You are on page 1of 7

Η ΣΙΩΠΗ ΤΩΝ ΣΕΙΡΗΝΩΝ (Φραντς Κάφκα

)

Όπου αποδεικνύεται ότι σωτήρια μπορεί να φανούν και τα ανεπαρκή, ακόμα και τα παιδαριώδη
μέσα: Για να προφυλαχτεί από τις Σειρήνες ο Οδυσσέας, έφραξε τ'αυτιά του με κερί και έβαλε να τον
αλυσοδέσουν στο κατάρτι. Κάτι ανάλογο, ασφαλώς, θα μπορούσαν να κάνουν ανέκαθεν όλοι οι
ταξιδιώτες-εκτός από κείνους που οι Σειρήνες πρόφτασαν να τους σαγηνεύσουν από μακριά-ήταν όμως
παγκοσμίως γνωστό ότι δεν ωφελούσε. Το τραγούδι των Σειρήνων διαπερνούσε τα πάντα, και το πάθος
των σαγηνευμένων, δεν ήταν ικανό να σπάσει μόνο αλυσίδες και κατάρτια. Αυτό ο Οδυσσέας δεν το
σκέφτηκε, αν και πολύ πιθανόν να το είχε ακουστά. Εναπέθεσε τις ελπίδες του σε μια χούφτα κερί και
μια αρμαθιά αλυσίδες, και γεμάτος χαρά για τα πενιχρά του μέσα, έβαλε πλώρη για τις Σειρήνες. Οι
Σειρήνες όμως έχουν ένα όπλο πιο δυνατό από το τραγούδι : τη σιωπή τους. Και πιθανότερο, παρόλο
που δεν έτυχε ποτέ, θα ήταν να γλιτώσεις από το τραγούδι τους, παρά από τη σιωπή τους. Τίποτα στον
κόσμο αυτόν δεν μπορεί ν'αντισταθεί στο αίσθημα πως τις νίκησες με το σπαθί σου, ούτε στην αλαζονεία
που επακολουθεί και σαρώνει τα πάντα. Κι η αλήθεια είναι πως δεν τραγουδούσαν οι τρομερές
Σειρήνες καθώς τις ζύγωνε ο Οδυσσέας. Γιατί πίστευαν ίσως, ότι με τη σιωπή τους μόνο θα νικούσαν
αυτόν τον αντίπαλο-εκτός κι αν, βλέποντας τόση ευτυχία στο πρόσωπο του Οδυσσέα, που μόνο το κερί
σκεφτόταν και τις αλυσίδες του, λησμόνησαν κάθε τραγούδι. Ο Οδυσσέας όμως, τη σιωπή τους, ας μου
επιτραπεί η έκφραση, δεν την άκουσε : του φάνηκε πως τραγουδούσαν, και πως μόνο εκείνος δεν τις
άκουγε, επειδή είχε λάβει τα μέτρα του. Πριν ξεκινήσει, έριξε μια κλεφτή ματιά, είδε τον καμπυλωμένο
λαιμό, τις βαθιές ανάσες, τα δακρυσμένα μάτια, το μισάνοιχτο στόμα, και πίστεψε πως όλα αυτά
συνόδευαν τις άριες που ανάκουστες αντηχούσαν γύρω του. Κι έπειτα δεν τις ξανακοίταξε, γύρισε το
βλέμμα του πέρα, μακριά, κι εμπρός στην αταλάντευτη απόφασή του οι Σειρήνες κυριολεκτικά
εξαφανίστηκαν, τόσο που, κι όταν βρέθηκε κοντά τους, μήτε που τις πρόσεξε.
Εκείνες όμως, ωραιότερες παρά ποτέ, συστρέφονταν, τεντώνονταν, παράδερναν τ'απαλά μαλλιά
τους με τον άνεμο, και τα γαμψά τους νύχια σέρνονταν πάνω στα βράχια. Και πια δεν ήθελαν να
ξελογιάσουν-μόνο να κρατήσουν ένα καθρέφτισμα από τα μεγάλα μάτια του Οδυσσέα ήθελαν, όσο
γινόταν πιο πολύ.
Αν οι Σειρήνες είχαν συνείδηση, εκείνη η φορά θα ήταν το τέλος τους. Τίποτα δεν έπαθαν όμως.
Απλώς ο Οδυσσέας τους ξέφυγε.
Στην ιστορία αυτή υπάρχει πάντως κι ένα υστερόγραφο: ο Οδυσσέας ήταν, λένε, τόσο πολυμήχανος,
τέτοια αλεπού, που μήτε η Θεά του Πεπρωμένου δεν μπορούσε να διαβάσει την ψυχή του. Και ίσως, αν
και κάτι τέτοιο υπερβαίνει την ανθρώπινη λογική-ίσως πρόσεξε στ'αλήθεια πως σωπαίναν οι Σειρήνες,
κι όλες αυτές οι προσποιήσεις που αναφέραμε, ήταν κάτι σαν ασπίδα, που την όρθωσε μπροστά τους,
και μπροστά στους θεούς.

(μτφρ: Τζένη Μαστοράκη-Νάσος Βαγενάς.)

Ερωτήσεις :

χ. Προσπαθήστε να εντοπίσετε μέσα στη μυθολογική αυτή πρόζα στοιχεία ενοχής. τον Προκρούστη του Χέρμπερτ.τι δεν είναι λογοτεχνία με κάνει να πλήττω και το μισώ γιατί μ’ ενοχλεί ή με εμποδίζει έστω και μόνο στη φαντασία μου. έστω και με ψευδαισθήσεις. τον Προμηθέα. 2. . προσπαθήστε να περιγράψετε τη λειτουργία της σιωπής στο διήγημα.2 3. Το έργο του Κάφκα προβάλλει «τον παράλογο. όπως το αντιλαμβάνεστε και να προτείνετε τρόπους αντιμετώπισής του (600 λέξεις). την Ελένη. εκτός από τη θέση του παρατηρητή στην καλύτερη περίπτωση»1 γράφει ο Κάφκα στα Ημερολόγιά του. 2. Να βρείτε ποιήματα ή άλλα έργα που ανατρέπουν τις συνήθεις ερμηνείες των μύθων (π. 7. να εξηγήσετε το στόχο συγκεκριμένης ανατροπής και να παρουσιάσετε στην τάξη χαρακτηριστικά αποσπάσματα. 3. καταφεύγοντας σε μυθικά στοιχεία που συμπεριέλαβε στα λογοτεχνικά του κείμενα. Ποιους τρόπους. Να περιγράψετε το φαινόμενο. και γεμάτος αθώα χαρά για τα πενιχρά του μέσα. «Εναπέθεσε τις ελπίδες του σε μια χούφτα κερί και μια αρμαθιά αλυσίδες. Ποιους χαρακτηρισμούς θα αποδίδατε στην κοινωνία που ζει και συγγράφει ο Κάφκα. 6. Να επαληθεύσετε αυτή την άποψη με στοιχεία του κειμένου. το Σίσυφο. Έτσι. Ποιο πιστεύετε ότι είναι το νόημα της πρώτης φράσης της πρόζας του Κάφκα και πώς συνδέεται με το υπόλοιπο κείμενο. δεν έχει νόημα για μένα η οικογενειακή ζωή. 5. (Να περιορίσετε την απάντησή σας σε 300 το πολύ λέξεις). «Ό. Ο Κάφκα ένιωθε έντονα το αίσθημα της ενοχής και της αντίθεσης με τον κόσμο που τον περιέβαλλε.λ. θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει σήμερα ο άνθρωπος για να αποδεχτεί την πραγματικότητα που τον περιβάλλει ή ίσως για να ξεφύγει απ’ αυτή. 8. Αφού μελετήσετε τη «Σιωπή των Σειρήνων» και τις ανατροπές που επιφέρει στο μύθο του Οδυσσέα ο Κάφκα. πνιγηρό και απάνθρωπο κόσμο της αλλοτρίωσης»3. Ο Κάφκα ζώντας καθημερινά σε μια πραγματικότητα γεμάτη αντιφάσεις και αδυναμίες ένιωσε την ανάγκη να ανιχνεύσει την αλήθεια. Γιατί ο Οδυσσέας δεν άκουσε τη σιωπή των Σειρήνων. ). απαισιοδοξίας και αντιθέσεων. 4. κατά την άποψή σας.1. Η αδυναμία του ανθρώπου μπροστά στις δυνάμεις της κοινωνίας που παίρνουν μορφή ξένων εχθρικών δυνάμεων οδηγεί τον άνθρωπο στην αλλοτρίωση.π. έβαλε πλώρη για τις Σειρήνες»: Να σχολιάστε αυτή τη φράση σε σχέση με το βασικό θέμα του μύθου. Εργασίες : 1. τον Μινώταυρο του Μπόρχες κ. Μπορείτε να εντοπίσετε στο κείμενο αυτό στοιχεία απομόνωσης που να δικαιολογούν την απάρνηση της οικογένειας από το συγγραφέα.

............ Πώς θα χαρακτηρίζατε την κοινωνία που ζει και συγγράφει ο Κάφκα............... ΗΜΕΡ/ΝΙΑ: ................Διαγώνισμα : ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ....................... Ποιο είναι.. Μονάδες 2 2... Μπορείτε να διακρίνετε στη μυθολογική αυτή πρόζα στοιχεία αλλοτρίωσης και ποια................ Μονάδες 2 3........................... ............ Μονάδες 3 ...... πνιγηρό και απάνθρωπο κόσμο της αλλοτρίωσης»............ κατά τη γνώμη σας.......... το βαθύτερο νόημα της πρόζας του Κάφκα........... ΤΑΞΗ: ...... ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1............................ Το έργο του Κάφκα προβάλλει «τον παράλογο.....................

τα οποία μιλούσαν και οι δύο γονείς του. εύπορο έμπορο υφασμάτων. αναγνώσεις και άλλες δραστηριότητες. εγκαταλείποντας την Πράγα. εδραιώθηκε η θέση του στην παγκόσμια λογοτεχνία. αυτοϊκανοποίηση. αναφέρεται επίσης στην αδιαφορία του πατέρα του και την ευθύνη του. Παράλληλα. όταν αναγκάστηκαν από τη νομοθεσία να εγκαταλείψουν τα εβραϊκά πατρώνυμά τους. Ο Πύργος (1926) και Αμερική (1927).O Φραντς Κάφκα (3 Ιουλίου 1883 . που τότε αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και πρωτεύουσα της Βοημίας. υπήρξαν Εβραίοι της υπαίθρου (Dorfjuden). όρεξη. φοίτησε στο γερμανικό δημοτικό σχολείο αρρένων (Deutsche Knabenschule). Αρχικά παρακολούθησε τις διαλέξεις στο Ινστιτούτο Χημείας. Μετά το τρίτο έτος του γυμνασίου. Οι πρόγονοί του. στο Γερμανικό Γυμνάσιο (Altstädter Deutsches Gymnasium). Το οικογενειακό όνομα Κάφκα θα πρέπει να επιλέχθηκε από τους μακρινούς προγόνους τους. άρχισε να καλλιεργεί την ιδέα να ολοκληρώσει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. μαζί με τον Ούγκο Μπέργκμαν. Διέθετε παράλληλα ευχέρεια στην τσεχική γλώσσα. μία επιστολή προς τον πατέρα του. ήταν αφιερωμένο στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά. με όλα επίσης φυσικά τα συνοδευτικά τούτων των προτερημάτων σφάλματα και αδυναμίες" [2]. παρακολουθούσε τις παραδόσεις γερμανικής λογοτεχνίας ενώ προσχώρησε και στην Αίθουσα Αναγνώσεων και Ομιλιών Γερμανών Φοιτητών (Lese und Redehalle der Deutschen Studenten). σε μια κάποια συγκεκριμένη γενναιοδωρία. Νεανικά χρόνια και σπουδές. τοποθετείται και το πρώτο πεζογράφημα του Κάφκα. Εβραϊκής καταγωγής. το πρόγραμμα σπουδών του. φοιτητή στο πανεπιστήμιο. υγεία. ένα από τα αρχαιότερα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Ο παππούς του. ξεκίνησε τις σπουδές του στο γερμανικό Πανεπιστήμιο Φερδινάνδος Κάρολος της Πράγας. Από το 1889 έως το 1893. έχοντας χαρακτηριστεί ως ο σπουδαιότερος μοντερνιστής γερμανόφωνος πεζογράφος[1] και το έργο του έχει αναλυθεί εκτενώς. Ο Κάφκα γεννήθηκε το 1883 στην Πράγα. ήταν κυρίως λογοτεχνικά. πραγματοποιώντας παράλληλα λιγοστές φιλίες. Ανάμεσα στα δημοφιλέστερα έργα του. υπεροχή έναντι του κόσμου. . ενώ αντιμετώπιζε σημαντικές δυσκολίες στα μαθηματικά. Στο χρονικό διάστημα 1902-1904. το οποίο είχε παράδοση στην εκπαίδευση μελλοντικών κρατικών λειτουργών ή δικηγόρων και όπου ο Κάφκα διακρίθηκε και πάλι για την επιμέλειά του. ανήκει η νουβέλα Η Μεταμόρφωση (1915) και τα μυθιστορήματα Η Δίκη (1925). Αργότερα. γνώρισε τον Μαξ Μπροντ. η Περιγραφή ενός Αγώνα. συνέχισε τις γυμνασιακές του σπουδές. ωστόσο μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων. το οποίο έχει διασωθεί. ομιλητικότητα. ευστροφία. Ο ίδιος ο Φραντς Κάφκα. στην πόλη Τσουκμάντελ (Zuckmantel). στη Νομική. επιδεικνύοντας ένα γενικότερο ενδιαφέρον για την τσεχική κουλτούρα. μία λέσχη φοιτητών που διοργάνωνε λογοτεχνικές εκδηλώσεις. κατά τα τέλη του 18ου αιώνα. Τα χρόνια που ακολούθησαν το θάνατό του. Στο τέλος του πρώτου έτους σπουδών του. με αντικείμενα το αυστριακό αστικό και ποινικό δίκαιο. Τον Ιούλιο του 1904 επισκέφτηκε το σανατόριο που διηύθυνε ο Δρ. Τα προσωπικά ενδιαφέροντά του. αλλά παράλληλα.3 Ιουνίου 1924) ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του 20ού αιώνα. ήταν κρεοπώλης και ο πατέρας του. Γιάκομπ Κάφκα (1814-1889). Αμέσως μετά την επιστροφή του στην Πράγα. σκέψη που ωστόσο δεν υλοποίησε. ένταση της φωνής. όπως με τον φιλόσοφο Ούγκο Μπέργκμαν και τον ιστορικό της τέχνης Όσκαρ Πόλλακ. ο οποίος θα έμελλε να γίνει ένας από τους στενότερους φίλους του Κάφκα μέχρι το τέλος της ζωής του. Την ίδια περίπου περίοδο. τέταρτο παιδί του Γιάκομπ. επιμονή. από την αγροτική ενδοχώρα της Βοημίας. εξελίχθηκε σε έναν αυτοδημιούργητο. διαγωνίστηκε σε τρεις τελικές προφορικές εξετάσεις. πάνω στην εξέλιξη που είχε ο ίδιος μεγαλώνοντας. Σβάινμπουργκ. Στην ίδια επιστολή. όπως του Γκαίτε. Πρώτη γλώσσα του Κάφκα ήταν τα γερμανικά. Χέρμαν Κάφκα (1852-1931). Στα τσέχικα. επίσημη γλώσσα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. όπου υπήρξε επιμελής και υποδειγματικός μαθητής. που αποτέλεσε και το έμβλημα που χρησιμοποιούσε ο Χέρμαν Κάφκα στις επαγγελματικές του επιστολές. όπου τον περιγράφει ως "ένα πραγματικό Κάφκα σε δυναμικότητα. Το Νοέμβριο του 1901. συνειδητοποίησε πως δεν είχε τις ικανότητες για να ακολουθήσει τον κλάδο της χημείας και μετεγγράφηκε στη Νομική. το όνομα Κάφκα (kavka) σημαίνει την κάργια. Η υγεία του Κάφκα υπήρξε από τα παιδικά του χρόνια εύθραυστη και σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής του πραγματοποιούσε κατά διαστήματα θεραπείες σε σανατόρια. έζησε στην σημερινή Τσεχία και έγραψε όλα τα βιβλία του στη γερμανική γλώσσα. συνέταξε σε ηλικία τριάντα έξι ετών. ήρθε σε επαφή και με το έργο Γερμανών κλασικών της λογοτεχνίας. ανθρωπογνωσία.

Εκτιμάται πως οι τελευταίοι πέντε μήνες του έτους υπήρξαν η δεύτερη σημαντικότερη συγγραφική του περίοδος [4].του επέτρεπαν να ασχολείται περισσότερο με το λογοτεχνικό του έργο. Η εργασία του αφορούσε την πρόληψη βιομηχανικών ατυχημάτων και μεταξύ άλλων συνέτασσε έγγραφα σχετικά με την πολιτική της εταιρείας ή τη δημόσια εκπροσώπησή της. ο γαμπρός του. στις 3 Ιουλίου. στάθηκαν επίσης η αφορμή για την ευαισθητοποίηση του Κάφκα γύρω από την εβραϊκή του καταγωγή και τον ιουδαϊσμό. αν και η αλληλογραφία τους φανερώνει την μεγάλη διστακτικότητά του για ένα μελλοντικό γάμο. Την περίοδο αυτή. πρότεινε στον Κάφκα να γίνει συνέταιρός του. καθώς το ωράριό του . γεγονός που αναδεικνύεται και μέσα από την ογκώδη αλληλογραφία του μαζί της. παράλληλα με την εργασία του στην ασφαλιστική εταιρεία. περιορίζοντας παράλληλα την προσωπική του ζωή. Οι λιγότερες ώρες εργασίας . Ο Κάφκα ανακοίνωσε τον ανεπίσημο αραβώνα του με την Φελίτσε στη μητέρα του. συνοδεύτηκαν από αρκετά προβλήματα στην υγεία του. έχοντας πιθανά την επιθυμία να αποδείξει στον πατέρα του πως θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις ενός τόσο σημαντικού εγχειρήματος και αφιερώνοντας πολύτιμο χρόνο σε αυτό. για ένα χρόνο. όπου κατέγραφε αποσπάσματα έργων του. Το επόμενο διάστημα. σύζυγος της αδελφής του Έλλι.μ έκανε δύσκολη την αφοσίωσή του στο συγγραφικό έργο. επισκέφτηκε για δεύτερη φορά το σανατόριο και στη συνέχεια εργάστηκε ως ασκούμενος δικηγόρος στην Πράγα. Στις αρχές του 1914. Στις 14 Αυγούστου του 1912. γεγονός που του επέτρεψε να αναγορευτεί διδάκτωρ της Νομικής. Φελίτσε Μπάουερ.από τις 8 π. ο Κάφκα ξεκίνησε να εργάζεται στην ιταλική ασφαλιστική εταιρεία Assicurazioni Generali. ο Κάφκα γνώρισε την Φελίτσε Μπάουερ (Felice Bauer). Η αλληλογραφία του. Σύντομα ξεκίνησε προσπάθειες εύρεσης άλλης εργασίας και στις 15 Ιουλίου του 1908 εγκατέλειψε την εταιρεία. σκέψεις του ή γεγονότα της ζωής του. Σύμφωνα με τον Μπροντ. υπήρξε αρκετά παραγωγική για τον Κάφκα. στα Γίντις (Jargontheater).. τον Απρίλιο του 1914 έγινε η επίσημη αναγγελία των αρραβώνων τους. ενώ στα τέλη του 1909 άρχισε να διατηρεί και προσωπικό ημερολόγιο. Ειδικός νευρολόγος που επισκέφτηκε. ενώ δύο εβδομάδες αργότερα προσελήφθη στην ημικρατική ασφαλιστική Arbeiter Unfall Versicherungs Anstalt (Ασφαλιστική Εταιρεία Εργατικών Ατυχημάτων). Ο Κάφκα έδειξε αρχικά θετική στάση. το ρωμαϊκό. το κανονικό καθώς και το διεθνές Δίκαιο. την επoχή εκείνη. με ισχυρούς πονοκεφάλους και αυπνίες. η δυσπιστία αυτή υπήρξε εντονότερη από την πλευρά της Μπάουερ. του πρότεινε να ακολουθήσει ηλεκτροθεραπεία. Νωρίτερα. ο Κάφκα είχε αρχίσει να αλληλογραφεί με την φίλη της Φελίτσε. αποτέλεσε λίγο αργότερα την αιτία μίας σύγκρουσής του με την Φελίτσε και της προσωρινής διάλυσης του αρραβώνα του.το συνταγματικό. Καρλ Χέρμαν. Το 1911.μ έως τις 2 π. η Μπάουερ αποτελούσε μία ιδανική μορφή[3] [Idealgestalt] για εκείνον. Γκρέτε Μπλοκ. Υπάλληλος. επιθεωρούσε εργοστάσια και αντιπροσώπευε την εταιρεία σε δικαστήρια [5]. με την επίδοσή του να κρίνεται επαρκής από τους τρεις εκ των πέντε εξεταστών του. Τελικά. την ημέρα των τριακοστών γενεθλίων του. σημαντική αναψυχή στη ζωή του υπήρξε η ενασχόλησή του με το θέατρο. Ο επόμενος χρόνος και οι αρχές του 1916. οι αρκετές προαγωγές από τους εργοδότες του αποδεικνύουν πως υπήρξε μάλλον ευσυνείδητος και εργατικός υπάλληλος στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του. της έκανε πρόταση γάμου. Οι παραστάσεις αυτές. Ο ίδιος ο Κάφκα μάλλον αγνόησε την ιατρική . Η περίοδος που ακολούθησε. που ορίστηκαν για την 1η Ιουνίου. ο Κάφκα συνάντησε για δεύτερη φορά την Μπάουερ στο Βερολίνο. σημείωσε σημαντική πρόοδο στη συγγραφή της Δίκης ενώ μέσα στους επόμενους μήνες ολοκλήρωσε και τα διηγήματα Σωφρονιστική Αποικία (In der Strafkolonie) και Προ του Νόμου[6] (Vor dem Gesetz). που τον οδήγησαν και στην αίτηση παρατεταμένης άδειας από την ασφαλιστική εταιρεία για λόγους υγείας. στην οποία εκμυστηρευόταν αρκετές από τις σκέψεις του γύρω από τη σχέση του με την Φελίτσε και τον επικείμενο γάμο. μαρτυρά πως δεν ήταν ικανοποιημένος από το εργασιακό του περιβάλλον. παρακολουθώντας παραστάσεις ενός θιάσου από το Λέμπεργκ της Γαλικίας.από τις 8 π. Την 1η Οκτωβρίου του 1907. Τον Αύγουστο του 1906. η οποία εκείνη την εποχή εργαζόταν ως ιδιωτική υπάλληλος στο Βερολίνο. η σχέση τους χαρακτηρίστηκε από διακυμάνσεις και αμοιβαία δυσπιστία απέναντι στο ενδεχόμενο του γάμου τους. Η αλληλογραφία αυτή. Αν και ο ίδιος ο Κάφκα ισχυριζόταν συχνά πως δεν ήταν καλός στη δουλειά του. στο Βερολίνο. ενώ στις 16 Ιουνίου του 1913. όπου θα παρέμενε μέχρι το 1922. αφορισμούς. Το καλοκαίρι του 1914. το γερμανικό. καλεσμένος στο σπίτι του Μαξ Μπροντ.μ . Κατάφερε να επιτύχει στις εξετάσεις.μ έως τις 6 μ. μέσα από ένα μακροσκελές γράμμα. γνωστό με την επωνυμία Prager Asbestwerke Hermann & Co. έχοντας κάνει διάγνωση για καρδιακή νεύρωση. Μετά από επτά μήνες επικοινωνίας μέσω επιστολών. στη λειτουργία ενός εργοστασίου αμιάντου.

όπου γνώρισε την Μίλενα Γέσενκα[7]. Από το φθινόπωρο του 1923. η σχέση του με την Φελίτσε Μπάουερ είχε αρχίσει να αναθερμαίνεται. Η απογοήτευση του Κάφκα για την κατάσταση της υγείας του – έκδηλη ήδη από τα νεανικά του χρόνια – αποτυπώνεται στα ημερολόγια του και την αλληλογραφία του με την Φελίτσε. όσο και ο καθηγητής του Λαρυγγολογικού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου της Πράγας. την οποία αξιοποίησε επισκεπτόμενος ένα σανατόριο στη Σλοβακία. καθώς και οικονομικές δυσχέρειες. χειρόγραφα. κατά την Άνοιξη του 1924. Ο ίδιος ο Κάφκα ήταν – ορθώς – πεπεισμένος πως έπασχε από φυματίωση. Εκεί γνωρίστηκε και με τον Γκούσταβ Γιάνους. έζησαν μαζί στο Βερολίνο. έργο που τελικά εγκατέλειψε στα τέλη Αυγούστου του ίδιου έτους. περίοδο κατά την οποία ολοκλήρωσε το διήγημα Το Κτίσμα[9]. ολοκλήρωσε το διήγημα Ζοζεφίνα η τραγουδίστρια ή Ο λαός των ποντικιών. ενώ την ίδια περίοδο είναι πιθανό πως ολοκλήρωσε το διήγημα Πρώτος πόνος. αν και είναι σημαντικά συντομότερη. συντέλεσαν στη διάλυση της σχέσης τους. τον οδήγησε στην απόφαση να πάρει μία αναρρωτική άδεια στα τέλη του επόμενου μήνα. εξασφαλίζοντας ένα χρηματικό ποσό για την νοσηλεία του σε σανατόριο. με παρουσία περίπου εκατό ατόμων. ο Κάφκα προήχθη σε γραμματέα της ασφαλιστικής εταιρείας (επισήμως Anstaltsekretär). διέγνωσαν καττάρους στις κορυφές των πνευμόνων του και συνέστησαν την παραμονή του στην εξοχή. Το καλοκαίρι του 1923. εξασφάλισε εκ νέου τρίμηνη άδεια για λόγους υγείας. που θα δημοσιευόταν στην τελευταία του συλλογή Ένας καλλιτέχνης της Πείνας (Ein Hungerkünstler). Το φθινόπωρο του 1921. η ασφαλιστική εταιρεία δεν του το επέτρεψε. Στο μεγαλύτερο διάστημα του χειμώνα του 1922 και μέχρι την Άνοιξη του επόμενου έτους. χωρίς να είναι σε θέση να γράψει. το οποίο είχε εγκαταλείψει το προηγούμενο διάστημα. 11 χιλιόμετρα νότια της Πράγας. Κατά την διάρκεια του Πάσχα. όπου πέθανε στις 3 Ιουνίου. Περίπου από τις αρχές του 1916. Στις 10 Απριλίου. ωστόσο τη νύχτα της 9ης Αυγούστου. προσφέρεται για συγκρίσεις με εκείνη που είχε αναπτύξει με την Φελίτσε. όπου ενταφιάστηκε στις 11 Ιουνίου. Παρά τις προσπάθειές του να συνταξιοδοτηθεί πρόωρα. ήταν άρρωστος και κλινήρης. Η αλληλογραφία του μαζί της. συνολικά για οκτώ μήνες. γιο ενός συναδέλφου του στην ασφαλιστική εταιρεία. ο οποίος είχε ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και κατέγραψε τις συζητήσεις του με τον Κάφκα. επιστολές . Η χειροτέρευση της υγείας του. στο Νέο Εβραϊκό Νεκροταφείο. την οποία και εξασφάλισε παραμένοντας στο σανατόριο.τι υπήρχε "σε ημερολόγια. σε σανατόριο του Κήρλινγκ (πόλη κοντά στη Βιέννη). Τον Ιούλιο του 1917 επισημοποιήθηκε για δεύτερη φορά ο αρραβώνας του με την Φελίτσε. επισκέφτηκε το παραθαλάσσιο θέρετρο της Βαλτικής. Φρίντελ Πικ. ο οποίος εγκωμίασε το καινούριο λογοτεχνικό του έργο. φιλοδοξώντας να συνεχίσει το συγγραφικό του έργο. σύντροφός του μέχρι το τέλος της ζωής του. διάστημα κατά το οποίο επισκέφτηκε το Μεράνο της Ιταλίας. ο Κάφκα έγραψε την πρώτη του διαθήκη. Επέστρεψε στην Πράγα στα τέλη Αυγούστου του 1921. όπου καταγράφεται η γνωριμία του με την Ντόρα Ντιάμαντ. ο Κάφκα ζήτησε παράταση της άδειάς του. Μέρος των έργων που ολοκλήρωσε δημοσιεύτηκαν από τον Κουρτ Βολφ. εγκρίθηκε μία νέα άδεια. έχοντας μία γενική αποστροφή στη συμβατική ιατρική και προτίμηση σε ολιστικές θεραπείες. Την 1η Ιανουαρίου του 1920. Συγγραφικό έργο. καταγράφοντας την επιθυμία του να καταστρέψει ό. εκδίδοντας πολύ αργότερα ένα βιβλίο με αυτές τις σημειώσεις [8]. διάστημα στο οποίο τοποθετείται χρονικά και η έναρξη της συγγραφής του τελευταίου μυθιστορήματός του Ο Πύργος. Μύριτς (Mϋritz). αποφάσισε να υποβάλει τελικά αίτηση συνταξιοδότησης και να εγκατασταθεί στο σπίτι της αδελφής του Όττλα. Εκεί. που οδήγησαν τελικά στην οριστική διάλυση της σχέσης τους. ο Κάφκα παρουσίασε νέες επιπλοκές στην υγεία του. Το γεγονός πως η Μίλενα ήταν παντρεμένη και η διστακτικότητά της να εγκαταλείψει το σύζυγό της για ένα νέο γάμο με τον Κάφκα. ωστόσο η κακή πορεία της υγείας του. ένα σημείωμα με αποδέκτη τον Μαξ Μπροντ. το πέρασε στο Σπίντελμύλε. που δημοσιεύτηκε στην Prager Presse. τα τελευταία κεφάλαια του Πύργου. τρίμηνης διάρκειας. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Πράγα. Κατόπιν παροτρύνσεων των γιατρών του. ενώ το χειμώνα ξεκίνησε να επεξεργάζεται μία σειρά από σημειωματάρια. στο σύνολό του. μεταφέρθηκε στην Πανεπιστημιακή Κλινική της Βιέννης και μία εβδομάδα αργότερα. ολοκλήρωσε τους επόμενους τέσσερις μήνες. Μέρος της άδειας του. Τόσο ο γιατρός Δρ.γνωμάτευση. Το Δεκέμβριο του 1920. Μύλστάιν. Ο Κάφκα παρέτεινε εκ νέου την άδεια του. στο χωριό Πλανά. Τον Οκτώβριο. η οποία συντηρείτο κυρίως μέσα από επιστολές. τα οποία σήμερα είναι γνωστά ως Τα μπλε τετράδια. Η άδειά του διήρκησε περίπου δύο μήνες. Τελευταία χρόνια. μετά την επιστροφή του στην Πράγα από το σανατόριο της Σλοβακίας. στις αρχές του 1922. ωστόσο εξαιτίας της σταθερά κακής κατάστασης της υγείας του. κατέστησαν αναγκαία την επιστροφή του στην Πράγα.

προσθήκη σημείων στίξης κ. αρκετοί διακεκριμένοι λογοτέχνες προέβαλαν θετικά το έργο του. μέσω της επαναλαμβανόμενης περιγραφής ενός ασφυκτικού. γραφειοκρατικού και συχνά παράλογου περιβάλλοντος. καθώς επίσης και όλα όσα έχω γράψει ή σχεδιάσει [.άλλων και δικές μου.). . Μετά το θάνατο του Κάφκα. χωρίς να λείψουν κριτικές με στόχο τις εκδοτικές του πρακτικές. γνώριζε κατά βάθος ότι δεν θα μπορούσε να ικανοποιήσει μία τέτοια απαίτηση. Μέχρι σήμερα το έργο του έχει γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης και κριτικής. Τα έργα του Κάφκα αποτέλεσαν ένας είδος συμβόλου της αγωνίας του σύγχρονου ανθρώπου. έργα που θεωρούνται ουσιαστικά ημιτελή. Ο Μπροντ αγνόησε το αίτημα του.. σχεδιάσματα και τα λοιπά. μέσα στο οποίο δρουν οι ήρωες του. το γεγονός πως όταν ζητούσε κάτι τέτοιο.λπ. Ο Μπροντ προέβη σε ορισμένες τροποποιήσεις των χειρογράφων του Κάφκα (μεταφορά κεφαλαίων. ετοίμασε την έκδοση των μυθιστορημάτων Ο Πύργος (1925). θεωρείται πως οι πρώτες μετά θάνατον εκδόσεις των μυθιστορημάτων του. χρησιμοποιώντας ως βασικό επιχείρημα. Αν και ο Κάφκα έχαιρε κάποιας φήμης ως συγγραφέας στην εποχή του. ενώ ενδιαφέρον για τον Κάφκα έδειξαν και οι Γάλλοι υπαρξιστές.. να καούν ανελλιπώς και χωρίς να διαβαστούν. Η Δίκη (1925) και Αμερική (1927). που έχει καθιερωθεί ως ορολογία. μεταξύ αυτών ο Άλντους Χάξλευ[13] και ο Αλμπέρ Καμύ. Ο όρος καφκικό. είχαν σημαντική [11] συνεισφορά στην εδραίωση της θέσης του στην παγκόσμια λογοτεχνία. Τα χρόνια που ακολούθησαν το θάνατό του. συμπυκνώνει την ατμόσφαιρα που αποπνέει το σύνολο του έργου του και χρησιμοποιείται σήμερα για τον χαρακτηρισμό κάθε έργου τέχνης που εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά.] ".