Nedir bize "çok hoş bir ürün, güzel bir tasarım" dedirten şey?

Neden bazı arabaların tasarımı, bizde güven, rahatlık duygusu uyandırır? Neden birçok kişi iPod'in 4. jenerasyon modeli için "çok iyi tasarlanmış" bir ürün diye değerledirirken, yeni iPod Video için aynı söylemde bulunmuyorlar? Neden günlük hayatımızda kullandığımız birçok şey, içgüdüsel olarak bizde iyi tasarlamış ürün duygularını yaşatıyor? Nedir kredi kartları, iPod, kartpostal, bazı BMW modelleri arasındaki ortak tasarım yönleri? Bu soruların cevabını birçok değişik şekilde vermek mümkün. Sorduğunuz kişinin tasarımcı, mühendis, pazarlamacı ya da tüketici olmasına bağlı olarak, alacağınız cevaplarda farklı olacaktır. Çünkü yukarıda sıraladığım şeylerin hepsi, günlük hayatta kullanılan "ürünler". Peki eğer ben, soruyu biraz daha değiştirseydim, verilen cevaplar değişir miydi? Örneğin ürün diye niteleyemeyeceğimiz ama tasarım olarak "kusursuz" bir yapıya sahip örnekleri sorunun içine koysaydım acaba ne gibi cevaplar alırdım? Örneğin iPod tasarımı ile DNA arasındaki ortak yönler nedir? Ya da eski Yunanlıların inşa ettiği binalar ile insan vücudu arasındaki ortak yönler nelerdir?

MATEMATIKSEL FORMÜLE: ALTIN ORAN
Bazı tasarımlar vardır ki insanda bazı özel duyguları uyandırır. Hani üzerimize tam olarak oturan bir giysi gibi. Peki bir matematiksel bir formül var mı böyle bir tasarım için? Yoksa iyi bir tasarım tamamen rasgele, rastlantı sonucu oluşan bir kavram mı? Gelin kusursuz bir tasarım olan insan vücuduna bir bakalım: Eğer dirseğiniz ile elinizin parmak ucuna kadar olan mesafeyi ölçerseniz ve bu rakamı bileğiniz ile dirseğinizin mesafesine bölerseniz, yaklaşık1.618 rakamını ulaşırsınız. Peki ya gözünüz ile çeneniz arasındaki mesafeyi, üst dudağınız ile gözünüz arasındaki mesafeye bölerseniz? Evet yine aynı rakam

birçok yapı ve eserlerinde.olan 1. Zaten o nedenle kusursuz görünüyor o çizdiği insan modeli. İşte o zamandan günümüze. matematikten. FONKSIYONU TAKIP EDER Tasarımda eski bir deyim vardır: Görünüş. Piramitlerden. Leonardo Da Vinci'nin herkes tarafından bilinen Vitruvian Man (Rönesans Adamı) eserinin neredeyse her karesi bu rakamla dolu. Kelebeklerden. bir sitenin içinde bulunan her pikselin. Bu konuda tasarımdan. Bu nedenle.b. Bu deyim. Hatta Hulya Avsar'in guzelligini bile bu rakama baglayan yazilar gormek mumkun. biyolojiye kadar birçok makale yazılmış. DNA'ya. Kısaca.618. ürünler. 1. Sırf. tasarımlar. fonksiyonu takip eder (Forms follows Function). Sanıldığının aksine. sanatsal çalışmalar v. Fakat benim bu yazı içinde bahsetmek istediğim konu biraz farklı. En azından şimdilik. tasarıma. Bu örneklerin sayısını artırmak mümkün. iPod'a kadar birçok yerde. bu oranı taşıyan eserler. kullandığınız her tasarım öğesinin bir fonksiyonu en önemlisi bir nedeni olmalı. Örneğin tamamen "duygusal" motiflere yönelik tasarımlar. göze hoş geliyor veya "iyi fikir" diye bir ürün tasarımına başlamak kanımca yanlış. bu rakamı görmek mümkün. tasarımın güzelliğini belirleyen kavram fonksiyonun işleyebilirliği ve kullanılabilirliği ile ilgilidir. Tasarımda içinde hiçbir şey "rastlantı" olmamalıdır. yapılar. Yani. Fakat bunların sayısı ya da bu tip siteleri ziyaret edenleri sayısı. Fakat işin ilginç yani bu rakamı hayatımız içinde birçok yerde görmek mümkün. bu rakamın doğaüstü gücü olduğuna inanmışlar. Her tasarımcının sorması gereken soru iste burada başlıyor: "Bu tasarım öğesi. Tabi ki istisnai durumlar var. siteye ve sitenin sahibine bir maliyeti var. Özellikle web tasarımında.618 rakamına Phi ya da Altın Oran (golden ratio) ismini vermişler. yukarıda söylediğim tezi çürütecek yönde değil. Eski Yunanlılar. bu sitenin hedefini gerçekleştirmesi için ne kadar gerekli önemli?". mimarlığa.618 rakamının tarihi eski Mısırlılara kadar uzanıyor ve eski Yunanlılar. GÖRÜNÜŞ. 18th yüzyılın başlarında Carlo Lobodi ile başlayan ve günümüze kadar uzanan bir tasarım modelini anlatır. insanda "iyi tasarım" duygusunu uyandırıyor. . Rastlantı mı? Sanmam! 1.

o kullanıcının o sitede bulunma maliyetine eşit ya az ise gerçekleşir. Yani. sitenizin ziyaretçilerine yararı olmayan tüm fonksiyonlar. siteniz bu amacı karşılayamıyorsa. siteniz içinde yer alan içerik. estetik tasarımın. Bir websitesindeki interaktif davranış. Bu maliyet. Estetik tasarım. çirkin kadının iltifatına tercih edilir". bir siteyi. ürün satamamadan doğacak mali zarar ya da rakip şirketin popülerliği olabilir. Bu demektir ki. estetik olmayan tasarıma oranla kullanımını kolay olduğudur. Akıllarında oluşan bir soruya. siteniz içindeki her pikselin. Tasarımda kullanılan başka bir deyim ise Estetik-Kullanılabilirlik Efekti (aesthetic-usability effect). sırf güzel grafikleri olduğu için gezmezler.ESTETIK-KULLANILABILIRLIK EFEKTI Tabi ki bu yöntemin sınırlarını bilmek çok önemli. Japonların söylemi ile "Güzel kadının hakareti. aynı işi yapan iki site içinde gezinen ziyaretçilere sorulduğunda. kullanıcı ile ürün arasında pozitif bir ilişki oluşturmaya yarar ve bu pozitif ilişki. tasarım öğeleri. Bu söylemin ne kadar doğru olduğunu bilemiyorum ama tasarımda sınırların iyi belirlenmesi gerektiğini çok iyi biliyorum. Bu demektir ki. İşte bu nedenle. amacı karşılayacak bir başka siteyi ziyaret etmekte geç kalmayacaklardır. Bu. ziyaretçilerin kazancını maksimize edecek şekilde yerleştirilmesi gerekir. grafik ya da herhangi bir öğenin. amaca cevap bulmak için siteyi ziyaret ederler. ürünün oluşturabileceği bazı hataların. kullanıcı tarafından hoş görülmesine yol açar. ziyaretçiler. neredeyse yüzde 90 ziyaretçi. PEKI YA TASARIM? İşin ilginç yani. MALIYET-KAZANÇ Yazıyı başka bir teori bitirmek istiyorum: Maliyet-Kazanç (Cost-Benefit Model). ziyaretçi kaybı. Eğer. . Bu teorideki anlam. bağımsız bir tasarımcının gözünde tam karşıt bir değer taşısa bile. hedeflerini tamamlayabildikleri sitenin tasarımının daha çekici olduğunu ve sitenin hızlı yüklendiğini söylüyorlar. size bir maliyeti vardır. isteğe. o ziyaretçi için negatif değer taşımakta. hiçbir website ziyaretçisi (bizim gibi tasarımcılar hariç).

Bu iPod olsun. tasarım göreceli bir kavram. fonksiyonu takip eder. . elle tutulur rakama çeviren ise "kullanıcı deneyimini maksimize edecek" yöntemler yanı kullanıcı hedefini göz önünde tutan tasarımlar. Hangi yöntemi takip ederseniz edin.WEBSITENIZIN YAPMADIĞINI IPOD YAPIYOR Altın Kural. insan vücudu olsun ya da websitesi olsun. Estetik-Kullanılabilirlik Efekti ya da Maliyet-Kazanç. fark etmez! Bu arada Hasan Yalçın'ın bloğunda yayınladığı Altın Oran: Mucize mi? Düzmece mi? yazısını okumanızı öneririm. Bu göreceli kavramı. Görünüş.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful