การตัดเยื่อหุ้มปอดเพื่อตรวจ

(Pleural biopsy)
โดย นิธิพัฒน์ เจียรกุล
การตัดเยื่อหุ้มปอดเพื่อไปทําการตรวจทางพยาธิและจุลชีววิทยาสามารถทําได้ 2 วิธี คือ opened หรือ closed
pleural biopsy สําหรับวิธีแรกต้องอาศัยการผ่าตัดหรือส่องกล้องเข้าไปในโพรงเยื่อหุ้มปอด ส่วนวิธีหลังใช้การเจาะผ่าน
ผิวหนังเข้าไปเช่นเดียวกับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด ซึ่งมีเข็มใช้งานได้หลายชนิด ในที่นี้จะกล่าวถึงเฉพาะการใช้เข็ม
Abrams
ข้อบ่งชี้
เพื่อ ทําการตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุของโรคที่ทําให้เกิดสารน้ําในโพรงเยื่อหุ้มปอด
ข้อห้าม
เช่นเดียวกับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด
อุปกรณ์
เช่นเดียวกับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด โดยมีเพิ่มเติม คือ ใบมีดปลายแหลม เข็มและอุปกรณ์เย็บแผลหรือแผ่นยึด
ติดขอบแผล และเข็ม Abrams ซึ่งประกอบด้วย 3 ส่วน คือ
1. ท่อชั้นนอก ส่วนปลายจะเป็นเหลี่ยมคมสําหรับการแทงผ่านเนื้อเยื่อ ถัดจากปลายคมมีรอยบากเปิดไว้สําหรับเกี่ยวเยื่อ
หุ้มปอด ที่
บริเวณ โคนจะ มีปุ่มตรงกับตําแหน่งรอยบาก ส่วนโคนสุดจะมีร่องแนวเฉียงสําหรับสวมเพื่อยึดติดกับท่อชั้นใน
2. ท่อชั้นใน ใช้เป็นตัวตัดเยื่อหุ้มปอดที่เกี่ยวติดกับท่อชั้นนอก มีปุ่มตรงกลางท่อเพื่อยึดติดกับร่องแนวเฉียงของท่อชั้น
นอก
3. แกนปิดรูในท่อชั้นใน (stylet)
วิธีการ
1. เริ่มต้นเช่นเดียวกับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด เพียงแต่ฉีดยาชาเพิ่มประมาณ 5 มล. โดยเฉพาะบริเวณเยื่อหุ้มกระดูก
ซี่โครง
2. กรีดผิวหนังเป็นแนวยาวประมาณ 3 มม. โดยให้ลึกจนถึงชั้นเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง
3. ประกอบเข็ม Abrams ทั้ง 3 ส่วนให้ยึดติดแน่น เข้าด้วยกัน ใช้มือซ้ายตรึงผนังทรวงอกผู้ป่วยบริเวณปากแผล จับเข็ม
ให้แน่น
ด้วยมือขวาแล้วค่อยๆแทงผ่านผิวหนังโดยออกแรงหมุนประกอบด้วยตลอดเวลา เมื่อผ่านเข้าโพรงเยื่อหุ้มปอดจะรู้สึก
ว่ามีแรง
ต้านน้อยลงมาก
4. ตรึงเข็มให้อยู่กับที่แล้วหมุนท่อชั้นในพร้อมแกนปิดทวนเข็มนาฬิกาตามร่องแนวเฉียงจนปุ่มมาอยู่ในตําแหน่งปลายสุด
รอยบาก
ที่ท่อชั้นนอกซึ่งอยู่ในโพงเยื่อหุ้มปอดจะเปิดออกเต็มที่
5. ถอนแกนปิดออกจนเห็นว่าสารน้ําจากโพรงเยื่อหุ้มปอดไหลออกมาได้ดี แล้วใส่แกนปิดกลับเข้าไปแต่ให้ส่วนโคนยื่น
ออกมาจากท่อ
ชั้นในประมาณ 1- 2 ซม.
6. โดยทั่วไปจะทําการตัดเยื่อหุ้มปอดอย่างน้อย 4 ชิ้นในตําแหน่ง 2, 5, 8, และ 10 นาฬิกา หลีกเลี่ยงตําแหน่ง 12
นาฬิกา เพราะ
จะมีเส้นเลือดระหว่างช่องซี่โครงผ่าน หมุนเข็มทั้งอันให้ปุ่มที่แสดงตําแหน่งรอยบากอยู่ในทิศทางที่ต้องการ กดเข็ม
ส่วนที่อยู่
ภายนอกทรวงอกผู้ป่วยให้เกือบขนานกับผิวหนังเพื่อให้รอยบากอยู่ชิดเยื่อหุ้มปอด

http://www.si.mahidol.ac.th/department/Medicine/home/chest/b09.htm

20/12/2554, 12:21
หน้า 1 จาก 3

7. ค่อยๆถอนเข็มทั้งอันออกช้าๆจนรู้สึกว่ารอยบากเกี่ยวติดเยื่อหุ้มปอดชั้น parietal ถ้าไม่แน่ใจตรวจสอบโดยดึงแกนปิด
ออก จะ
พบว่าสารน้ําไม่ไหลออกมาหรือไหลไม่สะดวก
8. ตรึงท่อชั้นนอกด้วยมือซ้าย ใช้มือขวาหมุนท่อชั้นในพร้อมแกนปิดตามเข็มนาฬิกาจนสุดเพื่อตัดเยื่อหุ้มปอด แล้วทําซ้ํา
จนได้
จํานวนชิ้นเยื่อหุ้มปอดตามต้องการ
9. ดึงเข็มทั้งชุดออกจากผนังทรวงอกพร้อมๆกันโดยใช้ผ้ากอซอุดแผลไว้ป้องกันไม่ให้เลือดและสารน้ํากระจายออกไป
ถอดท่อชั้น
ในของเข็มออกแล้วใช้ปลายเข็มฉีดยาเขี่ยชิ้นเนื้อที่รอยบากของท่อชั้นนอกใส่ขวดที่บรรจุน้ํายาฟอรี์มาลิน
ระวังไม่ให้ปลายเข็ม
ฉีดยาสัมผัสฟอร์มาลินแล้วไปเขี่ยชิ้นเนื้อที่รอยบากซ้ํา เพราะอาจต้องใช้เข็มตัดชิ้นเนื้อซ้ําถ้าไม่ได้จํานวนตามต้องการ
10. ทําความสะอาดแล้วเย็บหรือใช้แผ่นยึดปิดปากแผล ปิดแผลด้วยผ้ากอซและพลาสเตอร์ แนะนําให้ผู้ป่วยระวังไม่ให้
แผลโดนน้ํา
แล้วเปิดผ้าออกและดึงแผ่นยึดหรือตัดไหมออกเมื่อครบ 7 วัน
11. การตัดเยื่อหุ้มปอดทําได้อีกวิธีโดยการสวมกระบอกฉีดยาขนาด 20 มล.แทนที่แกนปิดในข้อ 5. แล้วทําการตัดชิ้น
เนื้อเช่นเดียว
กัน เพียงแต่หลังจากตัดเสร็จแล้ว ให้จัดเข็มกลับมาตําแหน่งที่อยู่ในโพรงเยื่อหุ้มปอดตามเดิมแล้วดูด จะได้สารน้ํา
พร้อมชิ้น
เนื้อเยื่อหุ้มปอดเข้ามาในกระบอกสูบ ซึ่งจะเอาสารน้ําที่ได้ไปกรองผ่านผ้ากอซเพื่อแยกเอาชิ้นเนื้อไปส่งตรวจ
12. ในกรณีต้องการเพาะเชื้อจากเยื่อหุ้มปอดให้เตรียมขวด media สําหรับไว้ใส่ชิ้นเนื้อที่ได้ออกมาทันทีแล้วรีบนําส่ง
ห้อง
ปฏิบัติการ

คลิกปุ่ม Play เพื่อชมวีดิทัศน์
......................................................................................................................................................

ภาวะแทรกซ้อน
เช่นเดียวกับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด แต่อาจมีก้อนเลือดออก (hematoma) ตรงตําแหน่งที่ทําหัตถการได้
มากกว่า และมีโอกาสที่อากาศภายนอกไหลกลับเข้าไปในโพรงเยื่อหุ้มปอดขณะที่ดึงแกนปิดท่อชั้นในออก ป้องกันได้โดย
การไม่ดึงแกนปิดออกมาจนสุด
......................................................................................................................................................

เอกสารประกอบ
1. นันทา มาระเนตร์ . การเจาะช่องเยื่อหุ้มปอดและการตัดเยื่อหุ้มปอดเพื่อตรวจ . ใน : สง่า นิลวรางกูร , จินตนา ศิริ
นาวิน ,
บรรณาธิการ . การปฏิบัติการและหัตถการทางอายุรศาสตร์ , โครงการตําราศิริราช ,กรุงเทพมหานคร , เรือนแก้วการ
พิมพ์ ,
2532;151-8.

http://www.si.mahidol.ac.th/department/Medicine/home/chest/b09.htm

20/12/2554, 12:21
หน้า 2 จาก 3

2. Light RW. Thoracentesis (diagnostic and therapeutic) and pleural biopsy. In : Light RW, ed.
Pleural disease 3 rd edition, Williams & Wilkins, Baltimore, 1995;311-26.
<< กลับสู่ด้านบน >>

http://www.si.mahidol.ac.th/department/Medicine/home/chest/b09.htm

20/12/2554, 12:21
หน้า 3 จาก 3

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful