Të rinjtë dhe delikunca në Kosovë

Shkruar nga Avdullah Hasani

Delikuenca është një dukuri shoqërore komplekse, njohja e plotë e së cilës kërkon një studim shkencor multidisiplinar. Shikuar historikisht, delikuenca e të miturve është e vjetër sa edhe vetë njeriu dhe shoqëria. Ajo gjithmonë ka ekzistuar dhe është shfaqur ku më pak e ku më shumë, varësisht nga ndryshimet në shoqëri dhe në mjedisin ku jetojnë të rinjtë

Delikuenca e të rinjve nuk paraqitet befas, por ka një fazë parapërgatitore që fillon me sjellje asociale nga mosha e pubertetit. Sjelljet asociale të fëmijëve në këtë moshë janë të shumta dhe të ndryshme.

Ato shfaqen në një gamë të gjerë si kokëfortësi, fyerje dhe sharje, rrahje, mosbindje, ikje nga shkolla, ikje nga shtëpia, etj. Në qoftë se në këtë moshë nuk merren masa të duhura për mënjanimin e tyre, ato dalëngadalë rriten e shumohen dhe bëhen potencial për delikuencë të vërtetë, deri tek përmasat më të rënda.

Delikuenca kudo në botë, në përgjithësi, shfaqet në forma përafërsisht të njëjta, por me disa veçanti që lidhen me sistemin legjislativ dhe me zhvillimin ekonomik të vendit të caktuar, kurse ne kemi jetuar kohën nëpër të cilen ka kaluar Kosova.

Si pasojë e multifaktorëve të ndryshëm, jeta delikuente e të rinjve duket se do jetë shumë aktive në të ardhmen, duke u bazuar në të tashmen dhe në analiza dhe tregues, të cilët tregojnë se kjo dukuri po zhvillohet vrullshëm në jetën shoqërore-institucionale ku si protagonist kryesorë janë “gangsterët” e ardhshëm, e ata “gangsterë” janë fëmijët delikuentë, me një fjalë të miturit delikuentë.

Shkollat janë arenë kryesore e përleshjeve ndërmjet të të miturve, madje Policia e Kosovës shpesh nuk mund t’i evidentojë të gjitha rastet e dhunës së të miturve nëper Kosovë, ngase ata vendosin t’i zgjidhin vetë zënkat dhe problemet me të tjerët dhe nuk i raportojnë në polici.

Ndikimi i kinematografisë apo shikimi i filmave me përmbajtje kriminale. Largimi nga leximi dhe mësimi çdo ditë e më shumë .edukimi familjar jondikues tek ta . brendapërbrenda normales. disa organizata kanë ndërmarrë fushata të ndryshme për ta parandaluar delikuencën e të miturve. duhet cekur këtë. të cilat në treg hasen kudo me vetëm 0. Për reduktimin e delikuencës së të rinjve me mjete të ndryshme fizike e rrethanore. dritat e klasës dhe oborret e shkollave.shkaqet ekonomike-financiare dhe dobësimi i moralit. Rrjedhimisht. këto kanë sjellë varfëri të skajshme dhe tani të rinjtë. faktor kriminogjen me ndikim të madh konsiderohet edhe paslufta dhe pasojat e saj. të cilave. i cili po zvetënohet dalëngadalë (falë edhe serialeve me përmbajtje pornografike. duke marrë parasysh se DVD-të janë mjaft të lira. . Paslufta ka ndikuar të shtohet agresiviteti tek të të miturit edhe nga traumat e shkaktuara apo të përjetuara gjatë luftës si dhe pas saj. duke udhëhequr apo organizuar grupe mafioze kriminale në të ardhmen… Disa prej faktorëve që kanë ndikuar të paraqitet kjo dukuri negative janë: . nuk mjafton vetëm njohja dhe argumentimi i fenomenve shkak-pasojë. Dhe kjo është shqetësuese! Ndaj. dhunë e aksioni. por nuk janë treguar edhe aq të suksesshme. Por.mësimi tejet jocilësor dhe jokorrekt nëper institucionet shkollore .50 euro . në pamundesi për t’i arritur qëllimet e tyre në mënyrë të duhur.Nga dhuna në mes të të miturve jo rrallë nuk kanë shpëtuar as bankat e klasës. korridoret . zgjedhin alternativa të tjera të papranueshme për një shoqëri të shëndoshë. shpesh janë bërë arenë e përleshjeve mes individëve apo grupeve të ndryshme të të rinjve në shkolla. Në shumë shkolla të Kosoves paraqiten raste të rrahjeve ndaj profesorëve apo kujdestarëve të klasës nga nxënesit e tyre. Statistikat tregojnë dhe paralajmrojnë se këta delikuentë të vegjël dikur do rriten dhe do bëhen kriminelë profesionistë. duke përdorur dhunë ndaj tyre. tregojnë për rritje të numrit të rasteve delikuente nga të rinjtë në Kosovë. të bëra nga organizata të ndryshme si dhe nga Këshilli i Rinisë Evropiane të Kosovës. Një numër i madh i hulumtimeve.

organizata dhe institucione arsimore që kanë bërë trysni mbi pushtetin qendror që të jenë më aktivë dhe më efikas në luftimin e kësaj dukurie. largimi apo refuzimi të sjelljes apo mirëshelljes së dëshiruar. nëse ajo zbatohet.com/?page=1. dhe kjo ndodh në rastin më të mirë. Për ta ndryshuar këtë fenomen negativ. Edukata morale në shkollë. Ajo që tani i duhet në të vërtetë Republikës së Kosovës është që të luftojë këtë dukuri dhe të investojë në sektorin e rinisë meqenëse pjesa dërrmuese e popullatës së Kosovës janë të rinj dhe me të rinjtë duhet dhe mund të krijohet një imazh i mirë për Kosovën. një ose dy orë në javë lë shumë për të dëshiruar. edhe pse ka pasur shumë pak individë. Së këndejmi.19582 . duhet cekur se përmbajtja e mësimve “moralizuese” u konvenon të rinjve vetëm ndonjëherë.9.ekonomia-ks. http://www. as për nga intensiteti që mund të ushtrojnë nevojat emergjente të të rinjve. aktualisht nuk bëhet sa duhet e kërkohet.Një “diagonozë” e tillë nuk është në gjendje të reflektojë interesin e caktuar. njëfarë rastësie kjo si formë aberante.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful