You are on page 1of 8

Ma s¸t ©m trªn cäc vμ ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi c«ng tr×nh x©y dùng

TS. TrÞnh ViÖt C−êng ViÖn KHCN X©y dùng

Tãm t¾t: Nghiªn cøu ë n−íc ngoµi cho thÊy ma s¸t ©m lµ nguyªn nh©n hµng ®Çu g©y h− háng cña mãng s©u. Sù cè nÒn mãng do ma s¸t ©m trªn cäc còng ®· ®−îc ghi nhËn t¹i mét sè c«ng tr×nh ë ViÖt Nam. V× vËy khi thiÕt kÕ mãng cäc trong khu vùc nÒn ®Êt ®ang bÞ lón do t¶i träng bÒ mÆt hoÆc do h¹ mùc n−íc ngÇm cÇn xÐt ®Õn ¶nh h−ëng cña ma s¸t ©m ®èi víi søc chÞu t¶i cña cäc vµ nghiªn cøu ¸p dông biÖn ph¸p gi¶m ma s¸t ©m. B¸o c¸o nµy tr×nh bµy th«ng tin vÒ kÕt qu¶ nghiªn cøu ë n−íc ngoµi cïng víi mét sè kÕt qu¶ nghiªn cøu thùc nghiÖm vÒ ma s¸t ©m do ViÖn KHCN X©y dùng thùc hiÖn. 1. HiÖn t−îng ma s¸t ©m trªn cäc H−íng t¸c dông cña ma s¸t bªn gi÷a cäc vµ ®Êt phô thuéc vµo chuyÓn vÞ t−¬ng ®èi gi÷a ®Êt vµ cäc. Trong ®iÒu kiÖn th−êng gÆp, chuyÓn vÞ cña cäc d−íi t¸c dông cña t¶i träng tõ kÕt cÊu bªn trªn lín h¬n ®é lón cña ®Êt nªn ma s¸t bªn gi÷a cäc vµ ®Êt cã xu h−íng c¶n trë ®é lón cña cäc. Lùc ma s¸t ph¸t sinh trong ®iÒu kiÖn nµy cã h−íng t¸c dông ng−îc víi h−íng cña t¶i träng cña kÕt cÊu bªn trªn vµ ®−îc gäi lµ ma s¸t d−¬ng. Tr−êng hîp cäc n»m trong nÒn ®Êt ®ang bÞ lón do t¶i träng cña t¶i träng bÒ mÆt (®Êt míi san lÊp, kho b·i, v.v.) hoÆc do h¹ mùc n−íc ngÇm, ®é lón cña ®Êt nÒn lín h¬n ®é lón cña cäc. Khi ®ã mét phÇn ®Êt nÒn xung quanh cã xu h−íng "treo" lªn cäc nªn träng l−îng cña khèi ®Êt ®ã ®−îc truyÒn sang cäc th«ng qua ma s¸t bªn. Ma s¸t bªn gi÷a cäc vµ ®Êt ph¸t sinh trong ®iÒu kiÖn nµy cã cïng h−íng t¸c dông víi t¶i träng cña kÕt cÊu bªn trªn vµ ®−îc gäi lµ ma s¸t ©m. Theo Zeevaert (1972), ¶nh h−ëng cña ma s¸t ©m ®èi víi sù lµm viÖc cña cäc thÓ hiÖn ë 2 khÝa c¹nh: - Lµm t¨ng t¶i träng t¸c dông lªn cäc: Ngoµi t¶i träng tõ kÕt cÊu bªn trªn N KC , c©y cäc cßn ph¶i chÞu t¸c dông cña ma s¸t ©m N − ; - Lµm gi¶m kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña cäc: Do mét phÇn träng l−îng cña ®Êt ®−îc truyÒn lªn cäc nªn ¸p lùc cña cét ®Êt t¹i ®é s©u mòi cäc gi¶m ®i, lµm gi¶m kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña líp ®Êt tùa cäc. 2. Sù cè do ma s¸t ©m trªn cäc Tuú theo ®é lín cña ma s¸t ©m so víi søc chÞu t¶i cña cäc, møc ®é ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi sù lµm viÖc cña cäc cã thÓ nh− sau: - Khi tæng t¶i träng tõ kÕt cÊu, N KC , vµ ma s¸t ©m, N − , nhá h¬n kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña cäc ( Q ≥ N KC + N − ) th× ®é lón cña mãng cäc kh«ng lín, kh«ng x¶y ra sù cè. ë ®©y 92

93 .Khi Q < ( N KC + N − ) cã thÓ x¶y ra c¸c tr−êng hîp: • Q KC ≥ ( N KC + N − )> Q NEN : Trong tr−êng hîp nµy líp ®Êt tùa cäc kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng chÞu t¶i.cÇn l−u ý lµ søc chÞu t¶i cña cäc ®−îc lÊy b»ng gi¸ trÞ nhá h¬n cña søc chÞu t¶i cña ®Êt nÒn Q NEN vµ ®é bÒn cña kÕt cÊu c©y cäc Q KC . nhiÒu nhµ ®· bÞ lón vµ h− háng nªn ®· ®−îc ®Çu t− chèng lón b»ng mãng cäc. Nguyªn nh©n g©y lón mãng cäc ®−îc x¸c ®Þnh lµ do ma s¸t ©m ch−a ®−îc xÐt ®Õn khi tÝnh to¸n t¶i träng lªn cäc. nghÜa lµ Q = Min(Q NEN . Trong thiÕt kÕ ®· cäc ®· xÐt ®Õn t¶i träng phô thªm do ma s¸t ©m vµ cäc ®· ®−îc quÐt bi tum nhùa ®Ó gi¶m ma s¸t. • Q KC ≤ ( N KC + N − )≤ Q NEN : V× søc chÞu t¶i cña kÕt cÊu c©y cäc nhá h¬n t¶i träng cña kÕt cÊu bªn trªn vµ ma s¸t ©m. cäc ®−îc ®ãng tùa vµo ®¸ trong khi c¸c cäc thuéc hÖ thèng d©y chuyÒn c«ng nghÖ ng¾n h¬n nªn chØ tùa vµo líp sÐt cøng n»m d−íi líp bïn sÐt. mãng cña c«ng tr×nh ®· bÞ lón lµm h− háng kÕt cÊu bªn trªn. . tuy vËy t¹i mét vµi nhµ kh¸c ®é lón vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn sau khi ®· chèng lón b»ng cäc. C¸c sù cè th−êng gÆp lµ mét sè c©y cäc trong côm cäc bÞ mÊt kh¶ n¨ng chÞu t¶i vµ bÞ kÐo rêi khái mãng hoÆc nghiªm träng h¬n lµ toµn bé c«ng tr×nh x©y dùng trªn mãng cäc bÞ lón qu¸ møc cho phÐp. Q KC ) . Roberts & Darragh. §èi víi kÕt cÊu chÝnh cña nhµ. Canada (Stermac. .Mét nhµ m¸y t¹i khu c«ng nghiÖp §×nh Vò.Vòng Tµu: Theo thiÕt kÕ. 1947.Mét sè chung c− vµ c«ng tr×nh c«ng céng t¹i khu vùc Ngäc Kh¸nh. . H¶i Phßng: C«ng tr×nh ®−îc x©y dùng ë khu vùc míi san lÊp trªn nÒn ®Êt yÕu víi bÒ dµy lín. Garlander 1974). Do ¶nh h−ëng cña hiÖn t−îng h¹ mùc n−íc ngÇm xung quanh khu vùc nhµ m¸y n−íc Mai DÞch. toµn bé khu vùc bÞ lón do t¶i träng cña ®Êt san nÒn vµ do h¹ mùc n−íc ngÇm g©y ra. Liªn X« (Iovchuk & Babitskii. ®é lón cña cäc t¨ng theo ®é lón do ma s¸t ©m g©y ra cho ®Êt nÒn. hiÖn t−îng ma s¸t ©m trªn cäc cã thÓ lµ nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn sù cè nÒn mãng cña mét sè c«ng tr×nh x©y dùng nh−: . . 1963. Sù cè cña mãng cäc do ma s¸t ©m g©y ra ®· ®−îc ghi nhËn ë nhiÒu nø¬c nh− Mü (Moore. Sau khi thi c«ng mãng vµ b¾t ®Çu l¾p ®Æt thiÕt bÞ ®· ph¸t hiÖn mãng thuéc hÖ thèng d©y chuyÒn c«ng nghÖ bÞ lón trªn 10 cm vµ ®é lón vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn.Sù cè côc bé x¶y ra ë 1 c©y cäc mãng c«ng tr×nh ë Bµ RÞa . 1976). kÕt cÊu c©y cäc bÞ ph¸ ho¹i do t¶i träng nÐn. NÒn ®Êt khu vùc nµy rÊt yÕu. Argentina (Moretto Bolognesi. c¸c cäc cña c«ng tr×nh cã tiÕt diÖn 40x40 cm dµi 32 m ®−îc ®ãng qua líp c¸t san nÒn dµy 3-4 m vµ líp ®Êt yÕu dµy 11-12 m vµ tùa vµo líp c¸t h¹t trung ë phÝa d−íi. Tr−íc khi thi c«ng ®¹i trµ ng−êi ta ®· tiÕn hµnh ®ãng cäc thö vµ nÐn tÜnh. Sau khi ®−a vµo sö dông. v× vËy c¸c kÕt cÊu ®Æt trªn mãng cäc ®Òu æn ®Þnh. Ph¸p (Florentin & L'Heriteau. ë ViÖt Nam. Nguyªn nh©n g©y ra ®é lón sau khi ®· gia c−êng mãng b»ng cäc cã thÓ do ma s¸t ©m ch−a ®−îc xÐt ®Õn ®Çy ®ñ khi tÝnh to¸n t¶i träng t¸c dông lªn cäc. kÕt qu¶ thÝ nghiÖm cho thÊy tÊt c¶ c¸c cäc thÝ nghiÖm cã søc chÞu t¶i ®¹t yªu cÇu víi hÖ sè an toµn FS=2. 1960). Thµnh C«ng vµ l©n cËn: §©y lµ c¸c khèi nhµ x©y dùng trªn mãng n«ng. 1967). T¹i mét sè nhµ c«ng t¸c chèng lón ®· ph¸t huy hiÖu qu¶. Cäc mãng víi chiÒu dµi kh¸c nhau ®−îc sö dông cho c¸c h¹ng môc cña c«ng tr×nh. 1968) vµ NhËt B¶n (Kishida & Takano. 1948).Nhµ cña khoa vËt lý thuéc tr−êng §¹i häc s− ph¹m Hµ Néi sö dông cäc ®ãng tiÕt diÖn 30x30 cm.

C©y cäc cã xu h−íng bÞ kÐo lón do ma s¸t ©m trong khi phÇn cæ cét ®−îc liªn kÕt víi kÕt cÊu bªn trªn cã ®é cøng ®ñ lín nªn phÇn cæ cét ®· chÞu lùc kÐo trªn 40 T. Bjerrum & Johannesen (1969). 94 . ®é cøng cña líp ®Êt tùa cäc. Nghiªn cøu vÒ ma s¸t ©m trªn cäc Nghiªn cøu lý thuyÕt vµ thùc nghiÖm vÒ ma s¸t ©m ph¸t sinh do t¶i träng cña ®Êt ®¾p vµ do ¶nh h−ëng cña h¹ mùc n−íc ngÇm ®· ®−îc thùc hiÖn ë nhiÒu nø¬c. mÆt c¾t tiÕt diÖn. ph−¬ng ph¸p thi c«ng. C¸c quan tr¾c cho thÊy lùc ma s¸t ©m rÊt lín (lªn tíi hµng tr¨m tÊn) ph¸t sinh trªn cäc nh− tr−êng hîp ®−îc Johannesen & Bjerrum (1965). biÖn ph¸p xö lý bÒ mÆt (nÕu cã). Do t¶i träng cña kÕt cÊu bªn trªn nhá nªn d−íi mçi cét chØ bè trÝ 01 c©y cäc. trong ®ã cã yÕu tè thêi gian. Minou.Vòng Tµu 3. ë cèt nÒn c«ng tr×nh cã hÖ gi»ng víi ®é cøng kh¸ cao ®Ó ®ì t−êng bao che vµ truyÒn t¶i träng t−êng xuèng c¸c mãng. Shibata (1969). C©y cäc gÆp sù cè cã thÓ ®· bÞ h− h¹i khi thi ®ãng nªn ®· bÞ gi¶m yÕu. chiÒu dµi. c¸c yÕu tè cã ¶nh h−ëng lín nhÊt ®Õn ma s¸t ©m lµ: a) C¸c ®Æc ®iÓm cña cäc: Lo¹i cäc. c) Nguyªn nh©n g©y lón nÒn. H×nh 1. C¸c nghiªn cøu cho thÊy sù ph¸t triÓn cña ma s¸t ©m phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè. nÕu søc chèng cña líp ®Êt tùa cäc kh«ng ®ñ lín th× c©y cäc cã kh¶ n¨ng bÞ ph¸ ho¹i ngay c¶ khi kh«ng chÞu t¶i träng cña kÕt cÊu bªn trªn nh− tr−êng hîp x¶y ra ®èi víi c©y cäc thÓ hiÖn trªn h×nh 2. Theo Poulos (1980).Sù cè chØ x¶y ra côc bé ë 1 c©y cäc bè trÝ d−íi cét mét kÕt cÊu nhÑ. Endo. Kawasaki. d) Thêi gian kÓ tõ khi thi c«ng cäc. ®é s©u cña líp. b) C¸c ®Æc ®iÓm cña ®Êt nÒn: C−êng ®é. ®ñ lín ®Ó kÐo ®øt 4 thanh thÐp φ16 cña cæ cét (H×nh 1). Poulos (1980) ®· tæng kÕt mét sè kÕt qu¶ quan tr¾c ma s¸t ©m t¸c dông lªn cäc trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Êt nÒn kh¸c nhau (b¶ng 1). H− háng cña mãng cäc do ma s¸t ©m t¹i Bµ RÞa . Bozozuk & Labreque (1969) ®· ghi nhËn. Víi c−êng ®é cña ma s¸t bªn lín nh− vËy. tÝnh nÐn lón.

1980) Nguån tµi liÖu Lo¹i cäc §iÒu kiÖn ®Êt nÒn L (m) 53 57 41 Bjerrum & Cäc A: èng Johannesen thÐp mòi kÝn. rÊt yÕu vµ nh¹y C¸t bôi. mòi hë. èng thÐp (1969) ®ãng chèng vµo ®¸ Cäc D: Cã më réng mòi Fellenius. ®ãng trÇm tÝch (1965) vµo ®¸ biÓn Kh«ng quÐt bi tum 27 30 30 30 10 ≈100 Bjerrum & HiÖn tr−êng Johannesen Sorenga: Cäc C. KÕt qu¶ quan tr¾c ma s¸t ©m t¸c dông lªn cäc (theo Poulos. yÕu 57 50 300 ≈57 SÐt trÇm tÝch biÓn. Minou. Labreque èng thÐp bªn (1969) trong ®æ bª t«ng SÐt trÇm tÝch biÓn. & Bjerrum mòi kÝn. SÐt yÕu. sÐt pha. (1969) ®ãng chèng vµo ®¸ Cäc B: Cã mòi më réng Cäc D: Cã mòi më réng 7 m ®Êt lÊp. ®ãng.B¶ng 1. ®ãng nh− cäc (1) Bozozuk & Cäc hçn hîp. Shibata (1969) Cäc BTCT ®óc s½n chèng vµo líp c¸t bôi (1) Cäc èng thÐp. chèng vµo ®Êt båi tÝch Cäc èng thÐp. mòi kÝn. c¸t pha ≈30 d (cm) 47 50 50 30 Ma s¸t ©m (tÊn) ≈400 300 250 120 Kh«ng quÐt bi tum Cã quÐt bi tum Kh«ng quÐt bi tum Kh«ng quÐt bi tum Ghi chó Johannesen Cäc èng thÐp. Kawasaki. bôi 40 50 32 15 30 Cã quÐt bi tum 43 61 250÷30 0 43 61 180 C¸t pha 82 99 920 95 . Broms (1969) Endo.

thùc nghiÖm vÒ ma s¸t ©m ®· ®−îc thùc hiÖn t¹i mét sè hiÖn tr−êng. Ph−¬ng ph¸p thÝ nghiÖm th−êng ®−îc sö dông lµ thÝ nghiÖm nhæ cäc (h×nh 2).25 kg / cm 2 . H×nh 2. BÒ dµy líp ®Êt yÕu lín h¬n 10 m. Ph©n bè lùc däc th©n cäc t¹i hiÖn tr−êng ViÖn BVSK trÎ em [4] 4. H¹n chÕ cña c¸c thÝ nghiÖm nªu trªn lµ chóng ®−îc thùc hiÖn trong thêi gian ng¾n nªn ch−a x¸c ®Þnh ®−îc sù biÕn ®éng cña ma s¸t ©m theo thêi gian.ë ViÖt Nam. ViÖc tÝnh to¸n ®−îc thùc hiÖn theo tr×nh tù sau: a) TÝnh to¸n tèc ®é lón cña ®Êt nÒn vµ cña cäc theo thêi gian theo c¸c ph−¬ng ph¸p th−êng ®−îc sö dông trong thiÕt kÕ nÒn mãng 96 . C¸c kÕt qu¶ thÝ nghiÖm ®· cho thÊy ma s¸t bªn gi÷a cäc vµ sÐt yÕu ( qc =1÷3 kg / cm 2 ) dao ®éng ë møc 0. Cäc dµi h¬n 25 m. Trong thiÕt kÕ mãng cäc. BÒ dµy líp ®Êt míi san lÊp lín h¬n 2 m. §é lón cña nÒn sau khi ®ãng cäc hoÆc sau khi kÕt thóc thi c«ng cäc khoan nhåi lín h¬n 1 cm.20÷0. trong nh÷ng ®iÒu kiÖn sau ®©y cÇn xÐt ®Õn kh¶ n¨ng ph¸t sinh ma s¸t ©m: - §é lón cña ®Êt nÒn xung quanh cäc lín h¬n 10 cm. ThÝ nghiÖm nhæ cäc t¹i hiÖn tr−êng Bµ RÞa . riªng t¹i hiÖn tr−êng ViÖn B¶o vÖ søc khoÎ trÎ em Hµ Néi ®· tiÕn hµnh ®o lùc ph©n bè lùc trong cäc theo ®é s©u ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña viÖc quÐt bi-tum chèng ma s¸t ©m (h×nh 3). TÝnh to¸n ma s¸t ©m trªn cäc Theo Briaud (1997). Mùc nø¬c ngÇm h¹ thÊp h¬n 4 m. ®èi t−îng cña viÖc tÝnh to¸n lµ ph¹m vi chiÒu dµi cäc chÞu ma s¸t ©m vµ c−êng ®é cña ma s¸t ©m.Vòng Tµu [7] H×nh 3.

Poulos & Davis. - Ph−¬ng ph¸p øng suÊt h÷u hiÖu: Ma s¸t ©m ®−îc x¸c ®Þnh tõ quan hÖ víi øng suÊt h÷u hiÖu trong ®Êt. ¸p dông ph−¬ng ph¸p nµy cho mét sè hiÖn tr−êng ë ViÖt Nam cho thÊy trÞ tÝnh to¸n cña ma s¸t ©m thÊp h¬n gi¸ trÞ x¸c ®Þnh theo kÕt qu¶ thÝ nghiÖm.b) TÝnh to¸n tèc ®é lón cña cäc theo thêi gian c) X¸c ®Þnh kho¶ng chiÒu dµi th©n cäc chÞu ma s¸t ©m: Trªn c¬ së kÕt qu¶ tÝnh to¸n tèc ®é lón cña ®Êt nÒn vµ cña cäc ë c¸c b−íc (a) vµ (b) x¸c ®Þnh ®−îc ®é s©u t¹i ®ã tèc ®é lón cña ®Êt vµ cäc b»ng nhau (®é s©u trung hoµ).0.σ v' . f s− .0 ®èi víi ®Êt yÕu ®Õn 0. σ v' .4 ®èi víi sÐt cøng. d2) Ph−¬ng ph¸p dù b¸o theo c«ng thøc tÜnh: - Ph−¬ng ph¸p øng suÊt toµn phÇn: T−¬ng quan gi÷a ma s¸t ©m. cã d¹ng f s− = α . . ®é sÖt vµ ®é s©u cña líp ®Êt trong ph¹m vi kho¶ng chiÒu dµi th©n cäc chÞu ma s¸t ©m. C¸c b¶ng tra phôc vô tÝnh to¸n ma s¸t "d−¬ng" còng ®−îc sö dông ®Ó dù b¸o ma s¸t ©m.TÝnh to¸n theo ph−¬ng ph¸p øng suÊt toµn phÇn cho kÕt qu¶ phï hîp víi thùc tÕ sù cè ®· x¶y ra vµ còng phï hîp víi kÕt qu¶ thÝ nghiÖm nhæ cäc. d) TÝnh to¸n c−êng ®é cña ma s¸t ©m theo c¸c ph−¬ng ph¸p sau: d1) Ph−¬ng ph¸p tra b¶ng: TrÞ sè cña ma s¸t ©m ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch tra b¶ng theo bÒ dµy líp ®Êt san nÒn.50 ®èi víi ®Êt c¸t Ngoµi c¸c ph−¬ng ph¸p nªu trªn. còng cã thÓ ¸p dông ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n chi tiÕt h¬n.25÷0. trong ®ã cã xÐt ®Õn ¶nh h−ëng cña hiÖn t−îng tr−ît cña ®Êt trªn bÒ mÆt cäc ë gÇn mÆt ®Êt vµ cña sù gi¶m chªnh lÖch ®é lón gi÷a cäc vµ nÒn ë khu vùc l©n cËn ®é s©u trung hoµ (Tomlinson. vµ søc kh¸ng c¾t kh«ng tho¸t nø¬c cña ®Êt. Mét h¹n chÕ n÷a cña ph−¬ng ph¸p nµy lµ c¸c b¶ng tra chØ giíi h¹n trong ph¹m vi ®é sÖt I S ≤ 1 trong khi ®é sÖt cña c¸c líp ®Êt yÕu . B−íc ®Çu sö dông ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n nªu trªn ®Ó ph©n tÝch sù cè cña c©y cäc bÞ h− háng do ma s¸t ©m t¹i hiÖn tr−êng ë Bµ RÞa . 1980). PhÇn th©n cäc chÞu ma s¸t ©m n»m trong kho¶ng tõ mÆt ®Êt ®Õn ®é s©u trung hoµ.líp ®Êt chñ yÕu g©y ma s¸t ©m .Ph − ¬ng ph¸p tÝnh to¸n b»ng c¸ch tra b¶ng cña tiªu chuÈn Liªn X« cho kÕt qu¶ thÊp h¬n thùc tÕ. Theo Chen (1999).35÷0.20÷0. Ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc ViÖn NÒn mãng vµ c«ng tr×nh ngÇm Liªn X« khuyÕn nghÞ sö dông.35 ®èi víi ®Êt bôi β = 0. cu .25 ®èi víi ®Êt sÐt β = 0. NÕu tÝnh to¸n theo ph − ¬ng ph¸p nµy th× lùc ma s¸t ©m kh«ng ®ñ lín ®Ó cã thÓ kÐo ®øt cèt thÐp cét B-4 nh − ®· x¶y ra trong thùc tÕ. 1981. trong ®ã α lµ hÖ sè thay ®æi tõ 1.Vòng Tµu vµ kÕt qu¶ thÝ nghiÖm nhæ cäc ë cïng hiÖn tr−êng cho phÐp nhËn xÐt: .cu . 97 . theo c«ng thøc f s− = β .th−êng lín h¬n 1. hÖ sè β x¸c ®Þnh nh− sau: β = 0.

V× cäc cã diÖn tÝch mÆt bªn nhá nªn ma s¸t ©m còng gi¶m theo. Nghiªn cøu do Bjerrum (1969) thùc hiÖn cho thÊy nÕu cã biÖn ph¸p b¶o vÖ líp bi-tum khái bÞ h− h¹i khi ®ãng (khoan dÉn vµ c¸ch ly víi ®Êt b»ng v÷a bentonite) th× ma s¸t ©m cã thÓ gi¶m ®Õn 75%. • Ma s¸t ©m biÕn ®éng theo thêi gian. tuy vËy khi kh«ng ¸p dông biÖn ph¸p b¶o vÖ th× t¸c dông gi¶m ma s¸t chØ cßn 30%. KÕt qu¶ thùc nghiÖm do ViÖn KHCN X©y dùng thùc hiÖn t¹i hiÖn tr−êng chèng lón ViÖn B¶o vÖ søc khoÎ trÎ em Hµ Néi cho thÊy khi sö dông líp bi tum dµy 1 mm vµ kh«ng ¸p dông biÖn ph¸p b¶o vÖ líp nµy khi h¹ cäc th× møc ®é gi¶m ma s¸t chØ ®¹t kho¶ng 10%. Tuy vËy viÖc b¶o vÖ líp nµy khái bÞ h− h¹i do thi c«ng cäc l©n cËn lµ rÊt khã kh¨n. ThÝ nghiÖm do Brons. Theo Briaud (1997). • Nªn thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu lý thuyÕt vµ thùc nghiÖm ®Ó x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n ma s¸t ©m thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam. b) Sö dông biÖn ph¸p thi c«ng thÝch hîp: Cã thÓ tiÕn hµnh h¹ cäc trong lç khoan dÉn vµ sö dông v÷a bentonite ®Ó c¸ch ly th©n cäc víi ®Êt nÒn. ViÖc t¹o líp bi tum trªn th©n cäc t−¬ng ®èi phøc t¹p. 6. trong ®iÒu kiÖn thuËn lîi nÕu cäc ®−îc quÐt bi tum vµ duy tr× ®−îc líp v÷a sÐt c¸ch ly th× ma s¸t ©m cã thÓ gi¶m tíi 85%. lo¹i bitum dïng ®Ó chèng ma s¸t ©m ph¶i mÒm ë nhiÖt ®é cña m«i tr−êng ®Êt vµ bÒ dµy cña líp bi-tum ph¶i ë møc 10 mm th× míi cã hiÖu qu¶ tèt. Ph−¬ng ph¸p h¹n chÕ ¶nh h−ëng cña ma s¸t ©m C¸c ph−¬ng ph¸p th−êng ®−îc ¸p dông ®Ó gi¶m ma s¸t ©m. 98 . V÷a sÐt bentonite còng cã kh¶ n¨ng chèng ma s¸t ©m. HiÖu qu¶ gi¶m ma s¸t ©m cña dung dÞch bentonite còng ®· ®−îc chøng minh qua nghiªn cøu trong phßng do Koerner vµ Mukhopadhyay (1972) thùc hiÖn. ®ãng ®Õn líp ®Êt rÊt cøng. phô thuéc vµo tèc ®é cè kÕt cña ®Êt vµ tèc ®é lón cña cäc. Amesz vµ Rinck (1969) thùc hiÖn cho thÊy khi cäc ®ãng c¸ch nhau 1.8 m th× hiÖu qu¶ gi¶m ma s¸t ©m cña v÷a bentonite chØ cßn mét nöa. c) Xö lý bÒ mÆt th©n cäc: VËt liÖu th−êng ®−îc sö dông ®Ó xö lý bÒ mÆt th©n cäc lµ bi-tum asphalt.5. qua ®ã gi¶m thiÓu ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi mãng cäc lµ: a) Gi¶m diÖn tÝch mÆt bªn: VÝ dô cã thÓ sö dông cäc thÐp cã c−êng ®é vËt liÖu cao. KÕt luËn vμ kiÕn nghÞ • Ma s¸t ©m trªn cäc lµ yÕu tè kh«ng thÓ bá qua khi thiÕt kÕ mãng cäc trong khu vùc míi san nÒn trªn ®Êt yÕu vµ trong vïng chÞu ¶nh h−ëng cña hiÖn t−îng h¹ mùc n−íc ngÇm. • ¸o bi-tum nhùa ®−êng lµ gi¶i ph¸p thÝch hîp ®Ó gi¶m ma s¸t ©m trªn cäc. Theo Tomlinson (1981). bÒ dµy vµ biÖn ph¸p b¶o vÖ líp bi tum khi h¹ cäc. trong ®ã hiÖu qu¶ chèng ma s¸t ©m cña líp bi tum phô thuéc vµo tÝnh dÎo vµ bÒ dµy cña nã. Khi ¸p dông gi¶i ph¸p nµy cÇn l−u ý ®Õn tÝnh chÊt cña bi tum. ®Ó ®¶m b¶o cho sù b¸m dÝnh cña líp bi-tum cÇn lµm s¹ch bÒ mÆt cäc vµ cÇn s¬n lãt tr−íc khi quÐt bi-tum.

Ph©n viÖn KHCN X©y dùng miÒn Nam . E. State of the Art Report. 7. Poulos. NguyÔn V¨n Quang & TrÞnh ViÖt C−êng biªn dÞch). Ph¹m QuyÕt Th¾ng. NXB X©y dùng. Broms. TrÞnh ViÖt C−êng. Brown. 5.J. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering. 1980. G. M. 1994. B. R. 4. 2005. Chen . Negative Skin Friction. 1996. New York. ViÖn nghiªn cøu nÒn mãng vµ c«ng tr×nh ngÇm Liªn X« (1980). 9. Briaud. NguyÔn H÷u Trung. ViÖn KHKT X©y dùng. CRS Press. 3.H. Pile Foundation Analysis and Design. John Wiley and Sons. 1999. View Point Publication. J. Tomlinson. & Davis. Ph¹m Quang H¶o. 99 . McGraw-Hill. H. F. 1997. H. London. 1978. 1993 (NguyÔn B¸ KÕ. Pile Design and Construction Practice.L. Practical Foundation Engineering Handbook. 8. 2. §¸nh gi¸ ¶nh h−ëng cña líp ¸o bi tum ®èi víi ma s¸t trªn th©n cäc.W. B¸o c¸o kÕt qu¶ thÝ nghiÖm nhæ cäc t¹i Kho c¶ng ThÞ V¶i. 6. H−íng dÉn thiÕt kÕ mãng cäc. Cement and Concrete Association. 1981. Th«ng b¸o khoa häc kü thuËt x©y dùng.Tμi liÖu tham kh¶o 1. New York. Hµ Néi. Soil Engineering. Bitumen selection for reduction of downdrag on piles.