

tibi est ?

Me.
200 So.
at

rex Creo uigiles nocturnos singulos semper locat.

facit quia nos eramus peregri, tutatust domi nunc abi sane, aduenisse familiaris dicito. Me. nescio quam tu familiaris sis nisi actutum hinc abis, familiaris, accipiere faxo hau familiariter.

bene

:

:

355

PE
\

334 uicem Scaliger uice cod. 339 certus (-um J) est
:

336
cod.

sc.

ubi (pro ubi quis?)

r.

340 qui Camerarius:
344 Leo 354

i

i

igitur qui (i.e. gq; iv. 3) 343 Seruosne (es) edd. mentiris cod. vix aione en. 347 eri (iussu, eius) sum eri sum seruos, (missus) Mueller (Rhein. Mus. 54, 382) quantum P^ (pro quam tii ; vii. 4) 355 accipere cod.

s.

:

AMPHITRVO
So. hic, inquam, habito

I. i

ego atque horunc seruos sum.

Me.

at scin

quo modo

?

faciam ego hodie te superbum, nisi hinc abis.

So. quo- 205
?

nam modo
Me.
360
auferere,

non

abibis, si

ego fustem sumpsero.
nisi

So. quin

me
sis

esse huiius familiai familiarem praedico.

Me. uide
So. tun

quam mox

uapulare

uis,

actutum hinc
abis.

domo

prohibere peregre

me

aduenientem postulas
inquam.

?

Me. haecine tua domust?
So. Amphitruo, qui

So. ita

Me.

quis 210
?

erus est igitur tibi

quicum nupta

est

nunc praefectust Thebanis legionibus, Alcumena. Me. quid ais ? quid nomen
tibi est ?

365 So. Sosiam uocant Thebani,

Dauo prognatum

patre.

Me. ne
So.

tu istic hodie

malo tuo compositis mendaciis
215

aduenisti, audaciai columen, consutis dolis.

immo equidem
at
ita

Me.
370 So.

huc aduenio, non dolis. mentiris etiam certo pedibus, non tunicis uenis. profecto. Me. nunc profecto uapula ob mentunicis consutis
:

dacium.
So.

non edepol uolo

profecto.

Me.

at pol profecto

in-

gratiis.

hoc quidem 'profecto' certum est, non est arbitrarium. So. tuam fidem opsecro. Me. tun te audes Sosiam esse
dicere,

220

qui ego

sum ?

So. perii.

Me. parum

etiam, praeut futu-

375 quoius

rum est, praedicas. nunc es ? So. tuo', nam pugnis usu fecisti tuom. pro fidem, Thebani ciues Me. etiam clamas, carnufex ?
!

loquere, quid uenisti

?

So. ut esset

quem
Ital.

tu pugnis caederes. 225
361 tum cod. eloquere
:

356 sum ser. Camerarius 376 fidem Aldus fidi cod.
:

357 ni
(i.

10)

377

loq.

Aldus

cod

I. i

T.

MACCI PLAVTI
Me.
ergo istoc magis,

Me. quoius es?

So. Amphitruonis, inquam, Sosia.

quia uaniloquo's, uapulabis

:

ego sum, non

tu, Sosia.

So. ita di faciant, ut tu potius sis atque

ego
So.

te ut

uerberem. 380
quis
tibi

Me.
230

etiam

muttis?

So.

iam

tacebo.
?

Me.

erust

Me. quid

igitur?

qui

nunc uocare

?

So.

quem tu uoles. nemo nisi quem
iusseris.

Me. Amphitruonis

te esse aiebas

Sosiam.

So. peccaueram,

nam Amphitruonis socium ne me
Me. scibam equidem nullum
fugit te ratio.

esse uolui dicere.

esse nobis nisi

me seruom
Sosiam.
tui.

385

So. utinam istuc pugni fecissent
ille

235

Me. ego sum Sosia
So. opsecro ut per

quem

tu

dudum

esse aiebas mihi.

2

o

345

pacem liceat te adloqui, ut ne uapulem. Me. immo indutiae parumper fiant, si quid uis loqui. 390 So. non loquar nisi pace facta, quando pugnis plus uales. Me. dicito [si] quid uis, non nocebo. So. tuae fide credo ? Me. meae. So. quid si falles ? Me. tum Mercurius Sosiae iratus siet. So. animum aduorte. nunc licet mi libere quiduis loqui. Amphitruonis ego sum seruos Sosia. Me. etiam denuo ? So. pacem feci, foedus feci. uera dico. Me. uapula. 395 So. ut lubet quid tibi lubet fac, quoniam pugnis plus uales uerum, utut es facturus, hoc quidem hercle hau reticebo
;

tamen.

Me.

tu

me

uiuos hodie

So. certe edepol tu

numquam facies quin sim Sosia. me alienabis numquam quin noster siem
in exercitum.

;

nec praesente nobis alius quisquamst seruos Sosia.
qui

4°°

cum
forf.

|

Amphitruone hinc una fueram
f.

s

ego ted ut u. (vel a. ut ego te u.^ 384 vel med sane me Palmer 391 Dic Lindcmanu si del. Camcrarius 400 praesente 395 foe. ici (ei-) Olto nobis (vel n. pr. ) festatur Nonins 76 nobis praeter me (1. e. med) cod. ieram cod. 401 una]/btf. simitu (v. 2)

380

tii

p. s. a.

neme] memet Liudcmann

:

:

:

AMPHITRVO
Me.
quid, hic

I

i

homo

sanus non

est.

So.

quod mihi praedicas
uitium, id
tibi est.

250

malum, non siim ego seruos Amphitruonis Sosia ? nonne hac noctu nostra nauis (huc) ex portu Persico 405 uenit, quae me aduexit ? non me hiic erus misit meus ? nonne ego nunc sto ante aedis nostras ? non mi est lanterna
in

manu

?

non loquor, non
fecit hercle,

uigilo

?

nonne

hic

homo modo me

pugnis 255
?

contudit
nara etiam (mi) misero nunc malae dolent.

quid

igitur

ego dubito, aut qur non intro eo in nostram

domum
410

?

Me.

quid,

domum
:

uostram

?

So.

ita

enim

uero.
dixisti

Me.

quin quae

modo
260

omnia ementitu's

equidem Sosia Amphitruoni' sum.
est nauis nostra e portu Persico,

nam

noctu hac soluta

et ubi Pterela rex regnauit
et legiones

415 et ipsus

Teloboarum ui Amphitruo optruncauit regem Pterelam in proelio. So. egomet mihi non credo.quom illaec autumareillum audio; hic quidem certe quae illic sunt res gestae membrat memoriter.

oppidum expugnauimus, pugnando cepimus,

265

sed quid ais? quid Amphitruoni a Telobois est datum?

Me.

Pterela rex qui potitare solitus est patera aurea.
est.

420 So. elocutus

ubi patera nunc est
est.

?

Me.

(est) in cistula

;

Amphitruonis opsignata signo

So. signi dic quid est

? ?

Me. cum

quadrigis Sol exoriens.

quid

me

captas, carnufex
est mihi.

270

So. argumentis uicit, aliud

nomen quaerundum

nescio unde haec hic spectauit.

iam ego hunc decipiam
probe
;

403 non ego sum Weise

me
vel

404 huc add. Pylades

cod.

:

homo
illi

Guietus

420

fort.

non med 406 isto <sto DE, hic B 3 ) cod. 407 del. 408 mi add. Pylades 409 ut cod. (aut B) 417 418 (doni) a Ussing datum est cod. (cf. 260, 261, 364) elocutust. ea ubi est add. Dousa
vel

405 nonne

;

;

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
quisquam
alius adfuit,

nam quod egomet
in tabernaclo, id

solus feci, nec

425

275 si tu Sosia es,

quidem hodie numquam poterit dicere. legiones quom pugnabant maxurae,
fecisti ? uictus

quid in tabernaclo

sum

si

dixeris.

Me. cadus

erat uini, inde impleui hirneam.

So. ingressust

uiam.

Me. eam

ego, ut matre fuerat natum, uini eduxi meri.
illic
illic

430

So. factumst illud, ut ego
280 mira sunt nisi latuit intus

uini

hirneam ebiberim meri.
te

in illac hirnea.

Me. quid nunc?
So. tu negas

uincon argumentis
esse?

non
ni

esse Sosiam

?

med

Me. quid ego
esse

negem, qui ego-

met siem
So. per

?

Iouem

iuro

med

neque
tibi

me

falsum dicere.

435

Me.
285

at

ego per Mercurium iuro

Iouem non credere
iurato
tibi.

nam

iniurato scio plus credet mihi

quam

So. quis ego

sum

saltem,

si

non sum Sosia?

te interrogo.

Me. ubi ego Sosia nolim
So. certe edepol,

esse, tu esto sane Sosia

nunc, quando ego sum, uapulabis, ni hinc abis, ignobilis.

44°

quom

illum contemplo et

formam cognosco meam,

290

quem ad modum ego sum

(saepe in speculum inspexi),
nimi' similest mei tam consimilest atque

itidem habet petasum ac uestitum

:

ego;
sura, pes, statura, tonsus, oculi,

nasum
totus.

uel labra,

malae,
si

mentum,

barba, collus
nihil

:

quid uerbis opust

?

445

tergum cicatricosum,

hoc

similist similius.
fui.

295 sed

quom

cogito,

equidem certo idem sum qui semper
;

noui erum, noui aedis nostras

sane sapio et sentio.

non ego illi optempero quod loquitur. pultabo fores. Me. qu6 agis te ? So. domum. Me. quadrigas si nunc 450
inscendas Iouis
430
ted
Int-

natum, (tum) Palittcr, rhythmo consulens 438 vel 439 esse nolim Gruterus, nam Sosia suspectum (in v. 438 -a t6 tribrach.) vix neuelim esse 446 tergumst vel cicatricosumst alii
vel uti
:

;

:

AMPHITRVO
atque hinc fugias,
So.
ita

I. i

uix poteris ecfugere infortunium.
300

nonne erae meae nuntiare quod erus meu' iussit licet ? Me. tuae si quid uis nuntiare hanc nostram adire non
:

sinam.

nam

si

me

inritassis,

hodie lumbifragium hinc auferes.

455 So. abeo potius. ubi ego perii
?

di inmortales, opsecro

uostram fidem,

ubi immutatus
illic

sum

?

ubi ego

formam

perdidi

?

an egomet

me

reliqui, si forte oblitus fui ?

3°5

nam hicquidem omnem imaginem meam, quae
uiuo
fit

antehac

fuerat, possidet.

quod numquam quisquam mortuo faciet mihi. 460 ibo ad portum atque haec uti sunt facta ero dicam meo nisi etiam is quoque me ignorabit qu6d ille faxit Iuppiter,
:

ut ego h6die raso capite caluos

capiam pilleum.

3*°

Mercvrivs
Me. Bene prospere[que] hoc hodie operis amoui a foribus maxumam molestiam,
465 patri ut liceret tuto illam amplexarier.
processit mihi

ii

iam

ille illuc

ad erum quom Amphitruonem aduenerit,
5

seruom hinc sese a foribus Sosiam amouisse ille adeo illum mentiri sibi
narrabit
;

47° erroris

neque credet huc profectum, ut iusserat. illos et dementiae complebo atque Amphitruonis omnem familiam, adeo usque satietatem dum capiet pater
credet,

ambo ego

10

illius

quam
facta.

amat.

igitur

demum omnes

scient

quae

denique Alcumenam Iuppiter

475 rediget antiquam coniugi in concordiam.

atque insimulabit

nam Amphitruo actutum uxori turbas conciet eam probri tum meu' pater
;
: :

15

461 faxit Servius ad Aen. 8, 564 faciat cod. (i. 7) 463 que Acidalius 471 Am. om. Fleckeisen om. am. cod. 475 coni. in conc. Lindemann in conc. coniugis cod. 477 probri
del.
:

tum Merula

:

probrium

cod.

'

;

I. ii

T.

MACCI PLAVTI

eam seditionem illi in tranquillum conferet. nunc de Alcumena dudum quo dixi minus,
hodie
illa

pariet filios

geminos duos

:

480

20

mense nascetur puer alter decumo quam seminatus(t), alter mense septumo
post

;

25

eorum Amphitruonis alter est, alter Iouis uerum minori puero maior est pater, minor maiori. iamne hoc scitis quid siet sed Alcumenai huius honoris gratia pater curauit uno ut fetu fieret, uno ut labore apsoluat aerumnas duas
et

:

?

485

ne

in suspicione

ponatur stupri
49°

et clandestina ut celetur consuetio.

quamquam,
30

ut

iam dudum

dixi, resciscet

tamen
id

Amphitruo rem omnem. quid igitur ? nemo profecto ducet Alcumenae nam deum
;

probro

non par uidetur facere, delictum suom suamque ut culpam expetere in mortalem
orationem comprimam
35
:

ut sinat.

495

crepuit foris.

Amphitruo subditiuos eccum exit foras cum Alcumena — uxore usuraria.
|

iii

Ivppiter
Iv.

Alcvmena
:

Mercvrivs
facis
;

Bene

uale,

Alcumena, cura rem communem, quod
ire

atque imperce quaeso

menses iam tibi esse actos uides.
;

500

5

uerum quod erit natum tollito. est, mi uir, negoti quod tu tam subito domo istuc Al. Quid Iv. edepol hau quod tui me neque domi disabeas ?
mihi necesse est
hinc
taedeat

sed ubi

summus

imperator non adest ad exercitum,

488 uno 1. absoluet Goets, Schoell (c/. Nonius 57) 479 quod cod. "489 Ut Goetz, Schoell 490 consuetio Scioppius ex Paul. Fest. 61 consuetudo codd. consuetionem Plautus pro consuetudine dixit Donati Adelph. 4. 5. 32 suspicio cod. (v, p. 80) 495 sua si quid 500 atque inperce culpa codd. A ronii 301 498 (una) ux. Pradel Catnerarius at quin perge cod.
'

:

:

:


AMPHITRVO
505 citius
I. iii

quod non Me. nimis hic

facto est usus
scitust

fit

quam quod

facto est opus.
sit

sycophanta, qui

quidem meu'

pater.

opseruatote, (ut)

quam blande
si

mulieri palpabitur.
10

Al. ecastor
Iv.

te experior

quanti facias uxorem tuam.
est

satin

habes

feminarum nulla

quam aeque diligam ?

510

Me. edepol ne illa si istis rebus te sciat operam dare, ego faxim ted Amphitruonem esse malis quam Iouem.
Al. experiri istuc mauellem
prius abis

me quam mi

memorarier.
15

quam

lectus ubi cubuisti concaluit locus.

media nocte, nunc abis. hoccin placet ? 515 Me. accedam atque hanc appellabo et subparasitabor patri. numquam edepol quemquam mortalem credo ego uxorem
heri uenisti

suam
sic ecflictim

amare, proinde ut hic te ecflictim deperit.

Iv.

carnufex,
tibi

non ego

te

noui

?

abin e conspectu

meo ?
?

20

quid

hanc curatio

est

rem, uerbero, aut muttitio

520 quoii ego

iam hoc scipione

Al. ah

noli.

Iv.

muttito

modo.

Me.
Iv.

nequiter paene expediuit prima parasitatio.

-

uxor, non te mi irasci decet. operam hanc surrupui tibi, ex me primo (ut) prima scires rem ut gessissem publicam. nisi te amarem plurumum, 525 ea tibi omnia enarraui. non facerem. Me. facitne ut dixi ? timidam palpo per-

uerum quod
:

tu dicis,

mea

clanculum abii

a legione

25

cutit.

Iv.

nunc, ne legio persentiscat, clam

illuc

redeundum

est

mihi,

ne

me uxorem

praeuortisse dicant prae re publica.
:


:

507 ut quam scripsi quam cod. cum cod. Schol. Verg. Aen. 2, 725) ut cocid. Donati Adelph. prol. 2 : tum quam Bothe mul. palp. cod.
suppalpatur (palpetur, mul. codd. Schol. Versr. et Donati quolego cod. (1 pro j) 523 cf. Journ. Phil. 26, 292
ut add. Fleckeisen

:

520 524


I. iii

;

T.

MACCI PLAVTI
concinnas
tu

Al. lacrumantem

ex abitu

tuam uxorem.
Iv. tace,

ne corrumpe oculos, redibo actutum.
Iv.

Al. id 'actutum'530
diu
est.
te.

non ego

te

hic lubens relinquo neque abeo aps

Al. sentio,

nam qua
35

nocte ad

me

uenisti,

eadem

abis.

Iv.

qur

me
?

tenes

tempus est nunc tibi hanc pateram, quae dono mi
:

exire ex urbe

priu'

quam

lucescat uolo.
illi

ob uirtutem
data
est,

Pterela rex qui potitauit,

quem ego mea

occidi

manu,

535

Alcumena, tibi condono. Al. facis ut alias res soles. ecastor condignum donum, qualest qui donum dedit. condignum donum, qualest quoi dono 40 Me. immo sic
:

datumst.
Iv.

pergin

autem? nonne ego possum,
irasci Sosiae

furcifer,

te

per-

dere?
Al. noli amabo, Amphitruo,
Iv.

caussa mea.

540

faciam

ita ut uis.

Me. ex amore hic

admodum quam
saeuos
est.

Iv.

numquid

uis ?

Al. ut

quom apsim me
lucescit

ames,

me tuam
tamen.

te apsenti

45

Me. eamus, Amphitruo.
iam ego sequar.

hoc iam.
Al. etiam

Iv. abi prae,

Sosia

numquid

uis ?

:

ut actutum
Iv.
licet,

aduenias.
prius tua opinione hic adero
:

bonum animum

habe.

545

nunc

te,

nox, quae

me

mansisti, mitto ut concedas die,

ut mortalis inlucescat luce clara et candida.

50 atque quanto, nox,
s

fuisti

longior hac proxuma,

ex-) 537 ecastor] edepol Nonius 198 545 prlus 542 absentem cod.„ corr. Leo (-te) suspectum 546 uccedas ut vid. cod. (nec cedas D, ut cedas cett.) 547 inlucescas corr. -at cod. ut vid. [cf. Journ. Phil. 26, 290)
(?

533 est add. pro eu ed.)

Ital. (seq.

;


I. iil

AMPHITRVO
tanto breuior dies ut
fiat

faciam, ut aeque disparet

550 et dies e nocte accedat.

ibo et

Mercurium supsequar.

ACTVS
Amphitrvo
tu secundum.

II

Sosia
te.

II.

i

Am. Age i Am. scelestissumum te arbitror. So. nam quamobrem? Am. quia id quod neque est neque fuit neque futurum est
mihi praedicas.
So. eccere, iam tuatim
5

So. Sequor, supsequor

555 facis, ut tuis nulla

apud te fides sit. quo modo ? iam quidem hercle ego tibi istam So. tuos sum, scelestam, scelus, linguam apscidam.

Am. quid

est ?

proinde ut

commodumst
ullo

et lubet

quidque

facias

tamen quin loquar haec
560

uti facta sunt hic,

numquam

modo me

potes deterrere.

10

Am. scelestissume, audes mihi praedicare id, domi te esse nunc qui hic ades ? So. uera dico. Am. malum quod tibi di dabunt, atque ego hodie
dabo.
565 So. istuc tibist in manu, nam tuos sum. Am. tun me, uerbero, audes erum ludificari? tune id dicere audes, quod nemo umquam homo antehac uidit nec potest fieri, tempore uno homo idem duobus locis ut simul sit ? Am. Iuppiter te So. profecto ut ioquor res ita est.
15

570 perdat.

So. quid mali sum, ere, tua ex re promeritus ?
facis

20

Am. rogasne, inprobe, etiam qui ludos
So. merito maledicas mihi,
si

me?
est.

id ita

factum

uerum hau mentior, resque
549
fort.

uti facta dico.

57 2 )

disparem (Journ. Phil. 26, 292), sed cf. Leo (Herm. 18, 55° sequar Leo, rhythmo consulens 554 tuautem cod. testantur tuatim Siscnna ap. Charisium 221, Nonius 179, Gloss. (i. 7) fides sit vel uti Plaut. 555 facis tu Brunck, cui facis displicet
:

Gttietus

:

sit fides cod.

:

;

II.

i

T.

MACCI PLAVTI
hic ebrius est, ut opinor.

Am. homo
25

30

Am. optas quae facta, ubi bibisti ? istic. Am. tu So. egone ? Am. quid hoc sit bibi. equidem nusquam So. hominis ? So. equidem deciens dixi domi ego sum, inquam, ecquid audis? et apud te adsum Sosia idem.
So. utinam ita essem.
satin

575
57 6

577

hoc plane,
ere,

satin diserte,

57 8

nunc uideor
?

tibi

locutus esse
te a

Am. uah,
?

579
5 80

apage
35

me.

So. quid est negoti
So.

Am.

pestis te tenet.

nam
Am.
sis,

qur istuc

dicis ?

equidem ualeo
Amphitruo.

et saluos

sum

recte,

at te

ego faciam

583
a

hodie proinde ac meritus
ut minu' ualeas et miser 40
saluo'

es,

584

domum
sis ;

si

rediero

:

iam

584^
585^
585''

sequere

erum qui

ludificas

dictis delirantibus,

qui

quoniam

eru'

quod imperauit

neglexisti persequi,
:

45 possunt

nunc uenis etiam ultro inrisum dominum quae neque fieri neque fando umquam accepit quisquam profers,
carnufex

quoius ego hodie in tergum istaec faxo expetant mendacia.
So. Amphitruo, miserruma istaec miseria est seruo bono,

590

apud erum qui uera loquitur, si id ui uerum uincitur. Am. qu6 id, malum, pacto potest nam (mecum argumentis

puta)

50

fieri,

nunc

uti tu (et) hic sis et

domi

?

id dici uolo.
licet.

So.

sum

profecto et hic et

illfc.

hoc quoiuis mirari

ac vix

istaec faxo Scluuidt

583 proinde ut Fleckeisen, nam proinde 589 tergum Acidalius tergo cod. (i. 3) Lindsay ad Capt. 964) faxo ista cod. (cf. 591 uera Pylades: uerba cod. potes cod. (i. 9) potest codd. 592 et Loman Nonii 369 add. vel illi 593 594

574 Hic homo Luchs

Plautinum

:

:

:


AMPHITRVO
595
II. i

neque tibi istuc mirum (mirum) magi' uidetur quam mihi. Am. quo modo? So. nihilo, inquam, mirum magi' tibi istuc

quam
neque,
ita

mihi

;

me

di

ament, credebam primo mihimet Sosiae,
55

donec Sosia illic egomet fecit sibi uti crederem. ordine omne, uti quidque actum est, diim apud
600 edissertauit.

hostis

sedimus,

tum formam una
magis

apstulit

cum nomine.
ille

neque

lact' lactis

est simile

quam

ego similest mei.

nam

ut

dudum

ante lucem a portu

me

praemisisti

domum

Am. quid

igitur ?

So. priu' multo ante aedis

stabam quam 60
adueneram.
So. sic

illo

Am.

quas,

malum, nugas

?

satin tu sanus es ?

sum

ut uides.

605 Am. huic homini nescioquid est mali mala obiectum manu, postquam a me abiit. So. fateor, nam sum optusus pugnis

pessume.

Am.

quis te uerberauit

?

So.

egomet memet, qui nunc sum
domi.
65

Am. caue quicquam, nisi quod rogabo te, mihi responderis. omnium primum iste qui sit Sosia, hoc dici uolo. Am. mihi quidem uno te plus etiam 610 So. tuos est seruos.
est

quam

uolo,

neque postquam sum natus habui So. at ego nunc, Amphitruo, dico
praeter

nisi te
:

seruom Sosiam.

Sosiam seruom tuom
domi,

me

alterum, inquam, adueniens faciam ut offendas 70

Dauo prognatum
615 qua ego sum.

patre

eodem quo ego sum,

forma, aetate

item

quid opust uerbis? geminus Sosia hic factust
tibi.

595 mirum add. Spengel Mueller {Rhein. Mns. 54, 382)

598
cod.

ille

(ita cod.)

egomet <me)
lacti cod. (i. 9)

601 lactis

Ital.

:

614 pregnatum

cod.

615 quod

;;

II.

i

T.

MACCI PLAVTI
mira.
in

Am. nimia memoras
So. quin
intro
ire

sed uidistin uxorem

meam ?
est.

aedis

numquam
dico,
is

licitum

Al.
?

quis te prohibuit
75 So.

Sosia
quis

ille

quem iam dudum
Sosia est?

qui

me

contudit.

Am.

istic

So. ego, inquam.

quotiens diest tibi ?

cendum
Am. sed quid
ais ?

num
si

obdormiuisti

dudum ?
in

So.

nusquam 620
gentium.

Am.
So.

ibi forte

istum

uidisses

quendam

somnis Sosiam.

80 uigilans uidi, uigilans

non soleo ego somniculose eri imperia persequi. nunc (ut) uideo, uigilans fabulor,
ille

uigilantem

me iam dudum
So. Sosia,

uigilans pugnis contudit.

Am. quis homo ?
Am.
So.
qui,

inquam,

ego

ille.

quaeso, 625
intellegis ?

nonne

malum,

intellegere

quisquam

potis est ? ita nugas
blatis.

uerum actutum

nosces,

quom

illum

nosces

seruom
Sosiam.
exquisito
est opus.

85 Am. sequere hac igitur me,

nam mi

istuc

primum

sed uide ex naui ecferantur quae imperaui iam omnia. So. et memor sum et diligens, ut quae imperes com- 630
pareant

non ego cum uino simitu ebibi imperium tuom. Am. utinam di faxint infecta dicta re eueniant tua.
ii

Alcvmena
Al. Satin parua res
est

Amphitrvo
uoluptatum
est

Sosia
atque in aetate

in uita

praequam quod molestum

?

ita

quoiq'

agunda comparatum est

in aetate
N

hominum
:

te add.

623 ut dubitanter addidi (seq. ui-) (mei) Lindemann 629 imp. Camerarius 627 quom Seyffert quam cod. 632 ret (? pro re) cod. iam Boihe iam imp. cod. vix iam indup.
622
eri
:
: :

:

;

:

AMPHITRVO
635 ita dis est placitum, uoluptatem ut maeror

II. ii

comes consequatur
si

quin incommodi plus malique

ilico adsit,

boni

optigit quid.

nam ego

id

nunc experior domo atque

ipsa de

me

scio,

quoi

5

uoluptas

parumper

datast,

dum
;

uiri

[mei] mi potestas uidendi
is

fuit

noctem unam modo
640 sola hic

atque

repente abiit a

me

hinc ante

lucem.

mi nunc uideor, quia
uiri,

ille

hinc abest

quem ego amo
praeter omnis.

plus aegri ex abitu
641'

quam

ex aduentu uoluptati' cepi.

sed hoc
saltem,

me

beat

IO

quom

perduellis uicit et

domum

laudis

compos
reuenit

id solacio est.
apsit,

dum modo

laude parta

645

domum
abitum

recipiat se
eiius

;

feram et perferam usque
si

datur mi, ut

animo forti atque offirmato, id modo meus uictor uir belli clueat. satis mi esse ducam. est optumum praemium uirtus
anteit profecto
:

mercedis

15

uirtus

omnibus rebus

650

libertas, salus, uita, res et parentes, patria et prognati

20

tutantur, seruantur
uirtus

Am.
655

omnia in sese habet, omnia adsunt bona quem penest uirtus. edepol me uxori exoptatum credo aduenturum

domum,
quae

me amat, quam
:

contra amo, praesertim re gesta bene, 25
ratust,

uictis hostibus

quos nemo posse superari

eos auspicio
:

meo
:

atque [injductu primo coetu uicimus.
638 mei delevi 639 vel med Sed hoc me beat saltem quom 646 mercedes (1. e. -is) cod. 647 vel sati' ductu Ital. inductu (Ipro id-; i. 3) w/coitu
(diis)

635 diuis Leo vix deis 642 quom Pareus quam
perduellis mihi (mi)
|

cod.

vel

Vicit et etc. 657 vel ac

:

II. ii

T.

MACCI PLAVTI

certe

30

enim med illi expectatum optato uenturum scio. me non rere expectatum amicae uenturum meae? Am. sequere hac tu me. 660 Al. meu' uir hicquidem est.
So. quid?

Al.
qui

nam
an
ille

quid

ill'

reuortitur

dudum

properare se[se] aibat

?

me

temptat sciens
?

atque id se uolt experiri, suom abitum ut desiderem ecastor med haud inuita se domum recipit suam.
So. Amphitruo, redire ad

nauem

meliust nos.

Am. qua
gratia
?

35

665 So. quia domi daturus nemo est prandium aduenientibus. Am. qui tibi nunc istuc in mentemst ? So. quia enim sero

aduenimus.

Am.

qui

?

So. quia

Alcumenam
illanc

ante aedis stare saturam
intellego.

Am. grauidam ego
Am. quid
40
tibi

hic reliqui

quom

abeo.

So. ei

perii miser.

est?

So. ad

aquam praebendam commodum adueni domum,
670
si

decumo post mense, ut rationem te dictare intellego. Am. bono animo es. So. scin quam bono animo sim ?

situlam cepero,

numquam
ni ego
illi

edepol tu mihi diuini [quicquam] creduis post

hunc diem,
puteo,
si

occepso,
;

animam omnem
alium ego

intertraxero.

Am. sequere hac me modo
45 Al. magi' nunc (me)

isti rei

adlegabo, ne
time.

meum

officium

facere,

si

huic

eam

675

aduorsum,
662 se Acidalius tem uenit cod. (v. 1) enim (/»-0 quiaenim)
:

arbitror.

si

cod.

tibi

cod.

men666 mentemst Lindemann qui m. u. (del. nunc) Pylades ductare quam cod. 668 quom Ital. 670
:

is.

in

:

Lambinns

:

putare

Ussing

671

situlam Cameraritis

:

situlam

iam cod. (iv. 4) quicquam del Bothe;
occepto cod.
alligabo cod. faceres cod.
(i.

7)

672 vix dini 673 cf. Rcdslob (Brrl. P/iil. Woch. 22, 553) testatur occepsoTVonius 148, item 410 674 Camcrarius si Lindemann facere add. me 675
:

:

AMPHITRVO
Am. Amphitruo uxorem
salutat laetus

II.

U

speratam suam,

quam omnium Thebis uir unam esse optumam diiudicat, quamque adeo ciues Thebani uero rumiferant probam.
ualuistin

usque

?

exspectatun

aduenio

?

So.

hau

uidi

magis.

680 exspectatum

Am.

et

eum salutat magis hau quicquam quam canem. quom [te] grauidam et quom te pulchre plenam
aspicio, gaudeo.

50

Al. opsecro ecastor, quid tu
sic salutas

me

deridiculi gratia

atque appellas, quasi

dudum non

uideris,

huc ex hostibus, 685 atque me nunc proinde appellas quasi multo post uideris? Am. immo equidem te nisi nunc hodie nusquam uidi
quasi qui nunc
recipias te

primum

domum

55

gentium.

Al. qur negas
qui

?

Am. quia uera

didici dicere.

Al. haud
facit

aequom
quod
te

didicit id dediscit.
?

an periclitamini

quid animi habeam
690 an

sed quid huc uos reuortimini tam cito?
est

auspicium commoratum

an tempestas continet

60

qui non abiisti ad legiones,

ita uti

dudum

dixeras

?

Am. dudum Am. quf

?

quam dudum

istuc

factum

est ?

Al. temptas.

iam dudum, modo.
istuc potis est
fieri,,

quaeso, ut dicis

:

iam dudum,

modo ?
Al. quid enim censes
695 qui
? te

ut

deludam contra lusorem meum,
65

nunc primum te aduenisse dicas, modo qui hinc abieris. Am. haec quidem deliramenta loquitur. So. paullisper mane, dum edormiscat unum somnum. Am. quaene uigilans
somniat
1

?

678 uerorumificant cod. uerorum mirificant B*) testatiu rumiferant 681 te del. 680 quicquam Bothe quisquam cod. Pyladcs ascipio cod. 685 secl. 684 quasique Camerarius Murctus 689 /ort. (uos) huc uos reuortimini (c/. v. 238), nam revvdisplicet 690 continit Litchs 692 i. dudum Brutick i. dudum pridem cod. (iv, p. 61)
:

Nonitis 167

:

:

;

;

II.

U

T.

MACCI PLAVTI
et uigilans id

Al. equidem ecastor uigilo

quod factum

est

fabulor.

nam dudum

ante lucem et istunc et te uidi.

70 Al. hic in aedibus ubi tu habitas.

Am. qu6 in loco? Am. numquam factum 700 est. So. non taces ?
fieri ?

si e portu nauis huc nos dormientis detulit ? Am. etiam tu quoque adsentaris huic ? So. quid uis non tu scis ? Bacchae bacchanti si uelis aduorsarier,

quid

ex insana insaniorem
75 si

facies, feriet

saepius

opsequare, una resoluas plaga.
est obiurgare,

Am.

at pol qui certa res 705

hanc

quae

me

hodie aduenientem

domum
tace.

noluerit salutare.

So. inritabis crabrones.
te uolo.

Am.

Alcumena, unum rogare

Al. quiduis roga.
?

Am. num

tibi

aut stultitia accessit aut superat superbia

80 Al. qui istuc in

mentemst tibi ex me, mi uir, percontarier Am. quia salutare aduenientem me solebas antidhac, appellare itidem ut pudicae suos uiros quae sunt solent.
eo more expertem
te

?

710

factam adueniens offendi domi.
te certo heri

Al. ecastor equidem

aduenientem

ilico

85 et salutaui et ualuissesne

usque exquisiui simul,
et

7*5

mi

uir, et

manum

prehendi

osculum

tetuli tibi.

So. tun heri hunc salutauisti?

Al. et te quoque etiam,
Sosia.

So. Amphitruo, speraui ego istam tibi parituram filium

uerum non
90 Al.

est

puero grauida.

Am. quid

igitur?

So.

insania.

equidem sana sum

et

deos quaeso ut salua pariam 720
filium.

uerum tu malum magnum habebis si hic suom officium ob istuc omen, ominator, capies quod te condecet.
:

facit:

rem 705 obs. una Camerarius obsequar funa cod (F pro E) soluas Pistoris (cf. Asin. 433) 706 vel med 708 roga Aldus : rogare rogaro^. (iv. 2, 3) num Camcrarius nunc cod. 709 710 mente est cod. etiam codd. Nonii 44 (pfo mentest, /. e. -tem est) ex me codd. Nonii om. cod. 714 heri (huc) Mueller 722 concedet cod. [corr. J)
: ,
:

!

AMPHITRVO
So.
ut

II. ii

enim uero praegnati oportet et malum et malum dari quod obrodat sit, animo si male esse occeperit. 725 Am. tu me heri hic uidisti ? Al. ego, inquam, si uis deciens
dicere.

95

Am.

in

somnis

fortasse.

Al.

immo
uxor.

uigilans

uigilantem.

Am. uae
So. quid tibi est?

[misero] mihi
bili

Am.

delirat

So. atra

per-

cita est.

tam delirantis homines concinnat cito. Am. ubi primum tibi sensisti, mulier, impliciscier? Am. qur 730 Al. equidem ecastor sana et salua sum.
nulla res
t€ heri
ibi

igitur 100

praedicas

me

uidisse, qui

hac noctu

in

portum aduecti sumus ?
in aedis, ut

cenaui atque ibi quieui in naui noctem perpetem,

neque
735 Al.

meum pedem huc fntuli etiam
sum ad Teloboas
cenauisti et

cum exercitu
Am. quid
est?
105

hinc profectus

hostis eosque ut uicimus.
cubuisti.

immo mecum

mecum

Al. uera dico.

Am. non de hac quidem

hercle re
aliis

;

de

nescio.

Am. quo modo ? abiisti ad legiones. commeminit somnium narrat tibi. sed, mulier, postquam experrecta es, te prodigiali Ioui 740 aut mola salsa hodie aut ture comprecatam oportuit.
Al. primulo diluculo
So. recte dicit, ut
:

110

Al. uae capiti tuo
Al. iterum

!

So. tua istuc refert
in

si

curaueris.

iam hic
tu dice

me

inclementer

dicit,

atque id
sine malo.

Am.

tace tu.

:

egone aps

te abii

hinc hodie

cum
?
?

diluculo

Al. quis

igitur nisi

uos narrauit mi

illi

ut fuerit proelium

ei Fleckeisen

uae] 726 fortasse] fors Norden {Rhein. Mus. 49, 286), fort. recte vix hae (interiect.) misero del. Pylades (\v. 3) 730 quor cod. quid id cod. (iv. 4) 736 vel re ; 735 quid Aldus de al. Nomi quidem hercle de hac Camerarius te codd. 44 739 otn. cod. 743 dic cod. PLAVT. I 3
: :

:

II. 11

T.

MACCI PLAVTI
Al. quipp' qui ex te audiui, ut 7^5

115

Am. an etiam

id tu scis?

urbem maxumam
expugnauisses regemque Pterelam tute occideris.

Am. egone Am.

istuc

dixi ?

Al. tute

istic,

etiam astante hoc
Sosia.

audiuistin tu

me
So.

narrare haec hodie?

So. ubi ego

audiuerim

?

Am. hanc
120 Al.

roga.

mequidem
dicat.

praesente

numquam

fa-

ctumst,

mirum quin

te

aduorsus

Am.
te,

Sosia, age

quod sciam. me huc 750
aspice.

So. specto.

Am. uera uolo

loqui

nolo adsentari mihi.
illa

audiuistin tu hodie

So. quaeso edepol,

me illi dicere ea num tu quoque
primum

quae

autumat

?

etiam insanis,

quom

id

me
qui ipsus equidem nunc
istanc

interrogas,

tecum conspicio
simul
?

125

Am. quid nunc, mulier? audin
Am. neque
tu
illi

illum

?

Al. ego uero, ac 755
falsum dicere.

neque mihi uiro

ipsi credis ?

Al. eo

fit

quia mihi

plurumum credo ec scio istaec facta proinde ut proloquor. Am. tun me heri aduenisse dicis ? Al. tun te abiisse hodie
hinc negas
?

Am. nego enim
130

uero, et

me

aduenire nunc primum aio ad
te

domum.

Al. opsecro, etiamne hoc negabis,
dedisse

te

auream pateram mihi 760

dono hodie, qua te illi donatum esse dixeras ? Am. neque edepol dedi neque dixi uerum ita animatus fui itaque nunc sum ut ea te patera donem. sed quis istuc tibi dixit ? Al. ego equidem ex te audiui et ex tua accepi manu
;
'

755 qui nunc
155
;

c°d-

(cf.

^quinnunc

764 equidem ego

ut vid.) Fleckeisen

qui nunc pro quid nunc Epid. 517, Psetid. 761 dedisse suspcctum 756 veiAWic

AMPHITRVO
765 pateram.

II.

ii

Am. manc, mane, opsecro
illi

te.

nimi'

demiror, 135
Sosia,

qui illaec
nisi tu

me donatum esse dudum hanc conuenisti
sit

aurea patera
et narrauisti

sciat,

haec omnia.

So. neque edepol ego dixi neque istam uidi nisi tecum simul.

Am. quid hoc
770 Al.

hominis

?

Al. uin proferri

pateram

?

Am.

proferri uolo.

(i) tu, Thessala, intus pateram proferto foras, fiat qua hodie meu' uir donauit me. Am. secede huc tu, Sosia. enim uero illud praeter alia mira miror maxume, So. an etiam credis id, quae si haec habet pateram illam.

140

in

hac

cistellula
est ?

tuo

signo

opsignata

fertur ?

Am. saluom signum

So. inspice.
775

Am.

recte, ita est ut opsignaui.

So. quaeso, quin tu istanc 145

iubes

pro cerrita circumferri

?

Am. edepol qui

facto est opus

;

nam haec quidem

edepol

laruarum plenast.

Al.

quid
?

uerbis opust

em

tibi

pateram, eccam.

Am. cedo

mi.

Al. age aspice

huc sisnunciam
tu qui

quae facta

infitiare

;

quem ego iam
illi?

hic

conuincam
palam.
Iuppiter,
150

780 estne haec patera qua donatu's

Am. summe

quid ego uideo

?

haec ea

est profecto patera.

perii, Sosia.

So. aut pol haec praestigiatrix mulier multo

maxuma

est

aut

pateram

hic

inesse

oportet.

Am. agedum, exsolue
cistulam.

So. quid ego istam exsoluam

?

opsignatast recte, res gesta
est

bene

:

7S5 tu peperisti
770 Brix
i

Amphitruonem
Ital.
:

(alium), ego alium peperi Sosiam; 155
773 pateram del. 783 exsolue 785 alium add. Guietus
l

add.
:

cistula Guietus

Mueller

Bothe heus Acidaliits 782 vel multo mulier eam solue cod. (pro ea s. ) (A pro X)
at
:

(BE

)

II. ii

T.
si

MACCI PLAVTI
omnes congeminauimus.
So. uide
sis signi

nunc

patera pateram peperit,
est aperire

Am. certum
ne posterius
160 Al.

atque inspicere.

quid
in

siet,
;

me culpam

conferas.

Am.

aperi

modo

nam haec quidem nos

delirantis facere dictis postulat.

unde haec igitur est nisi aps te quae mihi dono data est ? 790 Am. opu' mi est istuc exquisito. So. Iuppiter, pro Iuppiter! Am. quid tibi est ? So. hic patera nulla in cistulast. Am.
quid ego audio
?

So.

id

quod uerumst.

Am.

at

cum
quis

cruciatu

iam,

nisi

apparet, tuo.

Al. haec quidem

apparet.

Am.

igitur

tibi

dedit

?

Al. qui
165 So.

me

rogat.

me

captas, quia tute

ab naui clanculum huc

alia uia

795

praecucurristi, atque hinc

pateram tute exemisti atque eam

huic dedisti, post hanc rusum dpsignasti clanculum.

Am.
170

quoque huiius adiuuas insaniam ? huc ? Al. aio, adueniensque ilico 800 me salutauisti, et ego te, et osculum tetuli tibi. Am. iam illud non placet principium de osculo. perge
ei

mihi

!

iam

tu

ain heri nos aduenisse

exsequL
Al.
lauisti.

Am. quid postquam Am. ne
;

laui ?

Al.

accubuisti.

So. eugae

optume

!

nunc
175

exquire.

interpella.

perge porro dicere.
simul.

Al. cena adposita est

cenauisti

Am.

in

eodem

lecto?

Al. in eodem.

mecum, ego accubui So. ei, non

placet 805

conuiuium.

Am.
Al.

sine
te

modo argumenta dicat.
;

quid postquam cenauimus?
ablata
est,

dormitare aibas

mensa

cubitum hinc
abiimus.

-

786 pateram patera cod. (recte D) 789 fort. dictis facere favente adlitteratione cod. (t pro c, 1 pro j) 797 hanc Spengel Muretus pergam cod., vix recte
:

:

787 uidessisigni cod. 793 tum crutiatulam 801 perge hac cod.

AMPHITRVO
Am. ubi Am.
tu cubuisti?

II.fi

Al. in

eodem
?

lecto

tecum una

in

cubiculo.
perdidisti.

So. quid tibi est

Am. haec me modo ad mortem dedit.
appella.

810 Al. quid iam,

amabo ? Am. ne me

So. quid tibi 180
perii miser,

est?

Am.

quia pudicitiae huiius uitium

me

hinc apsente est additum.
uir,

Al. opsecro ecastor, qur

istuc,

mi

ex ted audio

?

Am.

uir

ego tuo' sim

?

ne
si

me

appella, falsa, falso nomine.
facta est

So. haeret haec res,

quidem haec iam mulier

ex uiro.
815 Al. quid ego feci

qua

istaec propter dicta dicantur

mihi?
fui ?
?

1S5

Am.

tute edictas facta tua, ex
tibi deliqui, si

me

quaeris quid deliqueris.

Al. quid ego

quoi nupta
illac

sum tecum

Am. tun mecum
saltem, tute
si

fueris ?

quid

inpudente audacius

pudoris egeas, sumas mutuom.

820 Al. istuc facinus quod tu insimulas nostro generi non decet. 190
tu
si

me

inpudicitiai captas, capere

non

potes.

Am. pro di inmortales, cognoscin tu me saltem, Sosia ? Am. cenauin ego heri in naui in portu So. propemodum.
Persico?

Al. mihi quoque adsunt testes qui illud quod ego dicam
adsentiant.

825 So. nescio quid

istiic

negoti dicam, nisi

si

quispiam

est

195

Amphitru6 alius, qui forte ted hinc apsenti tamen tuam rem curet teque apsente hic munus fungatur tuom.

nam quom de

illo

subditiuo Sosia

mirum

nimist,

certe de istoc Amphitruone iam alterum mirum est magis.

830 Am. nescioquis praestigiator hanc frustratur mulierem.

200

Al. per supremi regis regnum iuro
808 una tecum Lindemann

et

matrem

familias

813 811 hic cod. (cf 826) 821 capere non potes 818 tune cod. hic 826 alius Amphitruo(?) Leo Muretus non potes capere cod. namque cod. (ante consocod. (cf. 811) 828 nam quom Mueller vel nimest vix nam qui nantem vi.x ferenduni)
falso (-sa

D2

)

falso cod.

:

:

:


II.
ii

T.

MACCI PLAVTI

ut

Iunonem, quam me uereri et metuere est par maxume, mi extra unum te mortalis nemo corpus corpore

205 Al. uera dico, sed

quo me inpudicam faceret. Am. uera istaec uelim. nequiquam, quoniam non uis credere. 835 Am. mulier es, audacter iuras. Al. quae non deliquit, decet
contigit,

audacem esse, confidenter pro se et proterue loqui. Am. satis audacter. Al. ut pudicam decet. Am.

t in t

uerbis probas.

Al. non ego illam mi dotem duco esse quae dos dicitur
210

sed pudicitiam et pudorem et sedatum cupidinem,

840

deum metum, parentum amorem
tibi

et

cognatum concordiam,
est

morigera atque ut munifica sim bonis, prosim probis.
si

So. ne ista edepol,

haec uera loquitur, examussim

optuma.
215 So.

Am. deienitus sum profecto ita ut me qui sim nesciam. Amphitruo es profecto, caue sis ne tu te usu perduis 845 ita nunc homines immutantur, postquam peregre aduenimus. Am. mulier, istanc rem inquisitam certum est non amittere.
:

Al. edepol
quid
si

me

lubente

facies.

Am. quidais? responde

mihi,

220

adduco tuom cognatum hric a naui Naucratem, qui mecum una uectust una naui, atque is si denegat facta quae tu facta dicis, quid tibi aequom est fieri ? numquid caussam dicis quin te hoc' multem matrimonio
Al.
si

850

?

deliqui, nulla caussa est.
intro.

Am.

conuenit.

tu, Sosia,

duc hos
225 So.

ego huc ab naui

mecum adducam Naucratem.
:

nunc quidem praeter nos nemo est. dic mihi uerum serio 855 ecquis alius Sosia intust qui mei similis siet ?
Al. abin hinc a me, dignus domino seruos
?

So. abeo,
iubes.

si

838 inl enim Lachmaun vel proba's 842 munificas in (ex T) bonis cod. (i. 6) Nonii 9 854 vel duce abducam cod. " 857 vel dignu's

839 vel illam mihi 843 uera haec codd. 856 meis cod. (mei D 2 )

;


II. ii
illi

AMPHITRVO
Al. nimis ecastor facinus mirum
est qui

conlibitum

siet

meo

uiro sic

me

insimulare falso facinus tam malum.

860 quidquid

est,

iam

ex

Naucrate

cognato

id

cognoscam meo.

230

ACTVS
I

III
III.
i

V PP

I

TER
est seruos Sosia,

Iv.

Ego sum

ille

Amphitruo, quoii
fit

idem Mercurius qui
qui interdum

quando commodumst,

in superiore quf habito cenaculo,
fio Iuppiter quando lubet autem quom extemplo aduentum adporto, Amphitruo fio et uestitum immuto meum. nunc huc honoris uostri uenio gratia, ne hanc incohatam transigam comoediam simul Alcumenae, quam uir insontem probri 870 Amphitruo accusat, ueni ut auxilium feram nam mea sit culpa, quod egomet contraxerim,
;
:

865 huc

ilico

5

10

expetat. si id Alcumenae tinnocenti nunc Amphitruonem memet, ut occepi semel,
i

esse adsimulabo

|

atque in horum familiam

875 hodie frustrationem iniciam

maxumam
fiat

;

15

post igitur

demum

faciam res

palam
est uiro

atque Alcumenae in tempore auxilium feram

faciamque ut uno fetu
et

et

quod grauida

me quod

grauidast pariat sine doloribus.

880 Mercurium iussi
si

me

continuo consequi,

20

quid uellem imperare.

nunc hanc adloquar.
:
1

850 falso Lindemann 858 conlitum cod. (conlibitum D") 868 ne" ut Havet 872 innofalsum (i. 3) 865 q uo cod. centiae Lachmann 875 hod. 874 ( iterum) esse Fleckeisen Pylades fr. (ego) hod. fr. Fleckeiscn fr. hod. cod.
:

:

:

;;

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
Ivppiter
ita

Alcvmena
Al. Durare nequeo in aedibus.
stupri, dedecoris

me
!

probri,

a uiro argutam

meo
in

ea quae sunt facta tinfectare est att clamitat,

quae neque sunt
5

facta

neque ego

me

admisi arguit

885

atque id

me

susque deque esse habituram putat.
faciam,

non edepol
aut

neque me perpetiar probri
quin ego illum aut deseram

falso insimulatam,
sati' faciat

mi
est

ille

atque adiuret insuper
in

nolle esse dicta
10 Iv.

quae

me

insontem

protulit.

890

15

quod illaec postulat, si me illam amantem ad sese studeam recipere quando ego quod feci id factum Amphitruoni offuit atque illi dudum meus amor negotium insonti exhibuit, nunc autem insonti mihi illius ira in hanc et male dicta expetent. Al. sed eccum uideo qui (modo) me miseram arguit
faciundum
illud fieri
:

mi

895

stupri, dedecoris.

Iv.

te uolo, uxor, conloqui.
ita (ingeni)

quo
20 Iv.
nisi

te auortisti ?

Al.

ingenium meumst
900

inimicos semper osa
heia

sum

optuerier.

autem inimicos ? Al. sic est, uera praedico etiam hoc falso dici insimulaturus es.
Al. potin ut apstineas

Iv.

nimi' uerecunda es.

manum ?
905

25

nam certo, si sis sanus aut sapias satis, quam tu inpudicam esse arbitrere et praedices, cum ea tu sermonem nec ioco nec serio
tibi

habeas, nisi
si dixi,

sis stultior

stultissumo.

Iv.

nihilo magis es
:

neque ego esse

arbitror,

884 infecta restatVahlen infecta testat Palmcr :fort. infecta praestat 894 illi Pyladcs 893 id factum Camerarius factum id cod. vix illae ille cod. (cf 1002): 897 sed (set) Guietus: et cod.
:

:

s

o

899^'ngeni add. Seyjfcrt modo (m) add. Goetz, Loewe potin Camcrarius potin est cod. iracunda Lambinus
:

903 906 ea
J)

tu Camerarius

:

fatu cod.

(Fpro E)

907

nisi si sis cod. (nisi sis

;

;

;;

:

AMPHITRVO
910
et id huc reuorti uti me purgarem tibi. nam numquam quicquam meo animo fuit aegrius quam postquam audiui ted esse iratam mihi.

III.

ii

30

qur

dixisti ? inquies.

ego expediam

tibi.

non edepol quo te esse inpudicam crederem uerum periclitatus siim animum tuom 915 quid faceres et quo pacto id ferre induceres. equidem ioco illa dixeram dudum tibi, ridiculi caussa. uel hunc rogato Sosiam. Al. quin huc adducis meum cognatum Naucratem, testem quem dudum te adducturum dixeras Iv. si quid dictum est per iocum, 920 te huc non uenisse ? non aequom est id te serio praeuortier.
Al. ego illum scio quam doluerit cordi meo.
Iv. per

35

40

dexteram tuam

te,

Alcumena,
irata

oro, opsecro,
sies.

da mihi hanc ueniam, ignosce,
nunc, quando factis

ne

925 Al. ego istaec feci uerba uirtute inrita

me

inpudicis apstini,

4S

ab inpudicis
iuben mi

dictis auorti uolo.

ualeas, tibi habeas res tuas, reddas meas.
fre
;

comites

?

Iv.

sanan es

?

Al.

si

ndn

iubes,

930 ibo egomet

comitem mihi Pudicitiam duxero. Iv. mane. arbitratu tuo ius iurandum dabo me meam pudicam esse uxorem arbitrarier. id ego si fallo, tum te, summe Iuppiter, quaeso Amphitruoni ut semper iratus sies.
a,

50

935 Al.

propitius

sit

potius.

Iv.

confido fore
55
facis.

iurandum uerum te aduorsum dedi. iam nunc irata non es ? Al. non sum. Iv. bene nam in hominum aetate multa eueniunt huiusmodi capiunt uoluptates, capiunt rusum miserias 940 irae interueniunt, redeunt rusum in gratiam.
ius

nam

922 hanc

illud Ital.

924 hanc mihi da Fleckeisen, ne 926 abstini Luchs abstines (pro -nei i. 7)
: ;

sit

hiatus mihi
j

;

III.

ii

T.
irae
si

MACCI PLAVTI
eueniunt huiusmodi
in gratiam est,

60

uerum

quae
si

forte

inter eos,

rusum

reuentum

bis tanto amici sunt inter se

quam

prius.

Al. primum cauisse oportuit ne diceres,

uerum eadem
ut quae

si

idem purgas

mi, patiunda sunt

945

65 Iv. iube uero uasa pura adornari mihi,

apud legionem uota uoui
Iv.

si

domum

rediissem saluos, ea ego exsoluam omnia.

Al. ego istuc curabo.

euocate huc Sosiam
fuit

gubernatorem qui

in

mea

naui

95°

70 Blepharonem arcessat qui nobiscum prandeaL
tis

adeo inpransus

ludificabiturt,

quom

ego Amphitruonem collo hinc opstricto traham.
ille

Al. mirum quid solus secum secreto
atque aperiuntur aedes.
iii

agat.

exit Sosia.

955

Sosia
So. Amphitruo,

Ivppiter
adsum.
si

Alcvmena
est,

quid opus

impera, imperium
exsequar.

Iv. (Sosia,) optume aduenis. So. iam pax est inter uos duos? nam quia uos tranquillos uideo, gaudeo et uolupest mihi.

atque
5

ita

seruom par uidetur
item
;

frugi sese instituere
sit
;

:

proinde

eri ut sint, ipse

uoltum e uoltu comparet
sit, si

:

960

tristis sit, si eri sint tristes

hilarus

gaudeant.
?

sed age responde

:

iam uos
haec

rediistis in

concordiam

Iv. derides qui scis

dudum me
;

dixisse per iocum.

So.
10 Iv.
Iv.

an

id ioco dixisti ?

<§quidem serio ac uero ratus.

habui expurigationem

So. optume est. 965 facta pax est. So. ego rem diuinam intus faciam, uota quae sunt.

censeo.
Iv.
s

tu

gubernatorem a naui huc euoca uerbis meis

cod., anliqua forma 948 exsoluam (-ua) (una) (fia) 952 is exsoluarn (iam) Mueller (Rhein. Mus. 54, 382) (lepide) ludi. Lindemami a Mercurio inp. Leo {cf. Arg. II. 9) 963 dudum Camerarius iam dudum 957 Sosia add. Leo (cf iii. 2) cod. (iv. 1) 964 vel anne id ioco

945 isdem

Seyffert:

:

:


III.
iii

AMPHITRVO
Blepharon^m,
uti re

diuina facta
illic

mecum

prandeat.

So. iam hic ero

quom

censebis esse me.

— Iv.

actutum huc redi.
15

970 Al.

numquid
i

uis,

quin abeam iam

intro, ut

apparentur qui-

bus opust
Iv.

?

sane, et

quantum

potest parata fac sint omnia.
uis intro?

Al. quin uenis quando

faxo hau

quicquam
morae.
decet.

sit

Iv.

recte loquere et proinde diligentem ut

uxorem

iam hisce ambo,
975

et seruos et era, frustra sunt

duo,
20

qui

me Amphitruonem
tu,

rentur esse

:

errant probe.

nunc
face

diuine Sosia, huc fac adsies,

(audis quae dico,

tam

etsi

praesens non ades),

iam Amphitruonem aduenientem ab aedibus ut abigas quouis pacto fac commentu' sis.
;

980

uolo deludi illunc,

dum cum

hac usuraria
sint

25

uxore nunc mi morigero.
fac
sis,

haec curata

proinde adeo ut uelle

atque ut ministres mi, mihi

med quom

intellegis,

sacruficem.
-

Mercvrivs
985 nec

iv

Me. Concedite atque apscedite omnes, de uia decedite, quisquam tam au(i)dax fuat homo qui obuiam opsistat
mihi.

nam
ill'

mihi quidem hercle qui minus

liceat

deo minitarier
? 5
fac
disyll.

populo, ni decedat mihi,

quam

seruolo in comoediis

nauem saluam

nuntiat aut

irati

aduentum

senis

968 uti] qui Goetz, Loewe Pylades: fac t a cod. 973

dil.

) cod. 971 potes (potest proinde Skutsch, citi proinde
1

B
:

ante consonantem displicct 976 Sos. huc fac 974 hi cod. mi h. f. a. S. adsies Goetz, Loewe: huc fac adsis Sos. cod.,/ort. rectc Mnellcr (Rhein. Mns. 54, 382) 978 faciam (fac iam) am. codd.

Nonii 88 fac am. (pm. iam) cod. fac Am. iam Lambimts 979 abeat codd. Nonii sies cod., itcm codd. Nonii 980 illunc dum Pareits illum edum cod. (eproc) 981 sient cod. 983 mihi (nunc) tum Camcrarius cum mihi cod. 985 quispiam Usener auidax Skntsch (Philol. 59, 503) lam Fleckeisen
: :
:

:

;

:

; ; ;

III. iv

T.

MACCI PLAVTI

ego sum Ioui dicto audiens, eius iussu nunc huc me adfero. quam ob rem mihi magi' par est uia decedere et concedere. 99°
pater uocat me,
ut filium
10

eum sequor, eius dicto, imperio sum audiens bonum patri esse oportet, itidem ego sum patri.

amanti subparasitor, hortor, adsto, admoneo, gaudeo. si quid patri uolupest, uoluptas ea mihi multo maxumast.
995 amat sapit recte facit, animo quando opsequitur suo, quod omnis homines facere oportet, dum id modo fiat bono. nunc Amphitruonem uolt deludi meu' pater faxo probe iam hic deludetur, spectatores, uobis inspectantibus. capiam coronam mi in caput, adsimulabo me esse ebrium atque illuc susum escendero inde optume aspellam uirum 1000 de supero, quom huc accesserit; faciam ut sit madidus sobrius.
:

;

:

15

:

deinde
20

illi

actutum

sufferet suo' seruos

poenas Sosia
hic.

eum

fecisse ille

hodie arguet quae ego fecero
eius

quid

(id)

mea ?

meo me aequomst morigerum
sed

patri,

studio

seruire

addecet.

eccum Amphitruonem, aduenit
siquidem uos
uoltis

;

iam

ille

hic deludetur 1005

probe,

auscultando operam dare.

ibo intro, ornatum capiam qui potis decet
25

dein susum ascendam in tectum ut illum hinc prohi-

beam.

ACTVS
IV.
i

IV
erat,

Amphitrvo
Am. Naucratem quem
neque domi neque
in

conuenire uolui in naui non

urbe inuenio

quemquam

qui illum 1010
uiderit.

Pl.

992 ego 210
8)

v. 9.

1002 illi ecquid

(semel J) 996 bono fiat modo Abraham Stud. 998 insp. Pylades: spectantibus cod. (pro ispectantibus 1000 asp. Camerarius cispellam cod. (ci pro a; vi. 1) 1003 id add. Camerarius: fort. Lambinus: ille cod.
bis cod.
:

1005 vel

illic d„

1007 potis Scaliger

:

potius cod.

AMPHITRVO
;

IV.

i

nam omnis plateas perreptaui, gymnasia et myropolia apud emporium atque in macello, in palaestra atque in foro, in medicinis, in tostrinis, apud omnis aedis sacras sum defessus quaeritando nusquam inuenio Naucratem. 1015 nunc domum ibo atque ex uxore hanc rem pergam exquirere,
:

5

quis fuerit

quem propter corpus suom stupri nam me quam illam quaestionem inquisitam
mortuom
pariter
satiust.
fit

compleuerit.

hodie amittere
10

sed aedis occluserunt.
alia facta sunt.
?

eugepae,

hoc

atque ut

feriam fores.
?

1020 aperite hoc.

heus, ecquis hic est

ecquis hoc aperit ostium

Mercvrivs
Me. Quis ad
dique omnes
fores est?

Amphitrvo

ii

sum
irati

'

?

Me. quid 'ego Am. ego sum. Am. ita loquor. Me. tibi Iuppiter
ut profecto uiuas aetatem
miser.

certo sunt qui sic frangas fores.

Am. quo modo ? Am.
Sosia.

Me. eo modo,
ita
:

Me.
?

sum

Sosia,

nisi

me

esse

oblitum

existumas.
1025 quid nunc uis

Am.

sceleste, at

etiam quid uelim, id tu

5

me

rogas?

Me. ita, rogo. paene ecfregisti, fatue, foribus cardines. an fores censebas nobis publicitus praeberier ?
quid

me

aspectas, stolide ? quid

nunc

uis tibi ? aut quis tu

es

homo?

Am. uerbero, etiam quis ego sim me
1030

rogitas,

ulmorum
flagris. 10

Accheruns ?

quem

pol ego hodie

ob

istaec dicta faciam

feruentem

Me. prodigum Am. quidum ?

te fuisse oportet

olim in adulescentia.
aetate a

Me. quia senecta

me mendicas
malum.

Am. cum cruciatu tuo

istaec hodie, uerna,

uerba funditas.

1031 adulescentiam cod.

IV.

ii

T.
sacrufico ego
tibi.

MACCI PLAVTI
Am.
qui
?

Me.

Me. quia enim

te

macto 1034

infortunio.

Am.

at ego te cruce et cruciatu mactabo, mastigia. (Me.) erus Amphitruo(st) occupatus. abiendi nunc tibi etiam occasiost. (Me.)

fra g.

1

n

m(xvG)
iv(m)

(Me.) optumo

iure infringatur aula cineris in caput.

Me.) ne
(Me.)

tu postules

matulam unam

tibi

aquai infundi in v(iv)
caput.

laruatu's.

edepol

hominem miserum

!

medicum quaerita.

vi (vn)

(Al.) exiurauisti te mihi dixe per iocum.
(Al.) quaeso aduenienti

vn
:

(xi)

morbo medicari iube
est,

vm (xn)

tu certe aut laruatus aut cerritus es.

(Al.) nisi hoc ita factum

proinde ut factum esse

autumo, ix(xin)

non caussam dico quin uero insimules
(Am.) quoius
?

probri.

quae
te

me

apsente corpus uolgauit suom. x ( XV1 )
si istas

(Am.) quid minitabas
(Am.)
ibi

facturum,

scrobes ecfodito plus sexagenos in dies.
ct v.

pepulissem fores? xi(v) XH ( VI )
trectnti versus

1034 inter huitc vcrsum
in
codice,

1035 intcrciderunl fere
aliquot
:

quorum tamen fragmenta

grammatici servaverunt

cruciatu certo codd. te Pyladea Nonius 342 (mactare) 1 est add. 11 Nonius 354 (occupatus) Pyladcs: cruciatum codd. abitendi Goetz, 111 Priscianus Hoffmann 1, 564 (abiendi) v Nonius postfrag. iv (543) iv Nonius 543 (aula) Loewe vi aquam (aqua) codd. postulas Schrocder (matella) quaerita Nonius 44 (cerriti et laruati) post v. 739 (prodigia)
;

vm vn Nonius 105 (exiurare) Acidalius quaeritat codd. iube Nonius post frag. vi (44) quaeso es et 247 (aduenire) quaeso morbo medicari iube Schroeder morbo quasi codd. 44 quaeso laruatus medicati iuuenem codd. 44, moribo iube (iure) codd. 247 ix Nonius 237 (autumare) corr. Acidalius es aut cerritus codd.

.

.

.

:

:

:

dico

uerum quin simules

(qui insimules) codd.

:

corr.

Brandt, Schioeder

ucorpus uulga sum cuiusque codd. x Nonius 182 (uulgauit) xn Prixi Nonius 473 (minitas pro minitaris) codd. scianus 1, 168 et 321, Nonius 225 ibi scrobes fodito sexagenos in dies post v. 117 (schema), comm. Lucani, p. 283 scrobes sexagenos fodi in die, schol. Verg. Georg. 2, 288 sexagenoS in dies scrobes, Probus Cath. e. 20 sexagenos scrobes, omnes scrobes genere masculino testantes
tu pl.

Hertz

die

comm. Luc.


AMPHITRVO
cin
iv


; ;

:

IV.

ii

(xvn) (Am.) noli
xvni) (Bl.)

pessumae

precari.

animam comprime.
manufestum hunc optorto collo teneo furem fiagiti. immo ego hunc, Thebani ciues, qui domi uxorem

xv

(ix) (Iv.)

xvi (x)

(Am.)

meam
impudicitia impediuit, teneo, thensaurum stupri.
.vii

(vih)

(Am.) nilne te pudet, sceleste, populi in conspectum ingredi

?

vui (xix) (Am.) clandestino. xix (xiv) (Iv. sive

Am.) qui nequeas nostrorum uter

sit

Amphitruo
decernere.

B
1035 (Bl.)

LEP

HARO

AMPHITRVO
;

I

V P P

I

TER

Ili

Vos inter uos partite ego abeo, mihi negotium est neque ego umquam usquam tanta mira me uidisse censeo. Am. Blepharo, quaeso ut aduocatus mi adsis neue abeas.
Bl. uale.

quid

med aduocato
?

opust qui
:

utri

sim aduocatus nescio
parturit.

? 5

Iv. intro

ego hinc eo
*

Alcumena

1040 quid ego

*

Am. perii miser. quem aduocati iam atque amici
deserunt
?

me inultus istic ludificabit, quisquis est iam ad regem recta me ducam resque ut facta esteloquar.
numquam
edepol

ego pol illum ulciscar hodie Thessalum ueneficum, qui peruorse perturbauit familiae mentem meae.
1045 sed ubi ihest? intro edepol abiit, credo ad

10

qui

me Thebis

alter uiuit miserior ?

uxorem meam. quid nunc agam,

noli pessimo Danielis : xin sc/iol. Verg. Aen. 8, 127 (precor illi) grammaticum non recte inierpretatnm verba nobili pessime codd. xiv Nonius Asin. 477 hnc rettulisse coniecerunt Goets, Loewe

xvi Nonius 331 (imqui domi 456 (thesaurus) xvn Nonius 454 (ingredi) post stupri, post v. xvni gloss. Plaut. Ritschclii inter susque deque (886) frag. xv ct perniciter (1116) xix Nomits2&§ (decernere) 1035 P al"titote Spengel e. nunc ab. Goets, Locwe 1038 med. adu. op. scripst opust med (me B) adu. cod. qui Camerarius quin cod. (pro qui ?) aduocatus del. Hermann 1040 quid ago vel nunc ago add. Rcdslob (Ber/. Phi/. Woch. 22, 553) faciam Grutcrus 1041 numquem cod. ludificauit (i. e. -bit) cod. 1042 iam Gruterus nam iam cod. (iv. 3)

233 (anima)
pedire)

xv Nonius 453 (furtum)
.

immo

impediuit 883 (stuprum)
.

.

;

id.

:

.

.

.

:

:

:

;

!

IV.

iii

T.

MACCI PLAVTI
?

quem omnes

mortales ignorant et ludificant ut lubet

certumst, intro

rumpam

in aedis

:

ubi

quemque hominem
aspexero,

15 si

ancillam seu seruom siue uxorem siue adulterum

seu patrem siue auom uidebo, optruncabo in aedibus. 1050 neque me Iuppiter neque di omnes id prohibebunt, si uolent, quin sic faciam uti constitui. pergam in aedis nunciam.

ACTVS V
V.
i

BROM
neque
ita

I

A

AMPH

I

TRVO

Br. Spes atque opes uitae meae iacent sepultae in pectore,
ullast confidentia iam in corde, quin amiserim mi uidentur omnia, mare, terra, caelum, consequi 1055 iam ut opprimar, ut enicer. me miseram, quid agam nescio.

5 ita

tanta mira in aedibus sunt facta.

uae miserae mihi,

animo malest, aquam uelim.

corrupta

sum atque apsumpta
sum.
satis,

caput dolet, neque audio, nec oculis prospicio

nec
ita

me

miserior femina est neque ulla uideatur magis.

1060
[sibi]

erae

meae hodie

contigit.

nam

ubi parturit, deos

inuocat,
10
strepitus, crepitus, sonitus, tonitrus: ut subito,

utprope, ut

ualide tonuit

ubi

quisque

institerat,

concidit

crepitu.

ibi

nescioquis

maxuma
uoce exclamat
exsurgite inquit
'
:

Alcumena, adest auxilium, ne time

:

et tibi et tuis propitius caeli cultor aduenit.
' '

1065

qui terrore

meo

occidistis prae metu.'
ita

15 ut iacui, exsurgo.
ibi

ardere censui aedis,
;

tum confulgebant.
horrore
adficit.

me

inclamat Alcumena

iam ea
aedibus

res
cod.

me

1048, 1052 aedis Camerarius
constitui

:

1058

corrumpta Flccktisen

Redslob

nam

sibi

uiduior (?) Palmer inuocat suspeclum

1052 vel ut (ita cod.) 1060 fem. neculla io6r sibi del. Pylades (praec. s, seq. i), 1062 prope Palmer propere cod.
:

:

AMPHITRVO
erilis

V.

i

praeuortit

metus

:

accurro, ut sciscam quid uelit.

1070 atque illam geminos

filios

pueros peperisse conspicor
peperit,

;

neque nostrum quisquam sensimus, quom
sed quid hoc

neque
'

prouidimus.
?

quis hic est senex qui ante aedis nostras 20
sic iacet?

credo edepol,

numnam hunc percussit Iuppiter ? nam pro Iuppiter sepultust quasi
est.

sit

mortuos.

1075 ibo et cognoscam, quisquis

Amphitruo

hic

quidem
meus.
Br.
tenet
?

(est) eru'

Amphitruo.

Am.

perii.

Br. surge.

cedo manum.
Br. tua Bromia
ancilla.

Am. interii. Am. quis me

Am.

totus timeo, ita

med

incre- 25

puit Iuppiter..

nec secus

est quasi si

ab Accherunte ueniam.

sed quid tu
foras

egressaes?

Br. eadem nos formido timidas
nimia mira
uidi.

terrore impulit

1080 in aedibus tu ubi habitas.

uae mihi,

Amphitruo;
scin

ita

mihi animus etiam nunc abest.

Am. agedum
.

expedi

me tuom
sola

esse

erum Amphitruonem
gestat

?

Br.

scio.

Am.
scio.

30

uide etiam nunc.

Br.

Am. haec
Br.

sanam mentem

meorum
Am.

familiarium.
at

immo omnes

sani sunt profecto.

me

uxor
facit

insanum
1085 suis foedis factis.

Br.

at

ego faciam tu idem ut

aliter

praedices,

Amphitruo, piam

de ea
E otius ) (praec. -6,

re

pudicam esse tuam uxorem ut scias. signa atque argumenta paucis uerbis eloquar.
et
e
:

35

1069 metus Nouius 362 motus cod. ut vid. (motus D, meotus B, me est (e) add. Camerarius P 1075 (atque) Amph. Ltichs 1083 sanam Camerarins i.e. -em) 1077 vel ita me orum sarcam cod. (rc pro n) mearum cod. ut vid. (morum D, mearum F,, mea.PE ) 1086 tuam in marg. ut vid. cod. (unde tuam esse BJ, esse tuam E, esse D)
:

plavt.

1

4

!

!

;

V.

i

T.

MACCI PLAVTI
peperit
filios.

omnium primum
Am.
ain
tu,

:

Alcumena geminos
?

geminos

Br. geminos.

Am.

di

Br. sine

me seruant. me dicere,
1090
tua,

ut scias tibi tuaeque uxori deos esse omnis propitios.

Am.

loquere.

Br. postquam parturire hodie uxor occepit

40 ubi utero exorti dolores, ut solent puerperae,

inuocat deos inmortalis ut sibi auxilium ferant, manibus puris, capite operto. ibi continuo contonat
sonitu

maxumo

;

aedis primo ruere rebamur tuas.

1095

aedes totae confulgebant tuae quasi essent aureae. apsoluito hinc me extemplo, quando 45 Am. quaeso,

sati'

deluseris.

quid

fit

deinde

?

Br.

dum

haec aguntur, interea uxorem

tuam
neque gementem neque plorantem nostrum quisquam audiuimus
ita

profecto sine dolore peperit.

Am. iam

istuc gaudeo,

1100

utut

me

erga merita

est.

Br. mitte istaec atque haec quae

dicam accipe.
50

postquam
sed puer

peperit, pueros lauere iussit nos.

occepimus.

ille

quem ego

laui, ut

magnust

et

multum

ualet

neque eum quisquam

conligare quiuit incunabulis.
;

Am. nimia mira memoras si istaec uera sunt, diuinitus non metuo quin meae uxori latae suppetiae sient.
55

1105

Br. magi' iam faxo mira dices.

postquam

in

cunas conditust,

deuolant angues iubatae deorsum in impluuium duo

maxumae

:

continuo extollunt

ambo

capita.

Am.

ei

mihi

Br. ne paue.
1092 ubi
cod.
:

sed angues oculis omnis circumuisere.
:

mo

1101 erga 1098 sit cod. (fit D) 1102 accediLindsay ad Capt. 964) iuuati 1108 iubatae testatur Nonius 191 mus codd. Nonii 504 conpluuium codd. s(i.e. iub) cod., etiam codd. schol. Aen. 2, 206 ni6alterum citi Nonii 1109 maximi cod. (ctiam 11 11 conspicati
Ital.
ibi cod.

me

corr.

Schmidt

(cf.

:

.

.

.

;

.

.

.

eos

;

1123

illos) (cf.

Journ. Phil. 26, 290)

;


V.
i

AMPHITRVO
postquam pueros conspicatae, pergunt ad cunas citae. ego cunas recessim rusum uorsum trahere et ducere,
metuens pueris, mihi formidans tantoque angues acrius postquam conspexit anguis ille alter puer, persequi.
;

60

11 15 citus

e cunis exsilit, facit recta in anguis

impetum

:

alteram altera prehendit eas
A.m.

manu

perniciter.
;

mira memoras, nimi' formidolosum facinus praedicas
mihi horror
fit

65

nam
quid

membra misero
porro loquere.

percipit dictis tuis.

deinde

?

Br. puer

ambo

anguis
enicat.

11

20

dum
Am.
is

haec aguntur, uoce clara exclamat uxorem tuam Br. summus imperator diuom atque quis homo ?

se dixit

hominum Iuppiter. cum Alcumena clam consuetum cubitibus,
suom
esse qui
illas

eumque
1125
si licet

filium

anguis uicerit

alterum tuom esse dixit puerum.

Am. pol me hau

paenitet,

boni dimidium mihi diuidere

cum

Ioue.

abi

domum,

iube uasa pura actutum adornari mihi,

ut Iouis supremi multis hostiis

pacem expetam.

75

ego Teresiam coniectorem aduocabo et consulam quid faciundum censeat; simul hanc rem ut facta est eloquar.

nsosed quid hoc? quam

ualide tonuit.

di,

opsecro uostram
fidem.

I

v pp

1

ter
tibi et tuis
:

ii

Iv.

nihil est

Bono animo es, adsum auxilio, Amphitruo, quod timeas. hariolos, haruspices
;

mitte omnis

quae futura

et
illi,

quae facta eloquar,

1135

quom sum Iuppiter. primum omnium Alcumenae usuram corporis
multo adeo melius
cepi, et
11 12

quam

5

concubitu grauidam
:

feci filio.
cod.
corr.

Pylades

11 15 post 11 16 corv. Valla recessum cod. 1122 cubilibus 1120 inclamat Dousa Scaliger 1136 coepi cod. (cf. ad 108)

:

cod.

:

corr

;

V.

ii

AMPHITRVO
tu

grauidam item
:

fecisti,

qu6m

in exercitum

profectu's

uno partu duos

peperit simul.

eorum
io

alter,

nostro qui est susceptus semine, 1140

suis factis te inmortali adficiet gloria.

tu

cum Alcumena uxore antiquam in gratiam hau promeruit quam ob rem uitio uorteres redi mea ui subactast facere. ego in caelum migro.—
:

111

Amphitrvo
ibo ad

Am. faciam ita uxorem intro, missum

ut iubes et te oro promissa ut serues tua.
facio

Teresiam senem.

1

145

nunc, spectatores, loui'

summi

caussa clare plauaite.

ASINARIA

ARGVMENTVM
Amanti argento
filio

auxiliarier

Sub

imperio vivens volt senex uxorio.

Itaque ob asinos relatum pretium Saureae

Numeraii

iussit servolo

Leonidae.
cedit

Ad amicam
Is

id fertur.

noctem

filius.

Rivinus amens ob praereptam mulierem

rem omnem uxori per parasitum

nuntiat.

Accurrit uxor ac virum e
4 servolo Ald.
:

lustris rapit.

seruo cod.
cod.

(v.

8)

Camerarius
trisrae cod.

:

rereptam

6 Rivalis Pylades praer. 8 e lustris rapit Camerarius eius
;

PERSONAE
LlBANVS SERVVS Demaenetvs Senex Argyrippvs Advlescens Cleareta Lena Leonida Servvs Mercator (Chlamydatvs ?) Philaenivm Meretrix Diabolvs Advlescens
,

Parasitvs

Artemona Matrona
Scaena
Cleaer- passim

ATHENIS
751 B)
9, 109)

cod. ut vid. {sed claear- in v.
II. iv. cod. (c/.

Chlamydatvs

tit.

Harv. Stnd.

;

PROLOGVS
Hoc
agite sultis, spectatores, nunciam,
res uortat

quae quidem mihi atque uobis
face
5

bene

gregique huic et dominis atque conductoribus.

nunciam

tu, praeco,

omnem

auritum poplum.
5

age nunc reside, caue

modo ne

gratiis.

nunc quid processerim huc et quid mi uoluerim dicam ut sciretis nomen huiius fabulae
:

;

nam quod ad argumentum
10
:

attinet,

sane breuest.

nunc quod me dixi uelle uobis dicere dicam huic nomen graece Onagost fabuiae Demophilus scripsit, Maccus uortit barbare
Asinariam uolt
inest lepos
esse, si

10
;

per uos

licet.

ludusque

in

hac comoedia,

ridicula res est.

date benigne operam mihi

15 ut uos, ut alias, pariter

nunc Mars adiuuet.

15

ACTVS
Libanvs
Li. Sicut

I
I. i

Demaenetvs

tuom

uis

unicum gnatum tuae
tuam uxorem tuam,
dixeris,
5

superesse uitae sospitem et superstitem,
ita

ted optestor per senectutem

perque illam
20
si

quam
erga
|

tu metuis

quid

med

hodie falsum

ut tibi superstes uxor aetatem siet

atque

illa

uiua uiuos ut pestem oppetas.

domino Camerarius et fotl. delcnd. 3 gregique suspcctum vix o. praedico, antiqua forma 4 nunciam Linge iam nunc cod. 10 vel huic 11 Maccius Ritschl 15 ut al. Leo item al cod. (v. 1) 20 quid tu m. Mahler; quidquam m. Mueller (Rhein. Mus. 54, 383) wk erega (-vig-^,forma antiqua
:
:

:

I. i

T.

MACCI PLAVTI
:

De. Per Dium Fidium quaeris
io [ita

iurato mihi

uideo necesse esse eloqui quidquid roges.

me

opstinate adgressu's ut

non audeam
omnia.]
scire expetis

25

profecto percontanti quin

promam
sit

proinde actutum istuc quid
eloquere
:

quod
te

ut ipse scibo, te faciam ut scias.

Li. dic opsecro hercle serio
15

quod

rogem,
?

caue mihi mendaci quicquam.
Li.

De. quin tu ergo rogas
terit ?
?

30

num me

illuc

ducis ubi lapis lapidem

De. quid

istuc est ? aut ubi istuc est terrarum loci

Li. ubi flent

nequam homines

qui polentam pinsitant,

apud
De.
ubi

fustitudinas, ferricrepinas insulas,

20 ubi uiuos

homines mortui incursant boues.
pol percepi, Libane, quid istuc
Li. ah,
sit

35
loci

modo
fit

polenta, te fortasse dicere.
istuc dico

neque hercle ego
25

nec dictum uolo,
age age, usque exscrea.
40

teque opsecro hercle ut quae locutu's despuas.

De.

fiat,

geratur
?

mos

tibi.

Li.

De. etiamne

Li. age

quaesso hercle usque ex penitis
faucibus.

etiam amplius.

De.

nam qu6 usque ?
rem.
Li.

Li.

usque ad mor-

De. caue De. dono

sis

malam
ob

uxoris dico,
sis

tem non tuam.

uolo.

te

istuc

dictum ut expers

metu.
mihi.

44
45

30 Li. di tibi dent

quaequomque optes. De. redde operam qur hoc ego ex te quaeram ? aut qur miniter tibi propterea quod me non scientem feceris ?
aut qur postremo
filio

suscenseam,
?

patres ut faciunt ceteri
23
a. u.

Li. quid istuc noui est ?
secl.

50

6eum

cod.

25, 26

Leo, in locitm vv. 23-24 in recentiore
v.

recensione suppositos
istuc sit

32, 33 post
:

47 iterantur in cod.

(ii.

nequeo noscere

in v. repetito cod.

33

secl.

6) 32 Acidalius

pinsitant in 3 39 qui jB

v. repetito

etiam

pransitant hiccod. 37 ahc cod. (c/. vahc 461) 41 post v. 55 (ii. 6), prius om. propter homocoarchon 44 vel ted

;

;

;

ASINARIA
demiror quid
istanc

I. i

De. equidem scio iam

quo euadat sum in metu. filius quod amet meus meretricem e proxumo Philaenium.
sit et
?

35

estne hoc ut dico, Libane
55 ea res est.

Li.

rectam instas uiam.
dictis data.

sed

eum morbus
est ?

inuasit grauis.

De. quid morbi
De. tune es
Li.

Li. quia non suppetunt amanti filio ? nunc adiutor

40

sum

uero, et alter noster est Leonida.

De. bene hercle facitis et a me initis gratiam. 60 uerum meam uxorem, Libane, nescis quali' sit ? Li. tu primus sentis, nos tamen in pretio sumus.

45

De. fateor eam esse inportunam atque incommodam.
Li.

posterius istuc dicis

quam credo

tibi.

De. omnes parentes, Libane, liberis suis, 65 qui mi auscultabunt, facient tobsequellamt quipp' qui mage amico utantur gnato et beneuolo. atque ego me id facere studeo, uolo amari a meis
uolo

50

me

patris

mei similem, qui caussa mea

nauclerico ipse ornatu per fallaciam

70

quam amabam abduxit ab lenone mulierem neque puduit eum id aetatis sycophantias struere et beneficiis me emere gnatum suom
eos

55
sibi.

me decretumst persequi mores patris. nam me hodie orauit Argyrippus filius
copiam
et id

75 uti sibi amanti facerem argenti

ego percupio opsequi gnato
illius,

meo

:

60

uolo amari tobsecutumt
;

uolo amet

me

patrem.

51 postv. 83 (ii. 6 p. 102) 52 et hoc loco e.xstat et adhaeret versui amat Lorenz fort. quid 59 et del. 51 post v. 83 (ibi iam scio) scis qualis siet Bothe 64 liberis suis 60 siet cod. Fleckeisen testatur obsequellam Nonius 215 (cf suspectum 65 vel mihi 67 amare cod. (corr. Arch. Lat. Lex. 12, 592) obsequentiam edd.
:

B)

69 nauclerico Camerarius nauderio cod. E 76 et id e. perc.] ego 72 mee me (corr. mea) re cod. (corr. ) sane cupio codd. Nonii 454 () pro ego s. c. id) 77 aniari codd. obsecutam codd. Nonii 501 (s. v. genet. pro dativo ') amori cod. Nonii(a.pro u) obsequium Hermann fort. ob 6ps£quium (-cuium)
(pro amarei
?)
:

P

'

:

:

:

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
ego mitto omnia haec.
quoi concrederet 80

quamquam
praesertim
65 habuit,

illum mater arte contenteque habet,
:

patres ut consueuerunt

quom

is

me dignum

me habere honorem eius ingenio decet quom me adiit, ut pudentem gnatum aequomst
cupio esse amicae quod det argentum suae.
Li. cupis id

patrem,

quod cupere

te

nequiquam
sit

intellego.

dotalem seruom Sauream (huc) uxor tua
70 adduxit,

85

quoi plus in

manu

quam

tibi.

De. argentum accepi, dote imperium uendidi. nunc uerba in pauca conferam quid te uelim. uiginti iam usust filio argenti minis Li. unde gentium face id ut paratum iam sit.
:

?

75

De.

me

defrudato.

Li.

maxumas nugas

agis

:

nudo detrahere uestimenta me iubes. defrudem te ego ? age sis tu, sine pennis
ten ego defrudem, quoi ipsi nihil est in
nisi

uola.

manu
95

80

quid tu porro uxorem defrudaueris ? De. qua me, qua uxorem, qua tu seruom Sauream
;

potes, circumduce. aufer
|

promitto

tibi

85

non offuturum, si id hodie ecfeceris. Li. iubeas una opera me piscari in aere, uenari autem rete iaculo in medio rhari. De. tibi optionem sumito Leonidam,
fabricare quiduis, quiduis comminiscere
perficito
|

100

:

argentum hodie ut habeat
det.

filius

amicae quod

Li.

quid
si

ais tu,

Demaenete ?
io 5

De. quid (uis?)
79 consuerunt cod.
(Rev. Phil. 29, 180)
;

Li.
(i.e.

forte in insidias deuenero,
?)

-sue-

83

cf.

ad 51
lect.

85 huc add. Havet
arte

96 mecod. (marg. si) h. ut vid. cod. (unde 98 (unde me arte B hodie si D, sit h. E, si h. B) si id (om. hodie) cod. Fesli 198 s sit 103 fort. perficito 100 reti, iaculo uenari autem in m. m. Vahlcn ut habeat hodie Gnietas 105 a. hoc hodie Pylades tu a.
86
sit

cum
:

var.

est cod.

iv. 1)

sit

uis add. Vahlen, sed

cf,

Goetz, Schocll pratf.


ASINARIA
tun redimes me,
si

;

I. i

me

hostes interceperint

?

90

De. redimam.

Li.

tum
?

tu igitur aliud cura quidlubet.
uis.

eo ego ad forum,
110 ubi eris

nisi

quid
Ll.

fietne ?

De. ambula.
quid te uolam,

atque audin etiam
?

ecce.

De.

si

Li.

profecto

nemo

est

ubiquomque lubitum erit animo meo. quem iam dehinc metuam mihi
possit,

95

ne quid nocere
oratione

quom tu mihi tua omnem animum ostendisti tuom.

115

quoque ipsum facio hau magni, si hoc patro. pergam quo occepi atque ibi consilia exordiar. De. audin tu? apud Archibulum ego ero argentarium.
quin
te

ioc

Li.

nempeinforo?

De.

ibi, si

quid opus

fuerit.

Li.

Me-

minero.

De. non nec magi' uorsutus nec quo ab caueas aegrius. 120 eidem hOmini, si quid recte curatum uelis,
:

esse seruos peior hoc quisquam potest

125

mandes moriri sese misere mauolet quam non perfectum reddat quod promiserit. nam ego illiic argentum tam paratum filio scio esse quam me hunc scipionem contui. sed quid ego cesso ire ad forum quo inceperam? (ibo) atque ibi manebo apud argentarium.

1°;

-

n<
ii

Argyrippvs
Arg. Sicine hoc
fit ?

foras aedibus

me

eici ?
?

promerenti optume hoccin preti redditur

bene merenti mala es, male merenti bona 130 at malo cum tuo, nam iam ex hoc loco ibo ego ad trisuiros uostraque ibi nomina
faxo erunt, capiti' te

es

5

perdam ego

et filiam,

I2r ei (i) bene ambula Fleckeisen 108 eo ego cod. (recte B) mauolet cutn gloss. magis uolet cod. 123 illud cod. 125 quo] ibi 1) quod cod. 126 ibo a. ibi Camerarius a. ibi cod. (pro ibi a. 130 nam iam] nunciam Pylades, citi nec spondeus pro cretico nec hiahts iam ex placet
:
|

;

;

;

I. ii

T.

MACCI PLAVTI

perlecebrae, permities, adulescentum exitium.

nam mare haud est mare, uos mare acerrumum nam in mari repperi, hic elaui bonis.
10

*35

ingrata atque inrita esse

omnia

intellego

quae dedi et quod bene feci, at posthac tibi male quod potero facere faciam, meritoque id faciam tuo. ego pol te redigam eodem unde orta es, ad egestatis terminos, 140 ego edepol te faciam ut quae sis nunc et quae fueris scias.
15

quae

priu'

quam

istam adii atque

amans ego animum

meum
dedi,

isti

sordido uitam oblectabas pane in pannis inopia,

atque ea

si

erant,

magnas habebas omnibus
est melius,

dis gratias

eadem nunc, quom
reddam ego
20
te

me

quoius opera est ignoras
mala.

ex fera fame mansuetem,

me

specta modo.
nihil

145

nam
tuo
te

isti

quid suscenseam ipsi?
tuo imperio paret
te

nihil est,

quicquam
meret
;

facit iussu,

:

mater

ego ulciscar,

ego ut digna es

eadem era es. perdam atque ut de
tu,

me
at scelesta

meres.

uiden ut ne id quidem,

me dignum

esse existumat
1

conloquatur quqique irato supplicet ? 25 atque eccam inlecebra exit tandem; opinor hic ante ostium meo modo loquar quae uolam, quoniam intus non licitum

quem

adeat,

quem

50

est mihi.
iii

Cleareta
Cl.

Argyrippvs
nummis
Philippis aureis

Vnum quodque

istorum uerbum

non

potest auferre hinc a

me

si

quis emptor uenerit

nec recte quae tu in nos
fixus hic

dicis,

aurum atque argentum merumst

155

:

apud nos

est

animus

tuo' clauo Cupidinis.

alii transponnnt ego isti 141 dedidi Lachmann, ne sit liiatus nreum 146 vel 145 mansuetem testatur Nonius 483 mansuetam cod. 152 loquar 151 vel t. opino hic quod Acidalius istic T modo ll eise, Fleckeisen, nam loquar suspecium
|

:

:

;

:;

ASINARIA
remigio ueloque

I. iii

quantum

poteris festina et fuge

5

quam

magi' te in altum capessis, tam aestus te in portum
refert.

Arg. ego pol istum portitorem priuabo portorio 160 ego te dehinc ut merita es de me et mea re tractare exsequar, quom tu med ut meritus sum non tractas (quom)que eicis

domo.
Cl. magis istuc percipimus lingua dici

quam

factis fore.
;

10

165

Arg. solus solitudine ego ted atque ab egestate apstuli solus si ductem, referre gratiam numquam potes. Cl. solus ductato, si semper solus quae poscam dabis
semper
tibi

;

promissum habeto hac
?

Arg. qui modus dandi

dum superes datis. nam numquam tu quidem expleri
lege,

15

potes

;

modo quom

accepisti,

hau multo post aliquid quod poscas
paras.

Cl. quid modist ductando,

amando? numquamne

expleri

potes
170

?

modo

remisisti,

continuo iam ut remittam ad
egisti.

te rogas.
tibi

Arg. dedi equidem quod mecum

Cl. et

ego
:

misi mulierem

par pari datum hostimentumst, opera pro pecunia.

20
si

Arg. male

agis

mecum.

Cl. quid

me

accusas,

facio

officium

meum ?

nam neque
175 ubi lena

fictum usquamst neque pictum neque scriptum
in

poematis

bene agat cum quiquam amante quae
te

frugi esse
uolt.

Arg. mihi quidem

parcere aequomst tandem,

ut tibi
diu.

durem

161 quomque 158 quo magis (om. tam) codd. Nonii 247, 266,381 atque Lachmann quae me Flcckeisen quae (vel que) cod. 172 hosti168 quom Pylades quod cod. 167 modust alii mentum datum est codd. Nonii 3 et (om. est) 529 174 nec fictum umquamst neque (nec) pictum (dictum) codd. Nonii 493 ^309 neque
Skittsch
: : : : :

usquam pictum

cod.

(iii.

1)

:

:

;

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
sibi

25

Cl. non tu scis? quae amanti parcet, eadem
quasi piscis itidemst amator lenae
is

parcet

parum.
:

nequam

est nisi recens

habet sucum,
dare uolt,

is

suauitatem,

eum

quouis pacto condias
180

uel patinarium uel assum, uorses
is
is

quo pacto lubet

se aliquid posci,

nam

ibi

de pleno promitur
:

30

neque

ille scit

quid det, quid damni faciat

illi

rei studet.

uolt placere sese amicae, uolt mihi, uolt pedisequae,
uolt famulis, uolt etiam ancillis

subblanditur nouos amator, se ut uera
dico
:

quoque catulo meo quom uideat gaudeat. ad suom quemque hominem quaestum
;

et

185

esse

aequomst callidum.
55

Arg. perdidici istaec esse uera damno cum magno meo. Cl. si ecastor nunc habeas quod des, alia uerba praehibeas nunc quia nihil habes, maledictis te eam ductare postulas. Arg. non meum est. Cl. nec meum quidem edepol ad te 190 ut mittam gratiis.
;

uerum
si

aetatis

atque honoris gratia hoc

fiet tui,

40 quia nobis lucro fuisti potius

quam

decori tibi

mihi dantur duo talenta argenti numerata in manum,
tibi

hanc

noctem honoris caussa
si

gratiis

dono dabo.
esse credam,
ibit
illa alio

Arg. quid
Arg. ubi

non est?

Cl.

tibi

non

195

tamen.
si

illaec

quae dedi ante? ad

Cl. abusa.

nam

ea

durarent mihi,
45 mulier mitteretur
te,

numquam quicquam
Graeca mercamur

poscerem.

diem, aquam, solem, lunam, noctem, haec argento non
cetera quae

emo

:

uolumus

uti

fide.

quom
si

a pistore

aes habent, dant
:

panem petimus, uinum ex oenopolio, mercem eadem nos discipulina utimur.
:

200

'

r88 181 ibi Ital. ubi cod. 184 et quoque snspcctum E praehibeas cod. itt vid. (nttde perhibeas BD, prohibeas 197 ) numquam] nec te codd. Nonii 76 > 199 cetera (advcrb. nt qua, ea?) suspectum: ceterum Leo fort. cetera q. uol. (nos)u.

P

;

;

;

ASINARIA

I.

iii

semper oculatae manus sunt nostrae, credunt quod uident.
uetus est
:

50

'

nihili coactiost

'

scis quoiius.

non dico amplius.

205 longe aliam, inquam, (linguam) praebes

Arg. aliam nunc mi orationem despoliato praedicas, nunc atque olim

quom dabam,
aliam

atque olim

quom

inliciebas

me ad

te

blande ac
benedice.
tuae

tum mi aedes quoque adridebant quom ad te ueniebam me unice unum ex omnibus te atque illam amare
ubi quid dederam, quasi columbae pulli in ore

;

55

aibas

mihi

ambae meo

210 usque eratis,

meo de
:

studio studia erant uostra omnia,

usque adhaerebatis
faciebatis,
fugiebatis-,

quod ego iusseram, quod uolueram quod nolebam ac uotueram, de industria
neque conari
id facere audebatis prius.

60

215 Cl.

nunc neque quid uelim neque nolim facitis magni, pessumae. non tu scis? hic noster quaestus aucupi simillimust. auceps quando concinnauit aream, offundit cibum
[aues] adsuescunt
:

necesse est facere

sumptum

qui quaerit 65

lucrum
saepe edunt
9 itidem hic
:

;

semel

si
:

sunt captae,

rem soluont aucupi.
est,

apud nos

aedes nobis area
est,

auceps sum ego,

esca est meretrix, lectus inlex

amatores aues

bene salutando consuescunt, compellando blanditer,
osculando, oratione uinnula, uenustula.
si


;

papillam pertractauit, haud est ab re(d) aucupis
si

225

sauium

sumpsit, sumere

eum

licet sine retibus.
fuisti

haecine te esse oblitum in ludo qui

tam diu

!

Arg. tua

ista

culpa

est,

quae discipulum semidoctum aps
si eris

te

amoues.
Cl. remeato audacter, mercedem
nactus
:

nunc

abi.

75

205 linguam add. Vahlcn 217 aues del.Rcis, nani necfisse est suspectum 218 captae sunt Gruierus, rhythmo consulens fort. (eae) rem 221 pectus codd. Pauli 113 224 pertractabit cod. h. (id) est Camerarius 227 vel istaec

S
I. iii

— —
;
;

T.

MACCI PLAVTI
me aequom
censes pro
dare,
illa tibi

Arg. mane, mane,

audi. dic, quid

annum hunc ne cum quiquam
atque ea lege
:

alio sit ?

Cl. tene

?

uiginti 230

minas
si

alius

ad

me

prius attulerit, tu uale.
abis

Arg.
80

at

ego

est

etiam priu'

quam

quod uolo
dic

loqui.

Cl.

quod lubet. Arg. non omnino iam perii, est relicuom quo peream magis. habeo unde istuc tibi quod poscis dem sed in leges meas dabo, ut scire possis, perpetuom annum hunc mihi uti seruiat
:

235

nec quemquam interea alium admittat prosus quam
Cl. quin,
85

me ad

se uirum.
si

tu uoles,

domi
esse,

serui qui sunt castrabo uiros.

postremo ut uoles nos

syngraphum

facito adferas
:

ut uoles, ut tibi lubebit, nobis

legem imponito

modo tecum una argentum
si

adferto, facile patiar cetera.
:

240

port[it]orum simillumae sunt ianuae lenoniae
adfers,

tum
si

patent,

si

non

est

quod

des,

aedes non
patent.

90 Arg. interii

non inuenio ego

illas uiginti

minas,

et profecto, nisi illud perdo argentum, pereundum est mihi. nunc pergam ad forum atque experiar opibus, omni copia, 245

supplicabo, exopsecrabo ut

quemque amicum

uidero,

dignos, indignos adire atque
95

experi[ri] certumst mihi,

nam

si

mutuas non potero, certumst sumam faenore.

ACTVS
II. i

II

Ll
Li.

BA

N VS
te meliust expergiscier

Hercle uero, Libane, nunc

atque argento comparando fingere fallaciam.
s

250

238 235 ut] vel uti e. portuum) ^ 241 portorum Pradel Skutscli ap. de experi scripsi(Class. Rev. 6, 342) 247 2 5o fingere suspectum praep. 51
:

syngrapham

tune 230 tene Camerarius cod. (cf. 746,802)

cod.

(?'.

:

ASINARIA
iam diu
igitur
ibi tu

II.

i

est

factum

quom

discesti

ab ero atque

abiisti

ad

forum,

inueniundo argento ut fingeres fallaciam.

ad hoc

diei

tempus dormitasti

in otio.

5

quin tu aps te socordiam
serua erum, caue

omnem

reice et segnitiem

amoue

255 atque ad ingenium uetus uorsutum te recipis
tii

tuom

?

idem

faxis alii

quod

serui solent,

qui ad

eri

fraudationem callidum ingenium gerunt.
?

unde sumam? quem interuortam
impetritum, inauguratumst

qu6 hanc celocem conferam
?

10

:

quouis admittunt aues,

260 picus et cornix ab laeua, coruos, parra ab dextera

consuadent

;

certum herclest uostram consequi sententiam.

sed quid hoc quod picus
certe hercle ego

ulmum

tundit

?

hau temerariumst.
15

quantum ex augurio

eiius pici intellego,

aut mihi in

mundo
illic

sunt uirgae aut atriensi Saureae.

265 sed quid illuc

metuo quom

quod exanimatus currit huc Leonida? opscaeuauit meae falsae fallaciae.

Leonida
ut ego illos lubentiores faciam

Libanvs
quam
Lubentiast
?

ii

Le. Vbi ego nunc Libanum requiram aut familiarem filium,

270

maxumam praedam et triumphum is adfero aduentu meo. quando mecum pariter potant, pariter scortari solent,
hanc quidem quam nactus praedam
Li.
illic
illi

pariter

cum

illis

partiam.

5

homo

aedis compilauit,

more

si fecit

suo.

uae

qui tam indiligenter opseruauit ianuam.

Le. aetatem uelim seruire, Libanum ut conueniam modo.
275 Li.

mea quidem

hercle liber opera

numquam
:

fies ocius.

252 versum del Guietus 254 reicis et segnitiem amoues (?) Leo 260 ab 1. Guietus est ab 1. cod. 259 amittunt cod. 262 haud codd. Nouii 414 non cod. 263 eius pici Gertz ai:spicii cod. vix aiit auspicio 266 m quod cod. m. cum codd. Nouii 146 ob
: :
:

scaeuauit

corr.

B

3
)

274 aetate
li.

cule

obseruauit cod. ut vid. (obscaeruauit cod. ut] qui codd. Nonii 72 op. Reis : op. li. cod.

B

E. obseruauit

275 vix her5

plavt.

1

;

II. ii

T.

MACCI PLAVTI

10

Le. etiam de tergo ducentas plagas praegnatis dabo.

omnem in tergo thensaurum gerit. nam si occasioni huic tempus sese supterduxerit, numquam edepol quadrigis albis indipiscet postea
Li. largitur peculium,

Le.

;

erum
15

in 6psidione linquet,

inimicum animos

auxerit.

280

sed

si

mecum occasionem

opprimere hanc quae obuenit
studet,

maxumas
suis eris

opimitates, gaudio ecfertissumas

.

ille

una mecum

pariet,

gnatoque

et patri,

adeo ut aetatem ambo ambobus nobis
nostro deuincti beneficio.
20

sint obnoxii,
ait
sit.

Li.

uinctos nescioquos

285

non placet

:

metuo

in

commune ne quam fraudem
nisi

frausu'

Le. perii ego oppido

Libanum inuenio iam,
quaerit

ubi ubi est

gentium.
Li.
illic

homo socium ad malam rem

quem

adiunsibi.

gat

non

placet: pro

monstro extemplo estquandoqui sudattremit.
largior ?

Le. sed quid ego hic properans concesso pedibus, lingua 290

25

quin ego hanc iubeo tacere, quae loquens lacerat diem
Li. edepol

?

hominem

|

infelicem, qui

patronam comprimat.
illo peiierat.

nam
Li.

si

quid sceleste

fecit,

lingua pro

Le. adproperabo, ne post tempus pfaedae praesidium parem.

quae

illaec

praeda

est ? ibo

aduorsum atque
uires ualent.

electabo, 295
est.

quidquid
30 iubeo te saluere uoce

summa, quoad
salueto.
Li.

Le. gymnasium

flagri,

Li. quid agis, custos carceris ?

Le. o catenarum colone.

o uirgarum

lasciuia.

Le. quot pondo ted esse censes

nudum ?

Li.

non edepol
scio.

Le. scibam ego te
:

nescire, at pol ego qui ted expendi scio

:

300

280 eros Nicmeycr 284 ut 278 huic occ. cod. trai. Fleckeisen 288 post hunc v. 286 siet cod. ad aetatem codd. Nonii 72 lacunam sign. Goetz, Loevue 289 su. q. tr. codd. Nonii 412 292 (heu) edepol Camerarius

:

;

ASINARIA

II. ii

nudus uinctus centum pondo es, quando pendes per pedes. Le. ego dicam, quo argumento Ll. quo argumento istuc ? et quo modo.
ad pedes quando adligatumst aequom centumpondium, ubi manus manicae complexae sunt atque adductae ad
trabem,

35

quin malus nequamque 305 nec dependes nec propendes Seruitus legat tibi. testamento Le. hoc tibi Li. uae
!

sis.

40

Li.

uerbiuelitationem
?

fieri

compendi

uolo.
Li. auda-

quid istuc est negpti

Le. certum est credere.
cter.

Le.

licet,

sis

amanti subuenire familiari

filio

:

310 tantum adest boni inprouiso,

uerum commixtum malo omnes de nobis carnuficum concelebrabuntur dies.
Libane, nunc audacia usust nobis inuenta et dolis.

45

tantum facinus

modo

inueni ego, ut nos dicamur

duo

omnium

dignissumi esse quo cruciatus confluant.

315 Li. ergo mirabar

quod dudum scapulae
Le.

gestibant mihi,
50

hariolari quae occeperunt sibi esse in

quidquid

est,

eloquere.

mundo malum. magna est praeda cum magno
malo.

Li.

si

quidem omnes

coniurati cruciamenta conferant,

habeo opinor familiarem
320 Le.
Li.
si

— tergum,

ne quaeram

foris.

istam firmitudinem animi optines, salui sumus.
:

quin si tergo res soluenda est, rapere cupio publicum pernegabo atque obdurabo, peiierabo denique.
Le.

55

em

istaec

uirtus

est,

quando usust qui malum

fert

fortiter

306 hoc] istoc (-uc) 305 nec dependis nec propendis cod. Brix 308 negotii 307 uerbis uelitationem cod. item Noriii 3 (i. 9) ego inu. Botlie. corr. Guieius est 313 modo] hodie Mueller in. 316 esse sibi Acidalius, cui liiaius displicet iis hiatus modo familiarem tcstatur Nonius sibi esse displicet 319 vel opino 320 firmitudinem tcstatur Nonius 109 fir227 familiare cod. midinem cod. ut vid. (formidinem E, firmidinem D, firmitudinem B, resoluenda cod. fortitudinem J) 321 res soluenda Pylades 323 ista cod. 322 periurabo [ita cod.)~\ perdurabo (?) Leo
,

:

|

|

:

:

:

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
bonum.
nanciscier.
?

fortiter

malum

qui patitur, idem post patitur

Li.

quin rem actutum edisseris

cupio

malum

325

60 Le. placide ergo

unumquicquid

rogita, ut

adquiescam.

non
uides

me

ex cursura anhelitum etiam ducere?

Li.

age age,

mansero
tuo arbitratu, uel adeo usque

dum

peris.

Le. ubinam est

erus?
Li.

maior apud forumst, minor hic

est intus.

Le. iam

satis

est mihi.

Li.

tum

igitur tu diues es factus ?
:t

Le. mitte ridicularia.

33°

65 +Li. mitto

istuc

quod

adfers aures exspectant meae.

Le.

animum

aduorte, ut aeque

mecum

haec

scias.

Li. taceo.

Le. beas.

meministin asinos Arcadicos mercatori Pelleo

70

nostrum uendere atriensem ? Li. memini. quid tum postea? :™1 Le. em ergo is argentum huc remisit quod daretur Saureae pro asinis. adulescens uenit modo, qui id argentum attulit.
Li„

ubi

is

homost?
uero.

Le. iam deuorandum censes,

si

con?

spexeris
Li. ita

enim

sed tamen tu

nempe

eos asinos praedicas

uetulos, claudos, quibu' suptritae^

ad femina iam erant un- 340
gulae
?

Le. ipsos, qui
75 Li.

tibi

subuectabant rure huc uirgas ulmeas.
te

teneo, atque

idem

hinc uexerunt uinctum rus.

Le.

memor

es probe.

uerum in tostrina ut sedebam, me infit percontarier ecquem filium Stratonis nouerim Demaenetum.
dico

me

nouisse extemplo et

me

eius

seruom praedico
Li.

345

esse, et aedis

demonstraui nostras.

quid tum postea?

325 cf 324 potitur b. Ital., sed cf Abraham Stitd. Pl. p. 196 326 quidquid rogita Camerartus, Lindsay praef. hi Capt p. 64 mitto (iii. 2) Bothe quidque de rogita cod. 331 fort. (Libane. > Li. istuc (quid sit) Goets, Loewe 343 me Pylades me me cod.
:

:

;

:

ASINARIA
Le.
ait se

II.

ii

ob asinos

ferre

argentum

atriensi Saureae,

80

non nosse hominem qui siet, ipsum uero se nouisse callide Demaenetum. Li. quid tum ? Le. ausculta 350 quoniam ille elocutus haec sic
uiginti minas, sed

eum

sese

ergo, scies.

extemplo facio facetum
dico
'

me

atque magnuficum uirum,
sic

med

esse atriensem.

hoc respondit mihi
sit scio.

85

ego pol Sauream non noui neque qua facie

non aequomst suscensere. si erum uis Demaenetum, noui, adduce argentum non morabor quin feras.' 355 ego me dixeram adducturum et me domi praesto fore ille in balineas iturust, inde huc ueniet postea. quid nunc consili captandum censes? dice. Li. em istuc ago quo modo argento interuortam et aduentorem et Sauream. 360 iam hoc opus est exasceato nam si ille argentum prius hospes huc adfert, continuo nos ambo exclusi sumus. nam me hodie senex seduxit solum sorsum ab aedibus,
te

qu£m ego

:

;

90

;

95

mihi tibique interminatust nos futuros ulmeos,
ni hodie

Argyrippo argenti essent uiginti minae

365 iussit uel nos atriensem uel nos

defrudare, dixit sese

nunc
te ex

tu

uxorem suam operam promissam dare. abi ad forum ad erum et narra haec

ut nos acturi 100

sumus
Leonida futurum esse atriensem Sauream,
adferat mercator pr6 asinis.

:

dum argentum

Le. faciam ut
iubes.

370 Li. ego illum interea hic oblectabo, priu'

si

forte aduenerit.

Le. quid

ais ?

Li.

quid uis

?

Le. pugno

malam

si

tibi

percussero,

mox quom Sauream
:

imitabor, caueto ne suscenseas.
1 )

105

348 se Acidalius, Bentley, quibus minas displicet (cf. me |"me] v. 343 349 post 350 cod. corr. Acidalius 356 dixi erum Acidalius dixeram cod. 360 ex&sceatum cod. (i. 9) 358 dic cod. 364 arg. essent uig. Fleckeisen essent uig. arg. cod. 366 promiscam Pahnerius promissam cod. promissum Haeberlin (Philol. 56, 162) 369 vel uti 372 imitabor Sauream Fleckeisen, cui imitabdr displicet
:

:

:

:

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
me
attingas, si sapis,

Li.

hercle uero tu cauebis ne

ne hodie malo

cum

auspicio

nomen commutaueris.
Li. patitor tu

Le. quaeso, aequo animo patitor.
Le. dico ut usust

item

quom

375

ego
fieri.

te referiam.

Li. dico hercle

ego quoque ut
facturu'

sum.

110 Le.

ne nega.

Li.

quin promitto, inquam, hostire contra ut
merueris.

Le. ego abeo, tu iam, scio, patiere.
ille est

sed quis hic est ?
tu

is est,

ipsus.

iam ego recurro huc.
Li.

hunc

interea hic tene.
facis

uolo seni narrare.

quin tuom officium

ergo ac 380
fugis ?

iii

Mercator

Libanvs
i,

Me. Vt demonstratae sunt mihi, hasce aedis esse oportet puere, pulta Demaenetus ubi dicitur habitare.
atque atriensem Sauream,
si

est intus,
?

euocato huc.
si

Li. quis nostras sic frangit fores
5

ohe, inquam,
?

quid audis.

Me. nemo etiam

tetigit.

sanun es

Li.

at

censebam 385
attigisse

propterea huc quia habebas

iter.

nolo ego fores conseruas

meas a te uer-berarier. sane ego £um amicus nostris. Me. pol hau periclum est cardines ne foribus ecfringantur, si istoc exemplo omnibus qui quaerunt respondebis.
|

10 Li.

ita

haec morata
si

est

ianua

:

extemplo ianitorem

390
uo-

clamat, procul

quem

uidet ire ad se calcitronem.

sed quid uenis?

quid quaeritas?

Me. Demaenetum

lebam.
Li.
Li.
si sit

domi, dicam

tibi.

nihilo

mage

intus est.

Me. quid eiius atriensis ? Me. ubi est ? Li. ad tonsorem
ire dixit.

Ital.,

380 tuom 376 usus cod. 377 ut memineris codd. Nonii 3 387 nostris GulielLeo {Rhein. Mus. 38. 4) tu cod. (iii. 3) ex389 si (tu) i. Kaempf mus nostris aedibus cod. (iv. 1) Istoc ex. si alii templo cod. vix exempulo
:
:

:

ASINARIA
395

II. iii

Me. quom
Me.
Li.

uenisset, post

non
si

redit ?

Li.

non edepol. quid
uolebas
?

15

argenti uiginti minas,

adesset, accepisset.

qui pro istuc
Li.

?

Me.

asinos uendidit Pellaeo mercatori

mercatu.

scio.

tu id

nunc

refers ?

iam hic credo eum
adfuturum.

Me. qua

facie uoster

Saurea

est ? si is est,

iam

scire potero.

400 Li. macilentis malis, rufulus aliquantum, uentriosus,
truculentis oculis,

20

commoda

statura, tristi fronte.

Me. non
Li.

potuit pictor rectius describere eiius formam.

atque hercle ipsum adeo contuor, quassanti capite incedit.
irato, uapulabit.

quisque obuiam huic occesserit
405

Me.
si

siquidem hercle Aeacidinis minis animisque expletus 25
cedit.

med

iratus tetigerit, iratus uapulabit.

Leonida
Le.

Mercator
negoti

Libanvs
facere
?

iv

Quid hoc

sit

neminem meum dictum magni

Libanum
ne
ille

in tostrinam ut iusseram uenire, is nullus uenit.
et cruribus consuluit

edepol tergo

hau decore.
Le. hodie saluere
iussi

410 Me. nimis imperiosust.

Li. uae mihi

!

Libanum libertum ? iam manu emissu's ? Li. opsecro te. Le. ne tu hercle cum magno malo mihi obuiam occessisti.
qur non
uenisti,

5

ut iusseram, in tostrinam?

Li. hic

me

moratust.

Le. siquidem hercle nunc

summum Iouem
ecfugies

te

dicas detinuisse

415 atque
tu,

is

precator adsiet,

malam rem

numquam.
?

uerbero,

imperium

meum

contempsisti

Li.

perii, 10

hospes. 400 cf Leo ad loc. 405 cedit Scah395 Conueni. sed Ussittg ger: incedit cod. (cf. 403), quod tuetur Leo 416 hospes perii Bothe, cui contempsisti displicet


II.

;

iv

T.

MACCI PLAVTI
mea caussa hunc uerberare. manu mihi sit, Me. quiesce
quaeso,

Me. quaeso

hercle noli, Saurea,

Le. utinam nunc stimulus in

Le. qui latera conteram tua, quae occalluere plagis.

apscede ac sine
15

quoi

me hunc perdere, qui semper me ira incendit, numquam unam rem me licet semel praecipere furi,
hercle

420

quin centiens eadem imperem atque ogganniam, itaque iam

clamore ac stomacho non queo
iussin, sceleste,

labori suppeditare.
auferri ?

ab ianua hoc stercus hinc
?

iussin columnis deici operas araneorum
20 iussin in
nihil est
:

425

splendorem dari bullas has foribus nostris ?

fustist ambulandum. operam adsiduam dedo, dum reperiam qui quaeritet argentum in faenus, hic uos dormitis interea domi atque erus in hara, haud aedibus, 430

tamquam

si

claudu' sim,

cum

quia triduom hoc

unum modo

foro

habitat.
25

em
mea
rem
tuo.

ergo hoc

tibi.

Li.

hospes, te opsecro, defende.

Me.

Saurea, oro

caussa ut mittas.
soluit ?

Le. eho, ecquis pro uectura oliui

Li.

soluit.

Le. quoi datumst

?

Li.

Sticho

uicario ipsi

Le. uah, delenire apparas, scio mi uicarium esse,
esse

neque^o
iam pro

seruom

in

aedibus

eri

qui

sit

pluris

quam

illest.

435

30 sed uina quae* heri uendidi uinario Exaerambo,
eis sati' fecit

Sticho

?

Li.

fecisse satis opinor,

nam
Le.

uidi
sic

huc ipsum adducere tarpezitam Exaerambum. dedero. priu' quae credidi, uix anno post exegi

4 2 5 operas ] telas codices 419 conteram metro parum aptitm 428 araneorum testatur Nonius 192 aranearum cod. Nonii 192 432 dedo Bentlev dedi cod. 430 habet Pylades, metro consulens (Simo) ecquid (?) Leo ecquis] Coriscus Fleckeisen 433 rem soluit ? Li. resoluit cod., vix recte {cf. 321) Li. soluit Turnebus: resoluit. 436 de vomine ille sit cod^{\. 7. 2) 435 eo del. Fraesdorff 437 vel opino Exaer. cf. Fleckeisen {Jahrb. Klass. Phil. 153, 261) 439 quae Pius quam cod.
:

:

:

:

;

;

ASINARIA
440 nunc sat agit
:

II.

iv

adducit domiim etiam ultro et scribit nummos.
rettulit? Li.

Dromo mercedem
Le.

Li.

dimidio minus opinor.

35

quid relicuom?

aibat reddere

quom extemplo
redditum esset

nam

retineri, ut

quod
Le.

sit sibi

operis locatum ecficeret.
?

Le. scyphos quos utendos dedi Philodamo, rettulitne
445 Li. nonetiam.

hem non?

si uelis,

da,

commoda homini
amico.
Li.

Me.

perii hercle,

iam hic

me

abegerit suo odio.

heus 40

iam
audin quae loquitur
?

satis tu.

Le. audio

et quiesco.

Me. tandem,
opinor,

conticuit.

nunc adeam optumum

est,

priu'

quam

incipit
tinnire.

quam mox mi operam das?
450 non hercle
ita

Le. ehem, optume.

quam

dudum
te

tu aduenisti ?

prouideram (quaeso, ne

uitio uortas),
est.

iracundia opstitit oculis.
si

Me. non mirum factum

45

455

domi est, Demaenetum uolebam. Le. negat esse intus. uerum istuc argentum tamen mihi si uis denumerare, repromittam istoc nomine solutam rem futuram. Me. sic potius ut Demaeneto tibi ero praesente reddam. Me. ero huic praeLi. erus istunc nouit atque erum hic.
sed
sente reddam.
Li.

50

da

modo meo

periculo,

nam

si sciat

noster senex fidem

rem saluam ego exhibebo non esse huic habitam,
ipsus
credit.
sic sine astet.

suscenseat, quoii

omnium rerum
ne

460 Le. non magni pendo.
Li.

da,

inquam.

semper non uolt. uah, formido miser ne hic
duit, si

me

tibi arbi- 55

tretur

441,447
cod. cod.
(cf.
(i.

vel

opino
te

442 quom Lambinus
vix da
cod.

:

qua.m cod.

dare Fleckeisen

commoda
te

456 ero

Ital.

:

445 ego

praesentem
1.

(unde praesente
:

B2

;

iv.

1)

5)

credit Camerarius

credidit cod.

459 qui 461 uahc cod.

ahc 37)

:

II.

iv
suasisse sibi

T.

MACCI PLAVTI
da, quaeso, ac ne formida
fore,

ne crederes.
erit.

saluom hercle

Me. credam
non

dum quidem
manu
Li. at

ipse in

habebo.

peregrinus ego sum, Sauream

noui.
si is est,

nosce sane.
esse oportet. 465

Me.

sit,

non

sit,

non edepol

scio.

eum

60 ego certe

me

incerto scio

Le. hercle istum di omnes perduint.
ferox est uiginti minas

hoc daturum nemini homini. uerbo caue supplicassis.

meas
te

tractare sese.
hinc, molestus

nemo

accipit,

aufer

domum, apscede

ne

sis.

Me. nimis
65 Le.
Li.'

iracunde.

non decet superbum

esse

hominem 470
seruom.

Li.

malo hercle iam magno tuo, ni isti nec recte dicis. inpure, nihili. non uides irasci ? Le. perge porro. flagitium hominis. da, opsecro, argentum huic, ne male
loquatur.

Me. malum
ni istum
70 sceleste,

hercle uobis quaeritis.

Le. crura hercle

diffrin-

gentur,

inpudicum

percies.

Li. perii hercle.

age, inpudice, 475

non audes mihi scelesto subuenire ? Le. pergin precari pessumo ? Me. quae res
Le. uapula.

?

tun libero

homini

male seruos loquere?
ut uapules,
in ius

Me.

id

quidem
hercle

tibi
fiet

Demaenetum
te.

simul ac conspexero hodie.

uoco

Le. non eo.

Me. non

is?

memento. 480
Le.
te
!

Le. memini.
75

Me.

dabitur pol supplicium mihi de tergo

uostro.

uae

462 &c]fort. ah (cf. Sjbgren de Part. Copul. p. 97) 463 ipsus te aufer Euger, metro 469 accepit cod. (v. 9. 5) 471 vel istic 475 age in pudice in fine versus flet antecedentis (ii. 5) 478 malo cod. (i. 10) 477 homine cod. cod. {corr. D'2 ) (1 pro i) 480 iis cod. 480-483 secl. Ussing (pro eis, antiqua forma ?)
Niemoeller consulens


ASINARIA
tibi
II.

iv

quidem supplicium, carnufex, de nobis detur?
dictis uostris maledicis

Me.

atque etiam

pro

poenae pendentur mi hodie.
furcifer?

quid, 4 ge Le.

uerbero? ain

tu,

erum nosmet

fugitare

censes
i

?

dudum quo uolebas. nunciam ad erum, quo hinc feres argenti tamen numquam ? demum Me. nunc nummum, ni[si] me
uocas, iam

80

dare iusserit Demaenetus.
tu

Le.

ita facito,

age ambula ergo.

contumeliam

alteri facias, tibi
tu.

490 tam ego

homo sum quam

non dicatur ? Me. scilicet.

ita

res est.

Le. sequere hac ergo.
praefiscini

hoc nunc dixerim

:

nemo etiam me
alter est

accusauit
85

merito meo, neque

me

Athenis

hodie quisquam
sed tamen

quoi credi recte aeque putent.

Me.

fortassis.

me

495 lupus est

numquam hodie induces ut tibi credam hoc argentum ignoto. homo homini, non homo, quom qualis sit non nouit.
Le. iam nunc secunda mihi
sati' pro iniuria

facis.

scibam huic

te capitulo

hodie

facturum

;

quamquam ego sum

sordidatus,

frugi tamen sum, nec potest peculium enumerari. Me. fortasse. Le. etiam [nunc dico] Periphanes Rhodo mercator diues

500 apsente ero solus mihi talentum argenti soli

adnumerauit

et credidit mihi,

neque deceptust

in eo.
si

Me.

fortasse.

Le. atque etiam tu quoque ipse,

esses 95

percontatus

me

ex

aliis,

scio pol crederes

nunc quod

fers.

Me. hau
negassim.

fort. datur 482 de nobis, carnufex, detur supplicium ? Bothe 484, 485 fureifer erum in fine hemistichii 483 maledictis cod. nosmet] nos Ital. fori. delend. erum (iv. 3) vix ferendum alter 486 ei cod 492 vel med 491 preficisci ni cod. (i. 8) est Athenis Bent/ey, rhythmo cottsulens 499 nunc dico seclusi (iv. de501 mihi credidit cod. corr. Fleckeisen dico secl. Bothe 1)
: :

o

ceptus cod.

503 quid cod. (quo id

BD

2
,

quid hi

D

l

)

;

:

III. i

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS
III.
i

III

Cleareta
Cl.

Philaenivm
mansuetem meis ?
sies ?

Nequeon ego
ita tu es

ted interdictis facere

an

animata ut qui expers matris imperio
si

505

Ph. ubi piem Pietatem,
postulem placere,
5

more moratam tibi mater, mihi quo pacto praecipis ?
istoc

Cl. an decorum est aduorsari meis te praeceptis?

Ph.
est ?

quid

Cl. hoccine est pietatem colere, matris imperium minuere?

Ph. neque quae recte faciunt culpo neque quae delin- 510 quont amo.
Cl.
sati'

dicacula

es

amatrix.

Ph.

mater,

is

quaestus

mihi
lingua poscit, corpus quaerit
10 Cl.
;

est

animus

orat, res

monet.

ego te uolui castigare, tu mihi accusatrix ades.

Ph.

neque edepol

te

accuso neque id

me

facere

fas

existumo.

uerum ego meas queror

fortunas,

quom

illo

quem amo
?

pro- 515

hibeor.

Cl. ecqua pars orationis de die dabitur mihi

15

tuam trado tibi ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum. quin pol si reposiui remum, sola ego in casteria ubi quiesco, omnis familiae caussa consistit tibi. 520
Ph.
et

meam

partem loquendi

et

Cl. quid

ais

tu,

quam ego unam

uidi

mulierem audacis-

sumam ?
quotiens te uotui Argyrippum filium Demaeneti
504 mansuetam cod. (cf.ad 145) 505 matris expers cod. corr. Camerariits imperio Luchs imperii cod. (i. 9) -riis Brandt s. m. e. imperi Schocll ante ^o&^contoc. Fleckeisen colore cod. 509 E (-ere ecqua Brix egoua pro cod. (G C, O pro 516
: : :

'-

P

)

:

Q)

518

habes codd. Nonii 151, Tsidori Etymol. Nonii 85

19,

2,

13

520

cibi

codd.


ASINARIA
compellare aut contrectare, conloquiue aut contui
?

III.

i

20

quid dedit

?

quid

iussit

ad nos deportari
rere, dicta

?

an

tu tibi
?

525 uerba blanda esse

aurum

docta pro datis

ultro amas, ultro expetessis, ultro
illos

ad

te accersi iubes.

qui dant eos derides

;

qui deludunt deperis.
25

an
te

te id exspectare oportet, si quis promittat tibi

facturum diuitem,

si

moriatur mater sua

?

530 ecastor [nobis] periclum

magnum

et familiae portenditur,

dum
ne

eius

exspectamus mortem, ne nos moriamur fame.
nisi

nunc adeo
ille

mi huc argenti adfert
est)

uiginti minas,
foras.

ecastor hinc trudetur largus

lacrumarum

30

hic dies

summust (quo
si

apud me inopiae

excusatio.

535 Ph. patiar,

cibo carere

me

iubes, mater mea.
gratia.

Cl. non uoto ted amare qui dant quoia amentur

Ph. quid

meum
540

animus occupatust, mater, quid faciam ? mone. Cl. em, caput contemples, si quidem ex re consultas tua.
si

hic

35

PH

-

etiam opilio qui pascit, mater, alienas ouis,

aliquam habet peculiarem qui spem soletur suam.
sine

Cl. intro abi,

me amare unum Argyrippum animi caussa, quem uolo. nam te quidem edepol nihil est inpudentius.
dicto, mater, produxisti filiam.

Ph. audientem

40

Libanvs
545 Li.

Leonida
habemus merito magnas,
freti,

ii

Perfidiae laudes gratiasque

quom

nostris sycophantiis, dolis astutiisque,

scapularum confidentia, uirtute ulnorum

qui aduorsum stimulos, lamminas crucesque compedesque,
tu del. Reiz 524 dep. ius. ad nos cod. traieci, rhythmo cousnlens dei'eris cod. (D pro P) deperis Camerarius 529 527 /ort. illi moriatur Pylades moritur cod. sua Ital. tua cod. 530 nobis del. Bolhe 536 quoia Bergk qua cod. 534 quo est add. C) Leo ('• 7) 547 ulnorum (-narum, -morurp) codd. Nonii 262 ulmorum cod. uirtutem ulmorum fregi Leo freci cod. (corr. PE )
: :
: : :
:

;

:

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
^9
tergi,

5

neruos, catenas, carceres, numellas, pedicas, boias,

inductoresque acerrumos gnarosque nostri

qui saepe ante in nostras scaplas cicatrfces indiderunt,


555

eae nunc legiones, copiae exercitusque eorum
ui

pugnando,

peiiuriis nostris fugae potiti.

10 id uirtute

huiius collegai

meaque comitate
?

factumst.

qui mest uir fortior ad sufferundas plagas

Le. edepol uirtutes qui tuas non possis conlaudare
sicut

ego possim, quae domi duellique male

fecisti.

ne
15

illa

edepol pro merito tuo memorari multa possunt

560

ubi fidentem fraudaueris, ubi ero infidelis fueris, ubi uerbis conceptis sciens lubenter peiieraris,

ubi parietes perfoderis, in furto ubi

sis

prehensus,

ubi saepe caussam dixeris pendens aduorsus octo
artutos, audacis uiros, ualentis uirgatores.

565

20 Li. fateor profecto ut praedicas, Leonida, esse uera

uerum edepol ne
et

etiam

tua

quoque

malefacta

iterari

multa
uero possunt
:

ubi sciens

fideli infidus fueris,

ubi prensus in furto sies manufesto et uerberatus, ubi peiieraris, ubi sacro
25

manus

sis

admolitus,

57°

ubi eris damno, molestiae et dedecori saepe fueris,

ubi creditum quod
ubi amicae

sit tibi

datum

esse pernegaris,
fidelis,

quam amico

tuo fueris magis

ubi saepe ad languorem tua duritia dederis octo
ualidos lictores, ulmeis adfectos lentis uirgis.
30

575
?

num male
Le. ut

relata est gratia, ut

collegam collaudaui

meque teque maxume atque

ingenio nostro decuit.

s

551 indoctoresque cod. fort. 549)55° carcerem codd. Nonii 144 scaplas (-pulas cod.) cic. indixerunt 552 sccl. Bothe vix Plautinum post 552 (quidam ctiam post 547) lacunam signant forum cod. cdd. (F pro E) 555 fugae Btte554 eorum Camerarius cheler: eugae cod. (E pro F) 558 quiu. 557 me uir f. est cod. non Gcrts nunc cod^{cf. ad 560; Goctz, Loewe 560 tuo Guietus nunc tuo cod. 565 astutos P BD (st pro rt) 563 parietis cod. ni cod. vix mi artitos T 569 m. et 567 ne Camerarius Scaliger: et m. cod. 571 damno (et) Bothe, nam damn<5 displicel
indict.
.

.

.

:

:

:

:

:

:

:

ASINARIA
Li.

III.

ii

iam omitte

istaec,

hoc quod rogo responde.
?

Le. rogita

quod
Li. argenti uiginti

uis.

minas habesne

Le. hariolare.

580 edepol

ut adsimulabat

senem Demaenetum lepidum fuisse nobis Sauream med esse quam facete
!

35

nimis aegre risum contini, ubi hospitem inclamauit,

quod
ut

se(se) apsente

mihi fidem habere noluisset.

memoriter

me Sauream

uocabat atriensem
Li.

!

585 Li.

manedum.
?

Le. quid est? Le. opprime
lacinia

Philaenium estne haec

quae intus

exit

atque

una Argyrippus
Li.

os, is est.

subauscultemus. 40

lacrumantem
auscultemus.

tenet lacrumans.

taciti

Le. attatae,

quidnam esse dicam ? modo hercle in mentem
uenit, Li.

nimi' uellem

habere

perticam.

quoi

rei ?

Le.

qui

uerberarem
590 asinos,
si

forte occeperint

clamare hinc ex crumina.

Aroyr
Arg. Qur
Arg.

1

p p

v

s

Philaenivm
LEON DA
I

L

i

b

a.

nvs

iii

me

retentas

?

Ph. quia

tui

amans abeuntis

egeo.
si

uale, (uale).

Ph. aliquanto amplius ualerem,

hic

maneres.

Arg.

salue.

Ph. saluere

me

iubes, quoi tu abiens offers

morbum
Arg. mater supremam mihi tua
dixit,

?

domum

ire iussit.

ista atque cod. quiduis 578 istaec Schmidt (cf. ad Amph. 589 581 quem cod. 582 continui 579 post har. alii non distingatiiit cod. (cf. Harv. Stud. 9, 127) 585-6 exit Atque arg. una cod. corr. Bothe 588 tacite cod. corr. Abraham Stnd. Pl. 182 589
|

:

D
:

:

cui

cui

quoi cod.

B

(v, p.
2
:

l
,

cui

B

mum

cod.

80) 592 uale addidi 593 quoi D, quoi cui E) (v, p. 80) affers Ital. corr. Turnebus tua mihi Loman

cod.

(uude quoi

594 suppre-

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
te

5

Li.

Ph. acerbum funus filiae faciet, si homo hercle hinc exclusust

carendum
Le.

est.

595
res
est.

foras.

ita

Ph. quo nunc abis

?

quin tu hic manes

Arg. mitte quaeso. Arg. nox, si ? uoles, manebo.

10

Li. audin hunc opera ut largus est nocturna? nunc enim esse negotiosum interdius uidelicet Solonem, 600 gerrae leges ut conscribat quibus se populus teneat.
!

qui sese parere apparent huius legibus, profecto

numquam bonae
Le. ne
iste

frugi sient, dies

noctesque potent.
discedat,
si licessit,,

hercle ab ista

non pedem

qui nunc festinat atque ab hac minatur sese abire.
'5 Li.

sermoni iam finem face tuo, huius sermonem accipiam. 605
uale.

Arg.

Ph. quo properas

?

Arg. bene uale

:

apud

Orcum

te uidebo.

20

nam equidem me iam quantum potest a uita abiudicabo. Ph. qur tu, opsecro, inmerito meo me morti dedere optas Arg. egon te ? quam si intellegam deficere uita, iam ipse uitam meam tibi largiar et de mea ad tuam addam.
Ph. qur ergo minitaris tibi te uitam esse amissurum ? nam quid me facturam putas, si istuc quod dicis faxis
[mihi] certum est ecficere in
?

?

610

me omnia eadem
tu es.

quae tu

in te
faxis.

Arg. oh melle dulci dulcior
25

Ph. certe enim tu uita
es mi.

complectere.

Arg.
uti

facio lubens.

Ph. utinam
qui amat

sic
!

ecferamur. 615
Li.

Le. o Libane,

miser est

homo
Le.

immo

hercle uero

qui pendet multo est miserior.
:

scio qui periclum feci.

598-9 esse Negotiosum Mueller: 597 nox Lipnus mox cod. 609 Negotiosus cod (i. 9) 599 fort. int. neg. uidclicet 611 mihi Loman, si (ego) Fleckeisen, cui te placet ego cod. 613 mihi del. Lachmnnn, Niemocller sed cf. Journ. Phil. 26, 294 est facere Leo ^ 614 tu es (tu's) Fleckeisen de tronom. p 50 certe del. Schoell (iv. 1) 616 o (Libane) mihi tu es cod. homost Camerarius Lib. ut (ita cod.) m.
est
:

ASINARIA
circumsistamus, alter hinc, hinc alter appellemus.
ere, salue.

III.

iii

sed
?

num fumus est

haec mulier
tibi

quam amplexare?
lacrumantes, eo 3°
rogaui.

620 Arg. quidum

Le. quia oculi sunt

Arg. patronus qui uobis fuit Le. equidem hercle nullum
Li.
Li.

futurus, perdidistis.
perdidf,

ideo quia

numquam

ullum habui.
Philaenium, salue.

Ph. dabunt di quae

uelitis uobis.
fiant.

noctem tuam

et uini

cadum

uelim,

si

optata
tibi

625 Arg. uerbum caue

faxis,

uerbero.

Li.

equidem, non
mihi opto.

35

Arg. tum

tu igitur loquere

quod
tibi,

lubet.

Li.

hunc hercle
uerberare.
?

Le. quisnam istuc adcredat

cinaede calamistrate
?

tun uerberes, qui pro cibo habeas te uerberari

630 qui hodie

Arg. ut uostrae fortunae meis praecedunt, Libane, longe, numquam ad uesperum uiuam. Li. quapropter, 4°
quaeso
?

Arg. quia ego hanc amo
hinc

et

haec

med

amat, huic quod

dem
est,

nusquam quicquam

med amantem

ex aedibus deiecit huiius mater.

-

argenti uiginti

minae med ad mortem appulerunt,
ipsi

quas hodie adulescens Diabolus
635 ut

daturus
se

dixit,

hanc ne quoquam mitteret

nisi

ad

hunc annum totum.

45

minae quid pollent quidue possunt ? ilP qui illas perdit saluos est, ego qui non perdo pereo. Li. iam dedit argentum? Arg. non dedit. Li. bono
uidetin uiginti

animo
Le. secede huc, Libane, te uolo.
Li.
si

es,

ne formida.
uis.

quid

Arg.

opsecro uos,
626 quid var. 1. in D 620 ego PE 630 hodie qui Camerarius quin h. Ribbcck 631 et] atque Kaempfde pronom. p. 28 me (ita cod.) numquam cod. (contra) Pradel de praep. p. 503 632 deiecit Camerarius delegit cod, (L pro I, G pro C) eiecit Fleckeisen 634
: :
:

daturum
plavt.

Ital.
1

6

;

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
fabulari.
ere,

50

eadem istac opera suauiust complexos Li. non omnia eadem aeque omnibus,
ego complexum huius
nil

640
:

suauia esse scito

uobis est suaue amantibus complexos fabulari,

proinde istuc facias ipse
55

Arg. ego uero,
concedite
istuc.

et

moror, meum autem hic aspernatur. quod faciamus nobis suades. quidem edepol lubens. interea, si uidetur, 645 Le. uin erum deludi ? Li. dignust sane.

Le. uin faciam ut
Li.

me

Philaenium praesente hoc amplexetur ?
Le. sequere
hac.

cupio hercle.

Arg. ecquid
dicta deuorate.

est

salutis ? sati' locuti.

Le. auscultate atque operam date et
60

mea

primum omnium
sed
tibi si uiginti

seruos tuos nos esse

non negamus

650

minae argenti proferentur, quo nos uocabis nomine ? Arg. libertos. Le. non patronos? Arg. id potius. Le. uiginti minae hic insunt in crumina,
has ego,
si uis, tibi

dabo.

Arg.

di te seruassint semper,

65 custos erilis,

decu' popli, thensaurus copiarum,

655

salus interior corporis amorisque imperator.

hic pone, hic istam colloca

cruminam

in collo plane.

Le. nolo ego

te,

qui erus

sis,

mihi onus istuc sustinere.

Arg. quin

tu labore liberas te atque istam imponis in
tii,

me ?

70 Le. ego baiiolabo,

dominum, ante me ito inanis. 660 Arg. quid nunc? Le. quid est? Arg. quin tradis huc cruminam pressatum umerum ? Le. hanc, quoi daturu's hanc, iube petere atque orare mecum.
ut decet

nam
75

istuc procliue est

Ph. da, meus ocellus,

mea

quo iubes me plane collocare. rosa, mi anime, mea uoluptas,

665 Leonida, argentum mihi, ne nos diiunge amantis. Le. dic me igitur tuom passerculum, gallinam, coturnicem,
641 aeque Angeiius Pyiades haec cod.
:
:

atque cod. 644 istud

643
cod.
tibi

vei

eg6
te

c.

huiius

hic

647

Loman

654

(nunc)
s

tibi Fleckeisen,
:

nam iambus

656 interior Bothe

interioris cod.
:

ante iambum dabo dispiicet (v, p. 81) corporisl hominis

B
:

erum corf. 663 quo Ussing quod cod. 661 umerum Bentley 666 665 deiunge cod. (v. 12, p. 74) 664 meus animus Pylades me igitur Bothe igitur me cod.
:

ASINARIA
agnellum, haedillum
auriculis,

III.

iii

me tuom dic esse uel uitellum, labella cum labellis. compara prehende Le. quam uero indignum uerbero? osculetur, Arg. ten uisum est?
670 atqui pol hodie non
So feres, ni genua confricantur. Arg. quiduis egestas imperat fricentur. dan quod oro ? Ph. age, mi Leonida, opsecro, fer amanti ero salutem, redime istoc beneficio te ab hoc, et tibi eme hunc isto argento. Le. nimi' bella es atque amabilis, et si hoc meum esset, hodie
:

675

numquam me
illic

orares quin

darem

:

illum te orare meliust,

85

hanc mi seruandam dedit. i sane bella belle. Arg. furcifer, etiam me delusisti ? cape hoc sis, Libane. Le. numquam hercle facerem, genua ni tam nequiter fricares. age sis tu in partem nunciam hunc delude atque amplexare
hanc.

680

Li. taceas,

me

spectes.

Arg. quin ad hunc, Philaenium, 90
adgredimur,

uirum quidem pol optumum et non similem furis huiius ? nunc mihi uicissim supplicabunt. Li. inambulandum est
:

Arg. quaeso
da mi
685 Li. uidebitur.

hercle, Libane, sis

istas uiginti

minas.

uides

erum tuis factis sospitari, me amantem egere.
huc conticinno.
95

factum uolo.

redito

nunc istanc tantisper iube petere atque orare mecum. Ph. amandone exorarier uis ted an osculando ? Ph. ergo, opsecro, et tu utrumLi. enim uero utrumque. que nostrum serua. magi' decorumst istuc. mi trade Arg. o Libane, mi patrone,
690 libertum potius

Ph. mi Libane, ocellus aureus,

quam patronum onus in uia portare. donum decusque amoris,
uoles,

100

amabo, faciam quod

da
I.

istuc

argentum nobis.

670 confringantur, citm var. Gmtcrtts dant cod. 676 i]
:

partem Fleckeisen huc om. codd. Varr. 6, 7 ego cod. (ergo D) (v. 12,

;

confricantur cod. 671 dan forma antiqua 679 tuam 685 uidebimus codd. Varronis de L. L. 6, 7 conticinio codd. Varr. 6, 7 688 7, 79
ei cod.,

p. 74)

etj te et

B

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
columbam
uel catellum,

Li. dic igitur

med

aneticulam,

105

hirundinem, monerulam, passerculum putillum, fac proserpentem bestiam me, duplicem ut habeam linguam, 695

circumda torquem bracchiis,

meum

collum circumplecte.
Li.

Arg. ten complectatur, carnufex ?
ne
istuc

quam

uero indignus
uideor
?

nequiquam

dixeris in
si

me tam indignum

dictum,

uehes pol hodie me,

iioArg. ten ego ueham?

quidem hoc argentum ferre speres. Li. tun hoc feras (hinc) argentum 700
aliter

a

me ?

Arg.

perii

hercle.

si

uerum quidem

et

decorum erum
uehere seruom,

inscende.

Li. sic istic

solent superbi subdomari.
scin ut
est

asta igitur, ut consuetus es puer olim.

dicam

?

em
115

sic.

abi, laudo,

nec

te

equo magis
ego fecero.

equos ullus
sapiens.

Arg. inscende actutum.

Li.

hem

quid istuc 705
?

est ? ut tu incedis

demam

hercle iam de

|

hordeo, tolutim ni badizas.
sat
est.

Arg. amabo, Libane, iam

Li.

numquam

hercle

hodie exorabis.

nam iam

calcari

quadrupedo agitabo aduorsum cliuom,

postidea ad pistores dabo, ut ibi cruciere currens.

iioasta ut descendam

nunciam

in

procliui,

quamquam nequam es.
est lubitum,

710

Arg. quid nunc, amabo?

quoniam, ut

nos

delusistis,

s

694 monedulam var. I. in 693 columbulam, catellum Bentley corr. Scaliger (c/. Class. Rev. 6, putillum passerculum cod. E bestiam eduplicem cod. 695 proserpente cod. (-tem P ) 87) 698 tam ind. dict. in corr. Havet 696 circumdatorque me cod. 700 hinc add. me cod. trai. Bothe 699 me hodie Guiettts et Lco Camcrarius 701 hercle uero si quidemst Goet2, Loewe fort. isti hic isti Lambinus 704 fort. 702 istuc cod. est cod. 711 quoniam nullus 709 postidea Pareus postea cod. (i. 7) amabo cod. trai. Leo
cod.
:
:

:

:

;

:

:

:

:

ASINARIA
datisne argentum?
Li.
si

III.

iii

quidem mihi statuam

et

aram
statuis

atque ut deo mi hic immolas
Le. etiam
tu,

bouem nam ego
:

tibi

Salus sum.

ere,

istunc

amoues aps

te

atque ipse

me
125

adgredere
715 atque
illa sibi

quae hic iusserat mihi

statuis supplicasque ?

Arg. quem

te

autem diuom nominem?
Li.

Le.

Fortunam,

atque Opsequentem.

Arg. iam Arg.
licet

istoc es melior.

an quid

est [olim]

homini
?

Salute melius

laiidem Fortunam, tamen ut ne Salutem culpem.

Ph. ecastor ambae sunt bonae.
720 Le. opta id quod
cdntingat

Arg. sciam ubi boni quid
dederint.
tibi
uis.
?

ut

Arg. quid
huius

si

130

optaro

Le. eueniet.
operas.

Arg. opto annum
Arg. ainuero?

hunc perpetuom

mihi

Le. impetrasti.
Le. certe inquam.
Li.

ad

me adi

uicissim

atque experire.
exopta id quod uis

maxume

tibi

euenire

:

fiet.

Arg.

quid ego aliud exoptem amplius

nisi

illud

quoius

inopiast,

725 uiginti argenti
Li.

commodas minas, huius quas dem matri?
sis

135

dabuntur, animo
ut

Arg.
Li.

bono face, exoptata optingent. consueuere, homines Salus frustratur et Fortuna.
fui (tibi)

Le. ego caput huic argento

hodie reperiundo.

ego pes

fui.

Arg. quin nec caput nec pes sermoni
apparet.

730 nec quid dicatis scire nec

me

qur ludatis possum.
vel ips'

140

ante corr. 716 deum cod. (? pro deiuum) iv. 3) Ital. [ex homini compendio scripto ortum ? codd. Nonii 266 727 consuere cod. (i.e. -sue- ?) sermonis cod. Fleckeisen 729 sermoni Bentley
; :

D

714

i.

ad

me Langen ipsum me Acidalius
:

med

adgredire 717 olim del. 725 commoda 728 (tibi) add. 730 scire ante

possum

cod.

:

corr.

Herinann

— —
III.
iii

;

T.

MACCI PLAVTI
nunc rem ut
est

Li. sati'

iam delusum censeo.

eloquamur.

145

hoc iussit animum, Argyrippe, aduorte sis. pater nos attulistis opportuneque temperi Arg. ut argentum ad te. partae opera bonae, mala uiginti minae inerunt Li. hic Arg. quid id est, has tibi nos pactis legibus dare iussit.
ferre
!

735

quaeso ?
Li.

noctem huius

et

cenam

sibi

ut

dares.

Arg. iube
:

aduenire, quaeso

meritissumo eiius quae uolet faciemus, qui hosce amores
nostros dispulsos compulit.

Le. (patierin, Argyrippe,)

patrem hanc amplexari tuom?

Arg. haec

faciet facile ut
patiar.

150

Leonida, curre opsecro, patrem huc
Le. iam

orato ut ueniat.
uenit.

74°

dudum

est intus.

Arg. hac quidem non
clam, ne quis se uideret

Le. angiporto
illac

per hortum circum
ire

iit

huc

familiarium
si

:

de argento
155

mater tua
Li.

ne uxor resciscat metuit. Arg. sciat ut sit factum

heia,

bene

dicite.

ite intro cito.

Arg.

ualete.

Le. et uos 745 amate.

ACTVS
IV.
i

IV

Diabolvs
Di.
inter

Parasitvs
quem
conscripsti

Agedum

istum ostende

syngraphum

me

et

amicam

et lenam.

leges pellege.

nam

tu poeta es prosus

ad eam rem unicus.

-

738 tempore cod. (i. 7) 736 ut sibi Fleckeisen 733 velted pat. Arg. snpplevit Angelins: vix discipulos corr. dispulsos cod. tuom om. cod., sed Leonida. Le. patierin (iii. 2) 739 patrem 740 c. o. L. Mueller, versus totus infra post v. 760 apparetjW. 6) uiderit cod. 746 cui Leonida displicet 742 zWcircuit conscripsisti cod., ilem codd. Nonii 225, Prisciani 1, 50 (v, p. 78)
.

.

.

:

ASINARIA
Pa. horrescet faxo lena, leges 750 Di.
age, quaeso,

IV.
audiet.

1

quom

mi hercle
filius

translege.

Pa.

audin

?

Di.

5

audio.

Pa.

c

Diabolus Glauci

Clearetae

lenae dedit dono argenti uiginti minas,

Philaenium ut secum esset noctes

et dies

hunc
755 Pa.

annum

totum.'

Di.

neque

cum quiquam

alio

quidem.

addone?
j

Di. adde, et scribas uide plane et probe.

10

Pa. 'alienum

quod illa aut aut quod illa amicai (eum) amatorem praedicet, omnibus sint nisi tibi. fores occlusae esse se. 760 in foribus scribat occupatam aut quod illa dicat peregre allatam epistulam, ne epistula quidem ulla sit in aedibus
| i

hominem intro mittat neminem. amicum aut patronum nominet,
|

15

|

nec cerata adeo tabula
pictura
sit,

;

et si
:

eam uendat
quo aps
sit,

ni in

qua inutilis quadriduo
20
si uelis,

765 abalienarit,

te

argentum acceperit,
litteras.
;

tuos arbitratus

comburas,

ne

illi sit

cera ubi facere possit

770

neminem illa, tu uoces ad eorum ne quem oculos adiciat suos. si quem alium aspexit, caeca continuo siet.
uocet conuiuam
|

25

tecum una postea aeque pocla
aps ted accipiat,
tibi

potitet

propinet, tu bibas,
sati'

minus aut plus quam tu sapiat.' Di. Pa. suspiciones omnis ab se segreget. 775 neque illaec ulli pede pedem homini premat,
ne
illa
'

placet.

751 sqq. de syngraphi multis hiatibus cf. Lindsay Capi. p. 53 757 nominet Pylades: neminem cod (ex v 756; v. 4) 760 eum addidi (uirum) Leo (suae) Gulielmius 758 amicacod. occ. scr. Pylades 762 q. (usquam) u. Lange fort. q. nulla forum 769 eorum Camerarius 767 ni codd. Nortii 190 ut vid. vix ocellos cod. (F pro E) quemquam Bothe 771 postea] potet Leo
:

:

:

:


IV.
i

!

T.
surgat:

MACCI PLAVTI
in lectum inscendat

quom

neque (quom)

proxumum,
:

neque quom descendat inde, det quoiquam manum spectandum ne quoii anulum det neque roget. talos ne quoiiquam homini admoueat nisi tibi.
35

cum iaciat, te ne dicat nomen nominet. deam inuocet sibi quam lubebit propitiam, deum nullum si magi' religiosa fuerit,
'
' :

780

;

tibi dicat

:

tu pro

illa

ores ut

sit

propitius.

neque

illa ulli

homini nutet,
si

nictet,

adnuat.
785

40 postid lucerna

exstincta est, ne quid sui

membri commoueat quicquam in tenebris.' uerum in cubiculo ita scilicet facturam. deme istuc equidem illam moueri gestio.

Di. optumest.

nolo illam habere caussam et uotitam dicere.
45 Pa. scio, captiones metuis. tollam.
'

Di. uerum.

Pa. ergo ut iubes 79°
Di. loquere, audio.

Di. quid ni

?

Pa. audi relicua.

Pa. neque ullum uerbum faciat perplexabile, neque ulla lingua sciat loqui nisi Attica. fort' si tussire occepsit., ne sic tussiat
50 ut

quoiquam linguam in tussiendo proserat. quod illa autem simulet quasi grauedo profluat, hoc ne sic faciat tu labellum apstergeas potius quam quoiquam sauium faciat palam. nec mater lena ad uinum accedat interim,
:

795

55

nec

ulli

uerbo male
ei esto,

dicat.

si

dixerit,

800

haec multa
ut careat.'

uino uiginti dies
scitum syngraphum

Di. pulchre scripsti.
si

Pa.

'

tum

coronas, serta, unguenta iusserit
|

ancillam ferre Veneri

aut Cupidini,

N

780 iaceat 776 quom add. Mucller 777 vel ind' d. quoiiquam post (ita B) si 785 si luc. cod. (sed luc. vix ferendum) erit Ussing 1. e. sit Merula, Thulin de coniwidivo p. 97 789 habere illam cod. illam habere codd. Nonii 45 792 perplexibile 802 scripsti perpexabile Nonius 151 cod. -794 fors Retz 804 uel Reis (ab se) aut Muellet Pius scriptis cod (v, p. 78)
cod.
:
:

:

:

(Rhein. Mus. 54, 383)

— —
ASINARIA
805 tuo' seruos seruet Venerine eas det an uiro.
si


IV.
i

60

forte

pure uelle habere

dixerit,

reddat spurcas quot pure habuerit.' haec sunt non nugae, non enim mortualia.
tot noctes

Di. placent profecto leges.

sequere

intro.

Pa. sequor.

DlABOLVS
810 Di. Sequere hac.

PARASITVS
?

U
emori

me

egone haec patiar aut taceam malim quam haec non eiius uxori indicem.
?

apud amicam munus adulescentuli senem ? praeripias scortum amanti atque argentum obicias 815 lenae? suppiles clam domi uxorem tuam ? suspendam potius me quam tacita haec tu auferas. iam quidem hercle ad illam hinc ibo, quam tu propediem, nisi quidem illa ante occupassit te, ecfliges scio, luxuriae sumptus suppeditare ut possies. 820 Pa. ego sic faciundum censeo me honestiust quam te palam hanc rem facere, ne illa existumet
ain tu

fungare, uxori excuses te et dicas

5

10

:

amoris caussa percitum id fecisse te
magi'

quam
suo

sua caussa.
illi

Di. at pol qui dixti rectkis.
litis

tu ergo fac ut

turbas,

concias,

15

825

cum

sibi

gnato

unam ad amicam de
at

die

potare, illam expilare.

Pa. iam (iam). ne mone.

ego istuc curabo.

— Di.
:

ego

te opperiar

domi.

puras cod. (pro purae?), item codd. Nonii 394 810 eg6ne h. (ut) p. Fleckeisen 815 suppelles cod. (pro suppeiles) 8r6 suspendam Bothe suppendas cod. t. haec tu Weise: t. tu haec cod. tu haec t. Kaempf 818 occupas site cod. 826 iam iam ne mone scripsi (Journ. Phil. 26, 293) iam emone cod. exp. narra. Pa. ne mone Leo
(1.9)
: :

807 pure Scaliqer:

: ;

V.

i

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS V
V.
i

Argyrippvs
Arg. Age decumbamus
sis,

Demaenetvs
pater.

De. ut

iusseris,

mi

gnate, ita

fiet.

Arg.

pueri,

mensam

adponite.
si

De. numquidnam

tibi

molestumst, gnate mi,

haec nunc 830

Arg.

pietas,

pater,

oculis

mecum accubat ? dolorem prohibet. quamquam
ego istanc amo,

5

possum equidem inducere animum ne aegre patiar quia tecum accubat. De. decet uerecundum esse adulescentem, Argyrippe. Arg. edepol, pater, De. age ergo, hoc agitemus merito tuo facere possum.
conuiuium
uino ut sermone suaui.

nolo ego metui, amari mauolo,

835
ut

mi
10

gnate,

me

aps

te.

Arg. pol ego utrumque

facio,

aequom
De. credam
istuc, si esse te

est filium.

hilarum uidero.
[ess']

Arg. an

tu
?

me

tristem putas

De. putem ego,

quem uideam aeque
De. ne
rideo.

esse

maestum
dies
si

ut quasi
sit ?

dicta

Arg. ne dixis istuc. Arg. em aspecta
:

sic fueris

:

ilico

ego non dixero.
qui

8

^9

De. utinam

male
uolunt
pater,

mihi

sic rideant.

Arg.
15

scio

equidem quam ob rem me,

tu

tristem
tibi

credas nunc

quia istaec est tecum.

atque ego quidem hercle ut uerum
tibi

dicam, pater,

ea res

me

male habet

;

at

non eo quia

tibi

non cupiam quae
uelis

828,829
Pius Larnbinus
et
(at

J)

Weise 828 uti (?) Leo 835 ut] 838 ut del. 837 me Bothe esse me cod. (iv. 3) ac cod. 844 me om. Camerarius,metroconsulens quia Acidalius quin cod.
alteri recensioni tribuit
:

:

ASINARIA
845

V.

i

uerum istam amo.
De.
at

aliam tecum esse equidem facile possum
perpeti.

Arg. ergo sunt quae exoptas mihi quae £go exoptem uolo. De. unum hunc diem perpetere, quoniam tibi potestatem
ego hanc uolo.
:

dedi

gl^

cum hac annum ut Arg. em istoc me

esses,

atque amanti argenti

feci

copiam. 20
te

facto tibi deuinxti.

De. quin

ergo
?

hilarum das mihi

Argyrippvs Artemona Parasitvs Philaenivm Demaenetvs
Art. Ain tu
et

ii

meum

ad amicam detulisse argenti
filio

uirum hic potare, opsecro, cum uiginti minas
?

filio

meoque
Pa.

sciente id facere fiagitium patrem

neque diuini neque mi humani posthac quicquam
accreduas,
si

855 Artemona,

huius

rei

me

esse

mendacem

inueneris.
frugi rata,

5

Art.

at scelesta

ego praeter

alios

meum

uirum

siccum, frugi, continentem,

amantem

uxoris

maxume.
lem
preti,

Pa. at nunc dehinc scito illum ante omnis minimi morta-

madidum,

nihili,

incontinentem atque osorem uxoris suae.

860 Art. pol ni istaec uera essent,

numquam

faceret ea

quae

10

nunc facit. Pa. ego quoque hercle illum antehac hominem semper sum
frugi ratus,

uerum hoc facto sese ostendit, qui quidem cum filio potet una atque una amicam ductet, decrepitus senex. Art. hoc ecastor est quod ille it ad cenam cottidie. 865 ait sese ire ad Archidemum, Chaeream, Chaerestratum,
esse me Seyffcrt, faventc 855 vel med fueram (?) Leo 856 frugi] fui Pylades uera ista e. DE (cf. Lindsay ad Capt. 964)
:

15

allitteratione

:

esse

del.
e.

Leo

860
:

ista

uera

B
'

:

fort.

uera istaec sint

cf.

I indskog de Condicionalibns p.

102")

;


:

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
est liberis, lustris studet.

Cliniam,
is

Chremem, Cratinum, Diniam, Demosthenem

apud scortum corruptelae

Pa. quin tu illum iubes ancillas rapere sublimem

domum?
istiic scio,

Art. tace modo.
20 ita

ne illum mecastor miserum habebo.
Pa. ego

fore

illi

dum quidem cum
hominem
(aut)
in

illo

nupta

eris.

Art. ego 870
censeo.

eum
ibi
ille

etiam

senatu

dare

operam aut
cluentibus,

labore delassatum noctem totam stertere
operi foris faciendo lassus noctu (ad
arat,

!

me) aduenit
deserit.
filium.

fundum alienum
25 is

incultum familiarem

etiam corruptus porro

suom corrumpit

875

Pa. sequere hac

me modo, iam
quod

faxo ipsum

hominem manufesto opprimas.

Art.

nihil

ecastor est

facere mauelim.

Pa. maneest ?

dum.
Pa. possis,
si

Art. quid

accubantem tuom uirum conspexeris cum corona amplexum amicam, si uideas, cognoscere ? Art. perii. 880 Pa. em tibi hominem. 30 Art. possum ecastor. Pa. paullisper mane.
forte

aucupemus ex insidiis clanculum quam rem gerant. Arg. quid modi, pater, amplexando facies? De.
Arg. quid fatere?
Pa. audin quid
ait ?

fateor,

gnate mi

De.

me

ex amore huiius corruptum
oppido.

Art. audio.
pallam

De. egon ut non
uxori
te

domo
meae

35

surrupiam in

deliciis

quam

habet atque ad

deferam, 885

non edepol conduci possum
867 est Scaliger
:

uita uxoris annua.

•Seyffert: ecastor cod.

Nonii 333 869 mec. 871 870 post censeo non distinguunt alii aut add. Cameyix etiam sum etiam (rata) hom. (?) Leo 882 amplexando rarius 873 ad me add. Fleckeisen (seq. adue-) 885 883 huius (esse) Fleckeisen Acidalius amplexandi cod.
et cod., item codd.
:

fort.

quam

h.,

ad

(del.

atque) (Journ. Phil. 26, 296)

!

ASINARIA
Pa. censen tu illum hodie

V.
ire

ii

primum
quod

adsuetum esse

in
?

Art.

ille

ecastor suppilabat me,

ancillas

ganeum meas
Arg.
pater,

suspicabar atque insontis miseras cruciabam.
890 iube dari

uinum

;

iam dudum factum

est

quom primum

bibi. 4°

De. da, puere, ab summo.

age tu interibi ab infumo da
sauium.

Art. perii misera, ut osculatur carnufex, capuli decus
De. edepol animam suauiorem aliquanto quam uxoris meae. Ph. dic amabo, an foetet anima uxoris tuae ? De. nauteam 895 bibere malim, si necessum sit, quam illam oscularier. Art. ain tandem ? edepol ne tti istuc cum malo magno tuo
dixisti in

45

me.
sit

sine,

uenias

modo domum,

faxo ut scias

quid pericli

dotatae uxori uitium dicere.
es.

Ph. miser ecastor

Art. ecastor dignus
?

est.

Arg. quid
ais,

pater?
50

900 ecquid matrem amas

De. egone illam
De. periisse

Arg. quid quom adest Art. ne Arg.
905
te, illa

?

nunc amo, quia non adest. Ph. amat cupio.
?
te,
si

homo
ecastor faenerato funditat
:

hic

ut praedicat.

nam

domum

redierit hodie, osculando ego ulciscar
iace, pater, talos, ut

potissumum.

porro nos iaciamus.

De. maxume.

Philaenium, mihi atque uxoris mortem.

hoc Venerium
est.

55

pueri, plaudite et

Art. non queo durare.

mi ob iactum cantharo mulsum date. Pa. si non didicisti fulloniam,
:

890 dari Acidalius 887 vel illunc (an) adsuetum Langrehr dare cod. 894 inter 898 et 900 legitur ; 899 intcr 895 et 896 895, 899 post 906 in marg. repetiti sunt {inter versuum contexium F&) mira turbatio totius loci 895 894 tuae uxori codd. Nonii 233 896-898 necesse sit codd. Nonii 8 necessum est cod.,fort. recte tu 896 vel ain cum 902, 903 locum mutare iubet Fleckeisen magno malo F* (hodie) Muellcr 897 s.reuenias Goetz, Loewe
;

;

:

ut del. Flcckeisen codd. Nonii 312

:

ille

ecastor cod.

902 ille (pro -ae) castor 907 904 iaceamus cod.

fullonicam cod.


V.
ii


in

T.
est,

MACCI PLAVTI
(Artemona
;)

non mirandum

oculos inuadi optu-

mum
Art. ego pol uiuam
60 inuocasti.
et tu istaec

est.

hodie

cum

tuo

magno malo
?

Pa. ecquis currit pollinctorem accersere
salue.

910
est

Arg. mater,
tempus
est

Art.

sat

salutis.

Pa. mortuos

Demaenetus.
subducere hinc

me

;

pulchre hoc

gliscit

proelium.

ibo ad Diabolum, mandata dicam facta ut uoluerit,

atque interea ut decumbamus suadebo, hi
65 poste

dum

litigant.

demum huc

cras

adducam ad lenam,

ut uiginti

minas 915

ei det, in

partem hac amanti ut

liceat ei potirier.

Argyrippus exorari spero poterit ut sinat
sese alternas

cum
:

illo

noctes hac

frui.

nam

ni impetro,

70

regem perdidi ex amore tantum est homini incendium. Art. quid tibi hunc receptio ad te est meum uirum ? Ph. 920 pol me quidem
miseram
j

odio

|

enicauit.

Art. surge, amator,
es,

i

domum.

De. nullus sum.
at

Art.

immo

ne nega, omnium (homi-

num)
etiam cubat cuculus.
!

pol nequissumus.

surge, amator,

i

domum.
i

De. uae mihf
75

Art. uera hariolare. surge, amator,
istuc.

domum. domum.
memituam ?

De. apscede ergo paullulum

Art. surge, amator, 925
i

De. iam opsecro, uxor,

Art. nunc uxorem

me

esse
nisti

modo, quom dicta in me ingerebas, odium, non uxor, eram. De. totus perii. Art. auid tandem ? anima foetetne uxoris
tuae?

De. murram

olet.

Art. iam surrupuisti pallam quam
scorto dares ?

(nunc cuculo) 908 Artemona Art. in Havct fort. rccte (iii. 2) sGoets, Locwe 909 tu istaec Camerarius: tuis haec cod. (i. 7) 911 vel salutist 910 et quis cod., item codd. Nonii 157 (i. 7. 7) 916 (-test) vel mortuost 912 est codd. Notiii 22 om.cod. parte cod. potierier cod. (pro -tei- ?) 921 enicabit cod. (i.e. -uit ?) Leo (unus) en. od. mis. Guietus 922 hominum add. Fleckeisen :
: :

;

ASINARIA
930 Ph. ecastor qui surrupturum pallam promisit
tibi.

V.

ii

80

De. non taces?
istoscin

Arg. ego dissuadebam, mater.
est

Art.
!

bellum filium

patrem aequom
?

mores

liberis largirier ?
sit,

nilne te pudet

De.

pol, si aliud nil

tui

me, uxor, pudet.

935 De.

Art. cano capite te cuculum lixor ex non licet manere (cena coquitur)
De. male

lustris rapit.

Art. ecastor cenabis hodie, ut dignu's,

cubandum

est

:

dum cenem modo? magnum malum. iudicatum me uxor abducit
domum.

85

Arg. dicebam, pater, tibi ne matri consuleres male. De. iuben hanc hinc Ph. de palla memento, amabo.
940 Art.

aps?

cedere
i

domum.

Ph. da sauium etiam

priu'

quam

abitis.

90

Ph.

immo

intus potius

.

De. 1 in crucem. sequere hac me, mi anime. Arg. ego uero sequor.

Grex
fecit uolup, Hic senex si neque nouom neque mirum fecit nec secus quam alii solent nec quisquam est tam ingenio duro nec tam firmo pectore

quid clam uxorem suo animo

945 quin ubi quidque occasionis sit sibi faciat bene. nunc si uoltis deprecari huic seni ne uapulet,

95

remur impetrari posse, plausum
932
veluU.
vcl

si

clarum
:

datis.

Dousa

:

mores est cod. aequomst est mores Pylades dignus es Gruterus dignum est cod. (i. 7, p. 20) ducit codd. Nonii 128, fort. recte adducit cod.
: :

936 937 abd. 940, 941

inverso ordine cod.: corr.Fleckeisen 940 abitisiJo^/z*?: abiis cod. (abis P&) 942 suam codd. Nonii 941 intro edd. {cf. Quint. 1, 5, 50) uolup testatur Nonius uoluptatis cod. (i. 8) 946 velhmc 187 BD ) clarum cod. (iv. 3. 4) 947 L s '] plausum si (sic
:

P

AVLVLARIA
ARGVMENTVM
I

Senex avarus vix sibi credens Euclio domi suae defossam multis cum opibus aulam invenit, rursumque penitus conditam
exanguis amens servat.
5

eius filiam

Lyconides

vitiarat.

interea senex

Megadorus a sorore suasus ducere uxorem avari gnatam deposcit sibi.
durus senex vix promittit atque aulae timens

domo sublatam
10

variis abstrudit locis.

insidias servos facit huius Lyconidis

qui virginem vitiarat

;

atque ipse obsecrat

avonculum Megadorum sibimet cedere uxorem amanti. per dolum mox Euclio

cum
15

perdidisset aulam, insperato invenit

laetusque natam conlocat Lyconidi.

ARGVMENTVM
Lyconides
istius vitiat filiam.

II

Aulam repertam auri plenam Euclio Vi summa servat, miseris adfectus modis.
Volt hanc Megadorus indotatam ducere, Lubensque ut faciat dat coquos cum obsonio.

Auro formidat Euclio, abstrudit foris. Re omni inspecta compressoris servolus illic Euclioni rem refert. Id surpit.

Ab
II

eo donatur auro, uxore et
6 abstridit fores
cod.

filio.

"7 inspectata Muellcr

PERSONAE
Lar Familiaris Prologvs Evclio Senex
Staphyla Anvs evnomia matrona Megadorvs Senex Strobilvs Servvs CONGRIO r
f
I

Anthrax

Pythodicvs Servvs Lyconides Advlescens Serws Lyconidis Phaedria Virgo
TlBICINAE

Scaena
Pyth.] Fitodicvs

ATHENIS
:

Philodicvs K. Schmidt cod. (II. vii. tit.) (Herm. 37, 204) Serv. Lyc.1 Strobilus in v. 6g~] (c/. 804, 812) cod., vix recle Phaedra Ussing Phaedrivm Leo, K. Schmidt (ib. 199)
:

PROLOGVS
Lar Familiaris
Lar. Ne quis miretur qui sim, paucis eloquar. ego Lar sum iamiiiaris ex hac familia unde exeuntem me aspexistis. hanc domum

5

iam multos annos est quom possideo et colo patri auoque iam huiius qui nunc hic habet,
|

sed mihi auos huiius opsecrans concredidit in medio foco auri thensaurum clam omnis
:

defodit, uenerans
is

me

ut id seruarem

sibi.
fuit),

quoniam moritur

(ita

auido ingenio
uoluit suo,

io

numquam

indicare id

filio

10

inopemque optauit potius eum relinquere quam eum thensaurum commostraret filio agri reliquit ei non magnum modum,
quo cum labore magno
15

;

et misere uiueret.
15

ubi

mortem qui mi id aurum credidit, coepi opseruare, ecqui maiorem filius mihi honorem haberet quam eius habuisset pater.
is

obiit

atque
-~~ curare
20 item a
is

ille

uero minu' minusque impendio

minu'que

me

impertire honoribus.
est,

me

contra factum

nam

item obiit diem.

20

ex se hunc reliquit qui hic nunc habitat filium

pariter

moratum
una
est.

ut pater auosque huiius

fuit.

huic
2

filia

ea mihi cottidie

v

codd.

sum lar codd. Prisciani 1, 223, Probi cathol. 15 4 quoml ut codd. Nonii 318 patrique a. i. Aldus: N «»250 5 patriabo 16 et trai. Camcrarins patre uiuo a. i. Palmer 7 th. auri cod.
i.
:

:

qui cod. (i. 7. -]) 22 auusque eius codd. schol. die cod. auus eius codd. Nonii 375
:

et quidem codd. Nbnii 320

ecquid Caesar Verg. Georg. 1, 189
:

20
:

atque

AVLVLARIA
aut ture aut uino aut aliqui semper supplicat,
25 dat mihi coronas.
feci

prol.

eius honoris gratia

25

thensaurum ut hic reperiret Euclio,
illam facilius

quo

nuptum,

si uellet,

daret.

nam
30

compressit

is scit

eam de summo adulescens loco. adulescens quae sit quam compresserit,
neque compressam autem
id ea faciam gratia
pater.

illa illurn nescit,

30

eam ego hodie
sibi

faciam ut hic senex de proxumo

uxorem
ille

poscat.
facilius

quo
35
is

eam

ducat qui compresserat.
sibi

et hic qui poscet

eam

uxorem senex,
35
uigiliis.

adulescentis

illius est

auonculus,

qui illam stuprauit noctu, Cereris

sed hic senex iam clamat intus ut

solet.

anum

foras extrudit,

ne

sit

conscia.

credo aurum inspicere

uolt,

ne surruptum

siet.

ACTVS
Evclio
40 Evc. Exi, inquam, age exi
circumspectatrix
:

I

Staphyla
exeundum hercle
tibi

I. i

hinc est foras,

cum

oculis emissiciis.
sis

Sta.

atque ut

me miseram uerberas ? Evc. ut misera dignam mala malam aetatem exigas. Sta. nam qua me nunc caussa extrusisti ex aedibus ?
nam
qur
te
?

5

45 Evc. tibi ego rationem reddam, stimulorum seges
illuc

regredere ab ostio.
at scin

illuc sis uide,
tibi res se

ut incedit.
si

quo modo

habet

?

hercle hodie fustem cepero aut stimulum in

manum,

28 eam compressit Bot/ic, cui compressit eam displicet 35 est illius Leo, nam auonculus quadrisyll. suspectum 40 fort. delend. exi (iv. 3) 46 regrede cod. 48 hercle hodie Kampmann hodie hercle cod. inusitato vcrborum ordine
:

,

!

:

I

i

T.

MACCI PLAVTI
ego grandibo gradum.
50

io

testudineum istum
Sta. utinam
potius

tibi

ad suspendium quidem quam hoc pacto apud te seruiam. Evc. at ut scelesta sola secum murmurat
diui adaxint

me

oculos hercle ego
15

istos,

inproba, ecfodiam

tibi,

ne

me

opseruare possis quid rerum geram.

apscede etiam nunc
istic astato.
si

—etiam nunc —etiam — ohe,
unguem latum
te iussero,

55

hercle tu ex istoc loco
excesseris

digitum transuorsum aut
aut
si

respexis,

donicum ego

20 continuo hercle ego te

dedam discipulam

cruci.

scelestiorem
uidisse

me

hac anu certo scio

60

numquam, nimi'que ego hanc metuo male
insidiis

ne mi ex

uerba inprudenti duit

25

^o

aurum ubi est apsconditum, neu quae in occipitio quoque habet oculos pessuma. nunc ibo ut uisam, estne ita aurum ut condidi, quod me sollicitat plurumis miserum modis. Sta. noenum mecastor quid ego ero dicam meo malae rei euenisse quamue insaniam queo comminisci fta me miseram ad hunc modum
persentiscat
;

65

deciens die urio saepe extrudit aedibus.
nescio pol quae illunc
peruigilat noctes

70
tenent

hominem intemperiae totas, tum autem interdius
d6mi sedet
totos dies.
erilis filiae

quasi claudus sutor
35

neque iam quo pacto celem queo comminisci
ut opinor,

probrum, propinqua partitudo quoi appetit,
;

75

neque quicquam meliust mihi,

quam

ex

me

ut

unam

faciam litteram

tlongum, laqueot collum quando opstrinxero.
•>

53 oculos ego tibi istos improbe (*, e -ae ?) codd. Nonii 360 60 certo Francken certe cod., 56 astato Scioppius atasto cod. vtx (cum scio) Plautinum 65 'sitne Pylades 77 vel opino 78 (I) longum la. (?) Goetz longam (Scutarius) (meum) la. Camerarius: 1. (mihi) la. Lambinus (melius mi)
.

:

.

:

:

AVLVLARIA
Evclio
Evc.

I. ii

Staphyla
egredior domo,

Nunc

defaecato

demum animo

80 postquam perspexi salua esse intus omnia. Sta. quippini redi nunciam intro atque intus serua.

?

ego intus seruem

?

an ne quis aedis auferat

?
5

nam
85 Evc.

hic

apud nos

nihil est aliud quaesti furibus,

ita inaniis

sunt oppletae atque araneis.
tua

mirum quin

me

caussa faciat Iuppiter

Philippum regem aut Dareum, triuenefica. araneas mi ego illas seruari uolo. pauper sum fateor, patior quod di dant fero. iam ego hic ero. abi intro, occlude ianuam.
;
;

10

90 caue

quemquam alienum

in aedis intro miseris.

quod quispiam ignem quaerat, exstingui uolo, ne caussae quid sit quod te quisquam quaeritet.

nam

si

ignis uiuet, tu exstinguere extempulo.

15

tum aquam

aufugisse dicito,

si

quis petet.

95 cultrum, securim, pistillum, mortarium, quae utenda uasa semper uicini rogant,
fures uenisse atque apstulisse dicito.

profecto in aedis

uolo intro mitti.
100
si

meas me apsente neminem atque etiam hoc praedico tibi,
ueniat,

20

Bona Fortuna

ne intro miseris.
adiit

Sta. pol ea ipsa credo ne intro mittatur cauet,

nam ad

aedis nostras

nusquam
intro.

quaquam

prope.

Evc. tace atque abi

Sta. taceo atque abeo.

— Evc.
sis

25

occlude
fores

ambobus

pessulis.

iam ego hic

ero.

105 discrucior animi, quia

ab

domo abeundum
mc

est mihi.
9. 9)
iv.

83 aliud om. codd. Nonii 483 Camerarius: nunc me cod. (ex 102 numquam eapse Bothe [est] B 105 ab del. Guietus

84 inanis cod. (v. pro me ortum\
;

85

me
101

D

3)

quamquam

cod. (v. 12)

prope

; ;

;

1:

I

ii

T.

MACCI PLAVTI
sed quid

nimis hercle inuitus abeo.

agam

scio.

nam
id
si

noster nostrae qui est magister curiae

30 diuidere argenti dixit

nummos
peto,

in uiros

relinquo ac

me suspicentur, nam ueri simile
35

omnes ilico credo, habere aurum domi. non est hominem pauperem
non

110

pauxillum parui facere quin

nummum
omnis ne

petat.
sciant,

nam nunc quom

celo sedulo

omnes uidentur scire et me benignius omnes salutant quam salutabant prius;
adeunt, consistunt, copulantur dexteras,
rogitant

115

me

ut ualeam, quid agam, quid rerum geram.
;

40

nunc quo profectus sum ibo postidea domum me rusum quantum potero tantum recipiam.

ACTVS
II.
i

II

Evnomia
Evn. Velim
meai
fidei

Megadorvs
uerba, frater,
120

te arbitrari
rei

med haec
est

tuaique

caussa facere, ut

aequom

germanam sororem.

5

quamquam hau falsa sum nos odiosas haberi nam multum loquaces merito omnes habemur, nec mutam profecto repertam nullam esse
(aut) hodie dicunt

125

mulierem (aut)

ullo in saeclo.

uerum
tibi

hoc, frater,

unum tamen

cogitato,

proxumam me mihique
si cod.

esse item te
107 noster] Nestor Seyffert 112 qui cod. s. cod.
11
(seq.

106
u. s.
x

(sed J)

(vii. 2)
:

non
:

est Py/adcs

non
:

est u.

post idem cod. postidea Camcrarius 125 nullam scripsi rei haec uel hoc cod. (c/. v. 120 ; iv. 1) Jahrb. 153. 682) pr. r. e. mtftam Fleckeisen ullam cod. nec ullam 126 fort. nec m. pr. re. ul. e. hodie D. m. nullo (yel aut ullo in s. 128 esse item Bentley item esse cod. aut aut add. Leo
Ital.
<
.

n8

(M pro

A

n) 121 rei

.

.

:


AVLVLARIA
ita

:

;

;

II.

i

aequom
mihi

est

quod

in

rem

esse utrique arbitremur

10

130

et

(me) consulere et monere neque occultum id haberi neque per metum mussari
te et tibi te et tu

quin participem pariter ego

me

[ut] facias.

eo nunc
ut 135

ego secreto ted huc foras seduxi,
15

140

alia

tuam rem ego tecum hic loquerer familiarem. Me. da mi, optuma femina, manum. Evn. ubi ea est ? quis ea est nam optuma ? Me. tu. Evn. tune ais ? Me. si negas, nego. Evn. decet tequidem uera proloqui nam optuma nulla potest eligi Me. idem ego arbitror, aiia peior, frater, est.
aduorsari

20

nec

tibi

certum

est

de

istac

re(d)

umquam,
soror.

Evn. da mihi
I42 a

operam amabo.
impera,
si

Me.
quid

tuast, utere

atque
25

uis.

145

rem tuam optumum esse arbitror, ted id monitum aduento. Me. soror, more tuo faci'. Evn. facta uolo. Me. quid est id, soror ? Evn. quod tibi sempiternum
Evn. id quod
in

salutare

sit

:

liberis

procreandis
te
!

30

Me.
150

ita di

faxint— Evn. uolo

domum

Me. ei occidi diicere. Me. quia mi misero cerebrum excutiunt
:

uxorem Evn. quidita?

tua dicta, soror

lapides loqueris.
te iiibet soror.

Evn.

heia,

hoc face quod

Me.

si

lubeat, 35

faciam.

Lambinus ut cod. 132 ut del. Lambinus ut inculetiam Mcrc. 894, 911 {cf. Seyffert Berl. Phil. Woch. 16, 849") 134 vel uti 135 manum femina optuma (?) Leo, cui syllaba anccps ma in fine hemistichii displi et 136 (aut) quis Goets, nam est (namst) Francken, evitantes ambo hiatum in fine hemistichii 138 tequidem Bothe 141 fort. numquam te equidem cod. 142* operam (iam) (?) Leo ut ietram.fiat 150 occidis IVeise
129
ita
:
:

catnm

est

:

:

;

;

II. i

T.
in

MACCI PLAVTI
est.

Evn.

rem hoc tuam
si

Me.
dare

lit

quidem emoriar

priu'

quam ducam.
sed his legibu'

quam

uis,

ducam
:

155

quae cras
his legibu'

ueniat, perendie, soror, foras feratur

40

quam dare uis ? cedo nuptias adorna. Evn. cum maxuma possum tibi frater, dare dote sed est grandior natu media est mulieris aetas.
;
:

eam
Me. num non

si

iubes, frater, tibi

me
?

poscere, poscam.

160

uis

me

interrogare te

Evn. immo,

si

quid

uis, roga.

45

50

Me. post mediam aetatem qui media ducit uxorem domum, si eam senex anum praegnatem fortuito fecerit, quid dubitas quin sit paratum nomen puero Postumus ? nunc ego istrim, soror, laborem degam et deminuam tibi. ego uirtute deum et maiorum nostrum diues sum satis. istas magnas factiones, animos, dotes dapsilis, clamores, imperia, eburata uehicla, pallas, purpuram
nil

165

moror, quae in seruitutem sumptibus redigunt uiros.
si

Evn. dic mihi,
no[ui]stin

audes, quis ea est

quam

uis

ducere uxorem? 170

Me.

eloquar.

hunc senem Euclionem ex proxumo pauperculum? Me. eiius Evn. noui, hominem hau malum mecastor.
cupio filiam

55

uirginem mi desponderi.
scio quid dictura es
:

uerba ne

facias, soror.

hanc esse pauperem.

haec pauper
placet.

Evn.

di

bene uortant.

Me. idem ego

spero.
?

Evn. quid

175

me ? num
156
for. fer. sor. cod.
:

quid uis

Me.

uale.

158 cum Gruterus iraieci soror del. Reis dare frater corr. fr. d. cod. (pro quom, forma antiqua V) 164 (ii. 3) 159 sed] fort. si (sei) es (es iam Fleckeisen) 165 vel paratum his nomen pueris Postume cod. Festi 238 s 167 dapsilas istunc degam testatur Nonius 278 demam cod. codd. Nonii 304 169 seruitutum.su. rediguntur uiros cod. (iv. 3) 170 si audes codd. Prisciani 2, 9, testatur Persii schol. 3, 89: quaeso nunc cod. 171 nouisti alii 175 quid? me n. q. u. ? alii quid cod.
:

:

quam

cod.

'

'

:


AVLVLARIA
Evn.
et
tu, II. i

frater.

sed eccum (uideo).

Me. ego conueniam Euclionem, si domi est. nescio unde sese homo recipit domum.

Evclio
itaque

Megadorvs

ii

Evc. Praesagibat mianimusfrustrameire,quomexibamdomo;

abibam inuitus ; nam neque quisquam curialium 180 uenit neque magister quem diuidere argentum oportuit. nunc domum properare propero, nam egomet sum hic, mus domi

aniest.
5

Me.

saluos atque fortunatus, Euclio, semper
te

sies.
?

Evc. di

ament, Megadore.

Me. quid
ubi

tu

recten atque
ut uis uales ?

Evc. non

temerarium

est

diues

blande

appellat

pauperem.
185
illic homo aurum scit me habere, eo me salutat blandius. Me. ain tu te ualere ? Evc. pol ego hau perbene a pecunia. Me. pol si est animus aequos tibi, sat[is] habes qui bene

iam

10

uitam
Evc. anus hercle huic indicium
fecit

colas.

de auro, perspicue palam est,

quoi ego iam linguam praecidam atque oculos ecfodiam domi.
190

Me. quid

tu solus

tecum loquere

?

Evc.

meam

pauperiem
conqueror.

uirginem habeo grandem, dote cassam atque inlocabilem,

neque eam queo locare quoiquam.
dabitur, adiuuabere a me.
dic, si
;

Me.

tace,

bonum habe
Euclio.

15

animum,
Evc. nunc
195 altera

quid opust, impera.
inhiat

petit, fert

quom

pollicetur

aurum

ut deuoret.

manu

lapidem,
:

panem

ostentat altera.

178 vix iamb. senarius (eumpse) Bach 177 (uideo) Klett exirem codd. Cic. 185 scit codd. Cic. de Divin. 1, 65 cort. Guietus 186 a pecunia perbene cod. meBo/Jie me scit rod. 191 item codd. Nonii 45, 340 filiam habeo grandem, cassa dote atque inlocabili codd. Varronis de L. L. 5, 14

mi om.

:

:

:

;

:

II. ii

T.

MACCI PLAVTI

20 ubi

nemini credo qui large blandust diues pauperi manum inicit benigne, ibi onerat aliquam zamiam.
ego
istos

noui polypos qui ubi quicquid tetigerunt tentnt.
si

Me. da mi operam parumper,

operaest, Euclio, id
te

quod
uolo

de communi re appellare mea et tua. Evc. ei misero mihi, 200 aurum mi intus harpagatum est. nunc hic eam rem uolt, scio,
25

mecum

adire ad pactionem.
abis
?

Me. qu6

Evc. iam reuortar ad

uerum interuisam domum. nam est quod te
:

inuisam

domum —
filia,

Me. credo edepol, ubi mentionem ego fecero de mi ut despondeat, sese a me derideri rebitur
neque
illo

205

quisquam

est alter

30 Evc. di

me

seruant,

hodie ex paupertate parcior. saluom est si quid salua res est.

non
nimi' male timui.
priu'

perit.
fui.

quam
quid

intro redii, exanimatus

redeo ad

te,

Megadore,

si

me uis. Me. habeo gratiam.
210
lubeat

quaeso, quod te percontabor, ne id te pigeat proloqui.

Evc.

dum quidem
dic mihi, quali

ne quid perconteris quod non

proloqui.
35

Me.

me

arbitrare

genere prognatum ?

Evc.
bono.

Me. quidfide?" Evc. bona.
Me. aetatem meam
scis ?

Me. quidfactis?

Evc. neque

malis neque inprobis.

Evc. scio esse grandem, item ut pecuniam.

Me.

certe edepol

semper sum arbitratus

equidem te ciuem sine mala omni malitia 215 Evc. aurum huic et nunc arbitror.
olet.

Hermolaus

198 ubi Jonrn. Phil. 26, 294) 199 si operaest, E., id codd. Nouii iam (ego) 203 abitis Lco 529 (s. v. opera) paucis, E., est cod. inuisam nune est Leo traieci (ii. 1) ad te reu. cod. Mucller 211 non Guietus 207 saluare est cod. Ritsclil: uisam cod. mi haud Seyffert mihi non cod. (iv. 2)
197 aliqua zamia edd. {sed
:

cf.

uibi cod. (nibi
:

P^)

:

:

:

:

AVLVLARIA
quid nunc

II. ii

me

uis ?

Me. quoniam

tu

me

et

ego

te qualis 40
sis scio,

quae
filiam

res recte uortat

mihique tibique tuaeque
promitte hoc

filiae,

tuam mi uxorem posco.

fore.
facis,

220 Evc. heia, Megadore, hau decorum facinus tuis factis
ut

inopem atque innoxium aps te atque aps tuis me inrideas. nam de te neque re neque uerbis merui uti faceres quod facis. Me. neque edepol ego te derisum uenio neque derideo, neque dignum arbitror. Evc. qur igitur poscis meam gna-

45

tam
225

tibi ?

Me.

ut propter

me

tibi sit

melius mihique propter te

et tuos.

Evc. uenit hoc mihi, Megadore, in mentem, ted esse homifactiosum,

me

item esse

nunc
te

si

filiam locassim

nem diuitem, hominem pauperum pauperrumum; meam tibi, in mentem uenit
:

50

bouem

esse et

me

esse asellum

ubi tecum coniunctus
siem,

230 ubi onus
tu

nequeam

ferre pariter,

iaceam ego asinus
ordo
si

in luto,

me

bos magis hau respicias gnatus quasi

numquam

siem.
55

et te utar iniquiore et

meu'

me

inrideat,

neutrubi
asini

habeam

stabile stabulum,

quid diuorti fuat

235

me mordicibus scindant, boues incursent cornibus. magnum est periclum, ab asinis ad boues transcendere. Me. quam ad probos propinquitate proxume te adiunxeris,
hoc
tu

tam optumumst.
atque

eam desponde

condicionem hanc accipe, ausculta mihi, 60 mi. Evc. at nihil est dotis quod dem.

Me. ne

duas.

dum modo
Me.
noui,

morata recte ueniat, dotata

est satis.

240 Evc. eo dico, ne

me

thensauros repperisse censeas.

ne doceas.

desponde.

Evc.

fiat.

sed

pro

Iuppiter,
227 autem Brix 232 vel med 234 mordicibus testatur Nonius 139 mordicus cod. 235 ab Camerarius me ab cod. (iv. 2) vix periclum mi 238 in marg. pro dederis cod. (gloss. ad duas)
:

:

:

; :

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
tibi est ?

65

num
Me.
abiit

ego disperii
hic

?

Me. quid

Evc. quid crepuit

quasi ferrum

modo? -

apud me hortum confodere

iussi.

sed ubi hic est
2 44

neque
.

quia uidet

homo? me certiorem fecit. fastidit mei, ... me suam amicitiam uelle more hominum facit
:

245

nam
70

si

opulentus

it

petitum pauperioris gratiam,

pauper metuit congrediri, per
idem, quando occasio

metum male rem

gerit.

illaec periit,

post sero cupit.

Evc.

si

hercle ego te

non elinguandam dedero usque ab 250
radicibus,
tii

impero auctorque sum ut

Me. uideo hercle ego
75

te

me quoiuis castrandum loces. me arbitrari, Eiiclio, hominem
idoneum,

quem

senecta aetate ludos facias, hau merito meo.

Evc. neque edepol,

Megadore,

facio,

neque,

si

cupiam,
copia
est.
illis

Me. quid nunc

?

etiam mihi despondes filiam

?

Evc.

255

legibus,

cum
Me.

illa

dote

quam

tibi dixi.

Me. sponden ergo?
ita di faxint.

Evc.

spondeo.
istuc di

bene [uortant]

— Evc.

illud facito

ut memineris,
80 conuenisse ut

ne quid dotis mea ad

te adferret

filia.

Me. memini.

Evc. at scio quo uos soleatis pacto perplexarier

pactum non pactum

est,

non pactum pactum
tecum
erit.

est,

quod 260

uobis lubet.

Me.

nulla controuorsia mihi

sed nuptias

242 post hunc versnm v. 393 posuit Ritschl 243 hinc est cod. 248 congredi cod. (i. 7) 249 occasio illaec Hare illaec occasio vel uti cf. Skutsch (Philol. 59, cod. 251 (ego) sum Guietus 2 me B) (v. 3) 252 te cum superscr. me cod. {unde te 483) uortant delevi 257 istuc del. Pylades
:

D

,


AVLVLARIA
num quae
Me. ibo
caussa est hodie quin faciamus?

——
;

; !

II. ii

Evc. Evc.
i

immo
istuc. 85

edepol optuma.
igitur,

parabo.

numquid me
propere

uis?

et uale.

Me. heus,
265 Evc.
illic

Strobile,

sequere

me ad macellum
strenue.

hinc

abiit.

di inmortales, opsecro,

aurum quid
ualet

credo ego ilium iam indaudisse mi esse thensaurum domi.
id inhiat, ea adfinitatem

hanc opstinauit

gratia.

Evclio
meae me
filiam
filiae
?

Staphyla
te uoco.
:

iii

Evc. Vbi tu es quae deblaterauisti iam uicinis omnibus

daturum dotem ? heus, Staphyla,

270 ecquid audis

uascula intus pure propera atque elue
:

despondi ego

hodie huic nuptum Megadoro dabo.

Sta. di bene uortant.

uerum

ecastor

non

potest,

subitum

5

est nimis.

Evc. tace atque

abi.

curata fac sint

quom

a foro redeam

domum
atque aedis occlude; iam ego hic adero.
Sta. quid ego

nunc agam ?
275

nunc nobis prope adest exitium, mihi atque erili filiae, nunc probrum atque partitudo prope adest ut fiat palam quod celatum atque occultatum est usque adhuc, nunc non
potest.

10

ibo intro, ut erus quae imperauit facta,

nam
262
quin

ecastor

quom ueniat, sient. malum maerore metuo ne mixtum bibam.
hodie
o.
:

f.

est cau. Wagner contra Plautinum loquendi morem hercle numquae causa est cod. traieci (q. h. Brix)
f. i.

Brix
:

(cf Mil. 1270 hercle
:

pro edepol

PCD

)

263

i

(ei)

(F proJL) i (ei) (del. et) Lebreton (cf. 458) inaudiuisse codd. Nonii 500 (cf Brock quaest. Gramm. p. 144) 268 deblattauisti cod. deblaterasti codd. Nonii 44 (fort. recte) 271 ego hodie Merula hodie ego cod. 274 aedis occlude Guietus occlude aedis cod. 276 nunc] nam Ital. 279 maerore Grouovius: merorem cod. minixtum (mixtum V-) cod. (iv. 3) inmixtum Gntterus
:

etMuel/er: fiet cod. 266 inaudisse cod.

:

:

:

;

:

II.

iv

T.

MACCI PLAVTI

iv

Strobilvs

Anthrax CONGR IO
280

Str. Postquam opsonauit erus et conduxit coquos

5

apud forum, edixit mihi ut dispertirem opsonium hic bifariam. An. mequidem hercle, dicam (pro)palam, non diuides si quo tu totum me ire uis, operam dabo.
tibicinasque hasce

Co. bellum et pudicum uero prostibulum popli.
post
si

285

quis uellet, te hau

non

uelles diuidi.

Str. atque ego istuc, Anthrax, aliouorsum dixeram,

10

non istuc quod tu meus hodie faciet.

insimulas.

sed erus nuptias

An. quoiius ducit filiam? Str. uicini huius Euclionis (hinc) e proxumo. ei adeo opsoni hinc iussit dimidium dari,

290

coquom alterum itidemque alteram tibicinam. An. nempe huc dimidium dicis, dimidium domum?
15

Str.

nemp'

sicut

dicis.

An.

quid?

hic

non poterat
de suo
295

senex 6psonari
Str.

filiai

nuptiis ?

uah

!

An.

quid negotist

?

Str.

quid negoti

sit

rogas?

pumex non aeque
Ant. ain tandem
*
*

est
?

ardus atque hic est senex.

Co.
*

ita

esse ut dicis

!

Str. tute ex-

istuma
(existumat)

20

suam rem

periisse

seque eradicarier.

/quiriNdiuom atque

hominum clamat

continuo fidem,
:

300

fovt. hos 282 opsonium tnctnr Kakridis (IVien. Stud. 23, 174^ (tibi) p. Ussing (vii. 5, p. 99) 283 propalam Bothe 288 fort. isto (-oc) quo .quo iam 286 Pol si Brix neuelles Goeller 291 hic cod. Gcllii 3, 14, 15 Bothe) 290 hinc add. Pylades ^iussit dimidium codd. Gellii {favente allitteratione): dimidium iussit cod. domum Acidalins domi cod. 295 293 huc Gniettts huic cod. corr. Scaliger filiae in nuptiis cod. (i. 7) 2g8 a lacnnam sign. existumat addidi (iii. 11) 299. 300 ordinc inverso Gidielmins Havet

omnis

:

:

:

:

:

;

:

AVLVLARIA
de suo
quin,
tigillo

IT.

iv

quom

An. qur ? An. etiamne opturat inferiorem gutturem, 305 ne quid animai forte amittat dormiens ?
Str. haec mihi te ut
tibi

si qua exit foras. dormitum, follem opstringit ob gulam. Str. ne quid animae forte amittat dormiens.

fumus

it

25

med aequom
Str.

est,

credo, credere.

An. immo equidem credo.

at scin

etiam quomodo?

aquam
310 ab

hercle plorat,

An. censen
Str.

quom lauat, profundere. talentum magnum exorari pote
hercle

istoc sene, ut det qui fiamus liberi?

famem
ipsi

utendam

si

roges,

numquam

dabit.

quin

pridem tonsor unguis dempserat
35
?

omnia apstulit praesegmina. An. edepol mortalem parce parcum praedicas. 315 Str. censen uero adeo ess' parcum et misere uiuere pulmentum pridem eripuit ei miluos homo ad praetorem deplorabundus uenit
conlegit,
:

infit ibi

postulare plorans, eiulans,

ut sibi liceret

miluom

uadarier.
si sit

320 sescenta sunt quae memorerh,

otium.

sed uter uostrorum est celerior

?

An. ego, ut multo melior.

Str.

memora mihi. coquom ego, non furem
rogo.

An. coquom ergo An. coquos
ille

dico.

Str. quid tu ais?

Co.

sic

sum
45

ut uides.

nundinalest, in

nonum diem
fur, trifurcifer.

325 solet ire coctum.

Co. tun, trium litterarum homo,

me

uituperas
'

?

fur.

An. etiam

301 ligello, tuguriolo,' testatur Nonitis 134 Pylades credere credo cod. (ii, p. 37)
:

310 vel Nonii 151, 273 315 esse dcl. Scyffcrt. Rcdslob (Liter. Centralbl. miserere corr. misere cod. (pro misef, i.e. miserum?) 1895, p. 1761 miserum magis Plautinum esse demonstrat Seyffert 317 (vid. 316 er. ei Reis ei er. cod. ei der. Guliclmiits 322 et Mucllcr (cf. ad Asin. 835) "Addenda et Cumgenda' ) 323 ergo Acidalius ego cod. (v. 12, p. 104)
potest cod.
(i.

7)

306 credo credere 309 pote Kampntann post det distingue 312 ipse codd.
:

)

:

:

:

1

:

:

II.

v

T.

MACCI PLAVTI

v

Strobilvs

Anthrax

Congrio

Str. Tace nunciam tu, atque agnum hinc uter est pinguior (cape atque abi intro ad nos.) An. licet.— Str. tu, Congrio, hunc sume atque abi intro illo, et uos illum sequimini.

uos ceteri
5

ite
:

huc ad
tibi

nos.

Co. hercle iniuria
isti

33°

dispertiuisti

pinguiorem agnum
Phrugia.
nos.

habent.

Str. at nunc
i

dabitur pinguior tibicina.
tu autem, Eleusium,

sane

cum

illo,

huc

intro abi

ad

Co. o Strobile subdole,
335

huccine detrusti
io ubi si

me ad senem parcissumum ?
detur.

quid poscam, usque ad rauim poscam prius
Str.
stultu's, et sine gratia est
I

quam quicquam
ibi recte facere,

quando quod
Str. rogitas
tibi erit:
?

facias perit.

Co. qui uero

?

iam principio

in

aedibus
34°

turbaistic nulla
i

siquid uti uoles,

5

aps te adferto, ne operam perdas poscere. hic autem apud nos magna turba ac familia est, supellex, aurum, uestis, uasa argentea

domo

ibi si perierit

quippiam (quod
si

te scio

facile apstinere posse,

nihil

obuiam
condite.

est),

345

20 dicant

:

coqui apstulerunt, comprehendite,

uincite, uerberate, in

puteum
est).

horum

tibi istic nihil

eueniet (quippe qui

ubi quid surrupias nihil
vi

sequere hac me.

Co. sequor.

Strobilvs

Staphyla

Congrio
Sta. qui 35°

Str. Heus, Staphyla, prodi atque ostium aperi.
Sta. quid uis

uocat
Str. Strobilus.
?

?

Str. hos ut accipias coquos
:

suppl.

PW) 328 lactmam signavitP, ut vid. {ttnde novaescaenae inscriptio in 336 Leo 329 hunc Lebreton eum cod. illuc cod. eum/ poscam codd. Nonii 164 et adarauin cod. testatur rauim Nouius 164 habct) usque poscam 374 poscamus cod. (qui etiam poscamus quae pro 8 del ' Wcise L ^ngen [Bcitr. 132 sq.) 33. 337- 33 8 es Tibi cod si qui 340 istic Taubmann istuc cod. 339 iam in pr. in B 349 346 quoqui cod. Camerarius, qui siquid non agnoscit
: : : -

i

:

subripiat cod.

:

corr.

Lambinus

;

:


II.

AVLVLARIA
tibicinamque opsoniumque in nuptias.

vi

Megadorus
355 Str. qui
?

iussit

Euclioni haec mittere.
?

Sta. Cererin, Strobile, has sunt facturi nuptias

5

Sta. quia temeti nihil allatum intellego.
si

Str. at iam adferetur,

a foro ipsus redierit.

Sta. ligna hic apud nos nulla sunt. Sta. sunt pol.

Co. sunt asseres

?

Co. sunt

igitur ligna,

ne quaeras
studes,

foris.

Sta. quid, inpurate?

quamquam Volcano
?

10

360 cenaene caussa aut tuae mercedis gratia nos nostras aedis postulas comburere Co. hau postulo.
Str. duc istos intro.

Sta. sequimini.
vii

Pvthodicvs (Strobilvs?)
Py. Curate.

ego interuisam quid faciant coqui

quos pol ut ego hodie seruem cura
365 nisi
ind'
si

maxuma

est.

unum hoc

faciam, ut in puteo

cenam coquant
5

coctam susum subducemus corbulis. autem deorsum comedent si quid coxerint,
nil siet,

superi incenati sunt et cenati inferi.

sed uerba hic facio, quasi negoti
37° rapacidarum ubi tantum
siet in

aedibus.

Evclio
Evc. Volui
ut

Congrio
confirmare hodie

viii

animum tandem

meum,

bene haberem

me

filiai

nuptiis.
:

uenio ad macellum, rogito piscis
caros
;

indicant

agninam caram, caram bubulam, 375 uitulinam, cetum, porcinam cara omnia. atque eo fuerunt cariora, aes non erat.
:

5

has (pro has s vii, p. 96) cod. hi 354 has sunt cod. Fesii 364 sunt codd. Macrobii Sat. 3, 11, 2 355 intellego] uideo codd. Fest. et Macrob. 360 -ne Pius -ue cod. 365 coquam codd. Nonii 400 367 Si (ipsi) Goetz (iii. 11), nam deorsum trisyll. suspectum 369 sed Gruierus si cod.
:

;

:

:

:

plavt.

1

8

II. viii

T.
iratus illinc,

MACCI PLAVTI

tabeo

ita illis inpuris

quoniamt nihil est qui emam. omnibus adii manum.

deinde egomet
io

mecum

cogitare interuias

occepi

:

festo die si

quid prodegeris,

380

profesto egere liceat, nisi peperceris.

accessit

15

postquam hanc rationem uentn cordique edidi, animus ad meam sententiam, quam minimo sumptu filiam ut nuptum darem. nunc tusculum emi et hasc' coronas fioreas
:

385

haec imponentur in foco nostro Lari,
ut fortunatas faciat gnatae nuptias.

sed quid ego apertas aedis nostras conspicor
et strepitust intus.
20

? ?

numnam
si

ego compilor miser

Co. aulam maiorem,
pete
:

pote, ex uicinia

390

haec

est parua, capere

non

quit.

Evc.

ei

mihi,

perii hercle.

aurum

rapitur, aula quaeritur.

nimirum

occidor, nisi ego intro

huc propere propero

currere.

Apollo, quaeso, subueni mi atque adiuua,
25 confige sagittis fures thensaurarios,

395

qui

|

in re tali

iam subuenisti antidhac.

sed cesso priu'
ix

quam

prosus perii currere.

Anthrax
An. Dromo, desquama
piscis.
tu,

Machaerio,
potest.

congrum, murenam exdorsua quantum

ego hinc artoptam ex proxumo utendam peto
(mihi)nil Wagnrr quom fort. abbito 377 illim iratus Bothe nisi si parseris Ahraham: 38 r peperceris vix Plautina forma fort. n. repersens {cf Truc. 375 pepercisses pro parsisses vel repersisses 386 imponeA) 385 et hasce~| hoc et codd. Prisciani 1 104 untur cod. pro -unt- corr. -ent- iv. 3> 390 pote ex Lambinus: 391 est parua Pyladis: parua est cod. potes cod {pro po ex 395 sagittis corr. 393 cf. ad 242 392 hercle ^ego) Seyffert tali iam - ex sagitas cod 396 cui rod. i. e. quoii^ sicui Ussing subuenisti Jtal: subuenit cod. Cameraius ta'ia f<«/. 398 desquama p. codd Nonv 95 des quam aspicis cod. {1. 6) 399 exdorsua qnanuim potest potes 95) Nonius 17 et 95. qui altero loco verbum testatur: exossata fac sient cod. (? pro mi ex. f. s.)
.
.
.

400

;

f

:

:

:

<

;

AVLVLARIA
a Congrione.
tu istum gallum,
si

II.

ix

sapis,

glabriorem reddes mihi

quam

uolsus ludiust.
?

sed quid hoc clamoris oritur hinc ex proxumo
coqui hercle, credo, faciunt officium suom.
4°5 fugiam intro, ne quid hic itidem turbae fuat.

ACTVS
Co.
Attatae
!

III
III.
1

CONGRIO
ciues,

populares, incolae, accolae, aduenae

omnes,
date uiam qua fugere
liceat, facite totae plateae pateant.

neque ego
ita

umquam
et

nisi

hodie ad Bacchas ueni in bacchanal

coquinatum,

me miserum

meos

discipulos fustibus male contuderunt.
perii,
ita

410 totus doleo atque oppido

me

iste

habuit senex

5

gymnasium
attat, perii

hercle ego miser,

41 i a

aperit bacchanal, adest,
sequitur.
scio

quam rem geram

:

hoc
uidi pulchrius,
10

4 I2a

ipsu' magister

me

docuit.

neque ligna ego usquam gentium praeberi
itaque omnis exegit foras,

me

atque hos, onustos fustibus.

Evclio
4 J 5 Evc.

Congrio
tene, tene.

ii

Redi.

qu6

fugis

nunc?

Co. quid,

stolide,

clamas

?

Evc. quia ad

trisuiros

iam ego deferam nomen tuom.

Co.
?

quam ob rem
:

402 glabriorem codd. Nonii 530 glabrionem vel cl- co&. (n pro r) 405 redeo intro ne quid hic turbae fiat codd. Nonii 525 (qui turbam pro turbis testatur) turbae (i. e. -ai?) hic itidem fiat cod. (v. 7) 406
'
'

uiues cod. fciues PJ) Attatae scripsi Optati cod. fiii, p. 53) 414 Ita Franckcn 414 post v. 410 posuit Acidalius
:

413,

;

:

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
Co.

Evc. quia cultrum habes.
mihi
5

coquom

decet.

Evc. quid

comminatu's
?

Co. istuc male factum arbitror, quia non

latu' fodi.

Evc.

homo

nullust te scelestior qui uiuat hodie,

neque quoi ego de industria amplius male plus lubens faxim. 420 Co. pol etsi taceas, palam id quidem est res ipsa testest
:

ita fustibus

10

quam ullu' cinaedus. sed quid tibi nos tactiost, mendice homo? Evc. quae res? etiam rogitas ? an quia minus quam aequom erat feci ? Co. sine, at hercle cum magno malo tuo, si hoc caput sentit.
sum
mollior magi'
|

425

Evc. pol ego hau scio quidpost fuat tuom niinc caput
:

sentit.

sed in aedibus quid

tibi

meis

nam
?

erat negoti
scire.

me
1

apsente, nisi ego iusseram

uolo

Co. tace ergo.
tu,

5

20

malum, ciiras 430 utrum crudum an coctum ego edim, nisi tu mi es tutor ? Co. uolo scire, sinas an non sinas nos coquere hic cenam ? Evc. uolo scire ego item, meae domi mean salua futura ? Co. utinam mea mihi modo auferam, quae ad (te) tuli, salua me hau paenitet, tua ne expetam. Evc. scio, ne doce, n6ui.
quia uenimu' coctum ad nuptias.

Evc. quid

Co. quid

est

qua prohibes nunc
rogitas, sceleste
et

gratia nos coquere hic

cenam? 435

quid fecimus, quid diximus

tibi secu'

quam
|

uelles

?

Evc. etiam
ubi

homo, qui
si

angulos omnis
facitis ?

mearum aedium
25 ibi
tibi erat

conclauium mihi peruium
merito id
;

negotium, ad focum
:

adesses,

non

fissile

auferres caput

tibi

factum

est.

440

s

420/0;'/. delcnd. amplius (seq. male plus iv. ^),nam qu(oi) displicet 422 magis codd. Nonii 5 miser magis cod. (miser ex compendio scripturae magis ortum est iv. 3) 423 nos m. h. tactio est cod. trai. Hermann quam(me) aeq. e. 424 ereat cod. q. erat aequom Reiz Seyffert (cf Capt. 995) 425 magno malo tuo Hare malo tuo magno cod. 426 fiat cod. (v. 7) 429 ueni huc Fleckeisen, nam uenimus coctum displicet fort. utrum 430 ego coctum Pylades mea cod. corr. ego crudumne vel mihi 432 itidem Goetz Camerarius; cf. Brix ap. Niemeyerum Stud. Pl 13 433 te add. Studemund: attulimus Brix 436 435 prohibeas cod. (i. 9) sequi usquam cod. (non PJ) (? pro sequs quam) 437 quine a. HerGuietus id cod. (D pro mann qui a. in Leo ibi B) 440 439 auferres Goets haberes cod. fort. aueheres
: ; :
:

:

:

:

:

:

:

:

AVLVLARIA

III.

U

adeo ut tu meam sententiam iam noscere possis si ad ianuam huc accesseris, nisi iussero, pr6pius, ego te faciam miserrumus mortalis uti sis. scis iam meam sententiarry— Co. quo abis ? redi rusum.
445
ita

30

me

bene amet Lauerna,
?

te

(iam) iam, nisi reddi

mihi uasa iubes, pipulo

te hic differam ante aedis.

quid ego nunc agam

nummo

ne ego edepol ueni huc auspicio malo. sum conductus plus iam medico mercedest opus.
:

Evclio
Evc.

Congrio
|

iii

Hoc quidem

hercle,

quoquo

ibo,

mecum

erit,

mecum
feram,
siet.

450 neque isti id in tantis periclis umquam committam ite sane nunc[iam] intro omnes, et coqui et tibicinae,

ut

etiam

|

intro duce,

si uis,

coquite, facite, festinate

gregem uenalium, nunciam quantum lubet.
uel

5

Co. temperi, postquam impleuisti fusti fissorum caput. 455 Evc. intro abi opera huc conducta est uostra, non oratio. Co. heus, senex, pro uapulando hercle ego aps te mercedem petam.
:

coctum

non uapulatum, dudum conductus fui. Evc. lege agito mecum. molestus ne sis. i cenam coque, aut abi in malum cruciatum ab aedibus. Co. abi tu modo.—
-

ego,

10

Ev
460 Evc.
Illic

c l

1

o audax
incipit

iv

hinc

abiit.

di inmortales, facinus

446 ab Ionico dimetro 442 iusso Guietus pipulo testantur Varro de L. L Plautinum
:

incipit,
7,

nam
:

iubes vtx
:

Nonius 152 hic cod. te codd. Varr., Non. 284 populo cod. te hic codd. Nonii 152 mihi uasa iiibes, hic pipulo te Reiz 448 mercedest (-ist) opus Bothe 450 isti id mercede opus est cod. 449 quoquo(ego) Wagner iam istud cod. (u pro ii) 451 ite Ital. ita cod. (v. 12) Seyffert del. Linge (iv. 3) 452 (ite,) etiam (?) Leo 455 abite Goeller 458 et (pro ei) 456 heus Bentley eu cod. (seq. s v. 9. 7 iii. 3) corr. i cod. (unde i et B, et DP E ) (c/. Sjogren Part. Cop. 85, 89) 460 immortes cod. (non PJ) (iii. 10)
103,
:

:

:

:

:

;

:

III.

iv
qui

T.

MACCI PLAVTI
negotium.

cum

opulento pauper homine [coepit] rem habere aut

ueluti

5

Megadorus temptat me omnibus miserum modis, mei honoris mittere huc caussa coquos simulauit qui is ea caussa misit, hoc qui surruperent misero mihi. condigne etiam meu' med intus gallus gallinacius,
:

465

qui erat anui peculiaris, perdidit paenissume.

.

ubi erat haec defossa, occepit
circumcirca.
10 capio fustem,

ibi scalpurrire
?

ungulis

quid opust uerbis

ita

mi pectus peracuit
470

optrunco gallum, furem manufestarium.
illi

credo edepol ego
si

mercedem

gallo pollicitos coquos,
t

id

palam

fecisset.
?

exemi ex manu
facta est
adfinis

manubrium.

quid opust uerbis
sed Megadorus
15

meus

pugna in gallo gallinacio. eccum incedit a foro.
et conloquar.

iam hunc non ausim praeterire quin consistam

v

Megadorvs
de condicione hac.
laudant.

Evclio
meum
475

Me. Narraui amicis multis consilium
Euclionis filiam

sapienter factum et consilio bono.
si

nam meo quidem animo
5

idem
filias

faciant ceteri

opulentiores, pauperiorum

ut indotatas ducant uxores
et

domum,

480

multo

fiat ciuitas

concordior,

et inuidia

et illae
10 et in

nos minore utamur quam utimur, malam rem metuant quam metuont magis, nos minore sumptu simus quam sumus. maxumam illuc populi partem est optumum
;

485

in pauciores auidos altercatio est,

quorum animis
neque
lex

auidis atque insatietatibus
est qui possit

neque sutor capere

modum.

habet Goetz del. Seyffert 462 vel med 461 coepit del. Goets 471 manupretium (?) Leo, nam manubrium vix Plan466 vel anu 483 vel illaec 482 nos minore Pylades minore nos cod. tinum optimam cod. corr. Canicrarius 485 illec corr. illuc ut vid. cod.
:
; :

;

;

;;

;

'

AVLVLARIA
namque hoc
490 dotatae,
si

III.

v
15

qui dicat 'quo

illae

nubent diuites

istuc ius pauperibus ponitur ?

quo lubeant nubant, dum dos ne fiat comes. hoc si ita fiat, mores meliores sibi parent, pro dote quos ferant, quam nunc ferunt,
ego faxim muli, pretio qui superant equos,
495 sient uiliores Gallicis cantheriis.
20

Evc.

ita

me

di

amabunt
'

ut

ego hunc ausculto lubens.

nimi' lepide fecit uerba ad parsimoniam.

Me. nulla igitur dicat equidem dotem ad te attuli maiorem multo quam tibi erat pecunia 500 enim mihi quidem aequomst purpuram atque aurum
ancillas,

25 dari,

mulos, muliones, pedisequos,

salutigerulos pueros, uehicla qui uehar.'

Evc. ut matronarum hic facta pernouit probe

!

moribu' praefectum mulierum hunc factum uelim.
505

30

Me. nunc quoquo uenias plus plaustrorum in aedibus uideas quam ruri, quando ad uillam ueneris. sed hoc etiam pulchrum est praequam ubi sumptus petunt.
stat fullo, phyrgio, aurufex, lanarius

caupones
510 flammarii,

patagiarii, indusiarii,
uiolarii, carinarii;

35

aut manulearii, aut murobatharii,

propolae linteones, calceolarii
sedentarii sutores diabathrarii,
solearii astant, astant molocinarii

40

515 petunt fullones, sarcinatores petunt
strophiarii astant, astant

semul
:

zonarii.

2 corr. Cameravins 'ius ) 490 dotata es istud uis cod 491 1 iubeant cod. (lubeant (v. 12") 507 sumptus ubl Guictus: ubi sumptifices (?") Leo 510 cariarii Nonius 541, 508 linarius Citat 549, qui h. versum post 521 in exemplari suo invenisse videtur. saltem vv. 519, 521 ante 510 (c/. ad frag i) 511 myrobaptarii (?) Leo 516 semisonarii cod. 513 diobatharii cod. corr. Turnebus (ul per compend. scriptum eraf) corr. Leo

V

B

)

B

x

:

:

;

;

III.

v

T.

MACCI PLAVTI
:

iam hosce apsolutos censeas
treceni,

cedunt, petunt

quom

stant thylacistae in atriis

45 textores limbularii, arcularii.

ducuntur, datur aes.

iam apsolutos censeas,

520

quom

incedunt infectores corcotarii,

aut aliqua mala crux semper est quae aliquid petat.

Evc. compellarem ego illum, ni metuam ne desinat
50

memorare mores mulierum nunc sic sinam. Me. ubi nugigerulis res soluta est omnibus, ibi ad postremum cedit miles, aes petit.
:

525

itur,

putatur ratio

cum

argentario

miles inpransus astat, aes censet dari.
55 ubi disputata est ratio

cum

argentario,
:

etiam ipsus ultro debet argentario

530

spes prorogatur militi in alium diem.

haec sunt atque
60

aliae

multae in magnis dotibus
intolerabiles.
uiri

incommoditates sumptusque

nam quae
sed

indotata

est,

ea in potestate est

dotatae mactant et malo et

damno

uiros.
agis,

535

eccum adfinem ante

aedis.

quid

Euclio

?

vi

Evclio
Evc.

Megadorvs

Nimium lubenter edi sermonem tuom. Me. an audiuisti ? Evc. usque a principio omnia. Me. tamen meo quidem animo aliquanto facias rectius,
si
5

nitidior sis

filiai

nuptiis.
et

540

Evc. pro re nitorem

gloriam pro copia

qui habent, meminerunt sese unde oriundi sient.

neque

pol,

Megadore, mihi neque quoiquam pauperi
:

518 phylacistae cod. corr. Wilamowitz 519 limbolarii (-rO codd. Nonn'541 limbuarii (PE ) w/linbuarii (BD) cod. alcularii codd. Nonii 520 iam Bothe iam hosce cod. (cf. 517) aes del. Schoell 521 <:roc. cod., etiam codd. Non. 525 nugigerulus 522 cf. ad 510 549 corr. -lis cod. nugiuendis testatnr Nonius 144 530 ipsus Lambinus plus ipsus cod. (iv. 3) 537 edi citm glossa superscr. audivi cod., edi ctiam codd. Nonii 454 538 Ain B x 539 tamene cod. (antiqua formaX) 542 meminerint B 543 quicquam cod. (tion PJ)
:
:

:

:


AVLVLARIA
opinione melius res structa est domi.
545

: ;

III. vi

Me. immo
(et) plus

est

(quod

satis est), et di faciant ut siet,
10

plusque istuc sospitent quod nunc habes.
mihi uerbum non placet
'

Evc.

illud

quod nunc

habes.'

tam hoc scit me habere quam egomet. anu' fecit palam. Me. quid tu te solus e senatu seuocas? 550 Evc. pol ego te utaccusem merito meditabar. Me. quid est? Evc. quid sit me rogitas? qui mihi omnis angulos
furum impleuisti in aedibus misero mihi, qui mi intro misti in aedis quingentos coquos

15

cum
555 quos

senis manibus, genere
si

Geryonaceo
20

Argus

seruet, qui oculeus totus fuit,

quem quondam Ioni Iuno custodem addidit, praeterea tibicinam, is numquam seruet.
quae mi interbibere
560
sola, si

uino scatat,

Corinthiensem fontem Pirenam potest.

tum opsonium autem Me. pol uel legioni sat est. Evc. quo quidem agno sat scio etiam agnum misi. magi' curiosam nusquam esse ullam beluam. Me. uolo ego ex te scire qui sit agnus curio.
Evc. quia ossa ac
pellis totust, ita

25

cura macet.

565 quin exta inspicere in sole ei uiuo licet
ita is pellucet

quasi lanterna Punica.

30

Me. caedundum conduxi ego illum.

Evc. tum tu idem

optumumst
loces ecferendum ; nam iam, credo, mortuost. Me. potare eg6 hodie, Euclio, tecum uolo.
|

546 et addidi 545 supplevit Ussing (iii. n) (praec. -et) 550 ut te Acidaliits sed cf. Liudsay praef. Capt. p. 38) accussem cod.,fonna antiqua 553 aedis Pylades: aedibus cod. (cf 552) 557 praerea 555 oculatus Festus 178 ut vid. (sed oculeus 28) scatet cod. 559 Pirenam cod. (non D) 558 scatat Gulichnius 562 curionem Gulicliniiis curiosam etiam Valla: et pirineum cod. 563 uo!o scire ego ex te codd. Nouii 86 codd. Nonii 455 vix curionam magei cod. macet codd. Non. 564 totust tenos codd. Nonii 509 567 con(G pro C, I pro T) 565 ei Gruterus e cod. fort. de ego illum conduxi cod. 569 duxi ego illum codd. Nonii 272, 274 (hi c ) Eu. Mueller vix hodie 544 restructa
cod.
:
:

:

1

:

:

:

:


III. vi


Me.
at

:

T.

MACCI PLAVTI
ego iussero
570

Evc. non potem ego quidem hercle.
35

cadum unum
Me. ego
tibi

uini ueteris a

me

adferrier.

Evc. nolo hercle,
te

nam

mihi bibere decretum est aquam.
si

hodie reddam madidum.,

uiuo, probe,

quoi decretum est bibere aquam.

Evc. scio

quam rem
agat
575

ut

me

deponat uino, eam adfectat uiam,

40 post hoc

quod habeo

ut

commutet coloniam.
apstrudam
foris.

ego id cauebo, ego faxo
et

nam

alicubi
et

operam

uinum
uis,

perdiderit simul.

Me.
45

ego, nisi quid

me

eo lauatum, ut sacruficem.
580

Evc. edepol ne

tu, aula,

multos inimicos habes
tibi

atque istuc aurum quod

concreditum

est.

aula, in Fidei

nunc hoc mihi factust optumum, ut ted auferam, fanum ibi apstrudam probe.
:

Fides, nouisti

me

et

ego

te
si

:

caue

sis tibi

ne tu immutassis nomen,
50 ibo

hoc concreduo.

5^5

ad

te fretus tua, Fides, fiducia.

ACTVS
IV.
i

IV
quod ego persequor,
habeat
sibi.

Lyconidis S'ervvs
L. S.

Hoc

est serui facinus frugi, facere
erile

ne morae molestiaeque imperium

nam
in
5 sin

qui ero ex sententia seruire seruos postulat,
in se sera condecet capessere.

erum matura,
dormitet,
ita

59°

dormitet seruom sese ut cogitet.

nam
si

qui amanti ero seruitutem seruit, quasi ego seruio,
uidet superare

erum

amorem, hoc

serui esse officium reor,

retinere

ad salutem, non enim quo incumbat eo impellere.

570 vix potitem 581 congreditum cod. (G pro C) 583 aula Scutarius aulam cod. 585 584 w/^nouisti (nosti) med inmemutassis codd. corr. Acidalius (iv 3) 589 eri codd. Notiii 375 ~8 2 seclusit Brix 591 se esse Mueller 59
:
:

;

;

:

AVLVLARIA
ratis, 595 quasi pueri qui nare discunt scirpea induitur qui laborent minu', facilius ut nent et moueant manus,

IV.

i

10

eodem modo seruom ratem
ut toleret, ne
eri ille

esse amanti ero

aequom

censeo,

pessum abeat tamquam (catapirateria). imperium ediscat, ut quod frons uelit oculi sciant
citis

600 quod iubeat

quadrigis citius properet persequi.
15

qui ea curabit apstinebit censione bubula,

nec sua opera rediget

umquam

in

splendorem compedis.

meus amat filiam huiius Euclionis pauperis nunc renuntiatum est nuptum huic Megadoro dari. 605 is speculatum huc misit me, ut quae fierent fieret particeps. nunc sine omni suspicione in ara hic adsidarr^sacra
nunc
eru'

eam

ero

20

hinc ego et huc et

illuc

potero quid agant arbitrarier.

Evclio
Evc.

Lyconidis Servvs
meum
esse
istic,

ii

Tu modo

caue quoiquam indicassis aurum
inueniat,

Fides
latebris

non metuo ne quisquam
610 edepol ne
illic

ita

probe in

situmst.

pulchram praedam
auri
;

agat,

si

quis illam inuenerit

aulam onustam

uerum

id te

quaeso ut prohibessis,
Fides.

nunc lauabo,

ut

rem diuinam

faciam, ne adfinem morer
filiam ducat

5

quin ubi accersat

meam

extemplo

domum.
te

uide, Fides, etiam atque etiam nunc,

saluam ut aulam aps
auferam
:

615 tuae fide concredidi

aurum,

in tuo luco et fano est situm.

595 scirpo cod. Festi 330 (scd scirpea i66\ Donati ad And. 5,4,38 suppl. Lambimts (iii. 4) tolleret cod. 598 ut (eura) Hare 599 608 quiquam 603 Nam Brix eri ille Wagner: herile cod. BD indicasses (-sis D)cod. B utvid.: quicquam P 609 probet 615 corr. probe cod. 613 meam Hare: me meam cod. (iv. 3) fano situm cod. (ex duplici leclione fano e. s. Pylades fano modo est
:

modo

et

fano est situm conflatum)

:

;

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
facinus audiui

L. S. di inmortales,

quod ego hunc hominem

loqui ?
io

se aulam onustam

auri apstrusisse hic intus in fano Fidi.

caue tu

illi

fidelis,

quaeso, potius fueris

quam

mihi.

atque hic pater

est,

ut ego opinor, huius erus

quam amat
(meus).

ibo hinc intro, perscrutabor fanum,

si

inueniam uspiam
si

620

aurum,
15

dum
tibi

hic est occupatus.

sed

repperero, o Fides,

mulsi congialem plenam faciam
id

tibi fideliam.

adeo

faciam

;

uerum ego mihi bibam, ubi

id fecero.

iii

Evcl
Evc.

1

o
cantat mihi

Non

temere

est

quod coruos

nunc ab

laeua

manu
625

semul radebat pedibus terram et uoce croccibat sua continuo meum cor coepit artem facere ludicram
atque in pectus emicare.
iv

sed ego cesso currere.

Evclio
Evc. (I)
qui

Lyconidis Servvs
qui sub terra erepsisti modo,
peris.

foras, lumbrice,

modo nusquam comparebas, nunc quom compares
te,

[ego] edepol

praestrigiator, miseris
?

L. S. quae te mala crux agitat

iam accipiam modis. 630 quid tibi mecum est commerci, senex?

5

quid

me adflictas ?

quid

me
?

raptas ?

qua me caussa uerberas ?

Evc. uerberabilissume, etiam
L. S. quid tibi surrupui

rogitas,

non

fur,
sis.

sed trifur?
L. S. quid

Evc. redde huc
tibi uis

reddam

?

Evc. rogas

?

audio (e)loqui audio cod. 616 audiui Bolhe, metro consnlens meus «rfrf. Luchs 619 vel opino Schoell 617 vel Fidei 625 simul codd. Nonii 623 id ubi Reis (uirginis) Mneller 628 I foras Lambi45 semel cod. {pro semul, antiqua formd) 630 629 comparabas cod. nus (Foras) foras Camerarius ego delevi (iv. 3) 634 rogas Camerarius rogitas cod. (</. 633)
:

:

:

:

:

:

AVLVLARIA
635 L.S.
nil

IV. iv
illud

equidem
?

tibi apstuli.

Evc. at

quod

tibi

aps-

tuleras cedo.

ecquid agis
Evc. pone.

L. S. quid

agam

?

Evc. auferre non potes.
L. S. quid uis tibi
?

L. S. id

quidem pol

te datare

credo consuetum,
senex.
ago.

10

Evc. pone hoc
L. S. quid ergo

sis,

aufer cauillam,
?

non ego nunc nugas

ponam

quin tu eloquere quidquid est suo

nomine.
640 non hercle equidem

quicquam sumpsi nec
Evc. uideo.

tetigi.

Evc.

ostende huc manus.
L. S.

em

tibi,

ostendi, eccas.

age ostende
etiam tertiam.

L. S.

laruae

hunc atque intemperiae insaniaeque
?

agitant 15

senem.
facin iniuriam mi [annon]

Evc.

fateor,

quia non pendes,

maxumam.
atque id quoque iam
645 Evc. quid
apstulisti
fiet,

nisi fatere.
?

L. S. quid fatear tibi

?

hinc

L. S. di

me

perdant,

si

ego

tui

niue adeo apstulisse uellem.

Evc.

quicquam apstuli, agedum, excutedum
pallium.
20

L. S. tuo arbitratu.

Evc. ne inter tunicas habeas. L. S. tempta qua lubet.

Evc. uah, scelestus
noui sycophantias.
650 dexteram.

quam

benigne, ut ne apstulisse

intel!

legam
age rusum.
ostende huc

manum
L. S.

L. S. em.

Evc. nunc laeuam ostende.

quin equidem ambas profero.
637 id 636 (hinc) auferre Reis 635 foii. tibi quod 640 non equidem ego Pareus di cod. 639 ego Ital. o codd. nii N 396 qua uoluptate (? pro quicquam a te) sumsi neque tetigi 648 vel scelestu's 649 annon del. Langen 643 facisne cod. Leo rusus (?) si conpantyas cod.
:

IV. iv

T.

MACCI PLAVTI
redde huc.
L. S. quid

Evc. iam scrutari mitto.
habes.
L.

reddam ?
agis,

Evc.
25 certe
S.

a,

nugas

habeo ego? quid habeo?
habes, redde.
L.
S.

Evc. non
perscrutatus es

dico, audire expetis. id

meum, quidquid

insanis

:

tuo arbitratu, neque tui

me quicquam
illic

inuenisti penes.

Evc. mane, mane.
perii hercle

quis

est? quis hic intus alter erat 655

tecum simul
:

?

ilP

nunc

intus turbat,

hunc

si

amitto hic

abierit.

30

postremo hunc iam perscrutaui, hic
L. S. Iuppiter te dique perdant.

nihil habet.

abi

quo

lubet.

Evc. hau male

egit gratias.

ibo intro atque

illi

socienno tuo iam interstringam gulam.
?

fugin hinc ab oculis

abin hinc annon

?

L. S. abeo.
sis te

Evc. 660

caue

uideam.

v

Lyconidis Servvs
L. S. Emortuom ego me mauelim leto malo quam non ego illi dem hodie insidias seni. nam hic iam non audebit aurum apstrudere
|

:

credo ecferet iam secum
5 attat, fori'

et

mutabit locum.
foras.

crepuit.

senex eccum autum ecfert

665

tantisper huc ego ad ianuam concessero.

vi

Evclio
Evc. Fide censebam
esse, ea subleuit os

Lyconidis Servvs
maxumam
multo fidem
:

mihi paenissume

ni subuenisset coruos, periissem miser.

nimis hercle ego illum coruom ad
:

me

ueniat uelim

670

hic om. codd. iam hunc cod. 657 hunc iam Noniits 317, 469 nihili cod. nihil codd. Nonii Nonii 317 (469 in perscr. desinunf) male agit vix ferendum 658 egit Mucllcr: agit cod. agit(hic) Koch 660 hinc 659 intro codd. Nonii 172 hinc intrtS cod. (iv 3) te u.] reuideam Bothe alterum del. Pylades. ut versus septenarius fiat 668 subluit cod. 666 huc Lambinus hic cod. 663 hic] \\WcBacli
:

:

:

:


;

,

AVLVLARIA
qui indicium
;

IV. vi

fecit,

ut ego

illic

aliquid boni

5

dicam nam quod edit tam duim quam perduim. nunc hoc ubi apstnidam cogito solum locum.
Siluani lucus extra

murum

est auius,

ibi sumam lOcum. 675 crebro salicto oppletus. certumst, Siluano potius credam quam Fide.

10

L. S. eugae, eugae, di

me saluom

et

seruatum uolunt.
in ar-

iam ego

illuc

praecurram atque inscendam aliquam

borem
indeque opseruabo
680

quamquam
certum
est,

hic

aurum ubi apstrudat senex. manere me erus sese iusserat malam rem potius quaeram cum lucro.
|

15

Lyconides
Ly. Dixi
tibi,

Evnomia
mecum rem

(Phaedria)
tenes,

vii

mater, iuxta
filia.

super Euclionis

resecroque, mater,
685 fac

nunc te opsecro quod dudum opsecraueram

:

mentionem cum aunculo, mater mea. Evn. scis tute facta uelle me quae tu uelis,
et istuc

5

confido

(a)'

fratre

me

impetrassere
ita est ut

;

et
te

caussa iusta

est,

siquidem

praedicas,

.

eam compressisse uinolentum
Perii,

uirginem.

690 Ly. egone ut te aduorsum mentiar, mater

mea ?
dolet.
10

Ph.

mea

nutrix.

opsecro
!

te,

uterum

Iuno Lucina, tuam fidem
tibi
:

Ly. em, mater mea,

Evn.

rem potiorem uideo clamat, parturit. i hac intro mecum, gnate mi, ad fratrem meum,
cod.
:

corr. Camerarins 674 lucus auius codd. Non.: aulus cod. 675 677 fuge fuge cod. corr. Camerarius atque inde o. au. Pareus : 678 percurram cod. 679 vel ind'que 682 i. o. (hoc) aurum Pvlades sed cf. 707) 680 vcl med eru' mecum rem codd. Nonii 322 rem mecum cod. 684, 685 invcrso ordinc cod. corr. Parens {homoeoteleuton opsecr- causa erroris ii. 6) 685 meo (?) Leo 687 a add. Pylades 691 te om. codd. Nonii 229 693 uideo] uerbo Leo,fort. rccte (yii. 2) 694 Ei cod. antiqua forma

672 tam dium quam perdium
:

codd. Nonii 396 lacus cod. creber salictu codd. Non.

:

:

:

:

— —
IV. vii
ut
15
istiic
i,

T.

MACCI PLAVTI
695

Ly.

iam sequor

quod me oras impetratum ab eo auferam. sed seruom meum te, mater.
sit,

tStrobilumt miror ubi
hic opperiri.
si

quem ego me
:

iusseram

nunc ego mecum cogito

mihi dat operam,

me

illi

irasci

iniurium

est.

ibo intro, ubi de capite
viii

meo

sunt comitia.—

700

Lyconidis Servvs
L. S. Picis diuitiis, qui aureos montis colunt,

ego solus supero.

memorare
ego sum
5

nolo,

nam istos reges ceteros hominum mendicabula
:

ille

rex Philippus.

nam

ut

dudum
priu'

hinc

abii,

o lepidum diem multo illo adueni prior
!

705

multoque

me

conlocaui in arborem

indeque exspectabam, aurum ubi apstrudebat senex. ubi ille abiit, ego me deorsum duco de arbore,
ecfodio aulam auri plenam.
10

inde ex eo loco
710

uideo recipere se

senem

nam
attat,

ego declinaui

me non uidet, paullulum me extra uiam.
;

£11'

eccum ipsum.

ibo ut hoc

condam domum.

ix

Evclio
Evc.
Perii, interii, occidi.

Lyconides
quo curram
?

quo non curram ?

tene, tene.

quem?

quis?

nescio, nil uideo, caecus eo atque

equidem quo eam aut ubi
sim aut qui sim
opsecro ego uos, 715

nequeo cum animo certum

inuestigare.

mi
:

auxilio,

[effitiam tibi] impetratum habeo 695 imp. ab. eo auf. Gruterus 7°° (hinc) 698 nunc] qnom- Seyffert (v. 1) auferam cod. (iv. 1) 707 701 pici (et sq. v. Eos) codd. Nomi 152 intro ubi Brix ubi aurum Pytades, cm spectabam Lambinus vel ind que Nonii codd. 284 708 deorsum d.l duco serium ubi aps. displicet 711 nam ego Pylades: nam ego non cod. (pro 709 exeo ilico Brix paululum vii, p. 95) nam ego cnm var. I. non. Fuit n in exemplari; 712 paulum cod. (cf. Asin. 925 paulum pro paululum v. 8) Ital. Stud. 9, 116) (Harv. Peters trai. 715 uos ego cod. (ego) ibo Goetz
'
I

:

;

:

;

:

AVLVLARIA
oro, optestor, sitis et

IV. ix

hominem

demonstretis, quis

eam

apstulerit.

quid

ais

tu ?

tibi

credere certum

est,

nam

esse

bonum

ex

5

uoltu cognosco.

quid est?

quid ridetis? noui omnis, scio fures esse hic
compluris,

qui uestitu et creta occultant sese atque sedent quasi sint

frugi.

720

hem, nemo habet horum
heu

?

occidisti.

dic

igitur,

quis

habet? nescis?

me

miserum, misere

perii,
:

72

a i

male

perditu',

pessume ornatus eo

10

722*

tantum gemiti et mali maestitiaeque hic dies mi optulit, famem et pauperiem.
peritissumus ego

sum omnium
uita, [qui]

in terra

723 a 724 a

nam

quid mi opust

tantum

auri
15

quod concustodiui sedulo ? egomet me defrudaui animumque meum geniumque
perdidi,

meum

;

725*

726

nunc eo alii laetificantur meo malo et damno.
Ly. quinam

pati nequeo.

homo

hic ante aedis nostras eiulans cohqueritur 20

maerens
atque hicquidem Euclio
est,

?

ut opinor.

oppido ego

interii
res,

palamst
scit peperisse iam, ut ego opinor, filiam suam.

nunc mi
incertumst

730

abeam an maneam an adeam an

fugiam.

quid

agam?

edepol nescio.
corr. Acidalius (prius om. propter hom717, 718 fiost v. 719 cod. ocoarch. quiii. 6") ex Camrrarius et codd. (vi, 717 quis cod. 718 quod r. 722 gemiti et codd. Nonii 487. Ptiscianii, p. 85) 2 malae gemit te et cod. < pro gemitei et") (gemiti § et 258 ) codd. Prisc. 722* mihi hic dies codd. Prisc. Non. 723 peritissimus
:
: :

B

:

B

.

scripsi (Class. Rev. 10, 332)

Mucller qui del. 728, 729 vel opino
plavt.
1

perditissimus cod. 723* nam del. Spengel 725* eo] ergo Mueller (v. 12, p. 74) 730 abeam Hare quid agam abeam cod.
:
:

9

!

;

IV.

x

T.

MACCI PLAVTI

x
Evc. Quis

Evclio
homo
hic loquitur

Lyconides
?

Ly. ego

sum
et

miser.

Evc.

immo
quoi tanta mala maestitudoque

ego sum,
optigit.

misere perditus,
es.

Ly. animo bono

Evc. quo, opsecro, pacto esse possum?

Ly. quia istuc

facinus
sollicitat

quod tuom
te

animum,

id

ego

feci et fateor.

Evc. quid ego ex
audio
?

5

Ly. id quod uerumst.

Evc. quid ego (de

te)

demerui, 735

adulescens, mali,

quam ob rem

ita faceres

meque meosque perditum

ires

liberos ?

Ly. deu' mihi impulsor

fuit, is

me

ad illam

inlexit.

Evc.

10

quo modo ? Ly. fateor peccauisse (me) et me culpam commeritum scio id adeo te oratum aduenio ut animo aequo ignoscas mihi. Evc. qur id ausu's facere ut id quod non tuom esset tangeres? 740 Ly. quid uis fieri ? factum est illud: fieri infectum non potest. deos credo uoluisse nam ni uellent, non fieret, scio.
;

Evc. at ego deos credo uoluisse ut apud
Ly. ne istuc

me

te in

neruo

enicem.
dixis.

Evc. quid

tibi

ergo

meam me
homo

inuito

tactiost ?
15

Ly. quia uini uitio atque amoris

feci.

Evc.

audacis- 745

sume,

cum nam

istacin te oratione
si

huc ad me adire ausum, inpudens

istuc ius est ut tu istuc excusare possies,

luci claro

deripiamus aurum matronis palam,
:

Evc. immo ego sum miser et misere perditus cod. AcidaVus et miser et perditus Seyffett 735 uersumst cod. emerui post laainam cod de tesuppl. Camerarius. dem. scripsi iii. 4) ,(credo d -ed, ut int-llectu difficile, praetermissum esse a scriba erga te eommerui Redslob 738 me add. Bentley iii 3") 743 me te Pistoris te me cod. 748 "Tuci claro testnlur Nonius 210 diripiamus D disripiamus codd. Nonii luce clara cod. (i 7)
731 ego sum.
corr.
:

;

:

{

:

:

:


AVLVLARIA
postid
si

IV.

x

prehensi simus, excusemus ebrios
nimi' uilest
20

750 nos fecisse amoris caussa.
si

uinum atque amor, quod lubeat licet. Ly. quin tibi ultro supplicatum uenio ob stultitiam meam. Evc. non mi homines placent qui quando male fecerunt
ebrio atque amanti inpune facere
purigant.
tu illam scibas

755

non attactam oportuit. Lv. ergo quia sum tangere ausus, hau causificor quin eam ego habeam potissumum. Evc. tun habeas me inuito meam ? Ly. hau te inuito postulo sed meam esse oportere arbitror. quin tu iam inuenies, inquam, meam illam esse oportere,
non tuam esse
:

25

;

Euclio.

Evc.

nisi

refers

Ly. quid

tibi

ego referam?

Evc. quod

surrupuisti

meum,
dicam.

760 iam quidem hercle te ad praetorem rapiam et Ly. surrupio ego tuom

tibi

scribam 3°

?

unde ? aut quid

id est ?

Evc.

ita

te

amabit Iuppiter,
tu confessu's

ut tu nescis.

Lv.
auri,

nisi

quidem

tu mihi quid quaeras dixeris.

Evc. aulam

inquam,

te reposco,

quam

mihi
te apstulisse.

Ly. neque edepol ego dixi neque

feci.

Evc.
negas
?

765 Ly. pernego

immo.

nam neque

ego aurum neque istaec
aula quae siet

35

scio nec

noui.

Evc. illam, ex Siluani luco

quam

apstu-

leras, cedo.
i,

tam

dimidiam tecum potius partem diuidam. i uero, refer. mihi es, molestus non ero. ego te, Euclio, Ly. sanus tu non es qui furem me uoces.
refer.

etsi fur

licet cod. 753 purigant Ritschl purgitant cod. 758 iam Brix eam cod. 384 purgitans pro purigans) E Amph. 478 iam DE pro eam, etc.) illam (c/. v. 782 iam P pro eam meam Bothe 761 surrupui 759, 760 inverso ordine Acidalins Pi ambit cod. (vi. 1, p. 103)

751

liet corr.

:

(c/. Cist.

:

;

;

IV.
40

x
de

T.

MACCI PLAVTI
quod ad me
otiose,

alia re resciuisse censui,

attinet
si

77°
est,

magna

est [res]

quam ego tecum
:

otium

cupio
loqui.

Evc. dic bona

fide

tu id

aurum non
bona.

surrupuisti

?

Ly. bona.

Evc. neque (eum)
qui apstulerit,

scis qui apstulerit?

Lv. istuc quoque
si

Evc. atque id

scies

mihi indicabis?

Ly. faciam.

Evc. neque

partem
45

tibi
ita.

ab eo quoiumst indipisces neque furem excipies
Evc. id
(si) fallis ?

?

Ly.

775

Ly.

tum me

faciat

quod
uis.

uolt

magnus
Iuppiter.
si

Evc. sat habeo.

age nunc loquere quid
hic mihi est

Ly.

me

nouisti minus,

genere quo sim gnatus

:

Megadorus aunculus,
nunc quid
uis ? 780

meu'

fuit

pater Antimachus, ego uocor Lyconides,

50 mater est

Eunomia.

Evc. noui genu'.

id uolo

noscere. Ly. filiam ex te tu habes. Evc.

Ly.

eam tu despondisti, opinor, meo
is

aunculo.

immo eccillam domi. Evc. omnem
rem
tenes.
tibi.

Ly.

me nunc

renuntiare repudium iussit

Evc. repudium rebus
55 ut illum di inmortales

paratis, exornatis nuptiis ?

omnes deaeque quantum
bene
dice.

est perduint, 785

quem

propter hodie auri tantum perdidi
es,

infelix, miser.

Ly. bono animo

nunc quae

res

tibi

et

gnatae tuae
771 res
lerit
del.
v.

Hare

verba in

vix m. rest 774 inter abstulerit
:

et

773 neque scis qui abstumihi detulit cod. (ii. 6) corr.
: :

Camerarins eum add. Langen 775 adeo Nonius 129, 293 cuiumst (quoiumst) Goetz cuiquam est cod. (i 7) cui sit codd. Nonii indipisces testatur Nonius 129: indipiscis 129, cuiuis (cuius) 293 codd. Nonii 293 excipies testatur Nonius 293 inde posces cod. (-as codd., sed 129 recte) expies cod. (iii. 10) 776 Id (si) Valla Quid si Camerarius 781 779 pater fuit Leo, cui pater displicet ex te fil. (?) Leo 782 vel opino 784 fort. (Euclio) Evc. (iii. 2) exornatis codd. Nonii 105 atque exornatis cod. (idem errorin Capt. 658, Bacch. 11 15, Cist. 205, Curc. 280, 351) 787 benedice Pylades: et benedice cod.
: : :
:


AVLVLARIA
bene
Evc.
790 qui
feliciterque uortat
ita

IV.

x

ita di faxint, inquito.

di

faciant.

Ly. et

mihi

ita

di

faciant.

audi

nunciam.

homo culpam

admisit in

se,

nullust

tam parui

preti

60

quin pudeat, quin purget sese. nunc te optestor, Euclio, ut si quid ego erga te inprudens peccaui aut gnatam tuam,
ut

mi ignoscas eamque uxorem mihi

des, ut leges iubent.

ego

me
ei

iniuriam fecisse filiae fateor tuae
65

795 Cereris uigiliis per

uinum atque impulsu adulescentiae. qu6d ego facinus ex te aiidio ? Ly. qur eiulas, quem ego auom feci iam ut esses filiai nuptiis ? nam tua gnata peperit, decumo mense post numerum cape;
Evc.
mihi,
:

ea re repudium remisit aunculus caussa mea. 800
i

intro,

exquaere sitne

ita

ut ego praedico.
res

Evc.

perii

oppido, 7°

ita

mihi ad

malum malae

plurumae se adglutinant.
sit

ibo intro, ut quid huiius

uerum

sciam.

Ly. iam te sequor.

haec propemodum iam esse in uado

salutis res uidetur.

nunc seruom esse ubi dicam
805
nisi

meum

tStrolumt non
postea intro

re:

perio

etiam hic opperiar tamen paullisper

;

75

hunc supsequar. nunc interim spatium

meum

dabo exquirendi nutrice anu ea rem pedisequa factum ex gnatae
ei
:

nouit.

ACTVS V
Lyconidis Servvs
L. S.

Lyconides
me
donatis gaudiis
!

V.

i

Di inmortales, quibus

et quantis

quadrilibrem aulam auro onustam habeo.

quis

me

est ditior ?

791 quin pud. cod. (? pro qum, antiqua forma, Jonrn. Phil. 26, 289) trai. 794 fiHae fecisse cod. 793 iubeant cod. (i. 9) Cameraritts 796 quod facinus ex te ego cod., inusitato vcrborum w/ted 802 uerum Bof/ie ordine: corr. Guietus {sed ei mihi ptacet) 807 anu ea rem Camerarius ueri cod. (1.9) 804 strobolumZ? 3 anueram cod. (i. 6) 809 aulam quadrilibrem Osbemus. Hiatum allitterationi acceptum refero
:
:

:

:

V.

i

T.

MACCI PLAVTT
magi' quisquam est

quis

me Athenis nunc

homo

quoi di sint 810
propitii ?

Ly. certo enim ego uocem hic loquentis
uisu'
5

modo mi
sum.

audire

L. S. hem,

erumne ego aspicio
L. S. ipsus est.

meum ?

Ly. uideon ego hunc seruom

meum?
Ly. haud alius
est.

L. S. congrediar.

Ly.

contollam gradum.

credo ego illum, ut
L. S. quin ego

iussi,

eampse anum

adiisse,

huius nutri- gI
uirginis.

,.

cem
illi

me

inuenisse dico hanc

praedam atque
eloquor
?

igitur
io

orabo ut

manu me

emittat.
?

ibo atque eloquar.

repperi— Ly. quid

repperisti

L. S.

non quod pueri
ut soles
?

clamitant

in faba se repperisse.

Ly. iamne autem,

deludis.

820 L. S. ere, mane, eloquar iam, ausculta. Ly. age ergo loquere. L. S. repperi hodie,
ere, diuitias nimias.

Ly. ubinam

?

L. S. quadrilibrem, inauri

quam, aulam
Ly. quod

plenam.

ego facinus audio ex te?

L. S.

Euclioni huic
seni surrupui.

15 Ly. ubi id est

aurum?

L. S. in

arcaapud me.

me
Ly. egone te emittam manu,

emitti

nunc uolo manu.
°2 5

scelerum cumulatissume
L. S. abi, ere, scio

?

quam rem
temptaui.

geras.

lepide

hercle

animum tuom
repperissem
:

iam ut eriperes
apparabas

20

quid faceres,

si

?

Ly. non potes probasse nugas.
:

s

hunc 5ra- hunc 812 uideo cod. 811 mi Wagner me cod. 816 illi me aliud cod. 813 alius Pylades strobilum cod. secl. Ussing (cf. 817) atque eloquar cod. Pylades: illum cod. Eucl. (dcl. L. S.) hic 822 vel ted 817 iboque atque cod. (iv. 3) seni subripuit Leo
:

:

:

AVLVLARIA
i,

V.
?

i

redde aurum.

L. S.

reddam ego aurum

Ly. redde,
L. S.

inquam, ut huic reddatur.
830 Ly.

unde ?

quod modo
loquor.

fassu's esse in arca.

L. S. soleo hercle ego
garrire nugas.

ita

Ly. at scin quo

modo ? L. S. uel hercle enica, numquam hinc feres a me

(Fr agment a)
pro
ut
illis

corcotiSj strophiis,
!

sumptu

uxorio.

i

admemordit hominem

11

(Evc.) ego ecfodiebam in die denos scrobes. (Evc.) nec noctu nec diu quietus

m
;

umquam eram
hallec adduint.

nunc

iv

dormiam.
(L. S.) qui

mi holera cruda ponunt,
(F R A G

v

MENTA
foras,

DVB

I

a)
?

quin mihi caperratam tuam frontem, Strobile, omittis
sed leno egreditur
hinc ex occulto sermonatus sublegam.

vi

vn

Nonius

111 11 Gellhts 6, 9, 6 (menrordi) Nonitts 538 (strophiuml iv Nouius 98 (diu pro ;'ei) in (') Leo p. 225 scrobes) adduint Quichcrat die) v Nonius 120 (hallec genere neutro) duint codd. vi Varronis Eumeniduttt ( 134 Bttecli. versus est. Sed utrumeum ex Plauti Aulularia an aliunde Varro mutuatus sit incertum sermone(-es) atus vii Nonius 332 (legere surripere significat)
1

subl. cod.

:

correxi:

sermonem

eius sub.

Mercems

BACCHIDES

PERSONAE
PlSTOCLERVS ADVLESCENS Bacchis njr ~ } SORORES MERETRICES Bacchis
)
j

Lydvs Paedagogvs Chrysalvs Servvs Nicobvlvs Senex Mnesilochvs Advlescens Philoxenvs Senex
Parasitvs

PVER

Artamo Lorarivs
Gleomachvs Miles
Scaena

ATHENIS

:

(Fragmenta
quibus ingenium in animo

ex Actu Primo)

utibilest,

modicum

et sine uernilitate

1

(iv g)

uincla, uirgae,
fit

molae

:

saeuitudo mala

n

(v)

peior
* scopis,

conuerrite

agite strenue

m (vi)
ecquis euocat
iv (vn)
?

5

cum
(Ba.)

nassiterna et

cum aqua

istum inpurissumum

sicut lacte lactis similest
illa

v
fuit

(

vm

)

mea cognominis

vi

(m)
(ix)

(latro)

scio spiritum eiius

suam qui auro uitam uenditat maiorem esse multo
habent,
fit.

vn

vm

(x)

10

quam

folles taurini

quom

liquescunt
tibi uisust ?)

petrae, ferrum ubi

(Quoiatis

Praenestinum opino

esse, ita erat gloriosus.

neque
(Pv.) nec a
15 nisi

(id)

hau subditiua

gloria

qu6quam
nec

acciperes alio

oppidum arbitror. mercedem annuam,

ix (xi)

x (xvn)

ab

se"se,

cum quiquam

limares caput.
XI ( xvin )

limaces uiri
1

Nomus 342
ingenium

(s.

dice)
(s.

in

saeuitudo) (istuc) (?) Leo
debet
;

modicum) q. ignes in codd. animo utibile et modicum est C/iarisius 219 (strenue)

Charisius 206 (mo11 Nonius 172 (aedis) Ritschl cum III coniungi

m

iv Festus 169 (s. nassiterna) servi quem evocat cf. codd. Fulgentii 563 effer mnasiternam cum aqua foras v Probus 7, Pompeius 199 (lacle vi testantes) sicut lacte lactis simile est (est om. codd. Pomp.) vn schol. Servius ad. Aen. 6, 383 ^cognominis) mea (mei) codd. fit servavit totum omissis quom {v. 10) Aen. 12, 7 (latro) fit {v. 11) Prisciani additamentum 1, 575 (cuias), v. 10, 11 quam habeant 10 schol. Verg. Georg. 4, 171, v. 12 Nonius 474 (s. opino) ix 12 opino testatur Nonius codd. Prisc. 11 suppl. Ritschl Ritschl ne add. id Donatus ad And. 1, 2, 34 (neque tu haud dicas) x Noniits 334 neque et haud contra morem Plautinum iuxta stent
antecessit

nomen

vm

.

.

.

.

.

.

(s.

limare

1 »

necum quoquam acceperis
s.

alio (salio) codd.

:

corr.

Mercerus

xi

Nonius 333

limare)

;

;

T.
xii

MACCI PLAVTI
meum,
spes mea,

(xm)
sine te

cor

mel meum, suauitudo, cibus, gaudium.
xin (xiv)
xiv (xix)

amem
20

xv

(1)

Cupidon tecum saeuit anne Amor ? Ba. Vlixem audiui fuisse aerumnosissumum,
quia annos uiginti errans a patria afuit

uerum
qui
xvi
(11)
|

hic adulescens multo Vlixem anteit

(fide),.

ilico errat intra

muros
sibi

ciuicos.
25

quidquid
(Pi.)

est

nomen

xvii (xn)
xviii (xx)

quae sodalem atque

me

exercitos habet

nam
sin

credo quoiuis excantare cor potes.
tibi,

xix (xvi)

lenocinium forte conlibitum est
tibi est

uideas mercedis quid

aequom

dari,

ne
xx (xv)

istac aetate

me

sectere gratiis.

30

Arabus

ACTVS
I.i

I

Bacchis
Ba. Quid
Ba. ubi
si

Soror
*
* *

Pistoclervs
ego loquar
?

hoc potis
fugiet

est ut tu taceas,

So. 35

lepide, licet.

me

memoria,

ibi tu facito

ut subuenias, soror.

metuo ne defuerit mihi Ba. pol quoque metuo lusciniolae ne
So. pol magi'
xii Nonius 173 (s. suauitudo), inter Donatus ad Eun. 4, 2 13 (amare) fr.

in

monendo

oratio.

defuerit cantio.
et Epid. 609 xiv Nonius 421

II

xm
et schol.

sicut codd. schol. [ex seuit Aen. 4, 194 saeuis codd. Nonii 22 xv Charisius 201 (ilico) cu pro uj) fort te conseuit
:

ann

s

cod. (i. e. -nos ?, -nis ?) xvi schol. Aen. 10, 23 fide add. (?) Leo 24 q. (hic) Ritschl xvn Charisius 229 (atque), Nonius 6 (s. exer493 (quidquid) schol. Verg. citus) xviii Nonius 102 (s. excantare) potest codd. xix Buc. 8, 71 nam tu quidem cuiuis excantare cor facile potes Charisius 200 (gratiis) 'fortasse servi iocaniur vel prologus' Leo 35^6o praesto esl T xx Charisius 123 (Arabus) 35 tu cod. Charisii 204 om. cod. 37 mihi in monendo ne defuerit oratio CD irai. Lco cod. 38 pol ego (p. e. quoque P ) m. Reiz
; :

:

BACCHIDES
sequere hac.
Pi.

I. i

quid agunt duae germanae meretrices

5

cognomines?
40 quid
in

consilio consuluistis

?

Ba. bene.

Pi. pol

hau

meretriciumst.

Ba. miserius nihil est

quam

mulier.

Pi.

quid esse dicis
dignius
?

Ba. haec

ita

me

orat sibi qui caueat aliquem ut

hominem
reperiam,

ut istunc militem

ut,

ubi emeritum sibi

sit,

se

reuehat

domum.
id,

amabo

te,

huic caueas.

Pi.

quid

isti

caueam

?

Ba. ut 10

reuehatur
45 ubi ei dediderit operas, ne hanc
ille
illi

domum,
sibi
;

habeat pro ancilla

nam
Pi.

si

haec habeat aurum qu6d
is

renumeret, faciat lubens.

ubi nunc

homost?
is

Ba. iam hic credo aderit.

sed

hoc idem apud nos
poteris agere
;

rectius

atque

dum

ueniat sedens ibi opperibere.
tibi

eadem

biberis,

eadem dedero

ubi biberis sauium.

15
?

50 Pi. uiscus meru' uostrast

blanditia.

Ba. quid iam

Pi.

quia enim intellego,

duae

unum

expetitis

palumbem,
Pi.

peri,

harundo

alas uerberat.

non

ego istuc facinus mihi, mulier, conducibile esse arbitror.

Ba. qui,

amabo?
?

quia,

Bacchis,

Bacchas metuo et bacchanal tuom.
malitiam apud 20

Ba. quid est

quid metuis ? ne

tibi lectus

me
55 Pi.

suadeat

?

magisinlectumtuomquamlectummctuo. malatuesbestia.
huic aetati non conducit, mulier, latebrosus locus. me si quid stulte facere cupias, prohibeam.

nam

Ba. egomet, apud sed ego apud
quia,

me te esse ob eam rem,
tu aderis, huic

miles

quom ueniat,
faciet

uolo,
25

quom

mihique hau

quisquam
iniuriam
:

43 istoch cod. ab istoc 41 dices Leo 40 concilio cod. N milite ltal. se Pyladcs seu cod. 45 reddiderit (? Leo dedent Ital. 51 peri elisault. vocali suspecium : prope Ritschl
: :

:

I. i

T.

MACCI PLAVTI
;

tu prohibebis, et
et ille

adueniens tuam

eadem opera tuo sodali operam dabis med esse amicam suspicabitur.
Pi.

60

quid,

amabo,
in

opticuisti ?

quia istaec lepida sunt me-

moratui

eadem
30

usu atque ubi periclum facias aculeata sunt,

animum

fodicant,

bona destimulant,
?

facta et

famam

sauciant.
rogitas, 65

So. quid ab hac metuis

Pi.

quid ego metuam,
adulescens
palaestram,

homo ?
damnis
?

penetrare

[me]

huius

modi

in

ubi

desudascitur

ubi pro disco

damnum

capiam, pro cursura dedecus
Pi. ubi

?

Ba. lepide memoras.

ego capiam pro machaera
turturem,

35

ubique imponat in
pro hasta
ubi

manum

alius

mihi pro cestu cantharum,
sit

pro galea scaphium, pro insigni
talos,

corolla plectilis,

70

pro lorica malacum capiam pallium,
lectus detur, scortum pro scuto accubet ?

mi pr6 equo

apage a me, apage.
40

Ba. ah, nimium ferus

es.

Pi.

mihi
es.

sum.

Ba. malacissandus
ah,

equidem

tibi

do hanc operam.

Pi.

nimium

pretiosa es
operaria.

Ba. simulato

me

amare.

Pi.

utrum ego
miles

istuc idcon adsi- 75

Ba. heia, hoc agere meliust.

mulem an serio ? quom huc adueniat,
te uolo

me

amplexari.

Pi.

quid eo mihi opust?

Ba.

lit

ille

te

uideat uolo.
scio quid ago.
Pi. et pol

ego scio quid metuo. sed quid Ba. quid est ? ais ?

CD post 64 legitur v. 73, iternm suo loco (ii. 6, 64 distimulant 66 103) 65 Et quid ab B (pro E, i. e. Soror, quid iv. 5) me del. Redslob (Berl. Phil. Woch. 22, 554) penetrem me Bothe ubi 69 secl. Buecheler demens codd. aliquot Donati Phorm. 3, 5, 20 ac70 pectilis B 72 pro equo Merula pr(a)eco cod. (v. 9 (3) ) CD 76 cumbet cod. ap. mea ap. cod. 74 at 73 cf. ad 64 quam cod. (v. 12) 77 quod T
p.
;
:

P

P

;

:

BACCHIDES
Pi.

I. i

quid

si

apud

te

eueniat desubito prandium aut potatio
istis fieri

45

80 forte aut cena, ut solet in
ubi

conciliabulis,

ego tum

accumbam?
nos,

Ba. apud
lepidus

me, mi animc,

ut

cum

lepida accubet.
liber est.

locus hic

apud

quamuis subito uenias, semper
tibi,
'

ubi tu lepide udles esse
'

mea

rosa,'

mihi dicito
50

85 Pi. rapidus fluuius est hic,

sit tibi locum lepidum dabo. non hac temere transiri potest. Ba. atque ecastor apud hunc fluuium aliquid perdundumst

dato qui bene

sit':

ego ubi bene

tibi.

manum da
fieri nil

et

sequere.

Pi.

aha, minime.
Pi.

Ba. quid

ita ?

quia istoc inlecebrosius

nox, mulier, uinum homini adulescentulo. equidem pol nihili facio nisi caussa tua. 90 ill' quidem hanc abducet ; tu nullus adfueris, si non lubet. Pi. sumne autem nihili qui nequeam ingenio moderari meo ?
potest
:

Ba. age

igitur,

55

Ba. quid est quod metuas

?

Pi.

nihil est, nugae.
tibi

mulier,

me emancupo
facere

tuo'

sum,

tibi

dedo operam.

Ba. Lepidu's. nunc ego te

hoc uolo.
60

ego
95 eo

sorori

meae cenam hodie dare uolo uiaticam

:

argentum iubebo iam intus ecferri foras tu facito opsonatum nobis sit opulentum opsonium.
tibi

Pi.

ego opsonabo,

nam
et

id flagitium

meum

sit,

mea

te gratia

et

operam dare mi

Ba. at

ad eam operam facere sumptum de tuo. Ba. sino Pi. sine. ego nolo dare te quicquam.
equidem,
si

65

lubet.

100 propera, amabo.

Pi.

prius hic adero

quam

te

amare

de-

sinam.
So. bene

me

accipies aduenientem,

mea

soror.
ita,

Ba. quid

opsecro?
90 95
iubebo

81 acc umbet cod. 79 eueniat Camerarius ueniat cod. nullum Brix, cui \\\ quid em) hanc displicet 94 dari PCD eo Hermann ego cod., item cod. Charisii 201 (cf. ego v. 94^
:
:

cod. Char.

:

iubeo cod.

101 accipies Bentley

:

accipis cod.

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
hic tibi hodie euenit

So. quia piscatus

meo quidem animo
tibi

bonus.
Ba.

meus

ille

quidemst.

nunc operam dabo de Mnesilocho, soror,

70 ut hic accipias potius

aurum quam hinc
aqua

eas

cum
:

milite.

So.

cupio.

Ba. dabitur opera.

calet

eamus hinc

105

intro ut laues.

simul huic nescioquoi, turbare qui huc it, decedamus (hinc). nam uti naui uecta's, credo, timida es. So. aliquantum,
soror.

Ba. sequere hac igitur

me

intro in lectum ut sedes lassi-

tudinem.

ii

Lvdvs
Lv.

Pistoclervs
1

Iam dudum,

Pistoclere, tacitus te sequor,
10

exspectans quas tu res hoc ornatu geras. namque ita me di ament, ut Lycurgus mihi quidem
uidetur posse hic ad nequitiam adducier.
5

quo nunc

capessis ted hinc aduorsa uia

cum
Pi.

tanta

pompa ?

Pi. huc.

Lv. quid

'

huc

'

?

quis

istic

habet?

Amor, Voluptas, Venu', Venustas, Gaudium,
?

115

Iocu', Ludus, Sermo, Suauisauiatio. Ly. quid tibi commercist cum dis damnosissumis
10 Pi.

mali sunt homines qui bonis dicunt male

tu dis

nec recte

dicis

:

non aequom

facis.
?

Lv. an deus est ullus Suauisauiatio
Pi.

120
;

an non putasti esse

umquam ?

o Lyde, es barbarus

quem

ego sapere nimio censui plus
barbaro poticio,

quam Thalem,

15 is stultior es

ad 106)

107 sccl. Ritschl{cf. vel ut in n. 107 ante 106 in cod. (iv. 3) 108 lectu hjnc add. Ritschl nescio qui cod. (i. 7 (5)) 116 110 expectans Weise spectans cod. [y. 9, p. 70) Vahlen 2 123 is] i B suauis sauiatio hic et 120 cod. (i. 10)
s
:

;

BACCHIDES
qui tantus natu
125 Ly.

I. ii

non

hic placet
:

deorum nescis nomina. mi ornatus. Pi. nemo ergo
mihi paratum est quoi placet.
?

tibi

haec apparauit
Ly. etiam
qui
Pi.
si

me

aduorsus exordire argutias

decem habeas linguas, mutum esse addecet. non omnis aetas, Lyde, ludo conuenit.

20

130 magis

unum

in

mentemst mihi nunc,

satis ut

commode
meam,
25

pro dignitate opsoni haec concuret coquos. Ly. iam perdidisti te atque me atque operam qui tibi nequiquam saepe monstraui bene.
Pi.

ibidem ego

meam operam
!

perdidi, ubi tu

tuam
es.

:

135 tua disciplina nec mihi prodest

nec

tibi.

Ly. o praeligatum pectus

Pi.

odiosus mihi Ly. illuc
sis

tace atque sequere, Lyde, me.

uide,
30

non paedagogum iam me, sed Lydum uocat. Pi. non par uidetur neque sit consentaneum, 140 quom 1 haec intust intus sit et cum amica accubet

quomque

osculetur et conuiuae
illis

alii

accubent,
siet.

praesentibus

paedagogus [una] ut

Ly. an hoc ad eas res opsonatumst, opsecro
Pi. sperat

?

35

quidem animu'

:

qu6 eueniat
Pi.

dis in

manust.

145 Ly. tu

amicam habebis?

quom
neque

uidebis,

tum

scies.

Ly.

immo neque

habebis

sinam.

ituru's

do-

mum?
Pi. Pi.

omitte, Lyde, ac caue malo.

Ly. quid
ut ego te

?

'

caue malo

'

?

iam

excessit

mi

aetas ex magisterio tuo.
?

40
!

Ly. o barathrum, ubi nunc es
150 uideo nimio
uixisse

usurpem lubens

nimio

iam multo plus quam uolueram satiust iam quam uiuere.
discipulum minitarier?

magistron

quemquam

126 hoc Mcrula Journ. Phil. 26, 291)

cf. 130 mentest cod. (undc mente est cum irah intus sit et 140 in'us semcl B 142 una del. cum cum a. a. Havet fort. quom Hyacinthus intus sit 146 ituru's Bothe 145 tunc B Schmidt 144 euenat Bothe 150 secl. Ritschl, sed cf Weber i rusum Ritschl iturus sum cod.
; :
:
:

P^

[Philol. 57, 231)


I. ii

:

T.

MACCI PLAVTI
ess'

45 nil

moror discipulos mi

iam plenos sanguinis
uirium.
155

ualens adflictat
Pi. fiam, ut

me uaciuom

ego opinor, Hercules, tu autem Linus.
factis

Ly. pol metuo magi' ne Phoenix tuis
teque ad patrem esse
50 Pi.

fuam

mortuom renuntiem.
Ly. hic uereri perdidit.
aetati optabile

satis historiarumst.

compendium edepol haud
fecisti

quom istanc nactu's inpudentiam. occisus hic homo est. ecquid in mentem
patrem
tibi esse ?

160
est tibi
?

Pi.

tibi

ego an tu mihi seruos es

55 Ly. peior magister te istaec docuit,

non

ego.

nimio es tu ad

istas res discipulus docilior
te docui,

quam ad
edepol

illa

quae

ubi operam perdidi.

165

fecisti

furtum in aetatem

malum

quom

istaec flagitia
tibi,

me

celauisti et patrem.

60 Pi. istactenu'

Lyde, libertas datast
sequere hac

orationis. satis est.

me

ac tace.

ACTVS
II.
i

II

C H R YS AL VS
Ch. Erilis patria, salue, quam ego biennio, postquam hinc in Ephesum abiui, conspicio lubens.
saluto
te,

170

uicine Apollo, qui aedibus
accolis,

propinquos nostris
5

ueneroque

te

ne Nicobulum
priu'

me

sinas

nostrum senem
175

conuenire

Mnesilochi Pistoclerum,

quam sodalem uiderim quem ad epistulam

Mnesilochus misit super amica Bacchide.
153 iam
del. Ritschl,

vix uti ego opino 166, 167 post 168,
ascripti sunt
(ii.

6)

00 cui ess' displicet 155 utet (pro utei?) ^164 dociliter Charisius 208. 7 162 aut tu 169 in cod., sed in marg. archetypi vero ordine 169 hac mcBothe: me hac cod. 171 abii cod.

P

B

;

;

;

;

BACCHIDES
PlSTOCLERVS
Pi.

II.

ii

CHRYSALVS
opere tanto quaesere,
si

U

Mirumst me ut redeam

te

180 qui abire hinc nullo pacto possim,
ita

uelim

:

me uadatum amore uinctumque
Pi.

attines.

Ch. pro
o

di inmortales, Pistoclerum conspicor.
salue, Chrysale.
tibi.

Pistoclere, salue.

5

Ch. compendi uerba multa iam faciam
185 uenire tu

me
et

gaudes

:

ego credo

tibi

hospitium

cenam
:

pollicere, ut

conuenit

peregre aduenienti

ego autem uenturum adnuo.
:

salutem
rogabis

tibi

ab sodali solidam nuntio
ubi
sit
:

10

me

uiuit.

Pi.

Nemp'

recte ualet

?

190 Ch. istuc
Pi.

uolebam ego ex

te percontarier.

qui scire

possum

?

Ch. nullus

plus.

Pi.

quemnam

ad

modum ?
15

Ch. quia
si

si illa

inuenta est

quam

ille

amat, recte ualet
est.

non inuenta

est,

minu' ualet moribundu'que
:

animast amica amanti
195
si

si

abest, nullus est

adest, res nullast

:

ipsus est

— nequam

et miser.

sed tu quid

factitasti

mandatis super ?
20

Pi. egon ut, quod ab illoc attigisset nuntius, non impetratum id aduenienti ei redderem ? regiones colere mauellem Accherunticas. 200 Ch. eho, an inuenisti Bacchidem ? Pi. Samiam quidem.

Ch. uide quaeso ne quis
scis tu ut confringi

tractet illam indiligens

uas cito

Samium

solet.

Pi.
Pi.

iamne ut soles? Ch. dic ubi ea nunc est, opsecro. hic, exeuntem me unde aspexisti modo.
istuc est
!

35

205

lepidum proxumae uiciniae ecquidnam meminit Mnesilochi ? Pi. rogas immo unice unum plurumi pendit. Ch. papae

Ch. ut

habitat.

?

!

192 recte ualet Bothe [uiuit] recte [etl ualet cod. (iv. 1) uiuit ualet Ritschl {var. lect. antiqua ?) 207 plurimique codd. Charisii 223
: :

plavt.

1

10


II. ii

T.

MACCI PLAVTI

30 Pi.

amans desiderat. em, non tantulum immo, Chrysale, Ch. scitum 210 umquam intermittit tempus quin eum nominet. Pi. immo Ch. immo hercle Ch. tanto hercle melior.
ut

immo

eam

credis ? misera
Pi.

istuc.

abiero
potius.
35 Pi.
res,

num

inuitus

rem bene gestam audis
ac

eri ?

Ch. non

sed actor mihi cor odio sauciat.

etiam Epidicum,

quam ego fabulam aeque
si

me ipsum
amo,
215

nullam aeque inuitus specto,
sed Bacchis etiam
ni nanctus

agit Pellio.
Pi. rogas ?

fortis tibi uisast ?

40

Venerem essem, hanc Iunonem dicerem. Ch. edepol, Mnesiloche, ut hanc rem natam [esse] intellego,
:

quod ames paratumst

quod des inuentost
Pi.
Pi.

opus.

nam

istoc fortasse aurost opu'.

Philippeo quidem.

220
:

Ch. atque eo fortasse iam opust.

immo

etiam prius
?

nam iam huc
45 Pi.

adueniet miles

Ch.
ita

et miles

quidem

qui de amittenda Bacchide
uolt,

aurum

hic exigit.
sit

Ch. ueniat quando
domist
:

atque

ne mihi

morae.
225

non metuo nec quoiiquam supplico, dum quidem hoc ualebit pectus perfidia meum.
abi intro, ego hic curabo. tu intus dicito ut iubes.

50

Mnesilochum adesse Bacchidi. Pl faciam Ch. negotium hoc ad me attinet aurarium.
Epheso, quos hospes debuit nostro
seni.


230

mille et ducentos Philippum attulimus aureos

inde ego hodie aliquam machinabor machinam,
55

unde aurum ecficiam amanti erili filio. sed fori' concrepuit nostra quinam exit
:

foras

?

208 eam Acidalius
cod.
('
:

:

eum

cod.
del.
:

211 melior Bentley
Bentley
est
.

:

melior bachis
.

nomen ascriptum
erus cod.

utrecte intellegeretur locutio? Leo)

Bothe

218 esse
(Beitr. 86)

220 aurost
. .

.

.

213 res Philippo

Brugmann, Langen
exiget Bothe
displicet

aurum
:

filippeo cod.

223
trisyll.

225 nec (ego) q. Boihe, Leo, quibus quoiquam 230 Philippum Bentley philippos cod.

BACCHIDES Nicobvlvs
235 Ni. Ibo in Piraeum, uisam
in

II. iii

Chrysalvs

iii

ecquaen aduenerit portum ex Epheso nauis mercatoria. nam meu' formidat animus, nostrum tam diu
ibi

desidere neque redire filium.
5

Ch. extexam ego illum pulchre iam, si di uolunt. 240 hau dormitandumst opus est chryso Chrysalo. adibo hunc, quem quidem ego hodie faciam hic arietem Phrixi, itaque tondebo auro usque ad uiuam cutem.
:

seruos salutat

Nicobulum Chrysalus.
filius ?

Ni. pro di inmortales, Chrysale, ubi mist
245

10
?

Ch. quip
Ni. salue.

tu salutem

primum
uenit.

reddis

quam
?

dedi

sed ubinamst Mnesilochus
?

Ch.

uiuit, ualet.

Ni. uenitne

Ch.
ualuit

Ni. euax, aspersisti aquam.

? Ch. pancratice atque athletice. qua caussa eum (hinc) in Ephesum miseram, 250 accepitne aurum ab hospite Archidemide ? Ch. heu, cor meum et cerebrum, Nicobule, finditur, istius hominis ubi fit quaque mentio. tun hospitem illum nominas hostem tuom ?

benene usque
Ni. quid hoc

?

15

Ni. quid

ita,

opsecro hercle

?

Ch. quia edepol certo

scio,

20

255 Volcanus, Luna,

Sol, Dies, di quattuor,

scelestiorem nullum inluxere alterum.
Ni.

quamne Archidemidem
?

?

Ch. quam, inquam, Archidemidem.
fecit ?

Ni. quid fecit

Ch. quid non
coepit

quin tu id

me

rogas

?

primumdum

infitias ire

filio,

25

260 negare se debere tibi triobulum.

continuo antiquom

|

hospitem nostrum

sibi

cod.

242 phrix cod. (seq. i) 243 salutet corr. -at 235 ecquae cod. 249 245 salutem primum Bothe primum salutem cod. 252 quomque Lambinus 255 luna hinc add. Camerarius 261 di] diei cod. (antiqua forma) sol Guielus: sol luna cod. antiquom (tum) Mueller (Rhein. Mus. 54, 384)
:

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
;

Mnesilochus aduocauit, Pelagonem senem

eo praesente homini extemplo ostendit symbolum,
30

quem

tute dederas,

ad

eum

ut ferret,
?

filio.

Ni. quid ubi ei ostendit

symbolum
esse

adulterinum et non

eum

Ch. symbolum.
!

infit

dicere

265

quotque innocenti
adulterare
35

ei dixit

contumelias

eum

aibat rebus ceteris.
? id

Ni. habetin

aurum

mihi dici uolo.
270

Ch. postquam quidem praetor recuperatores dedit, damnatus demum, ui coactus reddidit Ni. tantum debuit. ducentos et mill' Philippum.
40 Ni. etiamnest quid porro

Ch. porro etiam ausculta pugnam quam uoluit dare. ? Ch. em, accipitrina haec nunc
erit.

Ni. deceptus sum, Autolyco hospiti

aurum

credidi.

275

Ch. quin tu audi.

Ni.

immo ingenium

auidi

haud pernoram hospitis.

Ch. postquam aurum
45

apstulimus,, in

nauem conscendimus
conspicor
280

domum cupientes. dum circumspecto,

forte ut adsedi in stega,

atque ego

lembum

longum, strigorem maleficum exornarier.
Ni. perii hercle, lembus
ille

mihi laedit

latus.

50

communis cum hospite et praedonibus. fuisse fungum ut qui illi crederem, quom mi ipsum nomen eiius Archidemides clamaret dempturum esse, si quid crederem ?
Ch.
is

erat

Ni. adeon

me

285

Ch.

is

nostrae naui lembus insidias dabat.

occepi ego opseruare eos

quam rem

gerant.

interea e portu nostra nauis soluitur.
55 ubi portu

eximus, homines remigio sequi,

269 habetin (annon) (?) Leo 272 mille et ducentos Pareus 276 ing. audi pro275 Autolyco Scutarius auiolico cod. (lpro T) nutitiandum domum cod. (cf. domum pro 278 domi Ritschl domi Amph. 187, Trin. 841) 279 -Circumspecto (me) Ritschl 286 lembus nostrae naui cod. trai. Pylades 284 archidemidis cod.
:
:

:

;

;

BACCHIDES
290 neque aues neque uenti
citius.

II. Jii

quoniam

sentio

quae

res gereretur,

nauem extemplo
stare,

statuimus.

quoniam uident nos
tardare in portu.

occeperunt ratem
!

Ni. edepol mortalis malos

quid denique

agitis ?

Ch. rusum

in

portum repipimus.
illi

60

295 Ni. sapienter factum a uobis.

quid

postea

?

Ch. reuorsionem ad terram faciunt
Ni.
:

uesperi.

aurum hercle auferre uoluere ei rei operam dabant. Ch. non me fefellit, sensi, eo exanimatus fui. quoniam uidemus auro insidias fieri,
300 capimus consilium continuo
;

65

postridie
illis

auferimus aurum

omne

(illim)
illi

praesentibus,

palam atque

aperte, ut

id

factum sciscerent.
illi

Ni. scite hercle.

cedo quid

?

Ch.

tristes ilico,

305

quom extemplo a portu ire nos cum auro uident, subducunt lembum capitibus quassantibus. nos apud Theotimum omne aurum deposiuimus,
qui
illic

70

sacerdos est Dianai Ephesiae.
istic

Ni. quis qui

Theotimust

?

Ch. Megalobuli
carior,

filius,

nunc

in

Ephesost Ephesiis carissumus.
hercle mihi
sit

75
-

310 Ni. ne
si

ille

multo tanto

me

illoc

auro tanto circumduxerit.
in eapse

Ch. quin

aede Dianai conditumst
Ni. occidisti'
rectius.

ibidem publicitus seruant.

me
80

nimio hic priuatim seruaretur

315 sed nilne (huc) attulistis inde auri

domum?
attulerit nescio.

Ch.

immo
?

etiam.
nescis
?

uerum quantum

Ni. quid

Ch. quia Mnesilochus noctu clanculum

deuenit ad Theotimum, nec mihi credere
299 uidimus cod. 301 (illi) ire Mueller {Rhein. 304 quoniam C Mus. 54, 384) abire Pradel de praep. p. 552, nam quom ext. displicet nec minus extempulo 305 cass. Ritschl 308 quis Brunck: qui cod. (cf. 309 311 vel med illo -o cod.) 312 ipsa c°dmi add. Pradel de praep. p. 553 3 X 5 huc add. Hermann
:

293 tardare Haupt
Ritschl
:

turbare cod.

illim add.

|

:

;

;;

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
:

85

nec quoiquam

in naui uoluit
;

eo ego nescio
3 2°
;

uerum hau permultum attulit. Ch. non edepol scio Ni. etiam dimidium censes ? uerum haud opinor. Ni. fertne partem tertiam ? Ch. non hercle opinor uerum uerum nescio.
quantillum attulerit
;

90 profecto de auro nil scio nisi nescio.

nunc tibimet
atque heus
facito ut

illuc

naui capiundumst

iter,

325

ut ilhid reportes
tu.

aurum ab Theotimo domum. Ch. anulum gnati Ni. quid uis ?
ferre.

tui

memineris

Ni. quid opust anulo

?

95

Ch. quia id signumst cum Theotimo, qui eum illi adferet, Ni. meminero, et recte mones. ei aurum ut reddat. Ch. etiam rogas ? diuesne est ? sed istic Theotimus
qui habeat auro soccis subpactum solum Ni. qur ita fastidit
?

330

?

Ch. tantas

diuitias

habet

100 nescit

quid

faciat auro.

Ni. mihi dederit uelim.
335

sed qui praesente id aurum Theotimo datumst ? Ch. populo praesente nullust Ephesi quin sciat.
:

Ni. istuc sapienter saltem fecit

filius,

quom
105

diuiti

homini id aurum seruandum dedit

ab eo

licebit

quamuis subito sumere.
34°

Ch. immo em tantisper numquam te morabitur quin habeas illud quo die illuc uenefis.

110

censebam me ecfugisse a uita marituma, ne nauigarem tandem hoc aetatis senex id mi haud utrum uelim licere intellego
Ni.
:

ita

bellus hospes fecit Archidemides.
filius ?

345

ubi nunc est ergo meu' Mnesilochus

Ch. deos atque amicos iit salutatum ad forum. Ni. at ego hinc ad illum, ut conueniam quantum

potest.-

322,323 320 quantillum Pylades: quantulum cod. (c/. #«' 705) 331 diuesne ( = disne?) 329 adfert corr. -feret cod. trai. Bothe 332 qui auro habeat cod. quin h. a. est istic Th. cod. habebat Spcngel Bothe 333 Ni. cuf ? Ch. ita fastidit, tantas (?) Leo conuenam Ritschl 348 (eo) ad Ritscld

vd opino

:

:

:


II. iii

BACCHIDES
Ch.
ille est

oneratus recte et plus iusto uehit.
tela

"5

350 exorsa haec

355

non male omnino mihi est ut amantem erilem copem facerem filium, ita feci ut auri quantum uellet sumeret, quantum autem lubeat reddere ut reddat patri. senex in Ephesum (hinc) ibit aurum arcessere, hic nostra agetur aetas in malacum modum, siquidem hic relinquet neque secum abducet senex med et Mnesilochum. quas ego hic turbas dabo
!

1 20

sed quid futurumst,

quom hoc

senex

resciuerit,
I2 5

quom

se excuCurrisse illuc frustra sciuerit

360 nosque

aurum abusos ?

quid mihi

fiet

postea ?

credo hercle adueniens

nomen mutabit mihi

facietque extemplo Crucisalum

me

ex Chrysalo.

aufugero hercle,
si

si

magis usus uenerit.
:

ero reprehensus, macto ego illum infortunio

^

365

si illi

sunt uirgae

ruri, at

mihi tergum domist.

nunc

ibo, erili filio

hanc fabricam dabo

super auro amicaque eius inuenta Bacchide.

ACTVS
L YD VS

III
IIIX

Ly. Pandite atque aperite propere ianuam hanc Orci, opsecro.

370 nisi

nam equidem haud aliter quem spes reliquere omnes
apage

esse duco, quippe qui

nemo

aduenit,

esse ut frugi possiet.

Bacchides non Bacchides, sed Bacchae sunt acerrumae.
istas a me sorores, quae hominum sorbent sanguinem. omnis ad perniciem instructa domus opime atque opipare. quae ut aspexi, me continuo contuli protinam in pedes.
5

354 hinc add. Camerarius 366 fil. eius h. cod. (sed corr. in B) 373 opiparest Ritschl

(c/.

362 pronuntiandum ex Crusalo 369 q uo Lambinus 367)

;


:

; :

III.

i

T.

MACCI PLAVTI
?

egone ut haec conclusa gestem clanculum
Pistoclere, tua flagitia aut
10 [quibu'

ut celem patrem, 375

damna

aut desidiabula ?

patrem et me teque amicosque omnis adfectas tuos ad probrum, damnum, flagitium appellere una et perdere.] neque mei neque te tui intus puditumst factis quae facis,
quibu'

tuom patrem meque una, amicos,
fecisti gerulifigulos flagiti.

adfinis tuos

380

tua infamia
15

nunc priu' quam malum istoc addis, certumst iam dicam patri, de me hanc culpam demolibor iam et seni faciam palam,
uti

eum

ex lutulento caeno propere hinc

eliciat foras.

ii

Mnesilochvs
Mn. Muitimodis meditatus egomet mecum sum,
homini amico, qui
nisi

et ita esse 385

arbitror
est

amicus
;

ita uti

nomen

possidet,
ita.

deos

ei nil

praestare

id

opera expertus sum esse

nam
5

ut in

Ephesum

hinc abii (hoc factumst ferme abhinc

biennium)
ex Epheso huc ad Pistoclerum
misi,

meum

sodalem

litteras

amicam
is

ut

inuenisse, ut seruos

mi inueniret Bacchidem. illum meu' mi nuntiauit Chrysalus.

intellego

390

condigne

quam techinam de auro aduorsum meum
esset.

fecit

patrem,
ut
10

mi amanti copia

[sed

eccum uideo

incedere.]

nam pol quidem meo animo ingrato h6mine nihil impensiust malefactorem amitti satius quam relinqui beneficum nimio impendiosum praestat te quam ingratum dicier
377-8 dittographia versuum 376 dispoliabula codd. Nonii 75 affectas testatur 379 81 esse videntur 377 med aeque (?) Leo Nonius adflictas cod. 382 di tographiam esse v. 383 dixit Bergk 387 eurrf pnatum Ritschl 385 multis modis cod. 384 ut cod. ita esse B 393 sed 389 sodalem meum cod. trai. Camerarius . incedere secl. Leo, ut signum cantici olim ab aliquo in brevius contracti.'' Credo vv. 392, 393 diorihotae esse 394 meo quidem beneficium. cod. Bothe 396 prestat inpendio395 vel satiust
: :

395

.

.

'

sum

cod.

:

trai.

Hermann

;

BACCHIDES
illum laudabunt boni,

III. ii

hunc etiam

ipsi

culpabunt mali.

qua

me caussa magi'cum

curaesse aequom,obuigilatost opus.
15

nunc, Mnesiloche, specimen specitur, nunc certamen cernitur

400 sisne necne ut esse oportet, malu', bonus quoiuis modi,
iustus iniustus, malignus largus,

comincommodus.
faciundo bene.

caue
utut

sis te
eris,

superare seruom

siris

moneo, hau
et

celabis.

sed eccos uideo incedere

patrem sodalis

magistrum.

hinc auscultabo

quam rem
agant.

20

Lydvs
405 Ly.

Philoxenvs

Mnesilochvs
me
?

iii

Nunc

experiar sitne aceto tibi cor acre in pectore.

sequere.

Ph. quo sequar ? quo ducis nunc

Ly. ad

illam quae
perdidit,

tuom

pessum dedit

tibi filium

unice unicum.

Ph. heia, Lyde, leniter qui saeuiunt sapiunt magis.
minu' mirandumst
410
illaec aetas si

quid illorum

facit

5

quam
Ly.
ei

si

non

faciat.

feci

ego istaec itidem in adulescentia.

mihi, ei mihi, istaec illum perdidit adsentatio.
te esset,

nam apsque

ego illum haberem rectum ad ingenium

bonum
nunc propter
Pistoclerus.
te

:

tuamque prauos

factus est fiduciam

Mn.

di inmortales,,

meum

sodalem hic nominat.
ciet?

10

415 quid hoc negoti est Pistoclerum

Lydus quod erum tam
oderit.

Ph. paullisper, Lyde,

est

lubido homini suo animo opsequi

iam aderit tempus quom sese etiam ipse
397
Ital.
:

morem

geras;

fort.

boni laudabunt
cod.
:

hunc Ald.
:

:

hoc
cod.

cod.

eum

aequom Bothe

ea

cum

398 cum 399 nun ce. cod.

400 quoiuis Lnchs qua cuius cod. 401 comis incommodus Bugge 402 serum cod. [i.e. -uum) 404 displicet patrfim. Aniambicus acetum cod. versus est ? aceto Lambinus 405 experior B (i. 407 unice Bothe uni cod. 417 fort. q. e. ipsus sese, nam 3) etforma ipse et collocatio pron. reflexivi displicent
:
:

;

:

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
aequom ne quid
delinquat, sine.

dum
15

caueatur praeter

Ly. non sino, neque equidem illum

me

uiuo corrumpi sinam.
filio,

sed

tu,

qui pro
erat

tam corrupto

dicis
tibi,

caussam

420

eademne
nego
20 ante
tibi

haec disciplina

quom

tu adulescens eras ?

hoc annis

uiginti fuisse primis copiae,

digitum longe a paedagogo

pedem

ut ecferres aedibus.

solem exorientem
|

nisi in

palaestram ueneras,
425
:

gymnasi praefecto
id quoi optigerat,
et discipulus et
ibi cursu,
25

hau mediocris poenas penderes. hoc etiam ad malum accersebatur malum
pila,
:

magister perhibebantur inprobi.

luctando, hasta, disco, pugilatu,

saliendo sese exercebant magi'
ibi

quam

scorto aut sauiis

suam aetatem extendebant, non in latebrosis locis. inde de hippodromo et palaestra ubi reuenisses domum, cincticulo praecinctus in sella apud magistrum adsideres

430

:

quom
30

unam peccauisses syllabam, fieret corium tam maculosum quam est nutricis pallium. Mn. propter me haec nunc meo sodali dici discrucior miser
librum legeres,
si
|

;

435

innocens suspicionem hanc sustinet caussa mea.

Ph.

alii,

Lyde, nunc sunt mores.

Ly. id equidem ego
certo scio.

35

nam olim populi prius honorem capiebat suffragio quam magistro desinebat esse dictb oboediens at nunc, priu' quam septuennis est, si attingas eum manu,
extemplo puer paedagogo tabula dirrumpit caput.

440

quom patrem
'

adeas postulatum, puero

sic dicit pater
iniuria.'

noster esto,

dum

te poteris
'
:

defensare

40 prouocatur

paedagogus

eho senex minimi

preti,

ne
it

attigas

puerum

istac caussa,

quando

fecit strenue.'

445

magister quasi lucerna uncto expretus linteo.
:

,

422 hoc Mcrula hec (haec^ cod. (e pro o) 425 fort. praeferlo poenas haud medjocris Ritscld (tu) 426 quom Bothe 426, 428 disco, hasta Hermann. ut 427 sunt qui post v. 423 ponant
itt

si in una p. diacresi hiatus sit 433 cum lfbro cum le. Leo 2 peccauisset cod. (corr. syllaba Bergk 438 capiebant cod. ) 445 attigas tcstatnr Nonius 75 adtingas cod. (i, p. 27)
;

B

:

;

:

!

:

BACCHIDES
itur illinc iure dicto.

III.

iii

h6cine hic pacto potest
si

inhibere imperium magister,

ipsus primus uapulet

?

Mn.

acris postulatio

haec

est.

quom

huius dicta intellego, 45

450 mira sunt ni Pistoclerus
Ly. sed quis hic est

Lydum pugnis contudit. quem astantem uideo ante ostium
quam
illum (hau) mauellem mihi.
gnati
tui

?

o Philoxene,

deos propitios

me

uidere

Ph. quis

illic

est ?

Ly. Mnesilochus,

sodalis

Pistocleri.

hau consimili ingenio atque
Ph. saluos
sis,

ille

est qui in lupanari accubat.

50

455 fortunatum Nicobulum, qui illum produxit sibi

Mnesiloche, saluom

te

aduenire gaudeo.
rite

Mn.
in

di te ament, Philoxene.

Ly. hic enim

productust
patri

mare

it,

rem familiarem

curat, custodit

domum,
patris.

opsequens oboediensque

est

mori atque imperiis
fuit
siet

55

460 hic sodalis Pistoclero iam puer puero

triduom non interest aetatis uter maior

uerum ingenium
Ph.
caue

plus triginta annis maiust
et

quam

alteri.

malum
illi

compesce

in illum dicere iniuste.

Ly.
tace,

stultus es qui

male aegre patere

dici qui facit.

60

465

nam

illum

meum malum
?

promptare malim quam peculium.

Ph. quidum

Ly. quia,

malum

si

promptet, in dies faciat
minus.

Mn. quid sodalem meum castigas, Lyde, discipulum tuom ? Ly. periit tibi sodalis. Mn. ne di sirint. Ly. sic est ut
loquor.

quin ego

quom

peribat uidi,

non ex audito arguo.

65

447 post v. 446 versus excidisse videtur [si in potest desiit, proptet fiomoroteleuton) 448 uapulat Langen 452 haud add. Hermann vi.v Pistocli pol hic quidem Goets 453 Oc/onarius suspectus 458 it tal. ut cod. 462 triginta (huic) Ritscht 459 more cod. comperce (?) Paid. Fest. 60 463 malo Scaliger malum cod. (i. 3)
:
: :

464 vel

illic

465, 466 delevit Guietus

;

:

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
Ly. meretricem indigne deperit. 470 apsorbet ubi

Mn. quid factum

est ?

Ly. atque acerrume aestuosam

:

Mn. non tu taces ? quemque attigit.

Mn.

ubi ea mulier habitat

?

Ly. hic.

Mn. unde eam
?

esse

aiunt

Ly. ex Samo.

Mn. quae uocatur ?
70

Ly. Bacchis.

Mn.

erras,

Lyde

:

ego
scio

omnem rem
quem ad modumst.
tu

Pistoclerum falso atque insontem
arguis.

nam

ille

amico

et

beneuolenti suo sodali sedulo
ipsus

475

rem mandatam

exsequitur.

neque amat nec tu creduas.
gerere amici sedulo,
?

Ly. itane oportet rem

mandatam

ut ipsus osculantem in gremio
75

mulierem teneat sedens
agi, nisi

nullon pacto res mandata potest

identidem

manus

ferat

tad

papillast, labra a labris

nusquam

auferat?

480

nam alia memorare quae illum facere uidi dispudet quom manum sub uestimenta ad corpus tetulit Bacchidi

me
80

praesente,

neque pudere quicquam.
tibi sodalis periit,

quid uerbis opust
filius

?

mihi discipulus,

huic

nam

ego illum periisse dico quoi quidem
?
si

periit

pudor.

4S5

quid opust uerbis
plus uiderem

opperiri uellem paullisper

modo,

ut opino, illius inspectandi

mi

esset

maior copia,
atque
illo

quam
me,

deceret,

quam me

aequom
foret.

85

Mn.

perdidisti

sodalis.
?

egone ut illam mulierem

capitis

non perdam

perire

me

malis malim modis.

490

satin ut

quem

tu habeas fidelem tibi aut quoi credas nescias ?

Ly. uiden ut aegre patitur gnatum esse corruptum tuom,
queque 471 aestuosam Leo aestuose cod. (i. 10) 476 incipit 472 esse eam Quietus CD auscultantem in gremio 478 ipsius
:

(/'.

e.

Pcd
480

A A

quaeque ?) ne tu ^l

f\erant)

P A

:

ferat (ei)

Leo

479 nullo papillas vix ferendnm neque magis

A

A

labra a

opinor codd.

ad pap. man. fer. We\$e 482 lieeret A 488 uidissem

manu

P

487

489 ut om.

P

;


III.
iii

BACCHIDES
suom sodalem,
ut ipsus sese cruciat aegritudine
illius
?

Ph. Mnesiloche, hoc tecum oro ut
495 serua

animum atque
ingenium regas
;

90

tibi

sodalem

Ly. melius multo,

Ph. adfatim

est.

Mn. factum uolo. cum illoc reliqueris. Mnesiloche, cura, \, concastiga hominem
et

mihi filium.

me quoque una

si

probe,
qui dedecorat
in te
te,

me, amicum atque alios

flagitiis suis.

ego hoc onus

omne impono.

Lyde, sequere hac me. 95
Ly. sequor.

Mnesilochvs
500

iv

Mn. Inimiciorem nunc utrum credam magis sodalemne esse an Kacchidem incertum admodumst.
illum exoptauit potius
?

habeat.

optumest.

ne

illa illud

hercle

nam

mihi diuini

cum malo fecit suo numquam quisquam creduat,

505 ni ego illam exemplis plurumis planeque

—amo.
patri.

5

ego faxo hau dicet nactam

quem

derideat.

nam iam
507» id
isti

domum

ibo atque

— aliquid surrupiam

dabo.

ego istanc multis ulciscar modis.

adeo ego illam cogam usque ut mendicet
sed satine ego
510 qui ad hunc

— meu'

pater.

10

animum mente

sincera gero,

modum
illa

haec hic quae futura fabulor?

amo

hercle opino, ut pote

quod pro

certo sciam.

uerum quam
ramenta
fiat

umquam

de mea pecunia
15

plumea propensior,
uincere.

mendicum malim mendicando
495 mihi] mihimet Niemeyer

me quoque una

si

cum

illo

relinqueres
:

Mnes. Hermann i an t incert. ?) ergo P 499 post 495 P 502 optumum est A (cf. Joarn. Plul. 26, 287) illud] 503 n\A id A suo A meo corr. suo 506 deluderet A (p. 109) usque A (propter homoeotel. atque et usque) 507, 508 om. aliquid (iii. 11) 507* vel istic d. 511 opinor codd. 513 plumbea codd. Nonii 222
:

A illoP melius esset P (Ly.) 497 est om.A A et P (pro ei 498 amicos P inpone P 500 Immitiorem P
496 hoc
:

P

.

.

.


III.

;

!

:

iv

T.

MACCI PLAVTI
me
inridebit.

numquam
igitur

edepol uiua

decretumst renumerare iam

nam mihi omne aurum patri.

515

20

mi inani atque inopi subblandibitur tum quom mihi nihilo pluris [blandiri] referet,
si

quam

sed autem

ad sepulcrum mortuo narret logos. quam illa umquam meis opulentiis
fiat

519*

ramenta

grauior aut propensior,
|

5i9b
519°

mori

me malim

excruciatum

|

inopia.

25 profecto stabilest

me

patri

aurum
ei

reddere.

520

eadem exorabo Chrysalo caussa
pater ne noceat neu quid

mea

suscenseat

30

mea caussa de auro quod eum ludificatus est nam illi aequomst me consulere, qui caussa mea mendacium ei dixit. uos me sequimini.

525

V
Pi.

PlSTOCLERVS
Rebus aliis anteuortar, Bacchis, quae mandas mihi Mnesilochum ut requiram atque ut eum mecum ad te ad-

ducam

simul.

nam

illud

quid remoretur.
vi

animus meu' miratur, si a me ibo ut uisam huc ad eum,

tetigit nuntius,
si

forte est

domi.

Mn.esilochvs
Mn. Reddidi
patri
|

Pistoclervs
530

omne aurum. nunc ego illam me uelim
meam.

conuenire, postquam inanis sum, contemptricem

sed ueniam mi quam grauate pater dedit de Chrysalo uerum postremo impetraui ut ne quid ei suscenseat.
5 Pi.

estne hic meu' sodalis?

Mn.

estne hic hostis
aspicio

quem
meus
?

518 tum quom nihilo pluris mihi blandiri
blandiri

refert

A

:

tum quom
dicat

iocum

P

519 nihilo pluris referet Niemeyer, Brachmann (diltograph. X) 5^90 moriri 519 a-c om.

A

med Bothe
nam] nunc
et

522 eo

A

P

me] iam A {praec. i) 530 (meo) omne Ritschl "ergo
a

A

524

ei

A

525 ei om. P ut] 529 remoratur P ego om. A n. ego Schoell

malim 528

;

:

BACCHIDES
535 Pi. certe
is

III. vi

est.

Mn.

is

est.

adibo contra

et

contollam

gradum.
Pi.

saluos

sis,

Mnesiloche.

Mn.

salue.

Pi.

saluos

quom

peregre aduenis,

cena detur.
Pi.

Mn. non

placet

mi cena quae bilem mouet.
?

numquae
unde?

aduenienti aegritudo obiecta est

Mn. atque
acerruma.
10

Pi.

Mn. ab homine quem mi amicum esse arbitratus sum antidhac.
isto

540 Pi. multi

more

atque exemplo uiuont, quos

quom censeas

esse amicos, reperiuntur falsi falsimoniis,

lingua factiosi, inertes opera, sublesta fide.
nullus est quoi
sibi

non inuideant rem secundam optingere
15

ne inuideatur, ipsi ignaui recte cauent. 545 Mn. edepol ne tu iflorum mores perquam meditate tenes. sed etiam unum hoc ex ingenio malo malum inueniunt suo
:

:

nulli

amici sunt, inimicos
i

ipsi in sese

omnis habent.
20

atque

se

sicut est hic

quom frustrant, frustrari alios stolidi existumant. quem esse amicum ratu' sum atque ipsus sum
mihi

550

ille,

faceret in
Pi.

in se fuit, accuratum habuit quod posset mali me, inconciliaret copias omnis meas. inprobum istunc esse oportet hominem. Mn. ego

quod

ita

esse arbitror.
Pi.

opsecro hercle loquere, quis

is

est.

Mn. beneuolens
uiuit tibi.
25

nam

ni ita esset,

tecum orarem ut
dic

555 facere faceres.

Pi.

quod posses mali modo hominem qui sit si non fecero
ei
:

tollam P 538 aegritudo adue535 ( Pl > adibo Acidalius in quibusdam non A acerrume P 540-51 om. A 54I falsi Pius falsis cod. ferun t' Charisius, p. 205 (ad v. 545) z 543 qui non 542 sublesta Merula subuesta (subuersa B' ) cod. inuideat cod. corr. Scaliger 544 sibimet ne Bothe, cui hiatits displicet CD frustrantur cod. 551 ignauia Hcrmann 548 hi P corr. Ritschl inconciliare cod. 552 (et) facere et Camerarius ego Seyffert (A n. I.) 553 Obsequere h. P: corr. Camerarius
nienti
'
: :

:

:

[A

n.

I.)


III. vi

;

T.

MACCI PLAVTI
me
esse dicito ignauissumum.

ei

male aliquo pacto,

Mn. nequam homost, uerum
dic quis est
30
;

hercle amicus est

tibi.

Pi.

tanto magis

nequam hominis ego parui pendo gratiam. Mn. uideo non potesse quin tibi eiius nomen eloquar.
Pistoclere, perdidisti

me

sodalem funditus.
est?

560

Pi.

quid

istuc est?

Mn. quid
?

misine ego ad te ex

Epheso epistulam
super amica, ut mi inuenires
Pi.

fateor factum, et repperi.

Mn. quid ?

tibi

non

erat

meretricum aliarum Athenis copia
nisi

35 quibu'cum haberes rem,

cum

illa

quam ego mandassem
tibi,

occiperes tute (eam)
Pi.

sanun

es ?

amare et mi ires consultum male ? Mn. rem repperi omnem ex tuo magistro. ne nega.
etiamne ultro
Pi.
tuis

565

perdidisti me.

Pi.

me

prolectas probris

?

Mn. quid amas Bacchidem ?
40

duas ergo hic intus eccas
Bacchides.

Mn.
Pi.

quid? duae —
postremo,

Pi. atque ambas sorores.

Mn.

loqueris
sciens.

nunc nugas
si

pergis

paruom mihi fidem

arbitrarier,

570

tollam ego

ted in

collum atque intro hinc auferam.

Mn.
mane.

immo
Pi.

ibo,

non maneo, neque

tu

me habebis

falso

suspectum.

Mn.

sequor.

ACTVS
IV.
i

IV Parasitvs
inprobi,

Pa. Parasitus ego
militi'

sum hominis nequam atque

qui amicam secum auexit ex Samo.
deest
:

(pro quit seq. t. A 563 quid Angelins qui cod. mi RiUchl me cod. (promei ? seq. 1) 565 eam addidi 5^9 ^uas Pyjadcs me tutatur Keil in Varr. R. R. 3, 16, 2 Lat. 570 parunr-PBC pa ruam T (cf Arch 570-650 praesto est T neq. hom. Ital. (cf. 558) Lex. 13, 573 Ego s. p. Mueller

561-662

;

i

4, n. 4)

:

.

.

133)

BACCHIDES
575

IV.

i

nunc me ire iussit ad eam et percontarier utrum aurum reddat anne eat secum semul. tu dudum, puere, cum illac usque isti semul
quae harum sunt aedes,
recede hinc dierecte.
pulta.

:

5

adi actutum ad fores.

ut pulsat

propudium
?

!

580 comesse

panem

tris

pedes latum potes,
ecquis in aedibust
?

fores pultare nescis.

heus, ecquis hic est

ecquis hoc aperit ostium

?

10

ecquis exit

?

PlSTOCLERVS
Pi.

PARASITVS
quae
istaec est pulsatio ?

ii

Quid

istuc ?

quae
fores

te

(male) mala crux agitat, qui ad istunc
?

modum

585 alieno uiris tuas extentes ostio

paene

ecfregisti.

quid nunc uis
Pi.

tibi ?

Pa. adulescens, salue.
Pa. Bacchidem.
Pi.

salue.
?

sed

quem

quaeritas

?

5

utram ergo

Pa.

nil scio nisi

Bac-

chidem.
paucis
:

me

misit miies

ad eam Cleomachus,

590 uel ut ducentos Philippos reddat aureos
uel ut hinc in Elatiam hodie eat
Pi.

secum semul.
abi et renuntia.
10 te

non

it.

tnegato esset ituram.

alium

illa

amat, non illum.
Pi.

duc
at scin

ab aedibus.
iracundus siem
?

Pa. nimis iracunde.
595

quam

ne
ita

tibi

hercle hau longe est os ab infortunio,

dentifrangibula haec meis manibus gestiunt.

Pa.

quom

ego huius uerba interpretor, mihi cautiost

15

ne nucifrangibula excussit ex malis meis.
tuo ego istaec igitur dicam
577 puer
Scaliger
:

illi

periculo.

cod.

578

vel

ecquis his cod. te Seyffert male addidi
:

harunc 584 quae
1)

579
Ital.
:

vel pultat 581 ecquis qui cod. qui(d est ? quae)
:

(iii.

588 utramne Bothe

590

philippios cod. ut. vid. negat esse 592 negato e. vix ferendum Acidalius negat se Ritschl nega esse (?) Leo (ut Stich. 256 negato esse in pro nega esse) foti. negat sese vel nega tu esse
:

P

:

PLAVT.

I

jj

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
illi

Pi.

quid

ais
?

tu?
Pa.
esse

Pa. ego istuc
illius

dicam.

Pi.

dic mihi,

600

quis tu es
20 Pi.

sum integumentum
cui
tu

corporis.

nequam

oportet

integumentum inprobu's.

Pa. sufflatus Pa.

ille

huc

ueniet.

Pi.

dirrumptum uelim.
celeriter factost opus.

numquid

uis ?

Pi. abeas.

Pa. uale, dentifrangibule.
in

— Pi.

et tu,

integumentum,
consili

uale.

605

25

eum [nunc] haec reuenit res locum, ut quid dem meo sodali super amica nesciam, qui iratus renumerauit omne aurum patri, neque nummus ullust qui reddatur militi. sed huc concedam, nam concrepuerunt fores.
Mnesilochus eccum maestus progreditur
foras.

610

iii

Mnesilochvs
Mn.
sine

Pistoclervs
tato,

Petulans, proteruo, iracundo animo, indomito, incogi-

modo

et

modestia sum, sine bono iure atque honore,
615
l

incredibilis

inposque animi, inamabilis, inlepidus uiuo,

maleuolente ingenio natus.
5

ego esse

aliis.

postremo idmihiest quod uolo 615 credibile hoc est ?

nequior nemost neque indignior quoi

6i6 a

10

bene faciant neque quem quisquam homo aut amet aut adeat. inimicos quam amicos aequomst med habere, malos quam bonos par magis me iuuare.
di

620

omnibus

probris,

quae inprobis
;

uiris

digna sunt, dignior nullus est
qui patri reddidi

quod

fuit

prae
i.

homo omne aurum amans, manu. sumne ego homo

miser

?

BC (non A ut vid.) cui tam int. inproinprobus es 606 nunc del. Bothe (ncfalso 604 nunc quid cod. 615 inamabilis displicet 612 propteruo cod. scr. pro haec ? iv. 3") me cod. 620 mest Fraes619 equiunst cod. ut vid. (iun pro um^ amens (mihi) Leo am. (modo) Goets 622 amens Saraccnus dorff

602 cui tu bumst Bothe

P

P

,

:

:

;

;

BACCHIDES
perdidi

IV.

iii

me

atque operam Chrysali.

15

625

Pi.

consolandus hic mist, ibo ad eum.

Mnesiloche, quid
626*
Pi. Pi.

di melius faciant.

non

taces,

627

11

Pi.

sanu' satis

Mn. perii. Mn. perii. Mn. taceam insipiens ? non es. Mn. perii.
fit?

?

20

multa mala mi
criminin

in pectori

nunc
?

acria atque acerba eueniunt,

me

habuisse fidem

inmerito

tibi iratu' fui.

630 630 a

Pi. heiia,

mortuo'
Pi.

bonum habe animum. Mn. unde habeam ? quam ego sum. militis parasitu' modo
pluri' pretist

25

631*

uenerat

aurum
meis

petere hinc,
dictis malis

eum ego
632*

his foribus atque

hac (muliere)
30

hominem. Mn. quid mihi id prodest? quod faciam nil habeo miser. ille quidem hanc abducet, scio. Pi. si mihi sit, non pollicear? 635
reppuli, reieci

635 a

Mn.
sed
nisi

scio, dares, noui.
tibi

ames, non habeam
agitas sat tute
ferre
:

fidem tantam

;

nunc
638 a
Pi.

tuarum rerum
te

35

egone ut opem
tace

putem posse inopem

mi

?

modo

deu' respiciet
!

nos
Pi.

aliquis.

mane.

Mn. nugae Mn. quid est ? Pi. tuam copiam
40

eccam Chrysalum uideo.

Chrysalvs Mnesilochvs Pistoclervs
640

iv

Ch. Hunc hominem

decet auro expendi, huic decet statuam
statui ex

auro
629 630

624 fidem

me simulque Leo me habuisse Bothc

626 for/. ecquid

628 pectore

cod.

habe bonum Ritschl 633 vel Quid mi (cf Atnph. 247) 635 mihist cod. corr.Camerarius 637 634 Quid cod. mi post opem cod. metri causa traieci 640 vel huic 639 eccum Br
:
:

iratus tibi Fleckeisen, 632 a mul. add. Ritschl

nam

ir.

displicet

;

!

IV. iv

T.

MACCI PLAVTI
feci hodie, duplicibus spoliis

nam

duplex facinus

sum

ad-

fectus.

erum maiorem
5

meum

ut ego hodie lusi lepide, ut ludificatust

callidum senem callidis dolis

compuli

et perpuli

mi omnia ut

crederet.

nunc amanti ero filio senis, quicum ego bibo, quicum edo
regias copias aureasque optuli,

645
et

amo,

ut
10

domo sumeret neu
isti

foris quaereret.

non mihi
nequiu'

placent Parmenones, Syri ;
tris

qui duas aut
nil est

minas auferunt

eris.

650
nisi

quam

egens consili seruos,

habet

multipotens pectus
ubi
15

quomque usus
nisi

siet,

pectore expromat suo.

nullus frugi esse potest

homo,
harpaget furibus
655 656

qui et bene facere et male tenet.

inprobis
[furetur]

cum

inprobus
;

[sit,]

esse
20

quod queat uorsipellem frugi conuenit hominem, pectus quoi sapit
sit

^

bonu'

bonis, malu' sit malis
res
sit,

^
sibi

utquomque
dempsit
si

ita

animum

habeat.

sed lubet scire quantum aurum erus
et

quid suo reddidit

patri.
:

frugi est,

Herculem

fecit

ex patre

665

25

decumam partem ei dedit, sibi nouem apstulit. sed quem quaero optume eccum obuiam mihi est. num qui nummi exciderunt, ere, tibi,
quod
sic

terram optuere

?

668 a

30

quid uos maestos tam tristisque esse conspicor ? non placet nec temere est etiam. quin mihi respondetis
641 hodie post duplex cod. utvid. T (pro edo
:
:

?

670

amo] edam

646 edo et suo om. pcr> 655 bene et male facere 654 fort. nu. frugi potest e. homo plurima 667 663-99 exstantinrA, sed pericrunt cod. trai. Ritschl Charisius 209 Plautus in Bacchidibus oho oportune mihi est obuiam A quid 670 eccum Langen (A n. I.) ecce P ecce
traieci,
?)

nam

amo

653

du plex displket fort. ubi <ei)

:

:

;

BACCHIDES
Mn.
Chrysale,
occidi.

IV. iv
tu

Ch.

fortassis

auri

dempsisti

parum ? Mn. quam, malum, parum ? imm6 uero nimio minu' multo quam parum. eam rem fuit Ch. quid igitur stulte, quoniam occasio ad sumeres, tantum uelles mea uirtute parta ut quantum
675 sic hoc digitulis duobus sumebas primoribus ? an nescibas quam eius modi homini raro tempus se daret
35
?

Mn.
Mn.

erras.

Ch.

at

quidem

tiite

errasti,

quom parum
si

im-

mersti ampliter. pol tu

quam nunc med

accuses magi',

magi'

rem

noueris.
occidi.

680

Mn.

perii.

Ch. animus iam istoc dicto plus praesagitur mali. Ch. quid ita? Mn. quia patri omne cum ramento reddidi.

40

Ch. reddidisti?
qui in

Mn.

reddidi.

mentem

uenit tibi istuc

Ch. omnene? Mn. oppiCh. occisi sumus. do. facinus facere tam malum ?
Chrysale,

Mn.

Bacchidem atque hunc suspicabar propter crimen,
ob eam rem omne aurum
iratus reddidi
45

mi male consuluisse
685

:

meo patri. Ch. quid, ubi reddebas aurum, dixisti patri ? Mn. me id aurum accepisse extemplo ab hospite Archidemide.
istoc dicto tdedistit

Ch. em,

hodie in cruciatum Chrysalum

nam

ubi

me

aspiciet,

Mn. ego patrem
690

exoraui.

ad carnuficem rapiet continuo senex. Ch. nempe ergo hoc ut faceret

quod loquor ?

Mn. immo

tibi

ne noceat neu quid ob eam rem suscenseat;

50

atque aegre impetraui.
671 post 672

nunc hoc

tibi

curandumst, Chrysale.
parum
: ;

Quam
disti

Fritsche

(A

P (prius otn. propter homoeotel. «./.): qua (quia P CD cod.
)

ii.

6)

672

nimis Ritschl

quam om. P (cf. ad 565)
Ritschl
;

678 vel mage 686 vel hem
fort. dedistin

684 mi Lambinns me P 687 (tu) ded. Fleckeisen

(A n. {A n.
:

/.)
/.)

dedi-


IV. iv T.
uis

;:

MACCI PLAVTI
Mn.
ut

Ch. quid

curem?

ad senem etiam alteram
facias uiam.

compara, fabricare, finge quod lubet, conglutina,
ut
55

senem hodie doctum docte

fallas

aurumque

auferas.

Ch. uix uidetur fieri posse. Mn. perge, ac facile ecfeceris. 695 Ch. quam, malum, facile, quem mendaci prendit manufesto

modo ?

quem si orem Mn. immo si
Ch.

ut mihi nil credat, id

non

ausit credere.
tibi.

audias quae dicta dixit

me aduorsum
solem
sibi

quid dixit?

Mn.

si

tu

illum

solem esse
diceres,
est dies.

60 se illum

lunam credere

esse et

noctem qui nunc

7°°

Ch. emungam hercle hominem probe hodie, ne
Pi.

id nequidixerit. nisi ut

quam
nunc quid nos
uis facere?

Ch. enim

nil

est,

ametis impero.

ceterum quantum lubet
quid mi
65 sed
refert

me

poscitote

aurum

:

ego dabo.

Chrysalo esse nomen,
auri
tibi,

nisi factis

probo?
?

nunc quantillum usust
militi

Mnesiloche

dic mihi.

705

nummis ducentis iam usus est pro Bacchide. Ch. ego dabo. Mn. tum nobis opus est sumptu. Ch.

Mn.

ah, placide uolo

unumquidque agamus hoc ubi egero, tum istuc agam. de ducentis nummis primum intendam ballistam in senem
:

70 ea ballista

si

peruortam turrim

et

propugnacula,

710

recta porta
si

inuadam extemplo
sperat.

id capso, geritote

sicut

animus

oppidum antiquom et uetus amicis uostris aurum corbibus, Pi. apud test animus noster, Chrysale.
in

Ch. nunc
75 Pi.

tu abi intro, Pistoclere,

ad Bacchidem, atque ecfer cito—
Pi.

quid?

Ch.

stilum,

ceram

et tabellas, linum.

iam 715

faxo hic erunt.
695 ac
in
del.

Seyffert
del.

A

702 est
:

Scioppius

sicui cod.

700-921 desunt (Quam B 2 ) 696 Qua LD 7i3sicut Camerarius 705 quantulum P 715 stilum et tabellas, ceram, linum Ussing

P

:

BACCHIDES
Mn. quid nunc
uos duo
eritis

IV. iv

es facturus

?

id mihi dice.

Ch. coctumst

prandium
atque amica tua
erit

?

tecum

tertia ?

Mn.

sicut

dicis.

Ch. Pistoclero nulla amica

est ?

Mn.
adest.

immo
alteram
ille

amat sororem, ego alteram, ambas Bacchides.
loquere
?

720 Ch. quid

tu

Mn.

hoc,

ut futuri

sumus.

Ch. So
itast,

ubist biclinium

uobis

stratum

?

Mn. quid

id

exquaeris

?

Ch.

res

dici uolo.

nescis quid ego acturus sim

neque facinus quantum exordiar. Mn. cedo manum ac supsequere propius me ad fores. intro
inspice.

724
~

2r

Ch.
Pi.

euax, nimi' bellus

atque ut

esse

maxume optabam
locus.
ilicost. 85

quae imperauisti.

imperatum bene bonis factum
|

Ch. quid parasti ? Pi. quae parari tu iussisti omnia. Ch. cape stilum propere et tabellas tu has tibi. Mn. quid
postea
?

Ch. quod iubebo
scribe.

scribito istic.

nam

propterea (te) uolo
legat.

730 scribere ut pater cognoscat litteras

quando

Mn. quid scribam ?
si

Ch. salutem tuo

patri uerbis 90
tuis.

morbum, mortem scribat? Ch. ne interturba. Mn. iam imperatum
Pi.

quid

potius

id erit rectius. in

cera

inest.

Ch.

dic

quem ad modum.
Ch. adscribe

Mn.
735
'

'

Mnesilochus salutem

dicit

suo

patri.'

hoc
quia
tibi

cito

Chrysalus mihi usque quaque loquitur nec recte, pater,

aurum

reddidi et quia

non

te defrudauerim.'

95

718 pistoclere cod. (-ro 720 loqueris cod. 722 vel nec locum Studemund 724 bellust Ritschl bellum 727 tute vel tu me Ritschl 728 tu has Merula tuas cod. 729 vel isti te add. Camerarius fraudauerim cod. {sed defru. 736
:

B)

.

.

.

:

'

nonmdli

libri veteres

'

Lambini,

i.

e.

T})

;

:

IV. iv
Pi.

T.

MACCI PLAVTI
Ch. celerem oportet esse amatoris

mane dum
at

scribit.

manum.
quidem hercle temt perdundum magis quam ad scribundum cito. Mn. loquere. hoc scriptumst. Ch. 'nunc, pater mi, proin tu ab eo ut caueas tibi sycophantias componit, aurum ut aps ted auferat 740
Pi.

100 et profecto se

ablaturum

dixit.'

plane adscribito.

Mn.

dic

modo.
scortis

Ch.

'atque id pollicetur se

daturum

aurum mihi
quod dem quodque
tibi

in lustris

comedim, congraecem,
pater.

sed, pater, uide

ne

hodie uerba det

:

quaeso caue.'

Mn.
105

loquere porro.

Ch. adscribedum etiam.
promisisti

Mn.

loquere 745

quid scribam modo.

Ch.

'

sed,

pater,

quod
;

mihi, te quaeso ut memineris,

ne illum uerberes

uerum apud

te

uinctum adseruato domi.'

cedo tu ceram ac linum actutum. age obliga, opsigna cito. Mn. opsecro, quid istis ad istunc usust conscriptis modum,
ut tibi ne quid credat atque ut uinctum te adseruet
110

domi ?
?

750

Ch. quia mi

ita

lubet.

potin

ut

cures

te

atque ut ne
parcas mihi

mea fiducia opu' conduxi et meo periclo rem gero. Mn. aequom dicis. Ch. cedo tabellas. Mn. accipe. Ch. animum aduortite.
Mnesiloche
115
et tu, Pistoclere,

iam

facite in biclinio
eatis, ita

ctim amica sua uterque accubitum

negotiumst,

755

atque ibidem ubi nunc sunt
Pi.

lecti strati potetis cito.
:

numquid

aliud

?

Ch. hoc atque etiam

ubi

erit

accu-

bitum semel,
738 atque idem
et congregem Fritzsche
cod. (vii. 1)
:

vel

hem

:

fort.

eam w/ rem
83
752 et

743
del.

cod.

congreger codd.

Nonii

;

BACCHIDES

IV. iv

ne quoquam exsurgatis, donec a me erit signum datum. Ch. iam bis bibisse oportuit. Pi. o imperatorem probum curate officium, ego ecfiuostrum uos Ch. 760 Mn. fugimus.— ciam meuVn.
!

Chrysalvs
Ch. Insanum magnum molior negotium, metuoque ut hodie possiem emolirier. sed nunc truculento mi atque saeuo usus senest

v

nam non
765

conducit huic sycophantiae
esse ubi
si

senem tranquillum (mi)

me

aspexerit.

5

uorsabo ego illunc hodie,

uiuo, probe.
est cicer.

tam frictum ego illum reddam quam frictum adambulabo ad ostium, ut, quando exeat,
extemplo aduenienti
ei tabellas

dem

in

manum.
vi

Nicoevlvs
770 Ni. Nimio illaec res est

Chrysalvs
diuidiae mihi,

magnae

supterfugisse sic mihi hodie Chrysalum.

Ch. saluos sum, iratus est senex. nunc est mihi adeundi ad hominem tempus. Ni. quis loquitur prope
atque hicquidem, opinor, Chrysalust.
775 Ni.

?

Ch.

accessero.

5

bone serue, salue. quid fit ? quam mox nauigo in Ephesum, ut aurum repetam ab Theotimo domum ? taces ? per omnis deos adiuro ut, ni meum gnatum tam amem atque ei facta cupiam quae is uelit,
IO

lacerentur probe ^g^ ut tua iam uirgis latera ferratusque in pistrino aetatem conteras.

omnia resciui scelera ex Mnesilocho tua. Ch. men criminatust ? optumest ego sum malus,
:

765 mi add. Hermann 760 fugimus Fritssche fugiamus cod. magnae Pylades: mane cod. 774 770 Nimium Leo (i. 3) chrisalus cod. vel opino
:

;

IV. vi

T.

MACCI PLAVTI
specta

ego sum
15

sacer, scelestus.

rem modo

;

ego uerbum faciam (nullum).
minitare
?

Ni. etiam, carnufex,
quali'
sit.

785

Ch. nosces tu illum actutum

nunc

hasc' tabellas ferre

me

iussit tibi.

orabat,

quod istic esset scriptum Ni. cedo. Ch. nosce signum.
iam

ut fieret.

Ni. noui.

ubi ipse est

?

Ch.
20 nil

nescio.

me

oportet scire.

oblitus

sum omnia.

79°

scio

me

esse seruom.

nunc ab transenna hic
Ni.
25

quod scio. turdus lumbricum petit
nescio etiam id
ita

pendebit hodie pulchre,

intendi tenus.

manedum parumper; iam

exeo ad

te,

Chrysale.
gerat
!

Ch. ut uerba mihi

dat, ut nescio

quam rem

795

seruos arcessit intus qui

me

uinciant.
ratis.

bene nauis

agitur,

pulchre haec confertur

sed conticiscam,
vii

nam

audio aperiri

fores.

Nicobvlvs
Ni. Constringe tu

Chrysalvs

Lorarivs
800

illic, Artamo, actutum manus. Ch. quidfeci? Ni. impinge pugnum, si muttiuerit. quid hae loquontur litterae ? Ch. quid me rogas ?

ut
5

ab

illo

accepi,

ad

te opsignatas attuli.

Ni. eho

tu, t

loquitatusne es gnato
id

meot
reddidit,

male per sermonem, quia mi
et te dixisti id

aurum

aurum ablaturum tamen
?

805 Ni.
?
ita.

per sycophantiam

Ch. egone

istuc dixi ?

Ch. quis homost qui dicat
10

me

dixisse istuc
te arguont,

Ni. tace,

nullus

homo

dicit

:

hae tabellae

attulisti. em hae Ch. aha, Bellorophantam

quas tu

te uinciri iubent.

tuo'

me
:

fecit filius

:

810

792 hic om. codd. 785 nullum add. Brachmann 789 w/ipsust Nonii 6 795 ut n.] 794 exeo ad te Guietus ad te exeo cod. bene scio Abraham 797 agitatur cod. (v. 8), scd nauis monosyll. vix ferendum fort. loquitatu'n gnato 803 tu (scelus) Ritschl (Mnesilocho) meo 810 bello rophantem (B: 806 vel dixi CD rophontem P ) iam pro -tem corr. -tam ?) cod.
'

:

;

;

BACCHIDES
egomet
tabellas tetuli ut uincirer.
sine.

IV. vii

Ni. propterea hoc

facio ut suadeas gnato

meo
l

ut pergraecetur tecum, teruenefice. Ch. o stulte, stulte, nescis nunc uenire te

5

815 atque in eopse astas lapide, ut praeco praedicat.
Ni. responde
:

quis

adulescens moritur,

me uendit? Ch. quem dum ualet, sentit, sapit.
esse oportuit

di diligunt

hunc

si

ullus

deus amaret, plus annis decem,

20

plus iam uiginti

mortuom

820 terrai (iam) odium ambulat, iam nil sapit

nec

sentit, tantist quantist

fungus putidus.
esse

Ni. tun terrae

me odium

autumas

?

abducite hunc
25

intro atque astringite

ad columnam

fortiter.

numquam
825 Ni.

auferes hinc aurum.

dabo?

Ch. atqui iam dabis. quidem ultro ut auferam, me orabis atque Ch.

quom

illum rescisces criminatorem
in periclo et

meum
siet.

quanto

quanta in pernicie
largibere
;

tum libertatem Chrysalo
ego adeo

numquam

accipiam.

Ni. dic, scelerum caput,

830 dic, qu6 in periclo est meu' Mnesilochus filius ? Ch. sequere hac me, faxo iam scies. Ni. quo gentium

?

Ch.

tris

unos passus.

Ni. uel decem.

Ch. agedum tu, Artamo,
35

forem hanc pauxillulum aperi placide, ne crepa accede huc tu. uiden conuiuium ? sat est. 835 Ni. uideo exaduorsum Pistoclerum et Bacchidem.
;

Ch. qui sunt

in lecto illo altero ?
?

Ni. interii miser.

Ch. nouistine hominem

Ni. noui.
?

Ch. dic sodes mihi,

bellan uidetur specie mulier

Ni.

admodum.
Ni. quippini?
?

Ch. quid
ex

illam,
es.

meretricemne esse censes?
Ni. quis igitur opsecrost

840 Ch. frustra

Ch. inueneris.

me quidem

hodie

numquam
(?
)

fies certior.

811 xxtom.B 833 pausillum cod.

820 iam add.
:

Leo
8)

corr.

Pylades

(v.

824 at <pol> qui MuelleY crepet Angelius

IV. viii

T.

MACCI PLAVTI

viii

Cleomachvs Nicobvlvs Chrvsalvs
Cl.

Meamne

hic Mnesilochus, Nicobuli
?

filius,

per ufm ut retineat mulierem
Ni. quis illest?

quae haec

factiost ?

Ch. per tempus hic uenit miles mihi.
845

5

me arbitratur militem sed mulierem, me meosque non queam defendere. nam neque Bellona mi umquam neque Mars creduat,
Cl. non
qui
ni illum

exanimalem

faxo,

si

conuenero,

niue exheredem fecero uitae suae.
Ni. Chrysale, quis
10
ille est

qui minitatur

filio ?

850

Ch.

uir hic est illius mulieris

quacum

accubat.
Ni. nuptan
est
illa,

Ni. quid,

uir?

Ch.

uir,

inquam.

opsecro

?

hau multo post. Ni. oppido interii miser. Ch. quid nunc ? scelestus tibi uidetur Chrysalus ? age nunc uincito me, auscultato filio.
Ch.
scies
15

855

dixin tibi ego illum inuenturum te quali' sit?

nam

20

nunc ego faciam ? Ch. iube sis me exsolui cito ego exsoluor, iam manufesto hominem opprimet. nihil Cl. est lucri quod me hodie facere mauelim, quam illum cubantem cum illa opprimere, ambo ut necem. 860 Ch. audin quae loquitur ? quin tu me exsolui iubes ?
Ni. quid
ni
;

Ni. exsoluite istum.

perii,

pertimui miser.

Cl. tum illam, quae corpus pu-jlicat uolgo suom,
faxo se hau dicat nactam

quem

derideat.

Ch. pacisci cum
25 potes.

illo

paullula pecunia

865

Ni. pacisce ergo, opsecro, quid tibi lubet,
enicet.

dum

ne manufesto hominem opprimat niue
nisi

Cl. nunc

ducenti Philippi redduntur mihi,
870
863 illaec 869 eg. ill.

iam illorum ego animam amborum exsorbebo oppido.
Ni.

em

illoc pacisce, si

potest

;

perge, opsecro,

852 nupta cod. 856 tibi del. Kaempf siet cod. 866 (et 870. 871) pacisce Bothe paciscere cod. Kaempf 870 potes P CD

Bach

:

:

BACCHIDES
pacisce quiduis.

IV. viii
30
nescio.

Ch. ibo

et faciam sedulo.

quidclamas?
uis tibi

Cl. ubi erus tuos est?

Ch. nusquam.

ducentos nummos iam promittier, clamorem hic facias neu conuicium ? Ch. atque ut 875 Cl. nihil est quod malim.
ut ne

tibi

mala multa
ingeram
?

Cl. tuo arbitratu.

Ni. ut subblanditur carnufex
;

!

35

Ch. pater hic Mnesilochi est sequere, is promittet tibi. ceterum uerbum sat est. tu aurum rogato Ch. ducentis Philippis rem pepigi. Ni. ah, Ni. quid fit?
;

salus

880 mea, seruauisti me.

quam mox

dico

'

dabo

'

?

Ch. roga hunc
Cl. ducentos

tu, tu

promitte huic.

Ni. promitto, roga.

40

nummos
'

aureos Philippos probos
'

dabin?
885 quid
et

Ch.

dabuntur
?

inque.

responde.

Ni. dabo.

Ch. quid nunc, inpure
illi

numquid debetur
infortunio.

tibi ?

molestu's? quid illum morte territas?

ego

te et ille

mactamus

45

si tibi

est

machaera, at nobis ueruinast domi
te faciam, si tu

qua quidem
890 iam

me

inritaueris,

confossiorem soricina nenia.

dudum

hercle
:

equidem

sentio suspicio

quae
Cl.

te sollicitet

eum

esse

cum
ita

illa

muliere.
Iuppiter, Iuno, Ceres,

50

immo

est

quoque.

Ch.

me

Minerua, Lato, Spes, Opis, Virtus, Venus,
Castor, Polluces, Mars, Mercurius, Hercules,
895

Summanus,

Sol,

Saturnus dique omnes ament,
55

ut ille cum illa neque cubat neque ambulat neque osculatur neque illud quod dici solet.

Ni. ut iurat

!

seruat

me

ille

suis periuriis.

879 ah 873 uin Morris, cui displicet uis in initio interrogationis 880 seruasti cod. Bothe uah cod. 885 quia illum cod. at vel ill' cod. Festi 161 886 (ad) 887 corr. Camerarius 888 faciam sij reddam u(bi) Festus 161 et cod. 893 Lato Latona cod. (i.e. Minenia, L. ?) testari videtur Varro Ling. Lat. 7, 16 897 auscultatur cod. (pro ausculatur, antiqua formd)
:
: :

:

—— —
;
:

;

IV. viii

T.

MACCI PLAVTI
?

Cl. ubi nunc Mnesilochus ergost
illa

Ch. rus misit

pater.

autem

in

arcem abiuit aedem uisere

900

60 Mineruae.

nunc apertast. i, uise estne ibi. igitur. Ch. uel hercle in malam crucem. forum Cl. abeo ad hoc ? exige, ac suspende te exigam aurum Ch. hodie Cl. ne supplicare censeas, nihili homo.
|

:

ille est

amotus.

sine

me

(per te, ere, opsecro

905

65 deos inmortalis) ire

huc

intro

ad

filium.

castigem,

70

? Ch. ut eum dictis plurumis quom haec sic facta ad hunc faciat modum. Ni. immo oro ut facias, Chrysale, et ted opsecro, Ch. etiam me mones ? caue parsis in eum dicere. satin est si plura ex me audiet hodie mala quam audiuit umquam Clinia ex Demetrio ?

Ni. quid eo introibis

910

Ni. lippi
si

illic

oculi seruos est simillimus

non

est, nolis esse

neque desideres

si est,

apstinere quin attingas
illic

non queas.
foret,

915

75

nam
miles

ni

hodie forte fortuna hic

Mnesilochum cum uxore opprimeret sua

atque optruncaret

moechum
:

manufestarium.
9 2°

nunc quasi ducentis Philippis emi filium, quos dare promisi militi quos non dabo
80 temere etiam priu'

quam

filium conuenero.

numquam

edepol quicquam temere credam Chrysalo uerum lubet etiam mi has pellegere denuo aequomst tabellis consignatis credere.
:

ix

Chrysalvs
Ch. Atridae duo
fratres cluent fecisse facinus

maxumum,

925

quom
s

Priami patriam
abiit

Pergamum

diuina

moenitum manu
:

902 uel (tu) h. in Kampmann 904 (nos) nihili Ussing, nam nihili displicet 922-61 habct A facta sic cod. sic facta Camerarins temere quicquam A

900

cod.

fort.

uel

h.

(i)in

:

908 922

;

BACCHIDES
armis, equis, exercitu atque eximiis bellatoribus

IV. ix

cum numero nauium decumo anno post subegerunt. non pedibus termento fuit praeut ego erum expugnabo meum 930 sine classe sineque exercitu et tanto numero militum. cepi, expugnaui amanti erili filio aurum ab suo patre.
milli

5

nunc

prius

quam huc senex
patria,

uenit, lubet lamentari
periisti

dum

exeat.

o Troia, o

o Pergamiim, o Priame

senex,
10

qui misere male mulcabere quadrigentis Philippis aureis.
935

nam

ego has tabellas opsignatas, consignatas quas fero
tabellae, sed
:

non sunt
Epiust

Pistoclerus

ab eo haec sumptae

equos quem misere Achiui ligneum. Mnesilochus
;

Sino est
relictus,

ellum non in busto Achilli, sed in lecto accubat
:

Bacchidem habet secum
940 hunc ipsum exurit

llle

olim habuit ignem qui signum
daret,

15

;

ego sum Vlixes, quoiius consilio haec
gerunt.
scriptae litterae,

tum quae

hic sunt

hoc

in

equo fnsunt
milites

armati atque animati probe.

ita

res successit

mi usque
adhuc.

atque hic equos non in arcem, uerum in arcam faciet im-

petum
exitium, excidium, exlecebra
fiet

:

hic equos hodie auro senis. 20
;

945 nostro seni huic stolido, ei profecto miles

nomen facio ego Ilio Vlixes Lartius, fdem Agamemno, Menelaust, ego
;

is

Mnesilochust Alexander, qui erit exitio rei patriae suae Helenam auexit, quoia caussa nunc facio opsidium Ilio.
928 cuml post
Kiessling

A (v. 4) 93 1 929 tormento P (i. 7) fort. nunc prius 932 senex u€nit diiambus displicel huc quam s. u. ' 937 sumptae Kiessling: 937-40 om. A sumpta cod. 939 habet <is) (?) Leo 938 in alt. om. PCD 942 941 insunt in equo Guietus 940 nunc Guietns (H proN) meliusque P (pro mei usque) (A n. I.) 944 excidium exitium P abduxit P 948 is] si A 945 ilico A 947 exitium P
del.

;

IV. ix
25

T.
illi

MACCI PLAVTI
audacem
et

nam
dolis

itidem Vlixem audiui, ut ego sum, fuisse et

malum

:

ego deprensus sum,

£11'

mendicans paene inuentus 950
interit,

dum

ibi exquirit fata

Iliorum

;

adsimiliter mi hodie
:

optigit.

uinctus sum, sed dolis

me

exemi

item se
illi

ille

seruauit dolis.
:

Ilio tria fuisse audiui fata

quae
;

forent exitio

30

signum ex arce
tertium,

si

periisset

alterum etiamst Troili mors
:

quom portae Phrygiae limen superum scinderetur
is

955

paria item tria

tribus sunt fata nostro huic Ilio.

nam dudum primo
et

ut dixeram nostro seni
et

mendacium
signum ex arce iam apstuli.
960

de hospite

et

de auro

de lembo,

ibi

35

iam duo restabant

fata tunc,

nec magis id ceperam oppidum.
esse

post ubi tabellas ad senem detuli, ibi occidi Troilum,

quom
ibi uix

censuit

Mnesilochum cum uxore
:

dudum

militis.

me

exsolui

atque id periclum adsimilo, Vlixem ut praedicant
;

cognitum ab Helena esse proditum Hecubae
blanditiis exemit
et persuasit se ut amitteret,

sed ut olim
ille

se

40

item ego dolis

me

illo extuli

e periclo et decepi senem.

965

poste cum maghufico milite, urbis uerbis qui inermus capit, dein pugnam conserui seni: conflixi atque hominem reppuli eum ego adeo uno mendacio deuici, uno ictu extempulo
;

45

cepi spolia.

is

nunc ducentos
militi,

nummos

Philippos

quos

969*

dare se promisit, dabit.

nunc

970

949 illic {pro -li; i. 7) eidem {locativo casul) audiui ulixem P vel 952 me om. P 951 illorum codd. 950 prensus A lumen forent] fuere A 955 forte P 953 Ilio] illi A ill* nostra P (\, p. 27) 959 tum P A (vi, p. 87) 956 his A 963/0;-/. proditiim esse ^961 mnesilochus A, qui in hoc v. deficit 964fort.se (vel illim Seyffert Uec.,undefit iamb. octonarius 965 ilio cod. (illo D) sese) uti amit. unde fit iamb. octonarius 966 w/post' 967 e om. B expuli cod. extuli Dissald 968 cum cod. [corr. in B) confixit cod. (corr. in B)
:

:;

BACCHIDES
alteris

IV. viii

etiam ducentis
qui dispensentur

971»
a

usus

est,

Ilio capto, ut sit

mulsum
milites.
:

972

qui triumphent

sed Priamus hic multo
quadrigentos
filios

illi

praestat

non quinquaginta modo,
probro

habet atque equidem omnis lectos sine

975 eos ego hodie omnis contruncabo duobus solis ictibus. nunc Priamo nostro si est quis emptor, comptionalem senem

55

uendam
sed

ego,

uenalem quem habeo, extemplo ubi oppidum
expugnauero.
uideo.

Priamum astantem eccum ante portam

adibo

atque adloquar.

Nicobvlvs
Ni.

Chrysalvs
Ch. o Nicobule.
Ni. quid fit?

ix

Quoianam uox prope me sonat?
te misi,

980

quid quod

ecquid

egisti ?

Ch. rogas

?

congredere.
Ni. gradior.

Ch. optumu' sum

orator.

ad lacrumas hominem coegi
castigando

maleque
nullum

dictis,

quae quidem quiui comminisci. Ni. quid ait ? Ch. uerbum
lacrumans tacitus auscultabat quae ego loquebar
5

fecit

:

tacitus conscripsit tabellas, opsignatas

mi has

dedit.

985 tibi

me

iussit dare,

sed metuo ne idem cantent quod priores.
Ni. noui.

noscesignum.

estneeiius?

lubet pellegere has.

nunc superum limen

scinditur,

Ch. pellege. nunc adest exitium (illi)
Ilio,

recte 978 974 quidem Muelkr, Skutsch {Hcrm. 32, 94), fort. 981 coegi 980 gradior] congredior uidebo cod. (corr. in B) consulens 987 hominem cod. traiecit Goets, et metro et allittcrationi (prope) adest ex. II. Acidalius illi addidi PLAVT. I

B

:

:

;

:

IV. ix

T.

MACCI PLAVTI
Ni. Chrysale, ades

10 turbat equo' lepide ligneus.

dum

ego

has pellego.

Ch. quid

me

tibi

adesse opus est

?

Ni. uolo ut

quod 988 a
facias,

iubeo
ut scias quae hic scripta sient.

i

5

a 9^9 moror neque scire uolo. quidopust? Ni. taceas Ch. Ni. tamen ades. 99° a quod iubeo id facias. Ch. adero. qui quidem uideat parum; Ch. minutas Ni. eugae litteras

Ch.

nil

:

!

uerum qui

sati'

uideat, grandes sati' sunt.

Ni.

animum
igitur.

aduortito

Ch. noloinquam.

Ni. at uolo inquam. Ni. at

Ch. quidopust?
te

enim

id

quod

iubeo

facias.

20

Ch. iustumst (ut) tuos tibi seruos tuo arbitratu seruiat. Ch. ubi lubet, recita aurium 995 Ni. hoc age sis nunciam. operam tibi dico.
:

Ni. cerae

quidem hau
est,

parsit

neque

stilo

sed quidquid
1

pellegere certumst.

996 a

pater,
si

ducentos Philippos quaeso Chrysalo

da,
25

esse

saluom

uis

me

aut uitalem

tibi.'

malum quidem
Ch. non
priu'

hercle

magnum. Ch.
scripsit ?
;

tibi dico.

Ni. quid est?

salutem

Ch. non
ne
ille

dabi',"si sapies

nusquam sentio. uerum si'das maxume,
Ni.
si

1000

alium gerulum quaerat,
laturus sum,
si

sapiet, sibi

nam ego non

iubeas

maxume.
pellego.

30 sat sic suspectus

sum,

Ni. ausculta porro,

quom careo noxia. dum hoc quod scriptumst

1005

Ch. inde a principio iam inpudens epistula est. pudet prodire me ad te in conspectum, pater Ni.
'

tantum fiagitium
35

te scire audiui

meum,
IOIO
vix tuos tibi
(t. e.

quod cum peregrini cubui uxore militis.' pol hau derides nam ducentis aureis
;

'

988* iubebo tuus ipsius') (tibi)

B

Brachmann

994 ut add. Hermann 996 haii suspedum 1007 conspectu B
s.

1002 quaeret

;

BACCHIDES
Philippis redemi uitam ex flagitio tuam.

IV. ix

Ch.
Ni.
'

nihil est illorum

quin ego

illi

dixerim.

stulte fecisse fateor.

sed quaeso, pater,

;

ne me,

in stultitia si deliqui, deseras.

1015 ego animo cupido atque

oculis indomitis fui

persuasumst facere quoius
priu' [te] cauisse

me nunc

facti pudet.'
fuit.

ergo

quam pudere aequom

Ch. eadem istaec uerba dudum illi dixi omnia. quaeso ut sat habeas id, pater, quod Chrysalus Ni.
'

45

1020

me obiurigauit plurumis uerbis malis, et me meliorem fecit praeceptis suis,
ut te ei habere gratiam

aequom

sit

bonam.'

Ch. estne
'

istuc istic scriptum ?

Ni.

em

specta,
!

tum

scies.

5° Ch. ut qui deliquit supplex est ultro pater, aps te, nunc si me fas est opsecrare 1025 Ni. da mihi ducentos nummos Philippos, te opsecro.' Ch. ne unum quidem hercle, si sapis. Ni. sine pellegam. ego ius iurandum uerbis conceptis dedi, 55 daturum id me hodie mulieri ante uesperum,

omnibus

'

1030 priu'

quam a me

abiret.

nunc, pater, ne peiierem

cura atque abduce

me

hinc ab hac quantum potest,

quam
caue

propter tantum
tibi

damni
si

feci et flagiti.

ducenti

nummi

diuidiae fuant

sescenta tanta

reddam
tibi

uiuo

tibi. ?

1035 uale atque haec cura.'

quid nunc censes, Chrysale

hodie consili quicquam dabo, neque ego hau committam ut, si quid peccatum

Ch.

nihil

ego

siet,

fecisse dicas

de mea

sententia.
si

uerum, ut ego opinor,
1040

ego in istoc sim loco,
illum corrumpi sinam.

65

dem

potius

aurum quam
:

duae condiciones sunt

utram tu accipias uide

:

1017 te del.Acidalius, nam cauisse disyllab. vix ferendum med obiurg. 1033 diuitiae cod. corr. Camerarius 1039 vel opino [me] mea {vel de mea me) cod. (iv. 3)
vel
:

1020 1038 de 1041

tu

utram Acidalius,

nam

displicet

utram


IV. ix
uel ut

;

T.

MACCI PLAVTI
uel ut

aurum perdas
te

amator

peiieret.

ego neque
70 Ni.
si

iubeo neque uoto neque suadeo.
illius.
sit,

miseret

me

Ch. tuos

est,

non mirum

facis.

plus

perdundum
ille

periisse suauiust

1045

quam

illud fiagitium

uolgo dispalescere.
foret,

Ni. ne

edepol Ephesi multo mauellem

dum
75

saluos esset,
istic ?

quam

reuenisset

domum.
perdere,

quid ego

quod perdundumst properem
promisi miser

binos ducentos Philippos iam intus ecferam,
et militi et istos.

1050

quos

dudum
istic,

mane

iam exeo ad
fore

te,

Chrysale.

Ch.

fit

uasta Troia, scindunt proceres

Pergamum.
1055

80 sciui ego

iam dudum

me

exitio

Pergamo.

edepol qui

me

esse dicat cruciatu
illo

malo
foris

dignum, ne ego cum
tantas turbellas facio.

pignus haud ausim dare
:

sed crepuit

ecfertur praeda ex Troia.
85 Ni.

taceam nunciam.

tibi aurum, Chrysale, i, fer filio. 1060 hinc ibo, ut soluam militi. autem forum ego ad ferat. qui quaeras proin tu accipiam. equidem non Ch. Ni. cape uero, odiose facis. nolo ego mihi credi. Ch. non equidem capiam. Ni. at quaeso. Ch. dico ut

cape hoc

res se habet.

90 Ni. morare.

Ch. nolo, inquam, aurum concredi mihi. 1065 Ni. ohe, odiose facis. uel da aliquem qui seruet me. iam ego huc Ni. cura hoc. Ch. cedo, si necesse est.
reuenero.

95

senem miserrumum. ueluti mi hoc est incepta efficere pulchre euenit ut ouans praeda onustus cederem
Ch. curatum
est
te
:

— esse

;

cod. (pro militei?)

B

1054 exitium cod. (cf. 947) Sjogren part. copnV p. 148) (F00 n. I.) corr. Hermann, metro consulens mi cf. Lindsay praef. in Capt. p. 69 b&llule Mi Lco
1052
vel isti
(cf.
' :
:

1060 militem 1065 me seruet 1068 de uelutl 1069 cederem

Scaliger

:

incederem

cod.,

quod tntatnr Leo


BACCHIDES
1070 salute nostra atque urbe capta per

; :

IV. ix

dolum

redduco (iam) integrum omnem exercitum. sed, spectatores, uos nunc ne miremini quod non triumpho peruolgatum est, nil moror

domum

:

;

1075

uerum tamen accipientur mulso milites. nunc hanc praedam omnem iam ad quaestorem deferam.

IO °

Philoxenvs
Ph.

x
filiu'

Quam
quam

magis

in

pectore

meo

foueo quas meu'

turbas turbet,
se

ad uitam
est

et

quos ad mores praecipitem
adformido

insci-

tu' capessat,

magi'

curae

magi'que

ne

is

pereat

neu

corrumpatur.
scio,
fui

ego

illa

aetate et feci

illa

omnia, sed more

modesto
1080
duxi, habui scortum, potaui, dedi, donaui, et

;

enim

id 5

raro.

neque placitant mores quibu' uideo uolgo
ego dare

(in)

gnatos esse
parentes

me meo gnato

institui, ut

animo opsequium sumere
possit

aequom

esse puto, sed nimi' nolo desidiae ei dare

ludum.
io84 a
1085

nunc Mnesilochum, quod mandaui, uiso ecquid eum ad uirtutem aut ad
frugem opera sua compulerit,
ut eum,
si
:

10

sic

conuenit, scio

fe-

1086

cisse

eost ingenio natus.

1080 post 1081 i°79 e go fui 107 1 iam add. Ritschl sed Acidaom. propter homoeotel ? ii. 6) trai. Scaliger in add. (i. 1082 lius 1081 dare me ludum et cod. Seyffert 4) Goets, meo cod. ludum {c/. 1083) del. Bnecheler 1083 e i des. favente aUitteratione
cod. (prius
:
.

B

:

:

:

V.

i

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS V
V.
i

Nicobvlvs
Ni.

Philoxenvs
posthac

Quiquomque

ubi sunt, qui fuerunt quique futuri sunt

stulti, stolidi, fatui, fungi,

bardi, blenni, buccones,
stultitia et

solus ego
perii,

omnis longe antideo
:

moribus indoctis.
factum esse
in?

pudet

hocine

me

aetatis ludos bis

1090

digne
5

magi'

quam

id

reputo,

tam magis uror quae meu'

filiu'

turbauit.

perditu'

sum atque

eradicatus sum, omnibus exemplis excrucior.

omnia me mala consectantur, omnibus
Chrysalu'

exitiis interii.

med

hodie

lacerauit,

Chrysalu'

me miserum
spoliauit

is

me

scelus auro usque attondit dolis doctis

indoctum ut 1095
lubitumst.
ille

10 ita miles

memorat meretricem
ut

esse

eam quam

uxorem
hunc

esse aiebat,

omniaque

quidque actum

est

memorauit, eam

sibi

relicuom id auri factum quod ego

ei

annum conductam, stultissumus homo promisissem
:

hoc, hoc est

quod

(cor) peracescit

;

hoc

est

demum quod
percrucior,

me hoc

aetatis ludificari,

immo
:

edepol

sic

ludos factum

1100

(i.e. ubiq' ?) ubi ubi Ital., Lco cui fuerunt displicet 1087 ubique 1092 atque Hermann atque 1091 quae Camerarius quemcorf. CD crucior 1097 memorat e. s. in h. fetiamj cod. (iv. 3) mernprat, i.e. -a(u)it, vix Plautinum Muelkr (Rhein. Mus. 54, 384) peraccessit cod. cor add. Seyffert 1099 quo Ritschl
:

B

:

P

!

BACCHIDES
cano capite atque alba barba miserum
perii,

V.

i

me

auro esse emunctum.

15

hoc seruom

meum non

nauci facere

esse

ausum
si

atque ego,
plus pcrdiderim, minus aegre habeam minu'que

alibi

id

mihi

damno ducam.
Ph. certo hic prope

me

mihi nescioquis loqui uisust
Ni. eugae, socium
et

;

sed

quem uideo?
1105 hicquidemst pater Mnesilochi.

aerumnae
20

mei mali uideo.
Ni.

Philoxene, salue.

Ph. et

tu.

unde

agis

?

unde homo

miser atque infortunatus.

Ph.

at pol

ego

ibi

sum, esse ubi miserum hominem decet
atque infortunatum.

Ni. igitur pari fortuna, aetate ut sumus, utimur.
est.

Ph.
sed
tibi.

sic
tu,

quid
1 1

tibist ?

Ni. pol mihi par, idem est

quod

10

Ph. numquidnam ad filium haec aegritudo attinet
Ni.

?

admodum.

Ph. idem mihi morbus

in pectorest.

25

optumus homo perdidit filium, me atque rem omnem meam. Ph. quid tibi ex filio nam, opsecro, aegrest ? Ni.
Ni. at mihi Chrysalus
iii
5

scies

:

id, perit

cum

tuo

:

ambo aeque amicas
Ni. uidi.
pultare

habent.
30

Ph. quiscis?
Ni. quid

Ph.
atque

ei

mihi, disperii.

dubitamus

huc euocare ambos
foras
?

Ph. 'hau moror.

Ni. heus Bacchis, iube

sis

actutum aperiri

fores,

nisi

mauoltis fores et postis comminui securibus.
1105
1115

1104 certe Langen loqui inusitatum, etiam loquier hicquidem cod. 1106 Phil6xene suspicionem movet Acidalius [atque] ambo cod. (seq. aeque iv. 3)
: ;

ambo

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI Nicobvlvs Philoxenvs

ii

Bacchis

Soror
me
atque pultat 1120
aedis
?

Ba. Quis sonitu ac tumultu tanto nominat
Ni. ego atque hic.
quis has

Ba. quid hoc est negoti nam,
?

amabo ?
H2i a

huc ouis adegit
eunt

Ni. ouis nos uocant pessumae.
5

So. pastor

harum

dormit,

quom haec

[sic]

a pecu balitantes.

Ba. at pol nitent, hau sordidae uidentur ambae. Ph. ut So. attonsae hae quidem ambae usque sunt.
deridere nos
Ni. sine suo usque arbitratu.

ui- 1125

dentur
!

Ba. rerin
10

ter in

So. pol hodie altera

anno tu has tonsitari ? iam bis detonsa certo
?

est.

Ba. uetulae sunt, tthimiamaet.
So. ecastor sine

So. at bonas fuisse credo.
11 30

Ba. uiden limulis, opsecro, ut intuentur

omni

arbitror malitia esse.
fit,

Ph. merito hoc nobis
15

qui quidem huc uenerimus.
So. hau scio quid eo opus
sit,

Ba. cogantur quidem

intro.

quae nec

lact'

nec lanam ullam habent.

sic sine astent.

exsoluere quanti fuere, omni' fructus

H35

iam
20

illis

decidit.

non

uides, ut palantes

solae, liberae

grassentur? quin aetate credo esse mutas

:

ne balant quidem,
stultae atque

quom

a pecu cetero apsunt.

1138*

hau malae uidentur.
Ni. ilico

So. reuortamur intro, soror.

ambae
appellant
oues.

114°

manete
25 So.

:

haec oues uolunt uos.
:

H40a

prodigium hoc quidemst

humana nos uoce

1120 [nomine] nominat
cod. Charisii 141

cod.

:

corr.

PyladesCw. 3)

palitantes Camerahalitantes cod. Charisii (cum 1126 Ni.] fort. Ph. 1128 rius icf 1136) 1125 Ph.~|/o;*. Ni. ^ 1129 minae ambae iam] fort. etiam, uude intiger tetram. evadit Colerus 1130 intuent cr> contuentur Bothe 1134 lactem cod. 1136 balantes cod. corr. Camerarius {pro lacte, antiqua orthographid)
l

D

1123

sic

om.

1

:

P

:

:

; ! ;

BACCHIDES
Ni. haec oues uobis

V.

ii

malam rem magnam quam debent
dabunt.

Ba.

si

quam debes

;

te

condono

:

tibi

habe,

numquam
te

aps

petam.
?

sed quid est quapropter nobis uos
1145

malum minitamini
istic

Ph. quia nostros agnos conclusos
Ni. et praeter eos agnos

esse aiunt duos.
:

meus

est istic

clam mordax canis

30

qui nisi nobis producuntur iam atque emittuntur foras,
arietes truces

nos erimus, iam in uos incursabimus.
So. eho, amabo.

Ba. soror, est quod te uolo secreto.

Ni.
?

quo
11

illaec

abeunt
reddas

50 Ba.

senem illum

tibi

dedo ulteriorem, lepide

ut lenitum

ego ad hunc iratum adgrediar.
So.

possumu' nos hos intro
inlicere huc.

35

meum pensum
facito

ego lepide accurabo

:

quam odiosum
:

est

Ba.

ut

facias.

So. taceas.

mortem amplexari ego tu tuom facito quod dixi hau mutabo.
?

Ni. quid illaec
11 55

illic

in consilio

duae secreto consultant
uis
?.

1155*

homo ? Ni. quid me Ph. pudet dicere me tibi quiddam.
Ph. quid
Ni. quid est
ais tu,

40
tibi

quod pudeat

?

Ph. sed amico homini

quod uolo credere
nihili

certumst.
nihili's ?

sum.

Ni. istuc iam pridem scio.

sed qui
id

memora.

Ph. tactus sum uehementer uisco
cor stimulo foditur.

;

Ni. pol tibi multo aequius est coxen-

dicem.

n6osed quid

istuc est ?

etsi

iam ego

ips'

quid

sit

prope
puto

scire 45

me

1150 tibi dedo illum 1149 am. (quid ?) Seyffert {cum illae) ueteriorem Priscianns 1, 97 et 265, utrubiqite ueteriorem testatus 1151 (si) poss. Ritschl 1152 quamquam odiost Bergk 1157 qui Guietus q ui d cod. nihile sit cod. (nihili sit B) 1160 vel ipsus probe Leo, citi prope pro paene displicet
:

'

'

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
te studeo.

uerum audire etiam ex

Ph. uiden hanc

?

Ni.

uideo.

Ph. hau mala

est mulier.

Ni. pol uero ista mala et tu

nihili.

Ph. quid multa? ego amo.

Nl. an

amas

?

Ph.

vai ydp.
?

Ni. tun,

homo

putide, amator istac

fieri

aetate audes

Ph.

qui
Ni. quia flagitium
est.

non

?

Ph. quid opust uerbis
esse iratum

meo filio non sum iratus,
?

50

neque

te tuost

aequom

:

si

amant, sapienter 1165
faciunt.

Ba. sequere hac.

Ni. eunt eccas

probriperlecebrae et persuastrices.

tandem quid nunc ? etiam
diti'

red-

nobis
? ?

filios

et

seruom

?

an ego experior tecum uim maiorem

Ph. abin hinc

non homo tuquidem
55 Ba.

es,

qui istoc pacto tam lepidam inle-

pide appelles.

senex optume quantumst in

terra,

sine (me)

hoc

ex- 1170
te,

orare aps
ut istuc delictum desistas tanto opere ire

oppugnatum.
ii7i a

Ni. ni abeas,

malum
quod
60 Ba.
i

tibi

quamquam tu magnum dabo iam.
Ni.

bella es,

Ba. patiar, non metuo ne

quid mihi doleat
ferias.

ut blandiloquast

!

ei

mihi, metuo.

So.

hic magi' tranquillust.

hac

mecum

intro

aUme

ibi si

quid uis filium conca- U75
stigato.

Ni. abin a me,

scelu' ?

Ba. sine,

mea

Pietas, te exorem.

Ni. exores tu
So. ego

me ?

quidem ab hoc

certe exorabo.

Ph.

immo

ego te

oro ut
1162 necar cod.
(i.

me

intro abducas.

probri p. edd., sed Ritschl (iii. 6)
11 75
i]
ii

cod.

(?

1167 1164 opus uerbist cod. 70 me add. Peters [Harv. Stnd. 9, 118^ ' CD abetis (-ae-) Brugmann 1171* nisi abi cod. ibi Pylades pro ei ; cf. 1181)
8, p. 106)
cf.

n

P

:

:

BACCHIDES
So. lepidum te
!

V.

ii

Ph. at scin quo pacto

abducas

?

So.

me ad te intro mecum ut sis.

1180 Ni. uidi ego

Ph. omnia quae cupio commemoras. nequam homines, uerum te neminem deterio- 65 Ph. ita sum. rem.

Ba.

i

hac

mecum
iam

intro,

ubi

tibi

sit

lepide uictibu', uino

atque unguentis.
Ni.
sati', sati'

uostrist conuiui

:

me

nil

paenitet ut sim

acceptus
quadrigentis
Philippis
filiu'

me

et

Chrysalu'

circumduxerunt.

1183*

quem quidem ego

ut

non excruciem
Ba. quid tandem
si

alterum tantum auri non meream.

dimidium
1185 redditur,
in'

auri

hac

mecum

intro

?

atque ufeis delicta ignoscas.

Ph.
Ni. minime, nolo. nil moror, sine
sic.

faciet.

malo

illos ulcisci

ambo.

Ph. etiam

tu,

homo

nihili ?

quod

di

dant boni caue culpa
tua amissis
:

dimidium
1190 Ni.

auri datur: accipias potesque et scortum
filiu'

accumbas. Ph.
75

egon ubi

corrumpatur meus,

ibi

potem?

potandumst.
Ni. age iam, id ut ut est, etsi est dedecori, patiar, facere

inducam animum
egon
ii9 2a

:

quom haec cum
te

illo

accubet inspectem

?

Ba.

immo

equidem pol tecum accumbam,

amabo

et te

amplexabor.
Ba. non
tibi

Ni. caput prurit, perii, uix negito.

uenit in

si

dum

uiuas

tibi

bene

facias

tam pol

id

mentem, amabo, quidem esse hau
perlonginquom,

80

ei)

1181 i] ii cod. 1180 homines Lambinus hominem cod. 1191 dedecori Ritschl dedecorum cod. (cf. 1175) i. accumbet cod. 1193 amabo uenit in mentem Spengel tam Bothe iam cod.
:
:
:

(?

pro 1192 1194

V.

ii

T.
si

MACCI PLAVTI BACCHIDES
amiseri', post in

neque,

hoc hodie

morte id euenturum
esse

1

195

umquam ?
Ni. lubet
?

Ni. quid ago

?

Ph. quid agas
sim

?

rogitas etiam

?

et

metuo.

Ba. quid metuis

Ni. ne obnoxiu'

filio

et seruo.

Ba. mel

meum, amabo,
istaec fiunt.

85

unde illum sumere censes, nisi quod tute illi dederis ? hanc ueniam illis sine te exorem. Ni. ut terebrat satin
tuost
:
!

offirmatum

quod mihi
tua

erat, id

me

exorat

?

1200

sum opera

et propter te inprobior ?

Ba. ne tist

quam
hau

mea mauellem.
satin

ego istuc habeo offirmatum
Ba.

?

Ni.

quod semel

dixi

mutabo.
it

dies, ite intro
intus.

accubitum,
Ni.

90

filii

uos exspectant

quam quidem actutum emoriamur.

So. uesper hic

est,

sequimini.

quo lubet tamquam quidem addictos.
Ni. ducite nos
filiis

1205

Ba. lepide

ipsi hi

sunt capti, suis qui

fecere insidias.

Grex
Hi
95

senes nisi fuissent nihili iam inde ab adulescentia,
;

non hodie hoc tantum flagitium facerent canis capitibus neque adeo haec faceremus, ni antehac uidissemus fieri
ut

apud lenones

riuales

filiis

fierent patres.

1210

spectatores, uos ualere uolumus,[et] clare adplaudere.
1195 amissis Bothe 1198 censes sumere
idclel.

cod.

:

trai.

Ussing Weise

H97

istaec] etsi
tis

1201 ne

Schneider
:
:

eius Ussing: Veneris EliiicriTrcins.

Amer.

Phil. Ass. 32. 66^)

haec Leo ne neminis
:

Leo
et del.

quam meam uellem
cf.

PCD

rr&VTfs vel oi?

ad Pers. 858)

1207 Grex Pylades ite cod. (pro 121 1 1209 ante hoc Langen

Bergk

;

CAPTIVI

ARGVMENTVM
Captust in pugna Hegionis
filius
;

Alium quadrimum fugiens servus vendidit. Pater captivos commercatur Aleos, Tantum studens ut natum (captum) recuperet Et inibi emit olim amissum filium. Is suo cum domino veste versa ac nomine Vt amittatur fecit ipsus plectitur;
:

Et

is

reduxit captum, et fugitivum simul,

Indicio cuius alium agnoscit filium.
4 captum add. Bothe 5 in ibus Gulielmius

PERSONAE
Ergasilvs Parasitvs

Hegio Senex lorarivs Philocrates Advlescens

) J

Tyndarvs Serws Aristophontes Advlescens PVER
Philopolemvs Advlescens Stalagmvs Serws

Captivi

Scaena

in

AETOLIA

;

;

;

PROLOGVS
Hos quos
illi

uidetis stare hic captiuos duos,

quia astant, hi stant ambo,
testes estis

non sedent
loqui.

hoc uos mihi
sed
id

me uerum

senex qui hic habitat Hegio est huiius pater.
5
is

quo pacto

seruiat suo sibi patri,
si

5

ego hic apud uos proloquar,
filii

operam

datis.

seni huic fuerunt

nati

duo

alterum quadrimum puerum seruos surpuit

eumque hinc
10 patri
|

profugiens uendidit in Alide

huiiusce.
illic

iam hoc
ultumus.

tenetis ?

optumest.

10

negat hercle
si

accedito.

non ubi sedeas locus est, est ubi ambules, quando histrionem cogis mendicarier. ego me tua caussa, ne erres, non rupturu' sum.
15

uos qui potestis ope uostra censerier
accipite relicuom
fugitiuos
ille,
:

.

15

alieno uti nil moror.

ut dixeram ante, huiius patri

domo quem
is

profugiens

dominum

apstulerat uendidit.

postquam hunc emit, dedit eum huic gnato suo 20 peculiarem, quia quasi una aetas erat.
hic nunc domi seruit suo enim uero di nos quasi pilas homines habent. rationem habetis, quo modo unum amiserit.
patri,
scit

20

nec

pater

postquam

belligerant Aetoli

cum

|

Aleis,

10 huiusce vix ferendum fort. hi] vel i 2 qui astant cod. optumum est cod. (utStich. 537 optumum huiiuscehominis (iii, p. 51) est pro optumest, 120 minimum est pro minimest) (cf. ad Bacch. 502) BD (ct fort. cod.) (vi, p. 86) 18 profugens 11 abscedito Rost 22 enim Pylades: est hic cod {pro his, i.e. is ?) 19 is Fleckeisen cod. 24 alidis cod. (etiam PA ) (cf. vv. 59, 93)
:

P

:

:

;

;

prol.
25 ut
fit

T.

MACCI PLAVTI
25

in bello, capitur alter filius.

medicus Menarchus emit ibidem in Alide.
coepit captiuos commercari hic Aleos,
si

quem

reperire posset qui mutet suom,
:

illum captiuom
30 et

hunc suom esse nescit qui domist. de summo loco summoque genere captum esse equitem Aleum,

quoniam

heri indaudiuit

|

nil pretio parsit, filio

dum

parceret

reconciliare ut facilius posset

domum,
35

emit hosc' de praeda ambos de quaestoribus.
55 hisce

autem inter sese hunc confinxerunt dolum, quo pacto hic seruos suom erum hinc amittat domum. itaque inter se commutant uestem et nomina illic uocatur Philocrates, hic Tyndarus
:

huius

illic,

hic illius hodie fert imaginem.

40 et hic hodie expediet
et

hanc docte

fallaciam,

suom erum faciet libertatis compotem, eodemque pacto fratrem seruabit suom reducemque faciet liberum in patriam ad patrem
inprudens
:

itidem ut saepe iam in multis locis
45

45 plus insciens quis fecit quam prudens boni. sed inscientes sua sibi fallacia
ita

compararuht

et

confinxerunt dolum

itaque hi

50

commenti de sua sententia ut in seruitute hic ad suom maneat patrem ita nunc ignorans suo sibi seruit patri homunculi quanti sunt, quom recogito
!

:

haec res agetur nobis, uobis fabula.
sed etiam est paucis uos quod monitos uoluerim.
profecto expediet fabulae huic
:

operam dare

:

cum quo cod. (v. 2) (c/. v. 101) qui Pcircus 28 possit Rciz 30 inde audiuit cod. (i. 7) 31 fort. captiuom {cf. Epid. 564 42 sercaptiuam pro captam B) 34 e pr. (?) Studemund
uauit cod.

<

:

; ::

;

CAPTIVI
55

prol.

non pertractate facta est neque item ut ceterae neque spurcidici insunt uorsus inmemorabiles hic neque peiiurus leno est nec meretrix mala
neque miles gloriosus
;

55

ne uereamini

quia bellum Aetolis esse dixi

cum

Aleis
60

60

foris

illi

extra

scaenam

fient proelia.

nam hoc paene
proin
si

iniquomst, comico choragio

conari desubito agere nos tragoediam.
quis

pugnam

exspectat,

litis

contrahat

ualentiorem nactus aduorsarium
65
si erit, ego faciam ut pugnam inspectet non bonam, adeo ut spectare postea omnis oderit.

65

abeo.

ualete, iudices iustissumi

domi, duellique duellatores optumi.

ACTVS
Er. Iuuentus nomen indidit
'

I
1. i

Ergasilvs
Scorto
'

mihi,

70 eo quia inuocatus soleo esse in conuiuio. scio apsurde dictum hoc derisores dicere,
at

ego aio

recte.

sibi

amator, talos

nam scortum in conuiuio quom iacit, scortum inuocat.
non
?

5

estne inuocatum (scortum) an
75

planissume

uerum
quos

hercle uero nos parasiti planius,

numquam quisquam neque
quom
rus

uocat neque inuocat.
;

quasi mures semper edimus alienum cibum

ubi res prolatae sunt,

homines eunt,

10

simul prolatae res sunt nostris dentibus.
80 quasi,
59
Irai.

quom

caletur, cocleae in occulto latent,
(cf. v.

alidis cod.

Bothe

24) 72 aio

60
ita script.

illic

cod.

62 nos agere
vel dio
)

cod.

:

ut clio

esse in cod.

(cf. v. 694) (vi, p. 84) an non (est? est) Camerarius

(PE videretur 74 (scortum) an non Bentley: 75 uero] uerum cod. (BD)
13

PLAVT.

I


:

;

;

;

I. i

T.
sibi

MACCI PLAVTI
si

suo

suco uiuont, ros

non

cadit,

item parasiti rebus prolatis latent
15 in occiilto miseri, uictitant

suco suo,

dum

ruri rurant

homines quos ligurriant
85

prolatis rebus parasiti uenatici

[canes] sumus,

odiossicique et
20 et hic

quando res redierunt, Molossici multum incommodestici.

quidem

hercle, nisi qui colaphos perpeti

potes parasitus frangique aulas in caput,
uel ire extra

25

portam Trigeminam ad saccum licet. quod mihi ne eueniat non nullum periculum est. nam postquam meu' rex est potitus hostium Aleis ita nunc belligerant Aetoli cum
|

90

;

nam

Aetolia haec

est,

illi

est captus [in] Alide
filius

Philopolemus, huius Hegicnis

95
fleo

senis qui hic habitat, quae aedes lamentariae

mihi sunt, quas quotiensquomque conspicio
30

nunc hic occepit quaestum hunc fili gratia inhonestum et maxume alienum ingenio suo homines captiuos commercatur, si queat
aliquem inuenire, suum qui mutet filium. quod quidem ego nimis quam tcupio ut impetrett

100

35

nam
ill'

ni illum f ecipit, nihil est

tnulla est spes iuuentutist, sese

quo ^me recipiam. omnes amant
105

demum antiquis est adulescens moribus, quoius numquam uoltum tranquillaui gratiis.
red. canes red. (sumus) Birt 86 canes del. Pylades tiv, p. 61) 89 p otis Camerarius, Niemeyer (cf supra): rediere tum Schoell lre displicet 92 ilicet Bothc, cui uel 90 uel extra fort. recte Nunc Karsten (Mnemos. 21, 289) 94 93 alidis cod. (cf v. 24) cum Scioppius mutet 101 mdel.Brix illic cod. (i. e. -fc V) 102-7 scripta v. 28) supra qui cf. mutet cod. (ex glossa quocum ii. 6, p. 103): post 125 hab. cod. (prius om. propter homoeoteh -ium
:
,

.

:

;

;

hic reposuit Acidalius
-

Plautinum
nihilum

102 cupio (fieri) Schoell, nam c. ut i. vix 103 verbis ni illum melius resonet imperet cod. 104 n. i. e. sp. Bothe ^ fort. non ulla (vii, p. 99)

: ;

;

CAPTIVI
condigne pater
est eius

r. I

moratus moribus.
sed aperitur ostium,
exii ebrius.

nunc ad eum pergam.

40

und' saturitate saepe ego

Heg
110 He. Aduorte
heri
is

1

o

Lora
sis
:

r

1

v

s

Ergasilvs

ii

animum

tu istos captiuos duos,

quos emi de praeda de quaestoribus,
maiores, quibu' sunt iuncti, demito
si foris, si

indito catenas singularias

istas,

sinito ambulare,
1
1

intus uolent,
diligentia.

5

5

sed

uti

adseruentur

magna

liber captiuos aui' ferae consimilis est

semel fugiendi
satis est,

si

data est occasio,
postilla possis prendere.
liberi

numquam

Lo. omnes profecto
120 sumu'

lubentius
ita tu

10

quam
non

seruimus.

Lo.

si si

est

He. non uidere quod dem, mene uis dem

quidem.
in

ipse

pedes

?

He.
He.

dederis, erit extemplo mihi

quod dem

tibi.

Lo. aui'

me

ferae consimilem faciam, ut praedicas.
:

ita ut dicis

nam

si faxis,

te in

caueam dabo.
atque
abi.

15

125 sed sati' uerborumst.

cura quae

iussi

ego ibo ad fratrem ad
ind'

alios captiuos meos, uisam ne nocte hac quippiam turbauerint.

me

continuo recipiam rusum
est

domum.
20

Er. aegre
130 propter sui

mi hunc facere quaestum carcerarium gnati miseriam miserum senem. huc conciliari potest, hunc facere possum perpeti.
Er. ego, qui tuo maerore maceror,
tabesco miser
et

sed

si

ullo pacto ille

uel carnuficinam

He. quis

hic ldquitur?

macesco, consenesco

25

a quaest. Fleckeisen 112 his cod. 113 iuncti an uincti incert. cod. (v. 12) 121 men u. d. ipsus Schrader 123 praedicas codd. Servii ad Acn. 10, 559 predicisti cod. (pro predic., i. e.
:

in

praedicas?

vii, p.

106)

125

cf.

ad 102-7

127 quipiam cod.

!

:


135

I.

ii

T.

MACCI PLAVTI

ossa atque pellis

sum misera

— macritudine
iuuat

;

neque umquam quicquam me
foris

quod edo domi
id beat.

aliquantillum etiam

quod gusto

He. Ergasile, salue. Er. di te bene ament, Hegio. 30 He. ne fie. Er. egone illum non fieam ? egon non defieam 140 talem adulescentem ? He. semper sensi filio

meo

te esse

amicum

et illum intellexi tibi.

Er. tum denique homines nostra intellegimus bona,

quom quae
35 ego,

in potestate

habuimus ea amisimus.
145

postquam gnatus

tuo' potitust hostium,

expertus quanti fuerit nunc desidero.

He. alienus quom
quid

eius

incommodum tam
ille
illi

aegre feras

5

me patrem
?

par facerest, quoi
?

est unicus ?

Er. alienus
40

ego alienus

aha, Hegio,
;

tibi ille linicust,

neque animum induxis tuom mi etiam unico magis unicus. He. laudo, malum quom amici tuom ducis malum. nunc habe bonum animum. Er. eheu, huic illud dolet,

numquam

istuc dixis

150

quia nunc remissus est edendi exercitus.
45

He. nullumne interea nactu's, qui posset tibi remissum quem dixti imperare exercitum? Er. quid credis ? fugitant omnes hanc prouinciam,
quoi optigerafpostquam captust Philopolemus tuos.

1

55

He. non pol mirandum
50 multis et multigeneribus

est fugitare

hanc prouinciam,
160

opus

est tibi est Pistorensibus
:

militibus

:

primumdum opus
est,

;

eorum sunt aliquot genera Pistorensium
opu' Panicis
opu' Turdetanis, opust Ficedulensibus
55

opu' Placentinis quoque
;

;

iam maritumi omnes milites opu' sunt
Er. ut saepe

tibi.

summa

ingenia in occulto latent
148 illi Bothe ille 155 dixit cod. (ii. 7)
:

165
cod.

135 miser codd. Nonii 136
unicust {yel uncust), mihi

150 vix
157 quoi

Cameranus: quod

cod.

162 parficeis cod.

163 vix opus est

Ficellensibus (-elie-)


CAPTIVI
hic qualis imperator

;

:


I. ii

nunc priuatus

est.

He.

habe

modo bonum animum, nam

illum

confido

domum
in his diebus

me

reconciliassere.

nam eccum
hoc illum
[Er.]

hic captiuom adulescentem

Aleum,
:

60

170 prognatum genere

summo

et

summis

ditiis

me

mutare

(Er.) confido fore.
faxint.
? ?

ita di

deaeque

uocatus (es) ad cenam

sed quid tu id quaeris
175 propterea (a) te uocari

sed num quo foras He. nusquam, quod sciam. Er. quia mi est natalis dies
te

;

65

ad

ad cenam

uolo.

He.

facete dictum

!

sed

si

pauxillum potes

contentus esse.

Er. ne perpauxillum modo,
uictu delecto
'

nam
age

istoc

sis,

roga

me adsiduo emptum

domi
70

:

nisi

qui meliorem adferet

180 quae mihi atque amicis placeat condicio magis,'

185

fundum uendam, meis me addicam legibus. He. profundum uendis tu quidem, hau fundum, mihi. Er. em, uel iam otium est. sed si uenturu's, temperi. He. i modo, uenare leporem nunc irim tenes ; nam meu' scruposam uictus commetat uiam. Er. numquam istoc uinces me, Hegio, ne postules cum calceatis dentibus ueniam tamen.
quasi
:

75

_

190

He. asper meu' uictus sane est. Er. sentisne essitas ? He. terrestris cena est. Er. sus terrestris bestia est. He. multis holeribus. Er. curato aegrotos domi. Er. memorem He. uenias temperi. numquid uis?
mones.

80

He.

ibo intro atque intus

subducam ratiunculam,
|

hic displicent eccum 169 fort. (alium) A., nam hiatus nam 172 deque (pro deeque) fore] pote Mueller 171 Er. hic posui Schoell ad te ad cenam cod. 175 a add. 173 es add. Ital. 176 pauxillo Schoell: ad te nam corr. ex adte ad te nam cod. utvid. ' 179 libri veteres plerique' Lambini 177 contemptus cod. aiecod. 185 non cod. (? pro n; vii. 2)
|
'

:


siet.

I. ii

T.

MACCI PLAVTI
mox
iuero.

quantillum argenti mi apud tarpezitam
85

ad fratrem, quo

ire

dixeram,

ACTVS
II.
i

II

Tyndarvs Lorarii Philocrates
Lo. Si di inmortales
id

uoluerunt,

uos hanc aerumnam 195
exsequi,

decet id pati animo aequo

:

si

id facietis, leuior labos erit.

domi
nunc
5 et erili

fuistis,
si

credo, liberi

seruitus

euenit, ei uos morigerari

mos bonust
facit.

imperio eamque ingeniis uostris lenem reddere.
sunt,

indigna digna habenda

erus quae

Ca. oh

!

200

oh
Lo. eiulatione haud opus
est,

!

oh

!

[multa] ocuiis multa mira
•rclitis
r
:

in re

mala animo

si

bono

utare, adiuuat.

Ty.

at

nos pudet, quia

cum
si

catenis sumus.

Lo. at pigeat
postea

10

nostrum erum,

uos eximat uinclis,
205

aut solutos sinat quos argento emerit.

Ty. quid a n6bis metuit
Lo. at fugam
15

?

scimu' nos
est, si

nostrum ofhcium quod
fingitis
?
:

solutos sinat.

2o6 a

Philoc. nos fugiamus
Lo.

sentio quam rem agitis. quo fugiamus? Lo. in patriam. Philoc. apage, hau nos id deceat,

fugitiuos imitari.

immo

edepol,

si

erit

occasio,

hau

dehortor.
">

199 eamque et erili imperio cod. fort. aitis (cf multa oc. (abl.) muti
:

corr.
v.

Nettleship

201 fort.
. .

72)

culis (ita cod.) Spengel, ut tetram. cretic. fiat

204 si suos 205 sinat Ital.
itt

.

uinfiat

:

sinat-

[que] cod.

(iv. 5, p.

61)

207 agis Hermann,

tetram.

crctic.

;

;

;

CAPTIVI
,,..

II. i

Ty.

unum

exorare uos sinite nos.

Lo. quidnam id est?
arbitris

Ty. ut sine hisce
atque uobis nobis detis locum loquendi.
213 2,4 Lo.
215
fiat.

apscedite

hinc

:

nos

sed concedamus huc. breuem orationem incipisse.

Ty.

em

istuc

mihi certum

erat.

concedc huc.
istis.

Lo. [ab] 20

ite

ab

uobis sumu'propter hanc rem,

Ty. obnoxii ambo quomquae uolumu' nos
uidetur, procul,

copia est

;

ea

facitis

nos compotes.
si

Philoc. secede huc nunciam,
220

ne

arbitri dicta nostra arbitrari

queant
25

neu permanet palam haec nostra fallacia. nam doli non doli sunt, ni(si) astu colas, sed malum maxumum, si id palam prouenit-

nam
225

si

erus mihi es tu atque ego

me tuom
ut

esse

seruom

adsimulo,

tamen uiso opust, cauto

est opus,

hoc sobrie sineque
arbitris

accurate agatur, docte et diligenter
tanta incepta res est
:

hau somniculose hoc

agendum
Ty.
230

est.

Ty. ero ut

me

uoles esse. Philoc. spero.

nam
scio.

tu

nunc uides pro tuo caro capite
(me)

carum
Philoc.

offerre

meum
scire

caput

uilitati.

Ty.

at

memento, quando

id

quod
quod

35

uoles habebis

nam

fere

maxuma

pars

morem hunc homines habent

:

sibi uolunt,

dum
235

id impetrant, boni sunt

sed id ubi iam penes sese habent,

ex bonis pessumi et fraudulentissumi
fiunt.

Philoc. nunc ut mihi
(c/.

te

uolo esse autumo. 40

224 tu mihi es Hermann vel Guietus 230 me add. Bentley 231 memento scire Fleckeisen, ut iamb. Vilitati (quasi deae) septenarius fiat 236 fiunt Hermann sunt cod. (s pro f)
215 ite scripsi 226 [hoc] agatur

ad Amph. 32)
:

cod.

corr.

:

:

-

II. i

T.

MACCI PLAVTI
meo
patri.

quod

tibi

suadeam, suadeam

audeam, meum patrem nominem nam secundum patrem tu's pater proxumus. Philoc. et propterea saepius te uti memineris 240 Ty. audio.
pol ego
si te

moneo
45

:

non ego erus

tibi,

sed seruos

sum

;

nunc opsecro

te

hoc

unum
ut qui

quoniam nobis di inmortales animum erum me tibi fuisse atque esse nunc conseruom uelint, quod antehac pro iure imperitabam meo, nunc te oro per precem
ostenderunt suom,

per fortunam incertam
50 perqu' conseruitium

et

per mei te erga bonitatem patris,
hdstica euenit manu,
seruibas mihi,

245

commune, quod

ne

me

secus honore honestes
et qui

quam quom
sis

atque ut qui fueris

nunC

meminisse ut memineris.
et te esse

Ty. scio equidem

me

te esse

nunc

me.

Philoc.

em
memoriter meminisse, inest spes nobis in hac
ii

istuc si potes.
astutia.

250

Hegio
He. Iam
ubi sunt
isti

Philocrates
si

Tyndarvs

ego reuortar intro,

ex his quae uolo exquisiuero.


in-

quos ante aedis
tibi

Philoc edepol
ita uinclis
5

ne

in

huc produci foras ? quaestione essemus cautum
iussi

tellego,

custodiisque circummoeniti sumus.
;

He. qui cauet ne decipiatur uix cauet quom etiam cauet
etiam

255

quom

cauisse ratus est saepe

is

cautor captus

est.

an uero non

iusta caussa est ut uos seruem sedulo, quos tam grandi sim mercatus praesenti pecunia ?

Philoc neque

pol

tibi nos,

quia nos seruas, aequomst uitio
uortere,

N

243 240 237 suadeo suadeam Camerarius 244 quom nunc del. Buthe, cui esse nunc (vel ess' nunc) displicet quidem (Hcrm. Luchs equidem 6, 277): Fleckeisen, fort. recte 249 s cod. 253 cautum intellego Hegioni dat B (cf Journ. Phil. 26, 289) cod. stulcio equom Camerarius 259 aequomst uitio
vel ted ut (ut cod.)
:

!

CAPTIVI
260 neque te nobis,
si

II. ii

abeamus
illi

hinc,

si

fuat occasio.

10

He.

ut uos hic, itidem

Philoc.

captus est?

apud uos meu' seruatur filius. He. ita. Philoc. non igitur nos
soli ignaui

fuimus.

He. secede huc. nam sunt ex te quae solo scitari uolo. quarum rerum te falsiloquom mi esse nolo. Philoc. non ero si quid nesciui, id nescium tradam tibi. 265 quod sciam. Ty. nunc senex est in tostrina, nunc iam cultros adtinet. ne id quidem, inuolucre inicere, uoluit, uestem ut ne inquinet. sed utrum strictimne attonsurum dicam esse an per pectinem
nescio
;

15

uerum,
?

si frugist,

usque admutilabit probe.

270 He. quid tu

seruosne esse an liber mauelis,
sit

memora

mihi. 20

Philoc.

proxumum quod

bono quodque a malo

longis-

sume,

quamquam non multum fuit molesta seruitus, nec mihi secus erat quam si essem familiaris filius.
id uolo
;

Ty. eugepae
275

!

Thalem

talento

non emam Milesium,
fuit.

nam ad

sapientiam huiius (hominis) nimius nugator

25

ut facete orationem

ad seruitutem contulit
illic

He. quo de genere natust

Philocrates

?

Philoc. Polyplusio
:

quod genus illi He. quid ipsus
280 He.

est

unum
?

pollens atque honoratissumum.
est illic ?

hic

quo honore

Philoc. summo,
uiris.

atque ab summis

tum

igitur ei

quom

f in Aleis tantat gratia est, ut prae- 30

dicas,

quid diuitiae, suntne opimae

?

Philoc.

unde excoquat sebum senex.

263 quae ex te
Acidalius

trai. Camerarius cod. 266 cultro os Seyffert
:

(p.

115)

265 nescibo 269 admutilalabit cod.
:

tanlento [corr. PE ) 274 euge petalem (unde euge potalem PE ) cod. .(nimiam) Schoell cod. 275 hominis add. Niemeycr (iii, p. 51) in A. tam Niemeyer, metro consulens 280 del. Ussing 279 vel illi 281 opimae Camerarius in illis tanta Brix vix tanta g. in Aleis
:

:

optume

cod. (v. 12)

;

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
?

He. quid pater ?

uiuitne

Philoc. uiuom,

quom

inde abi;

mus, liquimus

nunc uiuatne necne,
Ty. salua res
est,

id

Orcum

scire oportet scilicet.

philosophatur quoque iam, non

mendax
est.

modo
35

He. quid

erat ei

nomen

?

Philoc. Thensaurochrysonico- 285
chrysides.

He. uidelicet propter diuitias inditum id nomen quasi est. Philoc immo edepol propter auaritiam ipsius atque audaciam.

nam

illi

quidem Theodoromedes
tu ais
?

fuit

germano nomine.
?

He. quid
40

tenaxne pater est eius

Philoc immo
edepol pertenax
;

quin etiam ut magi' noscas

:

Genio suo ubi quando sacru- 290
ficat,

ad rem diuinam quibus est opu', Samiis uasis utitur, ne ipse Genius surrupiat proinde aliis ut credat uide. He. sequere hac me igitur. eadem ego ex hoc quae uolo
:

exquaesiuero.
Philocrates, hic fecit
45

hominem

frugi ut facere oportuit.
sis scio,

nam ego

ex hoc quo genere gnatus
si

hic fassust mihi
:

;

295

haec tu eadem

confiteri uis, tua re feceris
scire

quae tamen scio

me

ex

hoo

Ty.

fecit officium

hic

suom,

quom

tibi est

confessus uerum,

quamquam

uolui sedulo

meam
50

nobilitatem occultare et genus et diuitias meas,
;

300 Hegio nunc quando patriam et libertatem perdidi, non ego isttinc me potius quam te metuere aequom censeo. uis hostilis cum istoc fecit meas opes aequabilis memini, quom dicto haud audebat facto nunc laedat licet.
:

285 quid Brix, secundum morem 283 uiuatne Bothe uiuat cod. 288 del. Bothe sedPhil. secum (vel Tyndarus) Plautinum quod cod. 291 opus 290 w/ mage •loquitur velWWc 289 pertinax cod. 297 scio suspectum scito est Ital. 296 (ex) tua Studemund 298 quamquam Camerarius quam cod. V 2 fort. sci
: :

;

:

:

:

:

:

;

;

:

CAPTIVI
sed uiden
305
?

II. il

fortuna

humana

fingit
fecit,

artatque ut lubet
e

me
et

qui liber fueram seruom

summo infumum

;

55

qui imperare insueram, nunc alterius imperio opsequor.

quidem si, proinde ut habeam dominum, non
Hegio, hoc
te

ipse fui imperator familiae,

uerear ne iniuste aut grauiter

mi

imperet.

monitum,

nisi forte ipse

non
fui

uis,

uolueram.

310 He. loquere audacter.

Ty. tam ego

ante liber

quam

60

gnatus tuos,

tam mihi quam illi libertatem hostilis eripuit manus, tam ille apud nos seruit quam ego nunc hic apud te
est profecto deu', qui
is,

seruio.

quae nos gerimus auditque
illic

et uidet

uti tu

me

hic habueris, proinde illum

curauerit
65

315 bene merenti bene profuerit, male merenti par erit^

quam

tu filium

tuom tam
istuc.

pater

me meu'

desiderat.

He. memini ego
Ty. ego patri
320

sed faterin

eadem quae

hic fassust

mihi?

meo esse fateor summas diuitias domi meque summo genere gnatum. sed te optestor, Hegio, ne tuom animum auariorem faxint diuitiae meae
ne
patri,

tam

etsi

unicu' sum, decere uideatur magis,

me

saturum seruire apud

potius

quam

illi,

ubi

325

He. ego uirtute non ego omnino lucrum omne
scio ego, multos
est etiam ubi profecto

te sumptu et uestitu tuo minime honestumst, mendicantem uiuere. deum et maiorum nostrum diues sum satis.

esse utile homini existumo iam lucrum lutulentos homines reddidit

:

75

damnum

praestet facere

quam

lucrum.

odi ego

aurum

:

multa multis saepe suasit perperam.
pariter scias.

330

nunc hoc animum aduorte, ut ea quae sentio filiu' meus illic apud uos seruit captus Alide

:

80
321

309 uoluerim Brix 317 istoc cod., antiqua forma unicus (vix uncus) verb. dactyl. in tertio pede suspectum
:

sum unicus

Mueller, cui patri non displicet item Aul. 166 del. Ritschl
;

decore (adiectiv.) Schoell 324 326 luculentos PE 329 aduortite

D

cod.

330

vel filius

m.

illi

,

;

II. ii

T.
si

MACCI PLAVTI
unum nummum ne
alio pacto abire

eum
Ty.
sed
85

reddis mihi, praeterea

duis

et te et

hunc amittam

hinc.

optumum
is

atque aequissumum oras

non potes. optumusque hominum es homo.
?

priuatam seruitutem seruit

illi

an publicam
Philoc.
pol

He. priuatam medici Menarchi.

isquidem 335

huiius est cluens.

tam hoc quidem tibi in procliui quam imber est quando pluit. He. fac is homo ut redimatur. Ty. faciam. sed te id oro,

Hegio,—
He.
ego
90
quiduis,

dum

ab

re

ne quid

ores, faciam.

Ty. ausculta,

tum

scies.

me

amitti,
te

donicum
[ut]

uerum
ut
is

quaeso

huc redierit, non postulo. aestumatum hunc mihi des, quem 340 mittam ad patrem,
ille

homo

redimatur

hinc, ubi erunt indutiae, illuc,

qui tua quae tu

Ty. at nihil est
95

He. immo alium potius misero tuom qui conueniat patrem, iusseris mandata ita ut uelis perferat. ignotum ad illum mittere operam luseris.
illi.
:

hunc
nec

mitte, hic transactum reddet

omne,

si illuc

uenerit.

345

quemquam fideliorem neque mittere ad eum nec qui magi' sit

quoi plus credat potes
seruos ex sententia,

neque adeo quoi suom concredat fiHum hodie audacius. ne uereare, meo periclo huius ego experiar fidem,
100 fretus ingenio eius,

quod me esse scit Crga sese beniuolum. 350 He. mittam equidem istunc aestumatum tua fide, si uis.
Ty. uolo
citissume potest, tam hoc cedere ad factum uolo.

quam
He.

num quae

caussa est quin,

si ille

huc non redeat,

uiginti

minas
332 vel ted 333 homo es corr. es homo ut vid. (e homo PE ) 335 Philoc.] Ty. Ital. is] hic cod. 337 sed ted oro hoc Brix 340 te del. Brix ut del. Bosscha 342 conuenit cod. 345 omne transactum reddet cod. trai. Guietns 346 -fiequemquam cod. 347 nequi cod. vel mage 348 tuum Ital. 349 vcl periculo fidem Ital. uice fidem cod. (iv. 3) erga se B sese erga Schoell 350 vel ess'
: :

:

:

:

CAPTIVI
mihi des pro
illo ?

II. ii

Tv. optuma immo.

He.

soluite istum

nunciam,
355 atque utrumque.

quom me

Ty. di tibi tanto honore honestas quomque ex

omnes omnia optata

offerant,

105

uinclis eximis.

hoc quidem hau molestumst iam, quod collus collari caret. He. quod bonis bene fit beneficium, gratia ea grauida est
bonis.

nunc

tu illum

si illo

es missurus, dice, dem6nstra, praecipe

360 quae ad patrem uis nuntiari.

uin

uocem huc ad

te?

Ty.
uoca.

no

Hegio
He. Quae
res

Philocrates

Tyndarvs

iii

bene uortat mihi meoque filio uobisque, uolt te nouos erus operam dare tuo ueteri domino, quod is uelit, fideliter.

nam
365 hic

ego

te

aestumatum huic dedi

uiginti minis,
5

autem

te ait mittere

hinc uelle ad patrem,

meum lit illic redimat filium, mutatio inter me atque illum ut nostris fiat filiis.
Philoc. utroque uorsum rectumst ingenium meum, ad ted atque illum pro rota me uti licet 370 uel ego huc uel illuc uortar, quo imperabitis. He. tute tibi tuopte ingenio prodes plurumum,
;

IO

quom

seruitutem ita fers ut (eam)

ferri decet.
tibi,

hominem. Ty. gratiam habeo quom copiam istam mi et potestatem facis, 375 ut ego ad parentes hunc remittam nuntium,
sequere.

em

tibi

15

me quid rerum hic agitem et quid fieri uelim patri meo ordine omnem rem illuc perferat.
qui
355 offerant Fkckeiscn
L.
3,
:

ferant cod.
:

357 collari Donaius (G.

359 monstra Camerarius 393) ttt vid. : collaria cod. 369 364 te huic dedi aestumatum Bothe fort. aest. huic te dedi E atque ad illum P 371 tibi Fleckeiscn tibi Jea] cod. (c/. v. 372) Plautinum 372 eam add. Schoctt ex v. 371, nam ita vix
:

:

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
me
atque hunc, Tyndare,

nunc
ut te
20
si

ita

conuenit inter
in

aestumatum
rebitas
te.

non

Alidem mittam ad patrem, huc, ut uiginti minas
sentio.

380

dem nam

pro

Philoc. recte conuenisse

pater exspectat aut

me

aut aliquem nuntium

qui hinc ad se ueniat.

Ty. ergo animum aduortas uolo

25

quae nuntiare hinc te uolo in patriam ad patrem. Philoc. Philocrates, ut adhuc locorum feci, faciam sedulo ut potissumum quod in rem recte conducat tuam,
id

385

petam

|

id

persequarque corde et animo atque auribus.

Ty.

facis ita ut te facere oportet.

nunc animum aduortas
uolo

30

omnium primum salutem dicito matri et patri et cognatis et si quem alium beneuolentem uideris

;

390

me
qui

hic ualere et seruitutem seruire huic homini optumo,

me

honore honestiorem semper
facile

fecit et facit.

Philoc. istuc ne praecipias,
Ty.

memoria memini tamen.
esse arbitror.

nam equidem,

nisi

quod custodem habeo, liberum me
395
est

35 dicito patri

quo pacto mihi cum hoc conuenerit de huius filio. Philoc. quae memini, mora mera
Ty.
ut

mo-

nerier.

eum

redimat et remittat nostrum huc

amborum
uicem.
:

Philoc meminero.

He.

at

quam primum
rem

pote

istuc in

utriquest
ille

Philoc non tuom

tu magi' uidere

quam

maxume. suom gnatum
cupit.

fort.

380 huic Loman 387 id petam idque persequar Camerarius uiribus J id petamque persequarque (vii. 1) 392 fecit quidem cod. et semper Wilamowitz 394 equidem Lambinus mihi cum (sed nam eq. usitatum) 395 cum hoc mihi Pylades hoc (nunc) Mueller (Rhein. Mus. 54, 385), vitantes hiatum cum hoc 398 pote Spengcl poteris cod. (i. 7) 399 vel mage
:
: :
|

:

;

:

!

CAPTIVI
400

II. iii

He. meu'
nuntiari
?

mihi, suo' quoique est carus.

Philoc. numquid 40
aliud uis patri

Ty.
inter

me

hic ualere et (tute audacter dicito,

Tyndare)

nos fuisse ingenio hau discordabili,

neque
405 neque

te

commeruisse culpam (neque
ero gessisse

me aduorsatum
aerumnis tamen

tibi)

beneque

morem

in tantis

med umquam

deseruisse te neque factis neque fide,

45

rebus in dubiis, egenis.

haec pater quando

sciet,

Tyndare, ut fueris animatus erga suom gnatum atque se, numquam erit tam auarus quin te gratiis emittat manu
:

mea opera, si hinc rebito, faciam ut faciat facilius. 410 nam tua opera et comitate et uirtute et sapientia
et
fecisti ut redire liceat

50

ad parentes denuo, quom apud hunc confessus es et genus et

quo pacto
Philoc.
415 merito

emisisti e uinclis

feci

ego

ita ut

diuitias meas tuom erum tua sapientia. commemoras, et te meminisse

id

gratum
tibi

est mihi.

me nam nunc, Philocrates, si ego item memorem quae med erga multa fecisti bene, nox diem adimat; nam quasi seruos [meus] esses, nihilo
ea euenerunt a
;

55

setius
(tu) mihi

opsequiosus

semper

fuisti.

He.

di

uostram
fidem,

hominum ingenium
suom erum

liberale
se.

!

ut lacrumas excutiunt mihi

420 uideas corde amare inter

quantis
!

*

laudibus
pol
istic

60

seruos conlaudauit

Philoc

me hau

centessumam
partem laudat
403
te

quam

ipse meritust ut laudetur laudibus.

aduorsatum mihi Brix

ingratus pro ingratiis) 413 exemisti T (?), fort.

manu
recte

408 gratus cod. (c/. Curc. 6 emittat gratiis Brix, cui gratiis displicet 414 ita Bothe ista cod. (c/. Trin.
: :

pro itast), /orma vix Plautina 415 (sed) merito meus del. 416 me cod. 417 quasi Fieckcisen si cod. laudi420 /ort. i. sese c. a. sis Fleckeisen Guietus mi Bentley bus (EP) an laudauit (PBD ) cod. inceri. /ori. (erus hunc) laudibus
70 Brix
11 istast
:

:

;

;

II. iii

T.

MACCI PLAVTI

He. ergo quom optume fecisti, nunc adest occasio bene facta cumulare, ut erga hunc rem geras fideliter. 65 Philoc. magi' non factum possum uelle quam opera
id ut scias,

ex- 425
;

periar persequi

Iouem supremum testem me infidelem non futurum Philocrati.
Philoc. nec

laudo,

|

Hegio,
es

He. probus

homo.

me

secus

umquam

ei

facturum quicquam

quam
mihi.

memet
Ty.
;o
istaec dicta te experiri et opera et factis uolo

et, quo minu' dixi quam uolui de te, animum aduortas uolo, 430 atque horunc uerborum caussa caue tu mi iratus fuas

sed, te quaeso, cogitato hinc
te

mea

fide mitti

domum
pignori,

aestumatum,

et

meam

esse uitam hic pro te positam

ne tu

me

ignores,

quom extemplo meo

e conspectu apscesseris,

75

quom me seruom
tuque
te

in seruitute pro ted hic reliqueris

435

pro libero esse ducas, pignus deseras
facias

neque des operam pro me ut huius huc reducem
scito te hinc minis uiginti

filium

;

aestumatum

mittier.
:

fac fidele sis fidelis,

caue fidem fluxam geras

80

nam
serua

pater, scio, faciet
tibi in

44° quae illum facere oportet omnia perpetuom amicum me, atque hunc inuentum
;

inueni.

haec per dexteram tuam

te dextera retinens

opsecro, infidelior mihi ne fuas
tu

manu quam ego sum tibi.
tu patronus. tu pater,

hoc age. tu mihi erus nunc

es,

85 tibi

commendo

spes opesque meas.

Philoc. mandauisti 445
satis.

-

426 laudo testahtr Nonins 335 do cod. me, Hegio, Leo 431 caue tu Bentley caueto cod.. sed caueio-mi 437 huius vixferendum 432 mea Cimerarius [te] mea cod. (iv. 2) 438 secl. Brix 439 huc scripsi: huius huius cod. (huius sejftel PJ ) Nonius $\2 testatur fidele pro fideliter' fidelis sis fideli cod. feras codd. Nonii 444 nunc erus Camcrarius
425
vcl ma?e
:

Infidelem(?')

:

:

'


CAPTIVI
satin habes,

; ;

;

;

II. iii

Philoc.

et tua et tua

mandata quae sunt facta si refero ? huc ornatus reueniam ex
?

Ty.

satis.

sententia.

numquid

aliud

Tv.

ut

quam primum
tarpezita

possis

redeas.

Philoc. res monet.

He. sequere me, uiaticum ut dem a
450 eadem opera a
praetore

tibi,

sumam syngraphum.

Ty.

quem
?

90

syngraphum
He. quem hic
tu
intro
abi.

ferat

secum ad legionem, hinc

ire

huic ut

liceat

domum.

Ty. bene ambulato.

Philoc. bene uale. He. edepol rem meam

constabiliui,

quom

illos

emi de praeda a quaestoribus
si

expediui ex seruitute filium,

dis placet.
diu. 95

455 at etiam dubitaui, hos homines

seruate istum sultis intus, serui, ne
ecferat sine custode.

ego

*

emerem an non emerem, quoquam pedem apparebo domi

ad fratrem modo (ad) captiuos alios inuiso meos, eadem percontabor ecquis hunc adulescentem nouerit.
460 sequere
tu, te

ut amittam

;

ei rei

primum

praeuorti uolo.

roc

ACTVS
Er. Miser
sed
ille

III
III.
i

Ergasilvs
homo
est qui ipse sibi

quod

edit quaerit et id

aegre inuenit,
ille

est miserior qui et aegre quaerit et nihil inuenit

miserrumust, qui

quom

esse cupit, (tum)

quod

edit

non

habet.

nam

hercle ego huic die,

si liceat,

oculos ecfodiam lubens,
5

465 ita malignitate onerauit omnis mortalis mihi (iam) ego Bothe ego(desubito) Schoell 457 custodela Gruterus 461 vel 458 ad add. Fleckeisen. secundum morem Plautinum ipsus 463 tum add. Niemeyer
:

plavt.

1

14

;

:

;

; :

:

;

III.

i

T.

MACCI PLAVTI

neque ieiuniosiorem neque magis ecfertum fame
uidi nec quoi minu' procedat quidquid facere occeperit,

ita[que] uenter gutturque resident essurialis ferias.
ilicet parasiticae arti

maxumam malam

crucem,

io ita iuuentus

iam ridiculos inopesque ab se segregat. nil morantur iam Lacones unisubselli uiros, plagipatidas, quibu' sunt uerba sine penu et pecunia
eos requirunt qui lubenter,
ipsi

470

quom

ederint, reddant

domi
475

opsonant, quae parasitorum ante erat prouincia,

15 ipsi

de foro tam aperto capite ad lenones eunt
in tribu sontes aperto capite condemnant reos

quam
neque

ridiculos

iam terrunci
hinc
'

faciunt, sese

omnes amant.
in foro.

nam

uti

dudum

abii, accessi

ad adulescentes
:

'saluete'

inquam.

quo imus una?' inquam

[ad prandium]
illi

atque
20
'

tacent.

quis ait

"hoc"

aut quis profitetur?' inquam.

quasi muti 480
silent,

neque me
dico

rident.

'

ubi

cenamus

?

'

inquam.

atque

illi

abnuont.

unum
ridet

ridiculum dictum de dictis melioribus,

quibu' solebam menstrualis epulas ante adipiscier

nemo
25

;

sciui

extemplo rem de compecto geri
imitarier,

ne canem quidem irritatam uoluit quisquam
saltem,
si

485

30

non abeo ab illis, postquam uideo me sic ludificarier pergo ad alios, uenio ad alios, deinde ad alios una res omnes (de) compecto rem agunt, quasi in Velabro olearii. nunc redeo inde, quoniam me ibi uideo ludificarier. item alii parasiti frustra obambulabant in foro.
adriderent, dentes ut restringerent.
:
!

49°

nunc barbarica lege certumst
467 qui
cod.

ius

meum omne

persequi
:

470 se Camerarius sese cod. quo magis resonethic aperto capite sontes cod. trai Brix (i, p 37) 478 versus priori nam (ego) ut (ita cod.) Bothe 479 ad prandium delevi (iv, p. 79) 489 de add. Fleckeisen 468
ita

Pylades

{seq. se-)

476

in tribu

quam

ap. Niemeyer.
:

:

;

:


;

::

CAPTIVI
qui consilium iniere, quo nos uictu et uita prohibeant,

III.

I

diem dicam, inrogabo multam, ut mihi cenas decem arbitratu dent, quom cara annona sit. sic egero. 495 nunc ibo ad portum hinc est illic mi una spes cenatica si ea decollabit, redibo huc ad senem ad cenam asperam.
is

meo

35

:

;

Heg

i

o

ii

He. Quid est suauiu' quam bene rem gerere bono publico, sicut ego feci heri, quom emi hosce homines ubi quisque uident, 500 eunt obuiam gratulanturque eam rem. 5° 2 ita me miserum restitando retinendo[que] lassum
:

reddi-

5

derunt
uix ex gratulando miser iam
505

eminebam.
ibi uix
:

tandem abii ad praetorem rogo syngraphum datur mi
:

;

requieui
:

ilico

dedi Tyndaro

ille abiit

domum.
inde
ilico

praeuortor

domum, postquam
abii,

id

actum
alii

est
10

ego protinus ad fratrem inde
510

mei ubi sunt

captiui.

rogo Philocratem ex Alide ecquis

omnium

no[ue]rit

tandem
dico

hic exclamat

eum
;

sibi esse

sodalem

eum eum

esse

apud me

hic extemplo orat opsecratque
:

sibi ut liceat uidere

iussi ilico
5 14

hunc

exsolui.

nunc

tu sequere

me,
uti

15

ut

quod me

orauisti impetres,

eum hominem

conuenias.
iii

Tyndarvs
quom me fuisse quam esse nimio mauelim nunc spes opes auxiliaque a me segregant spernuntque se. hic illest dies quom nulla uitae meae salus sperabilest,
Ty.

Nunc

illud est

493 concilium 507 reuortor B 515
uti] ut cod.

cod.

hominum Hermann

496 vel illi 503 que del. Hermann 508 ego Skutsch eo cod. (v. 12, p. 74) 509 om. eum B {add. post esse B 3 ) 511 Dousa me cod. 517 se
: :

;

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
neque adeo
spes,

neque exitium

exitio est

quae mi hunc
aspellat

metum,
5 2°

5

nec subdolis mendaciis mihi usquam mantellum est meis, nec sycophantiis nec fucis ullum mantellum obuiam est,

neque deprecatio

perfidiis

meis nec malefactis fuga
est

est,

nec confidentiae usquam hospitium

nec deuorticulum
dolis
:

operta quae fuere aperta sunt, patent praestigiae, om-nis res

palam

est,

io

neque de hac re negotium est quin male occidam oppetamque pestem eri uicem
perdidit
is

—meamque.
est,

525

me

Aristophontes hic

modo

qui uenit intro

me

nouit, is

sodalis Philocrati et cognatus est.
seruare,
si uolt,

neque iam Salus
15

me

potest,

nec copia

nisi si

aliquam corde machinor astutiam.
?

53°

quam, malum

quid machiner

?

quid comminiscar ? maxu-

mas
nugas, ineptiam incipisse. haereo.

iv

Hegio
He. Quo
illurn

Tyndarvs

A ristophontes
foras se

nunc hominem proripuisse

dicam
?

ex aedibus
:

Tv. nunc enim uero ego occidi eunt ad te hostes, Tyndare. quid loquar? quid fabulabor? quid negabo aut quid 535
fatebor [mihi]
res
5 ?

omnis

in incerto sita est.

quid rebus confidam meis

?

utinam

te di priu'

perderent

quam

periisti e patria tua,

Aristophontes, qui ex parata re inparatam
occisa est haec res, nisi reperio atrocem
ex cod. vet.' 519 exitium Pontanus 520 mendatiis (-tus P E ) subdolis cod.
'
:
:

omnem

facis.

mi aliquam astutiam.
exilium cod. Pylades

(L pro T)
521
:

trai.

secl.
N

Langen

nec hi

s.

codd. schol. Verg. Georg. 4,

377

ne

cod.
:

522 precatio 527 qui uenit modo intro cod. qui intro uenit modo Camerarins 53 t qua cod. (quam P3) 532 ineptias cod. correxi fort. maxUmast Nugas ineptia incipissere. haereo. 535 mihi del. Lindcmann, qui in v. 534 vel ted
(nec J)
traieci:
:

P

E

534 Tyndare.

ei

mihi

scribit

538 rem Redslob

CAPTIVI
540

III.

iv

He. sequere.
Ar. quid
istuc

em
est

tibi

hominem.
te

adi,

atque adloquere.
miserior?
oculos,

Ty. quis homost

me hominum
dicam

quod meos

fugitare

Tyndare,

proque ignoto

me

aspernari, quasi

me numquam

noueris?
fui,

io

cquidem tam sum seruos quam
tii

tu, etsi

ego domi liber
oculos tuos,

usque a puero seruitutem
si

seruiuisti in Alide.
te fugitat aut

545

He. edepol minime miror,
aut
si

te odit, qui

istum appelles

Tyndarum pro

Philocrate.
15

Ty. Hegio, hic

homo

rabiosus habitus est in Alide,

ne tu quod

istic

fabuletur auris immittas tuas.
insectatus est

nam
550 et

istic hastis

domi matrem
He.

et

patrem,

illic isti

qui sputatur morbus interdum uenit.
ultro istum a

proin tu ab istoc procul recedas.

me

!

Ar.

ain,

uerbero?
20

me
et

rabiosum atque insectatum esse
mihi
esse, ut qui

hastis

meum memoras
patrem,
sit

eum morbum

me

opus

insputarier

?

He. ne

uerere, multos iste

morbus homines macerat,
is

555 quibus insputari saluti fuit atque

profuit.

Ar. quid

tu

autem

?

etiam huic credis?
?

He.

.quid ego

credam huic
Ty. uiden tu hunc

Ar. insanum esse

me ?

quam

inimico uoltu intuitur? concedi 25

optumumst,

Hegio fit quod tibi ego dixi, gliscit rabies, caue tibi. He. credidi esse insanum extemplo, ubi te appellauit Tyndarum. neque scit nomen 560 Ty. quin suom ipse interdum ignorat
:

qui

siet.

He.

at

etiam

te

suom sodalem esse

aibat.

Ty. hau uidi
magis.

550 insputatur Pylades ex cod. ant.,'fort. recte fort. homines 554 Ty. Ne Redslob morbus (i, p. 37) 558 sit P* (s pro f) id 557 intuetur cod. Sclioell, aii Hegio displicet 560 Quin Pontanus Ouia cod.
547
istic

Luchs
553

'

(v.9, 8)

vel

med

:

:

!

III.

iv

T.

MACCI PLAVTI

30 et

quidem Alcumeus atque Orestes et Lycurgus postea una opera mihi sunt sodales qua iste. Ar. at etiam, furcifer, male loqui mi audes ? non ego te noui ? He. pol planum id quidem est,

non
35

nouisse, qui istum appelles
:

quem uides, eum ignoras Ar. immo iste eum sese
Ty.
tii

illum
ait

Tyndarum pro Philocrate. nominas quem non uides. qui non est esse et qui uero
est negat.

565

enim

repertu's,

Philocratem qui superes ueriuerbio.

Ar. pol ego

ut

rem

uideo, tu inuentu's, uera uanitudine

qui conuincas.

sed quaeso hercle,

agedum

aspice ad me. 570

Ty. em. Ar. dic
(tun) negas te

modo

:

Tyndarum

esse

?

Ty. nego, inquam.

Ar.

tun te Philocratem
40 esse ais
?

Ty. ego, inquam.
plus

Ar. tune huic credis

?

He.

quidem quam

tibi

aut

— mihi.
Alidem
Ty.

nam

ille

quidem, quem tu hunc memoras
huiius.

esse,

hodie hinc

abiit

ad patrem

Ar. quem patrem, qui seruos
ego

est ?

et tu

quidem
575

seruos et liber
si

fuisti, et

me

confido fore,

huius huc reconciliasso in libertatem filium.
ais, furcifer ?

45

Ar. quid

tun te(te) gnatum

memoras liberum

?

Ty. non equidem
ut scelestus, Hegio,

me

Liberum, sed Philocratem esse Ar. quid

aio.

est ?

nam is est
50

nunc iste (te) ludos facit seruos ipse, neque praeter se umquam ei seruos
tibi

fuit.

580

Ty. quia tute ipse eges in patria nec

qui uiuas domist,
:

est

omnis inueniri similis tui uis ; non mirum facis miserorum ut maleuolentes sint atque inuideant bonis.
E te negas cod. 571 tun negas te Bossclm 565 appellas 576 hunc cod. (huc./) 577 575 esl. Fleckeisen 573 vel\\\' gnatum (esse) Pylades te cod. tete Gruterus 579 te add. tui Fleckeiinuenire cod. Gruterus 582 inueniri Cameraritts
: :

P

s

:

sen

:

tibi cod.,

quod vix Plautinum

; :

CAPTIVI
Ar. Hegio, uide
filium
sis

III.

iv

ne quid

tu huic

temere

insistas credere.

585 atque, ut perspicio, profecto

iam aliquid pugnae
se
ait,

[ejdedit.

tuom qu6d redimere
te

id

ne utiquam mihi
placet.

Ty: scio

id nolle

fieri;

ecficiam

tamen ego

id,

si

di 55

adiuuant.
illum restituam huic, hic

autem

in

propterea

ad patrem hinc

amisi

Alidem me meo patri. Tyndarum. Ar. quin
tute
is

es

590 neque praeter te in Alide ullus seruos istoc nominest.

Ty. pergin seruom

me

exprobrare esse, id quod ui hostili
optigit ?

Ar. enim iam nequeo contineri. iam

Ty. heus, audin quid 60
ait ?

quin fugis

?

illic

hic nos insectabit lapidibus, nisi illunc iubes

comprehendi.
595 uiden tu

Ar.

crucior.

Ty.

ardent oculi

:

fit

opus,

Hegio
illi

maculari corpus totum maculis luridis

?

atra bilis agitat

pix atra agitet

hominem. Ar. at pol te, si hic sapiat senex, apud carnuficem tuoque capiti inluceat.
si

65

Ty. iam deliramenta loquitur, laruae stimulant uirum,
(Hegio).

He. quid

hunc comprehendi iusserim
illi

?

Ty.

sapias magis.

600 Ar. crucior lapidem non habere me, ut

mastigiae

cerebrum excutiam, qui me insanum uerbis concinnat suis. Ty. audin lapidem quaeritare ? Ar. solus te solum uolo,
Hegio.

70

He.

istinc

loquere,

si

quid

uis,

procul.

tamen
audiam.

Ty. namque edepol
605 mordicus.

si

adbites propius, os denasabit tibi

Ar. neque pol
:

me

insanum, Hegio, esse creduis
:

enim edidit cod. 585 dedit Scioppius 592 enim Bothe [uero] cod. (iv. 1) {cf. Stich. 616 enim P, enim uero A) 595 vel illic 597 pix atra Lindemann, favcnte et meiro et allitteratione : a t ra pix cod. tuo quae (?) Leo 599 Hegio. He. quid scripsi : He. Hercle quid P^d ^Hercle pro heg.): He. Quid 3 (iii. 2)

B

III. iv

T.
fuisse

MACCI PLAVTI
esse

neque

umquam, neque

morbum quem
:

istic

autumat.
75

uerum

si

quid metuis a me, iube

dum
false,

istic itidem uinciatur.

Ty.

me uinciri immo enim

uolo, uero, Hegio,
te,

istic qui uolt uinciatur.

Ar. tace modo. ego
tibi

Philocrates

faciam ut uerus hodie reperiare Tyndarus.

610
agat,
?
!

quid mi abnutas?
80

Ty.

ego abnuto?

Ar. quid
si

apsis longius
?

He. quid

ais ?

quid

si

adeam hunc insanum

Ty. nugas

ludificabitur,

garriet quoi

neque pes
:

ornamenta apsunt

Aiacem, hunc

umquam neque caput compareat. quom uides, ipsum uides.
Ty. nunc ego omnino
occidi,

615

He.

nihili

facio.

tamen adibo.

85

scio. nunc ego inter sacrum saxumque sto, uelis. me quod est He. do tibi operam, Aristophontes, si quid Hegio. opinare, falsa Ar. ex me audibis uera quae nunc

nec quid faciam

sed hoc primum,

me

expurigare

tibi uolo,

me

insaniam

620

neque tenere neque mi esse ullum morbum, nisi quod seruio. at ita me rex deorum atque hominum faxit patriae compotem, 90 ut istic Philocrates non magis est quam aut ego aut tu. He. eho dic mihi,
quis
illic
si

igitur est ?

hoc
et

secu' reperies,

Ar. quem dudum dixi a principio nullam caussam dico quin mihi

tibi.

625

95

apud te deliquio siet. He. quid tu ais? Ty. me tuom esse seruom et te meum He. haud istuc rogo. erum. Ty. fui. Ar. enim uero non fuit, nugas agit. fuistin liber ? Ty. qui tu scis ? an tu fortasse fuisti meae matri opstetrix, Ar. puerum te uidi 630 qui id tam audacter dicere audes ?
parentum
et libertatis

puer.

Ty. at ego

te

uideo maior maiorem
:

:

em rusum

tibi.

616 nihili Lambinus 614 quoi Acidalius quod cod. (i. 7. "p. 21) 620 vel med expurgare (-rg- cod.) 619 vel opinas 631 (uir) uid. Mueller [Rhein. Mus. 54, 385
nihil cod.

CAPTIVI
meam rem non
He. Ar. non
fuit,

III.

iv

cures,

si

recte facias.

num

ego curo tuam
?

?

fuitne huic pater Thensaurochrysonicochrysides

ioo

neque ego

istuc

nomen umquam

audiui ante

hunc diem.
635 Philocrati

Theodoromedes

fuit patcr.

Ty. pereo probe.
ac suspende
te.

quin quiescis dierectum cor

meum ?

tu sussultas, ego miser uix asto prae formidine.

He.

satin istuc mihi exquisitum est, fuisse

hunc seruom
sati'

in 105

Alide

neque esse hunc Philocratem
640 sed ubi
is

?

Ar. tam

quam numipsus se^

quam hoc
nunc
est ?

inuenies secus.

He. ubi ego minime atque
uolt

maxume.

tum

igitur

ego deruncinatus, deartuatus sum miser

huius scelesti techinis, qui

me

ut lubitum est ductauit dolis.
et

sed uide

sis.

Ar. quin exploratum dico Ar. quin
nihil,

prouisum hoc
tibi.

110

He. certon

?

inquam, inuenies magis hoc
certo certius.

645 Philocrates iam inde usque amicus fuit mihi a puero puer.

He. sed qua

faciest tuo' sodalis Philocrates ?

Ar. dicam
tibi
:

macilento ore, naso acuto, corpore albo, oculis
subrufus aliquantum, crispus, cincinnatus.

nigris,

He. conuenit.
pro-

115

Ty. ut quidem hercle in
650 uae

medium ego hodie pessume
in tergo

cesserim.
illis

uirgis miseris,

quae hodie
esse uideo.

morientur meo.
cessatis,

He. uerba mihi data
currere ad

Ty. quid

com?

pedes,

me meaque

amplecti crura, ut uos custodiam
i

632 tua cod. (tuam PJ) 636 cor meum ? d. (?) Leo 641, 642 deunciatus 645 collocn/ Brix 641 erumnatus P^ {non PA ) codd. Noniig$ 647 oculis Gnietus, secttn644 qui cod. (quin Pi) dum morem Plautinum [et] oculis cod.
bost
: :

:

!

III. iv

T.
satin

MACCI PLAVTI
scelesti capti

120

He.
illic

med

illi

hodie

ceperunt dolo

?

seruom

se adsimulabat, hic sese

autem liberum.
655

nuculeum
ita

amisi, reliqui pigneri putamina.

mihi stdlido susum uorsum os subleuere offuciis. hicquidem me numquam inridebit. Colaphe, Cordalio, Corax,

125 ite istinc, ecferte lora.

v

Hegio
He.

Colaphvs Num lignatum mittimur ? Aristophontes Tyndarvs
manicas *mastigiae.
?

Inicite huic

Ty. quid hoc est negoti

quid ego deliqui

?

He.

rogas,

660

sator sartorque scelerum et messor

maxume ?
?

Ty. non occatorem dicere audebas prius
5

nam semper
He.

occant priu'

quam

sariunt rustici.
astitit

at(tat) ut confidenter

mihi contra

Ty. decet innocentem seruolum atque innoxium confidentem esse, suom apud erum potissumum.

665

He.
10

astringite

isti sultis

uehementer manus.
?

Ty. tuos sum, tu has quidem uel praecidi iube. sed quid negoti est ? quamobrem suscenses mihi

He. quia me meamque rem, quod
tuis scelestis, falsidicis fallaciis

in te

uno

fuit,

670

delacerauisti deartuauistique opes.
15 confecisti

omnis

res ac rationes

meas
6 75

ita

mi

exemisti Philocratem

fallaciis.
;

illum esse seruom credidi, te liberum
ita

uosmet

aiebatis itaque

nomina

655 retinui ut vid. Donatus Adelph. 5, 3, 10 (sed. cf. Harv. Stud. 9, 658 istinc Guietus istinc [atque] cod. (cf. adAul. 784) istim 661 sartor atque Lachmann 659 (maxumas) mast. Spengel 662 prius audebas dicere codd. satorque codd. Nonii'] (s.v. sartores) 665 fort. mi homo contra Nonii 664 attat Hermann * seruolum Bothe seruom cod. cf. Asin. arg. 4 seruo pro seruolo v. 672 deartuasti dilacerauisti 668 tuas q. cod. (tu has q. J\ 8) 675 credi cod. (credidi J) (iii. 3) atque opes codd. Nonii 95
127)
: :
:

;

;

;

.

CAPTIVI
inter uos permutastis.

III.

v

Ty. fateor omnia

facta esse ita ut (tu) dicis, et fallaciis

abiisse

eum cum

aps te

mea opera atque
te,

astutia
?

680 an, opsecro hercle

id

nunc suscenses mihi

He.
Ty.
si

at

cruciatu

maxumo

id factumst tuo.

dum

ne ob male facta peream, parui existumo.
25

ast ille ut dixit non redit, mi hoc factum mortuo memorabile, 685 (me) meum erum captum ex seruitute atque hostibus reducem fecisse liberum in patriam ad patrem,

ego hic peribo,

at erit

meumque
He.

potius

me

caput periculo
is

praeoptauisse

quam

periret ponere.
gloria.

facito ergo ut

Accherunti clueas
periit, at

690 Ty. qui per uirtutem

non

interit.

He. quando ego

te

exemplis excruciaro pessumis
te

atque ob sutelas tuas

morti misero,
35

uel te interiisse uel periisse praedicent

dum
si ille

pereas, nihil interdico aiant uiuere.
si

695 Ty. pol

istuc faxis,

hau

sine

poena

feceris,

huc

rebitet, sicut
!

confido adfore.

Ar. pro
quid hoc

di inmortales
sit

nunc ego teneo, nunc
in patria.

scio

negoti.

meu' sodalis Philocrates bene
est,

40

in libertate est

ad patrem

700 nec (usquam) quisquam est mi aeque melius quoi uelim.

sed hoc mihi aegre
qui nunc propter

est, me huic dedisse operam malam, me meaque uerba uinctus est.
?

He. uotuin

te

quicquam mi hodie falsum proloqui
:

45
:

682 existumo Bothe 685 me add. Pylades (i, p. 37") 694 interdo Spengel aiant Fleckeisen dicant cod. (pro diant (d pro a cf. v 72 dio pro aio) 696 rebitet quidam ap. Parcum redibit et cod. (i. 7) afforet cod. affore Pius 698 hoc sit Bothe sit hoc cod., contra metrum 699 bene est in initio v. 700 in cod., qui tottus loa versuum discretionem turbavit vix bene est, Bene est, nec 700 usquam add. Lange (Fleck. Jahrb. 1894, p. 283) mi (alius) Fleckeisen
678 ut (tu) Camerarius fort. ut (facta) estumo cod. (i.e. aest-) (id) aest. Pylades trai. Bothe 691 pessumis excruciauero cod.
:
: : '

;

'

:

:

:

:

:

III.

v

T.

MACCI PLAVTI
?

He. qur es ausus mentiri mihi Ty. uot[a]uisti. Ty. quia uera obessent illi quoi operam dabam

:

7°5

50

nunc falsa prosunt. He. at tibi oberunt. Ty. optumest. at erum seruaui, quem seruatum gaudeo, quoi me custodem addiderat eru' maior meus. sed malene id factum (tu) arbitrare ? He. pessume.
Ty. at ego aio
recte, qui

aps te sorsum sentio.

710

nam

cogitato, si quis

hoc gnato tuo
?

tuo' seruos faxit,

55 emitteresne necne

qualem haberes gratiam eum seruom manu ?

essetne

responde.

apud te is seruos acceptissumus ? He. opinor. Ty. qur ergo iratus mihi
illi

es ?

715

He. quia
Ty. quid
60 recens
te

fuisti

quam mihi

fidelior.

? tu una nocte postulauisti et die captum hominem, nuperum, nouicium,

perdocere ut melius consulerem
illi

tibi
?

quam

quicum una

(a)

puero aetatem exegeram
ducite

720

He. ergo ab eo

petito gratiam istam.

ubi ponderosas, crassas capiat compedis.
65 inde ibis porro in latomias lapidarias.
ibi

quom

alii

octonos lapides ecfodiunt,

nisi

cotidiano sesqueopus confeceris,
'Sescentoplago''

725
tibir

nomen

indetur

70

Ar. per deos atque homines ego te optestor, Hegio, ne tu istunc hominem perduis. He. curabitur ;

nam

noctu neruo uinctus custodibitur,
73°

interdius sub terra lapides eximet

diu ego hunc cruciabo, non uno apsoluam die.

Ar. certumne
75

est tibi istuc ?

He. non moriri

certius.

abducite istum actutum ad Hippolytum fabrum,
id arb. fact. Came709 tu add. Pylades 716 vel illic 715 vel opino nuperum et nouicium 718 nuperum nouicium codd. Nonii 143 a add. 720 vel illic nuper et nou. cod. ut tfid. Prisciani i, 96 725 cotidia721 istam gratiam cod. trai. Pyladcs Pylades hunc ego cod. 731 ego hunc Ital. nos cod.

704 vel uotasti
fact.

rarius:

id

arb.

Geppert

:

:

:

:

:


III.

CAPTIVI
iubete huic crassas compedis impingier
735 inde extra portam ad
in lapicidinas facite
;

v

meum

libertum Cordalum
siet

deductus

atque hunc

me

uelle dicite ita curarier
sit

ne qui deterius huic
Ty. qur ego

te inuito

quam quoi pessume est. me esse saluom postulem
nihil est

80
?

740 periclum uitae meae tuo stat periculo.
post
etsi

mortem

in

morte

peruiuo usque ad

summam

quod metuam mali. aetatem,, tamen
85

breue spatium est perferundi quae minitas mihi.
uale atque salue, etsi aliter ut dicam meres.
745 tu, Aristophontes,

de
te

me

ut meruisti, ita uale
optigit.
si

;

nam

mihi propter

hoc

He. abducite.
rebitet Philocrates,

Ty. at

unum hoc

quaeso,

huc

ut mihi eius facias conueniundi copiam.

90

He. He.
ego

periistis, nisi

hunc iam

e conspectu abducitis.
est, et trahi et

750 Ty. uis haec quidem hercle
illic
illis

trudi simul.
est.

est

abductus recta

in

phylacam, ut dignus

captiuis aliis

documentum dabo,
95

tale quisquam quod apsque hoc

ne

facinus incipere audeat.
esset, qui

mihi hoc

fecit

palam,

755 usque offrenatum suis

me

ductarent dolis.

nunc certum est nulli posthac quicquam credere.
satis

sum semel

deceptus.

speraui miser
:

ex seruitute

me

exemisse filium
perdidi

1°°
filium,

ea spes elapsa
760

est.

unum

puerum quadrimum quem mihi seruos
neque eum seruom

surpuit,
;

umquam
est.

repperi neque filium

maior potitus hostium
sequere hac.

quod hoc

est scelus

?

quasi in orbitatem liberos produxerim.

105

redducam

te ubi fuisti.

neminis
748 vel mi

trai. Flcckeisen 737 ita me uelle dicite cocl. 749 iam hunc Pylades: istunc iam Brix, hiatum nisi 755 offrenatum Gnliclmhis ofere natum cod. (E pro F) post haec cod. 762 hostis codd. Nonii 498
: :

hunc
|

vitantcs

756


III.

; ;

v

T.

MACCI PLAVTI
765

miserere certum est, quia mei miseret neminem. Ar. exauspicaui ex uinclis. nunc intellego

redauspicandum esse

in catenas denuo.

ACTVS
IV.
i

IV
me measque
auges opes,

Ergasilvs
Er. Iuppiter supreme, seruas

maxumas

opimitates opiparasque offers mihi,
ferias,

laudem, lucrum, ludum, iocum, festiuitatem,

770

pompam, penum,
5

potationes, saturitatem, gaudium,
est

nec quoiquam homini supplicare nunc certum

mihi

nam
ita

uel prodesse

amico possum uel inimicum perdere,
dies.

hic

me

amoenitate amoena amoenus onerauit

sine sacris hereditatem

sum

aptus ecfertissumam.

775

10

nunc ad senem cursum capessam hunc Hegionem, quoi boni tantum adfero quantum ipsus a dis optat, atque etiam amplius. nunc certa res est, eodem pacto ut comici serui solent, coniciam in collum pallium, primo ex med hanc rem ut
audiat

speroque
ii

me ob hunc

nuntiiim aeternum adepturum cibum. 780

Hegio

Ergasilvs
uoluto,

He. Quanto in pectore hanc rem meo magi' tanto mi aegritudo auctior est in animo. ad illum modum sublitum os esse mi hodie
!

5

neque id perspicere quiui. quod quom scibitur, (tum) per urbem inridebor. quom extemplo ad forum aduenero, omnes loquentur

785
:

765 misereri cod., item codd. gmmmaticorum aliquot (cf. ad Ttuc. neminis me miseret nam mei m. n. codd. Nonii i^.fort. vera 223) antiqua lectio 772 fort. (quicquam) s. 771 potationis cod. nunciam Geppert' ut septenarius fiat 774 dies Pylades mihi cod. 781 velmage 783 sublitum Ital. 779 me forf. 777 ipse cod. trai. Rciz hodie mihi cod. subitum cod. 785 tum add. Lindemann
:

:

:

::

CAPTIVI
'hic
illest

IV.

ii

senex doctus quoi uerba data sunt.'

sed Ergasilus estne hic procul
conlecto quidem est pallio.

quem uideo

? ?

quidnam
mi

acturust

790

Er. moue aps
nisi quis sati'

te

moram

atque, Ergasile, age hanc rem. 10
opstiterit

eminor interminorque, ne

[quis]

obuiam,
pugilatum
incipit.

diu uixisse sese

homo

arbitrabitur.

nam

qui opstiterit ore

sistet.

He.

hic

homo

795

omnes itinera insistant sua quicquam sui. conferat negoti platea hac quis in ne nam meumst ballista pugnum, cubitus catapultast mihi, umerus aries, tum genu ad quemq' iecero ad terram dabo, dentilegos omnis mortalis faciam, quemque offendero.
Er. facere certumst. proinde ut

:

15

He. quae

illaec

eminatiost

nam

?

nequeo mirari
is

satis.

800 Er. faciam ut huius diei locique meique semper meminerit. 20 qui mihi in ciirsu [opstiterit], faxo uitae

extemplo

opsti-

terit suae.

He. quid hic homo tantum incipissit facere cum tantis minis Er. prius edico, ne quis propter culpam capiatur suam
:

?

continete uos domi, prohibete a uobis
805

uim meam.
25

He. mira edepol sunt
uae misero
illi,

ni hic in

uentrem sumpsit confidentiam.

quoius cibo

iste factust

imperiosior

!

Er. tum

pistores scrofipasci, qui alunt furfuribus sues,

quarum odore praeterire nemo pistrinum potest eorum si quoiiusquam scrofam in publico conspexero,
810 ex ipsis dominis meis pugnis exculcabo furfures.

He.

basilicas edictiones atque imperiosas
(v. 12)

habet
Schoell

787 ductus cod.
quis
del.

790

moram (moram)

791

secundum morem Plautinum 794 ut] ita Ficckeisen 796 mihi haec (pro hoc) 795 hanc plateam Bothe balista pugnum est gramm. de dub. nom. 5, 587 K. (' pugnum Plautus meus est ballista pugnus cod. genere neutro dixit testatus 797 801 opstiterit seclusi: icero Pylades ad del. Leo ut Pylades 806 iste]/or/. is 807 furfuribus Luchs, [in cursu] Bothe
Guieius,
'

:

:

postulante

et

melro

et

sensu

:

furfure cod.

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
piscis foetidos,

satur homost, habet profecto in uentre confidentiam.

Er. tum piscatores, qui praebent populo

qui aduehuntur quadrupedanti, crucianti cantherio,
35

quorum odos subbasilicanos omnis
eis

abigit in forum,

815

ego ora uerberabo surpiculis

piscariis,

ut sciant alieno naso

quam

exhibeant molestiam.
liberis

tum

lanii

autem, qui concinnant

orbas ouis,

qui locant caedundos agnos et dupla agninam danunt,
40 qui Petroni

nomen
in uia

indunt uerueci sectario,

820

eum
et

ego

si

45

Petronem et He. eugepae edictiones aedilicias hicquidem habet, mirumque adeost ni hunc fecere sibi Aetoli agoranomum. Er. non ego nunc parasitus sum sed regum rex regalior, tantus uentri commeatus meo adest in portu cibus. sed ego cesso hunc Hegionem onerare laetitia senem, qui homine (hdmo) adaeque nemo uiuit fortunatior.
!

Petronem publica conspexero, dominum reddam mortalis miserrumos.

825

He. quae

illaec est laetitia
?

quam

illic

laetus largitur mihi ?
?)

50 Er. heus ubi estis

(ecquis hic est

ecquis hoc aperit 830

ostium
I

?

He.

hic

homo ad cenam

recipit se

ad me.

Er. aperite

hasce ambas fores

v

priu'

quam pultando

assulatim foribus exitium adfero.
conloqui.
Ergasile.

He. perlubet hunc hominem
He.
55
respice.

Er.
?

Ergasilum qui uocat
Er. Fortuna quod
tibi

nec

facit

nec

faciet,

me
sedquisest?

iubes.

He. respice ad me, Hegio sum.

Er. oh 835
mihi,

N

819 815 abegit cod. (Jorma antiqud): adegit codd. Prisciani 1 31 Aetoli sibi Guietus, dupla Rost duplam cod. 824 fecerunt E quin homo addidi 828 quo Ital. Aet. displicet cui hiatus sibi 83iw/med hoc homine Schocll 830 supplcvit Bothe (iii. 11) 832 assulatim testatur Nonius 72 uel absultatim uel assultatim ut vid. adfero] dabo codd. cod. (pro uel adsultatim uel assulatim ?) {var. lect.) Nonii 834 me Brix [hoc] me cod. 835 quis Ital. qui cod.
, :

P

|

:

:

:

(quid

P*)


CAPTIVI
quantum
est

:

IV.
in

ii

hominum optumorum optume,

tempore
aduenis.

_
w

He. nescioquem ad portum nactus es ubi cenes, eo fastidis. He. manum ? Er. manum, inquam, cedo tuam actutum. He. tene. Er. gaude. He. quid ego gaudeam ? Er. quia ego imEr. cedo manum.
pero, age

gaude modo.
irascier.

840 He. pol maerores mi anteuortunt gaudiis.

Er. noli

60

iam ego ex corpore exigam omnis maculas maerorum tibi. gaude audacter. He. gaudeo, etsi nil scio quod gaudeam.
Er. bene
facis.

iube

He.
Er.

quid iubeam?

Er.
ut
?

fgnem
fieri.

ingentem

He. ignem ingentem

?

ita dico,

magnus
quid

sit.

He.
65

me,

uolturi,

845 tuan caussa aedis incensurum censes

?

Er. noli

irascier.

iuben an non iubes
laridum atque

astitui aiilas, patinas elui,
?

— epulas foueri foculis feruentibus
?

He. hic uigilans somniat. Er. alium porcinam atque agninam et pullos gallinaceos ? 850 He. scis bene esse, si sit unde. Er. pern(ul)am atque
opthalmiam,

alium piscis praestinatum abire

70

horaeum,

scombrum

et

trygonum
tibi erit

et

cetum

et

mollem caseum ?
copia

hic

He. nominandi istorum apud med, Ergasile.
nihil

magi'

quam edundi

Er. mean

me

caussa hoc censes
dicere
?

He. nec
Er. quin

hodie nec multo plus tu hic edes, ne frustra

sis.

855 proin tu tui cottidiani uicti uentrem ad
ita

me

adferas.

75
etsi

faciam, ut (tu)te cupias facere

sumptum,

ego uotem.
836 fort. (ad me) aduenis, ut integer pentamctcr fiat 845 aedis Gruterus: [me] aedis cod. (iv. 2) 850 pern<ul)am Geppcrt pernam cod. (cfi v. 665) opthalmia cod. 853 me cod. 855 tui tu codd. Prisciani i, 258 pro uicti quotidiani ue. ad me adf. codd. Nonn 484 tute Bentley 856 vel uti te cod. PLAVT. I 15
:

;

:

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
He. tum
tu

He. egone?
uin
te

Er. tune.

mi

igitur erus es.

faciam fortunatum?

immo beneuolens. He. malim quam miserum
Er.
quidem.

Er. cedo manum.
80

He. em manum.
adiuuant.

Er. di

te

omnes
860

He.

nihil sentio.

Er. non enim es in senticeto, eo non
uasa
tibi

sentis.
cito,

sed iube

pura apparari ad rem diuinam
adferri

atque

agnum

proprium pinguem.
Er. mihi hercle,

He. qur ?

Er. ut

sacrufices.

He. quoi deorum ?
idem ego sum
85 proin tu

nam ego nunc tibi sum summus Iuppiter,
Gaudium.
865

Salus, Fortuna, Lux, Laetitia,

deum hunc

saturitate facias tranquillum tibi.

He. essurire mihi uidere. Er. miquidem essurio, non tibi. He. tuo arbitratu, facile patior. Er. credo, consuetu's puer. He. Iuppiter te dique perdant. Er. te hercle mi aequom

est gratias

agere ob nuntium
90

;

tantum ego nunc porto a portu

tibi

boni

nunc
Er.

tu mihi places.

He.

abi, stiiltu's, sero post

tempus 870
uenis.

igitur

olim

si

aduenissem, magi' tu tum istuc diceres

nunc hanc laetitiam accipe a me quam fero. nam filium tuom modo in portu Philopolemum uiuom, saluom et sospitem
uidi in publica celoce,
95

ibidemque illum adulescentulum
875

Aleum una
He. abi
in

et

qui tibi surrupuit

tuom Stalagmum seruom, qui aufugit domo, quadrimum puerum filiolum tuom. Er. ita me amabit malam rem, ludis me.
sancta Saturitas,

Hegio, itaque suo

me semper

condecoret cognomine,
|

865 diuum Bothe. cui hiatus deum 874 celocem ibidem codd. Aonii 533

hunc

displicet

871 vel mage


CAPTIVT
ut ego uidi.


meum gnatum ?
?

:

IV.

ii

He.

Er. tuoni gnatum

et

genium meum.
880 He.
et

captiuom illum Alidensem

Er.

/ia rbv 'AttoXXw. ico

He.

et

seruolum
Er.
vat

meum

Stalagmum,
Er.
Er.

meum

qui

gnatum surrupuit?

Tav Kdpav.

He. iam diu
He. certon
?

val rav lipaivicmnv.

He. uenit ?
He. uide
sis.

Er. Er.

vol Tav %iyviav. val tclv Qpovcrivwva.

val tov AXdrpiov.

He. quid
885 sunt ut

tu per barbaricas urbis iuras?

Er. quia enim
item asperae

tuom uictum autumabas
nil credis,

esse.

He. uaeaetati
sedulo.

Er.
tuae
!

105

quippe quando mihi

quod ego dico

sed Stalagmus quoius erat tunc nationis,

quom

hinc abit
est,

?

He.

Siculus.

Er.

et

nunc Siculus non
ei,

est,

Boius

boiam
terit

liberorum quaerundorum caussa
890 He. dic,

credo, uxor datast.

bonan

fide tu

mihi istaec uerba dixisti?
si

Er. bona.

uo

He.

di inmortales,

iterum gnatus uideor,

uera autumas.
tibi?

Er. aintu? dubium habebisetiam,sanctequomego iurem
postremo, Hegio,
uise
si

parua

iuri

iurandost fides,
tu intus cura

ad portum.

He.

facere certumst.

quod
est.

opus
895 sume, posce,

prome
tibi

quiduis.

te facio cellarium.

115

Er.

nam

hercfe, nisi mantiscinatus

probe
si

ero, fusti pectito.

He. aeternum Er. unde id ?

dapinabo uictum,

uera autumas.

He. a me meoque gnato.
istuc?

Er. sponden tu

He. spondeo.

882 Tam Wagner, 881 sqq. va\~\ ne cod. 879 meumne Bentley enim loqucbantur Praenestini 885 tuae Hegioni continuant edd. 888 etj at Camerarius sed (set) alii 893 fort. paruom (i.e. parum, antiqua forma), ita enim ahbi ap. Plaut. (Arch. Lat. Lex. 13, 133) 898 sponden Ital. sponde cod.
ita
: :


IV.
ii

T.

MACCI PLAVTI
9°°

Er.
120

at ego tuom tibi aduenisse filium respondeo. He. cura quam optume potes. Er. bene ambula

et

redambula.
iii

E
Er.
Illic

R ga

s

i

l v s

hinc

abiit,

mihi rem

summam

credidit cibariam.
!

di inmortales,

iam ut ego

collos praetruncabo tegoribus
larido,

quanta pernis pestis ueniet, quanta labes quanta
laniis lassitudo,

quanta sumini apsumedo, quanta callo calamitas,
5

quanta porcinariis

!

905

nam

si

alia

memorem, quae ad

uentris uictum conducunt,

morast.

nunc ibo ut pro praefectura mea ius dicam larido, et quae pendent indemnatae pernae, is auxilium
feram.

ut

iv

PvER
Pv. Diespiter te dique, Ergasile, perdant et uentrem tuom,

parasitosque omnis, et qui posthac
clades calamitasque, intemperies

cenam
in

parasitis dabit.

910

modo

nostram aduenit

domum.
quasi lupus essuriens metui ne in
5

me

faceret

impetum.

ubi uoltus **sur**ntis

************
ita

impetum 912*
frendebat
dentibus.

nimisque hercle ego illum male formidabam,
adueniens deturbauit totum

cum

carni carnarium

:

arripuit gladium, praetruncauit tribu' tegoribus glandia

;

9*5

aulas calicesque omnis confregit, nisi quae modiales erant.
10

coquom percontabatur possentne
cellas refregit

seriae feruescere.

omnis intus recclusitque armarium. adseruate istunc, sultis, serui. ego ibo ut conueniam senem,
902 praetruncabo] cf. ad v. 915 904 absumendo cod. 905 A 908 pernis au. A 907 ut praefecturam et P (iii, p. 48) 911 calamitatesque A 912 metui] timui A metui timui Niemeyer 9i2 a om. P(iii. 11) ubi uoltus esurientis (uidi, eius fort. mi timui extimescebam) impetum (?) Leo 913 for)m(id)au(i A 914 (to)tum (deturbat) A 916 confringit P 915 praeruncauit A.fort. recte
acccdit
:

:

v

;


IV

;

CAPTIVI
920 dicam ut
jiam
sibi

iv

penum

aliud [adjornet,

siquidem sese
est aut

uti

uolet
|

hic

quidem

|

ut adornat aut

iam

nihil

iam

nihil erit.

ACTVS V
Hegio
quom
925

Philopolemvs

Philocrates

V.

i

He. Ioui disque ago gratias merito magnas, te redducem tuo patri reddiderunt
miseriis plurumis
te

quomque ex
quae adhuc

me

exemerunt,

carens

dum

hic fui sustentabam,
5

quomque hunc conspicor in potestate nostra, quomque haec reperta est fides firma nobis.
Philop.
sati'

iam dolui ex animo,
tuas

et

cura

sati'

me

et la-

crumis maceraui,
sati'

iam

audiui

aerumnas, ad

portum mihi quas
memorasti.

930

hoc agamus.
tibique

Philoc. quid nunc, quoniam tecum seruaui
fidem
in libertatem feci ?

hunc reducem

He.
satis,

fecisti 10

ut tibi,

Philocrates,

numquam

referre gratiam

possim

proinde ut tu promeritu's de

me

et

filio.

Philop.

immo
potes,

pater, et poteris et

935

ut beneficium

ego potero, et di eam potestatem dabunt bene merenti nostro merito muneres

920 penum ali(bi) adorn(et penum aliud ornet dicam seni curet sibi aliud penus Priscianus 1, 170, genus neutrum et penus iestatus 921 veluti fort. vers. trochaicus 923 cum reducem (ita cod.) tuo te Brix, cui redducem forma displicet huc 925 om. te 926 conspicor Geppert conspicio P, n. I. 927 illaec rep. Bach haec (re) rep. Spengel, ut integer tetrameter fiat 928 me satis et 1. P: satis me 1. maceraui [hoc Voluerat scriba v. 930 {omisso propter
: :

A

P

A

A

A

:

A

]

P

homoeoarch.

v.

929) incipere

[\w.

3)

932-1007

cieest

A


V.
i

;

T.

MACCI PLAVTI
?

15 sicut

tu huic potes, pater mi, facere merito

He. quid opust uerbis
Philoc. postulo aps

lingua nullast qua

maxume. negem quidquid
roges.

te ut

mihi illum reddas seruom, quem hic reliqueram

pignus pro me, qui mihi melior

quam

sibi

semper

fuit,

pro bene
20

factis eius ut ei

pretium possim reddere.

94°

He. quod bene fecisti referetur gratia id quod postulas atque te et id et aliud quod me orabis impetrabis. nolim suscensere quod ego iratus ei feci male. He. in lapicidinas compeditum Philoc. quid fecisti?
condidi,

ubi resciui mihi data esse uerba.

Philoc. uae misero 945
mihi,

25 propter

meum
me, ut

caput labores homini euenisse optumo

!

He.
faci'

at

ob eam rem mihi libellam pr6 eo argenti ne duis
sit liber,

:

gratiis a

benigne.

Philoc edepol, Hegio, sed quaeso hominem ut iubeas arcessi.
ducito.

He.
ubi estis uos
30 uos ite intro.
?

licet.

ite

actutum,

Tyndarum huc

arcessite.

95°

interibi

ego ex hac statua uerberea uolo

erogitare

meo minore
interibi.

uos lauate

quid sit factum filio. Philop. sequere hac, Philocrates,
intro.

me

Philoc

sequor.

ii

Hegio
He. Age
St. quid
fui

Stalagmvs
bone
uir,

tu illuc procede,

lepidum mancupium

meum.

me

oportet facere, ubi tu
:

talis uir

falsum autumas

?

95$

ego bellus, lepidus

bonu' uir numquam, neque frugi bonae,
-

s

940

ut ei Ital.

:

uti cod. (pro ut ei)

(nonj)
cod. (iv. 3,
displicet

948
p.

cratisrorf.

84)

94 l P ost v 938 »'« cod. aducito ducito Lindemann (C pro G\ 950 uos (heus) Skntsch, cui hiatits ubi es.
:
|

951 inter ibo cod.

(i.

7)

CAPTIVI
neque ero
si eris

V.

ii

Umquam

:

ne spem ponas

me bonae

frugi fore.

He. propemodum ubi

loci fortunae tuae sint facile intellegis. 5

uerax, tua ex re facies

— ex mala meliusculam.
autumes ?

960 recte et uera loquere, sed neque (tu) uere neque recte adhuc St. quod ego fatear, credin pudeat quom fecisti umquam.

He.

at

ego faciam ut pudeat,
istaec aufer, dic

nam
fers,

in

ruborem

te

totum dabo.
10

St. heia, credo ego inperito plagas minitaris mihi.

quod petis. tandem compendium. uolo dictis fieri iam sed facundu's. sati' He. 965 He. bene morigerus fuit puer, nunc non St. ut uis fiat.
quid
ut feras hinc

decet.

hoc agamus.
si eris

iam animum aduorte ac mihi quae dicam
edissere.
15

uerax, (e) tuis rebus feceris meliusculas.
istaec sunt.

St.

nugae

non me censes
si

scire

quid dignus siem
?

970 He. at ea supterfugere potis es pauca,
St.

non omnia.
uendidi.

pauca ecfugiam.
et fugi et tibi
?

scio;

nam multa

euenient,et merito meo,

quia

surrupui filium et
St.
di

eum
is

He. quoi homini sex minis. He. pro
975 Philocrates

Theodoromedi
inmortales,

in Alide Polyplusio, 20

quidem huiius

est

pater.
!

St. quin melius noui

quam
et

te et uidi saepius.

He.

serua, Iuppiter supreme, et

me

meum gnatum
exi, te

mihi.
!

Philocrates, per

tuom
:

te

genium opsecro,

uolo

umquam 957 numquam Vahlen umquam cod (cf Meu. 1027 nec ne] neque E pro nec n., Pseud. 136 neque umquam/iro n. numq.) <in) spem Guietus 959 verba ex mal. mel. Stalagmo dat Schoell 964 ista cod., 960 tu add. Pylades (scriplum erat nequ&uuere) 965 d. compendium uolo cod. trai. Bothe : forma vix Plautina haec cod. 967 ac Camerarius dicta compendi uolo Guietus

P

:

:

970 potisses cod. ex (e) add. Camerarius 968 secl. Schoell 973 theodoro medico 971 post 973 traditum hic reposuit Valla tu Weil 977 cod. 975 philocratis B Philocrati Fleckeisen genium Ital. ingenium cod.
:
:

;

!

V.

iii

T.

MACCI PLAVTI

iii

Philocrates
Philoc. Kegio, adsum.
tuo patri
ait se

Hegio
si

Stalagmvs
uis,

quid

me

impera.

He. hic gnatum meum
annus
incipit 980

uendidisse sex minis in Alide.
diu id factum est?
St. hic

Philoc.

quam
falsa

uicensumus.

Philoc
5

memorat.

St. aut ego

aut

tu.

nam

tibi

quadrimulum
tuo' pater peculiarem

paruolum puero

dedit.
dicis,

Philoc quid
St.

erat ei

nomen?

si

uera

memoradum
mihi.

Paegnium

uocitatust, post uos indidistis
te

Tyndaro.
est obliuisci 985

Philoc. qur ego

non noui?
nihili sit
istic

St.

quia

mos

hominibus

neque nouisse quoiius
10

faciunda gratia.
fuit,

Philoc

dic

mihi,

isne

quem

uendidisti

meo
patri,

qui mihi peculiaris datus est

?

St. huiius

filius.

He.

uiuitne

is

homo?
?

St. argentum accepi,

nil

curaui

ceterum.

He. quid
ut

tu ais

Philoc. quin

istic

ipsust

Tyndarus

tuo' 99°

filius,

quidem

hic

argumenta

loquitur.

nam

is

mecum

a puero

puer
15

bene pudiceque educatust usque ad adulescentiam.

He.
eheu,

et

miser

sum

et fortunatus, si (uos)
illi

uera

dicitis

eo miser sum quia male

feci, si

gnatus meust.

quom

ego plus minusque
feci crucior
;

feci
si

quam (me) aequom
fieri

fuit.

995

20

quod male sed eccum

modo

infectum

possiet

incedit

huc ornatus haud ex
'

suis uirtutibus.
nihil cod.

986 nihili Merula 982 paruu)o Lwdemann ex cod.' 995 jninusue Gronovius 993 uos add. Camerarius Bentley 997 haud ex Muretus audax cod.
:

:

me

add.

CAPTIVI

V. iv

Tyndarvs

Philocrates Hegio Stalagmvs

iv

Ty. Vidi ego multa saepe picta, quae Accherunti fierent cruciamenta, uerum enim uero nulla adaeque est Accheruns illic ibi demumst locus iooo atque ubi ego fui, in lapicidinis.
ubi labore lassitudost exigunda ex corpore.

nam

ubi

illo

adueni, quasi patriciis pueris aut monerulae

5

1005

quicum lusitent, itidem haec mihi aduenienti upupa qui me delectem datast. et erus alter eccum ex Alide sed erus eccum ante ostium Ty. hem, quid mi. gnate exoptate rediit. He. salue, gnate mi ?
aut anites aut coturnices dantur,

,

'

'

attat, scio qur te

patrem adsimules esse

et

me

filium

:

10

quia mi item ut parentes lucis das tuendi copiam. Philoc. salue, Tyndare. Ty. et tu, quoiius caussa hanc

aerumnam
1010 Philoc. at nunc liber in diuitias faxo uenies. hic seruos qui te huic hinc pater hic est
;

exigo.

nam

tibi

quadrimum
surpuit,
15

uendidit patri

meo

te sex minis, is te

mihi

paruolum peculiarem paruolo puero dedit nam hunc ex Alide huc reddu(hi)c indicium fecit illi
;

;

cimus.
1015 Ty.

quid huius filium

?

Philoc.

intus

eccum fratrem germanum tuom.
?

[Ty. quid tu ais
:

?

adduxtin illum huius captiuom filium

1001 est Bentley est [omnis] cod. (oms ex -omst snpra -ost scripio ?) delectem 1004 mihi haec PE 100$ \\us\tentj (etfort.cod.) 1006 (o) 1005 ostiumst erus Brix Lambimis: delectet cod. 1007 esse adsimules ex. displicet salue Spengel, cni hiatus salue 1008 accedit A ; pauca in initiis leguntur usque ad 1015 Guietus 1014 illi hic scripsi: illic P ill 1009 exi)guo A (cum B) 1016-22 om. reduximus Pareus (A n. /.) A: id hic'(?) Lco A apparet duplicem fabulae exitum (1009-15, 1023 sqq. et 1009, 1016-22,1024 sqq.) in P coniunctum esse.' Leo. Anhqua forma regredior (v. 1023) Plautinam csse recensioncm ab A conservatam declarat c. h. filium Fleckeisen trai. Pylades 1016 h. filium captiuum cod.
;
|

:

.

.

.

:

'

:

:

V. iv

T.

MACCI PLAVTI CAPTIVI
est.

20 Philoc. quin,

inquam, intus hic
pater hic est

Tv.

fecisti

edepol et

recte et bene.

Philoc. nunc
Ty.

tibi

:

hic fur est tuo' qui

paruom

hinc te apstulit.
at

ego hunc grandis grandem natu ob furtum ad carnuficem dabo.

Philoc meritus
sed (tu) dic oro

est.

Ty. ergo edepol (merito) meritam 1020

mercedem dabo.
:

pater meu' tune

es

?

He. ego sum,
gnate mi.

25

Ty. nuncdemumin memoriam redeo,quom mecum recogito.] nunc edepol demum in memoriam regredior audisse me, quasi per nebulam, Hegionem meum patrem uocarier. He. is ego sum. Philoc compedibus quaeso ut tibi sit
leuior filius

1025

atque

huic

grauior

seruos.

He. certumst principio

id

praeuortier.

30

tibi

eamus intro, ut arcessatur faber, ut istas compedis adimam, huic dem. St. quoi peculi nihil est, recte

feceris.

C AT er
neque
35 in

vA

Spectatores, ad pudicos mores facta haec fabula est,

hac subigitationes sunt neque

ulla

amatio

1030

nec pueri suppositio nec argenti circumductio,

neque ubi amans adulescens scortum

liberet

clam suom
patrem.

huius modi paucas poetae reperiunt comoedias,
ubi boni meliores
et
si

fiant.

nunc uos,

si

uobis placet
:

placuimus neque odio fuimus, signum hoc mittite

1035

qui pudicitiae esse uoltis praemium, plausum date.
1021 tu add. Havet merito add. Grutents 1022 Gniterns cogito cod. 1023 audissem me P: redisse 1026 huic] hic principium me 1025 is om. niliil hgitur ttisi primae litterae versiium 1031 et 1034 1030-6 in Nonitts 220 pilleus generis masculini. fragmentvm dvbivm pilleum Quem habuit deripuit eumque ad caelum Plautus Captiuis In nomine fabulae erratiun esse videtur tollit.

1020

recogito

:

n

A

P

P

A

P

:

CASINA

ARGVMENTVM
Conservam uxorem duo conservi expetunt.
A.lium senex allegat, alium
filius.

Senem
Ita

adiuvat sors, verum decipitur dolis.

ei subicitur

pro puella servolus
vilicum.

Nequam,

qui

dominum mulcat atque

Adulescens ducit civem Casinam cognitam.
argumentum
:

post prologtim

P

;

usque ad

v.

servi (vi) Mueller {Rhein. Mus. 54, 386) trai. Bothe cod. 5 mulgat cod. (G pro

37 deest 3 sors

A

i

con-

senem adiuuat

C)

PERSONAE
Olympio
) c Servi „ Lhalinvs Clevstrata Matrona Pardalisca Ancilla
j

Myrrhina Matrona
Lysidamvs ) c > SENES A Alcesimvs Chytrio Cocvs
)

Scaena
Cleostrata
Citrio
in
tit.

ATHENIS
I.

cod.,

III vi

nomen ubiqne trisyll. A, P n. c/. K. Schmidt

(Htrtn. 37, 360)

;

;

;

PROLOGVS
Saluere iubeo spectatores optumos,

si

Fidem qui facitis maxumi, et uos Fides. uerum dixi, signum clarum date mihi, ut uos mi esse aequos iam inde a principio sciam.
qui utuntur uino uetere sapientis puto
!

5

et qui

lubenter ueteres spectant fabulas

anticua opera et uerba

quom

uobis placent,
:

aequom
10

est placere ante (alias) ueteres fabulas

nam nunc nouae quae prodeunt comoediae
multo sunt nequiores quam nummi noui. nos postquam populi rumore intelleximus
studiose expetere uos Plautinas fabulas,

anticuam

eiius

edimus comoediam,
qui sunt

15

non norunt, scio dabimus operam sedulo. haec quom primum acta est, uicit omnis fabulas. ea tempestate flos poetarum fuit,

quam nam iuniorum
uerum

uos probastis qui estis in senioribus
ut cognoscant

qui nunc abierunt hinc in communem locum. 20 sed tamen apsentes prosunt (pro) praesentibus.

uos omnis opere

magno

esse oratos uolo

benigne ut operam detis ad nostrum gregem. eicite ex animo curam atque alienum aes *,
2 et (itern) uos prol.] fides Skutsch (Rhein. Mus. 55, 272) et (ego) uos Skutsck, hiatum vitantes (sed cf. ad v. 23) rumore 8 alias add. Ritschl 7 antiquaque Seyffert 13 antiquam <eam) Miteller (Rheiti. Angelius: rumorem cod. prode sunt Loeive 20 prosunt <pro) Scyffert Mus. 54, 386) vix aes, quamquam hic prologus anti23 diicite E (pro deiicite ]) quita/cm affectare videtur (cf. vv. 7, 13 et versus hiantes) aes (cito) Pradel ex animo curas atque alienum aes eicite Schocll de praep. p. 534
Ritschl
:

n

:

P

:

:

:;

prol.

T.

MACCI PLAVTI
:

ne quis formidet flagitatorem suom
tranquillum

25 ludi sunt, ludus datus est argentariis
est,

;

25
:

Alcedonia sunt circum forum

ratione utuntur, ludis poscunt

neminem, secundum ludos reddunt autem nemini.
si

aures uociuae
30

sunt,

animum

aduortite

comoediai nomen dare uobis uolo.
KXrjpov/xevoL uocatur

haec comoedia
Diphilus
postid

graece, latine Sortientes.

hanc graece
35

scripsit,

rusum denuo
nomine.
ei est filius,

latine Plautus

cum

latranti
;

senex hic maritus habitat

35

is una cum patre in illisce habitat aedibus. est ei quidam seruos qui in morbo cubat,

immo
is

hercle uero in lecto, ne quid mentiar

seruos, sed abhinc

annos factum

est

sedecim

40

quom

conspicatust primulo crepusculo
adit

puellam exponi.
exorat, aufert

extemplo ad mulierem
sibi

quae illam exponebat, orat ut eam det
;

detulit recta

domum,
45

dat erae suae, orat ut
45 era fecit, educauit

eam curet, educet. magna industria,
non multo
secus. ut uiris

quasi

si

esset "ex se nata,

postquam ea adoleuit ad eam aetatem
placere posset,

eam puellam

hic senex
filius.

amat

ecfiictim, et

item contra

50 nunc sibi uterque contra legiones parat,

paterque filiusque, clam alter alterum
pater adlegauit uilicum qui posceret

:

trai. 27 neminem poscunt cod. 25 post 26 posnit Geppert Camerarius 38 acccdit 30 comedia cod. (1.7) 32 deiphilus cod. 3 A 45 faciti 40 c. est primo P, codd. schol. Acn. 10,615 (i. 8) 46 si om. A (iii. 1) 47 ea om. P (iii, (cf. ad Amph. 49) illic Ritschl 51 filius 48 [at] eam P (exv. 47) p. 49) (que in marg. infine versus) P, ««(//alterumque PE (ii. 4)
:

;

;

;

CASINA
uxorem is sperat, si ei sit data, clam uxorem excubias foris armigerum adlegauit suom filius is autem 55 qui sibi eam uxorem poscat scit, si id impetret, futurum quod amat intra praesepis suas. senis uxor sensit uirum amori operam dare, propterea una consentit cum filio. 60 ille autem postquam filium sensit suom eandem illam amare et esse impedimento sibi,
sibi istanc
:

prol.

sibi fore paratas

;

55

:

60

hinc adulescentem peregre ablegauit pater
sciens ei mater dat
is,

operam apsenti tamen.
in

ne exspectetis, hodie
:

hac comoedia
65

65 in

urbem non redibit Plautus noluit, pontem interrupit, qui erat ei in itinere. sunt hic inter se quos nunc credo dicere
'

:

quaeso hercle, quid istuc

est ? seruiles nuptiae

r

uxorem ducent aut poscent sibi ? 70 nouom attulerunt, quod fit nusquam gentium.'
seruin
at

ego

aiio id fieri in

Graecia

et Carthagini,

et hic in nostra terra in (terra)

Apulia

maioreque opere

ibi seruiles

nuptiae

quam
75 id ni
in

liberales etiam curari solent
fit,

mecum
mulsi,

pignus

si

quis uolt dato

75

urnam

Poenus

dum

iudex

siet

uel Graecus adeo, uel

mea

caussa Apulus.

quid nunc
80

? nihil agitis ? sentio,

nemo

sitit.
:

reuortar ad illam puellam expositiciam

quam

serui

summa

ui sibi

uxorem expetunt,

80

54 uxore
Camerariits

A
om.
alio

A P

adlegat A 55 is 0111. P 59 (ea) una 62 ablegat 60 sensit filium P, conira metritm 66 in 63 eius mater ei P, emetidatio neglegens (iv. 3) 67 sunt hic quos credo nunc inter se dicere 71 i. (J>ro aiio id'J hoc P 72 in (terra) Apulia 7, 1)

A

P

;

scripsi {cf

73 opera

P

Altenbitrg serm. ped. p. 491) 79 puellam illam Pyladcs
:

(terra) in Apula
:

Seyffcrt

fort.

il.

puerulam

;

prol.

T.

MACCI PLAVTI

ea inuenietur et pudica et libera,

ingenua Atheniensis, neque quicquam stupri
faciet profecto in

hac quidem comoedia.
85

mox
85

hercle uero, post transactam fabulam,
si

argentum
ultro ibit

quis dederit, ut ego suspicor,

nuptum, non manebit auspices.
ualete,

tantum

est.

bene rem

gerite, [et] uincite

uirtute uera,

quod

fecistis

antidhac.

ACTVS
I. i

I

Olympio
Ol.
quid

Chalinvs
solum, ut uolo,
?

Non
tu,

mihi

licere

meam rem me

loqui atque cogitare sine ted arbitro

90
est mihi,

5

malum, me sequere? Ch. quia certum quasi umbra, quoquo tu ibis, te semper sequi quin edepol etiam si in crucem uis pergere,
sequi decretumst.

dehinc conicito ceterum,

possisne necne clam
praeripere

me

sutelis tuis

95

10

Casinam uxorem, proinde ut postulas. Ol. quid tibi negotist mecum ? Ch. quid ais, inpudens? quid in urbe reptas, uilice hau magni preti ?
Ol. lubet.

Ch. quin

ruri es in praefectura tua
tibi

?

quin potius quod legatum est

negotium,

100

id curas atque urbanis rebus te apstines ?

15 abi rus, abi dierectus

sponsam praereptum meam tuam in prouinciam. Ol. Chaline, non sum oblitus ofncium meum
huc mihi
uenisti
:

:

praefeci ruri recte qui curet tamen.
s

105

84 transacta fabula

97 negoti

mecum

est

P P

87 et om.

A

98 hau] hic

P

92

ibis tu te

persequi 102 mihi om.

P

P

;

CASINA
ego huc quod ueni
in

I. i

urbem

si

impetrauero,
tu deperis, 20

uxorem
bellam

ut istam
et

ducam quam
rus

tenellam Casinam, conseruam tuam,

quando ego eam mecum
1

uxorem abduxero,

10 ruri

incubabo usque in praefectura mea. Ch. tun illam ducas ? hercle me suspendio quam tu eius potior fias satiust mortuom. Ol. mea praedast illa proin tu te in laqueum induas.
:

25

115

Ch. ex sterculino ecfosse, tua illaec praeda sit ? Ol. quot te modis, Ol. scies hdc itaesse. Ch. uae tibi si uiuo, habebo in nuptiis miserum meis Ch. quid tu mihi facies ? Ol. egone quid faciam tibi ? 30 primum omnium huic lucebis nouae nuptae facem
! !

postilla ut

semper inprobus nihilique

sis,

120 postid locorum quando ad uillam ueneris, dabitur tibi amphora una et una semita,

fons unus,

unum ahenum

et

octo dolia

:

quae
ita te

nisi

erunt semper plena, ego te implebo

flagris.

35

aggerunda curuom aqua faciam probe
fieri.

125 ut postilena possit ex te

post autem ruri nisi tu aceruom ederis

aut quasi lumbricus terram,
gustare quicquam,

quod

te postules

numquam

edepol ieiunium

ieiunumst aeque atque ego te ruri reddibo.
130 postid,

quom

lassus fueris et famelicus,
te

noctu ut condigne

cubes curabitur.
in fenstram firmiter,
:

Ch. quid facies

?

Ol. concludere

unde auscultare
106 si] IIO riure
nisi

possis

quom

ego illam ausculer

45

109 ego om. 107 istant (-nc B) H4sit]estP 112 sntis est 119 nihilqueP (pro erit?) 115 uae tibi Olympioni continnat quadrisyll. aceruom illam 126 120 locarum sis] eris Leo acerbum (eruom) Seyffert 129 ieiususpedum fort. nisi (si) 132 noninunumst^ (pro iaiunumst, antiqua formaV) nium est fenestra fenestram cludere 133 osculer P, usitala forma

P (v.

P

P

A

3)

intuP

A A

A

P

A

P
i

:

A

:

P

plavt.

16

!


MACCI PLAVTI

I.

i

T.
'

quom mihi illa dicet mi animule, mi Olympio, mea uita, mea mellilla, mea festiuitas,
sine tuos ocellos deosculer, uoluptas mea,
sine

13.5

amabo

ted amari, meu' festus dies,
',

50

meu' pullus passer, mea columba, mi lepus

quom

mihi haec dicentur dicta, tum

tu, furcifer,

55

quasi mus, in medio parieti uorsabere. nunc ne tu te mihi respondere postules, abeo intro. taedet tui sermonis. Ch. te sequor. hic quidem pol certo nil ages sine med arbitro.

140

ACTVS
II. i

II

Clevstrata
ego huc transeo in
uir si

Pardalisca
me
:

Cl. Opsignate cellas, referte anulum ad

proxumum ad meam
facite

uicinam.

145

quid uolet me,
Cl.

hinc accersatis.
sibi parari.

Pa. prandium iusserat senex
5 st
;

tace atque abi

neque paro neque hodie coquetur,
aduorsatur suo
sui,
siti,

149-50

quando

is

mi

et filio

animi'amorisque caussa
fiagitium illud hominis
10
!

152-4
155

ego illum fame, ego illum

maledictis, malefactis

amatorem

ulciscar,
dictis

ego pol illum probe incommodis
faciam
uti

angam,
colat,

proinde ut est dignus uitam

Accheruntis pabulum,
flagiti

persequen-

160

15

tem, stabulum nequitiae.

nunc huc meas fortunas eo questum ad uicinam.
s

137 sine uero amari te uiciniam A 146 hinc me ac. sequen'.is)P 151 suo aduersatur uicinas 162 hincP

A

P

A

142 sermonis tui 148 st] sta (in 158 ut om.

P
initio

145
versus

P

dignam

A

P

1

!

CASINA
sed
fori'

II

i

concrepuit, atque eapse
iter

non pol per tempus

eccam egreditur mi incepi. huc

MYRRH
165-6

I

NA
in

CLEVST

RATA
huc.

ii

My. Sequimini, comites,
ego hic
ero, uir
si

proxumum me

heus uos,
?

ecquis haec quae loquor audit aut quispiam quaeret.

168-9
170-1

u °i domi sola sum, sopor manus caluitur. Cl. Myrrhina, salue. iussin colum ferri mihi ?

nam

172-3

174-5 Cl. ita solent 176-7

180-

sed quid tu es tristis, amabo ? omnes quae sunt male nuptae domi et foris aegre quod siet sati' semper est. nam ego ibam ad te. My. et pol ego isto ad te. sed quid est quod tuo nunc animo aegrest ? nam quod tibi est aegre, idem mist diuidiae. Cl. credo, ecastor, nam uicinam neminem amo merito

My.

salue mecastor.

5

:

10

magi'

quam

te

nec qua in plura sunt
i83 a

mihi quae ego uelim.

My. amo
185-6

te,

atque istuc expeto scire quid

sit.

modis despicatur domi. Cl. pessumis My. hem, quid est ? dic idem (nam pol hau
corde accepi querellas tuas), opsecro.
Cl. uir

me

15
sati'

meo

me

habet pessumis despicatam modis,

190

nec mihi ius

meum

optinendi optio

est.

My. mira sunt, uera si praedicas, nam uiri ius suom ad inulieres optinere hau queunt.
egreditur foras ecca ea ipsa (cf. 6-3,6) huc om. fort. hoc (prou.) 164 pol om. 181 166 loquarP 178 istuc codd. 169 manu scalpitur 182 w/mage 183 diuidue 182, 183 uno versu exhibet pro hoc versu vv. 189, 190 186 [uir] pess. sint^4 (cf. v. 189) despicat Credo in recensione aliqua vv. 185-8 eiectos fuisse ponit P. uir (?) Leo 187 quid est Cleustratae 187, 188 11110 versu idem [hoc] (add. tit r.eutr. generis csse intellegatur iv. 2) dat 190 post 186 189-534 deest

20

163 ipsa

A

:

P

A

P

Q.troch.septen.)

A

P

:

P

P

A

A

A

A

A

P

;

P


II. ii

T.

MACCI PLAVTI
meo
educta sumptu
siet,

Cl. quin mihi ancillulam ingratiis postulat,

quae mea
25

est,

quae

uilico

suo se dare,
amat.

195

sed ipsus
dice,

eam

My.

opsecro,
:

195»

nam

hic

nunc
nil

licet dicere

nos sumus.

Cl.

ita est.

My. unde ea
ei

tibi est ?

197-8

nam
clam
30

peculi

probam

habere addecet

uirurri; et

quae habet, partum

hau commode

est,

200

quin uiro aut suptrahat aut stupro inuenerit.

hoc

uiri

censeo esse

Cl. tu quidem

stulta,

omne quidquid tuom est. aduorsum tuam amicam omnia loqueris. My. tace sis, noli et mi ausculta.
aduorsari,
faciat,

sis tu illic

205

35 sine

amet, sine quod lubet id

quando

tibi

nil

domi 206-7
est.

delicuom
Cl. satin sana es
?

nam tuquidem

aduorsus tuam istaec rem 208-9
loquere.

My.
i

insipiens,
?

semper
Cl.

tu huic

uerbo uitato aps tuo

uiro.

Cl. quoi uerbo

210-2

My.
st
!

foras, mulier.

tace.

My. quid

est ?

Cl.
uides

em
?

!

quem
intro abi, adpropera, age

Cl. uir

My. quis est, eccum it.
215

amabo.

My.
(et)

impetras, abeo.
et tibi erit,

Cl.

mox magis quom otium
tecum loquar.

mihi

igitur

nunc

uale.

My.

ualeas.

iii

Lysidamvs
Ly. Omnibu' rebus ego

Clevstrata
et nitoribu' nitidis

amorem credo

anteuenire nec potis
educata cod. 196 194 educta Ital. 195 se suo Bothe dice scripsi tace cod. commode 200 et] set vel sei Seyffert Lipsius commodi cod. 203 del. tuam Schoell, ut versus creticus 212 ei cod. (forma antiqua) 213 st] est cod. 209 ista cod. fiat
: : :

217*

(i,

p.

27)

itidis cod. (nitidis

215 mihi et J)

tibi erit cod. (et

mihi erit et

tibi

J)

217

:

CASINA
quicquam commemorari(er) quod plus
habeat
sali'

II.

Ui

plusq' leporis

hodie
;

coquos equidem nimi' demiror, qui utuntur condimentis,
utier,

220 eos eo condimento uno (non)

omnibu' quod

praestat.

5

nam

ubi

amor condimentum

inierit,

quoiuis placituram

(escam) credo

;

neque salsum neque suaue esse potest quicquam, ubi amor

non admiscetur
fel

:

quod amarumst,

id

mel

faciet,

hominem

ex

tristi

lepidum
lenem.
ex
;

et

hanc ego de
225 qui

me

coniecturam domi facio magi'

quam

auditis

qu6m amo Casinam,
sollicito,

magi' niteo, munditiis Munditiam 10

antideo

:

myropolas omnis

ubiquomque

est

lepidum unguentum, unguor,

ut

illi

placeam

;

et placeo, ut uideor.

sed uxor
ciat,

me
quia

excruuiuit.

tristem astare aspicio.

blande haec mihi mala res appellanda est.
amoenitas, quid tu agis
?

uxor

mea meaque

Cl. abi

atque apstine
230

manum.
15

Ly. heia,

mea Iuno, non
abis
?

decet esse te tam tristem tuo Ioui.

quo nunc

Cl. mitte me.

Ly. mane.

Cl. non

maneo.
Cl. opsecro, sanun es
Cl. nolo ames. Ly. uera dicas uelim.
220 non add. Ital. (iii. escam add.Seyffert
1)
(iii.i

Ly. at pol ego te sequar.

?

Ly. sanus.

quam

ted

amo

!

Ly. non potes impetrare.

Cl. enicas.
tibi.

Cl. credo ego istuc
221
1)

namque Camerarius

inerit

Ital.

vel mage Reiz: quam cod. 226 miro pol 225 vel mage munditianti deo cod. tanto Seyffert 229 228 mala mers Brix has cod. es cod. 227 placeat et cod. manum abi atque abstine Seyffert, nam apstine dactyl. hoc loco displicct 233 enegas cod. 232 quom Bothe,fort. recte (cf. 225) 231 velmxtC

quom

225 vix quoiiuis placiturum cr. niteo Gulielmius: inicio f-tio) cod.

!


!

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
Cl.

20

Ly. respice, o mi lepos.

nempe
?

ita

ut tu mihi
!

es.

235

unde

hic,

amabo, unguenta olent

Ly. oh perii

manu-

festo miser

teneor.

cesso caput pallio detergere.
perdat, myropola, quia haec mihi
dedisti.

ut te bonu' Mercurius

Cl. eho tu

nihili,

cana culex, uix teneor quin quae decent
te

dicam,
?

25

senectan aetate unguentatus per uias, ignaue, incedis
Ly. pol ego amico dedi quoidam operam,
guenta.

240

dum

emit un-

Cl. ut cito commentust

ecquid te pudet?
Ly. egone in lustra

Ly. omnia

quae tu

uis.

Cl. ubi in

lustra iacuisti ?
?

Cl. scio plus

quam
est ?

tu

me

arbitrare.
scis ?

Ly. quid id Cl. te sene

quid [tu]

omnium senem (hominem) neminem

esse igna-

uiorem.
30 unde is, nihili ? ubi fuisti ? ubi lustratu's ? ubi bibisti ? Ly. di me mades mecastor uide palliolum ut rugat
:
!

245
et

te infelicent,
si

ego in os
Cl.

meum

hodie uini guttam indidi.
es,

immo

age ut lubet bibe,
;

disperde rem.
;

Ly. ohe, iam' satis uxor est
35

comprime te nimium tinnis, 249-50 relinque aliquantum orationis, cras quod mecum litiges. sed quid ais ? iam domuisti animum, potius ut quod uir uelit
fieri

id

facias

quam

aduorsere contra?

Cl. qua de re? Ly. rogas?

super ancilla Casina, ut

detur nuptum nostro

uilico,

'

238 qui Lambinus 236 unguent adolent cod. (unguenta olent J) 240 senectan Schoell senecta cod., 239 nihil hic anaculix cod. 3 BD corr. B 241 commentust unguentus P contra metrum vi.x dum [emit] unguenta Pylades: commendatus est cod. (c/. v. 240) 242 q. t. u. o Geppert 243 tu del. Cl. ut cito commentatust 245 uhi lusGeppert 244 hominem vel senum add. Spengel mades Schoell 246 tretur ibi (pro ubi) bibatur codd. No+iii 135 adest cod. 250 tinnes cod. 253 quam Pylades: [potius] quam ii. 2) cod. (c/ v. 257
:
:

:

;

:


II. ili

CASINA
255 seruo frugi atque ubi
illi

bene

sit

ligno,

aqua

calida, cibo,
(sibi),

uestimentis, ubique educat pueros quos pariat

40

quam
Cl.

illi

seruo

nequam

des, armigero nili atque inprobo,

quoi homini hodie peculi

nummus non
?

est

plumbeus.

mirum

ecastor te senecta aetate officium

tuom
si

260 non meminisse.

Ly. quid iam

Cl. quia,

facias recte

aut

commode,
45

me

sinas curare ancillas,

quae mea

est curatio.
?

Ly. qui, malum, homini scutigerulo dare lubet

Cl. quia

enim
nos oportet opitulari unico.
nihilo magis
ille

filio

Ly. at
filius

unicust mihi

quamquam unicust, quam ego illi pater
50

265 illum

mi aequiust quam me illi quae uolo concedere. Cl. tu ecastor tibi, homo, malam rem quaeris. Ly. subolet,
sentio.
?

egone

Cl.

tu.

nam

quid

friguttis ?

quid istuc tam cupide
cupis
?

Ly. ut enim frugi seruo detur potius Cl. quid 270 ut
si

quam

seruo inprobo.

ego impetro atque exoro a uilico caussa
permittat
?

mea
impetro

eam
illi

illi

Ly. quid

si

ego autem ab armigero

eam

permittat

?

atque h6c credo impetrassere.

55

Chalinum huc euocem uerbis foras ? tii eum orato, ego autem orabo uilicum. Ly. sane uolo. Cl. iam hic erit. nunc experiemur nostrum uter sit
Cl. conuenit.
uis tuis

blandior.

275 Ly. Hercules dique istam perdant,

ego discrucior miser amore,

illa

quod nunc liceat dicere. autem quasi ob industriam

60

256 sibi add. Schoell nihili 257 Tpotius] quam cod. (cf. v. 253) Merula nisi cod. 260 recte Ital. certe cod. 258 vix hodie E PB° et 262 iubet P filio cum unico permu(cf Epid. 5) tavit Bothe, proceleusmaticum dare lubgt vitans 264 ille unicust Geppert unicus est ille cod. (i. e. uncust ille V) 266 sub. sent. Cleustratae continuat cod. quid i. taml nam quid i. codd. Nonii 308 267 (citatio neglcgens") 271 (ut) eam Guietus vel illic credo (me) Camerarius, Reiz 272 uuis cod. (i. e. uis) uin Morris (cf. ad Bacch. 873") 276 industria cod.
: :

:

:

;


:

II. iii

T.

MACCI PLAVTI

propter

mi aduorsatur. subolet hoc iam uxori quod ego machinor eam rem magis armigero dat operam de industria.

iv

Chalinvs

Lysidamvs
!

Ly. Qui illum di omnes deaeque perdant

Ch.

te

uxor

aiebat tua

me uocare.
Ly.

Ly. ego enim uocari

iussi.

Ch. eloquere quid 280
uelis.

primum ego
et frugi

te porrectiore fronte

uolo

mecum

loqui

stultitia est ei te esse tristem
5

quoius potestas plus potest.
esse arbitror.

probum
quin,

hominem iam pridem

Ch.
284-5

intellego.
si ita

arbitrare, emittis

me manu ?
me
scire.

Ly. quin id uolo.

sed nihil est

me

cupere factum,
id

nisi tu factis adiuuas.

Ch. quid

uelis

modo

uelim

Ly. ausculta, ego
loquar.

Casinam ego uxorem promisi
10

uilico nostro dare.

Ch.

at tua

uxor filiusque promiserunt mihi.

Ly. scio.

sed utrum nunc tu caelibem te esse mauis liberum

290

an maritum seruom aetatem degere et gnatos tuos ? optio haec tua est utram harum uis condicionem accipe. Ch. liber si sim, meo periclo uiuam nunc uiuo tuo.
:

;

15

de Casina certum
et sitellam

est

concedere hemini nato nemini.
cito, 295
sati'

Ly. intro abi atque actutum uxorem huc euoca ante aedis

huc tecum

ecferto

cum aqua

et sortis.

Ch.

placet.

Ly. ego pol istam iam aliquouorsum tragulam decidero.

nam
20 ibi

si sic

nihil impetrare potero, saltem sortiar.

ego

te et suffragatores tuos ulciscar.
sors.

Ch. attamen

mihi optinget

Ly. ut quidem pol pereas cruciatu malo. 300

'

281 porrectiorem frontem (-te E) cod. 283 probum et f. h. pro bone frugi h. cod. (pro pro bonae frugi homine?) eloquar Mneller, fort. rccte 287 me scire Merula : miscere cod.
Seyffert:

290

tu

nunc Kaempf

vel ted

>

!


II.

CASINA
Ch. mihi
illa

iv

nubet, machinare quidlubet quouis modo.
?

Ly. abin hinc ab oculis

Ch. inuitus
satin

me

uides,

uiuam

tamen.
Ly. sumne ego miser

homo ?

omnes

res sunt

aduorsae
mihi
?

iam metuo ne Olympionem
305 ne Casinam ducat
:

mea uxor
factum

exorauerit
est,

25

si

id

ecce

me nullum
senem
!

non impetrauit, etiam specula in sortitust mihi. si sors autem decollassit, gladium faciam culcitam eumque incumbam. sed progreditur optume eccum Olympio.
si

Olympio
Ol.

Lysidamvs

v

Vna

edepol opera in furnum calidum condito

310 atque
era,

ibi torreto

me

pro pane rubido,

qua istam 6pera a me impetres, quod postulas. Ly. saluos sum, salua spes est, ut uerba audio.
Ol. quid tu
qui
si

me

tua, era, libertate territas ?

5

tu nolis filiusque etiam tuos,

315 uobis inuitis atque

amborum

ingratiis

una

possum fieri. Ly. quid istuc est ? quicum litigas, Olympio ? Ol. cum eadem qua tu semper. Ly. cum uxori mea ? Ol. quam tu mi uxorem ? quasi uenator tu quidem es
libella liber

10
:

320 dies atque noctes
Ly. quid
agit,

cum cane

aetatem
?

exigis.

quid loquitur tecum

Ol.

orat,

opsecrat

ne Casinam uxorem ducam. Ly. quid tu postea ? Ol. negaui enim ipsi me concessurum Ioui,
si is

15

mecum

oraret.

Ly. di te seruassint mihi

306 specula etiam Pylades 303 res om. cod. iii. 1) (add. J) in sortist Camerarius, insortita sunt (st) cod. in sortitust Acidalins istuc vel istanc Guietus 311 qua Brix quam (qua) cod. (vii. 4) Brix 313 me tua era Leo me uera cod. (pro m&ujra ?) 314 318 vel uxoren quid cod. (cf. v. 313) qui Acidalius 320
: : : : :

:

vel ac

321

ait

PE

:

II.

v

T.

MACCI PLAVTI
totast, ita turget mihi.

Ol. nunc in fermento
Ly. ego edepol illam

325

mediam dirruptam
siquidem tu
est

uelim.

Ol. credo edepol
20

esse,

frugi

bonae
:

es.

uerum edepol tua mihi odiosa
inimici familiares.

amatio
filius,

inimica est tua uxor mihi, inimicus

Ly. quid id refert tua
propitius
sit

?

330

unus
25

tibi

hic

dum

Iuppiter,

tu istos

minutos caue deos
istae

fiocci feceris.

Ol. nugae sunt
sed tandem

magnae. quasi tu nescias
mortuos,

repente ut emoriantur humani Ioues.
si

tu Iuppiter

sis

335

quom ad deos minores

redierit

regnum tuom,
?

quis mihi subueniet tergo aut capiti aut cruribus
30 Ly. opinione melius res tibi habet tua,
si

hoc impetramus, ut ego cum Casina cubem.
ita

Ol. non hercle opinor posse,
tua instat ne mihi detur.

uxor acriter
sic

340
:

Ly. at ego

agam

coniciam

sortis in sitellam et sortiar
ita

35 tibi et Chalino.

rem natam

intellego

necessumst uorsis gladiis depugnarier.

Ol. quid

si

sors aliter
dis

Ly. benedice.

Ol. non ego istuc
40

quam uoles euenerit ? sum fretus, deos sperabimus. uerbum empsim. tittibilicio
;

345

nam omnes
Ly.
st!

mortales dis sunt

freti,

sed tamen

uidi ego dis fretos saepe multos decipi.

tace parumper.

Ol. quiduis? Ly. eccum exit foras 350

Chalinus intus

cum

sitella et sortibus.

nunc nos

conlatis signis

depugnabimus.

326 edepol ego cod. (c-go edepol J) 335 sis mortuos Acidalius: emortuus cod. (pro sies m. ?) 337 subueniet Ital. subueniens cod. 338 opinione melius Saracenus opinionem eius cod. (i. 7 habet Camcrarius habeat cod. 346 340 vel opino p. 20) sperauimus cod. 347 empsi cum (pro empsiculem ?) tittibi" licio emisim (vel emissum) tit tibi codd. Pauli 366 (s. tittibilicium) (Stalitio in personarum tjpmina se insimiaverat, e. g. 11 iii stalitio cod. empsim (uno) titt. (£) stalitio senex mvlier cleos. cf. v. 960) Leo 350 parum an parumper inceii. cod. (vii. i, p. 91)
sis
:

:

;

:

:

.

.

;

:

:

CASINA

II.

vi

Clevstrata

Chalinvs
OLYM
P
I

Lysidamvs
me
uelit.

vi

O
quid meu' uir

Cl. Face, Chaline, certiorem

me
at

Ch.

ille

edepol uidere ardentem

te extra

portam mortuam.
certo scio.

355 Cl. credo ecastor uelle.

Ch.

pol ego hau credo, sed

Ly. plus artificum est mihi

quam

rebar

:

hariolum hunc

habeo domi.
quid
si

propius attollamus signa eamusque obuiam

?

5

sequere.

quid uos agitis?

Ch. adsunt quae imperauisti
Ol.
te

uxor, sortes, situla atque egomet.

omnia uno adest plus

quam ego
360 Ch.
tibi

uolo.

quidem edepol

ita

uidetur

;

stimulus ego nunc

sum
fodico corculum
;

tibi,

adsudascis iam ex metu, mastigia.

Ly.

tace,

Chaline.

Ch.

comprime

istunc.

Ol.

immo

10

istunc qui didicit dare.

Ly. adpone hic sitellam, sortis cedo mihi.
atqui ego

animum

aduortite.

censui

aps

te

posse hoc

me

impetrare, uxor

mea,
365 Casina ut uxor mihi daretur

Cl.

tibi

daretur illa?

nunc etiam censeo. Ly. mihi enim ah, non id uolui
;

et

dicere

:

dum
iam

'

mihi uolui,
'

'

huic

'

dixi,

atque adeo mihi

dum

cupio

15

perperam

dudum

hercle

fabulor.

Cl.

pol

tu

quidem, atque
etiam
facis.

Ly. huic

— immo hercle mihi — uah

!

tandem

redii uix

ueram

in uiam.

353 eertiorem equide cod. 354 mortuam Ritschl metuam cod. 361 fodico Bentley eo dieo cod. (E pro F) 357 attolamus J 362 c. istum Pylades, nam ncqite c<5mprim(e) Istunc neqne immo omnino placet qui didicit Lipsius quid dicit cod. me 364 atque cod.
:

:

:

Lambinus

:

me[cumj

cod. (iv. 3)

;

II.

vi

T.

MACCI PLAVTI
Ly.
ita
fit,

Cl. per pol saepe peccas.

ubi quid tanto opere 370
expetas.

sed te uterque tuo pro

iure,

ego atque

hic,

oramus.

Cl.

quid est?
20 Ly.

dicam enim, mea mulsa
facias.

:

de

istac

Casina huic nostro
uilico

gratiam
Ly.

Cl. at pol ego neque faci6 neque censeo. ego
sortis

tum

igitur

utrimque iam (diribeam).

Cl.
?

quis uotat

Ly.

optumum

atque aequissumum istuc esse iure iudico.

375

postremo,
25 sin secus,

(si) illuc

quod uolumus

eueniet,

gaudebimus
tibi.

patiemur animis aequis.
Ol. unum.

tene sortem

uide quid scriptumst.

Ch. iniquomst, quia
prius

isti

Ly. accipe hanc

sis.

Ch. cedo.
alia sortis

mane,

quam unum

mihi
uenit

est.

in
:

mentem modo
uide ne quae
illic insit

sub aqua.
est.

Ly. uerbero,

380

men
30

te

censes esse

?

Cl. nulla

habe quietum animum

modo.
Ch. quod bonum atque fortunatum
tibi
sit

mihi — Ol.

magnum
malum

quidem edepol credo eueniet

;

noui pietatem tuam.
?

sed

manedum

:

"

num

ista

aut populna sors aut abiegnast tua

Ch. quid
Ly. eugae

tu id curas ?

Ol. quia enim metuo ne in aqua 385

summa
!

natet.
!

caue. conicite sortis

35 uxor, aequa.

Ol. noli

nunciam ambo huc. eccere Ly. habe animum uxori credere. bonum.

trai. Camerarins 374 dir. 373 vel nec 371 atque ego cod. est] add.Schoell (iii. 11) 378 v el istic 376 si add. Camerarius 380 alias dedit Leo, cui prius displicet p. est quam m. Sonnenschcin 3 Testatur sortis Priscianus 1, 320 382 oris (alia sors B ) cod. (i. 7). fortunatum [tuum] sit cod. corr. Guietus quod Camerarius quid cod. istaec codd. Prisciani 386 384 mane Priscianus 1 76 ne cod. amabo cod. [cf. v. 393) fort. cate Naugae (Auge 3 ®) Schoell
: : : :

P

,

——
CASINA

!

II.

vi

Ol. credo hercle, hodie deuotabit sortis si attigerit. Lv. tace. Ol. taceo. deos quaeso Ch. ut quidem tu hodie canem et
furcam
390 Ol. mihi ut sortito eueniat
feras.

Ch.

ut

quidem hercle pedibus
pendeas.

Ol.

emungare ex capite per nasum tuos. Ch. quid times ? paratum oportet esse iam laqueum tibi. Ol. taceo. Ly. animum aduortite ambo. Ol. periisti. Ly. nunc tu, Cleustrata,
at tu ut oculos

40

ne a
395
tibi

me memores
permitto
:

malitiose de hac re factum aut suspices,
sorti.

tute

Ol. perdis

me.

Ch. lucrum
facit.

Cl. bene

facis.

Ch. deos quaeso

— ut

tua sors ex sitella
ecfugerit.

Ol. ain tu

?

quia tute es fugitiuos, omnis te imitari cupis
(ista), sicut

?

45

utinam tua quidem

Herculei praedicant
uirgis calefactabere.

quondam
400 Ch.
tii

prognatis, in sortiendo sors deliquerit.

ut liquescas ipse,
sis,

actutum
Ol.

Ly. hoc age Ly. quod

Olympio.

si

hic litteratus
sit
!

me

sinat.

bonum
Ol.

atque fortunatum mihi

Ol.

ita

uero, 50

et mihi.

Ch.

non.

immo
illi

hercle.

Ch.

immo

mihi hercle.

Cl. hic uincet, tu uiues miser.
Ly. percide os tu
odio.
age, ecquid fit?

caue obiexis

manum.
405 Ol. compressan palma an porrecta
ferio ?

Ly. age ut

uis.

Ol.
Cl. quid
tibi

em

tibi

istunc tactio est

?

Ol. quia Iuppiter

iussit

meus.
389 hodie tu 388 deuobit cod. (pro deuouebit ?) (deuotabit J) Muellet 393 amabo cod. 390 sortito Spengcl sortitio cod. 398 ista addidit (cf. v. 386) 394 suspicere cod. (\. 7) Guictus(cf 399) 399 in codd. Nonii 334 402 sit Pylades est cod. [ista] in cod. (iv. 3) 404 percide caue Bothc-. odio Seyffert hodie cod. Turnebus praecide cod. 405 rem cod. (hem J) M. (personae nota) ne cod. fort. a ne
:
:
:

:

:

:

!

— —
II,

vi

T.
feri

MACCI PLAVTI
rusum.

55

Cl.

malam, ut
tibi tactio

ille,

Ol.

perii

!

pugnis caedor,
Iuppiter.

Ly. quid

hunc

fuit ?

Ch. quia
uiuo

iussit

haec Iuno
mea.

Ly. patiundum

est,

siquidem

me

mea uxor imperium
exhibet.
isti.

Cl. tam huic loqui

licere oportet

quam

Ol. qur

omen
mihi

410

uituperat

?

Ly. malo, Chaline,

tibi

cauendum
est os.

censeo.

60 Ch. temperi,

postquam oppugnatum

Ly. age, uxor,

nunciam
sorti.

uos aduortite animum.
!

prae metu ubi sim nescio.

perii

cor lienosum, opinor, habeo, iam
tundit.

dudum

salit,

de labore pectus

Cl.

teneo sortem.

Ly. ecfer 415
foras.

Ch. iamne mortuo's

?

Ol. ostende.
Ly.

mea

(haec)

est.

Ch.

mala crux
65 Cl. uictus es, Chaline.

east

quidem.

gaudeo.
Ly. intro

Ol. pietate factum est
abi,

quom nos di iuuere, Olympio, mea atque maiorum meum.
Cl. faciam
ut iubes.
4 2°

uxor,

atque adorna nuptias.

Ly. scin

tu

rus

hinc

esse

ad uillam longe quo ducat
Cl.
tibi

?

scio.

Ly. intro abi

et,

quamquam hoc
intro,

aegre

est,

tamen

fac

accures.
70 Ly.

Cl. licet.—

eamus nos quoque

hortemur ut properent. Ol. numquid moror?
(fieri)

Ly.

nam

praesente hoc plura uerba
:

non

desidero.

410 loqui Ital, loqui [qui] cod. 412 nunciam Camcrarius, Bentley: [mea] iam nunc cod. 413 prae metu Pistoris praebe
:

416 opino iam Pylades iam [iam] cod. haec add. Geppert crux ea est Camerarius crucias cod. 417 di ma. meorum iuuere Spengel diu uiuere cod. (v. 12) 418 vel ac cod. 420 rus hinc Langen ruri cod. (vi. 1) 423 fort. hoc praesente, favente allitteratione fieri add. Camerarius
tu cod.

414
:

vel

:

:

:

!

;

;

CASINA
CHAL NVS
I

II

vii

Vii

Ch.
et

Si

425 et praeter

nunc me suspendam, meam operam luserim operam restim sumpti fecerim

quid opus
sorti

meis inimicis uoluptatem creauerim. est, qui sic mortuos ? equidem tamen

sum
id

uictus,

Casina nubet

uilico.

5

atque id
430

quam
ut
ille

non tam aegrest iam, uicisse uilicum, expetiuisse opere tam magno senem,
illi

ne ea mihi daretur atque ut

nuberet.

trepidabat, ut festinabat miser

ut sussultabat,
attat
!

postquam uicit uilicus concedam huc, audio aperiri fores,
!

435 mei beneuolentes atque amici prodeunt. hinc ex insidiis hisce ego insidias dabo.

Olympio
Ol. Sine

Lysidamvs
:

Chalinvs
te

viii

modo

rus ueniat

ego remittam ad

uirum

cum
Ly.

furca in

urbem tamquam carbonarium.
Ol. factum et curatum dabo.
si

ita fieri oportet.

440 Ly. uolui Chalinum,

domi

esset, mittere
5

tecum opsonatum, ut etiam in maerore insuper inimico nostro miseriam hanc adiungerem.
Ch. recessim dabo
445

me

ad parietem, imitabor nepam

captandust horum clanculum sermo mihi.

nam

illorum

me

alter cruciat, alter macerat.
10

at candidatus cedit hic mastigia,

stimulorum

certum

est,

mortem mihi hunc Accheruntem praemittam
loculi.

protollo

prius.

424 suspendam me Reiz, cui -pendam displicet 432 vel ilT foris Mcrula foras cod. (ant. formaV) 434 aperiri Ital. operiri cod. amici Giiliclmius ame cod. (pro ame mihi cod. 435 mei Mueller ici? iii. 4) 436 hisce Camerarius: hic cod. 437 ueniat Camedabo me cod. Festi 165 rarius eueniat cod. retro443 recessim cedam cod. (conflatum ex uorsum cedam codd. Nonii 145 duabus lectionibus) 447 mortem protollo Brugmann (cf. ad 424)
: : : : : . . :
:

!

:

:

II. viii

T.
tibi

MACCI PLAVTI
!

Ol. ut

ego inuentus sum opsequens
tibi.

quod maxume
450
Ly. tace.

cupiebas, eiius copiam feci
15 erit

hodie tecum quod amas clam uxorem.

ita me di bene ament ut ego uix reprimo labra ob istanc rem quin te deosculer, uoluptas mea. Ch. quid, deosculere ? quae res ? quae uoluptas tua

?

credo hercle ecfodere hic uolt uesicam
30 Ol. ecquid

uilico.

455

amas nunc me
?

?

Ly.

immo

edepol

me quam
te

minus.

licetne amplecti te

Ch. quid,

'

amplecti

'

?
!

Ol.

licet.

Ly.

ut,

quia
te,

te tango,

mel mihi uideor lingere

Ol. ultro

amator, apage te a dorso

meo

!

25 et

Ch. illuc est, illuc, quod hic hunc fecit uilicum idem me pridem, quom ei aduorsum ueneram, facere atriensem uoluerat sub ianua.
:

460

Ol. ut
Ly. ut

tibi
tibi,

morigerus hodie, ut uoluptati

fui

dum

uiuam, bene uelim plus

quam

mihi.
465

Ch. hodie

hercle, opinor, hi

conturbabunt pedes

30 solet hic barbatos sane sectari senex.

35

Ly. ut ego hodie Casinam deosculabor, ut mihi bona multa faciam (clam) meam uxorem Ch. nunc pol ego demum in rectam redii semitam. hic ipsus Casiham deperit. habeauiros. Ly. iam hercle amplexari, iam osculari gestio.
!

attatae

!

470

Ol. sine

priu' deduci.
fieri

quid, rqalum, properas

?

Ly. amo.

Ol. at non opinor

hoc posse hodie.

Ly. potest,

te posse emitti manu. Ch. enim uero huc aures magi' sunt adhibendae mihi 40 iam ego uno in saltu lepide apros capiam duos. Ly. apud hunc sodalem meum atque uicinum mihi

siquidem cras censes

475

451 tatae Schoell 454 deosculere Meiirsius: 455 ecfodere hercle hic uolt credo cod. trai. Bothe
:

deosculer cod.

465

iis (i. e.

his
cod.

?)

cod. (hi

/2 )
vel

(praec.

-ciam)

opino hi 473 vel opino
fort.

sibi (s) c.

468 clam add. Pius
:

"

474 emitti Catnerarius

mitti

475

mage


CASINA
locus est paratus
:

;


11
viii

ei

ego

amorem omnem meum
Ly. lepide repperi.
45

concredui

;

is

mihi se locum dixit dare.

480 Ol. quid eiius uxor? ubi erit?

mea uxor
ut hic
sit

uocabit huc

eam ad

se in nuptias,

secum, se adiuuet, secum cubet
facturam uxor mea.

ego
illa

iussi, et dixit se

hic cubabit, uir ab[i]erit faxo

domo
erit

;

485 tu rus

uxorem duces

:

id rus

hoc

tantisper

dum

ego

cum Casina

faciam nuptias.

50

hinc tu ante lucem rus cras duces postea.
satin docte ?

Ol. astute.

Ch. age modo, fabricamini,
Ly. tene mar-

malo hercle uostro tam uorsuti uiuitis. 490 Ly. scin quid nunc facias ? Ol. loquere.
abi atque opsona, propera, sed lepide uolo,
molliculas escas, ut ipsa mollicula est.

suppium,
55
licet.

Ol.

Ly. emito sepiolas, lepadas, lolligunculas,
hordeias,

Ch. immo

triticeias, si sapis.

Ch. qui quaeso potius quam sculponeas, 495 Ly. soleas. quibu' battuatur tibi os, senex nequissume ?
Ol. uin lingulacas
?

60
?

Ly, quid opust, quando uxor domi est

ea lingulaca est nobis,

nam numquam
potero.

tacet.

Ol.

in re praesenti ex copia piscaria

500 consulere quid

emam

Ly.

aequom
,

oras, abi.

argento parci nolo, opsonato ampliter.

65

nam
ut

mihi uicino hoc etiam conuento est opus,
Ly. uolo.

Ch.

quod mandaui curet. Ol. iamne abeo ? tribu' non conduci possum libertatibus
omnem amorem
cod.
:

478

trai.

Pyladcs,
:

nam amfirem-meum
,
1

vix

ferendum

482 adiuuet (B) an adiutet (P E fort. recte; cf v. 580) 485 hic incert. cod. 484 uir aberit Camerarius [si] uir abierit cod. Gulielmius 488 satin at tute (pro astute? ct in marg. ut vid. docte s. astu? Ol. docte Bothe cod. 493 lepidas cod. (etiam codd. Pri) :

lolligunculas testatur Priscianus: sciani 1, 108; orthographia antiqua V) lolligiungas cod. 496 qui bat. Guietus os tibi Mueller, rhythmo con502 fort. Nunc (vii. 2) sulens 500 abi Camerarius : abis cod.

plavt.

1

17


II. viii

T.
illis

MACCI PLAVTI
505

quin ego
70

hodie comparem

quinque hanc
sed

magnum malum omnem rem meae erae iam faciam

palam.

manufesto teneo in noxia inimicos meos.

75

nunc facere uolt era officium suom, pulchre praeuortar uiros. nostra omnis lis est. nostro omine it dies iam uicti uicimus. ibo intro, ut id quod alius condiuit coquos,
si
;

510

ego nunc uicissim ut

alio

pacto condiam,

quo

id quoi
ei

paratum

est ut

paratum ne

siet

sietque

paratum quod paratum non

erat.

ACTVS
III. i

III

Lysidamvs
Ly.

Alcesimvs
sis

Nunc

amici,

anne inimici

imago, Alcesime,

515

mihi sciam,, nunc specimen specitur, nunc certamen cernitur.

qur
'

amem me
' '

castigare, id ponito

ad compendium,

cano capite
quoi
sit

aetate aliena
id

'

eo addito ad compendium,
ponito ad compendium.
te uidi

5

'

uxor

',

quoque

illuc

Al. miseriorem ego ex amore
Ly. fac uacent aedes.

quam
te.

neminem.

520

Al. quin edepol seruos, ancillas
Ly. oh,

domo
scite

certum

est

omnis mittere ad

nimium

scitus es.

sed facitodum merula per uorsus quod cantat (tu) colas
10
'

:

cum

cibo

cum

quiqui' facito ut ueniant, quasi eant Sutrium.

Al. meminero.

Ly. em, nunc enim tu

demum

nullo scito 525
scitus es.

507 noxa tam Laiigen

%

peruor509 pulchre Pius pulcra re cod. (v. 3) 515 vel 513 quoi Mttcller quod cod. (i. 7. p. 21) amicin 517 curam eme, cui glossa superscr. curam exime cod. eho cod. 522 oh Seyffert 523 merula per uersus quod cod. merui aperuorsus quos cod. maeoni (pro Festi 310 (s. Sutrium) tu addidi (cf. Class. Rcv. 1892, menui ? n pro r) aper uersus quos T Jort. ca. cdlas; p. 124) 524 cum suo cuique fTuen. cod. Festi cibo Cum suo cum q. (de prosodia cf. Men. 941, Nacv. trag. 40 R.)
cod.
:

:

:

:

:


CASINA
cura,

;


III.
i

ego ad forum

modo

ibo

:

iam hic

ero.

Al. bene

ambula.
Ly. fac habeant linguam tuae aedes.

Al. quid ita?

Ly.

quom
Al. attatae
Ly. quid
530 sed
tu
!

ueniam, uocent.
facis.
? 15

caedundus tu homo
refert, nisi

es

:

nimias delicias

me amare

sim doctus (ac) dicaculus
sis.

caue in quaesitione mihi'

Al. usque adero
domi.

Clevstrata
Cl.
ut

Alcesimvs
uir tanto

ii

Hoc

erat ecastor

quod me

opere orabat meus,

properarem arcessere hanc (huc) ad

me

uicinam meam,
ignauissumis
5

liberae aedes ut sibi essent

Casinam quo deducerent.
illis)

nunc adeo nequaquam arcessam, (ne
535 liberi loci potestas
sit,

uetulis ueruecibus.

sed eccum egreditur, senati columen, praesidium popli,

meu' uicinus,

meo

uiro qui liberum praehibet locum.

non ecastor uilis emptu'st modius qui uenit salis. Al. miror huc iam non arcessi in proxumum uxorem meam, 540 quae iam dudum, si arcessatur, ornata exspectat domi.
sed eccam, opino, arcessit.
salue, Cleustrata.

10

Cl. et

tu,

Alcesime.
ubi tua uxor
?

Al. intus
orauit ut

illa te, si

se arcessas,
te
si

nam
uin

tuo' uir

me

uocem ?

Cl. sine

eam isto ad eam te nolo,
:

manet adiutum mitterem.
est.

occupata

Al.
est.

otium
545 Cl. nil moror, molesta ei esse nolo;

post conuenero.

15

dicax sim vel nisi siem (i pro 1) 530 inirai. Brix quisitione cod. (i. 5) 531, 532 inveiso ordine cod. 532 huc add. Koch 534 531 quod Camerarius [id] quod cod. uitulis P ne add. Saracenus, illis Koch 536 535 accedit A (huc) egr. Schoell 538 emptu'st Lambinus: emptus (om. est) modio Dousa A emptus est (etiam PA ) 541 opinor codd. mitteret A 542 illam A ellam Seyffert 544 543 istuc codd. eam te Goetz eamii A oiu. P

529 ac add. Kiessling

(iii.

1)

fort. nisi si

(-cas

PE

)

uius

(uiuus B, uiuis
:

FE

)

cod.

:

:

P

:

:

:

; ;

!

III.

ii

T.
isti

MACCI PLAVTI
?

Al. non ornatis

apud uos nuptias
est

Cl. orno et paro.
sati'

Al. non ergo opus

adiutrice?

Cl.

domist.

ubi

nuptiae
fuerint,

tum istam conuenibo.
?

nunc

uale,

atque istanc
iube.

Al. quid ego nunc faciam
20 propter

flagitium

maxumum

feci

miser
550

operam

illius

hirqui inprobi, edentuli,
;

qui hoc mihi contraxit
quasi catillatum.

operam uxoris
esse

polliceor foras,

fiagitium hominis, qui dixit mihi
;

suam uxorem hanc arcessituram

ea se

eam negat
morarier.

atque edepol mirum ni subolet iam hoc huic uicinae meae.
25

uerum autem altrouorsum quom eam mecum rationem si quid eiius esset, esset mecurn postulatio. ibo intro, ut subducam nauim rusum in puluinaria.

puto, 555

Cl. iam hic est lepide ludificatus. miseri ut festinant senes nunc ego illum nihili, decrepitum meum uirum ueniat uelim, 30 ut eum ludificem uicissim, postquam hunc delusi alterum. 560

nam
sed
iii

ego aliquid contrahere cupio

litigi

inter eos duos.

eccum

incedit.

at,

qUom
V
S

aspicias tristem, frugi censeas.

LYS D
I

A

M

CLEVSTRATA

magna est, mea quirlem sententia, hominem amatorem ullum ad forum procedere, in eum diem quoi quod amet in mundo siet
Ly. Stultitia
sicut
5

565

ego

feci stultus

:

contriui diem,

dum
ne

asto aduocatus

quoidam cognato meo
hodie aduocauerit.
qui aduocatos aduocet

quem

hercle ego litem adeo perdidisse gaudeo,
sibi

me nequiquam

nam meo quidem animo

570

»

546 nos 550 improbi (olidi) Palmer, cui liiatns displicet 552 catillae tum T 553 esse del. Acidalius 555 quo ratione P 559 vel 556 esset semel ^ 557 puluinarium P illunc 568 perdisse P 570 om. P (iii, p. 50) 565 amat A

P

A

P

!

:

;

CASINA
rogitare oportet prius et contarier

III.

iii

adsitne
si

ei

animus necne

(ei) adsit

neget adesse, exanimatum amittat
ei

quem aduocet domum.
misero mihi

10

sed ux6rem ante aedis eccam.
575

metuo ne non

sit

surda atque haec audiuerit.

Cl. audiui ecastor

Ly. accedam propius.

cum malo magno tuo. quid agis, mea festiuitas?
Ly. iamne ornata rest
?

15

Cl. te ecastor praestolabar.

iamne hanc traduxti huc ad nos uicinam tuam
580 quae te adiutaret
?

Cl. arcessiui, ut iusseras.
20

uerum

hic sodalis tuos, amicus optumus,
:

nescioquid se suffiauit uxori suae
negauit posse, quoniam

arcesso, mittere.
est,

Ly. uitium

tibi istuc

maxumum

blanda es parum.

585 Cl. non matronarum omciumst, sed meretricium, uiris alienis, mi uir, subblandirier. ego intus quod factost opus tii atque arcesse illam
i
:

25

uolo accurare, mi

uir.

Ly. propera ergo.

Cl.

licet.

590

iam pol ego huic aliquem in pectus iniciam metum miserrumum hodie ego hunc habebo amasium.

Alcesimvs
Al. Viso huc, amator
qui
si

Lysidamvs
domum,

iv

a foro rediit

me

atque uxorem ludificatust, larua.
hercle ego ad

sed eccum ante aedis. Ly. et
595 quid tibi

mandaui

?

ad te hercle ibam commodum. quid ais, uir minimi preti ? quid tecum oraui ? Al. quid est ?
te.

5

Ly. ut bene uociuas aedis
ut traduxisti

fecisti mihi,
!

huc ad nos uxorem tuam

satin propter te pereo

ego atque occasio

?

Al. quin tu suspendis te? nemp' tute dixeras
571
percontarier Pylades,

Seyffert 578 res est codd. : res Bot/ie 585 officiumst] [parum] est officiumP(iv. 3)

hunc ego habeo pendes P

P

572 ei add. 579 huc om. 590 587 factust A 599 sus594 At (Atque P*) ego hercle P
ctii

prius

displicet

A


III. iv

— —
T.

MACCI PLAVTI
uxorem uxorem meam.
600
ait sese, et dixisse te

io

tuam arcessituram

esse

Ly. ergo arcessiuisse

eam n6n missurum.
Ly. quin eapse
15

Al. quin eapse ultro mihi
adlegauit qui istam arcesserem.

negauit eiius operam se morarier.

me

Al. quin

nihili

facio.

Ly. quin

me
tibi

perdis.

Al. quin 605
benest,

quin etiam diu morabor, quin cupip
Ly. quin

Al. aliquid aegre facere.
tibi

Ly. quin faciam lubens.

numquam
20 Ly. quid

hodie

'

quin

'

erit

plus

quam

mihi.
!

Al. quin hercle di te perdant postremo quidem

nunc ? missurusne
istac,

es

ad

me uxorem tuam ?
tua.

610

Al. ducas, easque in

maxumam malam crucem

cum hac cum

cumque amica etiam

abi et aliud cura, ego iam per

meam
25

istuc transire

hortum iussero uxorem ad uxorem tuam.

Ly. nunc tu mi amicus es in

germanum modum.

615

qua ego hunc amorem mi esse aui dicam datum
aut quot ego

umquam

erga

Venerem

inique fecerim,
?

quoi

sic tot

amanti mi obuiam eueniant morae
attat
!

30 quid

illiic

clamoris, opsecro, in nostrast

domo ?

620

v

Pardalisca
Pa. Nulla sum, nulla sum,
cor metu mortuomst,

Lysidamvs
tota, tota occidi,

membra

miserae tremunt,

nescio unde auxili, praesidi, perfugi

5

tanta factu

mi aut opum copiam comparem aut expetam modo mira miris modis

:

625

'

s

605 Oui ni. P ut vid. 602 eapsaltro A 600 uxorem semel P 617 quid Gro(vi, p. 86) 616 aui] aut 613 aliquid A 618 novius (quod codd.) quod tuetur Thulin de coniunctivo p. 137 625 factu 62o^nostra domo estP eueniunt A tot om. A

P

:

Scioppius

:

factis codd.

miris] ueris

P

!

:

!

CASINA
intus uidi,

III.

v

nouam atque integram audaciam.
Cleustrata, apscede

caue
eripite

tibi,

ab

ista,

opsecro,

ne quid
isti

in te mali faxit ira percita.

gladium, quae suist impos animi.
est

630 Ly.

nam

quid

quod haec huc timida atque exanimata
exsiliuit ?

10

Pardalisca

!

Pa. perii

!

Ly. respice

modo ad

me.

unde m£ae usurpant aures sonitum ? Pa. o ere mi Ly. quid tibi
est ?

quid timida es

?

Pa.

perii.

Ly. quid,

periisti ?

Pa.

perii, et tu periisti.

Ly.

a, perii ?

quid ita?
Pa. uae
tibi
!

Ly.

immo

istuc tibi

sit.

Pa. ne cadam,

amabo, tene me.
635-6 Ly. quidquid
637-8
639-40
est,

eloquere mi
pallio.

cito.

Pa. contine pectus,
siet,

15

face uentum,
nisi

amabo,

Ly. timeo hoc negoti quid
flore Liberi.

haec meraclo se uspiam percussit
Ly.
i

Pa. optine auris, amabo.

in

malam a me crucem
est, cito,

pectus, auris, caput teque di perduint

nam
iam
645

nisi

ex te

scio,

quidquid hoc

hoc

20

tibi istuc

cerebrum dispercutiam, excetra
habuisti.

tu,

ludibrio

pessuma adhuc quae me

646-7 Pa. ere mi

— Lv.

quid uis

mea me

ancilla?

Pa.

nimium
dicis.

saeuis.

Ly. numero

sed hoc quidquid est eloquere, in pauca confer

quid intus tumulti
650

fuit ?

Pa. scibis, audi.

25

malum pessumumque

hic

modo

intiis

—apud nos

tua ancilla hoc pacto exordiri coepit,

quod haud Atticam condecet

disciplinam.

628 ira] vix hir 630 exiluit [foras] (cf. 163) (? pro f. e.) sonum A. vocabuhim vix Ptautinum 631 vix usuripant m. 632 vel med ita] tibi o om. 634 633 Quid] Qui A istuc] uae necadamabo 638 negotium 635 loque^e quid est P, contra metrum {non A ut vid.) 640 mera glose A meraco se A percursit libico P (etiam 641 a me ) om. hoc om. 644 exc. 643 est cito] scito P (i. 3) tul execrata P mea P, cod. Fes:i 170 646 mea me (tu ?) A refer 648 loquere 652 attica A

P

A

P

P

P

P

A P P

P

P

:

P

:

P

P


III.

— —
T.
?

:

v

MACCI PLAVTI
Pa. timor praepedit dicta linguae.
?

Ly. quid est id

30 Ly. possum scire ego istuc ex te quid negoti est

Pa. dicam.
655

tua ancilla,

quam

tu tuo uilico uis

dare uxorem, ea intus
Pa. imitatur malarum
Pa. ah

Ly. quid intus

?

quid est

?

malam
:

disciplinam,

uiro quae suo interminatur
35 Ly.

uitam


Pa. intereuelle uitam,

quid

ergo?

Ly.

quid

est?

mere— ait
gladium
Ly. hem! Pa. gladium Ly.
ei

Ly. quid
!

eum gladium?
habet ?

660

Pa. habet.

misero mihi

qur

eum

Pa. insectatur omnis domi per aedis

nec
40
ita

quemquam prope ad

se sinit adire

omnes sub arcis, sub lectis latentes metu mussitant. Ly. occidi atque interii quid illic obiectumst mali tam repente ?
Pa. insanit. Pa.

!

665

Ly. scelestissumum
scias dicta
scire.

me
?

esse credo.

immo

si

quae

dixit hodie.

45

Ly. istuc expeto

quid dixit

Pa. audi.

per omnis deos et deas deierauit,

670

occisurum
Ly.

eum hac
occidet
?

nocte quicum cubaret.
Pa. an quippiam ad te attinet
?

men

Ly. uah! Pa. quid"

cum

ea negoti

tibist ?

Ly. Peccaui

:

illuc

673-4

dicere, uilicum,
50

uolebam.
675

Pa. sciens de uia in semitam degredere.

Ly.
plus

num

quid mihi minatur ?
Ly.

Pa.

tibi infesta solist

quam quoiquam.
se

quamobrem ?
uiri

Pa. quia se des

uxorem Olympioni,
neque

tuam nec suam neque

uitam sinere in

crasti:

678-80

num
;

protolli

id

huc

655 tu om. P 654 [quid est] possum P {ex v. 653 iv. 3) interminatur an -etur incert. A 658 suo quae inter minatur P 666 maltiam fort. sinet 665 vel interiui 663 sese Bothe 672 (-litiam)P 670 delerauit se A 671 occisuram A (i. 9) 678-81 men] me P 676 nam A 675 degredire BentUy A iii. 8) 678 nec fines mntilati P (proptcr laccratam paginam in P
;

[se]

suam

P

sinere in] sin

P


CASINA
sum
tibi.

:

:

III.

v

missa
682-3 ab ea uti caueas

tibi ut

dicerem,
!

Ly. perii hercle ego miser

Pa. 55

dig(nu's tu).

Ly. neque est neque
685

fuit

me

senex quisquam amator
;

adaeque miser.

Pa. ludo ego hunc facete

omnia huic falsa dixi era atque haec dolum ex proxumo hunc protulerunt, Ly. heus Pardalisca ego hunc missa sum ludere. Pa. quid ? Ly. est quod uolo Pa. quid est ? Ly. est
facta dixi
!

nam quae

60

exquirere ex

te.

690

Pa.

moram

offers mihi.

Ly. at tu mihi offers maerorem.
?

sed etiamne habet nunc Casina gladium
Pa. habet, sed duos.

Ly. quid, duos

?

Pa. altero te
65

occisurum

ait,

altero uilicum hodie.

695

sum omnium qui uiuont. loricam induam mi optumum esse opinor. quid uxor mea ? non adit atque ademit ? Pa. nemo audet prope accedere. Ly. exoret. negat ponere alio modo ullo profecto,
Ly. occisissumus

Pa. orat
70

700

non datum iri. Ly. atqui ingratiis, quia non uolt, nubet hodie. nam qur non ego id perpetrem quod coepi, illud quidem uolebam, ut nubat mihi
nisi se sciat uilico

nostro uilico

?

Pa. saepicule peccas.

75
te,

Ly. timor praepedit uerba.
705
dic

uerum, opsecro
intro ut liceat.

med uxorem

orare ut exoret illam

gladium ut ponat

et redire

me

Pa. nuntiabo.

3 dignu's tu 682 ut codd. 681 dicerem] di fdicam ) 688 om.P: vel dignu' tu (septenar.) dig vel dig u huc 691 sed adhaeret priori verstti 689 ex] a 693 occisuram (i. 9) 696 (an) non Weise, cui 695 vel opino Ni mea (in pausa) displicet adimit P(proadem\t ?) 699 700 atqueP 702 uolebam codd. Pri701 nam qur] numquam A (iv. sciani 1, 104 [non sed] uolebam uolebam 1) [dicere] om. ut vid. 704 te 703 saepiuscule Piiscianus, gloss. Plaut. 7°6 lic. (pm. ut) f- 738) (c

P

Schoell

:

P

— A
P

B

:

A

A

P
P

:

A

:

A

A

:

P

:

III.

v
Ly. et tu orato.

T.

MACCI PLAVTI
Ly. at blande orato,
ut soles.

Pa. et ego orabo.

sed audin

?

80

si

ecfexis hoc, soleas tibi

dabo et anulum in digito 708-12 aureum et bona pluruma.

Pa. operam dabo. Ly. face ut impetres.
Pa. eo niinciam,
nisi

7lS

quippiam
ciira.

85

remorare me.
Ly. abi et
redit

eccum tandem opsonatu meus

adiutor,

pompam

ducit.

vi

Olympio
Ol. Vide,

Chytrio

Lysidamvs
!

fur, ut sentis

sub signis ducas

Chy. qui uero 720
hi sunt sentes ?

Ol. quia quod

tetigere, ilico rapiunt, si eas

ereptum,

ilico

scindunt
ita

quoquo adueniunt, ubi ubi
heia!

sunt, duplici

damno dominos
multant.

Chy.
5

Ol.

attat! cesso

magnufice patriceque amicirier
ita

atque
Ly. bone
uir,

ero

meo

ire
fit

aduorsum.
?

salue.

Ol.

fateor.

Ly. quid
:

Ol. tu 724-5
et sitio.

amas
Ly. lepide excuratus Ly.
incessisti.

ego essurio

Ol. aha, hodie

*****
fui
!

mane

uero,

quamquam
Ol. haec

fastidis.

Ol.

fui

foetet

tuo' mihi sermo.

Ly. quae res

?

res.

etiamne astas

?

enim uero
/xoi 7rape^et?.

7rpay/xara

"•

710 digitum 708-12 perpanca leguntur 707 audi 720 Mueller 719 opsonatum eius 717 rememoraremeP signum 722 illi damno melius resonet quid hi om. amiceque ita (ac in marg. ut domnos 723 patricieque A ii. 4) vid., unde ac ante ire B, om. P E 725 ego et esurio Ioachimus, cui hiatus ego es. displicet 7 2 6 post hodie nihil habet P, 15 ^fort. (sum Sardanapallus) 727 fere litteras quarum ultimae . . lus '. pol A (edepol edd. an foe foe ?) ey ey (i. e. fy fy) (E pro F)

A

A

P

P

A
|

P

P

;

.

A
.

P

:

.

;

CASINA
Ly. dabo 729 a
H-ty
-

III. vi

tibi

KO-KOV,

IO

730

ut ego opinor, nisi resistis.

Ol.

r

Q

Zev,

potin a
nisi

me
uis

abeas,

me

732 a

uomere hodie ? Ly. mane. Ol. quid
seruos ego
?

est ? quis hic est
?

homo ?
Ol.

15

734-6 Ly. eru' sum.

Ol. quis erus
Ly.

Ly. quoius tu seruo's.

Ly. ac meu'.

Ol. non sum ego liber?
asta.

memento, memento.
Ly. seruos

mane atque

Ol. omitte.
te,

sum

tu6s.

Ol. optumest.

Ly. opsecro

Olympisce mi, mi
740
74°
a

pater,

mi patrone.

Ol. em,
20

sapis sane.

Ly. tuo'

sum equidem.
?

Ol. quid mi opust seruo tam nequam?
Ly. quid nunc

quam mox
si sit

recreas

me ?
1'ntro ite

Ol. cena

modo

cocta.
et cito 25

744-5 Ly. hisce ergo abeant.

Ol. propere cito

deproperate.

746-7

ego iam intus ero,

facite

cenam mihi
nil

ut ebria

sit.

sed lepide nitideque uolo,
749-50

moror barbarico

bliteo.

stasneetiam?

i

sis,

ego hic habeo.

numquid est ceterum quod morae sit ?
30

Ly. gladium Casinam intus habere
qui

ait,

me

ac te interimat.
sic sine
:

Ol.

scio.

habere

;

nugas agunt

noui

P

730 vel opino 732 me uis] 738 te om. {cf. 704) 739 mi {semet) em Lysimacho dat 741 seruo opus est P 744~9 A cf. ad v. 766) initia mutilata P {propter laceratam paginam in pr. cito] pr. Citrio Schoell properate 744, 745 hisce om. facito Geppert,fort. recte cena est 746, 747 ego om. P bliteo] ritu habito 748 sed om. P 749, 750 stasne] ne siet A ut vid. 751 gladium om. P 752 interimat]

A pater A
meus

729 om.

tibi

733

homo est P

P

{etiam

PA

)

P

A

P

;

P

P

A P

A P

inuitat

P

III.

vi

T.

MACCI PLAVTI
754*

ego

illas
i

malas merces.

quin tu
35
i

modo mecum
Ly. at pol

755

domum.
tu

malum metuo.

755

a

modo, perspicito prius
quid intus agatur.
756 a

Ol. tam mihi mea uita
tua
40

quam

tibi carast.

757* 75^ a

uerum

i

modo.

Ly.

si

tu iubes,

em

ibitur tecum.

ACTVS
IV.
i

IV Pardalisca
festiuos fieri

Pa.

Nec

pol ego

Nemeae credo neque ego Olympiae
760

neque usquam ludos tam

quam
5

hic intus fiunt ludi ludificabiles

seni nostro et nostro

Olympioni

uilico.

omnes
'

festinant intus totis aedibus,
:

senex in culina clamat, hortatur coquos quin agitis hodie ? quin datis si quid datis
properate,
uilicus
is

?

7^5

cenam iam

esse coctam oportuit.'

10 uestitus, lautusillaec

autem cum corona, candide exomatusque ambulat. autem armigerum ilico exornant duae
dent pro Casina nuptum nostro
uilico.

quem
sed

770

nimium fore huiius quod futurumst
aulas peruortunt,
756 prior
757 Iam
ib.j

lepide dissimulant, quasi nil sciant
;

digne autem coqui

15 nimi' lepide ei rei

dant operam, ne cenet senex,

ignem restinguont aqua

:

A

P

(in initio v. sequentis. a quam tua

Itidem iubes in

initio

inibitur

iam om.
laute

A

P
P

757

P

758

i

om.
[cf.

P

(i.

766-71 fines mutilati
1)

(iii.

oportuit!

oppo

P

P

ut vid.

(pm. duae)

om.

P

769 illae codd. 770 nostro uil.] ncfstra 773 rei om. A (iii. 1)

766 768 incubiculo armigerum ornant

P

4)

v. 758*) 758* em

adv. 744) 767 is] hic

P

P

771 quasi

nil

sciant


CASINA
775 illarum oratu faciunt
;

IV.

i

illae

autem senem

cupiunt extrudere incenatum ex aedibus,
ut ipsae solae uentris distendant suos.

noui ego

illas

ambestrices

:

corbitam cibi

20

comesse possunt.

sed aperitur ostium.

Lysidamvs
780 Ly. Si
sapitis, uxor,
erit

Pardalisca

ii

uos tamen cenabitis, ego
|

cena ubi

cocta

;

ruri cenauero.

nam nouom maritum et nouam nuptam uolo rus prosequi, noui hominum mores maleficos,
ne quis eam
abripiat.
facite uostro

animo uolup.
ero.

5

785 sed properate istum atque istam actutum emittere,

tandem
Pa.
fit

ut

ueniamus

luci

;

ego cras hic

cras habuero, uxor, ego

tamen conuiuium.
:

quod futurum

dixi

incenatum senem
Ly. quid tu hic agis
Ly. ueron
?

foras extrudunt mulieres.

?

10

790 Pa. ego eo quo

me

ipsa misit.
?

Pa. serio. Ly. abi:

Ly. quid hic speculare
tu hic cunctas, intus

Pa. nil equidem speculor.
festinant.

alii

Pa. eo.

Ly. abi hinc

sis

ergo,

pessumarum pessuma.
15
si

iamne

abiit illaec? dicere hic quiduis licet.

795 qui amat,

tamen

hercle,

essurit,

nullum
et
uilicus.

essurit.

sed ecciim progreditur

cum corona

lampade

meu'

socius,

compar, commaritus

OLymp
Ol.

1

o

Lysidamvs
huc nouam nuptam
foras,

iil

Age

tibicen,

dum

illam educunt

776 incenam (-em
estrices codd.

vix(me)et
hic Acidalius
:

ut vid.) corbitant tibi 785 mittere hinc P, n, I.

B

x

P P

A

A

778 ambestrices Loman 779 comes esse 786 (rus) luci Mueller 797 socerus

\

ambas
782 792

P

P

:

IV.

iii

T.

MACCI PLAVTI
omnem hanc
plateam hyme-

suaui cantu concelebra

naeo mi.
Ly. Ol.
Ly. quid agis,

hymen hymenaee o hymen
salus
?

!

800

mea

Ol. essurio hercle, atque adeo

hau
5

salubriter.
tibi

Ly. at ego am6.

Ol. at ego hercle

nihili facio.

amor

pro cibost,

mihi iaiunitate iam
Ly.

dudum

intestina

murmurant.
intus remorantur remeligines ?

nam quid

illaec

nunc tam diu

quasi

ob industriam, quanto ego plus propero, procedit 805
minus.
si

Ol. quid

etiam tsit offendam hymenaeum,

si

qui citius

prodeant
10

?

Ly. censeo, et ego te adiutabo in nuptiis communibus.

Ly. Ol.

Ly. perii hercle ego miser

hymen hymenaee o hymen dirrumpi cantando hymenaeum
!

!

licet
illo

morbo quo dirrumpi
tu, si

cupio,

non

est copiae.

810

Ol. edepol ne
15

equos

esses, esses indomabilis.
es.

Ly. quo argumento?

Ol. nimi' tenax

Ly.

num me
?

expertu's uspiam

Ol. di melius faciant!
Ly. di hercle
:

sed crepuifostium, exitur

foras.

me

cupiunt seruatum.

(in initio versus sequentis in etfort. etiam in 799 mia; A meio A), credo, pro mi (mei) w (»'. e. Ly. Ol. cf. ad Pers. 858) vix mi. Cantor. o (troch. septen.) 801-6 fines mutilati vel temere suppleti 801 hau P {propter laccratam paginam in PA cf. ad v. 818)
;

P

P

:

;

pro cibost] pericli P nihil P re803 inanitate P, iamnunitate ut vid. A 804 remoratur P meligines om. P 806 offendam 805 procedit] tanto P(y. 1) (om. si) P suffundam Leo is o. Schoell si qui c. p. om. P 807 adiuuabo A 810 copia 809 hymenaeo cantando A 813 quod A (vix antiqua orthographia) 813 exit A
salubriter]

haud

sicio (-tio)

P

802

:

:

P


CASINA

!

IV. iv

Olympio Pardalisca Chalinvs Clevstrata Lysidamvs
815-6
Pa.

iv

Sensim super
sospes
iter

attolle

Ch. iam oboluit Casinus procui. limen pedes, noua nupta
;

incipe hoc, uti uiro tuo
superstes,
sit

semper
821-2 tua uox superet

sis

819-20 tuaque ut potior pollentia

uincasque uirum uictrixque
uir te uestiat, [tu]

sies, 5

tuomque imperium:
et

uirum

despolies.

noctuque
825 Ol.

diu ut uiro subdola

sis,

opsecro,

memento.
10

malo maxumo suo hercle ilic6, ubi tantillum peccassit. Ly. tace. Ol. non taceo. Ly. quae res ? Ol. mala malae male monstrat

Ly. facies tun hanc

rem mi ex parata inparatam
uis,

?

id

quaerunt, id uolunt, haec ut infecta faciant.

Pa. age Olympio, quando
830

uxo-

rem accipe hanc ab
Ol. date ergo, daturae
Ly.
abite intro.
si

nobis.

umquam
est.
ite.

estis

hodie uxorem.

15

Pa. amabo, integrae atque imperitae huic

impercito.

Ol. futurum
ite

Pa. ualete.
835

Ol.

iam.
?

Ly.

Cl. iam ualete.

Ly. iamne apscessit uxor

Ol. domist, ne time. Ly. euax

nunc pol

demum

ego

sum

liber.

20

meum

corculum, melculum, uerculum.
si

Ol. heus

tu,

malo,

sapis, cauebis

;

meast haec.

Ly. scio, sed meus fructust prior.

815 superatolle A, unde supera (quod vix Plauiinum est) tolle edd. 818-27 initia mutilata aut [mea] noua A (iv. 2) 817 incipere 821 tua uox temere suppletaP\cf. adv. 8or) 819 tuaque] atque P sies 823 noctuque om. 825 om.P tu delevi, metri cansa inala male male P: 826 tace om. P tantulum P malo om. P monstrant A 827 facies tu A om. male malae (om. mala) A 828 id alt. om. P 829,832 Pa.] vel Cl. mihirem Bot/ie uxorem del. Bothe 834 Valete ite iam 831 uxorem [mihij A (iv. 2) Cl.] vel Pa. ualete sine pers. P iam alt. Lysidamo dat Dousa 838 sapies A 839 prior est Bothe, cui prior displicet

P

P

P

:

P

:


!

!

IV. iv

T.

MACCI PLAVTI
Ly.

Ol. tene hanc lampadem.
25
(

immo

ego hanc tenebo.
Ol. o

840

Venu' multipotens, bona multa mihi

dedisti, huiius

quom copiam mi
!

dedisti.

corpusculum rnalacum

mea
30

uxorcula

— quae
?

res ?
institit
sis,

Ly. quid est

Ol.

plantam

845

quasi luca bos.

Ly. tace

nebula haud
Ly. quid est

est mollis

aeque atque huius test pectust.

Ol. edepol papillam bellulam
?

ei

misero mihi

Ol. pectus mi

icit

non

cubito,

uerum

ariete.
?

Ly. quid tu ergo hanc, quaeso, tractas tam dura
35 at mihi, qui belle

manu

850

hanc

tracto,
?

non bellum

facit.

uah

!

Ol. quid negotist

Ly. opsecro, ut ualentulast
ire uolt.

paene exposiuit cubito.
Ly. quin imus ergo?

Ol. cubitum ergo Ol.
i,

belle belliatula.

ACTVS V
V.
i

Myrrhina
numquam

Pardalisca
et

Clevstrata
intus

My. Acceptae bene

commode eximus
risi

855

ludos uisere huc in uiam nuptialis.
ecastor ullo die

adaeque,

5

neque hoc quod relicuom est plus risuram opinor. Pa. lubet Chalinum quid agat seire nouom nuptum cum nouo marito.
;

My. nec

fallaciam astutiorem ullu' fecit

860
:

bonam 841 multa bona A (pro illam t. ?) 840 hanc t.l iam t. 842 o om. uitam (cfi Pers. 734 bonam uita pro bona multa) (cf. v. 837, 843 melliculum 842-3 o. c. m. Lysidamo dant alii (propter paginam ubi melliculum P) 844-51 fines mutilati A 845 laceratam in 844 quae res om. Cf. ad v. 864) tace 846 luca bos] iocabo insistit A planta Fleckeisen pectus est pec. 0111. P (iii. sis om. 1) 847 aeque om.

P

P

P

P

P

P

.

P

P

P

P

:

848 ed. pa. b. Geppert Lysidamo continuant alii 849 icit] agit P (pro igit G pro 851 bellum 850 dura manu om. P C) uerum ariete om. P 852 (ual-?) facit A om. P 852-4 Ol.] Ly. alii Ly.1 Ol. alii quid [id] A 854 qui uaha (Olympionis) in fine prioris versus P
?
:

nimis

P

bella bellatula (om.

i)

P

(i.

4)

856 uia

P

858 velopino

CASINA
poeta atque ut haec est fabre facta ab nobis.
Cl. optunso ore nunc peruelim progrediri

V.

i

senem, quo senex nequior nullu'
* *

uiuit.

*

*

nisi illum

quidem
illi

10

865 nequiorem
*

esse arbitrare qui praebet
*
*

locum.

*

(te)

nunc praesidem
qui hinc exeat

uolo

hic, Pardalisca, esse,

eum
*

ut
*

*

*

ludibrio habeas.

Pa. lubens fecero
15

et solens.

870-1 Cl.

*

*

(loquere.

omnia intus quid agant My.) pone med, amabo. Cl. et ibi licet audacius
spectato hinc
:

quae

uelis libere proloqui.

My.

tace,

nostra foris crepuit.

Olympio
875

Myrrhina
Pardalisca

Clevstrata

ii

Ol.

Neque quo fugiam neque ubi lateam neque hoc
dedecu' quo

modo celem
ita inridiculo

scio,tantumerusatqueegoflagitiosuperauimu'nuptiisnostris.
ita

nunc pudeo atque

ita

nunc paueo atque

sed ego insipiens noua nunc facio

:

sumus ambo. pudet quem priu' non puditumst umquam.
:

operam
880

dai

e,

dum mea

facta

itero

est

operae pretium
auribus accipere,

5

ita ridicula auditu, iteratu

ea sunt quae ego intus turbaui.

temere suppleta
n. a. e. q.

864-71 initia mutilata aut 864 nisi Brix ne P, A n. I. 1. p. P, A n. I. 865 traieci (Journ. Phil. 26, 298) 866 teadd.Valla om. P (spat.) 867 uolo A 869 uolens Preuss (A n. /.) vix sciens (cf ad Epid. 237) 870 intus quid intus a. PE A n. I. 872 loquere addidi an tibi ? audacius licet traieci My.] w/Pa. (cf adv. 874) 873 uisP 876 874 uestra A frus P (7 pro E) ita tert. om. A inridieulum 877 P 878 queP puditum umquam est P om. operad. pretium 879 P 880-90 fines (linearum, si non versuum) mutilati aut temere suppleti P (cf. adv. 901) 880 turbaui] tu P PLAVT. I 18

862-71 paucissima servata in

P

A

(cf

ad

v.

844)
:

:

illi

:

:

,

:

P

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
deduxi, recta uia in conclaue

ubi intro hanc

nouam nuptam
ibi

abduxi.

sed

tamen tenebrae

erant

tamquam in puteo dum senex abest decumbe inquam.
;
'
'

conloco, fulcio, mollio, blandior,
10

ut prior

quam

senex nup(tias perpetrem).

tardus esse ilico coepi,

quoniam

* *

* *

*
*

*

885

respecto identidem, ne senex

inlecebram stupri principio
reppulit
15

eam sauium posco
sibi

*,

mi manum,

neque enim dare
sauium

me

siuit.

888 a

enim iam magis adpropero,
cupio illam operam

magi' iam lubet in Casinam 889-90
inruere
*

seni surrupere, forem obdo, ne senex

me

opprimeret.

Cl. agedum, tu adi hunc.

Pa. opsecro, ubi tua noua
nuptast
?

20

Ol.

perii hercle ego!

manufesta res

[est].

Pa.
in

omnem
ordinem
Casina ?

893-5

fateri

ergo

aequom
est ?

est.

quid intus agitur?

quid agit
or- 897-8

satin morigera

Ol. pudet' dicere.
Pa. age audacter.

P^

.

memora

dine,

titi

occeperas.

Ol. pudet hercle.
Ol. flagitium
882
)

^9

(post)quam decubuisti, ind' uolo.
25
est.

memora[re] quid est factum?

Pa. cauebunt qui audierint faciant.

PA

v

nex (non A) abste decumbe in (non 884-956 adest 883 blandior om. deficit A, locum lacerum habet P, per spatia plerumque lacunis indicatis 888/ort. 887 incelebram cod. 884 nuptias perpetrem Schoell iam neque (ea) enim (cret. dim.) 889, 890 iam magis Bothe vel mage 893-5 estdel.Gcppert: rest Schocll o. magis [iam] cod. ordine Ital. 896 aegum cod. (G pro C) 897 dicere me (spat.) 901-8 898 ut cod. mora cod. pro dicere (personae nofa^memora. 901 post quam decubuisti Laminitia mutilata <cf. adv. 880) memora scripsi ttt fiat versus Reizianus binus: uam debuisti cod.
in

puteo

dum om.

P

P

(decumbem F&)

P

A

P

:

|

|

P

CASINA
Ol.
*
*

V.
quin
tu

ii

*

hoc magnumst.
*
*

Pa. (rem) perdis.
pergis?

Ol. ubi

904-5

*

*

us suptus porro.
? ?

Pa. quid

Ol. babae Ol. papae

!

9o6 a
Pa.
*

Pa. quid
* *

!

est?

Ol. oh, erat
:

maxumum.

(ferrum ne) haberet metui id quaerere occepi. dum gladium quaero ne habeat, arripio capulum. sed quom cogito, non habuit gladium, nam esset 910
Pa. eloquere.

frigidus.
?

Ol. at pudet.

Pa.

num

radix fuit

Ol.

non
Ol. profecto hercle non
nisi,

fuit.

Pa.

num cucumis?
35

fuit

quicquam holerum,

quidquid
ita,

erat,

calamitas profecto attigerat
erat,
?

numquam.
Casi-

quidquid

grande

erat.

915-6

Pa. quid

fit

denique

edisserta.

Ol.

ibi

appello,
na,'

'

inquam,
?

917-8

'

amabo, mea uxorcula, qur uirum tuom

sic

me

spernis

nimis tu quidem hercle inmerito
920
illa

meo mi haec
hau uerbum

facis,

quia mihi

te expetiui.'

facit et saepit

ueste id qui estis (mulieres).
ire.

ubi illum saltum uideo opsaeptum, rogo ut altero sinat
uolo, ut obuortam, cubitis im

ullum muttit e*
925 surgo, ut in

atque illam in

My. perlepide
Ol. sauium
ita

******* *********** ********** eam *********** ********* ************
in

45

narrat

quasi saetis labra mihi compungit barba
(e.g.

*

*

*
n. suppl.

903 w/magnust
Schoell

pudor)

rem addidi

908

f.

909 post occepi vel vcrsus vacuus vcl spatium in cod. arripio inter quaero (habeat nec)ne habeat, arripio caplum (?) Leo 915 i. a. C. in. Bothe ubi a. Casinam spatiaPE 910 esse cod. (' abi ') inquit inquit cod. (Ipro Casina inquit corr. in marg. inquam) me cod. fort. sic me sperni' u. t. (glySchocll 917 mea Ital. g2i-Q fnes mutilati (cf. ad v. 941) 921 illam cod. mul. conic.)
:
.

:

P

add.

Loman

922 fort. ut <ea)

al.

sin adire cod.

929 labram

sequente spatio cod.

;

:

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
astiti,
:

continuo in genua ut

pectu' mihi pedibus percutit.
supsilit,

930

decido de lecto praecipes
ut

optundit os mihi.

inde foras tacitus profugiens exeo hoc ornatu

quo

uides,

senex hoc

eodem poculo quo ego
tuom ?
Ol. hic

bibi biberet.

Pa.
est.

optume
55

sed ubi est palliolum
Pa. quid nunc
?

intu' reliqui.

satin lepide adita est uobis

manu'

?

Ol. 935

merito.

sed concrepuerunt
iii

fores.

num

illa

me

niinc sequitur

?

Lysidamvs
Ly.

Chalinvs
flagitio

Maxumo

ego ardeo

nec quid agam meis rebu' scio, nec meam ut uxorem aspiciam
contra oculis,
5

ita disperii

94°

***** *****
*
*
*

omnia palam sunt probra, omnibus modis occidi miser.
ita

manufesto faucibus teneor

(nec) quibus modis

purgem

scio

me meae

uxori
945

(at)que expalliatus
*

sum

miser,

IO *

********
*
*

*

*

*

*

(cla)ndestinae nuptiae.

censeo
e*st.

*

*

"*

mihi

optumum

15

intro ad uxorem meam sufferamque ei meum tergum ob iniuriam. sed ecquis est qui homo munus uelit fungier pro me ? quid nunc agam nescio, nisi ut inprobos famulos imiter ac domo fugiam.

95°
95 2 '3

932 931 preceps cod. corr. sex eo cor natu cod. 936 illaec me huc (?) Z.eo Ital., Palmerius 941 °mnia Cameranus: (cf. ad v. 921) 941-8 initia mutilata suppl. ScJwcll 946 clandenia cod. 945 (scipionem perdidi atque)

930

ut astiti Seyffert
:

:

astituti cod.

profugiens Redsfob

preficiens cod. 935 addita cod.

:

P

*

949 ea dux uxorem meam cod., / 950 riam (ccteris perditis) cod. Nonii 397 intro eam ad u. m. Schoell' sufferamquae et meum tergum ob iniuriam codd. Nonii (s. sufferre)
stinae
ceteris pcrditis
:
:

suppl. codd.


CASINA
955-6

;

:

V.
si

iii

nam
nugas

salus nulla est scapulis,

domum

redeo.

istic

dicere licet

?

uapulo hercle ego inuitus tamen
20

etsi

malum
:

merui.

959-60 hac

dabo protinam
!

et fugiam.

Ch. heus asta
!

ilico,

amator.

961-2 Lv. occidi

reuocor

quasi

non audiam,

abibo.

Chalinvs

Clevstrata Lvsidamvs OLYM P O MVRRH NA
I

iv

I

Ch. Vbi tu es, qui colere mores Massiliensis postulas ? nunc tu si uis subigitare me, probast occasio. periisti hercle. age, accede huc modo. 965 redi sis in cubiculum nunc ego tecum aequom arbitrum extra considium captauero. Ly. perii fusti defloccabit iam illic homo lumbos meos.
;
!

5

hac

iter

faciundumst,

nam

illac

lumbifragiumst obuiam.

Cl. iubeo te saluere, amator. Ly. ecce autem uxor obuiamst 970 nunc ego inter sacrum saxumque sum nec quo fugiam scio. hac lupi, hac canes lupina scaeua fusti rem gerit
:

hercle opinor permutabo ego illuc

nunc uerbum uetus

:

10

hac

975

ibo, caninam scaeuam spero meliorem fore. My. quidagis,dismarite? Cl. miuir,undehocornatuaduenis? quid fecisti scipione[m] aut quod habuisti pallium ?

My.
Ly.

in adulterio,

dum

moechissat Casinam, credo perdidit.
?

occidi

!

Ch. etiamne imus cubitum
Lv.
i

Casiha sum.
!

15

in

malam crucem

Ch. non amas
Ly.

me ?
hercle,

Cl. quin responde, tuo quid factum
est pallio ?

Bacchae

uxor— Cl. Bacchae
hercle, uxor
w/isti

?

Ly. Bacchae
sciens,

My. nugatur
:

955 capulis

cod.
cf.

957 acceditA

istuc

(me)

et Ital., sed

Seyffert (Berl. Phil.

(</ »• 347) 965 peristi

.

.

.

96ioccide P(pro-ei) huc (ceteris perditis) P

A cf. ad v. 983) in flocco habebit iam codd. Nonii 7 (s. defloccare) (Ipro perii, perii, de974 dismarite vel bismariteyi tu floccabit iam) 972 vel opino ornatu hoc 975 scipione Lambinus scipionem codd. marite
tam paginam
;
:

P

stalicio P Woch. 18, 577) 964 ueis P {forma anhqua) 966-72 om. P (propter lacera966 vel consilium 967 perii

P

959, 960 p.

P

i 977 occiditP respondes t. au My.

P om. P
q.

:

(»'.

e. in' ?)

(nullum
t.

pers. spat.

responde. Cl.

incert.

A

A) 978 q. 979 [ergo] hercle

P (priore loco)

(iv. 3)


V. iv
T.
ecastor

MACCI PLAVTI

nam

nunc Bacchae nullae ludunt. Ly. oblitus fui, 980 (Ly.) sin id sed tamen Bacchae Cl. quid, Bacchae? fieri non potest
Ly. egone
?

20 Cl. times ecastor.

mentire hercle.

Cl.

nam
?

palles male.

n

25

ho

****** *********** ******* ** ********
quid ue
. .
. .

me

us
*

am me
* *

rogas

rnale r

*

*

mihi
9^5

gratulor.

qu

*

*

*

senex

*

*

*

*

*

qui hic

*

*

*

lem
Ol.

frus

on * * u unc Casinust dis ram
. .

|


|

989-9C

(Ol.) qui etiam

me miserum famosum
non
hercle

fecit fiagitiis suis.

Ly.

non

taces ?

uero taceo.

nam tu maxumo

30

me
tui

opsecrauisti opere

Casinam

ut

am6ris caussa.

Ly. ego

istuc feci ?

poscerem uxorem mihi Ol. immo Hector 994*5
Ilius

Ly. te quidem

oppresset.

feci

ego istaec dicta quae uos
dicitis ?

35

quidem hercle feci, feci nequiter. Cl. Cl. redi modo huc iptro monebo, si qui meministi minus. Ly. hercle, opinor, potius uobis credam quod uos dicitis. sed, uxor, da uiro hanc ueniam (mi); Myrrhina, ora Cleu- 1000
rogitas etiam
?

Ly.

si

:

stratam
si

;

umquam
981 inid

posthac aut amasso Casinam aut occepso modo,
:

perd.)

n

pa (ceteris pa(Ue)s A 982 [haud] mentire P in A paucissima le983-91 om. P (cf ad v. 966) guntur praeter 991 983 (non pudet te ? Ly. Quid mentiri usu sit? Cl. Eti)am me rogas ? Schoell ex vestigiis litterarum in 994> 995 992 maxime 993 opere] ob (seq. lacuna) Hector Ilius schol. Aen. i, 268, Palmer (Hermath. 12, 83', hectore ecastor ilius A (i. 8) illius P 996 te q. o. Olympioni continuant alii 1000 da si quid Bothe 999 vel opino 998 si quidem mi addidi (scq. my-) uero A om. A

P

P

"

A

P

P

:

:

P

:

:

CASINA
ne ut eam amasso,
nulla caussast quin
sf

V. iv

ego

umquam adeo

posthac tale admisero,

pendentem me, uxor, uirgis uerberes. My. censeo ecastor ueniam hanc dandam, (Cleustrata).
Cl. faciam ut iubes.
1005 propter

40

eam rem hanc

tibi

nunc ueniam minu' grauate prospero,

hanc ex longa longiorem ne faciamus fabulam.
Ly. non
irata's ?

Cl. non

sum

irata.

Ly. tuaen fide credo

?

Cl. meae.
Ly. lepidiorem uxorem

nemo quisquam quam ego habeo
hanc habet
et pallium.

Cl. age

tu,

redde huic scipionem

Ch.

tene,

si

45

lubet.

1010 mihi

quidem edepol insignite factast magna iniuria duobus nupsi, neuter fecit quod nouae nuptae solet.
spectatores,

quod futurumst

intus, id
filia

haec Casina huiius reperietur

esse ex

memorabimus. proxumo
50
:

eaque nubet Euthynico nostro
1015

erili filio.

nunc uos aequomst manibus meritis meritam mercedem dare qui faxit, clam uxorem ducet semper scortum quoduolet; uerum qui non manibus clare quantum poterit plauserit,
ei

pro scorto supponetur hircus unctus nautea.
1002 eamasso

uen.

1004 Cleustrata addidi (iii. 2) 1005 [rem] 1008 nemo 1006 ni 1007 tuae P uxorem A quisquam om. se A om. P 1009 si Bothe ioro insigne te P (pro -neite ?) 1012 sqq. Pardaliscae dat Schoell 1016 flaxit P proterit plus ducat uole ioi7queP

P (iv.

A

3)

P A

:

:

erit

P

P
l

P

fragmentvm taedeo

in

Casiua Plauti legimus,' Cledonius

5,

58 K.

CISTELLARIA

ARGVMENTVM
Comprimit adulescens Lemnius Sicyoniam. Is redit in patriam, et gnatam generat nuptiis. Sicyonia aeque parit puellam. hanc servolus
Tollit atque exponit, et ex insidiis aucupat.

Eam

sublatam meretrix

alii detulit.

Lemno
Amore

post rediens ducit

quam

compresserat

Lemnique natam [de]spondet adulescentulo
capto
illius proiecticiae.

Requirens servos reperit quam proiecerat.
Itaque lege et
rite

civem cognitam

Alcesimarchus, ut erat nactus, possidet.
i
ii)

Lem.

Sic. Ital.

7 vix

lemnus liconiam cod. 2 nuptus Lemniq' spondet Bothe despondit cod.
:

cod. (u

pro

:

PERSONAE
Selenivm Meretrix

Gymnasivm Meretrix Lena Avxilivm Devs (Prologvs) Alcesimarchvs Advlescens
Thyniscvs(?)

Serws

Senex Lampadio Serws Melaenis Lena Phanostrata Matrona
Halisca Ancilla

Demipho Senex
Scaena
cf.

SICYONE
301. 352), sed

{exFesio Lena] Syra Lena Studemund

Herm.

Thyniscvs

40, 244 Schoell {cf.

ad 283)

:

ACTVS
I. i

I

Selenivm
Sel.

Gymnasivm
et

Lena

Quom

ego antehac
atque haec

mea Gymnasium,
aperuisti, tu

te amaui et mi amicam esse creui, matrem tuam, tum id mihi hodie
:

soror

si

mea
ire

esses,

qui magi' potueris
5

mi honorem
animus,

habitum,
arbitror
;

nescio, nisi, ut
ita

meus
et

est

fieri

non posse
iniistis

5

omnibus
Gy. pol

relictis

rebus mihi frequentem operam dedistis.

eo ego uos

amo
isto

eo a

me magnam

gratiam.
;

quidem nos
habere

pretio tanti est

facile est fre-

quentare
tibi utilisque
:

10

ita in

prandio nos lepide ac nitide
te,

10

accepisti

apud

ut

semper meminerimus.

Sel. lubenti[que] edepol

animo factum

et fiet

a me,

quae uos arbitr(ab)or
Le. quod
ille dixit,

uelle,

ea ut expetessam.

qui secundo uento uectus est tranquillo
mari,

15

uentum gaudeo— ecastor ad
suauibus modis,

ted, ita

hodie hic acceptae sumus
quin mihi
placeret.

15

nec

nisi

disciplina

apud

te fuit

quicquam

ibi

Sel. quid

ita,

amabo ?

Le. raro nimium dabat quod biberem, id

merum

infuscabat.
:

Gy. amabo, hicine istuc decet
1

?

Le. iusque fasque est

19,

20

vel

B

quia cod. Varronis de L. L. 7, 98 3 aperuistis/ 4 E 8 t. est f. est scripsi facile est cod. potueritis est curare ut adsiinterpretatur 'faci/e tamen tanti est cod. Varronis, qui haberi mus 9 versuum divisionem confirmare videtur Varro 3 expetessam 12 que del. Bothe 13 arbitrabor Camerarius Gronovius expetes cod. 14 mare cpd (cum cod. Charisii 61 et 137) 18 /ort. dab. bibere, nam Inf. displicet hic om. 15 ic cod.

Quom] mage
'

P

:

:

B

CISTELLARIA
nemo
quia
alienus hic
[et]
est.

I. i

Sel. merito uostro
facitis.

amo

uos,

20

me

colitis,

magni

Le. decet pol,

mea

Selenium,

hunc esse ordinem beniuolentis beneque amicitia utier,
25 ubi istas uideas
ut amicitiam

inter se

summo

genere gnatas, summatis matronas,

colunt atque ut

eam iunctam bene habent
inter se.

25

si

idem

istuc

nos faciamus,

si

[idem] imitemur,

ita

tamen
indi-

uix uiuimus

cum
29,

inuidia

summa.

suarum opum nos uolunt esse

gentis.

30

nostra copia nil uolunt nos potesse

suique

omnium rerum nos

indigere,
30

ut sibi simus supplices.

eas

si

adeas, abitum

quam aditum
si

malis, ita nostro ordini

palam blandiuntur, clam,
35

occasio

usquam

est,

aquam
uiris

frigidam subdole suffundunt.
suis praedicant

cum

nos solere,
35

suas paelices esse aiunt, eunt depressum.

quia nos libertinae sumus, et ego et tua mater,
meretrices fuimus
:

ambae

illa te,

ego hanc mihi educaui

40

ex patribus conuenticiis.

neque ego hanc superbiai

caussapepuli ad meretricium quaestum,nisiut neessurirem.
Sel. at satius fuerat

eam

uiro dare

nuptum

potius.

Le. heia 40
!

haec quidem ecastor cottidie uiro nubit, nupsitque hodie,
nubet
45

mox noctu numquam
:

ego hanc uiduam cubare

siui.

nam

si

haec non nubat, lugubri fame familia pereat.
est

Gy. necesse
22 et
del.

quo

tu

me modo uoles esse ita esse,
cop. p.

mater.

magnis cod. idem delevi (iv. 3\ nam uiuimus bisyll. (anap. tetram.) displicet 29, 30 nil Pylades nihilo cod. 40 con39 vel ted 33 si eas Mneller ticus cnm uent suprascr. cod. (u pro ii) neque ego Ital. ego neque
Spengel, Sjogren de part.

104

(magni J)
:

27 imitamur cod.

:

corr.

Camerarins

:

cod.

41 pepuli Spengel
adverb.)

:

repuli cod.

45 lucubre cod. (C pro

G) (yix

; ;

1.1
45 Le.

T.
ecastor
si

MACCI PLAVTI

hau me paenitet, si ut dicis ita futura es. quidem ita eris ut uolo, numquam hac aetate fies semperque istam quam nunc habes aetatulam optinebis,

nam

multisque

damno
!

et

mihi lucro sine

meo

saepe

eri'

sumptu. 50
facere

Gy. di faxint
50 Gy.

Le. sine opera tua di horunc

nil

possunt.

equidem hercle addam operam sedulo
oculus,

;

sed tu inter
istaec uerba,

meus

mea Selenium,
es,

— numquam ego

te tristiorem

uidi esse.

quid, cedo, te opsecro,

tam abhorret

hilaritudo

?

neque munda adaeque
55 et

ut soles (hoc sis uide, ut petiuit
es.

55

suspiritum alte) et pallida

eloquere utrumque nobis,

quid

tibi

est

et

quid

uelis

nostram operam, ut nos
sciamus.

noli, opsecro,

lacrumis tuis mi exercitum imperare.

Sel. misera excrucior,

mea Gymnasium

:

male mihi

est,

male maceror
doleo ab animo, doleo ab oculis, doleo ab aegritudine.
60

quid dicam,
60

nisi stultitia

mea me

in

maerorem

rapi

?

Gy. indidem unde 6ritur facito ut facias stultitiam sepelibilem.

Sel. quid faciam

?

Gy. in latebras apscondas pectore
penitissumo.

tuam

stultitiam sola facito ut scias sine aliis arbitris.
est.

Sel. at mihi cordolium

Gy. quid
cor
?

?

id

unde

est tibi 65

commemora

opsecro
ut

quod neque ego habeo neque quisquam

alia mulier,

perhibent
:

uiri.

48 hac aetate Seyffert haecate cod. (/. e. haec a te, fortasse recte i. e. tanqiiam ego, a te) Hecala aetate Schoell 51 nihil di E horunc 52 h ercle suspectum {c/. Gellius 11,6) ei rei Redslob inter] aufer Ussing uelit cod. 59 Mis. exc. 57 uelis Ital. Mueller {Rhein. Mus. 54, 387) Mea exc. cod. fvii. 5) Med excrucio Leo 61 mea(met) me Muellcr {Rhein. Mus. 54, 387) rapi Gulielmius rapit cod. 63 condas pectori cod. Charisii 190 65 cor Bentley cordolium cod.
haec,
:

P

:

:

:

:

:

:

CISTELLARIA
Sel.
si

I. i

quid

est

quod

doleat, dolet

Gy. amat haec mulier.
Gy. namque ecastorAmor
70 gustui dat dulce,

non est tamen hoc hic dolet. Sel. eho an amare occipere ama\

si

aiitem

65

rum
et

est,

opsecro

?

melle et

felle est

fecundissumus;

amarum ad

satietatem usque oggerit.

Sel. ad istam faciem est morbus qui me,

mea Gymnasium,
macerat.
facit.

Gy. perfidiosus
Gy. bono animo

est

Amor.

Sel. ergo in

me peculatum

70

75

morbo melius. Sel. confidam fore, si medicus ueniat qui huic morbo facere medicinam potest. Gy. ueniet. Sel. spissum istuc amanti est uerbum ueniet,'
es,erit isti
'

nisi uenit.

sed ego

mea culpa et stultitia peius misera maceror, quom ego illum unum mi exoptaui quicum aetatem degerem. Le. matronae magi' conducibilest istuc, mea Selenium, unum amare et ciim eo aetatem exigere quoi nuptast semeL
:

75

80 uerum enim meretrix fortunati est oppidi simillima

non potest suam rem optinere sola sine multis uiris. Sel. hoc uolo agatis. qua accersitae caussa ad me
.

estis 80

eloquar.

nam mea
85

mater, quia ego nolo

me

meretricem

dicier,

morem oranti morigerae mihi, ut me, quem ego amarem grauiter, sineret cum eo uiuere. Le. stulte ecastor fecit. sed tu enumquam cum quiquam
opsecutast, gessit
uiro

quidem cum Alcesimarcho, nemine, nec pudicitiam imminuit meam mfhi quisquam alius. Le.
consueuisti
?

Sel. nisi

85

opsecro,
67 siquidem corr. siquid vv.70-6 gustu P, A n. I.
aetate
est

PE
77

70 accedit

A

;

pattca lcguntur

quom]quiaP

unum om.

80-5 priores versunm partes leguntur A 82 hoc nu A obsecuta est de ea re gessit 84 vcl morigere E (gessi P ) morem morigere mihi P 88 neque pudicitiam meam mi[hi] alius quisquam imminuit. Le. opsecro P

P

A

(iii.

11)

78

w/ mage


I. i

T.
is

MACCI PLAVTI
90

90

homo insinuauit pacto se ad te ? Sel. per Dionysia pompam me spectatum duxit. dum redeo domum, conspicillo consecutust clanculum me usque ad fores. inde in amicitiam insinuauit cum matre et mecum simul
qu6
mater
blanditiis,

muneribus, donis.

Gy. mihi istunc uellem homi-

nem
ut

dari,

ego illum uorsarem

!

Sel.

quid

opust uerbis

?

con-

suetudine
coepi amare contra

ego illum,

et

ille

me.

Le.

o

mea

95

Selenium,

adsimulare amare oportet.
95 melius
illi

nam

si

ames, extempulo
rei tuae.

multo quem ames consulas quam
conceptis iurauit uerbis apud
esse
:

Sel. at

ille

matrem meam
ducendast

me uxorem ducturum
nam eum
100 quia

ei

nunc

alia

domum,
100

sua cognata Lemniensis, quae habitat hic in proxumo.
pater eius subegit.

non redierim

domum

nunc mea mater iratast mihi, ad se, postquam hanc rem resciuerim,
aliam.

eum uxorem ducturum
Sel. nunc te

esse

Le. nihil amori

in-

iuriumst.

amabo

ut

hanc

(hic

unum) triduom hoc solum
sinas

esse et hic seruare

apud me.
mihi

nam ad matrem
erit

accersita sum. 105
et

Le.

quamquam
Sel.

istuc

molestum triduom,
sed
tu,

damdabis,

num
105 faciam.
faci'

benigne

et amice.

Gymnasium mea,

idtima leguntur 91 conspicio 93 Gy.] istum hominem uellem me (ser95 vel \\V mone interrupto) Schoell selenium [quid est (quide)] (1 pro qui aes, i. e. qui ames, var. lect. marginal. rtrfquem ames, v. 97) 97 qui ames vel subigit 102 101 pater eius] (pat)eru^s) hane] eam nihil amore iniuriust Dousa 103 amore tu 104 (te ?) hic unum triduom hoc Kampmann, Seyffcrt: hi et E ) hoc -quadrante spatio (om. hic unum) c A-: triduum (-ium paucissima, in initiis/ere, lcguntur A, paulo plura tanium 120-2 106-45 et 142-5 106 mihi istud E
initia et

90-9

A

A

Le. Bothe

P

P

A

P P

A

P

P

P

P


CISTELLARIA
si


I. i

me

apsente Alcesimarchus ueniet, nolito acriter
:

eum

inclamare

utut erga
:

me

est meritus, in cordi est
illi

tamen.

no

sed,

amabo, tranquille
:

ne quid quod
tibi

doleat dixeris.

accipias clauis

si

quid

opus

erit

prompto, promito. lacrumas
!

ego uolo

ire.

Gy. ut mi

exciuisti

Sel.

Gym- no

nasium mea,
bene
Gy. cura te, amabo. sicine inmunda, opsecro, inmundas fortunas aequom est squalorem sequi. Gv. amiculum hoc sustolle saltem. Sel. sine trahi, quom egomet trahor.
uale.

ibis ?

Sel.

115

Gy. quando

ita tibi lubet,

uale atque salue.

Sel.

si

possim

uelim.

Gy. numquid
uisa amare.

me

uis,

mater, intro quin

eam?

ecastor mihi

"5

Le. istoc ergo auris grauiter optundo tuas,
abi intro.

ne quem ames.

Gy. numquid

me

uis ?

Le. ut

ualeas.

Gy. uale.
ii

Lena
120 Le.

Idem

mihist

quod magnae
:

parti uitium

mulierum

quae hunc quaestum facimus quae ubi saburratae sumus, largiloquae extemplo sumu', plus loquimur quam sat est.

nam
125

illanc

ego olim, quae hinc

flens abiit,

paruolam
5

puellam proiectam ex angipor tu su stuli.
adulescens quidam hic est adpnrhe nobilis [quin ego nunc quia sum onusta mea ex sententia

quiaque adeo

me

compleui
<<r

flore Liberi,

magi' libera uti lingua conlibitum est mihi,
et ut cod. 109 utut Pylades opus 111 accipe has Mueller
:

vcl
tibi

med

in]

mi Camerarius
:

erit Ital. [est] eril Mucller (nequem ames promptu cod. cod. (iv. 3) 119 neque meas idem mihi magnae quod parti n. I. 120 idem mihistq J), (v. 1) 122 sumus] et 121 nunc q. faciemus est 125 cum 130-2 secl. 124 ex del. Bot/ie, cui puellam displicet Windisch.mann. e o consiho adiecti sunt ut Au.vilii oratio omitti possct^ 126 quia Leo 126-9 om.A. Sunt amplificatloversuttm 120 sq. 128 vel mage sum onustsi Camerarius quasi sum honesta cod.

P

A

P

A P

:

A

'

:


I. ii

T.

MACCI PLAVTI
tacito usus est].
ei uiuit pater.

10 tacere

nequeo misera quod

Sicyone,
is

summo

genere

;

130

amore misere hanc deperit mulierculam,
abiit.

quae hinc modoflens

contraamore eum haec perditaest.
meretrici dedi,
fecerat,

eam meae ego amicae dono huic
15

quae saepe

mecum mentionem

recens natum, eapse

20

puerum aut puellam alicunde ut reperirem sibi, quod sibi supponeret. ubi mihi potestas primum euenit, ilico feci eiius ei quod me orauit copiam. postquam eam puellam a med accepit, ilico eandem puellam peperit quam a me acceperat,

135

14°

sine opstetricis opera et sine doloribus,

item ut aliae pariunt, quae

malum quaerunt

sibi.

nam amatorem
25

aibat esse peregrinum sibi
eiius facere gratia.
illi

suppositionemque

id duae nos solae scimus, ego quae
et illa

dedi

145

quae a

me

accepit
est.

praeter uos quidem.
uenerit.,

haec

sic res

gesta

si

quid usus

meminisse ego hanc rem uos uolo.
iii

ego abeo domum.

Avx
Av. Vtrumque haec,
satin uix reliquit
ita

1

l

1

v

m
150

et multiloqua' et multibiba, est anus.
loci,

deo quod loqueretur
tacuisset,

properauit de puellae proloqui

suppositione.
5

quod

si

tamen
date,

ego eram dicturus, deu', qui poteram planius.

nam

mihi Auxilio est nomen.

nunc operam

ut ego

argumentum

hoc uobis plane perputem.

155

fuere Sicyoni iam diu Dionysia.
n. I. 138 vel 134 fecerit P, 132 perdita est] deperit^ 146145 scimus solae^ 144 suppositionem eius rei _. 154 est Auxilio Camerarius, 150 logi Seyffcrt 232 deest Au. displicct cui hiatus mihi

A

med

P

A

|

;

CISTELLARIA
mercator uenit huc ad ludos Lemnius,
isque hic compressit uirginem, adulescentulus,
(ui),

I.

iii

10

uinulentus, multa nocte,

|

in uia.

160

is

ubi

malam rem

scit se

meruisse, ilico

pedibus perfugium peperit, in
ubi habitabat tum.
illa

Lemnum

aufugit,

quam

compresserat
15

decumo
165

post mense exacto hic peperit filiam. quoniam reum eiius facti nescit qui siet, paternum seruom sui participat consili, dat eam puellam ei seruo exponendam ad necem.
is

ill'

proiecit. haec puellam sustulit. clam opseruauit seruos (qui eam proiecerat) quo aut quas in aedis haec puellam deferat.

eam

20

170 ut

eampse uos

audistis confiterier,

dat

eam puellam meretrici Melaenidi, eaque educauit eam sibi pro filia bene ac pudice. tum illic autem Lemnius
propinquam uxorem
duxit,

25

cognatam suam.
fecit, ilico

175 ea

diem suom

obiit, facta

morigera est uiro.

post(quam)

ille

uxori iusta
;

huc commigrauit

duxit

uxorem

hic sibi

eandem quam olim uirginem hic compresserat, et eam cognoscit esse quam compresserat
180
illa illi dicit

eiius se
|

ex iniuria

peperisse gnatam

atque

eam

se seruo ilico

dedisse exponendam.
iubet illum
reperire
185

ille

extemplo seruolum
si

eundem

persequi,

quae

sustulerit.

ei rei

qua queat nunc suam
si

35

operam usque adsiduo seruos

dat,

possiet

<hic) m. (de) n. Pradel de praep. p. 531 159 ui add. Partus 162 tum habitabat Guietus, cui habitabat displicet. in Redslob Gellius 3. 16, 2 vcrba adfert a tum illa incipiens, unde ubi tum habitabat. 176 168 q. e. p. supplevil Camerarius (iii. 11) tum illa Schocll

quam

add. Iial. seruolo (v. 8) plavt. 1

181 gn. eamque Pylades fort. 179 et] ut Weise 183 eundem illum Niemoeller de pron. 'ipse' p. 43 19

;


tollere,

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
quam
olim

meretricem illam inuenire

quom
40

ipse exponebat, ex insidiis uiderat.

nunc quod relicuom restat uolo persoluere ut expungatur nomen, ne quid debeam.
adulescens hic est Sicyoni
is
:

ei uiuit pater.

190

amore proiecticiam

illam deperit

45 et illa

flens hinc abiit ad matrem suam, hunc contra, qui est amor suauissumus. ut sunt humana, nihil est perpetuom datum. pater adulescenti dare uolt uxorem ; hoc ubi

quae

dudum

195

mater
haec

resciuit, iussit accersi

eam domum.
et uincite

sic res gesta est.

bene ualete
antidhac

50 uirtute uera,

quod

fecistis

seruate uostros socios, ueteres et nouos,

augete auxilia uostris

iustis legibus,

200
lauream,

perdite perduellis, parite

laudem

et

ut uobis uicti Poeni poenas sufferant.

ACTVS
II.
i

II

Alcesimarchvs
Al. Credo ego

Amorem primum apud homines camuficinam
commentum.
facio, ni foris

hanc ego de me coniecturam domi qui omnis homines supero, antideo
iactor, crucior, agitor,

quaeram,
205

cruciabilitatibus animi.

*'
5

stimulor, uorsor
in amori' rota, miser exanimor,
feror, differor, distrahor, diripior,
ita

nubilam mentem animi habeo.
cod.

210
:

192 Bothe 202 ut
ant.

dum
Ital.

(dudum J)
uictis
1.

200
:

PE

197 haec res gesta sic est cod. 201 laudeam (-dem J ) et
Ital.

corr.

1.

cod

et cod.
:

204 ne

foras cod.

Hcrmann

[atque] ant. cod. icj

lam

P

ad Aul. 784)

205 210 nul-

E

;

:

:

CISTELLARIA
21 1-2

II. i

ubi sum,
ita

ibi

non sum, ubi non sum,

ibi est

animus,
r

mi omnia sunt ingenia quod lubet, non lubet iam id continuo,
215
ita

°

me Amor
:

lassum animi

ludificat,

fugat, agit, appetit, raptat, retinet,

217-8

lactat, largitur

quod dat non dat;

deludit
15

modo quod
220

suasit, (id) dissuadet,

quod
ita

dissuasit, id ostentat.

maritumis moribu'

mecum

expetitur
;

meum
nisi
lilla

neque,

amantem animum quia miser non eo pessum,
frangit

mihi
225
ita

abest perdito permities.

20

pater apud uillam detinuit

me
227-8
(frag. 1)

hos dies sex

ruri continuos,

neque licitum interea
estne hoc

est

meam amicam

uisere (misero).

miserum memoratu ?

230 nudiussextus

Alcesimarchvs
*
frag. 11)

Servvs
*

*

(Al.) potine

tu

homo

facinus

facere

strenuom

?

(Ser.)

aliorum adfatim est
qui faciant.

sane ego
*

me

nolo fortem perhiberi uirum.
*

*

Ser. sed

quid

istuc?

Al. mala multa

dici

mihi

uolo.
?

Ser. qua gratia
213
:

ingenia sunt cod. 217-8 iactat cod. trai. Spengel deludit del (?) Leo, ut dimeter fiat 219 id add. Reiz dissuadet Pylades dissuasit cod. 221 experitur Ital. (cf Pradel de praep. p. 515) 227-8 misero add. Schoell 224 fort. nulla 230 sqq. plus sescenii versus perierunt in duo quaterniones in P* ?), ex quibus in servati sunt vv. 233-491, ubi inter v. 145 et 232 quinque folia periisse videntur frag. 1 gloss. Plaid. frag. 11 Gellius 6, inter v. 229 et 233 interiisse videntur 233 incipit 7, 3 (s. affatim) versus ^.X istuc Al. mala multa dici Leo istumn(a)m(i)liadigi

quod

et

:

A

P

A

;

:

cod.

(/'.

e.

is

tum

.

.

.

adigi

?)

:

II.

i

T.

MACCI PLAVTI
si

Al. quia uiuo.

Ser. facile id quidem edepol possum,
uis.

tu

Al. uolo.
235

Ser. at enim ne tu exponas pugnos tuos in imperio meo.

Al.

numquam

edepol faciam.

Ser. fidem da.

Al. do, non

facturum esse me.
sed ego primum, tot qui ab amica abesse potuerim dies,

sum
quae
Al.

nihili.

Ser.

nihili hercle

uero

es.

Al.

*

perdite,

me amaret contra. Ser. dignus hercle es infortunio. ei me (tot tam) acerba facere in corde Ser. frugi num!

240

quam
Al. praesertim quae coniurasset

eris.

mecum

et firmasset fidem,

Ser. neque deos neque homines

aequom

est

facere tibi

posthac bene.

Al. quae esset aetatem exactura
Ser. compedis
te

mecum
et

in matrimonio,

capere oportet neque eas

umquam

ponere.
C45

Al. quae mihi esset commendata
Ser. hercle te uerberibus

meae

fide concredita,

multum

caedi oportere arbitror.

Al. quae mellillam
Ser. ob istuc

me uocare et suauium solitast suom. unum uerbum dignu's deciens qui furcam feras.
sed quid auctor nunc mihi es
?

Al. egomet
supplicium

laetor.

Ser.
tibi

dicam
illi

Al. quian

"-***#!***
des, suspendas
te,

ne

tibi

suscenseat.

250

Ser. quid tu ergo (timebas)
-

nam
*

?

*

* te

manuleo
*

ue (amica ne

te caiet)

*

*

*

spatio cod. utvid.

237 tot Leo eo sequcnte personae 235 pugno os metuo Leo eo, quia ab Seyffert. potuerim Leo: au.irem A auderem (sex) dies Schoell 238 (cu)idoroiaroperite cod. (quam 240 ei me .-. ego amarem) perdite Leo 239 ercle ercle es cod. acerba cod. restituit Leo post versum 242 anticipatur v. 245 . suo loco redicns (ii. 6) 243 mecum exactura mecum cod. (iv. 3) pro meam in) fidem concrediti 245 meam 244 compeceis cod. 252 quid tu in v. anticipato cod. 249 laetor suspectum quid ? tu amicam times, ne te manuleo ergo — name te manuleo cod. 253-72 niliil nisi caiet? Fulgcntius Virgil. contin., ad<Aen. 7 in. post v. 266, ultimum huius scaenae vestigia litterarum apparet in cod. versum, duo folia amissa sunt
:
: .

.

.

:

{}.

:

:

?

CISTELLARIA

II.

i

ALCES MARCHVS
I

GvMNASIVM
*
* * *

SERVVS

*

273 (Al.) quid
*

si

amo
quam

(Gy.)

* est

amor

* atque illam * *
si

275

*

*

ni

mihi

280
281

nam

****** ******
*

amare intellego conclusos uos (me) habere in carcere
(te)

amoris noctesque

et dies

emortuos

numquam quisquam
amant
*

*

*

*

(Gy.)

immo maxumus.
-ne ament.

qui

stulte

atque inmodeste atque inprobe
Th(yni)sce,
ubi
tu
es ?

283 (Al.) un

*

anus.

Ser.

ecce me.
Al.
i,

adfer

mihi arma

(Ser.

arma?
*

Al.)

et

loricam

adducito.
285 Ser. loricam

Al.

i,

curre,

adducam ? * equom adfer.

*

(add)ucere.
hercle hic insanit
miser.

Ser.

peri,

Al. abi atque hastatos multos, multos multos
290 Gy.

uelites,

cum

multis


?

nil

moror

precario.
satis.

ubi sunt quae iussi

Ser. sanus hic non est

manu

esse credo nocitum,

quom

illaec sic facit.

Ser. utrum deliras, quaeso, an astans somnias,
qui

equom me

adferre iubes, loricam adducere,
uelites,

multos hastatos, postid multos multos

cum

multis

?

haec tu peruorsario
istaec,

295 mihi fabulatu's.

Al. dixin ego

opsecro

?

Ser.

modo quidem

hercle haec dixisti.

Al. non praesens

quidem.
Ser. praestigiator
283
vel

es,

siquidem hic non es atque ades.

apparet ex Pseud. 7 11

284 snppl. Schoell 285 sententia Thynisce Schoell peri del. Studemnnd (iv. 3") 286 equm cod. 292 equm cod. 293 vel post id 290 facit an facis incert. cod. 296 vel dixti 297 es del. 294 peruorsaruo (vel -semodo') cod. displicet Studemund, cui praestigiator-es
ua

II. i

T.
te

MACCI PLAVTI
toxico,

Gy. uideo ego
adulescens
;

eo

te magi'

Amoris ualide tactum uolo monitum.
tu

Al. mone.
300

Gy. caue

sis

cum Amore
?

umquam

bellum sumpseris.
deuenias

Al. quid faciam

Gy. ad matrem
suscenseat.

eiius

domum,

expurges, iures, ores blande per precem

eamque exores ne

tibi

Al. expurigabo hercle omnia ad raucam rauim.
* * *

SENEX
*

GYMNAS
*
*

I

V

M
(frag.

J

Sen. prohibet

diuitiis
*

maxumis, dote
* *

altili

atque opima.

305

*

quidem hercle scita. quamquam uetus cantherius sum, etiam nunc, ut ego opinor, adhinnire equolam possum ego hanc, si detur sola soli. Gy. nimis opportune mi euenit rediisse Alcesimarchum
mulierculam exornatulam.
;

nam

sola nulla inuitior solet esse.
sis
:

Sen.

me

uocato
tii

310
agas

ne sola

ego (te)cum (ero, uolo) ego agere, ut

aliquid.

Gy. nimi' lepide (ex)concinnauit hasce aedis Alcesimarchus. lepidumst Sen. ut quo(m Ven)us adgreditur, (place)t
!

amare semper.
Gy. uenerem

meram haec aedes

olent,

quia amator expoliuit.

Sen. non mo(do i)psa lepidast,

commode quoque

hercle 315

fabulatur.

sed

quom dicta huius interpretor, haec herclest,
quae corrumpit
filium.

ut ego opinor,
esse,

meum
utpote

suspiciost
;

eam

quam numquam uiderim

de opinione credo.

hercle codd. 299 vel mage 304 Experiuraui cod. Festi 274 inter 304 et 306 duofolia cod. Fest. Nonii 164: hercles cod. her 306 (situ)e cod. amissa in cod. frag. 111 Nonius 72 (s. altile)
: . . .
:

(itast) Seyffert fort. scite q. h. scitam 307, 316 312 suppl. Studemund vel opino 311 suppl. Studentund t cod. : suppl. Leo 315 usa der^i^d^eHur 313 ut quo 318 ut pote quam Seyffert ut postquam cod. suppl. Studemund

(et est) Leo

:

:

:

CISTELLARIA
nam
quid
320 hoc hanc
si

II. i

hasce aedis conductas habet meu' gnatus, haec ubi astat

eam esse opiniost nam haec illum nominauit. adeam atque appellem ? mali damnique inlecebra,
;

323 Sen.

33°

341

362

***** ***** ***** ******
Gy.

salue.

uapulabis.

apud

te.

Gy. intrabo,

nam

meretricem astare in uia solam prostibuli sanest.
*
* *

malum

aufer,

bonum

mihi opus est

Gy.

*

*

quid

uis.
fe)cit,

Sen. uolo ex te

scire,

quidquid

est

meu'

(filius

quod

quid ego usquam male

feci tibi (aut

m)eu' quisquam, id
edisserta,

365

quam ob rem me meumque
habes perditui
et

filium

cum

(matr)e

remque
nostram
dixi.

praedatui

?

Gy. miser

errat, ut

ego

ludam ego hunc, nam occasio uidetur. potin operam (in)ique equidem malam * * innocenti ? Sen. sed (opsecro) te, nullu'nest tibi amator alius quisquam ? 37° Gy. nisi tuo' modo unus filiust, quem quidem ego amem
lepidast materies,
alius

nemo

est.

Sen. at

*

Gy.

nil

moror
.

:

damno
:

sunt (tui) mihi (simil)es.

nu 322 qu e uapulabis cod. quisquis tu es, si mihi dixeris nec recte, uapulabis Scyffert are .... uolo (vel niclo) 323 apud te cod. 324-62 nihil nisi vestigia litterarum apparet intro bonam (intra bonam vel 330 Nonius p. 423 (s. prostibulum) intro abonam) meretricem astare in via solam prostibula sane est intro abeo nam Bothe prostibuli Mercerus 341 Nonius 482 (s. opus est illam rem) nicjas (i. e. inicias ?) m(a)lum — Bonu apparent in cod. 363 suppl. Studemund 364 suppl. Seyffert 365 cum (quom) matre rem Studemund quom .... erem cod. 366 praedatui. Gy. miser Studemund prae ui ser cod. 368 inique Leo neque Schoell 369 suppl. Studemiind 370 restiiuit Studemund (qui filius mavult) nisi meus modo unus filius? Gy. quem Leo cod. at ego (alios credo) Seyffert: fort. 371 atecca at eccam (aliam praedam) t. m. s. suppl. Schoell
. .

.

:

:

||

:

:

.

.

.

.

.

.

:

:

:

II.

i

T.
*

MACCI PLAVTI
(Gy.) uisne est
is

Sen. quid

arbitratus

?

(frag. iv)

(Gy.)

datores

373

negotioli bellissumi senices soletis esse ?

Lena
*

Gymnasivm
*
? *

Le.

me

respondere postulas

iniurium

est.

(frag. v)

semper me ultro oportet a uiris, eum quaestum facio, nil uiris promittere.
stipulari

375

siquidem imperes pro copia, pro recula
Le. quin
itura es?

(frag. vi)

is,

si

nimium
eo

is

uegrandi gradu.

(frag.vn)
(frag.

Gy. pol ad cubituram, mater, magi'
fere

sum

exercita

vm

quam ad

cursuram.

sum

tardiuscula.

380

meminere officium suom.
[nam]
ita

(frag. ix)

mustulentus uentus naris

attigit.

(frag. x)

capillo scisso atque excissatis auribus
,

(

fra g- XI )

(frag- xii'

imae quasi carnuficis angiporta purigans

3 84

372
sqq.

fort.

quid (si capiamus arbitrum ?)
in

restituit

Schoell

373

"

frag. iv prior pagina datores bellissimi Priscianus 1, 111 (s. negotiolum^ et 279 (s. senicis) [uosl negotioli senicis (bellissimos negotiolis phoenices) soletis esse 376 uires frag. v Priscianus 1, 388 (s. stipulor) corr. Bothe frag. vn Fcstus 372 frag vi Priscianus 1, 107 (s. recula) codd. frag. vin Nonius 198 (s. cursura) qui nisi itures cod. (5. uegrande) frag. ix Nonius 499 (s. accus. 380 accursura codd. 379 velmage frag. x Nonitts 63 (s. mustulentum et 415 (s. ventus) pro genet.) uentus codd. 415 estus (aestus) nam ita codd. 63 ita codd. 415 naris obtigit codd. 415 codd. 63 (cf.Lindsay Non Marc' p. 63)

unumfolium

A

periit et seqventis

:

-

)

:

:

l

frag. xi

Nonius 108 (s. excissatum) ^ excisatis Meursius purgitans codd. Nonius 190 (s. angiportus gen. neutri)
753 purgitant pro purigant)

frag.
(cf.

xn

Atd.


405


CISTELLARIA
hic,


II.
i

non quasi nunc haec sunt

limaces liuidae,
|

febricul(osae, mi)serae amicae,

osseae,

diobolares, schoeniculae, miraculae,

408

cum

extertis talis,

cum
*

todillis crusculis
* *

Selenivm
449
45°

Alcesimarchvs
*
*

Melaenis
Sel. molestus
es.

*

Al. meae issula sua (aede)s egent. ad Al.

me

(sine ducam).

Sel. aufer

manum.
frater-

germana mea
igitur,

sororcula.

Sel.

repudio te

culum.
Al. tum tu
Al. opsecro te

mea

matercula.

Me. repudio

te

puer-

culum.
Sel. ualeas.

Al. ut sinas

Sel. nil moror.

Al. expurgare me.
Sel. (oppressas).

Al. sine dicam

(Me.)

sati'

sapit mihi

tuis peiiuriis.

385 incipit 385-404 nihil nisi vestigia litterarum apparet llo modo es negent guela qui 391 fuist 392 u 394 teris an anguila (illa ?) ticulus fui m 396 q 403 q darent totnm praebet Varro de L. versum L. 7, 64(5. limax) 405 nil nisi sunt lima(ces aut) liuidae apparet in cod. suppl. Schoell 406 amcisae (?) Leo amiculae Schoell 407 d(io)bolare(s scho) enieulae miracula cod. interpretationem adfert Vatro diouolares a binis obolis,' scenicolae 'a schoeno,' miraculae a miris, i.e. monstris 408 cum exteritis ta(Iis c)um todellis cruribus cod. Festus raculae cum extertis (extortis Paitlus 52 353) extortis 329 Priscianus 1, 103 (qui testat urcruscuWs): vel extritis todillis Festus 352 (s. todi) (cf. corp. gloss. 5, 624, 39) todinis Priscianus, cro[co]tillis Paidus 52 (s. cro[co]tillum valde exile ') sodellis Festus 301 (s. succrotilla vox) 409-49 nihil nisi vestigia litterarum apparet 420 atdie illa 422 dei me (om)nes 423 illae 424 haec sustulit, post disti 425 circumcur 427 qua um loquor inter vv. 444 et 449 unum ris modis 444 folium penisse vidctur 449-83 pauca servata sunt 450 issula rcstit. Schoell cett. suppl. Leo 451 Priscianus 1, 105 (germana mea sororcula) 452 Priscianus 1, 103 'tum tu igitur mea matercula) puerculum (?) Leo fraterculum cod. (v. 4) 453 vel expurigare quo fit versus iambicus, sed displicet opsecrS 454 Sel. (w/Me.) oppressas scripsi o r sa cod. ut operosam (-oss-) quadret cett. restit. Schoell

A

— —

.

.

.

.

:

:

:

'

1

'

'

:

:

;

:

:

'

:

:

:

.

.

.

.

.

,

II.

i

T.
liera.

MACCI PLAVTI
ea sunt,) at nunc non potis
est.

(Al.

Me.

si

Al. 455

supplicium uolo
polliceri.

Sel. at mihi aps te accipere

non

lubet.

Al.

em

om(nia)
patior
iur(e.

ho)c

illei

uolup

est

neque

tis

misereri
decet.

uerba dare * 458-9 * quemquam hominem. Sel. inter * 460 * qui frangant foedera non illa * Al. at ego nec do neque te amittam hodie, nisi quae uolo 463 tecum loqui
das mihi operam.

Melaenis
Me. potin
ut mihi

Alcesi m arch vs
sis ?

molestus ne

Al. quin id

(est 465

no)men

mihi,

* omnes mortales (uocant Mole)stum. opsecras.) fru(stra Al. at * * opsecro. Me. quo Al. dabo 469 * die suom. quia sine omni

ius

iurandum.
at

*
illo

*

47°
;

Me.

ego nunc (ab)

mihi (caueo) iure iurando (tuo)
ius confusicium.

similest ius

iurandum amantum quasi
*
.

nescia(s)
*

nugas
* *

agis.

474
477

Al. supplicium dabo

quo modo ego
*

(Me.)

quia es nanctus nouam,
:

potest cod. restitui 456 455 u ? r • • sjta sunt a(t nu)nc cod. polliceri'<™te uo'lo'(i>. 455) in cod\: huc transposui, nam polliceri-uolo

displicet

restit. Studemund 456, 457 Sel.] vel Me. 460 Me. pol mihi qui firma (sancta Leo) [qui] frangant neque ter . ne do cod. Schoell 463 at ego nec do Leo ae 465, 466 quin ed supplevit Studemund itam ho(df)e cod.

em omnia

457 suppl. Lco

:

.

.

:

..."..

mem mihi Omnes mortales u
quo (uolo
.

.

467
.cett.

fori.

ire,

sine

med

ire,

c te) ops.
.

stu—

:

469 qui
.

suppl. Schoell sine ^o)mm
.

restit.
.
.

Studemund
ius

simil
plevit

iurandum am

vel illoc 471 suppl. Schoell us onfusicium cod. qua
.
.

472
:

sup-

Studemund


CISTELLARIA
480 quae
* *
*

:

:

!

II. i

*

quaedam

quasi tu nescias.
!

Al. di deaeque illam perdant pariter

umquam,
(fa)lsum
si

si

hoc

fallo.
*

Me.

nil

moror

fallis,

eo

at fides.

postremo,

mihi dedisses uerba, dis

numquam

dares.

485 Al. quin equidem illam duc(am) ux(orem.

Me.) ducas,
si

*

nunc hoc

si tibi
illi

Al. instruxi
sed sino.

commodumst, quae aurum atque uestem.
*

*

(Me.)
illi

*

siquidem amabas, proin

instrui.

iam hbc mihi responde quod (ego)
*
*

te

rogo (ocius).

490 ins(truxisti)
tibi ita ut uoluisti

(Al.)

quod

uolo.

Me. eo
habeas.

facetu's quia tibi aliast sponsa locuples

Lemnia.

25

neque nos factione tanta quanta tu sumus
;

neque opes nostrae tam sunt ualidae quam tuae
495 hau

uerum tamen

metuo ne
si

ius

tu iam,

quid

tibi dolebit, scies

iurandum nostrum quisquam culpitet qua doleat gratia.

Al. di

me

perdant

Me. quodcumque

optes,

tibi

uelim 3°

contingere.

Al.

sei illam

uxorem duxero umquam, mihi quam despondit
pater

Me.

et

me,

si

500 Al. patierin

umquam tibi uxorem filiam dedero meam. me peiierare ? Me. pol te aliquanto facilius
perire et ludificari filiam.
sit

quam me meamque rem
abi,

quaere ubi

iuri

iurando tuo

satias supsidi

35

hic

apud nos iam, Alcesimarche,
:

confregisti tesseram.

pariter (atque me vel pariliter Sclwell 481 pariter vix ferendum si d(i tibi duint) Studete) Seyffert 485 suppl. Studcmund cod. mit id 487 uestem Skutsch uis 489 quod ego te restit. Studemund rogo ocius Redslob 492 acce490 suppl. Leo : dii 500 paterinme periurare 498 mihi umquam quam pol te] atque 502 periurare (J pro -ren) me patiere satis sit alibi querere iuris iurandi tui ut vid.
: :

P

P P

A

A

P

A

P

P


II.
i


saepe,

T.

MACCI PLAVTI
Me.
inter
feci

Al. face semel periclum.
Al. redde mihi illam.

quod factum
queror.
usur- 505
:

Me.

nouam rem uerbum

40

pabo uetus quod dedi datum non uellem, quod relicuomst non dabo.' Al. non remissura es mihi illam ? Me. pro me J-esponsas
'
'

tibi.

Al. non remittes?

Me.

scis

iam

dudum omnem meam
sententiam.
?

Al. satin istuc

tibi in

corde certumst

Me. quin ne commentor quidem.
510

[non edepol (ego) istaec tua dicta nunc in auris recipio.

Al. non? hem, quid agis igitur? Al.

Me. animum aduorte iam, ut quid agam scias.]
umi,

45

at

ita

me

di deaeque, superi atque inferi et mediox-

me Iuno regina et Ioui' supremi filia itaque me Saturnus eiius patruos Me. ecastor pater. Al. itaque me Ops opulenta, illius auia--ME. immo
itaque

mater 515

quidem.
Al. Iuno
50 tu
filia et

Saturnus patruos et

summus

Iuppiter

me

delenis, propter te

haec pecco.
sis

Al. anne etiam

quid consultura

Me. perge dicere. sciam ? Me. perge
eloqui.
ita

non remittam.
itaque

definitumst.

Al. enim uero

me

Iuppiter

me Iuno

itaque Ianus

ita

— quid dicam nescio.
ut scias sententiam.

520

iam

scio.

immo, mulier,

audi,

meam

504 sepe feci P 507 responsa 509 certumst in corde A ne Seyffert: e A (praec. n) ego P (seq. co-) post 510-1 om. A 518 transposnit Seyffert (Berl. Phil. Woch. 1896, p. 844) 510 ego add. Schoell 511 q. agam Rost quid iquod PE ) agas cod. ec. p.] 512 atque om. codd. Prisciani 1, 62 514 patruus eius P e.t summus pater A (ex v. 516) 516 Melaenidi contimtat Ussing Iuppiter] pater Bentley J,cf. adv. 514) filia Iuno A 518 a. nt sis sciam om. etiam P (pro a. e. ut ?) Me. pergej es perge 520 itaque Ianus] et saturnus P(ex v. 516?)
: :

P

A

A

CISTELLARIA
di

II.

i

me

omnes, magni minutique

et

etiam

patellarii,

55

faxint
nisi

ne ego (dem uiuae) uiuos sauium Selenio,

ego teque tuamque filiam aeque hodie optruncauero,

525 poste
et

autem cum primo luci cras nisi ambo occidero, equidem hercle nisi pedatu tertio omnfs ecflixero, nisi tu illam remittis ad me. dixi quae uolui. uale. — Me. abiit intro iratus. quid ego nunc agam ? si redierit ubi odium occeperit, illa ad hunc, ibidem loci res erit
:

60

530 illam extrudet,

tum hanc uxorem Lemniam ducet domum. sed tamen ibo et persequar: amans ne quid faciat,cautoopust. postremo, quando aequa lege pauperi cum diuite non licet, perdam operam potius quam carebo filia.
sed quis hic est qui recta platea cursum huc contendit

65

suom?
535 et illud

paueo

et

hoc formido,

ita tota

sum misera

in metu.

LAMpad
La.

1

o

ii

Anum

sectatus

sum clamore
fuit

per uias,

miserrumam habui.
moderatrix (linguae)

ut illaec hodie quot

modis
!

atque inmemorabilis
illi

quot

illf

blanditias,

quid

promisi boni,
5

540 quot admoeniui fabricas, quot fallacias
in quaestione
!

uix exsculpsi ut diceret,

quia

ei

promisi dolium uini dare.

Phanostrata
mei Lampadisci
serui.

Lampadio
La. non surda
:

Melaenis
modo
es,

iii

Ph. Audire uocem uisa sum ante aedis

era

:

522 minuti et etiam A lacunam spatio notat B (oppingam) Schocll senio

minutique

et

P

:

(dem)

Ital.,

cod. (selenio

J)

dcficit 523 (uiuae) Bothc, Benoist 524 te, tu. f. meque cod.,
:
:

A

corr. Scyffert: sed filiam vcrb. dactylicum in quarto pede vix ferendum •w.vteq' meq' tu. f. 526 efflixero omnis tertio 525 postea cod. l cum cod. sed Leo 531 amens 530 tum Dissaldeus sed tamen amens ne quid faciat cauto ngquid vix ferendum opust. ibo et persequar Leo 534 huc Ital. hic cod. 535 vel illuc 538 linguae add. Ussing 539 vel illic
:

B

,

:


II. iii

;

:

T.

MACCI PLAVTI
?

recte audiuisti.

Ph. quid agis hic

La. quod gaudeas.

545

Ph. quid id
5

est ?

La. hinc ex hisce aedibus paullo prius

uidi

exeuntem mulierem
sustulerat ?
ei

Ph, illam quae

meam

gnatam

La. rem tenes.

Ph. quid postea?
55°

La. dico

quo pacto eam ab hippodromo uiderim
illa.

erilem nostram filiam sustollere.

io

Me. iam horret corpus, cor salit. nam mihi ab hippodromo memini adferri paruolam puellam eamque me mihi supponere.
extimuit

tum

Ph. age perge, quaeso. animus audire expetit Me. utinam audire non queas. ut gesta res sit.
* *
'
:

555

*

La. pergo illa(m onerare) dictis
15 fortu(nis

illaec ted

anus

ex secundis ad mi)scras uocat.

nam
ego

illaec tibi nutrix est,

te

redduco

et

ne matrem censeas. uoco ad (summas) ditias,
560
uiginti pater

ubi tu locere in luculentam familiam,,

und'

tibi talenta
;

magna

20 det dotis

tute tibi

Ph. an,
La.

non enim hic ubi ex Tusco modo " indigne dotem quaeras corpore.' amabo, meretrix illa est quae illam sustulit ?
meretrix
fuit
;

immo

sed ut

sit,

de ea

re eloquar.

565

25

iam perducebam anus ei amplexa est genua plorans, opsecrans
ne deserat se
:

illam ad

me

suadela

mea

eam suam

esse filiam,

seque eam peperisse sancte adiurabat mihi. 'istanc quam quaeris' inquit 'ego amicae meae
dedi,

570

quae educaret eam pro
'

filiola
?
!

sua

30 et uiuit

inquit.

'

ubi ea est

'

Ph. seruate di med, opsecro

inquam extempulo. Me. at me perditis,
:

550 filiam nostram cod. trai. 547 uidei cod. {antiqua forma) vix siet lacunam Bothe 555 res gesta cod. trai. Guictus post alios sup^codices non indicant 556, 557 spatia relicta in cod. (summas) Brix (auitas) plevit Schoell 559 reuoco Pyladzs 567 ei Schoell 565 meretrix del. Bothe rhythmi causa
: ; :

(quom)

Seyffert

573

vel

me

tita cod.)

;

CISTELLARIA
Ph. quoi illam dedisset exquisisse oportuit.
575 La. quaesiui, et dixit meretrici Melaenidi. Me. meum elocutust nomen, interii (oppido)

II. iii

!

La. ubi elocuta
'

est,

ego continuo [anum] interrogo
mihi.'

35

ubi habitat?'

inquam 'duce ac demonstra
'
'

'

auecta est

'

inquit

peregre hinc habitatum.'
est,

Me. obsipat
sicine

580 aquolam.
agi'

La.

quo auecta
*

eo sequemur.
* *

nugas ?
*
*

periisti hercle, (ni)

(non hercle) hoc longe

destiti

40

instare

usque adeo donec se adiurat anus
Ph. at non missam oportuit.
sed
illaec se

iam mihi monstrare.
585 La. seruatur.

589-90

quandam aibat mulierem suam beneuolentem conuenire etiam prius, commune quacum id esset sibi negotium. et scio uenturam. Me. me indicabit, et suas ad meas miserias talias faciem consciamt. Ph. quid nunc uis facere me ? La. intro abi atque animo bono es. uir tuo' si ueniet, iube domi opperirier,
in quaestione

45

ne

mihi

sit, si

quid

eum

uelim.

50

ego ad
595 cura.

anum

recurro rusum.

Ph. Lampadio, opsecro,

La. perfectum ego hoc dabo negotium.

Ph. deos teque spero.— La. eosdem

ego— uti

abeas

domum.
?

Me. Me.
Me.
600 Me.

adulescens, asta atque audi.
te.

La. men, mulier, uocas

La. quid negoti

est ?

nam

occupatus

sum ampliter.

55

quis

istic

habitat

?

La.

Demipho dominus meus.

nempe

istic est

qui Alcesimarcho filiam

suam despondit

in diuitias

maxumas ?

576 oppido suppl. Pylades 577 anum dcl. Acidalius 574 quo cod. 578 dic Becker 581, 582 peristine hercle hoc longe dedisti cod., cett. om. (iii. n) peristi Pylades (iv. 3) ni (mihi dixeris Vbi habitet nunc. non hercle) hoc Schoell destiti Ital. dedisti cod. 584 iam] eam Pylades 588 indicauit cod. 589, 590 alias (adiunget mala]| Seleniumque fraudis) faciet consciam Schoell (fort. Seleniumque iii. fallae 11) 593 in q. Camerarius: quaestionem cod.
:

;


II. iii

:

:

T.

MACCI PLAVTI

60

Me. eho tu, quam uos igitur filiam La. is ipsust. nunc quaeritatis alteram ? La. ego deicam tibi non ex uxore natam, uxoris filiam. Me. quid istuc est uerbi ? La. ex priore muliere
nata, inquam,

605

meo

ero est
est,

filia.

Me.

certe

modo
opsecro,

huius,

quae locuta

quaerere aibas filiam.

65 La. huius ergo quaero.

Me. quo modo
est ?
es.

igitur,

haec

est prior

quae nupta nunc

La. conteris
610

tu tua

me

oratione, mulier, quisquis

medioxumam quam
70 ea uxor

duxit uxorem, ex ea

nata est haec uirgo Alcesimarcho quae datur.

diem

obiit.

iam scis?

Me. teneo

istuc satis.

sed ego illud quaero confragosum, quo
prior posterior
sit

modo
615
duxit
;

et posterior sit prior?

La. prius hanc compressit

quam uxorem
paruam

domum,

priu' grauida facta est priu'que peperit filiam

75

eam postquam peperit, ego eam proieci. alia
ego inspectaui.

iussit

proici

mulier

sustulit.

erus hanc duxit postibi.
filiam eiius quaerimus.
?

620

eam minc puellam
So
i

quid nunc supina susum caelum conspicis

85

Me. nunciam istuc quo properabas, nil moror. nunc intellexi.- La. dis hercle habeo gratiam, nam ni intellexes, numquam, credo, amitteres. Me. nunc mihi bonae necessust esse ingratiis, quamquam esse nolo. rem palam esse intellego nunc egomet potius hanc inibo gratiam
ab
illis

625

:

quam

illaec

me

indicet.

ibo

domum,
630

atque ad parentes redducam Selenium.
602 vel ipsus [est] 605 uerbis cod. certe Camcrarius certo cod. contra morem
:

cod.
v

itt

vid.

615

duxit erus hanc Schoell

necessumst

Merula 623 Ei 630 reduco B
et del.

cod.

606 filia est Camerarius Plautinum 608 ego 620 619 aliena Schoell 626 vel (antiqua forma)

;

CISTELLARIA

III.

i

ACTVS
Melaenis
ut

III

Selenivm
tibi

Alcesimarchvs
;

III.

i

Me. Rem elocuta sum eorum quoiam esse
ut illud

omnem

sequeren,
potius

oportet te

sis

mea Selenium, quam mea ?
rem bene conolim ad

quamquam

inuita te carebo,

animum ego inducam tamen
in

(quod minu' meam) quam tiiam

ducat consulam.
635

nam

hic crepundia insunt, quibu'cum te

illa

me

5

detulit,

quae mihi
dic

dedit, parentes te ut

cognoscant

facilius.
illas fores.

accipe hanc cistellam, Halisca.

agedum
et

pulta

me

orare ut aliquis intus prodeat propere ocius.

639-40 Al. recipe

me ad

te,

Mors, amicum

beniuolum.

Sel.

mater mea,
periimus miserae.

Al. utrum hac

me

feriam an ab laeua 10
latus ?

Me. quid

tibi est ?

Sel. Alcesimarchum

non uides

?

ferrum
tenet.

Al. ecquid agis

?

remor&re.

lumen

linque.

Sel. amabo,
accurrite,

ne se interemat.
645 tu nunc,
si

Al. o Salute

mea

salus salubrior,

ego uolo seu nolo, sola

me

ut

uiuam

facis.
15

Me. hau
mortuos

uoluisti istuc
tibi

sum

:

seuerum facere. Al. nil mecum tibi, hanc ut habeo certum est non amittere

nam

hercle iam ad

me adglutinandam

totam decretum

est

dare.
sequere hac me Seyffert 631 sequerem (sequere me B 3 ) mea cod. 634 suppl. Seyffert 633 (in)an. Mueller (Rhein. Mus. 54, 387") ut il. tuam quod quam meam in rem Mueller ibid. 637 has liscas cod. post nomen aliquid intercidisse (ab s(ed) incipiens) propter v. 642 tenet 641 hac me] hacine Brix 713 sq. coniecit Seyffert Bothe tenenst cod. ut vid., fort. recte 645 sola me an me soia adglutinandum incert. cod. cod. (-am/) 648 646 istunc cod.
:

:

:

plavt.

1

20


III.
i


Me.
abiit, apstulit

T.
estis, serui ?

MACCI PLAVTI
intra limen.

ubi
ibo,
20

occludite aedis pessulis, repagulis.

hanc ego tetulero
ibo,

650

mulierem.

persequar iam illum

intro, ut

haec ex

me

sciat

eadem,

sei

possum tranquillum

facere ex irato mihi.

ACTVS
IV.
i

Lampadio
La. Nullam ego
:

IV Phanostrata
anum
excruciabilem
infitias

me

uidisse credo magis

quam illaec est quae dudum
sed eccam eram uideo.

fassast mihi,
est,

quaene

eat?

sed quid hoc

haec quod

cistella 655

hic iacet

cum
5

crepundiis

?

nec

quemquam
:

conspicor alium in

uia.

faciundum
Ph. quid

est puerile officium
agis,

conquiniscam ad cistulam.
La. haec
cistella

Lampadio?

hinc ab nobis

numnam domo est ?
;

nam

hinc ab ostio iacentem sustuli.

Ph. quid nuntias

10

super anu ? La. scelestiorem in terra nullam esse alteram 660 omnia infitiare iam, quae dudum confessa est mihi. nam hercle ego (quam) illam anum inridere me ut sinam,
satiust

mihi

quouis exitio

interire.

Ph.
?

di,

opsecro uostram fidem
La. quid est
?

La. quid deos opsecras

Ph. seruate nos.

Ph. crepundia

haec sunt, quibu'cum tu
La. sanane es?

extulisti

nostram filiolam ad necem. 665
La. pergin? La.
si

Ph. haec sunt profecto.

Ph. haec sunt.
15 alia

mihi

mulier istoc pacto dicat, dicam esse ebriam.
3
,

*

ibo] ilieo Ussing 652 sei (corr. set) cod. ut vid. (sic B VJ, set vel sit 657 conquiniscam testatur Nonius 84 ) 661 infitiatur quomque mei sciam cod. (pro quomqueneiscam ?) 662 quam add. iam Schoell ea cod. Pius fort. infitiarei *! 664 uos cod. (nos J) Seyffert

650

sed

B
:

X

E

L

:

:

CISl

LLLARIA

IV.

I

Ph. non ecastor falsa memoro.

La. nam, opsecro, unde

haec gentium
aut quis deus obiecit hanc ante ostium nostrum, quasi

?

670 dedita opera, in tempore ipso

?

Ph. Spes mihi sancta subueni.

Halisca
Ha.
Nisi quid

Lampadio
mi

Phanostrata
neque unde auxilium
expetam habeo.
habet.

ii

opi' di dant, disperii,

itaque petulantia

mea me animi miseram

quae
si

in

tergum

meum

ne ueniant male formido,
aedis

675

era mea sciat tam socordem esse quam sum. quamne in manibus tenui atque accepi hic ante
cistellam, ubi ea sit nescio, nisi ut opinor

5

loca haec circiter

mi

excidit.
si

mei homines, mei spectatores,
quis

facite indicium,

quis uidit,
illac

eam

apstulerit quisue sustulerit et

utrum hac an

iter institerit.

680

non sum scitior quae hos rogem aut quae fatigem, qui semper malo muliebri sunt lubentes. nunc uestigia hic si qua sunt noscitabo. nam si nemo hac praeteriit, postquam intro abiui,
cistella hic iaceret.

10

quid hic

?

perii, opinor,
!

685

actum

est, ilicet

me

infelicem et scelestam

15

neque ego sum usquam. perdita perdidit me. sed pergam ut coepi tamen, quaeritabo.
nulla est, Camerarius e ais a coci. (E pro F, I pro L) 669 An 671 dent (B s ut vid.) 670 subueni Scioppius subuenit cod. auxilium (B) an auxilii (P E ) incert. cod. an dant (PBD ) incert. cod. (ego) habeo Ritschl 672 (et) pet. Schoell (anap.) infine idem intercidisse coniecit velut et nequitia angit (cf. v. 673 ueniant), quae in fine tituli scaenae scripta essc possunt (ii. 5) 674 mea (me) Mueller 676, 684 vel opino 677 h. c. exc. mihi cod. traieci (nam circiter vix ferendum) c. exc. h. mi Schocll (anap.) 678 mi h. mi cod. (sed Lat. Lang.' 7, 12) vel cf. Lindsay 679 Quis Bothe Siquiscw/. 682 siquia cod. utvid. (vix recte) quisv' quis Bothe 683 praeteriit hac Fleckeisen abii cod. 684 perii Spengel periit ccd. 685 vcl sic distingite ilicet. me

668

falsa

:

Seyffert

:

;

:

:

'

:

:

:


IV.
ii

:

!

:

T.

MACCI PLAVTI
et foris formi-

nam
20
ita
ille

et intus

paueo

-do, ita

nunc utrubique metus me sunt homines misere miseri.
illa illi

agitat,

688 a

nunc

laetus est, quisquis est, qui illam habet,

690

quae neque

quicquam usui et mihi esse potest sed memet moror quom hoc ago setius. Halisca, hoc age, ad terram aspice et despice,
oculis inuestiges, astute augura.

25

La. era.

Ph.

hem
;

!

La. est
?

Ph. quid

est ?

La. haec

est.

695

Ph. quis

La. quoi haec excidit
:

cistella.

Ph. certe eccam locum signat, ubi ea excidit Ha. sed is hac iit, hac socci uideo
uestigium in puluere, persequar hac.
30
in

apparet.

hoc iam loco cum
iit

altero constitit.
se obiecit

hic

meis turba oculis

modo
hac
:

699*

neque prosum
-lo exiit.

hic

stetit,

hinc

il-

700
7°° a

hic concilium

fuit.

ad duos
35

attinet, liquidumst.

attat

singulum uestigium uideo.
sed
is

7°i a

hac

abiit.

contemplab6.

hinc huc

iit,

hinc

nusquam
abiit.

actam rem ago
redeo
intro.

quod

periit, periit

:

meum

corium (cum)
cistella.

Ph. mulier, (mane,) mane.

sunt qui uolunt
te

conuentam.

-

vel sic distingue ita s. h., 689 ita Schoell: illo cod. (ex v. 690?) potis est) habet, quae Neque 690-1 vel bacch. (111' m. m. esse potest] exitio est vel mi ess' potest 691 et Seyffert est cod. 694 inLeo 693 fort. age delend. (iv. 3) 692 segnius Ussing uestiges (EP) an inuestigies (PB D incert. cod. in uestigiis Schocll iglyquis (esi) Spengel 696 conic.\ 695 La. est Ph. d?/. Camerarins locum Pyladcs locus est eum Leo eceam Pyladcs eccum cod. 700 698 an persequor ? natu persequar inusitatum cod. illuc cod. 701 liquidumst Schoell liqui sunt (st) cod. (unde liquis 702 con701^ uideo uestigium cod. (vix tamb. diin.) P%) cum add. Valla 704 templabor cod. 703 peperiit periit cod. (mane) add. (?) LeOyJ- nisi intro ttisyllabum vix (o) mu.
. . . .

.

.

:

'

)

:

:

:

:

:

'

CISTELLARIA
705 Ha. quis

IV.

ii

me

reuocat

?

La. bona femina et malu' masculus
uolunt
te.

Ha. (bona femina

et

malu' masculus uolunt me.)

postremo 40
ille

plus qui uocat scit

quod

uelit

quam ego quae
in

uocor.

re-

uortor.

ecquem
710

uidisti

quaerere

hic,

amabo,

hac regione

cistellam

cum crepundiis, quam ego hic amisi misera ? nam dudum ut accucurrimus ad Alcesimarchum, ne se
tum
* * * *

uita interemeret,

more

excidisse.

45
era,

La.

cistellam

haec

mulier

(perdidit.

tace)amus,

parumper.

Ha.

disperii misera

!

quid ego erae dicam

?

quae

me

opere
tanto

seruare

iussit,

qui suos Selenium parentes

715 facilius posset noscere, quae erae [meae] supposita est parua,

quam quaedam
hanc

meretrix ei dedit.

La. nostram haec rem 50
fabulatur,

scire oportet filia tua ubi

sit,

signa ut dicit.
est,

Ha. nunc eam

uolt suae

matri et patri, quibu' nata

reddere ultro.

mi homo, opsecro,
sed inter

720 La. istuc ago, atque

meas resmando. quod fabulare, rem agendam istam erae huic respondi quod
alias res geris,
istic

ego

tibi

mihi cibus

est,

55

rogabat.

nunc ad
Ph.
et

te

redeo
?

:

si

quid

est opu', dice et
|

impera

tu.

quid quaeritabas

Ha. mi homo

et

mea
?

mulier, uos saluto.

nos

te.

sed quid quaeritas

Ha. uestigium hic
requiro,

706 addidi

cod. {cf.Merc.2.oi occurri

708 quaererel tollere Valla P00 pro occucurri iii.
;

3)

710 accurrimus 711 uitam (-ta

J) (adhaeret

vcrsui 710) interemerit cod. amissorum verborur,i spatia relicta ethicetin ceteris scaenae lacunis tum eam mihi opinor Leo 712 snppl. Seyffert 713 erae Guietus: ea erae cod. ut vid.

(ea era B\ meae erae 3 ) (iv. 3) 715 meae del. Ital., nam qu(ae) erae meae displicet 722 et impera tu Schoell impetra et tu cod. (]pro impetra. Ha. ettu): impetratumst Leo 723 o mi h. Langen
:

B

:

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI

60

qua aufugit quaedam * -aestio. (La.) quid id ? quidnam est ? 725 Ha. alienum (concinnat malum) et maerorem familiarem.
La. mala mers, era, haec et callida
est.

Ph. ecastor

ita

uidetur.

La. imitatur

nequam bestiam et damnificam. Ph. quemnam, amabo ?
73°

La. inuoluolum, quae in pampini folio intorta implicat se
itidem haec exorditur sibi intortam orationem.
65

quid quaeritas

?

Ha.

cistellula

hinc mi, adulescens, euolauit.

La. in caueam latam oportuit.

Ha. non edepol praeda
magna.
in cistella infuerit una.

La.

mirum quin grex uenalium
dicat.

Ph. sine

La.

si

dicat quidem.

Ph. age loquere
quid

[tu]

ibi infuerit.
ait se
sit.

Ha. crepundia una.
70

La. est quidam

homo

qui illam

735

scire ubi

Ha.

at pol

ille

a

quadam

muliere,

si

eam

monstret, gratiam
ineat.

La. at

sibi ille

quidam

uolt dari

quae illam cistellam
La. at enim
ille

perdidit,

Ha. at pol illa quaedam, quoidam negat esse quod det.
mercedem.
expetit

quidam o(peram bonam magis)

quam
Ha.
75

argentum.
est.

at pol

illi

quoidam
Ha.

mulieri nulla opera gratuita
tibi

740

Ph.

commodo

loquela tua
at

nunc

prodes.
!

confitemur
ubi ea nunc
est?

cistellam habere.

uos Salus seruassit

Ph. saluam eccam.

sed ego rem

meam magnam confabulari

728 726 suppl. Schoell, Leo 725 vel aestic (P E ) cod. quin nam cod. (pro quenmaleficam codd. Isidori Orig. 12, 5, 9 cisunde cistelula nam ?) ?), 731 cistellam cod. (pro cistelta, i. e. inerit tella mi h. Seyffert hic cod. (hinc /) 734 tu del. Leo Schoell 736 vel mulieri 739 quoi damo (-mu ?) ante lacunam quam argentum expetit trai. Leo q. a. excod. suppl. Seyffert
: :
:

petessit Seyffert

Redslob [Liter.

quaedam Leo

loquela 741 commoda J 740 quidam cocT commodule Centralbl. 1895, p. 1761): loquelam cod. prodens cod. tua] tu Ussing: fort. tut'

CISTELLARIA
tecum uolo
745
:

IV.

ii

sociam

te

mihf adopto ad

meam

salutem.
illius

Ha. quid
quae haec

istuc negoti est ? aut quis es ?

Ph. ego sum
habitas?

mater,
gestitauit.

Ha. hicine

tu ergo

Ph. 80

hariolare.

sed quaeso, ambages, mulier, mitte atque hoc age.
eloquere,

unde haec sunt tibi, Ha. mea haec erilis gestitauit
La. mentiris,

cito,
filia.

crepundia.

750

nam mea

gestitauit,

non

tua.

Ph. ne obloquere.
Ph.

La. taceo.
?

ubi ea est quae gestitauit
istic

Ph. mulier, perge dicere. 85 Ha. hic in proxumo.
uiri habitat gener.

quidem edepol mei

La. ne obloquere rusus.
755

Ph. perge porro dicere.

760

Ha. septemdecim. numer)us annorum attulit. Ha. quid ? qua(esti partem dimid)iam quaero meam. La. at po(l ego, quoniam tres) sunt, quaero tertiam. Ph. quod quaeritabam, filiam inueni meam. Ha. aequom est (reponi) per fidem quod creditum est, ne bene merenti sit malo benignitas. nostra haec alumna est, tua profecto filia et redditura est tuam tibi, et ea gratia
quot annos nata dicitur ?

Ph. mea

est.

La. east

:

u(t

90

95

:

domo
765

profecta
:

est.

ceterum ex

ipsa, opsecro,

exquaeritote

ego serua sum.

Ph. aequom postulas.
ioc

Ha.

illius

ego istanc esse malo gratiam.

sed istanc cistellam te opsecro ut reddas mihi.

Ph. quid Ph.
770
at

fit,

Lampadio

?

La. quod tuom est teneas tuom.

me

huius miseret.

La.

sic

faciundum censeo

:

da

isti

cistellam et intro abi

cum

istac semul.

habitabat Schoell Lampadionis 753 vel Isti 745 quis est cod. verba [in gener desinentia i) intercidisse credit Camerarius 756 sitppl. Camerarius : uiuam n. Leo 758 suppl. 757 snppl. Schoell Schoell at po(l ego, quom duae ad)sunt Ussing 760 rep. suppl. Leo calumnia cod. 762 alumna Valla post hunc v. lacunam sign. Seyffert istam necesse cod. 766 istanc esse Camerarius
: :
:

770

vel

da

istic

A
IV.
105
it

:


:

T.

MACCI PLAVTI CISTELLARIA
tene tu cistellam
tibi,

Ph.

tibi

auscultabo.

abeamus intro. sed quid (est) nomen tuae dominae ? Ha, Melaenis. Ph. i prae, iam ego te

sequar.

ACTVS V
V.
i

Demipho
De. Quid hoc negoti
est,

Lampadio
quod omnes homines fabulantur
per uias
et

mihi esse filiam inuentam
quaesiuisse aiunt.

?

Lampadionem med
is ?

in foro

775

La. ere, unde

De. ex senatu.
De. enim non

La.

gaudeo
tibi
5 nil

mea opera liberorum esse amplius.
moror aliena mi opera
?

placet.

fieri

pluris liberos.
ire intro

sed quid istuc est

La. propera

huc ad adfinem
tuom,
780

tuam iam cognosces intus. ibidem uxor tua est. abi cito. De. praeuorti hoc certumst rebus aliis omnibus.
filiam

C ater v
10

Ne exspectetis, spectatores, dum illi huc ad uos nemo exibit, omnes intus conficient negotium.
ubi id
erit

exeant

factum, ornamenta ponent

;

postidea loci
785

qui deliquit uapulabit, qui non deliquit bibet.

nunc quod ad uos, spectatores, relicuom relinquitur, more maiorum date plausum postrema in comoedia.
772 est add. Studemund
etiam Schoell

me

cod.

et] 775 filiam mihi esse Ussing 776 undi is P^ 777 enim Bothe
cod. (ad affinem

etenim

cod.

779 ad finem

J)

CVRCVLIO
ARGVMENTVM
Curcuiio missu Phaedromi
it

Cariam,

Vt

petat argentum.
scribit

ibi eludit

anulo
litteras.
:

Rivalem.

atque obsignat

Cognoscit signum Lyco, ubi vidit, militis Vt amicam mittat, pretium lenoni dedit.

Lyconem

miles ac lenonem in ius rapit.

Ipsus sororem,

quam

peribat, repperit,
locat.
2 ibi (ille)

Oratu cuius Phaedromo nuptum
missu Gulielmius i Camerarius
:

missus

cod.

it

(in) Pylades

PERSONAE
Palinvrvs

Serws

Phaedromvs Advlescens Leaena Anvs Planesivm Virgo Cappadox Leno Cocvs
Cvrcvlio Parasitvs Lyco Trapezita

Choragvs Therapontigonvs Miles
Scaena

EPIDAVRI

ACTVS
Palinvrvs
Pa.

I

Phaedromvs

I. i

Quo

ted hoc noctis dicam proficisci foras

cum
si

istoc ornatu

cumque hac pompa, Phaedrome ?

Ph. quo Venu' Cupidoque imperat, suadetque

Amor

:

media nox
est

est siue est

prima uespera,
5

5 si statu',

condictus

tamen

cum hoste intercedit dies, eundum quo imperant ingratiis.
mihi.
:

Pa. at tandem,
Pa. istuc

tandem Ph. tandem es odiosus quidem nec bellum est nec memorabile

tute tibi puer es, lautus luces cereum.
io

Ph. egon apicularum opera congestum non feram
ex dulci oriundum melculo dulci
Pa.

10

meo ?
Ph.
si

nam quo

te

dicam ego
Pa.
si

ire ?

tu

me

roges,
?

dicam

ut scias.

rogitem, quid respondeas
est.

Ph. hoc Aesculapi fanum
15

Pa. plus iam anno scio.

Ph. huic

proxumum
te-

illud ostiumst

oculissumum.

15

salue, ualuistin ?

Pa. ostium occlusissumum,
heri uel nudiustertius

caruitne febris

et heri cenauistine ?

Ph. deridesne

me ?
?

Pa. quid tu ergo, insane, rogitas ualeatne ostium
20 Ph. bellissumum hercle uidi et taciturnissumum,

20

numquam ullum uerbum muttit quom aperitur quom illa noctu clanculum ad me exit, tacet.
:

tacet,

Charisii 112, codd. Diom. 441 hac cod. 3 cupischol. Verg. A.\, 194 cupidocoa?. imperant Pyladcs suadet schol. Verg. 6 imperant cod. Fcsti 314 , imperat cod. 10 egon] ego nam codd. Prisciani 1, 107 con1

hoc

cod.

:

doque codd. Nonii 421,

;

B

l

:

gestum opera Bolhe 11 melliculo cod. (cf. Cas. 837 melliculum pro melculum P) scias Palinaro continuat cod., ut vid. 12, 13 si 15-16 Huic 13 si (ego) Bosscher de Curc.' 4 est ocul. ost. Amicae (ex Fest. 178) (Pa. mihi uidetur occlus.) Ph. Salue (usque) ocul. ost. Goetz ostium cod. oculis15 ostiumst Fleckeisen simum Festus 178 (c/. Pau/us Diac.) occlusissimum cod. (ex v. 16) 22 cumqne Pylades ,cui hiatus quom illa displicet: an et quom? (praec. et)
.

.

.

'

.

.

.

.

:

:

|


I.

;

;

!

i

T.

MACCI PLAVTI
te

Pa.

numquid
tu

tu

quod

aut genere indignum

sit

tuo

facis aut inceptas facinus facere,

Phaedrome

?

25

num
aut

pudicae quoipiam insidias locas
oportet esse
!

25

quam pudicam

?

Ph. nemini

nec
ita

me

ille sirit

Iuppiter

Pa. ego item uolo.

tuom conferto amare semper, si sapis, ne id quod ames populus si sciat, tibi sit probro.
semper curato ne
Ph. quid
sis intestabilis.

30

30
:

istiic est

uerbi

?

Pa. caute ut incedas uia

32
31

quod amas amato

testibus praesentibus.

Ph. quin leno hic habitat.
quin quod palam est uenale,
35

Pa.

nemo

hinc prohibet nec
uotat

si

argentum

est,

emas.
35

nemo

ire

quemquam

publica prohibet uia
facias

dum dum

ne per fundum saeptum

semitam,

ted apstineas nupta, uidua, uirgine,
liberis,

iuuentute et pueris

ama

quidlubet.
istis

Ph. lenonis hae sunt aedes.
40 Ph. qui
?

Pa. male

euenat

Pa. quia scelestam seruitutem seruiunt. Pa.
fiat

40
?

Ph. obloquere.
Pa.

maxume\

nempe obloqui me
occepi dicere
:

iusseras.

Ph. etiam taces Ph. at nunc uoto.
?

ita uti

ei ancillula est.

Pa.

nempe

huic lenoni qui hic habitat

Ph. recte tenes.
es.

45 Pa. minu' formidabo, ne excidat.

Ph. odiosus

45

eam

uolt meretricem facere.

ea

me

deperit,

ego autem
Pa. quid

cum

illa

facere nolo

mutuom.
:

ita ?

Ph. quia proprium facio

amo

pariter simul.

Pa. malu' clandestinus est amor,

damnumst merum.
:

26 esse oportet cod. trai. Pylades {cf. Jonrn. 23 generi cod. Phil. 26, 295) sinit cod. 32 post 31 27 sirit Murctus cod. (ii. 6) transposuit Bothe ama 31 amato Carnerarius E cod. hinc (B) incert. Ital. huic (P an hic cod. ) 33 36 faciat Fleckeisen 43 ita Muretus id cod. sed ita Reiz 44
: :
;

:

:

:

habet Bothe exedat cod. (pro excedat, 45 excidat Lambinus antiqua orthographia) 46 (at) ea^Fleckeisen, cui hiatus in pausa
:

displicet

CVRCVLIO
50 Ph. est hercle ita ut tu dicis.

I. i

Pa. iamne ea

fert

iugum

?

50

Ph. tam a
si

me

pudica est quasi soror

mea

sit,

nisi

est

osculando quippiam inpudicior.
;

55

scito, fiamma fumo est proxuma fumo comburi nil potest, flamma potest. qui e nuce nuculeum esse uolt, frangit nucem

Pa. semper tu

:

|

55

qui uolt cubare, pandit saltum sauiis.

Ph. at

illa

est

pudica neque
si

dum

cubitat

cum

uiris.

Pa. credam, pudor

Ph.
eo

immo
fit,

ut illam

quoiquam lenoni siet. censes ? ut quaeque illi occasiost
fugit.

60 surrupere se ad me, ubi sauium oppegit,
id

60

quia hic leno, (hic qui) aegrotus incubat
is

in Aesculapi fano,

me
;

excruciat.
illa

Pa. quid est

?

Ph.
alias

alias

me

poscit pro

triginta minas,

talentum

magnum

neque quicquam queo
Pa. iniuriu's
65

65 aequi bonique ab eo impetrare.

quod lenoni nulli est id ab eo petas. Ph. nunc hinc parasitum in Cariam misi meum petitum argentum a meo sodali mutuom. quod si non adfert, quo me uortam nescio.
qui

70 Pa.

si

deos salutas, dextrouorsum censeo.
fores";

70

Ph. nunc ara Veneris haec est ante horunc

me

inferre
?

Veneri uoui iaientaculum.
te

Pa. quid

antepones Veneri iaientaculo
Pa.

?

Ph. me,
Ph.

te

atque hosce omnis.
Pa.

tum

tu

Venerem
mere
?

uouis.

75

cedo, puere, sinum.

quid facturu's

Ph. iam 75
scies.

anus hic solet cubare custos

ianitrix,

nuculeos codd. Macrobii 3, 18, 14 (se) 55 e nuce qui (?) Lco post v. 60 lacunam sign. Bosscher esse Mueller {Rhein. Mus. 54, 388) 1. hic (nunc) Muelkr l. c. de Curc. 8 61 hic qui add. Leo 66 qui] quid Pbd fort. (nunc) inc. 65 iniurium est cod.
'
'

are

73 ieientaculi codd. Nonii 126 ut vid., vix B?)

76 cubat ut

vid. cod. (cubitare

B

l

!

;

I. i

T.

MACCI PLAVTI
uinum Chium
?

nomen

Leaenaest, multibiba atque merobiba.

Pa. quasi tu lagoenam dicas, ubi
solet esse.

Ph. quid opust uerbis

uinosissuma

est

80 eaque extemplo ubi (ubi) uino has conspersi fores,

80

de odore adesse
Pa. eine hic
Pa. nolo hercle,

me

scit,

aperit ilico.
fertur ?

cum uino sinus nam istunc
illi

Ph.

nisi neuis.
;

qui

fert

adfiictum uelim
?

ego nobis
85
si

[afjferri censui.
fuerit, id

Ph. quin tu taces
nobis sat
est.

quid super

85

Pa. quisnam

istic fiuuiust

quem non

recipiat
fi

Ph. sequere hac, Palinure, Ph. agite Pa. ita faciam.
potate,
fite

me ad

fores,

mare ? mi opsequens.
;

bibite, festiuae fores

mihi uolentes propitiae.

90 Pa. uoltisne oliuas, [aut]

pulpamentum,

[aut]

capparim
sine.

?

90

Ph. exsuscitate uostram huc custodem mihi. quae te res agitant ? Ph. Pa. profundis uinum
:

uiden ut aperiuntur aedes festiuissumae ? num muttit cardo ? est lepidus. Pa. quin das sauium
95 Ph.
tace,

?

occultemus lumen

et

uocem.

Pa.

licet.

95

ii

Leaena
eiius

Phaedromvs

Palinvrvs
96^-97
97
a

Le. Flos ueteris uini meis naribus obiectust,

amor cupidam me
ubi ubi
salue,
est,

hiic prolicit per tenebras.

prope

me

est.

euax, habeo
lepos.

!

anime mi, Liberi

5

ut ueteri' uetu' tui cupida

sum
prae tuo nautea
est,

98 a

nam omnium unguentum odor
tu mihi stacta, tu
tu

cinnamum,

tu rosa,

100

crocinum

et casia es, tu telinum,

101-2

nam

ubi tu profusu's, ibi ego
:

me

peruelim sepultam.
:

103-4
:

v

80 ubiubi scripsi ubi cod. Fleckeisen 90 84 n. ferri Bentley fort. adferri n. Muretus 93 ut del. Bentley, rhythmi causa a uetus tui cod. stacte cod. 100 uetusti Spengel (vel tis) g8 < 102 telinum, sup. scr. ptellium (cf. Most. 309 stacte pro stacta)
77 est leene cod.
trai.

ubi (ego) Guietus aut utrumquc del.

:

:

(i. e.

bdellium), cod.

CVRCVLIO
105

I.

ii

sed

quom adhuc
ago tecum
ductim.
:

naso odos opsecutust meo,

10

da uicissim meo gutturi gaudium.
nil

ubi est ipsus

?

ipsum expeto

tangere, inuergere in
sine,

me

liquores tuos,

sed hac

abiit,

hac persequar.
sitit?

110 Ph.

sitit

haec anu\

Pa. quantillum

Ph. modica
quadrantal.

15

est, capit

no a

Pa. pol ut praedicas, uindemia haec huic anu non satis est
soli.

nob canem

esse hanc

quidem magi' par fuit
?

:

sagax

nasum

habet.

Le. amabo.

quoia uox sonat procul

Ph. censeo hanc appellandam anum.
adibo.
113*
redi et respice

ad me, Leaena.
?

20

Le. imperator quis est

Ph. uinipollens lepidus Liber,
115
tibi

qui screanti, siccae, semisomnae

adfert

potionem
longe a

et sitim

sedatum
?

it.

Le.

quam

med

abest

Ph. lumen hoc uide.
sicca
bibes.

25

Le. grandiorem gradum ergo fac ad me, opsecro.

Ph.
ii9 a
120
i2o a

salue.

Le. egon salua sim, quae

siti

sum

?

Ph. at
fit.

iam
Ph.

Le. diu

em

tibi,

anus lepida.

Le. salue, oculissume homo.
Pa. age, ecfunde hoc cito in barathrum, propere prolue cloa- 30

cam.

Ph.

tace.

nolo huic male

dici.

Pa. faciam igitur male
potius.

Le.

Venus, de paullo paullulum

hic

tibi

dabo

hau

lubenter.
108 suos Ital. icg sine cod. Prisciani 2, 107 es Bncclteler 110 anus haec sitit cod. Festi 258 no a haec sino cod. a dcl. Leo, qui anui (ita cod.) n. sat est ntavult 110, no post v. o8 uob vel mage posuit Buecheler post 104 Acidalius 113 lena 116 sitim (iam) Buecheler, cod. 114 vel uini pollens (anap.) 122 fort. faciamne ut fiat integer telram. 123 hoc edd.
75
:

ft

:


I. ii

T.

MACCI PLAVTI
tales hereditates.

nam
35 Pa.

tibi

amantes propitiantes uinum dant potantes
125

omnes, mihi hau saepe [ejueniunt

hoc uide ut ingurgitat inpura
perii hercle

in se

merum
nescio.

auariter, 126-7

faucibu' plenis.

Ph.

!

huic quid

primum dicam
istuc,

Pa.

em

128-9

quod mihi

dixti.
tibi 130
isti.

Ph. quid id est?
Le. ah

Pa. periisse ut te dicas.
di faciant
!

Ph. male
Pa. dic Le. lubet.

!

Pa. quid est

?

ecquid lubet ?

Pa.
te.

etiam mihi quoque stimulo fodere lubet

Ph.
40 Ph.

tace.

Pa. noli, taceo.

ecce autem bibit arcus, pluet 13 i a

credo hercle hodie.

iamne ego huic dico
periisse.

?

Pa.

quid dices

?

Ph.

me

Pa. age dice.
perditus

Ph. anus, audi.

hoc uolo

scire te

:

sum

miser.

Le. at pol ego oppido seruata.

sed quid est

?

quid lubet perditum dicere

135

te esse ?

Ph. quia id quod

amo

careo.

45

Le. Phaedrome mi, ne plora, amabo.
tu

me

curato ne sitiam, ego

Ph. tibine ego,

si

quod amas iam huc adducam. fidem seruas mecum, uineam pro aurea
tibi

statua statuam,

qui

me

quae tuo gutturi sit monumentum. in terra aeque fortunatus erit, si illa ad
Pa. edepol qui amat,
si

140

me

bitet,

50 Palinure ?

eget, adficitur

misera

aerumna.
Ph. non
ita res est,

nam

confido parasitum hodie aduenturum

cum

argento ad me.

Pa.

magnum

inceptas,

si

id exspectas

quod nusquamst.
124 propitiantesSo/Ae: propinantesrorf.
pot. dant cod.
v
:

propit.

irai. Fleckeisen

:

p.

danunt edd.

amantes Fleckeisen 125 homines ct in

stichium

ueniunt scripsi, ne anapaestus claadat hemimg. 'w/omnes' cod. 132 vel huic 135 vel euenunt Fleckeisen, dubia forma mis. adf. cod. trai. Goetz: 142 emat cod. (amat/) quod 1. (P®) (ere) aer. Buecheler mis. adfligitur Skutsch (Rhein. Mus. 54, 483)
:
:

CVRCVLIO
145

I.

ii

Ph. quid

si

adeam ad
te

quando ego

occentem ? Pa. si lubet, neque uoto neque iubeo, uideo immutatis moribus esse, ere, atque
fores atque

ingenio.

Ph. pessuli, heus pessuli, uos saluto lubens,
uos amo, uos uolo, uos peto atque opsecro,
gerite

55

amanti mihi morem, amoenissumi,

150

fite

caussa

mea

ludii barbari,

sussilite,

opsecro, et mittite istanc foras
60

quae mihi misero amanti ebibit sanguinem. hoc uide ut dormiunt pessuli pessumi
nec
155

mea

gratia

commouent

se ocius

!

re spicio nihili

meam

uos gratiam facere.

sedtace,tace! Pa. taceohercleequidem. Ph. sentiosonitum.

tandem edepol mihi morigeri

pessuli fiunt.

65

Leaena

Palinvrvs

Planesivm

iii

Phaedromvs
Le. Placide egredere et sonitum prohibe forium et crepitum

cardinum,

ne quae hic agimus
160 mane,

eru' percipiat

fieri,

mea Planesium.
medicinam
facit?

suffundam aquolam.

Pa.

uiden ut anus tremula

eapse merum condidicit bibere, foribus dat
Pl. ubi tu's qui
sisto

aquam quam bibant.
5

ego

tibi
;

Ph. adsum
165 Pl.

me conuadatu's Veneriis uadimoniis ? me et mihi contra itidem ut sistas suadeo. nam si apsim, hau recusem quin mihi male
(a
sit, mel meum. me) amantem abesse hau con-

anime mi, procul

sentaneumst.
150 Iudii Saracenus
:

lidi cod.

{i.e.

lydii)
:

155 vel specio

156

Muretus forum cod.
st

equidem Flcckeisen quidem cod. 158 i6r aquam suspectum 159 quae] quod P BD (tu te) ut Fleckeisen, sed eg6 tibi placet (te) ut Ital. 163 165 a me add. Mueller (Rhein. Mus. 54, 388) mi (me) Ital.
(\.

8, p.

27)

:

PLAVT.

I

21

;

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
!

Ph. Palinure, Palinure
io

Pa. eloquere, quid est quod Pali-

nurum uoces ?
Ph.
est

lepida.

Pa. nimi' lepida.

Ph. sum deus.

Pa.
preti.
?

immo homo hau magni
Ph. quid
uidisti aut
te,

quid uidebis magi' dis aequiparabile

Pa. male ualere

quod mi
qui

aegrest.

Ph. male mi morigeru's, tace.

Pa. ipsu'

se

excriiciat

homo quod amat
potitur

uidet

nec 170
licet.

dum

Ph. recte obiurgat.

sane

hau quicquamst
Ph. hoc etiam

magi'

quod
diu.

cupiam iam
15

Pl. tene me, amplectere ergo.

est

quam ob
uiuere.

rem cupiam
quia
te

prohibet

eru',

clam

[ero]

potior.

Pl.

prohibet?

nec prohibere quit

nec prohibebit,

nisi

mors

meum animum aps

te abalienauerit.
:

Pa. enim uero nequeo durare quin ego

nam bonum
20

est

pauxillum amare sane,
est

uerum totum insanum amare, hoc
Ph.
sibi

erum accusem meum insane non bonum est quod meus eru' facit.

175

sibi

sua habeant regna reges,

sibi diuitias diuites,
:

honores, sibi uirtutes, sibi pugnas, sibi proelia
apstineant
inuidere,
sibi

dum mi

quisque habeant quod 180

Pa. quid tu
25

?

Venerin peruigilare

te uouisti,

suom est. Phaedrome ?
Ph.
tace.

nam hoc quidem
Pa. quid, taceam

edepol hau multo post luce lucebit.

?

quin tu

is

dormitum

?

Ph. dormio, ne
occlamites.
hic som-

Pa. tuquidem

uigilas.

Ph. at

meo more dormio

:

nust mihi.

Pa. heus

tu,

mulier, male mereri de inmerente inscitia
:

est.

185

1

tam cod. 171 iam Gnlielmius 173 clam 168, 171 vel mage ero del. Guictus, metri causa, nequc ablativus casus ero po. cod. 178 Lactantius div. -inst. 5, 12, ir sua sibi habeant ferendus regna reges, suas divitias diuites (ut loquitur Plautus)
:

!

:

CVRCVLIO
Pl. irascere,
si te

I. iii

edentem

hic a cibo abigat.

Pa.

ilicet

pariter hos perire

amando
?

uideo, uterque insaniunt.
?

30

uiden ut misere moliuntur
etiam dispertimini

nequeunt complecti

satis.

Pl. nulli est homini perpetuom

bonum

:

190 iam huic uoluptati hoc adiunctumst odium.

Pa. quid

ais,

propudium ? odium me uocas ? ebriola persolla, nugae. Ph. tun meam Venerem uituperas ? quod quidem mfhi polluctus uirgis seruos sermonem serat ? at ne tu hercle cum cruciatu magno dixisti id tuo.
tun etiam

cum

noctuinis oculis

'

'

35

195

em
Pa.

tibi

male

dictis

pro

istis,

dictis

moderari ut queas.
!

tuam fidem, Venu' noctuuigila

Ph. pergin etiam,
uerbero
?

Pl. noli, amabo, uerberare lapidem, ne perdas
PA.flagitium

manum.

40

probrumque magnum, Phaedrome, expergefacis bene monstrantem pugnis caedis, hanc amas, nugas meras. 200 hoccine fieri, ut inmodestis hic te moderes moribus ? Ph. auro contra cedo modestum amatorem a me aurum
:

accipe.

cedo mihi contra aurichalco quoi ego sano seruiam. 45 Pl. bene uale, ocule mi, nam sonitum et crepitum clauPa.

strorum audio,

aeditumum
205 inter nos

|

aperire fanum.

quo usque, quaeso, ad hunc

modum
amore utemur semper
surrupticio
?

Ph. minime,

nam

parasitum misi nudiusquartus Cariam
is

petere argentum,

hodie hic

aderit.

Pl.

nimium consultas diu.

50

pede vix ferendum nallum Iro homini est 192 ebriola's Goeiz cui ebridla displicet persole (*'. e. Quid ? istum mihi 193 Quem Lambinus Goetz 198 magnum flagitium probrumque E aoo h\c\fort. sic modereris cod. haud modereris Langen te hic m. Camerarius 204 aeditumumne Bosscher (iam) ap. fanum Seyffert (Berl. Phil. IVoch. 1896, p. 846) 205 utimur cod. (pro utemur ? i. 3)
tertio

(-nist)

189 -timini in Ussing

:

persollae) P BD

P
:
!


I. iii

:


numquam
sinam

T.
ita

MACCI PLAVTI

Ph.

me Venus

amet, ut ego te hoc triduom

in

domo

esse istac, quin ego te liberalem liberem.

Pl. facito ut memineris.

tene etiam, priu'

quam

hinc abeo, 210

sauium.

Ph. siquidem hercle mihi regnum detur,

numquam

id potius

persequar.
55

quando ego
si

te

uidebo

?

Pl.

em

istoc

uerbo uindictam para

:

amas, eme, ne rogites, facito ut pretio peruincas tuo.
uale.

bene

Ph. iamne ego relinquor? pulchre, Palinure,
occidi.
et

Pa. egoquidem, qui

uapulando

et

somno

pereo.

Ph. 215

sequere me.

ACTVS
II.
i

II

Cappadox
quando Aesculapi
ut qui
ita sentio

Palinvrvs
foras,

Ca. Migrare certumst iam nunc e fano

sententiam
uelit.
;

me

nihili faciat

nec saluom

ualetudo decrescit, adcrescit labor
5

nam iam
geminos
nil

quasi zona liene cinctus ambulo,
in uentre
nisi

220

habere uideor

filios.

metuo
si

ne medius dirrumpar miser.

Pa.

recte facias,

Phaedrome, auscultes mihi
rediit

atque istam exturbes ex animo aegritudinem.

iopaues parasitus quia non
adferre argentum credo
;

Caria
si

225
ferat,

nam

non

tormento non

retineri potuit ferreo

quin reciperet se huc essum ad praesepem suam.
Ca. quis hic est qui loquitur?
Pa. quoiam

uocem ego audio?
:

228 suam testantur Charisius 59, Nonius 218

suum

cod.

'

:

CVRCVLIO
230 Ca. estne hic Palinurus Phaedromi
?

II.

i

Pa. quis hic est
?

homo

15

cum

conlatiuo uentre atque oculis herbeis

de forma noui, de colore non queo
nouisse.

iam iam noui
quid agis
tibi est ?
?

:

leno est Cappadox.

congrediar.
235 salueto.

Ca. salue, Palinure.

Pa. o scelerum caput,
Pa.

Ca. uiuo.

nempe

ut dignus es ? 20

sed quid

Ca. lien enicat, renes dolent,
iecur,

pulmones distrahuntur, cruciatur
radices cordis pereunt, hirae

omnes

dolent.

Pa. tum te igitur morbus agitat hepatiarius.
240 Ca. facile est miserum inridere.
perdura,

Pa. quin tu aliquot dies
tibi,

25

dum intestina exputescunt nunc dum salsura sat bonast si id
:

feceris,

uenire poteris intestinis uilius.

Ca. lien dierectust.

Pa. ambula, id lieni optumumst.
30

245 Ca. aufer istaec, quaeso, atque hoc responde quod rogo. potin cdniecturam facere, si narrem tibi

hac nocte quod ego somniaui dormiens
Pa. uah
!

?

solus hic

homost qui

sciat diuinitus.

quin coniectores a

me

consilium petunt

250 quod eis respondi, ea

omnes

stant sententia.

35
ii

Cocvs

Palinvrvs

Cappadox

Phaedromvs
Co. Palinure, quid stas ? quin depromuntur mihi quae opu' sunt, parasito ut sit paratum prandium quom ueniat? Pa. mane sis, dum huic conicio somnium.
Co. tute
255 Pa.
ipse, si

quid somniasti, ad
abi,

me

refers.
5

fateor.

Co.

deprome.

Pa. age tu interea huic

somnium
narra,

meliorem quam ego sum suppono
236 liene negat
v.
'

tibi.

230 esne cod. (estne f) 60: lien necat cod. 239
Goetz
ascribit

cod.

Varronis de L. L.

7,

verba Sereni
:

z^post hitnc posuit Acidalitis. huicloco Sammonici v. 425 dulcia Plautus ait grandi
cod.

minus apta

lieni

dierectust Camerarius

242 salsura an saltura incert. dieructus cod. 253 ueniet

244

B ante corr.

!

:

II. ii

T.
scio

MACCI PLAVTI
ex hoc
scio.

nam quod
Ca.

omne

Ca. operam ut det.
Pa. dabit.—

facit hic

quod

pauci, ut

sit

magistro

|

opsequens.

10 Ca.

da mi igitur operam. Co. tam etsi non noui, dabo. hac nocte in somnis uisus sum uiderier

260

procul sedere longe a

me

Aesculapium,

neque eum ad
uisumst.

me

adire

neque

me magni

pendere

Co. item alios deos facturos
inter se

scilicet

sane

illi

congruont concorditer.
si

15 nihil est

mirandum melius

nihil

fit tibi,

265

namque incubare
qui

satius te fuerat Ioui,

tibi auxilio in iure

iurando

fuit.

Ca. siquidem incubare uelint qui peiierauerint,
locu'
20

non praeberi

potis est in Capitolio.

Co. hoc
petas,

animum

aduorte

:

pacem ab Aesculapio

270

ne

forte tibi eueniat

magnum malum,
res

quod

in quiete tibi portentumst.

ibo atque orabo.

— Co.

quae

Ca. bene male uortat
?

facis. tibi
!


est ?

Pa. pro di inmortales,

quem

conspicio

quis
?
!

illic

25 estne hic parasitus qui missust in

Cariam

27$

heus Phaedrome,

exi, exi, exi,

inquam, ocius

Ph. quid

istic

clamorem

tollis ?

Pa. parasitum tuom

uideo currentem ellum usque in platea ultuma.
hinc auscultemus quid agat.
iii

Ph. sane censeo.

Cvrcvlio
Cv. Date uiam

Phaedromvs
mihi,
noti

Palinvrvs
ignoti,

[atque]

dum

ego hic 280

officium
257 vel det ? magistr6 sit
(interrogative)
fort.

meum
:

ut magistrost

vi.x 258 s. magistero Leo 260 tuerier opsequens
:

Lambimts
uidere ego
fort'
"

'

scripturae veteris obscura vestigia secutus'' (an codicis 7*?)

267 auxilium 265 sit E euenat Fleckeisen 274-6 coquo continuat cod.
(?)

Leo

P

B

271 vel

274 antehunc

scaenae initium periisse credit Fleckeisen quis Pylades, Seyffert [Berl. Phil. Woch. 13, 278) qui cod. 276 heus (exi) Camerarius 277 eccillum Mueller, quid Ital. qui cod. 278 uide occurrentem cod. cui hiatus ante ellum displicet 280 atque del. Bentley (cfadAul. 784)
v.
: :

CVRCVLIO
facio
:

II. iii

fugite

omnes, abite

et

de uia

secedite,

ne

quem
nunc

in cursu capite aut cubito aut pectore

offendam
aut genu.

ita

subito, propere et celere obiectumst mihi negotium,
5

nec (usquam) quisquamst tam opulentus, qui mi opsistat
in uia,

285 nec strategus nec tyrannus

quisquam nec agoranomus

nec demarchus nec comarchus nec
quin cadat, quin capite
sistat in uia

cum

tanta gloria,

de semita.

tum

isti

Graeci

palliati, capite

operto qui ambulant,
libris,

qui incedunt suffarcinati

cum

cum

sportulis,

10

290 constant, conferunt sermones inter sese drapetae,
opstant, opsistunt, incedunt

cum

suis sententiis,

quos semper uideas bibentes esse in thermopolio,
ubi quid surrupuere
tristes
:

operto capitulo calidum bibunt,
:

atque ebrioli incedunt

eos ego

si

offendero,

15

295 ex

unoquoque eorum crepitum exciam polentarium. tum isti qui ludunt datatim serui scurrarum in uia, et datores et factores omnis subdam sub solum. proin sese domi contineant, uitent infortunio.
Ph. recte hic monstrat,
si

imperare possit.

nam

ita

nunc
uiget,

20

mos
300
ita

nunc seruitiumst

:

profecto

modus

haberi non potest.

Cv. ecquis est qui mihi commostret

Phaedromum genium

meum?
ita res

subita
ille

est, celeriter

Pa. te

quaerit.

mi hoc homine conuento est opus. Ph. quid si adeamus ? heus Curculio,
te uolo.

Cv. quis uocat

?

quis nominat

me ?

Ph. qui

te

conuentum
cupit.

25

281 decedite Ritschl

284 nec usquam
cod. (iv. 4)

q. scripsi

:

nusquam
cod. (cf.

q.

Lange
:

288

istic

290 se

298)

292 hermopolio cod. 294 eg6 (nunc) Goetz crepitum cod. trai. Schoell: excutiam cr. Camerarius
(cf.

290)

infortunio
:

Popma

:

infortunia cod.

(i.

del. Fleckeisen (iv. 3)

eo

Bnx

9)

295 extiam 298 se cod. 302 hoc

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
quam ego
te

Cv. hau magis cupis

cupio.

Ph. o mea 305
opportunitas,

Curculio exoptate, salue.
te aduenire.

Cv. salue.

Ph. saluom gaudeo
ubi sunt spes

cedo tuam mi dexteram.
hercle.

meae ?
meae ?

eloquere,

opsecro

Cv. eloquere, te opsecr6, ubi
sunt

30 Ph. quid

tibist ?

Cv. tenebrae oboriuntur, genua inedia
succidunt.

Ph. lassitudine hercle credo.

Cv. retine, retine me, opsecro. 310
isti

Ph. uiden ut expalluit
et

?

datin

sellam, ubi adsidat, cito

aqualem cum aqua?
?

properatin

ocius?

Cv.

animo
est.

male
Pa. uin aquam
Cv.
si

frustulenta est, da, opsecro hercle,

opsorbeam.
35

Pa. uae capiti tuo

!

Cv. opsecro hercle,

facite

uentum

ut

gaudeam.
Pa. maxume.

Cv. quid

facitis,

quaeso?

Pa. uentum. 315

Cv. nolo equidem mihi
fieri

uentulum.

Ph. quid

igitur [uis]

?

Cv. esse, ut uentum

gaudeam.
Pa. Iuppiter te

dique perdant

!

Cv.

perii, prospicio

parum,

gramarum habeo dentes plenos, lippiunt fauces fame,
40 ita cibi uaciuitate uenio lassis lactibus.

Ph. iam edes aliquid.
Pa.

Cv. nolo hercle aliquid

:

certum 320

quam

aliquid mauolo.

immo

si

scias

reliquiae

quae

sint

!

Cv. scire nimi'
lubet

ubi sient,

nam

illis

conuentis sane opus est meis dentibus.
suis,

Ph. pernam, abdomen, sumen

glandium

— Cv.

ain tu

omnia haec ?
305 magi' (me) Fleckeisen palluit V, 311 uide ut Pylades fieri, nam uentlum non fcrcndum
Buechelcr: os

308

te

obsecro (hercle) Bothe

nsitatior forma

.

uis del. Bentley

316 foii. uent. 318 gramarum

amarum

cod.

(OproG, sJ»or)

323 sueris Scaliger,

cui suis displicet

vel ain

;

:

CVRCVLIO
in carnario fortasse dicis.

II. iii

Ph.

immo

in lancibus,

45

325 quae tibi sunt parata,

postquam scimus uenturum.
ita

Cv. uide

ne

me

ludas.

Ph.

me
sum

amabit quam ego
certior.

amo ut ego hau mentior.
attuli.

sed quod te misi, nihilo

Cv. nihil
si

Ph. perdidisti me.
330 uideo

Cv. inuenire possum,

mi operam
in

datis.

postquam tuo iussu profectus sum, perueni

Cariam,

50

tuom sodalem,

argenti rogo uti faciat copiam.
frustrarier,

scires uelle gratiam

tuam, noluit

ut decet uelle

hominem amicum amico atque
sibi esse,

opitularier

respondit mihi paucis uerbis, atque adeo

fideliter,

quod

tibi est

item

335 Ph. perdis

me

tuis dictis.

Cv.

magnam immo

argenti

— inopiam.

55

seruo et seruatum uolo.
illo

postquam mihi responsumst, abeo ab

maestus ad forum
salue
inquit mihi,

med

illo frustra

aduenisse.

forte aspicio militem.
' '

adgredior hominem, saluto adueniens.

prendit dexteram, seducit, rogat quid ueniam Cariam

60

340 dico
dico

me

illo

aduenisse animi caussa.

ibi

me

interrogat,

ecquem

in

Epidauro Lyconem tarpezitam nouerim.
'

me

nouisse.
'

quid

?

uisitasse.

sed quid

eum

uis ?
;

lenonem Cappadocem ? adnuo quia de illo emi uirginem
'

'

'

triginta minis,

uestem,
?

aurum
'

et

pro

is

decem eo accedunt
minae.'

65

345

'

dedisti tu

argentum
dixi

inquam.

'

fmmo apud

tarpezitam

situm est
illum

quem
ut

Lyconem, atque

ei

mandaui, qui anulo

meo

tabellas opsignatas attulisset, ut daret

operam

mulierem a lenone cum auro
:

et ueste abduceret.'

325 sciimus PBU 328 possitn 327 quod Guietns quo cod. (Ph. quid ? Cv.) magnam Mueller, cui 334 idem Niemoeller hiatus ante inopiam (irapa trpoaooK., pro copiam) displicet 337 post hunc versum intercidisse certiorem militis denoiationem credit Seyffert 339 prehendit dextram cod. (?'. e. praeh- ?) 344 eo accedunt (?) Guiettts coaccedunt cod. 345 dedistin Fleckeisen, cui dedisti-tu non placet immo (inquit) Pylades

fE

:


:

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
abeo ab
illo.

70

postquam hoc mihi
uocat

narrauit,
;

reuocat
nolui.

me

ilico,

me
si

ad cenam
abeamus,

religio fuit,

denegare

350 consilium
placet

'quid

[ac]

decumbamus?'

inquit.

'

'

neque diem decet demorari, neque nocti nocerier.' et nos, quibu' paratum est, adsumus.' omnis res paratast.'
'

75

postquam cenati atque adpoti,
prouocat
ille

talos poscit sibi in
:

manum,
;

me

in aleam, ut

ego ludam

pono pallium

355

suom anulum opposiuit, inuocat Planesium. iacit Ph. meosne amores ? Cv. tace parumper.
talos arripio,

uolturios

quattuor.

inuoco
;

almam meam nutricem

|

Herculem,
ebibit,

80 iacto basilicum

propino

magnum poclum
ego
ei

:

ille

caput deponit, condormiscit.

subduco anulum,

360

deduco pedes de lecto clam, ne miles sentiat.
rogant

me

serui

qu6 eam

:

dico

me

ire

quo

saturi solent.

ostium ubi conspexi, exinde
85 Ph. laudo.

me

ilico

protinam dedi.

eamus nunc
Cv.

intro ut tabellas consignemus.

Cv. laudato quando illud quod cupis ecfecero. Ph. num moror? 365
prius

atque aliquid

opstrudamus,

pernam,
bubula,

sumen,

glandium.

haec sunt uentris stabilimenta, pane

et assa

poculum grande, aula magna,

ut

sati'

consilia suppetant.

90 tu tabellas consignato, hic ministrabit, ego edam, dicam quem ad modum conscribas. sequere me hac intro. 370

Ph. sequor.
ac del. Reis (cf. adAnl. 784) 351 abeamus Brant adeamus cod. me morari cod. morari 352 demorari scripsi favente assonatione 356 ads. militi continuant alii et Scaliger 353 paratas cod. 363 prospexi codd. amiculum Leo 358 nutricem meam Pylades 364 lacunam il. in protenam Noniusutvid. vel exin Nonii 376 367 uentris codd. ante {Goets post) hunc versum indicavtt Brix pane codd. Nonii, Charisii 90, neutrum genus Nonii 218 uentri cod. 368 poclum grande <et) Fleckeisen panem cod. testantium
:
:

:

.

.

.

:

:

;

:

CVRCVLIO

III.

i

ACTVS
Lyco
Lv. Beatus uideor
:

III

Cvrcvlio
mihi
sit

Cappadox
alieni siet

III.

i

subduxi ratiunculam,

quantum
si

aeris
si

quantumque
eis

diues sum,

non reddo

quibu' debeo
est. 5

reddo
magi'

illis

quibu' debeo, plus talienit

375

uerum
si

hercle uero

quom

belle recogito,

me

instabunt, ad praetorem sufferam.

habent hunc

morem

plerique argentarii

ut alius alium poscant, reddant nemini,

pugnis rem soluant,
380 qui

si

quis poscat clarius.
10

homo mature quaesiuit pecuniam, nisi eam mature parsit, mature essurit.
cupio aliquem (mi) emere puerum qui usurarius nunc mihi quaeratur. usus est pecunia.

Cv.

nil tu

me

saturum monueris.

memini

et scio.
15

tace. 385 ego hoc ecfectum lepide tibi tradam. edepol ne ego hic med intus expleui probe,
et

quidem

reliqui in uentre cellae uni

locum,

ubi reliquiarum reliquias reconderem.
quis hic est operto capite qui Aesculapium

390 salutat

?

attat,

quem quaerebam

!

sequere me.
tu, te

20
!

simulabo quasi non nouerim.
Ly. unocule, salue.

heus

uolo

Cv. quaeso, deridesne

me ?
est

Ly. de Coculitum

prosapia te esse arbitror,

nam
395

i

sunt unoculi.

apud Sicyonem.
an aula quassa

Cv. catapulta hoc ictum Ly. nam quid id refert mea,
cinere ecfossus siet
?

mihi
25

cum

376 w/mage fort. alieni ampliust 374 versum delevit Bothe 386 382 mi add. Fleckeisen 380 vel quaesiit 377-9 secl. Leo 389 qui velme (ita cod.) 387 quidem Camerarins equidem cod. 393 coclitum 392 une ocule cod. operto eapite cod. trai. Bothe cum cin.] an cucumere Palmer (Hermath. cod. 396 vel anne
:
:

9,68)

:

;

III.

i

T.

MACCI PLAVTI
est,

Cv. superstitiosus hicquidem

uera praedicat
intus mihi

nam
30

|

illaec catapultae ad

me

crebro commeant.

adulescens, ob

rem publicam hoc
si

quod

insigne habeo, quaeso ne

me

incomities.

400

Ly. licetne fnforare,

inc6mitiare

non

licet ?

35

Cv. non inforabis me quidem, nec mihi placet tuom profecto nec forum nec comitium. sed hunc quem quaero commostrare si potes, inibis a me solidam et grandem gratiam.

405

Lyconem quaero tarpezitam. quid eum nunc quaeris ? aut

Lv. dic mihi,
quoiati's ?

Cv. eloquar.

ab Therapontigono Platagidoro milite. Lv. noui edepol nomen, nam mihi istoc nomine,
40

dum

scribo, expleui totas ceras quattuor.

410

sed quid

Lyconem

quaeris

?

Cv. mandatumst mihi

ut has tabellas

ad eum ferrem.
salue.

Ly. quis tu homo's ?
uocant.
fac sciam.

Cv. libertus illius,
Ly.
45

quem omnes Summanum
qui

Summane,

Summanu's ?

Cv. quia uestimenta, ubi obd6rmiui ebrius,

415

summano, ob eam rem me omnes Summanum uocant.
Ly. alibi te meliust quaerere hospitium
tibi

apud me profecto
sed istum
50

nihil est

Summano

loci.
is es,

quem
?

quaeris ego sum.

'Cv. quaeso, tune

Lyco
et

tarpezita
iussit

Ly. ego sum.

Cv. multam
Ly. mihin

me
Cv.

tibi

420

salutem

Therapontigonus dicere,

has tabellas dare

me

iussit.

?

ita.

cape, signum nosce.

nostin?

Ly. quidni nouerim
diligit.

?

clupeatus elephantum ubi machaera
55 Cv.

quod

isti

scriptum

est, id te
si

orare iusserat

425

profecto ut faceres,

suam

uelles gratiam.

401 non] haud Bothe, rhythmi causa 398 fort. ad me cat. placens cod. (vix pro placenst) (sed cf. Cist. 402 placet Hermolaus 412 ferret cod. ut vid. (-em J) 407 vel quoiate's 642) 415 fort. <ubi> ubi: (mea)ubi Fleckeisen, cui 414 summanessa. cod. diligit testatur Nonius 424 tibi PE hiatus in pausa displicet 290 dessicit cod. («. e. dissicit)
:
:

:

:

CVRCVLIO
Ly. concede, inspiciam quid
tuo arbitratu, Ly.
sit

III.

i

scriptum.
te id
|

Cv. maxume,
peto.

dum

auferam aps
|

quod

'miles Lyconi

in

Epidauro

hospiti
60

430 suo Therapontigonus Platagidorus plurumam

salutem
Ly.
tibi,
'

dicit.'

Cv. meus hic
et quaeso, qui

est,

hamum

uorat.

tecum oro

has tabellas adferet

ut ei detur

quam

istic

emi uirginem,
65

quod te praesente isti egi teque interprete, iam scis ut conuenerit 435 et aurum et uestem. argentum des lenoni, huic des uirginem.'
ubi ipsus
?

qur non uenit

?

Cv. ego dicam
uolt dare

tibi

quia nudiusquartus uenimus in Cariam

ex India

;

ibi

nunc statuam

auream
siet

440 solidam faciundam ex auro PhilippO, quae
septempedalis, factis

70

monumentum

suis.

Ly.

quam ob rem

istuc?

Cv. dicam.

quia enim Persas,

Paphlagonas,
Sinopas, Arabes, Caras, Cretanos, Syros,

445

Rhodiam atque Lyciam, Perediam et Perbibesiam, Centauromachiam et Classiam Vnomammiam, Libyamque oram (omnem,) dmnem Conterebromniam, dimidiam partem nationum usque omnium
subegit solus intra uiginti dies.

75

Ly. uah

!

Cv. quid mirare

?

Ly. quia enim in cauea

si

forent

450 conclusi, itidem ut pulli gallinacei,

80

non potuere uno anno circumirier. credo hercle te esse ab illo, nam ita nugas
ita
:

blatis.

428 auferam Ital. adferam cod. 429 (hospes) hospiti Flcckeisen is huic det Muellcr 436 velhxxic 437 vix ipsust 438 uenimus suspectum aduenimus Cariam Goetz 440 philippeo cod. 443 cretatos Syros Kiessling, scil. tovs Aevxoovpovs 444 Perediam et Bibesiam Festus 214 perreh diam et per heblesiam cod. 446 omnem addtdi (et o. Schoell) interea cod. 448 intra Ital. 450 conclusi (illi) F/eckeisen, cui hiatus in pausa displicet 452 vel
:

:

illoc

nam

del.

Langen


III.
i

;;

;

T.

MACCI PLAVTI
si uis,

Cv.
85

immo

etiam porro,

dicam.

Lv.

nil

moror.

sequere hac, te apsoluam qua aduenisti gratia.

atque eccum uideo.

leno, salue.
?

Ca. di

te

ament.
uelis.

455

Ly. quid hoc quod ad te uenio Ly. argentum accipias,

Ca. dicas quid

Ca. quid quod iuratus

cum illo mittas uirginem. sum ? Ly. quid id refert
?

tua,

dum argentum
90 sequimini.

accipias

Ca. qui monet quasi adiuuat.
|

459-60

Cv. leno, caue

in te sit

mora

mihi.

ACTVS
IV.
i

IV

Choragvs
Ch. Edepol nugatorem lepidum lepide hunc nanctust Phaedromus.
halophantam an sycophantam magis esse dicam nescio.

ornamenta quae locaui metuo ut possim recipere

;

quamquam cum
5

istoc

mihi negoti nihil est

:

ipsi

Phae- 465

dromo
credidi

tamen adseruabo. sed dum hic egreditur foras commostrabo qu6 in quemque hominem facile inueniatis
;

loco,

ne nimio opere sumat operam
uel

qui
10 qui

quem conuentum uelit, uitiosum uel sine uitio, uel probum uel inprobum. peiiurum conuenire uolt hominem ito in comitium mendacem et gloriosum, apud Cloacinae sacrum,
si

470

dites,

damnosos maritos sub

basilica quaerito.
stipulari solent

ibidem erunt scorta exoleta quique

symbolarum conlatores apud forum piscarium. in foro infumo boni homines atque dites ambulant
454 ted
cod.

475

455 sqq.

fmem

contractum essc credit Goctz 461 magis esse te sit mora Redslob 463 halophantamne Guietus vel mage hoc esse cod. 464 ut Nonii 120 hunc magis codd. huad (S) vel haud (FZ) cod. Ald. 470 ito Gruierus mitto cod.
:

scaenae a retractatore in brevius E caue mihi in morari mihi

P

:

:

CVRCVLIO
in

IV
meri
;

i

medio propter canalem,
alteri

ibi ostentatores

15

confidentes garrulique et maliuoli supra lacum,

qui

de nihilo audacter dicunt contumeliam
habent quod
ibi

et qui ipsi sat

in se possit uere dicier.

480 sub ueteribus,

sunt qui dant quique accipiunt faenore.
ibi

pone aedem Castoris,
in

sunt subito quibu' credas male.

20

Tusco

uico, ibi sunt

in

Velabro uel

homines qui ipsi sese uenditant. pistorem uel lanium uel haruspicem
Oppiam.]
est mihi.

uel qui ipsi uortant uel qui aliis ubi uorsentur praebeant.

485 [dites,

damnosos maritos apud Leucadiam
:

|

sed interim fores crepuere

linguae

moderandum

25

Cvrcvlio
Cv.
et
I

Cappadox
omnem suam

Lvco
est seruare.

ii

tu prod', uirgo
et

:

non queo quod pone me
esse aiebat

aurum

uestem

quam haec
haberet.

490

nemo it infitias. Cv. at tamen meliusculum est monere. Ly. memento promisisse te, si quisquam hanc liberali caussa manu adsereret, mihi omne argentum redditum eiri,
Ca.

5

minas
et

triginta.

Ca. meminero, de istoc quietus esto.
dico.

nunc idem

Cv. tett commeminisse ego haec

uolam
Ca. memini, et mancupio
tibi

te.

dabo.

Cv. egon ab lenone

quicquam
495 mancupio accipiam, quibu' sui nihil est nisi una lingua qui abiurant si quid creditum est ? alienos mancupatis,
alienos
10

manu

emittitis alienisque imperatis,

477 supera Leo, metro consulens, quae fortna vix ferenda est si est haec scaena Plautina 483 post hunc versum intercidisse aliquid (ab invenaliis ubi uorsentur Ussing incipiens ?) videtur 484 uorsant Lipsius (ut Lipsius) alii subuersentur cod. 485 (cf 472) secl. Camerarius (ii. 6) proae (&prod) BD fprae 487 Ei cod. (antiqua formd) 488 quam Taubmann: cuiquam<W. 491 eiri Ussing: firi cod. J) (FproE) 493 et quidem mem. Leo (tibi). Cv. et comm. Bosscher :
:

P

:

et ibi

quom mem. Abraham
cod.

495 accipiam Pius
497 emittitis

:

occipiam cod.
:

496 siqui

(siquid/)

Kampmann

mittitis

corf.

;

;

IV.

\i

T.

MACCI PLAVTI
estis ulli.

nec uobis auctor ullus est nec uosmet

item genus est lenonium inter homines
odio et malo et molestiae,

meo quidem animo
:

ut muscae, culices, cimices pedesque pulicesque
15

5°°

bono

usui estis nulli,

nec uobiscum quisquam in foro frugi consistere audet
qui constitit, culpant eum, conspicitur, uituperatur,

eum rem fidemque
Ly. edepol lenones
20

perdere,

tam

etsi nil fecit, aiunt.

meo animo

nouisti, lusce, lepide.
:

5°5

Cv. eodem hercle uos pono et paro
hi saltem in occultis locis prostant,

parissumi

estis

hibus

:

uos in foro ipso

uos faenori, hi male suadendo et

lustris lacerant

homines.

rogitationes plurumas propter uos populus sciuit,

quas uos rogatas rumpitis
25

:

aliquam
Ca.

reperitis
ita

rimam

;

510
leges.

quasi

aquam feruentem

frigidam esse,

uos putatis

Ly.

tacuisse

mauellem.

hau male meditate maledicax
es.

Cv. indignis

si

male
te nil
uis ?

dicitur,

uerum
ego
30

si

dignis dicitur,

male dictum bene dictumst meo quidem animo.
id esse dico,

mancupem

Lyco, numquid

moror nec lenonem alium quemquam. 515 Cv. uale. Ca. heus Ly. bene uale.
tu
!

tibi

ego dico.

Cv. eloquere, quid uis?

Ca. quaeso ut hanc cures bene
siet isti.

bene ego istam eduxi meae domi
ecquid das qui bene
sit ?

et pudice.

Cv.

si

huius

miseret,

Ca. malum.

Cv.

tibi

opust [hoc]

qui te procures.

Ca. quid stulta ploras
35 fac sis

?

ne time, bene hercle uendidi ego
istum bella
belle.

te

;

520

bonae

frugi sies, sequere
cod. Festi

500 cimices

{in archetypo erat his

508 vix suadendo
n

210: om. cod. (iii. n) uoro cod. ita V) homines ante hi colloc. Ussing
altem
;

5°7 His
(v.

B

10) (foro

/) 513 duco

Lambinus

517 bene non ferendum

sit cod.

<ei) sit Mueller {Rliein. Mus. 54, 389) (ut) bene Pyladcs 519 hoc del. Pylades
:

— — —
;

CVRCVLIO
Ly.

IV
uis ?

ii

Summane, numquid nunciam me
et

Cv. uale atque
salue,

525

pecuniam benigne praebuisti. nam e*t operam Cv. nuntiabo. Lv. salutem multam dicito patrono. Ca. istas minas decem, qui me Ly. numquid uis, leno?
procurem,

dum

melius

sit

mi, des.

Lv. dabuntur, cras peti iubeto.

40

Ca. quando bene gessi rem, uolo hic in fano supplicare. nam illam minis olim decem puellam paruolam emi,
sed

eum

qui mihi illam uendidit

numquam
?

postilla uidi

530 periisse credo.

quid id

mea

refert

ego argentum habeo.
ei

quoi homini di sunt propitii, lucrum

profecto obiciunt.

45

nunc

rei

diuinae operam dabo. certumst bene

me

curare.
iii

Therapontigonvs

Lyco

535

Th. Non ego nunc mediocri incedo iratus iracundia, sed eapse illa qua excidionem facere condidici oppidis. nunc nisi tu mihi propere properas dare iam triginta minas,
quas ego apud te deposiui, uitam propera ponere. Ly. non edepol nunc ego te mediocri macto infortunio,
sed eopse
illo

5

quo mactare soleo quoi

nil

debeo.

Th. ne
540 Ly.

te

mihi facias ferocem aut supplicare censeas.

nec tu

me quidem umquam
siim.

subiges

redditum

ut

nec daturus

Th. idem ego

istuc

reddam tibi, quom credebam
credidi,

te nihil esse redditurum.

Ly. qur nunc a

me

igitur petis ?

10

Th.
is

scire uolo

quoi reddidisti.

Ly. lusco liberto tuo,

Summanum

se uocari dixit, ei reddidi.

545 1 u i nas tabellas opsignatas attulit, quas tu mihi Th. quos tu mihi luscos libertos, quos Summanos somnias
:

?

trai. 529 uendidit illam cod. 523 operam (mi) Pyladcs 538 eopso cod., fort. 534 fort. eapsa (c/. ad 538) recte 542 quur cod. 545 Th. 539 an s. eenseas 1 Bosscher mihi Camcrarius mihi tabellas cod. quas cod. 546 lusc. lib.] parasitos luscos Donatus ad Adelph. 5, 7, 9 (neglegens citaiio)

Tanbmann

:

plavt.

1

22

)

?

IV.
15

iii

T.

MACCI PLAVTI

nec mihi quidem libertus ullust. Ly. faci' sapientius quam pars lenonum, libertos qui habent et eos deserunt. Th. quid nunc ? Ly. quod mandasti feci, tui hon6ris gratia,

20

tuom qui signum ad me attulisset, nuntium ne spernerem. 550 Th. stultior stulto fuisti qui is tabellis crederes. Ly. quis res publica et priuata geritur, nonne is crederem ?
ego abeo,
tibi res solutast recte.
?

bellator, uale.
si

Th. quid, ualeam

Ly. at tu aegrota aetatem,

lubet, per

me

quidem.
555

Th. quid ego nunc faciam? quid refert me fecisse regibus ut mi oboedirent, si hic me hodie umbraticus deriserit ?
iv

Cappadox
Ca. Quoi homini di sunt

Therapontigonvs
propitii, ei

non

esse iratos puto.

postquam rem diuinam
ne tarpezita exulatum
ut ego potius
5

feci,

uenit in

mentem

mihi,

abierit,

argentum ut petam,
ille.

comedim quam

Th. iusseram saluere

te.

560

Ca. Therapontigone Platagidore, salue ; saluos quom aduenis numquam delinges salem. in Epidaurum, hic hodie apud me

Th. bene uocas, uerum locata res est ut male sit sed quid agit meum mercimonium apud te ? Ca.

tibi.

nil

apud
Th. 565

me
ne
10 Ca.
priu'

quidem,

facias

testis,

neque equidem - debeo quicquam.

quid est?

quod

fui iuratus, feci.

Th. reddin an non uirginem,
6bicio, mastigia ?
:

quam

te

huic

meae machaerae

Ca. uapulare ego te uehementer iubeo ne me territes. illa abductast, tu auferere hinc a me, si perges mihi
548 pars latronum Dousa 549 Quid nunc (?) Goetz Quid feci feci J ut vid. qui totum versum Lyconi dare vid. (v. r) gratiam cod. (pro gra?) 551 is del. Ussing alt. del. Pylades E aetatem in fine 554 atl aut / (et fort. P ) 553 solutas cod. uiuet cod. lubet Camerarius versus in cod. (ii. 4) corr. Redslob
:

cod. (fecisti

'

,

:

:

"

(v. T2, p. 75) 563 locata Flcckeisen ut, etc.) 564 fort. apiid te mer.

372

pro uocata res est uocata cod. > 566 uirginem] mulierem Festus iubeo Festus iubebo cod568 uapula ergo te cod. Festi 375
: (

:


CVRCVLIO
570 male loqui, profecto, quof ego nisi

!

IV. iv
nil

malum

debeo.
15

Th. mihin malum minitare?
si

Ca. atque edepol non minitabor, sed dabo,

575

perges molestus esse. Th. leno minitatur mihi, meaeque pugnae proeliares plurumae optritae iacent? at ita me machaera et clupeus * * * (meus) bene iuuent pugnantem in acie nisi mi uirgo redditur, iam ego te faciam ut hic formicae frustillatim differant.
:

20

Ca. at

ita

me

uolsellae, pecten,

speculum, calamistrum

meum

bene
580

me

amassint meaque axitia linteumque extersui,

ut ego tua magnufica uerba

neque

istas tuas

magnas minas
lauat.
is

non

pluris facio

quam

ancillam

meam

quae latrinam
est

ego illam reddidi qui argentum a
Ca. tuom libertum sese aiebat esse
attat
is
!

te attulit.

Th. quis

25

homo ?

Curculio hercle uerba mihi dedit,

Summanum. Th. meum ? quom cogito.
?

mihi anulum surrupuit.

Ca. perdidistin tu anulum

585 miles pulchre centuriatus est expuncto in manipulo.

Th. ubi nunc

Curculionem

inueniam

?

Ca.

in

tritico 30

facillume,

uel quingentos curculiones pro

uno faxo

reperias.

ego abeo, uale atque salue.
quid ego faciam
59° cupio dare
?

Th. male uale, male sit tibi maneam an abeam ? sicin mihi esse os
oblitum
?

mercedem qui

illunc ubi sit

commostret mihi.

ACTVS V
Cvrcvlio
Cv. Antiquom poetam audiui scripsisse in tragoedia mulieres duas peiores esse quam unam. res itast.
570 loqui Ital. eloqui cod. 571 dabo Mnellcr: d. [mihi] cod. meus supplevi (iii. 11) 574 altera versus pars intercidit extersui Pahnerius 578 vel axicia 577 me] meae Bothe 3 extersum cod. lauit Seyffeti 580 eam B 582 esse aiebat sese cod. trai. Camerarius 585 es Pitts 589 sublitum Ussing
:

V.

i

("5)

:

:

V.

i

T.

MACCI PLAVTI

5

uerum mulierem peiorem quam haec amica est Phaedromi non uidi neque audiui, neque pol dici nec fingi potest quae ubi med hunc habere con peior [quam haec est]
:

595

spicatast

rogat

unde habeam.

'

quid id tu quaeris

?
'

'

anulum quia mi quaesitost opus.'

nego

me

dicere.

ut

eum

eriperet,

manum

arripuit mordicus.
!

uix foras

me

abripui atque ecfugi.

apage istanc caniculam

ii

Planesivm

Phaedromvs Cvrcvlio Therapontigonvs
Ph. quid properem?
est mihi,

Pl. Phaedrome, propera.

Pl. para-

situm ne amiseris.

magna

res est.

Cv. nulla

nam quam

habui ap- 600
celeriter.

sumpsi
Ph. teneo.
quid negotist
?

Pl. rogita

unde istunc habeat
anulum.

pater istum meu' gestitauit.
5

Cv. at

mea— matertera.
is

Pl. mater ei

utendum

dederat.

Cv. pater uero

rusum
tibi.

Pl. nugas garris.

Cv. soleo,

nam

propter eas uiuo

facilius.

Pl. quid nunc

?

opsecro, parentes ne

Cv. quid ego

?

sub

gemmane

apstrusos habeo

meos mihi prohibeas. 605 tuam matrem
et

patrem

?

Pl. libera

ego sum nata.

Cv. et

alii

multi

qui

nunc

seruiunt.
10

Ph. enim uero

irascor.

Cv. dixi equidem
elusi militem,

tibi

unde ad me
in alea.

hic peruenerit.

quotiens dicendum est

?

inquam,

594 nequel aut Fleckeisen, cui neque audiui displicet 595 quam habere hunc haec est del. Pylades (iv. 1) me Leo {cf. 454, 664) arripui cod. 600 Taubmann 598 597 manum (ea) Ritschl 602 Ph. quid cod. 601 Pl. teneo. rtwrest? Ph. nulla cod. at (pol) Pylades gestitauit (olim) (?) Leo, cui mea in pausa displicct 603 uero scripsi uo cod. (pro uO, i. e. 'uero) (Journ. Phil. 26, 288) mihi Gmierus, nugarum pater tuos Grutcrus patruos eius (?) Leo Pl. tibi ? nimis impatiens propitts abesset
:

:

:

!

CVRCVLIO
610 Th. saluos sum, eccum
bolis uel

V.

ii

quem quaerebam.
in

quid
uir?

agis,

bone
is

Cv. audio.
tu
in

si

uis

tribu'

chlamydem.

Th. quin

malam crucem

cum

bolis,

cum

bullis ?

redde etiam argentum aut uirginem.
tricas

Cv. quod argentum, quas tu mihi

narras?

quam

tu 15

uirginem

me

reposcis?

Th. quam ab lenone abduxti hodie, Th.
certe eccistam uideo.

scelu'
uiri.

615 Cv. nullam abduxi.

Ph. uirgo
est.

haec libera

Th. mean
Ph. quis

ancilla libera ut

sit,

quam ego numquam emisi manu?
fac

tibi

hanc dedit mancupio? aut unde emisti?
tarpezita

sciam.

Th. egoquidem pro istac rem solui ab quam ego pecuniam quadruplicem
620 Ph. qui
scis

meo
et

:

20

aps

te

lenone
auferam.

mercari furtiuas atque ingenuas uirgines,

ambula

in ius.

Th. non

eo.

Ph.

licet te antestari ?

Th.
licet.

non
Ph. Iuppiter
at ego,
te,

tmalet perdat,

intestatus uiuito

;

quem

licet, te.

accede huc.

Th. seruom

antestari ? 25

Cv. uide.
624-5

em

ut scias

me

liberum esse

!

ergo ambula in

ius.

Th.
tibi

em
Cv. o ciues, ciues
!

Th. quid clamas
est.

?

Ph. quid

tibi

istum

tactio est ?

Th. quia mi lubitum

Ph. accede huc
tibi

tu,

ego illum
tace.

dedam,

redde etiam 612 bulbis B 619 vel 614 abduxisti Ital. 621 te del. 620 scis Piits sci es cod. {pro sceis ?) ted Merula 622 te miles Leo male te Klotz /oti. te, male, (male) 626 istum tibi cod. Cv. Em 623 vcl ted 623, 624 vel uide.
611 is Ital. es cod. (pro eis?) suspectum r. mihi iam Pylades
:
:

:

:

:

:

trai.

Guietus


V.
ii

;

T.

MACCI PLAVTI
Ph. tamquam

Pl. Phaedrome, opsecro, serua me.

me

et

genium meum.
30 miles,

quaeso

uti

mihi dicas unde illum habeas anulum,
Pl. per tua genua te opsecro 630 Th. quid istuc ad uos attinet ? machaeram hanc unde ad me peruenerit.

quem

parasitus hic te elusit.

ut nos facias certiores.

quaeratis

chlamydem

et

Cv. ut
35

fastidit gloriosus

!

Th. mitte istum, ego dicam omnia.
Pl. fac

Cv. nihil est quod

ille dicit.

me

certiorem, opsecro.

Th. ego dicam,
pater
is

surge.

hanc rem

agite atque

animum
aduortite.

635

40

meus habuit Periplanes tPlanesiumt quam moritur mihi dedit tamquam suo, Pl. pro Iuppiter ut aequom fuerat, filio Th. et istae" me heredem fecit. Pl. (o) Pietas mea, serua me, quando ego te seruaui sedulo. Th. qui credam ego istuc ? cedo, frater mi, salue.
priu'
!

640

si

uera memoras, quae

fuit

mater tua ?
fuit ?

Pl. Cleobula.
45

Th. nutrix quae

Pl. Archestrata.
;?44

ea

me

spectatum tulerat per Dionysia.
illo

postquam

uentum

est,

iam, ut

me

conlocauerat,

exoritur uentus turbo, spectacla ibi ruont,

ego pertimescO
50

:

[tum]

ibi

me

nescioquis arripit

timidam atque pauidam, nec uiuam nec mortuam. nec quo me pacto apstulerit possum dicere.

650

Th. memini
ubi
is

istanc

turbam

fieri.

sed tu dic mihi,
?

est

homo

qui te surrupuit

Pl. nescio.

55

uerum hunc seruaui semper mecum una anulum cum hoc olim perii. Th. cedo ut inspiciam. Cv. sanan es, quae isti committas ? Pl. sine modo. Th. pro Iuppiter
!

655

628 Pl.] vel Cv. 634 <te) ob629 (te>ut (ut cod.) Becker 636 Periphanes Pius secro Bothe, citi hiatus ante obsecro displicet 639 iste Pl. hem Periphanes Acidaliits fort. uirgunculam (v. r) ^o add. Ital., nam Pletas mea (*'. e. -ae ?) cod. isti Bothe: isto Leo 648 tum del. 641 qui ego istuc credam Fleckeisen suspectum 651 meministin hanc cod. 654 Cv.] vel Ph. Kampmann
: :

:

:

CVRCVLIO
hic est

V
soror.

ii

tam

facile

quem ego tibi misi noui quam me.
Cv.
et

natali die.
salue,

mea

Pl. frater mi, salue.
istam rem uobis.

Ph. deos uolo bene uortere
ego nobis omnibus
sororiam,
:

660 tu ut hodie adueniens

cenam des

60

hic nuptialem cras dabit.

promittimus.

Ph. tace
tu istanc

tu.

Cv. non taceo, quando res uortit bene.
huic, miles.

desponde

ego dotem dabo.
uiuat,

Th. quid dotis ? Cv. egone ? ut semper, dum Th. me lubente feceris. 665 uerum hercle dico.
et

me alat.
65

leno hic debet nobis triginta minas.

quam ob rem istuc ? Th. quia illic ita repromisit mihi quisquam hanc liberali adseruisset manu, sine controuorsia omne argentum reddere. Cv. laudo. Ph. hoc priu' uolo, 670 nunc eamus ad lenonem. meam rem agere. Th. quid id est? Ph. ut mihi hanc
Ph.
si

70

despondeas.
Cv. quid cessas, miles, hanc huic uxorem dare
?

Th.

si

haec

uolt.

Pl. mi frater, cupio.

Th.
?

fiat.

Cv. bene
facis.

Ph. spondesne, miles, mihi hanc uxorem
675 Cv. et ego hoc idem

Th. spondeo.
facis.

unum

:

spondeo.

Th. lepide

75

676-8 sed ecciim lenonem, incedit, thensaurum

meum.
iii

Therapontigonvs Cappadox Planesivm Phaedromvs
Ca. Argentariis male credi qui aiunt, nugas praedicant 680 nam et bene et male credi dico id adeo ego hodie expertu' sum.
;

non male creditur qui numquam reddunt, sed prosum uelut decem minas dum soluit, omnis mensas transiit.

perit.

662 661 Th. prom. cod. 659 vel istanc 657 soror mea B med cod. 664 vix dotem 665 iubente Th. iom. cod.) t. t. Ital. 669 reddere 666 et] sed (set) Pisloris {praec. s) cod. 680 Nec bene nec Sca/iger: redderet cod. 675 una Ussing 682 ego in marg. cod. (J>ost hodie PE om. B) male Lambinus uelut] uel ille Leo
,

;

: :;

V.

iii

T.
nil
fit,

MACCI PLAVTI
:

5

postquam

clamore hominem posco

ille

in ius

me

uocat

pessume metui ne mihi hodie apud praetorem solueret. uerum amici compulerunt reddit argentum domo. nunc domum properare certumst. Th. heus tu, leno, te uolo
:

685
!

Ph.
10

et

ego

te uolo.

Ca. at ego uos nolo ambos.

Th.

sta

sis ilico.

Ph. atque argentum propere propera uomere.
aut tibi

Ca. quid
est tibi ?

mecum
?

Th. quia ego ex

te

hodie faciam pilum catapultarium

atque

ita te

neruo torquebo, itidem ut catapultae
te

solent.

690

Ph. delicatum
ferreo ego dico.
15 ut pereatis.

hodie faciam,
Ca. at

cum catello ut accubes, ego uos ambo in robusto carcere
crucem.

Ph. collum opstringe, abduce istum in malam
est,

Th. quidquid

ipse ibit potius.

Ca. pro

deum atque hominum fidem

!

hocine pacto indemnatum atque intestatum
opsecro, Planesium, et
te,

me

abripi ?

695

Pl.
20

frater,

opsecro

te,

Phaedrome, auxilium ut feras. noli hunc condemnatum perdere.
habuit.

bene

et

pudice

me domi

Th. hau
es,

uoluntate
id sua

Aesculapio huic habeto,

quom
(hoc),

pudica

gratiam
mitteret.
inter

nam

si is

ualuisset,

iam pridem quoquo posset
si

700

Ph. animum
mitte istunc.
25

aduortite

possum hoc

uos

componere.
accede huc, leno.

dicam

meam
tibi

sententiam,

siquidem
Ca.

uoltis

quod decrero

facere.

Th.

permittimus

dum quidem

hercle ita iudices,

ne quisquam a

me

argentum

auferat.

687 Th ] vel Ph. 689 aut tibi Luchs: aut tecum aut cod. aut tecum mihi Scyffert 695 arripi cod. 697 indemnatum Pius E 700 si uoluisset P (pro ual-) 701: hoc add. Langen
:

CVRCVLIO
705

V.

iii

Th. quodne promisti?
dicendi,

Ca. qui promisi?

Ph. lingua.

Ca. eadem nunc nego.

non rem perdendi

gratia

haec nata

est mihi.

Ph.

nihil agit,

collum opstringe homini.

Ca. iam iam faciam
ut iusseris.

Th. quando

uir

bonus

es,

responde quod rogo.

Ca. roga 30

quod lubet. Th. promistin, si liberali quisquam hanc adsereret manu, 710 te omne argentum redditurum ? Ca. non commemini dicere. Th. quid ? negas ? Ca. nego hercle uero. quo praesente ? quo in loco ? Th. me ipso praesente et Lycone tarpezita. Ca. non taces ? Th. non taceo. Ca. non ego te flocci facio ne me territes. Th. me ipso praesente et Lycone factum est. Ph. sati'
;

35

credo
715

tibi.

nunc adeo,
libera

ut tu scire possis, leno,
est,

meam

sententiam

:

haec

hic huius frater est, haec
:

autem

illius soror,

haec mihi nubet

tu huic

argentum redde.

hoc iudicium

meum
Th.
720 et
tu

est.

autem in neruo iam iacebis, nisi mi argentum redditur. Ca. hercle istam rem iudicasti perfidiose, Phaedrome.
tu
tibi oberit et te, miles, di

me

sequere.

deaeque perduint. Th. quo sequar te? Ca. ad tarpezitam

meum
ad praetorem.

nam

inde rem soluo omnibus quibu' debeo.
45

Th. ego
Ca. ego
725

te in

neruom, haud ad praetorem hinc rapiam, ni

argentum
te uehementer Th. itane uero ? Ca.

refers.

perire cupio, ne tu [me] nescias.
ita

hercle uero.

Th. noui ego hos pugnos meos.

706 haec

PE
est,

(pro lu-)
del.

marg. cod. (ante gratia P E om. B) 708 quid iubet libera haec, hic huius frater 716 fort. huiust fr. haec autem huius est soror (?) Leo 723 neruo cod. 724
in
,

me

Guietus

(iv. 3)

;

V.

iii

T.
?

MACCI PLAVTI CVRCVLIO
Th.
'

Ca. quid tum

quid tum

'

rogitas ? hisce ego,

si

tu

me
placidum

te

inritaueris,

hodie reddam.

Ca. age ergo, recipe.
actutum.

(Th. at)
Ca.
licet.

Ph. tu, miles, apud me cenabis. quae res bene uortat mi et uobis

hodie
!

fient

nuptiae

spectatores, plaudite.

Th. at add. Ussing 729 versnm Thera727 vix reccipe plaudite [plaudite] cod. {vel pro pl. plavti pontigono dat cod. in subscriptione plavti cvrcvlio explicit vel pro pl. cum glossa marg.
vdvr(S) ut in Cas. fin.
{i. e.

caterva

sp. pl.))

EPIDICVS

ARGVMENTVM
Emit
fidicinam, filiam credens, senex
servi,

Persuasu

atque tconductamt
ei subiecit
filii.

Iterum pro amica

Dat

erili

argentum.

eo sororem destinat

Inprudens iuvenis.
Cognoscit opera
(Vt
ille

compressae ac

militis

sibi

senex os sublitum
filiam),

amicam, haec quaerebat

Sed

inventa gnata servolum emittit manu.
5 vel

2 conducticiam Pylades : conductam (alteram) Leo c. (a se> ac Opitz vel atque pressai

com-

PERSONAE
Epidicvs

Serws

Thesprio Servvs Stratippocles Advlescens Chaeribvlvs Advlescens Periphanes Senex Apoecides Senex
Fidicina

MlLES
Philippa Mvlier Acropolistis Fidicina

Danista Telestis Virgo

Scaena

ATHENIS

Acropoliscis K, Schmidt (Herm. 37, 175)


ACTVS
Epidicvs
Ep. Heus, adulescens
!

:

I

Thesprio
me
repre?

I. i

Th. quis properantem

hendit pallio Ep. familiaris.

Th.

fateor,

nam odio
?

Ep. respice uero, Thesprio.

nimium Th. oh,
es

familiariter.

Epidicumne ego conspicor
5

Ep.

sati'

recte oculis uteris.

5

Th. salue. Ep. di dent quae uelis. Th. quid ceterum uenire saluom gaudeo.
cena
tibi

?

Ep. quod

eo adsolet
dabitur.

Th. spondeo

Ep. quid?

Th.
si

me

accepturum,
Ep. quid 9
9
a b
tii

dabis.

agis

?

ut uales

?

Th.

ex!

emplum
Ep.

adesse intellego.

Ep. eugae

10 corpulentior uidere atque habitior.

Th. huic

gratia.

10

quam quidem
furtificus

te

iam diu
antehac.

ua

perdidisse oportuit.

Th. minu' iam

sum quam
ita ?

Ep. quid

Th. rapio propalam.
!

Ep. di inmortales te infelicent, ut tu es gradibus grandibus

nam

ut

apud portum

te conspexi, curriculo

occepi sequi

:

15 uix adipiscendi potestas
te esse

modo fuit. Th. scurra es. Ep. scio equidem hominem militarem. Th. audacter quam
uis dicito.

*5

Ep. quid agis? perpetuen ualuisti?

Th.

uarie.

Ep. qui

uarie ualent,

capreaginum hominum non placet mihi neque pantheri-

num
1

genus.

propter laceratam archetypi pagi5 satis om. (pro recte, ut in Cas. 260) certe 7 quod 10 habitior Donatus o a uelis eo ads. Thesprioni continuat Eun. 2, 2, ir, Paulus 102 locum non indicans, corp. gloss. lat. 5, 72: vix is (cf. ad Curc. 611) agilior abilior 13 te om. 16 quidem 17 ais/ 14 curculio

prehendit
(cf.

P

P

nam

ad

v.

19)

P A

P

A

:

P

P

A

P

P

PERSONAE
Epidicvs

Serws

Thesprio Servvs Stratippocles Advlescens Chaeribvlvs Advlescens Periphanes Senex Apoecides Senex
FlDICINA

MlLES
Philippa Mvlier acropolistis fldicina

Danista
Telestis Virgo

Scaena

ATHENIS
37, 175)

Acropoliscis K. Schmidt {Herm.


ACTVS
Epidicvs
Ep. Heus, adulescens
!

:

I
I. i

Thesprio
me
repre?

Th. quis properantem

hendit pallio Ep. familiaris.

Th.

fateor,

nam odio
?

Ep. respice uero, Thesprio.

nimium Th. oh,
es

familiariter.

Epidicumne ego conspicor
5

Ep.

sati'

recte oculis uteris.

5

Th. salue. Ep. di dent quae uelis. Th. quid ceterum uenire saluom gaudeo.
cena
tibi

?

Ep. quod

eo adsolet
dabitur.

Th. spondeo

Ep. quid?

Th. me
si

accepturum,
Ep. quid
9
9
a
tii

dabis.

agis ? ut uales ?

Th.

ex!

b

emplum
Ep.

adesse intellego.

Ep. eugae

10 corpulentior uidere atque habitior.

Th. huic

gratia.

10

quam quidem
furtificus

te

iam diu
antehac.

na

perdidisse oportuit.

Th. minu' iam

sum quam
ita ?

Ep. quid

Th. rapio propalam.
gradibus grandibus
occepi sequi
:

Ep. di inmortales

te infelicent, ut tu es

!

nam

ut

apud portum

te conspexi, curriculo

15 uix adipiscendi potestas
te esse

modo fuit. Th. scurra es. Ep. scio equidem hominem militarem. Th. audacter quam
uis dicito.
?

*5

Ep. quid agis

perpetuen ualuisti

?

Th.

uarie.

Ep. qui

uarie ualent,

capreaginum hominum non placet mihi neque pantheri-

num
1

genus.

propter laceratam archetypi pagi5 satis om. (pro recte, ut in Cas. 260*) certe 7 qu°d 10 habitior Donatus o a uelis eo ads. Thesprioni continuat Enn. 2, 2, 11, Paulus 102 locum non indicans, corp. gloss. lat. 5, 72 vix is (cf. ad Curc. 611) agilior abilior 13 te om. 16 quidem 17 ais J 14 curculio

prehendit
(cf.

P

P

nam

ad

v.

19)

P A

P

:

A

:

P

P

P

P

A


I. i

!

:

T.

MACCI PLAVTI
dicam
nisi

Th. quid
20

tibi

uis

quod

est ?

Ep. ut

illae

res * ?

Th. probe.
atque 20
athletice.

Ep. quid

erilis

noster

filius ?

Th. ualet

piigilice

Ep. uoluptabilem mihi nuntium tuo aduentu adportas,
Thesprio.

sed ubist

is ?

Th. aduenit simul.

Ep. ubi
nisi

is
si

ergost

?

in uidulo

aut

si

in mellina attulisti.
:

Th.

di te perdant

!

Ep. te uolo


25

percontari
25

operam
ius

da, opera reddetur tibi.

Th.
dicis.

Ep.

me

decet.

Th. iam

tu

autem
?

25*

nobis praeturam geris?
dices digniorem esse

Ep. quem hominem hodie Athenis alterum

25^

Th.

at

unum

a praetura tua,
?

Epidice, abest.
lictores duo,

Ep. quidnam duo ulmei

Th.

scies

27*
27 b

fasces uirgarum.

Ep. uae
?

tibi

sed quid

ais ?

Th. quid rogas

Ep. ubi arma sunt Stratippocli
?

30

Th. pol

illa

ad hostis transfugerunt.
dici' tu ?
:

Ep. armane

?

Th. 30
cito.

atque quidem
Ep. serione
'

30*
31
alii

inquam hostes habent. Th. at iam ante Ep. edepol facinus inprobum
Th.
serio,
!

fece-

runt idem.
erit
illi illa

res honori.

Ep. qui

?

Th. quia ante

aliis fuit.

19 ut

B

3
)
:

Th.

illi respon scqnente spatio (c/ ad v. 5) (in spatio add. di ut jllae res obstenja ut illae res ? (c/. Harv. Stud. 9, 130) obtentae Redslob (Berl. Phil. Woch. 22, 552) 21 adp. Th.]

P

A

:

adtulisti

P

22 adueni
a ~52

(-nis)

25* iam tu autem sequentis versus

/ort.

01«. deficit 27 ulmei Hcrmann cum aliis 27 uiminei cod. 29 quid (est quod) r. Skutsch,uam quid ais displicet Sed (sno versu) Quid jib(i') Arma vel Sed quid ais ? QuiJ . rogas ? (c/. 98 et g8 a ) 30 equidem Luchs, sed c/. Skutsch (Herm. 32, 30* vel serion (cretic.) 33 antea cod. (ante J) 94)

nem

A

A
.

egost P P 26 A (P n.
I.)

dictis

24 reditur homi-

P
:

A

h

.

:

EPIDICVS
Mulciber, credo, arma
fecit

I. i

quae habuit Stratippocles

35 trauolauerunt ad hostis.

Ep.

tum
ei

ille

prognatus Theti
filiae.

35

sine perdat
id
si

:

alia

adportabunt
est,

Neri

modo uidendum
istis

ut materies suppetat scutariis,

in singulis stipendiis is

ad hostis exuuias dabit.
Ep. tu ipse ubi lubet

Th. supersede
40

rebu' iam.

finem

face.

Th.

desiste percontarier.

Ep. loquere ipse

:

ubist Stra- 40

tippocles

?

Th.

est caussa

qua caussa simul

mecum

ire ueritust.

Ep.

quidnam
Th. patrem
uidere se neuolt

id est ?

etiamnunc.
propter?

Ep.

quascies.

Th.
?

quia forma lepida et liberali captiuam adulescentulam

de praeda mercatust.
45 Ep. qur

Ep. quid ego ex te audio

Th. hoc
fabulor.
illic

quod

eam emit?
certo, priu'

Th. animi

caussa.

Ep.

quot

45

homo animos habet?
nam
ipse

quam

hinc ad legionem abiit domo,

mandauit mihi ab lenone ut fidicina, quam amabat, emeretur sibf. id ei impetratum reddidi. Th. utquomque in alto uentust, Epidice, exim uelum
uortitur.

50 Ep. uae misero mihi, male perdidit

me

!

Th. quid

istuc ? 50
|

quidnam
Ep. quid istanc

est ?
uili.

quam

emit, quanti

eam emit?
?

Th.

Ep. haud istuc te rogo.

52

a

Th. quid igitur ? Ep. quot minis Th. tot quadraginta minis.
:

id

adeo argentum ab danista apud Thebas sumpsit faenore
36 nerei
cod.
:

Neriae Dziatzko
:

40 vel loquere

:

ipse

42

se

non senem non uult cod. (pro se neuult) neuolt Botlte, Hermann 50 quid nam istuc ? quid est ? Camevel ipsus ma. mi 47 vel ips' rarhis 51 uilei cod. 52 reddigitur cod. (-getur 3 quid igitur/) 52* tot (P E ) an totus (B ut vid.) 52^-107 pauca leguntur

B

,

A

incerf. cod.

:

totis

Meursius

(et fort. ita in cod.)


I, i

!

T.

MACCI PLAVTI
!

in dies
55

Th.

et is danista

Ep. di

minasque argenti singulas nummis. Ep. papae aduenit una cum eo, qui argentum petit. Th. quid iam inmortales, ut ego interii basilice
!

55
?

aut quid

est,

Epidice

?

Ep.

perdidit me.

Th. quis

?

Ep.

ille

qui

Th.

nam

quid ita?

Ep.

quia cottidie

arma perdidit. ipse ad me ab
legione epistulas
est,

mittebat
60

— sed taceam optumum
quam
loqui seruom
[tu]

plus scire satiust

hominem.
sapientia

ea 60
est.

Th. nescio edepol quid

timidu's, trepidas, Epidice,
ita

uoltum tuom
mali.

uideor uidere commeruisse hic

me

apsente in te aliquid

Ep. potin ut molestus ne sies?

Th. abeo.
abire hinc

Ep. asta,

non sinam.

Th. quid nunc
deperit.

me

retines ?

Ep. amatne istam

quam emit
Th. rogas
?

de praeda ?
65

Ep. deagetur corium de tergo meo.
te

65

Th. plusque amat quam
"

umquam

amauit.

Ep. Iuppiter
te perduit

Th. mitte nunciam,
ille

nam
-nire,

me
in

uotuit

domum
;

ue-

67*

ad Chaeribulum

iussit

huc
ibi

proxumum

68 a

manere

iussit,

eo uenturust ipsus.

Ep. quid

ita ?

Th.
:

dicam
70

quia patrem priu' conuenire se non uolt neque conspicari,
57 Epidice (male) 55 atque a. petit vel qui a. petat Scyffcrt Brix, ut troch, septenarius fiat foti. Epidice, (Epidice) (iamb. octonatrai. Pylades fort. arma q. perd. (crctic. rius) q. perd. arma cod. etiam vix nesc(io) 61 nescioede pentame/er) 58 num inter 64 timidus es om. iv. 3]^ edepol tu seclusi (ante tiduo vcrsus breves exhibcri videntttr et 65 in 65 deagitur (deg(pro deeg-, antiqua formaX), pro -etur ?) Nonius 278: detegetur a (P n. I.), qui potest duos versus ex uno vcrsu n. I. 68, 68 70 se conuenire cod. trai. Pylades v. 67 fecisse Mitte Nunciam
:
:

70

:

P

A

:

;

E

A

;

P

A

A

:

:


I.

EPIDICVS
quam
id argentum,

i

Ep. eu edepol res turbulentas

quod debetur pro illa, dinumerauerit. Th. mitte me ut eam nunciam.
!

Ep. haecine ubi scibit senex,

puppis pereunda est probe.
75

Th. quid

istuc

ad

quo
beneuolens

tu intereas

me attinet, modo ?
Th. abi
in

75

Ep. quia perire solus nolo, te cupio perire

cum

beneuolente.

mecum, malam rem ma-

xumam
cum
80 Th.
istac condicione.

a

me

Ep.

i

sane,

— siquidem
quo

festinas magis.

numquam hominem quemquam
illic

conueni unde abierim 80
lubentius.
in loco

Ep.

hinc

abiit.

solus

nunc

es.

haec res
sit

uides

Epidice

:

nisi

quid

tibi in tete auxili est,
:

apsumptus

es.

tantae in te impendent ruinae

nisi suffulcis firmiter,

non potes
85

supsistere

:

itaque in te inruont montes mali.
85

neque ego nunc

me

quo modo expeditum ex impedito faciam, consilium
ego miser
perpuli

placet.

meis dolis senem ut censeret suam sese emere filiam
is

suo

filio

90 fidicinam emit,
90*

quam

ipse amat,

quam

abiens mandauit mihi. 90

si sibi

nunc alteram
ubi senex

ab legione abduxit animi caussa, corium perdidi.

nam
92*
sibi

senserit

data esse uerba, uirgis dorsum dispoliet

meum.

3 73-6 qninqne versus discr. A (fort. v. 75 sic dividendus ad Meattinet?) 78 ben. sum beneuolenti Goets 79 aoa si om. PE siquid P 90 amabat q. Guidus emundam Ussing anima PE adduxit Ital. 93 despoiiet cod. depoliet Palmerius 23 plavt, 1

72 heu

B

Quid

istuc

|

:

:

I.

i

T.
at

MACCI PLAVTI
a

enim

tu

praecaue.
95 at

enim

— bat enim

!

nihil est istuc.

94 plane hoc corruptumst 95
caput.

nequam homo
Epidice.

es,

96*

qui lubidost male loqui? quia tute te(te) deseris.

quid faciam

?

men

rogas
aliis

?

98 a

tuquidem antehac

solebas dare consilia mutua.

100 aliquid aliqua reperiundumst.

sed ego cesso
sciam.

ire

obuiam
illic est.

100

adulescenti, ut quid negoti
tristis est.

sit

atque ipse

cum

Chaeribulo incedit aequali suo.

huc concedam, orationem unde horum placide persequar.
ii

Stratippocles Chaeribvlvs Epidicvs St. Rem tibi sum elocutus omnern, Chaeribule, atque admodum
meorum maerorum atque
Ch.
idne pudet
te,

amorum summam

edictaui

tibi.

105

praeter aetatem et uirtutem stultus es, Stratippocles.

quia captiuam genere prognatam bono
?

5

in praeda es mercatus

quis erit uitio qui id uortat tibi

?
;

omnis inimicos rnihi illoc facto repperi at pudicitiae eiius numquam nec uim nec uitium attuli. Ch. iam istoc probior [es] meo quidem animo, quom
St. qui inuident

110
in

amore temperes.
St. nihil agit qui difhdentem uerbis solatur suis
10 is est
;

amicus, qui in re dubia re iuuat, ubi rest opus.
tibi

Ch. quid

me

uis facere ?

St. argenti dare quadraginta

minas,
97 tete scripsi metri causa (A n. I.) 95 at enim bat enim om. P a ad 98 ) 98 men tu rogas P unde fiunt 98-98* unus troch. 107 100 aliquid] quid posi lacunam P dimeier, ut gi).fort. recte ^108 de p. Studcmund, Ahrabam bono] probo var. lect. in P (iv. 3) 111 es del. Mueller: del. Geppert 109 -11 om. A Stud. Pl. 201 1 14-49 <^eest & vix meSquidem (trisyll.) post animo transp. Bothe
(sedcf.
11
<

-

:


EPIDICVS
115
I.

:

ii

quod danistae detur, unde ego illud sumpsi faenore. Ch. si hercle haberem (pollicerer). St. nam quid te

igitur
retulit

beneficum esse oratione, si ad rem auxilium emortuom est ? Ch. quin edepol egomet clamore differor, difflagitor. St. malim istiusmodi mi amicos forno occensos quam foro. 120 sed operam Epidici nunc me emere pretio pretioso uelim. quem quidem ego hominem inrigatum plagis pistori dabo,
nisi

15

hodie

priu'

comparassit mihi quadraginta minas

quam
125 sine

argenti fuero elocutus ei
:

postremam syllabam.

20

Ep. salua res est

bene

promittit, spero seruabit fidem.

meo sumptu

paratae iam sunt scapulis symbolae.

adgrediar

hominem.

aduenientem

peregre

erum

suom

Stratippoclem
impertit salute seruos Epidicus ?
St. ubi
tibi istuc
is

est ?

Ep. adest.

saluom huc aduenisse

St.

tam
?

credo quafn mihi. 25
ualui,

Ep. benene usque ualuisti

St. a

morbo

ab animo
aeger
fui.

13° Ep.

quod ad me
est.

attinuit,

ego curaui
ancillast,

impetratum

empta
St.

quod mandasti (tu) mihi quod tute ad me litteras
:

missiculabas.

perdidisti

omnem

operam.

Ep.

nam
?

qui perdidi
St. quia

meo neque

cara est cordi neque placet.

Ep. quid 3°
retulit

mihi tanto opere te mandare et mittere ad
135 St. illam

me

epistulas ?

amabam olim, nunc iam
: :

alia

cura impendet pectori.

116 pollicerer add. Muellev datur cod. 115 detur Pius diffatigor cod. 118 difflagitor Skutsch 119 vel mihi mersos mensos cod. occensos Usener (Rhein. Mus. 56, 13) 120 mi Redslob quam te fore Z? 3 (i. 1) 124 fidem Lambimts 126 suom om. Ital., fort. idem cod. (pro eidem ?) (E pro F) recte 128 127 impertit sal. Weise: [salua] impertit sal. cod. (iv. 3) huc Seyffert te gaudeo huc cod. (iv. 1) 130 vel med mandauisti Bentley tu add. Mueller 131 emptast a. cod.
Ital.
:
:

:

I; ii

T.

MACCI PLAVTI

Ep. hercle miserum est ingratum esse homini id quod facias bene.

ego quod bene
35 St.

feci

male

feci,

quia
illa
fieri

amor mutauit locum.
mittebam
tibi.

desipiebam mentis

quom

scripta

Ep.
ut
St.

men
quid

piacularem oportet

ob

stultitiam tuam,
?

meum

tergum tuae
istic

stultitiae

subdas succidaneum

140

uerba facimus? huic homini opust quadraginta minis

celeriter calidis, danistae

quas resoluat,

et cito.

40 Ep. dic
St.

modo unde auferre me uis ? quo a tarpezita peto ? unde lubet. nam ni ante solem occasum e lo(culis adferes)
:

meam domum
;

ne inbitas

:

tu te in pistrinum (conferas.)

145

Ep. facile tu istuc sine periclo et cura, corde libero noui ego nostros mihi dolet quom ego uapulo. fabulare
:

45 St. quid tu

nunc ?

patierin ut

ego

me

interimam

?

Ep. ne
feceris.

ego istuc accedam
St.

periclum potius atque audaciam.
te laudo.

nunc

places,

nunc ego

Ep. patiar ego istuc 150

quod
St. quid
illa fiet fidicina igitur ?

lubet.

Ep. aliqua res reperibitur,
St. plenus consili's.

aliqua ope exsoluam, extricabor aliqua.
50 noui ego
te.

Ep. est Euboicus miles locuples, multo auro
potens,

qui ubi

tibi

istam

emptam

esse scibit atque hanc

adductam
alteram,

136 homini Palmerius

:

hominem

cod.,

contra

Plautinum loquendi

138 137 feci bene illas scriptas mittebam cod. illa 140 tuae stultitiae codd. GeHii^, 6, 139 peculiarem var. lect. in cod. 141 vel sic distingue quid istic ? uerba fac. 4 stultitiae tuae cod. resoluam, sed (?) Leo 143 142 resoluat et Pylades resoluas et cod. quo uis me Guietus tarpczita, non trap- (ita cod.), est Plautina forma a quo cod. 144, 145 alia a Bentley (secundum morcm Plautinum) (migraueris) Redslob alii supplcverunt, ut ego <aurum accepero) 145 Vtl tute in pristinum (ita cod.) (Berl. Phil. Woch. 22, 553) N Plaut. 18) 150 148 vel sic distingue quid tu ? nunc pat. (Seyffert stud. re 152 exsoluar 151 [de} illa ego om. accedit

morem

(Mucller in Rhein. Mus. 54, 390) scripta mitterem codd. Nonii 499

B

:

:

:

:

:

.

.

.

A

A

P

A

:

exsoluam etiam codd. Nonii 8

154

tibi

om.

P A

(ni. 1)


EPIDICVS
155 continuo te orabit ultro ut illam tramittas sibi.

;

I. ii

sed ubi

illa est

quam

tu adduxisti

tecum

?

St.

iam faxo hic
erit.

Ch. quid hic nunc agimus
luculente habeamus.

?

St.

eamus

intro

huc ad

te,

ut

hunc hodie diem
Ep.
in
ite intro,

ego de re argentaria

55

iam senatum conuocabo

corde consiliarium,

160 quoi potissumum indicatur bellum, unde argentum auferam.
Epidice, uide quid agas, ita res subito haec obiectast
tibi

165

non enim nunc tibi dormitandi neque cunctandi copia est. adeundum. senem oppugnare certumst consilium mihi. ibo intro atque adulescenti dicam nostro erili filio, ne hinc foras exambulet neue obuiam ueniat seni.

60

ACTVS
Apoecides
i66 a

II
II.
i

Periphanes
quom
nil refert

Ap. Plerique homines, quos
ubi

pudet,

pudendum

est ibi eos deserit pudor,

quom
is

usust ut pudeat.

adeo

tu's.

quid est quod

pudendum

siet,

genere gnatam bono pauperem
170
17 1-2 praesertim

domum
do-

5

ducere

te

uxorem
tibi

?

eam, qua ex

commemores hanc quae
te credidi ux-

mist filiam prognatam.
Pe. reuereor filium.

Ap. at pol ego

orem,

quam

tu extulisti, pudore exsequi,

1 luculentum 160 qui 158 luculente P, ut vid. (-tem ) est [tibi] (ex v. 161) 162 dormitandum 163 adeundem i, i, abi intro mihi om. ad. est Ilal. 164, 165 trochaice atque adolescenti dic iam nostro herili filio Ne (Nec B) hic (pro
:

B

P

P

A

P

P

A P

:

|

hinc) foras ambulet neue usquam obuiam ueniat seni (in quem Re/ractafor, credo, metntm nostro e.x altera versione se insinuavif) exaequavit et hiatum (ne hinc) abiecit 16O quid 167 usus est est] qui desP 170 te om. 169 parem et in mg. pauperem (v. 8) filiam] familiam 171, 172 domost
|

P

P

A

P

A

F

;

:

II.

i

T.

MACCI PLAVTI
175

10

quoiius quotiens sepulcrum uides, sacruficas
ilico

Orco

hostiis,

quia licitumst

neque adeo iniuria, eam tibi uiuendo uincere.
fui,

Pe. oh

!

Hercules ego

dum

illa

mecum

fuit
illa

neque sexta aerumna acerbior Herculi quam
15

mihi obiectast.

Ap. pulchra edepol dos pecuniast.

Pe. quae

quidem pol non maritast.

180

ii

Epidicvs
Ep. St!
tacete,

Apoecides
animum bonum.

Periphanes

habete

liquido exeo foras auspicio, aui sinistera

;

183-4
185

5

acutum cultrum habeo, senis qui exenterem marsuppium. sed eccum ipsum ante aedis conspicor (cum) Apoecide
qualis uolo uetulos duo.

iam ego

me conuortam
senati qui

in

hirudinem atque eorum exsugebo
sanguinem,
cluent.

columen

Ap. continuo ut maritus
10

fiat.

Pe. laudo consilium tuom. 190

nam ego
id

illum audiui in

amorem

haerere apud nescioquam
fidicinam,

ego excrucior.

Ep. di hercle

omnes me

adiuuant, augent,

amant

ipsi

hiquidem mihi dant uiam, quo pacto ab se argentum
auferam.
Epidice, et palliolum in collum conice

age nunciam orna
180 maritatast

te,
I

&3-4 auspicio foras Reis, mide fit (cunt sinis185-213 deest A (fi. 264, i. e. totidem versus quot sunt in P, quortim novem linea longiores) 185 extenterem B 3 mg. (i. 8) cum add. Leo (et 186 Apoecidae cod., fiort. recte una cum eo) Apoecidem (?) Goets 187 ante qualis lacuna indicata in B 188 exorbebo testatur Nonins 102 {cfi. Lindsay Non. Marc. p. 106) 3 Post hnnc v.lacunam sign. R. Mueller. Periphanis pri189 cluet B mum sertnonem fiuisse scaenae in A titulus indicat, ubi periphanes apoecides 192 excruor cod. 191 amore Camcrarius fiort. recte
tra) versus Reizianus
:

P

:

'

1

.

me

hercle
4

omnes Langen

vel

med

194 pallium codd. Gelhi

4- 17,

:

EPIDICVS
195

II.

ii

itaque adsimulato quasi per

urbem totam hominem quaesiueris.

age,

si

quid

agis.

di inmortales

!

utinam conueniam domi

15

Periphanem, per omnem urbem quem sum defessus quaerere
per medicinas, per tostrinas, in gymnasio atque in foro, per myropolia et lanienas circumque argentarias. 200 rogitando

sum
!

raucus factus, paene in cursu concidi.
Ep. Epidicum quis est qui reuocat
?

Pe. Epidice

Pe. 20

ego sum, Periphanes.

Ap. et ego Apoecides sum.
uos uideo opportunitate

Ep. et egoquidem
dicus.

sum

Epi-

sed, ere,

optuma
rei est ?

ambo

aduenire.

Pe. quid Pe.

Ep. mane, (mane), sine respirem quaeso.
quiesce.

immo

ad-

Ep. animo malest.
Ep.

205 Ap.

recipe

anhelitum.

Pe.

clementer, requiesce.

animum
a legione

aduortite.

omnes
?

remissi sunt

domum

Thebis.

Ap.

(quis 25

hoc)
scit

factum

Ep. ego

ita

dico factum esse.
istuc ?

Pe. scin tu

Ep.

scio.
j

Pe. qui tu scis

?

Ep. quia ego

ire uidi milites plenis uiis

arma referunt et iumenta ducunt. Pe. nimi' factum bene 210 Ep. tum captiuorum quid ducunt secum pueros, uirgines,
!

!

binos, ternos, alius
filios

quinque

;

fit

concursus per

uias,
!

30

suos quisque uisunt.

Pe. hercle rem gestam bene
tantus

Ep.

tum meretricum numerus

quantum

in

urbe
fuit

omni

obuiam ornatae occurrebant suis quaequae amatoribus, 215 eos captabant. id adeo qui maxume animum aduorterim

?

202 quidem ego Mueller 203 ambo aduenire opportunitate trai. Bothe 204 Mane (mane) Weise Mane (sis) vel (sic) Redslob {Berl. Phil. Woch. 22, 553) Mane (dum) Brix 205 recipe Brix recipiam cod. (seq. an-) 206 quis hoc add. Camerarius f. esse d. cod. 207 Dicit Reiz traieci 211 quinque Ital. quisque cod. 214 s.quaeque cod. q. suis Guietus s. quisquis Hasper: s. q. (ibi) Mueller 215 animaduor(erint A
cod.
:

:

:

:

:

:

:

:

!

II

ii

T.

MACCI PLAVTI
retia.

35 pleraeque eae

sub uestimentis secum habebant
uenio, atque ego illam
illi

quom ad portam
et

uicleo praestolarier

cum ea tibicinae ibant quattuor. Pe. quicum, Epidice ? Ep. cum illa quam tuo' gnatus annos multos deamat, deperit,
ubi fidemque
40 ea praestolabatur illum

remque seque teque properat perdere ; apud portam. Pe. uiden ueneficam
noue

220
?

Ep. sed uestita, aurata, ornata ut lepide, ut concinne, ut
!

Pe. quid erat induta

?

an regillam induculam an mendiculam ?
fuerit ?

Ep. impluuiatam, ut istaec faciunt uestimentis nomina.
Pe.
utin

impluuium induta

Ep.

quid istuc tam 225
mirabile est
?

45 quasi

non fundis exornatae multae incedant per

uias.
:

at tributus
illis

quom

imperatus

est,

negant pendi potis

quibu' tributus maior penditur, pendi potest.
?

quid istae quae uestei quotannis nomina inueniunt noua tunicam rallam, tunicam spissam, linteolum caesicium,
50 indusiatam, patagiatam, caltulam aut crocotulam,

230

subparum aut

cumatile aut plumatile, carinum aut cerinum

— subnimium, ricam, basilicum aut exoticum, — g£rrae maxumae
Pe. qui?

cani

quoque etiam ademptumst nomen.

Ep.

uocant Laconicum.

haec uocabula auctiones subigunt ut faciant
55

uiros.

235

Ap. quin tu ut occepisti loquere

?

Ep. occepere aliae mulieres

222 ornamenta 224 inpluuiata A, codd. Nomi (v. 12, p. 76) tam fuerit] erit P facimus P 225 utin] ut A (seq. in) 548 om. P (iii. 6, p. 49) 227 potesse 226 eundis A (E pro F) {pro pote ?) 228 tributis A 229-35 postea insertos esse credit sub miWagner 232 subnimium Nonhts 560 231 crutulam P niam P subnimniam A 233 carinum (gar- P) aut gerrinum 234 cerinum aut geJinum codd. Nonii 549 guberno,' etc.) {cf. uocant] eubeant A {pro lubeant ?) 235 uiri P (i. 9) adeptust A

P

P

:

:

AP

'

:

'


II.

:' !

EPIDICVS

"

duae sic post me fabulari inter sese— ego apscessi sciens paullum ab illis, dissimulabam earum operam sermoni dare nec satis exaudibam, nec sermonis fallebar tamen,
240 quae loquerentur. Pe. id lubidost
scire.

;

Ep.

ibi

illarum
altera

dixit

illi

quicum

ipsa

ibat— Pe. quid

?

Ep. tace ergo, ut 60
audias

postquam illam sunt conspicatae, quam
1

tuo' gnatus deperit

quam

facile et

quam

fortunate £uenit
!

illi,
'

opsecro,
est ?

quisnam is mulieri quam liberare uolt amator Stratippoclem nominat illa ibi 245 inquit altera illi. quid ego ex Pe. perii hercle Periphanei filium.
'
!

te

audio

?

65

Ep. hoc quod actumst. egomet postquam id illas audiui coepi rusum uorsum ad illas pauxillatim accedere,
quasi retruderet

loqui,

hominum me
:

uis inuitum.
'

Pe. intellego.
quis id dixit tibi
Stratippocle,
?

250 Ep. ibi
'

illa

interrogauit illam

qui scis

?

quin hodie adlatae tabellae sunt ad

eam a

70

eum argentum
id

sumpsisse apud Thebas ab danista faenore,

paratum

et sese

ob eam rem
:

id ferre.'

Pe. certo ego occidi

Ep. haec sic aibat

sic

audiuisse ex eapse atque epistula.
te expetesso,

255 Pe. quid ego faciam?

nunc consilium a

Apoecides.

Ap. reperiamus

aliquid calidi, conducibilis consili.
aderit,

75

nam

ille

quidem aut iam hic

credo hercle, aut iam
Ep.
si

adest.

aequom

siet

me

plus sapere

quam

uos,

dederim uobis consilium catum

quod

laudetis, ut

ego opino, uterque— Pe. ergo ubi id est, Epidice ?

237 Quae A moni operam P
illa

post

me

Ritschl
idl

:

illi

A

:

243 om.

illic

P

quam

post ibi 252-449 desunt tabellaeP: adlatae tabellae om. sunt) cedo cod. 254 H. sic aiebat se aud. Goetz Kampmann 253 certo 255 cf. Redslob Berl. Phth exeapse Kampmann se abse cod.
'

P

P 238 me harum ser245 244 liberare quam P post(iii. I, p. 48) 247 est om. 251 allatae sunt 250 quis] qui A
sic

P

solens

Mueller

P

A

A

:

:

Woch.

22, 553)

259 opinor

cod.


II.
ii

T.

MACCI PLAVTI
conducibile.

Ep. atque ad

eam rem

Ap. quid istuc dubitas 260
dicere
?

80 Ep. uos priores esse oportet, nos posterius dicere,

qui plus sapitis.

Pe. heia uero

!

age dice.

Ep.

at deridebitis.

Ap. non edepol faciemus.
consilium
si

Ep.

immo
nisi

si

placebit utitor,

non

placebit, reperitote rectius.

mihi
85 Pe.

istic

nec

seritur
;

nec metitur,

ea quae tu uis uolo.

265

gratiam habeo

fac participes nos tuae sapientiae.

Ep. continuo arbitretur uxor tuo gnato atque ut fidicinam
illam

quam

is

uolt liberare,

ulciscare atque ita curetur,

quae illum corrumpit tibi, usque ad mortem ut seruiat.

Ap.

fieri

oportet.

Pe. facere cupio quiduis

dum

id

fiat

270

90

nunc occasiost
sicut

faciundi, priu'
aderit,

quam

in

modo. urbem aduenerit,
Ep.
Pe.

em

!

cras

hic

hodie non

uenit.

qui

scis?
scio.

Ep.
quia mihi alius dixit qui
illinc

uenit

mane

hic adfore.
sic

Pe. quin tu eloquere, quid faciemus?

Ep.

faciundum
censeo,

quasi tu cupias liberare fidicinam animi gratia
95 quasique ames uehementer tu illam.

275

Pe.

quam ad rem
Ep. rogas
?

istuc refert ?

enim praestines argento, priu'-quam ueniat filius, atque ut eam te in libertatem dicas emere Pe. intellego. Ep. ubi erit empta, ut aliquo ex urbe amoueas ; nisi quid tuast
ut
secu'
sententia.

Pe.

immo

docte

!

Ep. quid tu

autem, 280
?
?

Apoecides
100

Ap. quid ego iam

nisi te

commentum

nimis astute intellego

Ep. iam igitur amota

ei fuerit

omnis consultatio

sign. Goets

si 267 ante hunc v. lacunam aduenit cod. (c/. 272) 272 271 aduenerit Ital. uenit Redslob: uenerit cod. (rf 271) 273 hunc corr. hic cod. ut vid. imm6 280 sententia [est] cod. (cf. 279) 279 tua cod. (cf. 280) tu au. tua au. Leo docte vix ferendum esset neque Imm6 placet 281 qui cod. (quid (ais) Muel/er, quibus hiatus tu aufem displicet

263. 264 vel utitor consilium,

:

:

|

J)

282

fuerit

Lindemann

:

erit cod.


EPIDICVS
nuptiarum, ne grauetur quod
et placet.
uelis.

; :

II. ii

Pe. uiue sapis

Ep.

tum

tu igitur calide quidquid acturu's age.

285 Pe.

rem hercle

loquere.

Ep. et repperi haec te quf apscedat
suspicio.

Pe. sine

me
est

scire.

Ep.

scibis, audi.

Ap. sapit hic pleno
pectore.
fidicina

105

Ep. opus

nam
fili

te

homine qui nolo neque opu'

illo

argentum deferat pro Pe. quid iam? factost.
Ep. quo illum ab

Ep. ne
censeat
illa

te

caussa facere

Pe. docte

!

pro-

hibeas

290 ne qua ob
Pe.

eam suspicionem difficultas euenat. quem hominem inueniemus ad eam rem

utilem

?

Ep.

uo

hic erit optumus, hic poterit cauere recte, iura qui et leges tenet.

Pe. Epidico habeas gratiam.

Ep. sed ego istuc faciam sedulo
:

ego illum conueniam atque adducam huc ad
295 atque argentum ego

te,

quoiiast
fidicina,

cum hoc feram.

Pe. quanti emi potest Ep. illane?
minis.

ad quadraginta fortasse

minimo? eam posse emi minimo
tibi erit

"5

uerum

si

plus dederis referam, nihil in ea re captiost.

atque id non decem occupatum

argentum

dies.

Pe, quidum?

Ep. quia enim mulierem alius illam adulescens deperit,

300 auro opulentus,
gloriosus
:

magnus miles Rhodius,
te et dabit

raptor hostium,

hic

emet illam de

aurum

lubens.
:

1

20

ne Ital. 288 nam telo non eque opus cod. (ii. 7) corr. Ussing habeo Guietus nec cod. 293 Epidico Ussing: epidice cod. hunc ad eum Ussing hunc ab te Redslob 294 atque] eamque Goetz 296 minis Bentley, Gronovius minas (Berl. Phil. Woch. 22, 552) 299 illam alius cod. trai. cod. 298 decem Ital. decet cod. 301 hic] is Brix, Bothe 300 vel sic distingue magnus, miles lubens Gruter iubeas cod. fort. recte
:

:

:

:

:

:


II. ii


;

:

T.

MACCI PLAVTI
tibi

face

modo,

est

lucrum hic

amplum.

Pe. deos quidem
oro.

Ep. impetras.
?

Ap. quin tu

is

intro atque huic

argentum promis
priu'

ego uisam

ad forum.
Epidice,

eo ueni.

Ep.

ne abitas

quam ego ad
Ep.
i

te

uenero.

Ap. usque opperiar.
iii

Pe. sequere tu intro.
nil

numera, 305
moror.

ego

te

E pidi
aeque feracem quam hic
decutio argenti tantum

c

vs
Periphanes

Ep. Nullum esse opinor ego agrum in agro Attico
est noster
:

quin ex occluso atque opsignato armario

quantum mihi

lubet.

5

quod pol ego metuo
ne ulmos parasitos
sed

si

senex resciuerit

310

faciat

quae usque attondeant.

me una

turbat res ratioque, Apoecidi

quam ostendam
10

fidicinam aliquam conducticiam.
:

atque id quoque habeo

mane me
sibi

iussit

senex
315

conducere aliquam fidicinam

huc domum,

dum rem
quo pacto
ibo
intr"o,

diuinam

faceret, cantaret sibi
ei

ea conducetur atque
fiat

praemostrabitur

subdola aduorsus senem.

argentum accipiam ab damnoso sene.

ACTVS
III.
i

III

Strati P PO c les

Chaeribvlvs
3 2°

St. Exspectando exedor miser atque exenteror quo modo mi Epidici blanda dicta euenant.
impetras Palmerius 302 face Palmerius tace cod. (T pro F) impetra cod. fort. 306 liiatus suspectus 303 hic cod. (huic J) Nullum, (nullum) esse opino (alium) agrum in (omni) Loman Redslob (Bcrl. Phil. Woch. 22, 553) 308 armario Pylades [atque] armario cod. 316 (quae) ((ut) Abraham) dum rem dinam (itaB 1 ) Buechelcr, sed cf. Rcdslob (Berl. Phit. Woch. 22, 553), Sjogrcn part. cop. 318 aduorsum Pradel de praep. 486 321 eueniant cod. 33«.
:

:

N

:

EPIDICVS
nimi' diu maceror
scire cupio.
:

III. I

sitne quid

necne

sit

Ch. per illam
licet
:

tibi

copiam
in principio
ili-

copiam parare aliam
Ch. apsurde
327-8
faci'

sciui

equidem

5
!

325 -co nullam tibi esse in

illo

copiam.

St. interii hercle ego
;

qui angas te animi

si

hercle ego illiim

semel prendero,

numquam

inridere

nos

illum

inultum

sinam

St. quid illum ferre uis qui, tibi quoi diuitiae

seruom hominem. domi maxu-

mae
330
is

sunt,

nummum
si

nullUm habes nec sodali tuo
pollicear lubens,

in te copiast.

10

Ch.

hercle

habeam

uerum

aliquid aliqua

aliquo

modo

alicunde ab aliqui aliqua
St. uae
tibi,

tibi

spes est fore
!

mecum
tibi

fortunam.

muricide

homo

Ch. qui

lubet mihi
?

male loqui
St. quipp' tu

mi

aliquid aliquo

modo
id

alicunde ab aliquibus
blatis

335

quod nusquamst, neque ego
nec mihi plus adiumenti ades

immitto in auris meas,
ille

15

quam

qui

numquam

etiam

natust.

Epidicvs Stratippocles
Ep. Fecisti iam officium tuom,
per

Chaeribvlvs
facere oportet.

ii

me meum nunc
licet

hanc ciiram quieto
quid
tibi

tibi

esse

— hoc

quidem iam
periit

ni

hinc in spem referas, oppido hoc pollinctum est;

340

crede

modo
:

mihi

:

sic

ego ago,

sic

egerunt nostri.

327-8 322 nec nescit cod. 325 copiam [tibi] B (?&* v.323) ltal. inultimum cod. (v. 8) 329 fere PE (facere / var. E lect.) 332 aliquast tibi sp. Muellcr, cui 330 nummum his P 333ybrt.Vae mecum] meliorem Leo aliquatibi iniuria displicet (uae) (iamb.octon.) 336 adiumenta 334 latis cod. (blatis J) adiumento ades ades (E) vel adiumenta des (J) P® Seyffert, fort. habes (?) Leo vel ill' ades] das Pylades (anap.) recte 337 E [tu] tuum B 339 pollinctum Goetz pollitum cod. (politum P )
inultum
:
:

:

III

ii

T.
di inmortales,

MACCI PLAVTI
!

5

pro

mihi hunc diem dedistis lucuientum
!

ut facilem atque impetrabilem ut

sed ego hinc migrare cesso,
ante aedis duos sodalis
agitis ?

importem

in

coloniam hunc (meo) auspfcio commeatum.
sed quid hoc
?

mihi cesso

quom sto.

erum
10 St.

et Chaeribulum conspicor.

quid hic

accipe 345

hoc

sis.
:

quantum

hic inest?

Ep.

quantum

sat est et plus satis

superfit.

decem minis

plus attuli

quam

tu danistae debes.

dum
St.

tibi

ego placeam atque opsequar
quid ita?
Ep.

meum

tergum

flocci
facio.

nam

quia ego

tuom patrem faciam
parenticidam.
et uolgata

St. quid

istiic est

uerbi?

Ep.

nil

moror uetera

350

uerba.
15

'peratum ductare' tatt ego follitum ductitabo.

nam

leno oinne argentum apstulit pro fidicina (ego resolui,
his

manibus
inueni
20 ut

denumeraui) pater suam natam quam esse credit;
fallatur pater tibique

nunc iterum ut
:

auxilium apparetur
355
!

nam

ita suasi seni atque

hanc habui orationem
St. eugae

quom

rediisses

ne

tibi eiius
filia.

copia esset.

Ep. ea iam domist pro
dedit mi ad hanc

St. (iam) teneo.

Ep. nunc

auctorem

rem Apoecidem, is apud forum manet me Ep. iam ipse St. hau male. tquasiquae amarett caueat.
|

cautor captust.
341 mi (ut) Skutsch 343 hunc mco Pylades, Goetz: hunc 3 cod. (hunc alt. dcl. B ) 346 velq. satest 344 duo J 351 supersit cod. superfit Camerarius 349 ego om. B ductarent Leo duductare alii Redslob (Berl. Phil. IVoch. 22, 551) (at pro at, i. e. autem) ctitare Goets fort. ductare autem 353 den. his (?) Leo manibus hls suspectum 355 inueni nam R. pro) elia e. Acidalius (i. filia pro Mueller inueniam cod. p 357 cautorem Ital. iam add. Brix utvid. cod. (E pro F) (pro illa B 3 ) (et) iam ipse i. (is) ipse Goets: 359 quasi qui a me c. Buecheler
: :
: :
! :

hunc

:

"

Redslob

:

fort.

iamne

ti.e.

'nonne iam

')

ipse


EPIDICVS
360 ipse in

;

:

;

III.

H

meo

collo tuo' pater

cruminam

collocauit
25

is adornat, adueniens domi extemplo ut maritus fias. St. uno persuadebit modo, si illam quae adducta est

mecum
institui.

mihi adempsit Orcus.

Ep. nunc ego hanc astutiam

deueniam ad lenonem domum egomet solus, eum ego docebo, 365 si quid ad eum adueniam, ut sibi esse datum argentum dicat 30 pro fidicina, argenti minas se habere quinquaginta (quippe ego qui nudiustertius meis manibus denumeraui
pro
ibi
illa

tua amica

quam

pater

leno sceleratum caput

suam filiam suom inprudens

esse retur)
adligabit,

370 quasi

pro

illa

argentum acceperit quae

tecum adducta nunc est.
35

Ch. uorsutior es quam rota figularis. Ep. iam ego parabo aliquam dolosam fidicinam, nummo conducta quae sit, quae se emptam simulet, quae senes duo docte ludificetur.
375

eam ducet simul Apoecides ad tuom patrem. St. ut parate Ep. eam permeditatam, rneis dolis astutiisque onustam
mittam.

!

sed nimi' longum loquor, diu

me

estis

demorati.

40

haec

scitis

iam

ut futura sint.
illic

abeo.

St. bene ambulato.
St.

Ch. nimi' doctus

ad male faciendum.

me equidem
certo

seruauit consiliis suis.

Ch. abeamus

intro hinc

ad me.
egressus
intus

380 St. atque aliquanto lubentius

quam

aps te

sum

uirtute atque auspicio Epidici

cum

praeda in castra redeo.

— 45
iii

Periphanes

Apoecides

Servvs

Pe. Non oris caussa modo homines aequom fuit sibi habere speculum ubi os contemplarent suom,
363 astutiam 361 adueniens Camcrariits ueniens cod. (iii. 3) hanc Pylades, cui institui displicet 364 ego del. Pylades 365 datum esse Pylades si qui ad eum adueniant Camerarius 373 mequidem vel docta P^ 378 illic ille {ita cod.) est Camerarius 383 contemplaret cod. (-ent J)
:

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
copiam
385

sed qui perspicere possent [cor sapientiae,
igitur perspicere ut possint] cordis
5
;

ubi id inspexissent, cogitarent postea

uitam ut uixissent olim in adulescentia.
fuit

conducibile hoc quidem

uel [quasi] ego [met], qui

mea sententia. dudum fili caussa coeperam
filius

ego
10

me

excruciare animi, quasi quid

39°

meu' deliquisset
malefacta

med

erga aut [quasi]

non pluruma

mea

essent solida in adulescentia.

profecto deliramus interdum senes.

sed meu' sodalis

it

cum praeda

Apoecides.
395

15

uenire saluom mercatorem gaudeo. Ap. di deaeque te quid fit?

adiuuant.

Pe.

omen
placet.

Ap. quin omini omnes suppetunt res prosperae. foras Pe. heus sed tu thanc iubest intro abduci.
!

20

duce istam intro mulierem. atque audin ? Se. quid uis ? Pe. caue siris cum mea copulari hanc neque conspicere. iam tenes ? in aediculam istanc sorsum concludi uolo.
exite

huc

aliquis.

filia

400

diuortunt mores uirgini longe ac lupae.

Ap. docte

et sapienter dicis.

num(quam)
filiae.

nimi' potest
405

pudicitiam quisquam suae seruare
25

edepol ne istam
384 sed an sed
est?)
.

*

temperi gnato tuo

cor sapientiae (pro sapientia 6, id incert. cod. 388 huctransp. Brix possint del. Geppert (iv. 1) mea quidem post 393 exhib. cod. (prius om. propter homoeotel. ? ii. 6) ego Guietus Acidalius, rhythmi causa 389 quasi del. Guietus 390 vel ego med egomet dudum Guictus dum cod. (cf. v. 390) me Ital. melius cod. eus / 391 me Miteller (cf. v. 389^ plurima Pius plurumum cod. 396 fit Ital. quasi del. Ritshl adiuuant [res propere] Pe. cod. (ex v. 397) 397 prosit cod. iubes 398 hanc] istanc Brix spere Ital. (vel-v&e) propere cod. iube si sapis Seyffert iube sis Gruterus (Pt) vel lubens (B) cod. num cod. 405 pudlcitiam quis Bentley 404 numquam Fleckeiscn 406 post istam ras. 8 litt. in B: (del. quam; cf. ad v. 404) istam (in,ipso) Redslob (Berl. Phil. IVoch. istam (hodie) Mueller
i.e.
:

.

.

:

:

m

:

:

:

:

:

:

:

:

22, 553)

tempore

cod.

!


III. iii
?

EPIDICVS
sumu' praemercati.
Pe. quid iam

Ap. quia
:

dixit

mihi

iam dudum se alius tuom uidisse hic filium hanc edepol rem apparabat. Pe. plane hercle hoc quidem 410 Ap. ne tti habes seruom graphicum et quantiuis preti, non carust auro contra. ut ille fidicinam
fecit tnestiret esse
ita

est.

30

emptam

tibi

ridibundam atque hilaram huc adduxit simul. Ap. te pro filio Pe. mirum hoc qui potuit fieri.

415 facturum dixit

rem
illi

esse diuinam domi,
redierit.

quia Thebis saluos

Pe. recte

institit.

35

conductam esse eam quae hic administraret ad rem diuinam tibi. [facturum hoc dixit rem esse diuinam tibi domi] 420 ego illic med autem sic adsimulabam quasi
Ap.

immo

ipsus

dixit

:

stolidum,

Ap. res
ire

combardum me faciebam. Pe. immo magna amici apud forum agitur, ei uolo
Pe. at quaeso, ubi
erit

ita decet.

40

aduocatus.

otium,

reuortere ad

me

extemplo.

Ap. continuo hic ero.
:

425 Pe. nihil homini amicost opportuno amicius
sine tuo labore

quod

uelis

actumst tamen.

45

ego

si

adlegassem aliquem ad hoc negotium

minus hominem doctum minu'que ad hanc rem callidum,
os sublitum esset, itaque

me

albis dentibus

430 meu' derideret filius meritissumo. atque haec stultitiast me illi uitio uortere

egomet quod
408 aliquis

factitaui in adulescentia,

aurum

Leo tuum om. B 4ogplanum Geppert 411 ne se sentiret Rcdslob 'Berl. Phil. 412 vel nescire adduxi Geppert sese ut nesciret Leo IVoch. 22. 552) 413 414 416 rectam Lambinus qui ex quod cod. (ita E, quod B, qui J) Acidalius (ii. vel dinam del. vel ess' 420 415) 6) 419 (cf. vel me (ita cod.) 421 ita Pylades sta cod. 422 vel illi eum cod. ut vid. (ei J) apiid forum vix ferendum 423 ire var. ere ut vid. cod. (pro eire ?) "ect. in J 425 amicius Ital. amicitius od. 428 hominem 427 ad gass e m cod. vel adlegauissem Camerarius hominem [quam] cod. (i. 15) 43 x ~4 post v. 455
(?)

B

3

:

:

:

:

1

i

:

:

posuit Acidalius (contra plavt. 1

A)

:

del.

Goete

431

vel atqui

24

;

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI

quom

militabam

:

pugnis memorandis meis

eradicabam
sed quis
55

hominum auris, quando occeperam. illic est quem huc aduenientem conspicor
facit?

435

suam qui undantem chlamydem quassando

iv

Miles

Periphanes

Mi. Caue praeterbitas ullas aedis quin roges, senex hic ubi habitat Periphanes Platenius.
incertus

tuom caue ad me
si

rettuleris

pedem.
44°

Pe. adulescens,
5 tibi

hominem quem tu quaeritas commostrasso, ecquam aps te inibo gratiam ?
istunc
belli

Mi. uirtute

armatus promerui ut mihi

omnis mortalis agere deceat gratias. Pe. non repperisti, adulescens, tranquillum locum
ubi tuas uirtutes explices ut postulas.
10

445

nam

strenuiori deterior

si

praedicat
sordidae.

suas pugnas, de

illius illae fiunt

sed isttim

quem
si

quaeris Periphanem Platenium
uis.

ego sum,

quid

Mi. nemp'

quem

in adulescentia

15

memorant apud reges armis, arte duellica Pe. immo si audias diuitias magnas indeptum? meas pugnas, fugias manibus demissis domum.
Mi. pol ego magis

45°

unum

quaero rneas quoi praedicem
mihi.

quam

illum qui

memoret suas

Pe. hic

non

est locus

proin tu alium quaeras quoi centones sarcias. ao Mi. animum aduorte ut quod ego ad te aduenio intellegas. meam amicam audiui te esse mercatum. Pe. attatae
!

455

nunc

demum

scio

ego hunc qui

sit

:

quem dudum

Epidicus

mihi praedicauit militem.

adulescens, itast

B
'

438 hic om. illic Seyffert: hic cod. (pro ille hic, i.e. illic V) Plathaenius (hic et in vv. seq.) K. Schmidt (Herm. 37, 203) (iv. 3) 447 item 443 [deceat] agere deceat cod. (dec. pr. om. J) suillae Palmer (Hermath. 9, 64) 448 Prisciamis 1, 86 sq. 452 dim- Lambinus, fort. cnm w/istunc 450 accedit (quin B s ) qua (illHim vel qua(m e)um A ". 455 proin] quo in 435

A

A

454

P

sarcias

Lambinus

:

farcias et

A

(v. 7) et

P (f pro s),

vix recte

456

uenio

P

:

EPIDICVS
460 ut
dicis, emi.

III. iv

Mi. uolo te uerbis pauculis
est.

si tibi

molestum non
sit,
lit

Pe. non edepol scio

25

molestum necne
Mi. mihi illam

nisi dicis

quid

uelis.

tramittas,
te

argentum

accipias.

Pe. adest?
?

Mi.

nam

quid ego apud

uera parcam proloqui

465 ego illam uolo hodie facere libertam meam Pe. te apsoluam breui mihi concubina quae sit.
argenti quinquaginta mihi
si

30

empta est minis sexaginta mihi denumerantur minae,
illa
;

;

tuas p6ssidebit mulier faxo ferias

470 atque

ita

profecto ut

eam ex hoc exoneres
istis

agro.
licet.

Mi. estne empta mihi

legibus

?
!

Pe. habeas

35

Mi.

conciliauisti pulchre.

Pe. heus

foras educite
fides,

quam
ei

introduxistis fidicinam.
tibi

atque etiam
gratiis.

quae accessere,

addam dono

Periphanes
475 Pe.

Miles
Mi. quae
te

Fidicina
intemperiae tenent?

iva

Age accipe hanc

sis.

quas tu mihi tenebras trudis ? quin tu fidicinam produci intus iubes ? Pe. haec ergo est fidicina.
hic alia nullast.

Mi. non mihi nugari potes.
5

quin tu huc producis fidicinam Acropolistidem ? 480 Pe. haec inquamst. Mi. non haec inquamst. nonnouisseme meam rere amicam posse ? Pe. hanc, inquam, filius

meu' deperibat fidicinam. Mi. haec non est ea. Mi. non est. Pe. unde haec Pe. quid? non est?

igitur
?

gentiumst

equidem hercle argentum pro hac
462 necne
4)
:

dedi.

Mi. stulte datum
;

10

perperam scriptum est 464 463 adest] habeas hodie uolo P uerba A 465 vel illanc uera Goetz l P (iv. mihi [haec] 2) 471 466 aut Pe. aut te om. A (? A ) 474 dono addam 472 conc. pul. Periphani continuat P ut vid. scaena in nulla nova 475 Brix, cui tibi addam dono displicet te om. P 477 intus iubes produci Brugtnann, rhythmo consulens Quid non est vel ? A posse] esse 483 481 eam P
sit]

non

est P{cf. v. 461, ubi nonst

ii.

nisi] nihil

A

:

quod om. P

A

P

P
'

'


III.

iv

a
peccatum

T.

MACCI PLAVTI
Pe.

reor,

largiter.

immo haec

east.

485

nam seruom
Mi.

misi qui illum sectari solet
:

meurn gnatum

is

ipse

hanc destinauit fidicinam.
Mi.
sic suspiciost,
tibi.

em

istic

homo

te articulatim concidit, senex,

15 tuo' seruos.

Pe. quid 'concidit'?

nam

pro fidicina haec cerua supposita est

490

senex, tibi os est sublitum plane et probe.

ego illam requiram iam ubi ubi
Pe. eugae, eugae
20 qui
!

est.

bellator, uale.

Epidice,

frugi's,

pugnasti,
preti.
?

homo

es,

me

emunxisti mucidum, minimi
te

mercatus
Fi.

hodie est de lenone Apoecides

495

fando ego istunc

hominem numquam
ulla

audiui ante hunc

diem
neque
potuit
25 Pe.

me quidem emere quisquam
:

pecunia

plus iam

sum

libera

quinquennium.
igitur ? seni,
Fi.

quid

tibi negotist

meae domi

audies.

conducta ueni ut fidibus cantarem

500

dum rem
hominum
30 Fi.

diuinam

faceret.

Pe. fateor

me omnium
? ?

esse Athenis Atticis minimi preti.

sed tu nouistin fidicinam Acropolistidem

tam

facile

quam me.

Pe. ubi habitat

Fi.

postquam
liberast

ubi habitet dicere

admodum
illa est ?

incerte scio.

505

Pe. eho an libera

quis

eam

liberauerit

uolo

scire, si scis.

Fi.

id

quod audiui

audies.
:

486 illum qui P& ut vid. qui east] est 485 r. [et] p. E post spatium 30 (in archetypi A pagina fenestra erat cf. (om. ) (emit B) destinauit om. spatio relicto v. 506) (iii. 8) 487 is om. 489 qui 490 488 articulatum concidis (cf. ad 486) Pe. bell. P,fort. recte cerua om. 493 Euge 492 vel illanc (pro mercamercatum est frugi pugnauisti Camcrarius 495 tust vel mercatu'n [est]) te h. est (vix pro ex^ 1. 496 Fando (E pro F) (Ehodum B"-) Geppert Fandum A, vix recte: Eandum quinquennium sum 498 vix sum libere 497 me equidem ('var. [mulierem] fidicinam libera Fleckeisen 503 probistiin lect. adscr.' Seyffert) (u pro li) (v. 12, p. 75) 504 ubertast incerto admodum] dum (cf. ad 486) 505 dioere om.

P

A

P

P

P

;

P

A

P A

P

P

A

:

P

A

A

A
:

liberauit A 506 libera illa est om. spatio relicto P (cf ad 486) auerit percompeud. scr. in P. utvid. 507 audiui iam audiens A

P

P P

P

liber(iv. 3)


EPIDICVS
Stratippoclem aiunt Periphanei filium

;

III. iv

a

apsentem curauisse ut
510 Pe. perii hercle
si

fieret libera.
;

35

istaec uera sunt

planissume

meum
Fi.

exenterauit Epidicus marsuppium.
sic audiui.

haec

numquid me
?

uis

ceterum
cito.

?

Pe. malo cruciatu ut pereas atque abeas
Fi. fides

non reddis

Pe. neque fides neque
si

tibias.

40

515 propera
flagitio

sis

fugere hinc

te di

amant.

Fl. abiero.

cum maiore
?

post reddes tamen.

sum sententiis eamne ego sinam inpune ? immo etiam si alterum tantum perdundumst, perdam potius quam sinam
Pe. quid nunc qui in tantis positus

45

520

me
ei
!

inpune inrisum
seic

habitum depeculatui. data esse uerba praesenti palam
esse,
!

ac

me

minoris facio prae
fictor,

illo,

qui

omnium

legum atque iurum
is

condictor cluet
:

etiam sese sapere memorat

malleum

525 sapientiorem uidi excusso manubrio.

ACTVS
Philippa

IV
IV". i

Periphanes

Ph. Si quid est hdmini miseriarum quod miserescat, miser ex animost.
id

ego experior,quoi multa in

unum locum confluont quae

meum
P

pectu' pulsant

(v. 4) 510 vel distingue 509 libera] filia 508 aiunt om. 512 nunc post plan. 511 epidicus marsuppium [epidicus] Seyffert) (' conflat. ex numquid et siquid [si] quid uis me ceterum 515 p. sis igitur^ (? conflat. ex p. sis et p. 513 [ut] cruciatu ut siis positus tantis quin te si ig.) p. ig. 517 Qui nunc 518-20 om.A (propter homoeoarch.X) 5 2° sententeis^ simZ eis sic 521 ei seic depeculatui Buechcler depeculatum cod. me minoris] 522 atque codd. P: mei (mi) sic Buechcler (cf. Curc. 5 conditus facio bis 523 conditor memineris pro condictus) 525 uidi excusso om. P, spatio relicto (in archetypi A pagina fenestra erat ; cf. v. 539) pauca leguntur 5 26 "4° »'«

A

A

A

'

A
:

:

P

A

A

:

P

A

P

P

A

IV.

i

T.

MACCI PLAVTI
mentem
animi, 530

simul
5

:

multiplex aerumna exercitam habet,

paupertas, pauor territat

neque ubi meas c6nlocem spes habeo mi usquam muni-

tum locum.
ita

gnata

mea hostiumst

potita

neque ea nunc ubi

sit scio.

Pe. quis illaec est mulier timido pectore peregre adueniens quae ipsa se miseratur ? Ph. in his dictust locis habitare

mihi
10 Periphanes.

Pe.

me nominat

haec

;

credo ego

ilii

hospitio 535

usu' uenit.

Ph. peruelim mercedem dare qui monstret
Pe. noscito ego hanc,
estne ea an

eum mi hominem
[aut] ubi habitet.

nam
non
!

uideor nescio ubi mi uidisse prius.
east

quam animus
* * *

retur

meus ?
?

Ph.
15

di boni

uisitaui
*

antidhac

Pe. certo east

54°
54° a
54° b

Epidauro pauperculam memini comprimere.
in

quam

Ph. plane hicine
qui
20

est

mi

in

Epidauro

uirgini primu' pudicitiam perpulit.
filiam

541*

Pe. quae meo compressu peperit

quam domi nunc
habeo.

quid

si

adeam

— Ph.

hau

scio

Pe. si haec an congredias Ph. sin is est homo, east. Pe. longa dies

sicut anni multi

dubia dant.

meum

in-

certat

animum.

s

531 mi(mihi) 529 erumnam P, A «. >. aerumna me Gulielmius om. P 534 dictus 1. Pius vix dictu' locist 532 nescio P 536 A uenit Pius: inuenit P (A n. I.) 535 ( us ) u ? fhos)pj habet aut (unde fit versus troch. octonarius) dcl. Becker (A n. I.) Curc.' (?) Leo 537 me P (A n. I.) fort. recte (cfi Bosscher de 538 east] est P 539 inter uisitaui et antidhac spatium P- 30) A n. I. relictum P (cfi v. 525) 540 spatium post east relictum P a pepulit Pfort. recte (cf. uirgini om. P A n. I. 541 mihi codd. 542 quam d. n. h. om. A ut vid. Trin. 308 perpulit pro pepulit) I. fort. con543 Nonius 473 testatur eongrediasj congrediar P, A n. est is B (A n. I.) sin] si Geppert 544 de ubi andant grediam
:

:

<

:

:

:

P (pro

dubiam dant

?)

EPIDICVS
545
sin east

IV,

i

quam

incerte autumo,

hanc congrediar

astu.

Ph. muliebris adhibenda mihi malitia nunc
Pe. compellabo.
Pe. salua
sies.

est.

Ph. orationis aciem contra conferam.
et meis.

25

Ph. salutem accipio mihi

Pe. quid

ceterum

?

Ph. saluos

sis

:

quod
Ph.
si

credidisti reddo.

Pe. haud accuso
fidem.

550 nouin ego te

?

ego

te noui,

animum inducam

ut tu

noueris.

Pe. ubi te uisitaui

?

Ph. inique

iniuriu's.

Pe. quid iam

?

Ph. quia
tuae memoriae interpretari
fabulata's.

me aequom censes.

Ph.
Pe.

commode

Ph. mira memoras, (Periphane.) Ph.

em

istuc

rectius.

meministin

?

memini

id

quod memini.

Pe. at in
!

Epidauro
555 pectus ardens

Ph. ah

guttula

mi

aspersisti.

Pe. uirgini pauperculae
?

tuaeque matri

me

leuare paupertatem

Ph. tun

is

es
35

qui per uoluptatem

tuam

in

me aerumnam opseuisti grauem ?
sum
quia te esse saluom
sentio.

Pe. ego sum. salue.

Ph. salua

Pe. cedo

560

aerumnosam ef miseriarum compotem mulierem retines. Pe. quid est quod uoltus +te turbatt tuos ? Ph. filiam quam ex te suscepi Ph. Pe. quid eam ?
Ph. accipe.

manum.

eductam
hostium
est potita.

perdidi.

Pe. habe

animum lenem

et tranquillum. 40 tace.

P
in

545 sein
:

au(di)o
Seyffert
in

A fuisse suspicatur
554
pagind)
557

A A

:

si

Geppert

550 ut

(?)

P autumo Camerarius animo P (Ipro uti tu) 553 Periphane Studcmund om. P ad v. 554) age plane quod at om. P (propter fenestram aut maincerto
: :

tu] uti

(cf.

:

.

.

.

culam

inA

556—61 fantum priores versuum partes servatae Camerarius mea aerumna (er-) P (A n. /.) 560 uoltus Camerarius duo 559 aer.] aerumnarum corfrf. Nonii 456 itus P(A n. /.) (I pro L) deturbat Ital. se turbat Jacob turbatust Goefs (immo uoltust) 562 tace Geppert face P (A n. /.) (F proT)

me aerumnam

:

:

:

:

:

!

IV.

i

T.

MACCI PLAVTI
et

domi meae eccam saluam
e

sanam.

nam postquam

audiui
ilico

meo

seruo illam esse captam, continuo argentum dedi
ille

ut emeretur.

eam rem adeo
alias res est
sei

sobrie et frugaliter

565

accurauit ut
45

— ut ad

inpense inprobus.
uis.

Ph. fac uideam,

mea,

sei

saluam (me)

Pe. eho

istinc,

Canthara,

iube Telestidem huc prodire filiam ante aedis
ut

meam,

suam

uideat matrem.

Ph. remigrat animus nunc

demum
mihi.

ii

Acropolistis
Ac. Quid
est, pater,

Periphanes

Philippa
Pe. ut 570

quod me

exciuisti ante aedis ?

matrem tuam
uideas, adeas, aduenienti des salutem atque osculum.

Ac.

quam meam matrem ?
istaec est

Pe. quae exanimata exsequitur

aspectum tuom.
Ph. quis

quam

tu

osculum mi

ferre iubes ?

Pe.
filia.

tua
5

Ph. haecine

?

Pe. haec.

Ph. egone osculum huic
Ph. tune.

dem ?
sit ?

Pe. qur non, quae ex te nata

Ph. tu

homo

insanis.

Pe. egone?

Pe. qur? 575

Ph. quia ego hanc quae siet neque scio neque noui neque ego hanc oculis uidi ante hunc
diem.
Pe. scio quid erres
:

quia uestitum atque ornatum immuta-

bilem
habet haec,
10
* *

Ph.
566 ut ad

aliter catuli

longe olent,

aliter sues.

s

mea sei saluam meuis scripsi: simfea) 568 Telestidem Valla acropolistidem huc om. P 569 remigat A 57 1-80 in A pauca lecodd. 574 guntur 571 aduenienti Camerarius uenienti P {A n. I.) 578. 579 duo versus quor A ut vid. 575 quor <namj> Goets ad 554) unum versum, lacuna non indicaia, exhibet P {cf fueruntin A
seisaluam

om.P -A si me
:

567

sei

uis

P

:

:

:

579 suis codd.

{corr.

B

3

)

;

;

EPIDICVS
580 ne ego

IV. Pe. pro

ii

me nego

nosse hanc quae

sit.

deum atque hominum fidem

!

ego lenocinium facio qui habeam alienas domi atque argentum egurgitem domo pr6sus ? quid tu, quae patrem
quid
?

tuom uocas me atque

osculare, quid stas stupida

?

quid taces

?

Ac. quid loquar uis? Pe. haec negat se tuam esse matrem. Ac. ne fuat
585
si

15

non

uolt

:

equidem hac

inuita

tamen ero matris
est

filia

non med
Pe. qur

istanc cogere

aequom

meam

esse

matrem

si

neuolt.

me

igitur

patrem uocabas

?

Ac. tua istaec culpast,

non mea. non patrem ego te nominem, ubi tu tuam me appelles filiam ? hanc quoque etiam, si me appellet filiam, matrem uocem. non ergo haec mater mea 590 negat haec filiam me suam esse
:

20

est.

postremo haec mea culpa non
Epidicus mihi
fuit magister.
ibi,

est

:

quae didici
!

dixi

omnia

Pe. perii

plaustrum perculi.
Pe.
si

Ac. numquid ego

pater, peccaui ?

hercle te

um-

quam audiuero
uitam tuam ego interimam. Ac. non uoco. ubi noles ne fueris pater. 595 ubi uoles pater esse ibi esto emisti quia tuam gnatam hanc rem eam quid (si) ob Ph.

me patrem uocare,
|

;

ratu's,

quibu' de signis agnoscebas
credidisti

?

Pe.

nullis.

Ph. qua re filiam

nostram
.

?

Pe. seruos Epidicus dixit mihi.
:

sse h ne ego me no q sit (?) Leo (nego me Goets) 580 ne 581 aliehas pro deum om. P ne ego eam nouisse P tam Bo/fie 585 hanc^ Dousa: alienosP: (a)nc(illas) A (v 1) 592 588 appellas PBD (A n. /.) 587-91 paucct /egunturin A austrum P magister fuit P 593 pater et audiuero (fort. etiam cf. ad z/. 608) peceaui) om. P (propter fenestram in archeiypi pagina istanc 596 si suppl. Studemund (A n. I.) 595 ibi] pater A (v. 1) es ratus A qui A 597-9 om. A (fropter (emistrs A Brix homoeoarch. qvib de et qvide)
.

.

.

.

A

:

;

-


IV.
ii

;

T.
si

MACCI PLAVTI
est,

30 Ph. quid

seruo aliter uisum

non poteras
uidi,

nouisse, op-

secro ?

Pe. quid

ego, qui illam ut

preimum
fle,

numquam
intro
abi,

uidi 600
?

postea

Ph.

perii

misera

!

Pe. ne

mulier.

habe

ego illam reperiam.

Ph. hinc Athenis

animum bonum ciuis eam emit
Atticus
:

adulescentem equidem dicebant emisse.
35 abi

Pe. inueniam, tace.
Solis filiam.
:

modo

intro atque

hanc adserua Circam

ego

relictis

rebus Epidicum operam quaerendo dabo
illi

605

siinuenio exitiabilem ego

faciam hunc ut

fiat

diem.

ACTVS V
V.
i

Stratippocles
St.

Epidicvs Telesti s
est danista, quei

Danista
a

Male morigerus mihi

me argentum
non
petit

neque illam adducit quam (emi) ex praeda.
quid
illuc est

sed eccum

incedit Epidicus.

5

quod illf caperrat frons seueritudine ? Ep. si undecim deos praeter sese secum adducat Iuppiter, 610 ita non omnes ex cruciatu poterunt eximere Epidicum. Periphanem emere lora uidi, ibi aderat una Apoecides nunc homines me quaeritare credo. senserunt, sciunt sibi data esse uerba. St. quid agis, mea Commoditas ? Ep. quod miser.
;

601 habetoP 599 seruolo (cum nosse) Hasper, rhythmi causa 604 obserua 603 exc (Wego) inu. A 606 exitiabilem ego faciam ut A A P 3 hic fiat dies A (? pro ut illic hic) 607 quid me P (qui de me B ) 608 quam emi ex praeda Goetz quae e {sequente non] n A 2 609 vel illic sfiatio) praeda ut vid. P (quae est pr. B ) (A n. /.) 612 aderat ibi P 614 agitis A
(cf Pseuci. 1073, Siich. 256) ut vid. circa solus
:

EPIDICVS
615 St. quid est tibi?

V.

i

Ep. quin tu mihi adornas ad fugam uia-

ticum
10 pereo ? simul. secum copulas gestant manibus in me, quaeritant Ep. quippe ego quoi libertas in St. habe bonum animum.
priu'

quam

nam

per

urbem duo

defioccati senes

mundo
St. ego te seruabo.

sitast.

Ep.

edepol

me

illi

melius

si

nancti
fuant.

620 sed quis haec est muliercula et
St. hic est danista, haec

ille

grauastellus qui uenit ?

illa est

autem quam
praeda.

[ego]

emi de

15

Ep. haecinest?

St. haec est.

estne

ita ut tibi dixi ?

aspecta et contempla,

Epidice

:

usque ab unguiculo ad capillum estne consimilis quasi quom signumpictum pulchre aspexeris?
625 Ep. e tuis uerbis

summumst

festiuissuma.

meum futurum corium
!

pulchrum praedicas,
20

quem

Apelles ac Zeuxis duo pingent pigmentis ulmeis.
sicin iussi

St. di inmortales

ad

me

ires ?

pedibus plumbeis

qui perhibetur priu' uenisset

Da. haec edepol remorata
630 id remoratu's quod

quam tu aduenisti mihi. med est. St. siquidem
nimium
aduenisti cito.

istius

gratia
ista uoluit,

Da. age age, apsolue (me) atque argentum numera, ne
comites morer.
simul] siaui P 617 te A 616 post 617 P 615 ad om. A 619 me] ne Gidielmius 618 bonum] num A (A pro M, I pro L) que P 620 grauastellus P, Paulus 96 rauistellus A, Paulus 273 622 ita Mueller: 621 emi ex P: ego emi de A aduenit codd. Pauli 96 624 vel estn' et] haec P 623 ungulo A om. P ista A eons (sq. spat.) signum P (propter fenestram in archetypi pagina ; cf. z 626-37 uideris P aspexeris A considera s. B ) v. 641 pincent P (C pro G) 626 appelles P perpauca leguntur in A admirer iussi B) 627 sicin iussi ad me ire Brix [iresLeo) socio (scio P(A n. I.) (i. 5, p. 108) soccos iussi adimere Ital. si Iouis iussu ad plumbeis Brix pulmunes P (A n. I.) plumipes me iret Palmer Palmer Oedipus si ad me iret pedibus tursridis Wageningen \Berl. 631 me add. Camerartus 628 uen(is)se^4 Phil. JFoch. 18, 1005) numera bis P, A n. I. (A n. I.)
: :

25

;

:

:

:

:

:

:


V.
i

T.

MACCI PLAVTI
Da. tene cruminam
:

St. pernumeratumst.

huc

inde.

St.

sapienter uenis.

opperire

dum

ecfero

ad

te

argentum.

Da. matura.

St.

domist.

30

Ep. satin ego oculis utilitatem optineo sincere an parum ? 635 uideon ego Telestidem te, Periphanei filiam, ex Philippa matre natam Thebis, Epidauri satam ? Te. quis tu homo es qui meum parentum nomen memoras
et

meum ?
in

Ep. non

me

nouisti?

Te. quod quidem nunc ueniat

mentem
Ep. non meministi

mihi.

me auream ad

te adferre natali die

lunulam atque anellum aureolum
35 tune

in

digitum

?

Te. memini, 640

mi homo.
is

es

?

Ep. ego sum, 6t
*
* ?

istic frater

qui te mercatust tuos.

alia matre,
?

uno

patre.

Te. quid pater meu'

uiuost

Ep. animo liquido et tranquillo es, tace.

Te.

di

me

ex perdita seruatam cupiunt

si

uera autumas.

Ep. non habeo ullam occasionem ut apud te falsa fabuler. 645 hic sunt quadraginta St. accipe argentum hoc, danista.
minae.
40
si

quid

St.

dubium immutabo. nunc enim tu mea es. Te.
erit

Da. bene fecisti, bene
soror

uale.

quidem
si

edepol, ut tu

aeque
salue, frater.

scias.

St. sanan haec est ?

Ep. sana,

appellat suom.

St.

quid

?

ego (quo)

modo

huic (sum) frater factus,

dum
?

650

intro eo atque exeo

-

635 post 636 P 632 uenis] mones Acidalius, fort. rerte (A n. I.) 636 natam Pylades natam [as] P, A n. I. 635 periphani cod. qui te mer641 sum om. A 637 e*t A 639 post 640 P 642-52 fere nihil legitur A tuus [est] catus A, om P(cf. v. 624) Te. <he)m, m<eus frater ille) ut f(iat?) Leo 642 inalia P, A n. I. 650 suppl. Redslob (Berl. Phil. Woch. 22, 553) modo 647 erit bis P exeo] ea eo P (amator sum) h. Leo (nouo) modo <sum) h. Goelz
:

P

:

:

(Apro

X

;

vi.

1)


EPIDICVS

——
;

V.

i

Ep. quod boni est id tacitus taceas tute tecum et gaudeas.
St. perdidisti et repperisti me, soror.
tibi

Ep.

stultu's, tace.
|

45

et

quidem quod ames domi praestost, fidicina, opera mea; sororem in libertatem idem opera concilio mea.
Epidice,
fateor

655 St.

Ep. abi intro

ac

iube

huic

aquam

calefieri

cetera haec posterius faxo scibis ubi erit otium.
St. sequere hac me, soror.

Ep. ego ad uos Thesprionem 5°
iussero

huc

transire.

sed memento,

si

quid saeuibit senex,
St. facile istuc
erit.

suppetias mihi

cum

sorore ferre.

660 Ep. Thesprio, exi istac per hortum, adfer

domum

auxilium
mihi,

magnast

res.

minoris multo facio

quam dudum

senes.
55

remeabo

intro, ut

adcurentur aduenientes hospites.

eadem haec intus edocebo quae ego scio Stratippoclem. non fugio, domi adesse certumst; neque ille haud obiciet
mihi
665 pedibus sese prouocatum.

abeo

intro,

nimi'

longum
quor.

lo-

Periphanes
Pe. Satine
illic

Apoecides

Epidicvs

ii

habet?
Pe. tace

Ap.

homo ludibrio nos uetulos decrepitos duos immo edepol tuquidem miserum med habes
miseris modis.
sine

sis,

modo

me h6minem

apisci.
tibi

Ap. dico ego
iam, ut scias
:

alium

tibi te

comitem meliust quaerere

;

ita,

dum

te sequor,

651 quid

om.

P

ut vid.

P

ut vid.) res P: (est magna facto corr. facio P, ut vid. (A n. /.) adipisci B* sine modo potest fuisse in
s

Dousa nast (magnas
rest

656 ubi 658 saeuiunt senes saevibunt senes contra metrum (Ipro saeuiuit senex ita A) 660-8 pauca leguntur in A 661 mag659 supretias P
fuer(it)

B

A

653

fidicina (illa) Goetz

(A

n. I.)

657

me

soror hac

A
;

:

B

— ut vid. A

:

vix

magna
668
melius

A

663 hac 669 te c.

P
[te]

P,

A

n.

1.

!


670
te,

V.
5

ii

T.

MACCI PLAVTI
genua flemina.

lassitudine inuaserunt misero in

Pe. quot
ut
illic

illic

homo

hodie

me

exemplis ludificatust atque

Ap. apage illum a

autem exenterauit mihi opes argentarias me nam ille quidem Volcani
!

iratist filius

:

10

quaqua tangit, omne amburit, si astes, aestu calefacit. Ep. duodecim dis plus quam in caelo deorumst inmortalium 675 mihi nunc auxilio adiutores sunt et mecum militant. quidquid ego male feci, auxilia mi et suppetiae sunt domi, apolactizo inimicos omnis. Pe. ubi illum quaeram gentium ? Ap. dum sine me quaeras, quaeras mea caiissa uel medio
in mari.

15

Ep. quid

me

quaeris? quid laboras? quid hunc sollicitas? 680

ecce me.

num
nec
tti

te fugi,

num ab domo
*

apsum,
* ?
:

num

oculis concessi tuis ?

tibi supplico.

uincire uis

em, ostendo manus

;

habes
ilicet

lora,
!

Pe.

ego te emere uidi quid nunc cessas ? conliga. uadimonium ultro mihi hic facit. Ep. quin con- 685
ligas ?

20 Ap. edepol

mancupium scelestum
Ap.

!

Ep. te profecto, Apoecides,

nil

moror mihi deprecari.

facile exoras, Epidice.

Ep. ecquid-agis?

Pe. tuon arbitratu?

Ep.

meo

hercle

uero atque hau tuo

conligandae haec sunt

tibi

hodie.

Pe. at non lubet, non
conligo.

Ap. tragulam

in te inicere

adornat,

nescioquam fabricam 690
facit.

quod illi P 671 quod illic (hom)o A 670 lassitudinem P uel 679 quaeras semel P 674 si [propius] astest P (iv. 1) vestigia 682 om. P 680-3 paucci leguntur in A om. A iantum app. in A, unde nec mihi gratu's neque odiosus neque timorem 685 facit Pius facis P, 684 ego] (e)a A mi exhibes Leo 688 uerbo P 687 deprecari] deprae P quid P A n. I. 689 post hunc versum 692 suo Ipco redeuntem praebet P (propter fecit ii. 6) 690 tragula P homoeotel. collig- anticipatum
: : :

;

P

:

EPIDICVS
Ep.
tibi

V.
asto.

H

moram

faci'

quom

ego solutus

age, inquam, 25
conliga.

Pe. at mihi magi' lubet solutum te rogitare. Pe. quid ago?

Ep. at nihil

scies.

Ap. quid agas? mos geratur.
es tu

Ep. frugi

homo, Apoecides.
atque arte
conliga,

Pe. cedo

manus

igitur.

Ep. morantur nihil.

695 nihil uero (hoc) obnoxiosse.

Pe. facto opere arbitramino.

Ep. bene hoc habet.

age nunciam ex

me

exquire, rogita 30

quod
Pe. qua fiducia ausu's
filiam

lubet.

primum quae emptast
?

nudiustertius

meam
?

dicere esse
lubuit
?

Ep. lubuit

:

ea fiducia.
sit filia.
filia est,

Pe. ain tu
700 Pe.
in

Ep. aio.
?

uel da pignus, ni ea

quam

negat nouisse mater
in

Ep. ni ergo matris
da.

meum nummum,

tuom talentum pignus

Pe. enim 35

istaec captiost.

sed quis east mulier

?

Ep. tui gnati amica, ut

omnem rem
scias.

Pe. dedin
et

tibi

minas

triginta

ob

filiam ?
fili

Ep. fateor datas
fidicinam

eo argento illam
:

me

emisse amicam

minis. 705 pro tua filia is te taboret tetigi triginta Pe. quomodo me ludos fecisti de illa conducticia fidicina Ep. factum hercle uero et recte factum iudico.
!

40

Pe. quid postremo argento factum est

Ep. quod dedi? dicam tibi

neque malo homini neque benigno tuo dedi Stratippocli. Pe. quae Ep. quia mi lubitum est. 710 Pe. qur dare ausu's? haec, malum, inpudentiast ?
v. 3) 692 vel mage 691 age] alege P (aie scriptum erat 695 hoc add. Goetz (A n. /.) cf. 694-707 pauca leguntur in A da] ad Hasper ad Epid. coniectan. 699 vel Ain tu lubuit ? 702 east Bntgmann 701 istaec Brix iste P, A n. I. (ii. 7) rem add. Pylades (A n. I.) 704 eo] ego A (cum 703 diden P F BV ) 705 is te (Merula) ob eam rem Goetz: isteaboreP: istaa minas B 710 quor A 706 ludo P A fort. is fabre te inp. om. P
;

'

'

P

:

:

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
Pe.

45 Ep. etiam inclamitor quasi seruos ?

quom

tu es liber

gaudeo.
Ep. merui ut fierem.
Pe. tu meruisti
?

Ep. uisse intro

:

ego faxo scies
hoc
abi
ita

esse.

Pe.

quid est negoti?

Ep. iam ipsa res
dicet
tibi.

modo

intro.

Ap.

i,

illuc

non temerest.
?

Pe. adserua

istum, Apoecides.


715

Ap. quid

illuc,

Epidice, est negoti

Ep.

maxuma hercle iniuria
filia.

50 uinctus asto, quoius

haec hodie opera inuentast
?

Ap. ain tu

te illius

inuenisse filiam
factis

Ep. inueni et

domi

est.
!

sed ut acerbum est pro bene

quom mali messim metas

Ap. quamne hodie per urbem uterque sumu'
Ep. ego

defessi quaerere?

sum
isti

defessus reperire, uos defessi quaerere.
oratis

720

55 Pe. quid

opere tanto

?

(me) meruisse intellego
Ep. nolo.
Pe. non
facis.

ut liceat merito huiius facere.

cedo tu ut exsoluam manus.

Ep. ne

attigas.

Pe. ostende uero.

aequom
Ep.

numquam

hercle hodie, nisi supplicium mihi das,

me

solui sinam.

Pe.

optumum atque aequissumum
'

oras.

soccos, tunicam, 725

pallium
60 tibi dabo.

Ep. quid deinde porro

?

Pe. libertatem.

Ep.

at postea ?

nouo
Ep.

liberto

opus

est

quod pappet.

Pe. dabitur, praebebo

cibum.

numquam

hercle hodie, nisi

me

orassis,

solues.
te,

Pe.

oro

Epidice,

mihi ut ignoscas siquid inprudens culpa peccaui mea.
711 inclamitor quasi ltal.: in711-24 perpauca leguntitr A n. I. (abi /), damitor que si (d pro cl\ A n. I. 714 ibi 718 mali non illuc P, A n. I. 11. I. illuc non (?) Leo ei P, {Philol. 721 me add. Geppert, Weber Pms malis P, A n. I. 57, promeruisse Seyffert 722 vel sic distingue cedo 231) {A n. I.) orasseis (C pro G) 728 tu, ut exs., manus 723 atticas an siqui ? siquid suspectum 729 ignoscans A

P

P

A

A

:

:

:

P

A

:

EPIDICVS
730 at ob

V.
tibi,

ii

eam rem

liber esto.

Ep. inuitus do hanc ueniam
si

nisi necessitate cogar.

solue sane

lubet.

Grex
Hic
is

homo

est qui libertatem malitia inuenit sua.

plaudite et ualete.
731 solues

lumbos porgite atque

exsurgite.

65
I.
:

IIANT6C

P

(cf.

A 732 Poeta [B) vcl Grex (J) P, ad Bacch. 1207) is] sis A qua A

A

n.

fort.

purgite atque exsorgite

atque extollite

P

A

733 et om.
?)
:

(pro surgite

a.

exporgite

surgite

25

MENAECHMI

ARGVMENTVM
Mercator Siculus, quoi erant gemini filii, Ei surrupto altero mors optigit. Nomen surreptici illi indit qui domist

Avos paternus, facit Menaechmum e Sosicle. Et is germanum, postquam adolevit, quaeritat
Circum omnis oras. Hic fuerat alitus ille
post

Epidamnum

devenit

surrepticius.

Menaechmum omnes civem Eumque appellant meretrix,
I se cognoscunt
3 surrepticii Camerarius
7 alitus Ital.
:
:

credunt advenam

uxor

et socer.

fratres

postremo invicem.
4 paternos cod.

surrepiti cod.

auitus cod.

PERSONAE
Penicvlvs Parasitvs

M EN AECHMVS

I
J

AdvlescentES

Menaechmvs II (Sosicles)j Erotivm Meretrix
Cylindrvs Cocvs Messenio Servvs Ancilla

Matrona
Senex
Medicvs

Scaena
vel

EPIDAMNI

Cvlindrvs

;

;

;

:

;

PROLOGVS
Salutem primum iam a principio propitiam
mihi atque uobis, spectatores, nuntio.

adporto uobis Plautum

—lingua, non manu

:

5

quaeso ut benignis accipiatis auribus. nunc argumentum accipite atque animum aduortite

5

quam
omnis

potero in uerba conferam paucissuma.
:

atque hoc poetae faciunt in comoediis
res gestas esse

Athenis autumant,
ubi factum dicitur.
graecissat,

quo
10

fllud

uobis graecum uideatur magis
nisi

ego nusquam dicam

10

atque adeo hoc argumentum

tamen

non

atticissat,

uerum

sicilicissitat.

thuic argumento antelogium hoc fuitt

15

nunc argumentum uobis demensum dabo, non modio neque trimodio, uerum ipso horreo tantum ad narrandum argumentum adest benignitas.
:

15

mercator.
ei

quidam
filii

fuit

Syracusis senex,

sunt nati

gemini duo,
20

20

forma simili puerei uti mater sua non internosse posset quae mammam dabat, neque adeo mater ipsa quae illos pepererat,
ita

(ut

ego

25

quidem ille dixit mihi qui pueros uiderat illds non uidi, ne quis uostrum censeat). postquam iam pueri septuennes sunt, pater onerauit nauim magnam multis mercibus imponit geminum alterum in nauim pater,
8 omnes Ital. mento Bergk
(fini) fuit

25

fuit

9 uobis illud Pylades (interim) Schoell (ex Auson,
Ital.

13 (igitur) arguep.

16 praef)

:

fort.

16 tanta

26 geminorum Hermann

;

:

;

;

:

MENAECHMI
Tarentum auexit secum ad mercatum simul, illum reliquit alterum apud matrem domi.
Tarenti ludei forte erant

prol.

quom

illuc uenit.

30 mortales multi, ut ad ludos, conuenerant

puer aberrauit inter homines a patre.

Epidamniensis quidam
is

ibi

mercator

fuit,

puerum

tollit

auehitque Epidamnium.
perdidit,
35

pater eius
35

autem postquam puerum
is

animum despondit eaque

aegritudine

paucis diebus post Tarenti emortuost.

postquam Syracusas de ea re rediit nuntius ad auom puerorum, puerum surruptum alterum patremque pueri Tarenti esse emortuom,
|

40 immutat
ita

nomen auos

huic gemino

alteri
:

illum dilexit qui surruptust alterum

45

nomen indit illi qui domi est, Menaechmo, idem quod alteri nomen fuit et ipsus eodem est auo' uocatus nomine (propterea illius nomen memini facilius,
illius

45

quia illum clamore uidi

flagitarier).
:

mox erretis, iam nunc praedico prius idem est ambobus nomen geminis fratribus. nunc in Epidamnum pedibus redeundum est mihi, 50 ut hanc rem uobis examussim disputem.
ne
si

50

quis quid uestrum

Epidamnum

curari sibi

uelit,

audacter imperato et dicito,
det unde curari id possit
sibi.

sed

ita ut

nam

nisi qui

argentum

dederit, nugas egerit
egerit.

55 qui dederit, magi'

maiores nugas
:

55

31 inter homines aberrauit cod. trai. Acidalhts 33 Epidamnum post 36 inseruit Schoell versum Seyffert 35 ea quis cod. quem Fulgentius p. 559 ad 'Plautum in Menaechmis comoedia refert sicut pollinctor dixit, qui eum pollinxerat (cf. Poen. prol. 63) 39 51 an fuisse ? Sed Tarfinti suspectum (v. 1) 41 vel illunc Epidamni Ital. 55 qui 54 qui Beroaldus qui [non] cod.

eum

'

:

Pylades

:

[nam

nisi] qui cod. (ex v.

54

;

iv.

3")

vel

mage

:

prol.

T.

MACCI PLAVTI
dixeram,
,

uerum

illuc

redeo unde abii atque uno asto in loco.
111'

Epidamniensis

quem dudum

geminum
ei

illum

puerum

qui surrupuit alterurm,

liberorum

nisi diuitiae nihil erat

60 adoptat illum
sibi filium

puerum surrupticium
fecit

60

eique uxorem dotatam dedit,

eumque heredem

quom

ipse obiit diem.
pluerat,

nam

rus ut ibat forte, ut

multum

ingressus fiuuium rapidum ab urbe

hau

longule,

65 rapidus raptori pueri subduxit pedes

65

apstraxitque
illi

hominem
geminus

in

maxumam malam

crucem.

diuitiae

|

euenerunt maxumae.
surrupticius.

is illic

habitat

nunc

ille

geminus, qui Syracusis habet,

70 hodie in

Epidamnum

uenit

cum

seruo suo

-

70

hunc quaeritatum geminum germanum suom. haec urbs Epidamnus est dum haec agitur fabula quando alia agetur aliud fiet oppidum sicut familiae quoque solent mutarier
;
:

:

75

modo

hic habitat leno,

modo

adulescens,

modo

senex,

75

pauper, mendicus, rex, parasitus, hariolus

56 redeunde cod. {corr. B 2 ) 57-75 lantum initia 57 accedit A 1 62 58 alteram cod. (-rum B ) 59 diuiliae cod. quom Piits quam cod. 65 pedes Saracenus fides cod. (F proY* vix deuenerunt vi. 1) 67 illi (autem) Schoell 70 ueniet Geppert 75 hic habitat 74 mutari cod. (i. 7, 11) Schoell ni caditat P, A n. I. 76 in A usque ad v. 91 tanhtm paucornm versuum extrema apparent, prologus uno versu auctior fuisse
;

servata

:

:

;

:

videtur

:

;

MENAECHMI

ACTVS
Pe. Iuuentus

I

Penicvlvs
ideo quia

/.

i

nomen fecit Peniculo mihi, mensam quando edo detergeo.

homines captiuos qui catenis uinciunt
80 et qui fugitiuis seruis indunt compedis,
nimi' stulte faciunt

nam h6mini
maior lubido

misero

mea quidem sententia. si ad malum accedit malum,

5

est fugere et facere nequiter.

nam
85

se ex catenis
ei

eximunt aliquo modo.

tum compediti

anum

lima praeterunt

aut lapide excutiunt clauom.

nugae sunt

eae.

10

quem

tu adseruare recte ne aufugiat uoles

esca atque potione uinciri decet.

apud mensam plenam h6mini rostrum deliges 90 dum tu illi quod edit et quod potet praebeas, suo arbitratu ad fatim cottidie, numquam edepol fugiet, tam etsi capital fecerit,
|

15

facile adseruabis,

dum

eo uinclo uincies.

ita istaec nimi' lenta

uincla sunt escaria

95

quam magis extendas tanto astringunt artius. nam ego ad Menaechmum hunc (nunc) eo, quo iam sum iudicatus ultro eo ut me uinciat. nam illic homo h6mines non alit, uerum educat
;

diu

20

recreatque
77 fecit Mueller

:

nullus melius

medicinam

facit.

82 (hoc) hom. codd. schol. Verg. Georg. 1, 137 om. B, codd. Nonii 333 89 an (ei) h. 1 (A n. I.) 91 fort. arbitratu (usque) (A n. /.) (cf ad Most. 793) usque ad v. 108 tantnm paucorum versuum initia servata 92 in edepol fugiet tam etsi Pylades edepol [te] fugiet tiam et si P, n.l. hercle effugiet tam etsi codd. Nonii 38 (neglegens citatio) 94 ea enim fere lenta Nonius 108 (neglegens citatio) 96 nunc add.

nomen
85
i

cod. ut vid.

:

A
:

:

A

Mueller

:

I. i

T.

MACCI PLAVTI
maxumae,
Ioo

ita est

adulescens

;

ipsus escae
ita

25 Cerialis

cenas dat,

mensas

exstruit,
:

tantas struices concinnat patinarias

standumst in lecto

si

quid de

summo

petas.
fuit

sed mi interuallum iam hos dies multos

domi domitus sum usque cum
30

careis meis.

105

nam neque edo neque emo
id

nisi

quod

est

carissumum.

quoque iam, cari qui instruontur deserunt. nunc ad eum inuiso. sed aperitur ostium. Menaechmum eccum ipsum uideo, progreditur

foras.

ii

MenaechmvsI
Men. Ni mala, ni
quod
praeterhac
faxis,
si

Penicvlvs
indomita inposque animi, 110

stulta sies, ni

uiro esse odio uideas, tute tibi odio habeas.

mihi

tale post

hunc diem

faxo foris uidua uisas patrem.
ire uolo,

5

nam

quotiens foras

me

retines, reuocas, rogitas,

qu6 ego eam, quam rem agam, quid negoti geram,
quid petam, quid feram, quid
portitorem
foris

115

egerim.

domum

duxi, ita
est,

omnem

mihi

10

rem nimium ego

necesse eloqui
te

quidquid egi atque ago.
;

habui delicatam

nunc adeo

ut facturus

dicam.

penum, lanam, aurum, uestem, purpuram bene praebeo nec
quando ego
tibi ancillas,

120
quiceges,

quam

15

malo cauebis si sapis, uirum opseruare desines. atque adeo, ne me nequiquam serues, ob eam industriam hodie ducam scortum ad cenam atque aliquo condicam foras. Pe. illic homo se uxori simulat male loqui, loquitur mihi
;

125

mensas Festus certalis cod. (s. struices) 110 105 fort. domatus {Class. Rev. 12, 232) 116 114 rogas usque ad 124 paucissima servaia in legerim cod. (corr. B") detam cod (D pro P) petam Camrrarius cenam ad 124 atque aiiquo 118 eloqui codd. Nonii 24 loqui cod. Acidalius
iot Cerialis Fesius 310
cod.
:

:

mensam

A

A

:

:

:

MENAECHMI
nam
si foris

I. ii

haud uxorem, ulciscitur. uxorem abegi ab ianua. tandem Men. euax iurgio hercle cessant mihi quid dona ? mariti ubi sunt amatores
cenat, profecto me,
!

conferre
130 hanc
sic

omnes congratulantes quia pugnaui

fortiter ?

20

modo

uxori intus pallam surrupui, ad scortum fero.

hoc decet, dari facete uerba custodi catae. hoc facinus pulchrumst, hoc probumst, hoc lepidumst, hoc factumst fabre
a mala apstuli hoc, ad damnum deferetur. praedam ab hostibus nostrum salute socium. Pe. heus adulescens ecqua in istac pars inest praeda mihi?

meo malo
auorti

25

135

!

Men. Men.
salue.

perii

!

in insidias deueni.

Pe.

immo

in praesidium,

ne time.
quis

homo

est?

Pe.

ego sum.
agis?

Men.

o

mea

Commoditas, o mea Opportunitas,
Pe. salue.

Men. quid

Pe. teneo dextera

Men. non

potuisti magi' per

genium meum. tempus mi aduenire quam
aduenis.
scio.

30

140 Pe. ita ego soleo

:

commoditatis omnis articulos

Men.

uin tu facinus luculentum inspicere?

Pe.
coxit

quis id

coquos

?

iam sciam,

Men.
ubi
145 Pe.

quid titubatumst, ubi reliquias uidero. dic mi, enumquam tu uidisti tabulam pictam in
si

pariete

aquila Catameitum raperet aut ubi Venus Adoneum ? Men. saepe. sed quid istae picturae ad me attinent ? age me aspice.
?

35

ecquid adsimulo similiter
126-58
deest

Pe. qui

istic est

6rnatus tuos

?

cod. Varronis L. L. 7, 93 praeda fort. ecquis in i.

127 hercle om. 126 vel profecto med 135 130 fort. (hanc) hanc (iamb.) 136 Camerarius pre cod. praemi Ital. 2 quocus cod. 143 141 deuenit \corr. B ) cod. 139 vel mage enumquam Brix (ex Auson. 24, 1, p. 121 Sch.) numqua (B)vel numCI> sed alii, Seyffert quis istaec 146 cf. quam (P ) cod. 145 vel vel ornatust (Berl. Phil. Woch. 13, 278)
:
:

A

:


I. ii


T.

MACCI PLAVTI
esse me.

Men. Men.
40

dic

hominem lepidissumum

Pe. ubi essuri

sumus ?
dic

modo hoc quod ego

te iubeo.

Pe. dico

:

homo
atque

lepidissume.

Men. ecquid audes de
Men.
perge, (perge)

tuo istuc addere

?

Pe.

hilarissume.

Pe. nonpergoherclenisiscioquagratia. 150
uxore, eo

litigium tibi est

cum

mi aps

te

caueo cautius.

Men. clam uxorem
Pe.

ubi sepulcrum habeamus atque hunc

comburamus diem.
age sane
igitur,

quando aequom

oras,

quam mox
?

incendo rogum
45 dies

quidem iam ad umbilicum
te

est dimidiatus

mortuos.

154-

Men.
mihi,

morare mihi

quom

obloquere.

Pe. dculum ecfodito per

solum
conlicet.

Menaechme,

si

ullum uerbum faxo
Pe.
fiat.

nisi

quod

iusseris.

Men. concede huc

a foribus.

Men. etiam
Pe.

cede huc.

Men. etiam nunc concede audacter ab
50 Pe.

leonino cauo.
160

eu edepol

!

ne

tu,

ut ego opinor, esses agitator probus.

Men. quidum ? Men. sed quid Men. ecquid

Pe. ne te uxor sequatur respectas identidem.
ais?

Pe. egone? id enim quod tu

uis, id

aio atque id nego. tu de odore possis,
* ?
si

quid forte

olfeceris,

facere coniecturam

*

vel med 147 vel dice 150 perge add. 149 atqui cod. (porro) Pylades 151 eo Ritschl: M. (i.e. Men.) o cod. (quasi illnd E nota personae esset) 152 ux. [est] cod. Charisii 145 ubi pulcre Ussing, sed cf. Vahlen (ind. lect. Berolin. 1901), qui legit cl. ux. est ubi sep. habeam atq. h. comburam d. 154, 155 iam dum bilicum cod. (corr. B 2 ) est post mortuus codd. Gellii 3, 14, 16 (?/'. e. mortuost) 159156 qum cod., ut vid. 159 accedit 162 ais] 160 vel opino 72 priores fere versuum partes leguntur agis aio] ato P, n. I. (corr. in B) nega P, n. I. (corr. B-) 163 vel olef. 164, 165 facere coniecturam captum sit collegium (iii. 11, p. 62): duo versus in Cuoi s facere coiecturam cum i asu ius coniec

Schwabe

:

A

;

P

A

A

A

:

P

|

.

.

.

.

: !

MENAECHMI
165 (Pe.)
*

I. ii

captum

sit

collegium.

55

Men. agedum odorare hanc quam ego habeo
Pe.

pallam.

quid

olet? apstines?

summum
olfacta

olefactare oportet

uestimentum muliebre,
inlutili.

nam

ex istoc loco spurcatur nasum odore
igitur

Men.
170

hinc,

Peniculu.

lepide

ut

fastidis

Pe. decet.

Men. quid
tibi

igitur ?

quid olet?

responde.

Pe.

furtum, 60

scortum, prandium.
fuant
/*

*
* *

*

Men.

elocutu's, riam

*

(prandium.)

175

nunc ad amicam deferetur hanc meretricem Erotium. mihi, tibi atque illi iubebo iam apparari prandium. Pe. eu Men. inde usque ad diurnam stellam crastinam potabimus.
Pe. [eu
!]

!

65

expedite fabulatu's.
uel

iam

fores ferio ?

Men.

feri.

mane etiam. Pe. Men. placide pulta.

mille

passum commoratu's cantharum. Pe. metuis, credo, ne fores Samiae
sient.

179-80

Men. mane, mane opsecro

hercle

:

eapse eccam

exit.

oh

!

solem uides
satin ut occaecatust prae huius corporis candoribus ? 7°

Erotivm

Penicvlvs

MenaechmvsI
Pe. quid ego
?

iii

Er. Anime mi, Menaechme, salue.
Pe. idem istuc
adscriptiuis

Er.

extra
aliis
fieri

numerum

es mihi.

ad legionem

solet.

P, n. I.) Gnietus, sed de olef cf. Skutsch 167 op. olfactare (olf 2 inlutili Ritschl 168 modori P, n. I. (corr. ) 504) inlueido P, mucido Colvius 169 inlutibili codd. Nonii 394 n. I. servi. 1) vel olefacta difacta P(T> pro O 171, 172 om. P: in vatavestigia 172 prandium addidi (iii. n) 175 174 eu om. diurnumP potaumus (poterimus) eu om. 176 (cf. v. 174) ferio fores A contra metrum) 177-92 pauca tantum in posterioribus versuum partibus 178 scient 179, 180 ab (cf. 188) uide Acidalius ante hunc versum alius Loeivio se ecca P, n. I. incipiens in A extare visus est abi 183 ad legionem fieri
(Philol. 59,

A

A

B

:

A

:

;

:

P

A

A

P

A

A

P

P

;

5

I. iii

T.
istic

MACCI PLAVTI
iussi

Men. ego
5

mihi hodie apparari

apud

te proelium.
;

184-5

Er. hodie id
tua est legio

fiet.

Men.

in

eo uterque proelio potabimus
utro

uter ibi melior bellator erit inuentus cantharo,
:

adiudicato

cum

— hanc noctem

sies.
!

ut ego uxorem,

mea

uoluptas, ubi te aspicio, odi male
eiius aliquid indutus sies.

Er. interim nequis quin
quid hoc
10
est ?

190

Men. induuiae

tuae atque uxoris exuuiae,
rosa.

Er. superas
Pe.

facile ut superior sis

mihi quam quisquam

qui

impetrant.

meretrix tantisper blanditur,

dum

illud

quod

rapiat

uidet

nam

si

Men.
15

sustine hoc, Penicule
;

amabas, iam oportebat nassum abreptum mordicus. exuuias facere quas uoui uolo.
:

194-

Pe. cedo

sed opsecro hercle, salta

sic

cum

palla postea.

Men. ego
si

saltabo? sanus hercle non

es.

Pe. egone an tu

magis

?

non

saltas,

exue

igitur.

Men. nimio ego hanc

periculo

surrupui hodie.

meo quidem animo ab Hippolyta

sub- 200

cingulum haud
Hercules aeque magno
cape
20
tibi

umquam
uiuis

apstulit periculo.

hanc,

quando una

meis morigera moribus.

Er. hoc animo decet animatos esse amatores probos.
Pe. qui quidem ad mendicitatem se properent detrudere.

Men. quattuor minis ego emi

istanc

anno uxori meae.
?

3 °5

Pe. quattuor minae perierunt plane, ut ratio redditur.

Men.

scin quid uolo

ego

te

accurare

Er.

scio,

curabo
uoles.

quae
188 Tuest
1.

I. fort. adiudicato <tu) fort. tua 1. est 194-202 priores partes leguntnr A 194, adeptum 195 iamdudum oportuit codd. Nonii 138 {neglegens citatid) uiuolo P, quas suo Camerarius: uoui uolo codd. Nonii 196 quas periculo 200-1 meo A n. I. (i. 5) 199 e. i.s. n. salt. A 200 haud iniiio seq. versnsAP, om. cod. Festi Peniculo dat Schoell 202 mieis cod. (antiqua 201 Hercules haud ae. edd. 302 205 204 se proderent P: properent se A ut vid. formd) 207 ego om. A egomi stanc P {corr. B 2 )

P,

A

n.

scies

P

;

[cf 178)

.

.

.


MENAECHMI
Men.

; ;

I. iii

iube igitur tribu' nobis apud te prandium accurarier

35

atque aliquid scitamentorum de foro opsonarier,
210 glandionidam suillam, laridum pernonidam,
aut sincipitamenta porcina aut aliquid ad

madida quae mi adposita
atque actutum.

in

Er.

licet

eum modum, mensam miluinam suggerant ecastor. Men. nos prodimus
ad forum.

30

iam hic nos erimus
215 Er.

:

dum

coquetur, interim potabimus.

quando
tii.

uis ueni, parata res erit.

Men. propera modo.
diuitias mihi.
foras.
35

sequere

Pe. ego hercle uero te et seruabo et te sequar,
te

neque hodie ut

perdam meream deorum

Er. euocate intus Culindrum mihi coquom actutum

Erotivm

Cylindrvs
eccos
tris

iv

Er. Sportulam cape atque argentum.
220 Cv. habeo.

nummos
habes.

Er.

abi atque

neque

defiat

neque

supersit.

opsonium adfer tribu' uide quod sit satis Cy. quoiusmodi hic homines
; :

erunt

?

Er. ego

et

Menaechmus

et parasitus eiius.

Cy. iam
sunt

isti

decem
5

nam

parasitus octo

|

hominum munus

facile fungitur.

Er. elocuta sum conuiuas, ceterum cura.
225 cocta sunt, iube ire accubitum.

Cy.

licet.

Er. redi

cito.

Cy. iam
ero.

ego hic
210 [aut] pernonidam

A

212 suggeram

A

214 quoquitur

P etfort. A

21(3 tu

218 quoquom A 221 vel hi vel hisee nunc A 223 munus P, codd. Nonii 497 (unus) munus Muellet {Rhein. Mus. 54, 391): nunc munus alii 224 curari A (? pro cura. Ct.) ticet P (corr. B*) (T pro L vi. 1)
: :
:

A

(me) Lambinus quoquum P 219 treis

et postcr. ont.

A,

ut vid.

;

II. i

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS
II.
i

II

Menaechmvs

II

Messenio

Men. Voluptas nullast nauitis, Messenio, maior meo animo quam quom ex alto procul Mes. maior, non dicam terram conspiciunt.
quasi adueniens terram uideas quae fuerit tua.
5

dolo,

sed quaesso,

quamobrem nunc Epidamnum uenimus ?
?

230

an quasi mare omnis circumimus insulas

Men.

fratrem quaesitum

geminum germanum meum.
est illum
ei rei

Mes. nam quid modi futurum hic annus sextus est postquam
10 Histros,

quaerere?

operam damus.
235

Hispanos, Massiliensis, Hilurios,

mare superum omne Graeciamque exoticam orasque Italicas omnis, qua adgreditur mare, sumu' circumuecti. si acum, credo, quaereres, acum inuenisses, sei appareret, iam diu.
15

hominem inter uiuos quaeritamus mortuom nam inuenissemus iam diu, sei uiueret.
Men.
quei sese deicat scire
praeterea
:

;

240

ergo istuc quaero certum qui faciat mihi,

20

eum esse emortuom sumam quaerere. numquam operam numquam desistam exsequi. uiuos aliter uerum ego illum scio quam cordi sit carus meo. Mes. in scirpo nodum quaeris. quin nos hinc domum
redimus
nisi
si

245

historiam scripturi

sumus ?

227 quom] qui codd. Ladantii ad Stal. i (ei) 228-gfere nihil legitur A 228 prospiciunt Lact., A n. I. 229 quam si P, codd. Lact. q— conspicias codd. Lact. 230-9 priorcs partes si {om. quam) edd. ei rei Gruterus ire hi leguntur A 234 w/sextust: sextus A 242 qui] 239 iam Gulielmhis tam P, A n. I. P, A n. I. carus sit cordi meo A 246 vel illunc quid id A (Ipro qui id) 247-55 posteriores partes leguntur 4

226 nullast uoluptas Theb. 2, 194 qum P: fort.
:

P

quom

:

A

:

:

:

;

,

MENAECHMI
Men. dictum
250 molestus ne
illoc

II. i

datum edis, caueas malo. non tuo hoc fiet modo. Mes. em enim uerbo esse me seruom scio.
facessas,
sis,

!

25

non potuit paucis plura plane proloquei. uerum tamen nequeo contineri quin loquar, audin, Menaechme ? quom inspicio marsuppium,
255 uiaticati hercle

admodum
nisi

aestiue sumus.

30

ne tu hercle, opinor,
ubi nihil habebis,

domum
:

reuorteris,

nam
260

ita est

haec

geminum dum hominum natio
et palpatores
;

quaeris, gemes.
in

Epidamnieis

uoluptarii atque potatores

maxumei
plurumei
35

tum sycophantae
in

urbe hac habitant

tum meretrices mulieres

propterea huic urbei

nusquam perhibentur blandiores gentium. nomen Epidamno inditumst,
40

265

nemo ferme huc sine damno deuortitur. Men. ego istiic cauebo. cedodum huc mihi marsuppium. Mes. quid eo ueis ? Men. iam aps te metuo de uerbis tuis. Mes. quid metuis ? Men. ne mihi damnum in Epidamno
quia
duis.

tu

magis amator mulierum

es,

Messenio,

ego autem

homo

iracundus, animi perditi

270 id utrumque, argentum

quando habebo, cauero,
tibi.

45

ne tu delinquas neue ego irascar

Mes. cape atque

serua.

me

lubente

feceris.

Cylindrvs

MenaechmvsII
mea
sententia,

Messenio

ii

Cy. Bene opsonaui atque ex

bonum anteponam prandium

pransoribus.

vel hem 251 enim suspedum 250 fiat A 253 vel continere reuortereis A 256 vel opino 255 aestiui A 257 quaeres 260 pluri 258 natio epidamnia Nam ita est hec hominum 265mihihucP 266-81 priores sine damno huc A 264 qua A partes leguntur A 267 duis Beroaldus dus P, A n. I. (dias B 2 ) 268 magnus perciti vi. 1) 269 iracundis P (-is pro -us Lipsius 270 habebo Pylades habeo P, A n. I. 272 iubente
|

P

A P

:

P

;

:

P,

A

n.

I.

:

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
uideo.

sed eccum
prius
5

Menaechmum
redeo.

uae tergo

meo

!

275

iam conuiuae ambulant ante ostium
adibo atque adloquar.
di te
*

quam ego opsonatu
Menaechme,
Cy. quisquis
salue.
*

Men.
*

amabunt quisquis
si

(es).

(q ms ) e go

m?
280

10

Men. non hercle uero. Cy. ubi conuiuae ceteri ? Men. quos tu conuiuas quaeris ? Cy. parasitum tuom. Men. meum parasitum ? Cy. certe hic insanust homo.
Mes. dixin
tibi esse
*

hic sycophantas plurumos
*

?

#

*

Men. quem

tu parasitum quaeris, adulescens,

meum ?
fero.

285

Cy. Peniculum.

Mes. eccum

in uidulo

saluom

15

Cy. Menaechme, numero huc aduenis ad prandium. nunc opsonatu redeo. Men. responde mihi,

adulescens
sacres

:

quibus hic pretieis porci ueneunt Cy.

sinceri ?

nummeis.

Men.

nummum

a

me

290

accipe

iube te piari de

mea

pecunia.

nam equidem
30

insanum esse te certo scio, qui mihi molestu's homini ignoto quisquis es. Cy. Cylindrus ego sum non nosti nomen meum ?
|

:

Men.
ego
te

sei tu

Cylindrus seu Coriendru's, perieris.
uolo.

295

non houi neque nouisse adeo tibi Menaechmo nomen. est Cy.

Men. tantum, quod
sciam,

25

pro sano loqueris
sed
libi

nouisti

quom me appellas nomine. me ? Cy. ubi ego te nouerim,
:
.

uideon aetergo P, A n. I. 276 275 uideo uae tergo Gruterus obambulant Ritschl an conuiuaen ? (cum priu') 278,279 es A 'quisquis quis om. P (iii. ir, p. 52) quisquis d ? fort. 279 (deliras plane. non scisquis)ego sim ? 282 certeMEN. vel oe certe 284 om.P; in A 284-300 posteriores partes fcre lcguntur A A legitur rjncu . sm n tu 285 meus A 289 pretii P 290 nummum om. P 292 (insanum) insanum Seyffert {A n. /.) 295 Sei Mueller, secundum morem Plautinum Seu P, A n. I. (cf. v. 793 siue pro si) 299 velm&d (tu) me Loewe (ex A)

.

'

.

:

:

!

!

MENAECHMl
300 qui

II. ii

amicam habes eram meam hanc Erotium ? Men. neque hercle ego habeo neque te quis homo
Cy. non
cyathisso
scis quis

sis scio.

ego sim, qui

tibi

saepissume
30

305

quando potas? Mes. ei mihi, quom nihil est qui illic homini dimminuam caput Men. tun cyathissare mihi soles, qui ante hunc diem
apud
nos,

Epidamnum numquam uidi neque ueni ? Cy. negas ? Men. nego hercle uero. Cy. non tu in illisce aedibus habitas ? Men. di illos homines qui illi[c] habitant perduint

!

35

Cy. insanit hicquidem, qui ipse male dicit sibi. 310 audin, Menaechme? Men. quid uis? Cy. si me consulas, nummum illum quem mihi dudum pollicitu's dare

(nam tu quidem hercle certo non sanu's satis, Menaechme, qui nunc ipsus male dicas tibi)
314-5 iubeas,
si sapias, porculum adferri tibi. Mes. eu hercle hominem multum et odiosum mihi Cy. solet iocari saepe mecum illoc modo.

quam
quid

uis ridiculus est, ubi

uxor non adest.
satin

ais tu ?

quid

ais,

inquam.

hoc quod uides

45

320 tribu' uobis opsonatumst, an opsono amplius, Men. quas [tu] mulieres, tibi et parasito et mulieri ?

quos tu parasitos loquere ?
qui huic
sis

Mes. quod
tibi

te urget scelus

molestus
:

?

Cy. quid

mecum

est rei ?

ego
325

non noui cum hoc quem noui fabulor. Mes. non edepol tii homo sanus es, certo scio. Cy. iam ergo haec madebunt faxo, nil morabitur. proin tu ne quo abeas longius ab aedibus.
te
qui A, sed cf. Seyffert (Berl. 301 ego om. P 300 habeas P 2 303-42 dcestA Woch. 13, 279) 303 totas cod. {corr. B ) 308 habes Seyffert, rhythmo consulens 305 Tunc cod. (corr. in B) ipse Ital. que cod. (corr. B 2 ) 309 quidem Bentley equidem cod. vel ipsus 316 eu Camerarius tu cod (T pro id se cod. (D pro P) vix hercule E; vi. 1) 319 quid ais i. Goldbacher (Wien. Stud. 19, quid ais tu ? Men. Quid uis, quid uis i. Ital. 117) qui uis i. cod. 322 321 tu del. Pylades inquam Cy. (Cy. add. Ital.) Bothe paratitos cod. 327 ab (hisce) Brix, nam Iongius suspectum 26 plavt. 1
Phil.
: : : : : :

;

:

:


crucem.

:

II. ii

T.
uis ?

MACCI PLAVTI
ut eas

numquid
55

Men.

maxumam malam

Cy.

ire

hercle meliust te

—interim atque accumbere,
330

dum

ego haec appono ad Volcani uiolentiam.

ibo intro et dicam te hic astare Erotio,
ut te hinc abducat potius

quam

hic astes

foris.

Men. iamne

abiit ? (abiit).

edepol hau mendacia
:

60 tua uerba experior esse.

Mes. opseruato modo

nam
ut

istic

meretricern credo habitare mulierem,
ille

335

quidem

insanus dixit qui hinc abiit modo.
quf
ille

Men. sed miror
Mes.
65

nouerit

minime hercle

mirum.

nomen meum. morem hunc

meretrices

habent

ad portum mittunt seruolos,
sei

ancillulas

qua peregrina nauis
sit,

in

portum aduenit,
ei

340

rogitant quoiatis
postilla
si

quid

nomen

siet,

extemplo se adplicant, adglutinant

pellexerunt, perditum amittunt

domum.
345

70

nunc in istoc portu stat nauis praedatoria, aps qua cauendum nobis sane censeo. Men. mones quidem hercle recte. Mes. tum
recte monuisse,
si

demum
:

sciam

tu recte caueris.

Men. tacedum parumper, nam
75

concrepuit ostium

uideamus qui hinc
adseruatote haec

egreditur.

Mes. hoc ponam

interim.

sultis,

nauales pedes.

350

iii

Erotivm
Er.

Menaechmvs
sic,

II

Messenio
fiat

Sine fores

abi, nolo operiri.

intus para, cura, uide,

quod opust
;

sternite lectos, incendite odores

munditia
:

330 ergo cod. (corr. D) 333 abiit add. Gruterus (illic) Bach 1 exterior cod. 340 sed (si B' ) qua cod. 334 experior Lipsius 343~5 initia servata A 344 nauis 342 postille cod. (seq. e) portust Bentley (sed p. stat etiam A) monosyllabum displicet 2 346-56 in A nihil apparet 349 hinc creditur cod. (corr. B ) si^uoltis cod. 352 quid opus cod, 350 adseruate istaec Bach vixhat (iamb. senar.) Varronis L. L. 7, 12
:

;

MENAECHMI
354-5

II.

«i

inlecebra animost amantium.

amanti amoenitas malost, nobis lucrost. sed ubi ille est quem coquos ante aedis esse
qui mihi
est usui et
fit,

5

ait ?

atque
uideo,

eccum

plurumum

prodest.

item hinc ultro

ut meret, potissumus nostrae

domi
ut
sit

360

nunc eum adibo atque

ultro adloquar.
I0

animule mi, mihi mira uidentur te hic stare foris, fores quoi pateant,
magi'

quam domu'
uoluisti,

tua domu'
iussisti

quom

haec tua

sit.

omne
365

paratumst, ut

atque ut
ulla

neque

tibi
15

morast

intus.

367-8

prandium, ut

iussisti,

hic curatumst

:

ubi lubet, ire

licet

accubitum.

Men. quicum haec mulier loquitur ?
370
fuit

Er. equidem tecum.

Men. quid mecum

tibi

umquam
me

aut nunc est negoti

?

Er. quia pol
id

te

unum

Venu'

uoluit magnuficare

neque

ex omnibus haud inmerito tuo.
facis.

nam

ecastor solus benefactis tuis

me

florentem

Men. certo haec mulier aut insana aut ebria est, Messenio, quae hominem ignotum compellet me tam familiariter.
375

Mes. dixin ego
praeut
si

istaec heic solere fieri ? folia
:

nunc cadunt,
25

triduom hoc hic erimus
:

nam

ita

sunt hic meretrices

tum arbores in te cadent. omnes elecebrae argentariae.

1 (P pro D) 358 propest P, A n. I. (corr. ) vcl uti 360 que ultro potissimum B 2 (adloqu)ar^4 ut vid. (/'. e. atque ultro adloquar) adloquar ultri'(-ro £ ) (anap., cum adloquar) 361-3 posteriores versuum partes leguntur 364-72 inA 361 mi] mei cod. 363 velmage quom] quam non idem quod ro o fere nihil legitur A 364 in A apparent 366 tibist ulla parasitust cod. (paratust Br) scriptum est in mora cod. (cf. ad Mcrc. 330) 370 qui B 367 vel ir' (septenar.) 2 375 fortia cod. (corr. B ) 372 facias 374~445 deest A

358-60 fcre nihil legitur A 359 hic codd. N0HH468

355 amantum Pcd

357 aedis se ait se P,

A

n.

I.

B

{corr.

B

2 )

:

P

— —

P

;

P

P

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
heus mulier,
tibi dico.

sed sine

me dum
tu hiinc

hanc compellare.

Er. quid

est ?

Mes. ubi
in

hominem
in

nouisti

?

Er. ibidem ubi hic me iam diu,
in

Epidamno.
hodie

Mes.

Epidamno ? qui huc
?

hanc urbem 380

pedem
nisi

numquam

intro tetulit

Er. heia

!

delicias facis.

30

mi Menaechme, quin, amabo, is intro ? hic tibi erit rectius. Men. haec quidem edepol recte appellat meo me mulier
nomine.
nimi' miror quid hoc
sit

negoti.

huic istuc quod habes.

Mes. dboluit marsuppium Men. atque edepol tu me monu- 385
isti

probe.

accipedum hoc.
Er. eamus
Er. qur

iam scibo utrum haec
prandeamus.

me mage amet
:

an

marsuppium.
35

intro, ut

Men. bene uocas

tam

gratiast.

igitur

me

tibi iussisti

coquere

dudum prandium ?
certo, tibi et parasito
tuo.

Men. egon

te iussi

coquere?

Er.

Men.

quoi,

malum, parasito

?

certo haec mulier

non sanast 390
satis.

Er. Peniculo.
40 Er. scilicet qui
detulisti
tibi

Men.

quis

iste-

est

Peniculus? qui extergentur baxeae
?

dudum tecum

uenit,

quom

pallam mihi

quam ab uxore tua surrupuisti. Men. quid est ? pallam dedi quam uxori meae surrupui ? sanan es ?
|

certe haec mulier cantherino ritu

astans somniat.

395

Er. qui lubet ludibrio habere
45 facta quae sunt
?

me

atque

ire infitias

mihi

Men.

dic quid est id

quod negem quod
fecerim
?

378 dicos cod. (corr. malo cod. [corr. B 2 )

B2 )

384 obuoluit cod. icorr. ) 391 vel istest 395 fort. canth.

B

2

390
r.

mulier

;

!

MENAECHMI
Er. pallam
te

II. iil

hodie mihi dedisse uxoris.

Men. etiam
nunc nego.

egoquidem neque
400

umquam uxorem

habui neque habeo

neque huc

umquam, postquam natus sum,
prandi in naui, inde huc

intra

portam penetraui

pedem.

sum

egressus, te conueni.

Er.

dccere,
perii

misera

!

quam

tu

mihi nunc

nauem

narras

?

Men.

50

ligneam,

saepe tritam, saepe fixam, saepe excussam malleo quasi supellex pellionis, palus palo proxumust.
405 Er. tiam, amabo, desinet ludos facere atque
i

hac

mecum
semul.

Men.

nescio quem, mulier, alium h6minem,

non me quaeritas.

Er. non ego

te

noui

Menaechmum,Moscho prognatum patre,
Sicilia,

55

qui Syracusis perhibere natus esse in

409-10 ubi rex Agathocles regnator fuit et iterum Phintia,

tertium Liparo, qui in morte

regnum Hieroni
falsa,

tradidit,

nunc Hiero

est ?

Men. hau

mulier, praedicas

Mes.
60

pro Iuppiter

num
414-5

istaec mulier illinc uenit

quae

te nouit

Men.

hercle

opinor,

pernegari

non

potest.

tam cate ? Mes.
tu tace

ne

feceris.
periisti, si intrassis intra

limen.

Men. quin

modo.

bene
si

res geritur.

adsentabor quidquid dicet mulieri,

419-20

possum hospitium nancisci. iam dudum, mulier, tibi non inprudens aduorsabar hunc metuebam ni meae uxori renuntiaret de palla et de prandio. nunc, quando uis, eamus intro. Er. £tiam parasitum manes?
:

65

405 desine] desiste
f;

Fleckeisen

vi. 1)

4i3w/illim
(corr.

421 renuntiare cod.

B

412 falsa 414-5 zWopino

Ital.

:

salsa cod. (s pro
ni]

419-20

ne

B2

1
)


II. iii

:

T.

MACCI PLAVTI
maneo neque
flocci facio

Men. neque ego

illum

neque,

si

uenerit,

eum

uolo intromitti.

Er. ecastor haud inuita fecero.
ut facias ?

70 sed scin

quid

te

amabo

Men. impera quid

uis 425

modo. Er. pallam illam quam dudum dederas, ad phrygionem ut
deferas,
ut reconcinnetur atque ut opera

addantur quae uolo.

Men.
75

hercle qui tu recte dicis

:

eadem

|

ignorabitur,

ne uxor cognoscat
Er.
ergo

te habere, si in uia conspexerit.

mox
intro.

auferto

tecum,

quando
te.

abibis.

Men. 430
maxume.

Er. eamus

Men. iam sequar

hunc uolo etiam
conloqui.
est ?

eho Messenio,

|

accede huc.

Mes. quid negoti
est

tsus- 432-3
sciri t.

Men. quid eo opust ? Men. habeo praedam
So
:

Men. scio ut ne Mes. tanto nequior. tantum incepi 6peris. i quantum 435
Mes. opus
dicas.

potes,

85

abduc istos in tabernam actutum deuorsoriam. tum facito ante solem occasum ut uenias aduorsum mihi. Mes. non fu istas meretrices nouisti, ere. Men. tace, inquam * mihi dolebit, non tibi, si quid ego stulte fecero. mulier haec stulta atque inscita est quantum perspexi modo, 440 Mes. perii est hic praeda nobis. iamne abis ? periit
;
!

probe
428 qui corr. quin cod. ut vid. (quin 427 ut op.] una op. (?) Leo 00 ) eadem (ea) Ritschl 431 sequar te. (ante) Muelter (Rhein. Mus. 54, 393) sus43 2 ~3 huc accede Bach 2 sili Bothe, fort. recte 434 eo Pylades ego cod. (ergo ) ne dicas scripsi me dicas cod. nequior Acidalius nequiore cod. (i. 9) potest Dousa 435 i (ei) Gruterus et cod. (pro ei) solis cod. (i. 9) 436 vel abduce 437 solem Lambinus 438 2 (atque hinc abi) Ritschl (ii. 5) 439 stult cod. (corr. J5 )

B, quiin

P

:

B

:

:

:

:

!

:

:

MENAECHMI
ducit

II. lii

lembum dierectum
inscitus qui

nauis praedatoria.

domino me postulem moderarier sed ego dicto me emit audientem, haud imperatorem sibi. 445 sequimini, ut, quod imperatum est, ueniam aduorsum temperi.

ACTVS
Pe. Plus triginta
|

III
III.
i

Penicvlvs
annis natus sum,
feci

quom

|

interea loci

numquam quicquam facinus
quam
hodie,

peius neque scelestius

quom
hieto,

[in]

contionem mediam

me

immersi
miser.

ubi ego

dum

Menaechmus

se supterduxit mihi
5

450 atque abit ad amicam, credo, neque me uoluit ducere. qui illum di omnes perduint quei primus (hoc) commentus

est,

contionem habere, qui homines occupatos occupat

non ad eam rem
qui nisi adsint 455
*

|

otiosos

homines decuit
* *

deligi,

quom

citentur, census capiat ilico ?

quam

senatus *
*

contionem

*

10

adfatim est

hominum

in dies qui singulas escas edint,

quibu' negoti nihil

est,

qui essum neque uocantur neque

uocant
eos oportet contioni dare operam atque comitieis. 460 si id ita esset, non ego hodie perdidissem prandium, quoi tam credo datum uoluisse quam me uideo uiuere.
443 qui domino me Bothe quid (quod B) rome^ cod. (vii. 5, p. 104) 446 natus annis 446 accedit A (446-53 initia fere leguntur) (ego) sum Ritschl Grnterus iam add. Mueller 447 neque] 451 Que (B ) vel Quo (P00 ) P atque B 448 in om. A ut vid. commentu est P, A n. I. commenhoc add. Vahlen (pro Quei ?) tust (rnale) Ritschl 454 452 habere] hare cod. (vii. 5, p. 95)
:

15

:

1

:

citenetur

455-6 om.
uocant]

P (pro citetur corr. citentur P vestigia tantum app. in A uocauit P (corr. B 460 esse A
?)
:

capiant

P

(corr.

B

2 )

2

)

458 quiescunt 461 ne P

A

III.

i

T.

MACCI PLAVTI
oblectat

ibo

:

etiamnum reliquiarum spes animum
?

meum.

sed quid ego uideo

Menaechmus cum corona

exit foras.

20

sublatum est conuiuium, edepol uenio aduorsum temperi. opseruabo quid agat hominem. post adibo atque adloquar. 465

ii

Menaechmvs
Men.
non
Potine ut quiescas
?

II
tibi

Penicvlvs
hanc hodie probe

ego

lepideque concinnatam referam temperi.
faxo

eam

esse dices

:

ita ignorabitur.

Pe. pallam ad phrygionem
5

fert

confecto prandio

uinoque expoto, parasito excluso foras. non hercle is sum qui sum, ni hanc iniuriam
|

47°

meque ultus pulchre fuero. opserua quid dabo. Men. pro di inmortales quoi homini umquam uno
!

die

473~4
475

boni dedistis plus qui minu' sperauerit?
10 prandi, potaui,

scortum accubui, apstuli

hanc, quoiius heres

numquam

erit

post

hunc diem.
;

Pe. nequeo quae loquitur exaudire clanculum
satur

15

nunc loquitur de me et de parti mea ? Men. ait hanc dedisse me sibi atque eam meae quoniam sentio uxori surrupuisse.
errare, extemplo, quasi res

480

cum

ea esset mihi,

coepi adsentari

:

mulier quidquid dixerat,

20

idem ego dicebam. quid multis uerbis (opust)? minore nusquam bene fui dispendio. Pe. ad bo ad hominem, nam turbare gestio.
;

485

Men.

quis hic est qui aduorsus

it

mihi

?

Pe. quid

ais,

homo

me P 463-70 posteriores partes fere leguntur 462 reliquarum A 463 Men. cum"| menechmum P 465 post v. 473-4 P (ii. 6) ego 1 sedco P 471 vix hercule 466 ut Ital. neut P, A n. I. vel nisi (ego) is Ritschl (A n. l.)/ort. recte 472 uultus P (corr. P 2 ) 475 P ost 47 6 p (<f- acl V. 465) 479 477 heres] referes A 480 (me) meae Bothe, cui hiatus om. A (proptcr homocotel. iii. n) 484 in pausa displicet 483-97 pauca in initiis leguntur A opust add. Pylades (A n. /.) 487 aduersus it Gruterus, Bothe aduersum sit P, A n. I.

A

:

:

MENAECHMI
leuior

III.

ii

quam pluma, pessume
te

et

nequissume,
preti ?
?

flagitium hominis, subdole ac

minimi
foro

490 quid de
fecisti

merui qua

ut surrupuisti te mihi

me caussa dudum de

perderes
!

25

funus

med

apsenti prandio.
?

qur ausu's facere, quoii ego aeque heres eram

Men.
an
tibi

adulescens, quaeso,, quid tibi
|

mecum

est rei
?

495 qui mihi male dicas homini ignoto

insciens

500

malam rem uis pro male dictis dari ? Pe. post eam quam edepol te dedisse intellego. Men. responde, adulescens, quaeso, quid nomen tibist? Pe. etiam derides quasi nomen non gnoueris ? Men. non edepol ego te quod sciam umquam ante hunc
diem
uidi
si

30

neque gnoui

;

uerum

certo, quisquis es,

35

aequom facias, mihi odiosus ne sies. Pe. Menaechme, uigila. Men. uigilo hercle equidem quod
sciam.

505

Men. non negem si nouerim. Pe. non me nouisti ? Men. non tibi Pe. tuom parasitum non nouisti ?
sanum
est,

adulescens, sinciput, intellego.

Pe. responde, surrupuistin uxori tuae pallam istanc hodie ac dedisti Erotio
|

?

Men. neque

hercle ego

uxorem habeo neque ego Erotio
Pe. satin sanus es
te
?

510 dedi nec pallam surrupui.
occisast haec res.

non ego
?

indutum

foras
!

45

exeire uidi pallam 492 meo P 495 ignoto Jtal. 497 post] pol A

Men. uae

capiti tuo

corr. Lipsius n. I. 493 ea quae heris heram P, hic ignoto B 2 fori. recte noto P, A n. I. quam Goldbacher (Wien. Stud. 19, 117) quidem 498 tibi nomenst P (cf ad Merc. 330) (seq. ede-) (A n. I.) 502 aequom 502-7 paucissima in extremis versibus leguntur A aequom displicet 503 post 504 si Camerarius, cui hiatus si 508-10 506 (ut) intellego Camerarius, nam sinciput suspectum detulisti Mueller 510 taliam nihil apparet A 508 vix hodie 511-7 satin sanus es Menaechmo continuat Thomas cod. (corr. B 2 ) pauca leguntur A
:

A

:

hic

:

,

:

P

|

P


III.
ii

;

:

T.

MACCI PLAVTI
5^4-5
es
?

omnis cinaedos esse censes quia tu es ? tun med indutum fuisse pallam praedicas? Men. non tu abis quo dignus Pe. ego hercle uero.
50 aut te piari
iiibe, homo insanissume. numquam edepol quisquam me exorabit uxori rem omnem iam, uti sit gesta, eloquar

Pe.

quin tuae

omnes
55

in te istaec recident contumeliae

:

520

faxo haud

inultus

prandium comederis.

Men. quid hoc
ita

est negoti ? satine, uti

quemque

conspicor,

me

ludificant? sed concrepuit ostium.

iii

Ancilla

Menaechmvs

II

An. Menaechme, amare ait te multum Erotium, tut hoc una opera ad auruficem deferast, atque huc ut addas auri pondo unciam
|

525

iubeasque spinter
5

nouom

reconcinnarier.

Men.

et istuc et aliud si
dicito,

quid curari uolet
uolet.

me
An.

curaturum
scin quid

quidquid
spinter?

hoc

sit

Men.

nescio nisi aureum.

53°

An. hoc est quod olim clanculum ex armario
te surrupuisse aiebas uxori tuae.
10

Men. numquam
redde

hercle factum

est.

An. non meministi,
opsecro
?

igitur spinter, si

non meministi.

Men. mane.
est

immo equidem
istuc
:

memini.

nempe hoc

quod

illi

dedei.

535

ubi

illae

armillae sunt quas
dedisti.

An. numquam

una dedei ? Men. nam pol hoc unum dedei.

-

514, 515 tu A 513 tu quia es Camerarius (A n. I.) fort. recte comedereis 521 inultum 517 iubes Pylades (A n. I.) 522 quemquem B 525 opera 522-37 initiafere legttntur A i. 526 (sibi) Ussing fort. opera (tu) (opera pro operatu 5) <tu) pondo Pyhuc Ritschl hunc (B l ) vel nunc (PC D B 2 ) cod. ut vid., uolei P 528 pondo (unam) Pradel de praep. p. 472 lades quod P 532 mebas A n. I. (corr. B l D) 530 scein A 2 hiatus in pausa displicet Bergk, cui noenu (corr. B ) 533 non] vix nonne ante conson. 535 vel 534 redde om. A, ut vid. dedit iclae P (corr. B 2 ) illic 536 istuc ancillae dat Lambinus A n. I. (dedi B2 ) 537 una P (e.x v. 536) :

P

A

.

:

;

:

:

P

P


MENAECHMI
An. dicam curare
?


III.
iii

Men.

dicito

:

curabitur.

15

539-40 et palla et spinter faxo referantur simul.

An. amabo, mi Menaechme, inauris da mihi faciendas pondo duom nummum, stalagmia,
ut te lubenter uideam,

quom ad
;

nos ueneris.
20

Men.
545

fiat.

cedo aurum
te
:

ego manupretium dabo.
tibi.

An. da sodes aps

poste reddidero
te
:

Men. immo cedo aps

ego post
tu,

An. non habeo. Men. at An. numquid [me] uis ?
ut

— Men.

tibi reddam duplex. quando habebis, tum dato.

haec

me curaturum
dicito
25

quantum

possint quique liceant ueneant.
?

550 iamne introabiit
di

abiit,

operuit fores.

sed quid ego cesso,

me quidem omnes adiuuant, augent, amant. dum datur mi occasio
locis lenonieis ?

tempusque, abire ab his
propera,
555

Menaechme, fer pedem, confer gradum. demam hanc coronam atque abiciam ad laeuam manum,
ut, si[quis]

sequantur me, hac abiisse censeant.

conueniam seruom si potero meum, ut haec, quae bona dant di mihi, ex me sciat.
ibo et
|

541-58 perpanca leguntur in 542 facienda 540 referatu(r) n. I. (cor/. B'2 ) Pylades statagmia P, n. I. 543 quam P, aut 545~7 aut 544~6 om. Autvid. (propter homoeotel.) 545 vel ted post cod. (ego) post Pylades, Ritschl 548 me del. 546 vel ted 2 Acidalius, nam numquid suspectum 550 iamne abiit intro , n. I. post hunc versum vestigia alterius apparent in 551 Brix quidem Bentley equidem P, profer gr. n. I. 555 554 hanc codd. Nonii 519 om. P, n. I. 556 si sequentur Nonius: si qui sequatur P, n. I.: sequentur improbat Thulin de coniunct. me hac codd. Nonii: hec (corr. B 2 ) me P, n. I. fort. p. 146 ut in fine v. 555 collocand. (A n. I.) (sed cf. Sjogren Part. CopuV p. 33)? nam displicet slquis necnon siquis sequatur 558 bona (boni) Fleckeisen me (iam) sciat Bentley fort. med (is) sciat

A

A

A A

:

B

A

A

:

:

A A

A

A
'

:

;

:

IV.

i

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS
IV.
i

Matrona
Ma. Egone
atque ea ad
hic

IV Penicvlvs
560

me

patiar frustra in matrimonio,

ubi uir compilet clanculum quidquid domist

amicam

deferat

?
:

Pe. quin tu taces ?

5

manufesto faxo iam opprimes sequere hac modo. pallam ad phrygionem cum corona ebrius
|

ferebat hodie tibi

sed

quam surrupuit domo. eccam coronam quam habuit. num mentior?
abiit, si uis

565

em hac
10

persequi uestigiis.

atque edepol eccum optume reuortitur Ma. quid ego nunc sed pallam non fert.

cum

illoc

agam ?
570

quod semper male habeas ; huc concedamus ex insidieis aucupa.
Pe. idem
:

sic censeo.

:

ii

MenaechmvsI
Men. Vt hoc utimur

Penicvlvs
maxume more moro,
!

Matrona

molesto atque multo atque uti quique sunt op-tumi maxume morem habent hunc
clientes sibi
5

omnes uolunt
sint, id

esse multos
;

bonine

ari

mali

hau quaeritant
clientum fides

res

575

magis quaeritur

quam

quoius modi clueat.
si

est

pauper atque hau malus nequam habetur,
is

sin diues malust,
10 qui

cliens frugi habetur.

nec leges neque aequom
ZJ
2 )

bonum usquam

colunt,

580

559 daciar (paciar

P

frustrat

A

:

om.

P

560 concipilet

561-72 priores partes servatae Goldbacher (Wicn. Stud. 19, 117) 00 561 ea om. 563 phydrio