You are on page 1of 15

Gotski roman

www.BesplatniSeminarskiRadovi.com

Sadraj:

1. Uvod..... 3 2. Horace Walpole Dvorac Otranta.......5 3. Ann Radcliffe Misterije Udolfa.........9 4. Zakljuak...14 5. Literatura..15

Uvod:

Gotski roman je knjievna vrsta pripovetke i romana strave, koja se pojavila u drugoj polovini 18. veka u Engleskoj. Sam naziv dolazi iz podruja arhitekture i odnosi se na srednjovekovne graevine sa otrim lukovima. To je roman koji je pun mistinog sadraja . Nastao je kao reakcija na racionalistiki graanski roman . Gotika kod oveka podstie vanu psiholoku reakciju jer otkriva nae strahove i time nas uznemirava. Gots ki romani su puni tamnim, jezivim scenama i misterioznim deavanjima. To je roman pun strave i uasa . To je knjizevni anr sa kombinovanjem elemenata horora i romantike . Knjievni , romantiarski stil koji je nastao u Engleskoj krajem 18. i pocetkom 19. veka karakteristian je po svojoj kombinaciji realnog i natprirodnog u funkciji izazivanja uasa. Ime je dobio po stilskom pravcu u arhitekturi ``gotici``. U tadanjem engleskom obrazovnom drutvu razvilo se interesovanje za srednji vek, misticizam, egzotiku orijenta, kao reakcija na racionalizam i praktinost. Gotski roman je reakcija na zdrav razum, usmeren protiv sigurnosti. Elementi gotskog romana su : natprirodna deavanja, misterija, duhovi, uklete kue, gotska arhitektura, dvorci, mrak, smrt, pusto, ludilo, tajne naslednog prokletstva. Glavni likovi romana su : tirani, lude ene, progonjene ene, vampiri, demoni, lepotice i zveri, duhovi, leevi koji oivljavaju, kipovi koji se pomeraju. Junak gotskog romana najavljuje kasnijeg ukletog romantinog junaka. Gotika takodje iskoriscava zenu kaocentralnu tacku interesovanja, gde se nad tim junakinjama vrsi tragican cin posebne vrste. I gotski i romantini junak poseduju neke izvanredne kvalitete oseanja krivice i zla. Oni poseduju neke izvaredne kvalitete na primer: snagu, inteligenciju, mo, ali se meutim pretvaraju u nepopravljivo zlo. U gotskim romanima, proima se nova koncepcija ivota i umetnosti veoma razlicite od prosveteljstva. Radnja gotskog romana smetena je u mrane i uklete zamkove, koji se nalaze na usamljenim i dalekim imanjimai puni su neobinih potreta, tajnih hodnika, i pominih stepenica, groblja, ruevina. Atmosfera u romanima je tamna i karakteristine boje koje dominiraju su crna i siva, a likovi su opisani tako da se i oni uklapaju u taj mrani ambijent. Vreme u tim romanima je uvek loe, opisuju se oluje, magla, led. U pozadini prie krije se davno poinjen zloin, incest ili porodino proklestvo vlasnika zamka.

Izraz gotski roman prvi put se vezuje za Horace Walpole i njegov roman Dvorac Otranta, 1764. Ostali pisci ovog pravca su: Vathek, arapska pria (1786.) - William Thomas Beckford Misterije Udolphoa (1794.) - Ann Radcliffe Caleb Williams (1794.) - William Godwin Redovnik (1796.) - Matthew Gregory Lewis Talijan (1797.) - Ann Radcliffe Clermont [1798.) - Regina Maria Roche Wieland (1798.) - Charles Brockden Brown Djeca opatije (1800.) - Regina Maria Roche Frankenstein (1818.) - Mary Shelley Vampyr; pria (1819.) - John William Polidori Melmoth lutalica (1820.) - Charles Robert Maturin Mumija! Pria o 22. stoljeu (1827.) - Jane Webb Loudon Pad kue Usher (1839.) - Edgar Allan Poe Odavako srce (1843.) - Edgar Allan Poe Quaker City; ili, redovnici Redovnikog Dvora (1844.) - George Lippard Mumijino stopalo (1863.) - Thophile Gautier Dr. Jekyll i Mr. Hyde (1886.) - Robert Louis Stevenson Slika Doriana Greya (1891.) - Oscar Wilde Horla (1887.) - Guy de Maupassant uti poster (1892.) - Charlotte Perkins Gilman Drakula (1897.) - Bram Stoker The Turn of the Screw (1898.) - Henry James Majmunska apa (1902.) -W.W. Jacobs Fantom iz opere (1910.) -Gaston Leroux Prokletstvo Hill Housea (1959.) - Shirley Jac

HORACE WALPOLE Dvorac Otranta


4

Horace Walpole je sin dugogodinjeg predstavnika vlade Roberta Walpola, bio je ovek visokog obrazovanja i iroke kulture koji se pored ostalog bavio i literaturom. Njemu se prepisuje prvo oivljavanje interesa za gotsku arhitekturu, jer je na svom imanju izgradio dvorac

u gotskom stilu ( Strawberry Hill ). On je troeci veliko bogatstvo gradio repliku srednjovekovnog dvorca na Stroberi Hilu, gde je postepeno unosio u enterijer stvari od vrednosti. Sama arhitektura dvorca su visoke tavanice, hodnici, namestaj, portreti Roman Otranski zamak je izuzetno kratak, ima oko stotinu stranica, ali mu je radnja prepuna dogaaja. Prvo izdanje objavljeno je anonimno, kao prevod jednog italijanskog rukopisa iz 12. Ili 13. veka. ``Knjiga je pronadjena u biblioteci jedne drevne katolicke porodice na severu Engleske. Stampana je u Napulju, na crnom pismu, 1529.godine. Koliko ranije je napisana se ne pominje. Glavni dogadjaji su, kao sto su verovanje u najmracnije doba hriscanstva, ali jezik i ponasanje nemaju nista zajednicko sa varvarstvom. Stil je cist Italijanski. 1 U ovoj prici se obistinjuje tajanstveno prorocanstvo koje je glasilo da ce zamak Otranto ostati u rukama svojih sadasnjih vlasnikasve dotle dok njegov zakoniti vlasnik ne poraste toliko da vise ne moze da stane u njegove zidove. Svi dogadjaji su vezani za to prorocanstvo. Ali posle dobrog prijema knjige pisac je drugo izdanje objavio pod svojim imenom. Horace Walpole nas vodi kroz opise provalija, litica, kroz mucenje I teror, nekrofiliju, iznenadnu smrt, tamnice, snove, fantazije, predskazanja I prorocanstva.
1

Transcribed from the 1901 Casvell and Company edition by David Price(www.gutenberg.orl)

Do nastanka ovog dela, znatno je doprinela gotika atmosfera Stroberi Hila.Walpole je pokuao da tragigu (vezanu za misteriozna ubistva) u ovom romanu kominim motivima, na primer kroz likove plaljivih i nerazumnih sluga, u naivnoj i brbrljivoj sobarici Bjanki. Jedne noci poetkom juna,1764 godine, Walpole je zaspao u mraku i imao je komar. Taj komar je postao roman Dvorac Otranta. Ovo su njegove rei: Horace Walpole : I waked one morning at the beginning of last June from a dream, of which all I could recover was, that I had thought myself in an ancient castle (a very natural dream for a head filled like mine with Gothic story) and that on the uppermost bannister of a great staircase I saw a gigantic hand in armour. In the evening I sat down and began to write, without knowing in the least what I intended to say or relate. The work grew on my hands, and I grew fond of it - add that I was very glad to think of anything rather than politics - in short I was so engrossed in my tale, which I completed in less than two months, that one evening I wrote from the time I had drunk my tea, about six o'clock, till half an hour after one in the morning, when my hand and fingers were so weary, that I could not hold the pen to finish the sentence, but left Matilda and Isabella talking, in the middle of a paragraph.2

Radnja romana poinje na dan venanja Manfredovog bolesnog sina Konrada i princeze Izabele. Neposredno pre venanja Konrad umire kada na njega pada sa neba dinovski lem ukraen crnim perijem, i ubija ga na mestu. Oh! the helmet! the helmet! Shocked with these

lamentable sounds, and dreading he knew not what, he advanced hastily, - but what a sight for a fathers eyes! - he beheld his child dashed to pieces, and almost buried under an enormous helmet, an hundred times more large than any casque ever made for human being, and shaded with a proportionable quantity of black feathers. The horror of the spectacle, the ignorance of all around how this misfortune had happened, and above all, the tremendous phenomenon before him, took away the Princes speech. Yet his silence lasted longer than even grief could occasion. He fixed his eyes on what he wished in vain to believe a vision; and seemed less attentive to his loss, than buried in meditation on the stupendous object that had occasioned it. He touched, he examined the fatal casque; nor could even the bleeding mangled remains of the young Prince divert the eyes of Manfred from the portent before him3 . Ovaj dogaaj je posebno neobjanjiv i mistian, i moe se

protumaiti kao drevno proroanstvo, jer niko nezna odakle je pao taj tit. Jedino je jedan metanin primetio da tit isti kao na portretu Alfonsa Dobrog,I zbog toga biva optuen da je uvredio Princa.U tom trenutku jedan seljak je rekao da na tom portretu nedostaje tit.Ovaj dogaaj, kada tit pada sa portreta, predstavlja odliku gotskog romana. Manfred uplaen da Konradova smrt oznaava poetak kraja za njegovu lozu i zato odluuje da to sprei, tako to e da se razvede od svoje ene (za koju smatra da mu nije obezbedila odgovarajueg naslednika) i da se sam oeni sa sinovljevom nevestom Izabelom.
2 3

Chris Baldick (ed), The Oxford Book of Gothic Tales, Oxford University Press, 1992 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 1

Ovim dogaajem, Horace Walpole, nas uvodi u sam horor ovog romana a samim tim nagovetava sledece uasne dogaaje. Jo jedan dogaaj gde portreti imaju glavnu ulogu, je moment kada Manfred pria Izabeli da ce je oeniti I da se on razveo od svoje supruge.`` At that instant the portrait of his
grandfather, which hung over the bench where they had been sitting, uttered a deep sigh, and heaved its breast ``4.Izabela je bila uasnuta ovim razgovorom I veoma

uplaena. Ovde moemo videti jo jednu odliku gotskog romana a to je konstantni stah I strepnja glavne junakinje. Dok Manfred pokuava da se oeni sa Izabelom, ona bei u crkvu uz pomo seljaka po imenu Teodor.Ona bezi podzemnim hodnicima koji vode do crkve,ali Manfred je za njom,ubrzo dolaze I njegovi vojnici koji su veoma uplaeni jer su videli Konradov duh. My gracious Lord, said
Jaquez, if it please your Highness to hear me; Diego and I, according to your Highnesss orders, went to search for the young Lady; but being comprehensive that we might meet the ghost of my young Lord, your Highnesss son, God rest his soul, as he has not received Christian burial - .5 Ovaj dogaaj je takoe odlika gotskog

romana zbog uvoenja pojavljivanja duhova, a radnja se deava u podzemnom lavirintu. U crkvi je Izabela bezbedna od Manfreda. Manfred naruuje Teodorovo ubistvo, dok je razgovarao sa fratrom Dzeromom, koji je obezbedio sigurnost Izabele u crkvi.Dok oni razgovaraju, Matilda, Manfredova erka, primecuje da Teodor lii na Alfreda Dobrog, i pria to Bjanki, sluavci. Heavens! Bianca, said the Princess softly, do I dream? or is not that youth the exact resemblance of Alfonsos picture in the gallery? 6 Ovim, nas pisac tera na ramisljanje da se u stvari zapitamo ko je u stvari Teodor? Kada Teodor sklanja koulju da bude ubijen, Dzerom prepoznaje obeleje ispod ramena i indetifikuje Teodora kao svog sina.`` As he stooped, his shirt slipped down below his shoulder, and discovered
the mark of a bloody arrow. Gracious heaven! cried the holy man, starting; what do I see? It is my child! my Theodore! 7 Dzerom moli za ivot svog sina ali Manfred kaze

da mora da odlui, ili ivot njegovog sina ili princezin ivot. Prekida ih truba i ulaz vitezova iz drugog kraljestva koji ele Izabelu. I come, replied he,
to thee, Manfred, usurper of the principality of Otranto, from the renowned and invincible Knight, the Knight of the Gigantic Sabre: in the name of his Lord, Frederic, Marquis of Vicenza, he demands the Lady Isabella, daughter of that Prince, whom thou hast basely and traitorously got into thy power, by bribing her false guardians during his absence; and he requires thee to resign the principality of Otranto, which thou hast usurped from the said Lord Frederic, the nearest of blood to the last rightful Lord, Alfonso the Good. If thou dost not instantly comply with these just demands, he defies thee to single combat to the last extremity. And so saying the Herald cast down his warder. ``8 Vitez i Manfred se trkaju ko e prvi pronai Izabelu.

4 5

Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 1 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 1 6 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 2 7 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 2 8 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 3

Teodor, koga je Manfred zakljuao u kuli, biva osloboen od Matilde . On tri do podzemne crkve i pronalazi Izabelu i krije je u svojoj peini, titei je od Manfreda , i scena zavrava se tako to se Teodor bori sa misterioznim vitezom. Teodor je gadno ranio viteza za koga se ispostavilo da je Izabelin otac Frederik. ``The stranger, opening his eyes, and beholding
a woman, said, Art thou - pray tell me truly - art thou Isabella of Vicenza? I am, said she: good heaven restore thee! ``Then thou - then thou - said the Knight, struggling for utterance - seest - thy father. Give me one - Oh! amazement! horror! what do I hear! what do I see! cried Isabella. My father! You my father! How came you here, Sir? For heavens sake, speak! Oh! run for help, or he will expire! 9

Ovo je trenutak kada se otkriva ko je zapravo misteriozni vitez.Tokom celog romana prisutan je strah glavne junakinje za svoj zivot,a sada je prisutna I briga I strepnja za oev zivot. Frederik se zaljubljuje u Matildu i sa Manfredom sklapa dogovor da Manfred oeni Izabelu, a Frederik Matildu. `` Manfred, in the meantime, had broken his purpose to Frederic,
and proposed the double marriage. That weak Prince, who had been struck with the charms of Matilda, listened but too eagerly to the offer. He forgot his enmity to Manfred, whom he saw but little hope of dispossessing by force; and flattering himself that no issue might succeed from the union of his daughter with the tyrant, he looked upon his own succession to the principality as facilitated by wedding Matilda. He made faint opposition to the proposal; affecting, for form only, not to acquiesce unless Hippolita should consent to the divorce. Manfred took that upon himself``10. U ovom delu moemo videti Frederikovu sebinost, jer njegova zaljubljenost u

Matildu mu je pomutila razum, jer je on pristao da uda erku za tiranina. Iako mu je Manfred do skora bio neprijatelj, on ipak sa njim sklapa dogovor. Manfred slutei da se Izabela sastaje sa Teodorom u crkvi, uzima no iz crkve, i odlazi kod njih ne slutei da je to ustvari Matilda sa Teodorom. Mislei da je Izabela on je bode noem. No,
this shall prevent it! cried the tyrant, drawing his dagger, and plunging it over her shoulder into the bosom of the person that spoke. Ah, me, I am slain! cried Matilda, sinking. Good heaven, receive my soul! Savage, inhuman monster, what hast thou done! cried Theodore, rushing on him, and wrenching his dagger from him. Stop, stop thy impious hand! cried Matilda; it is my father! ``11

Teodor tada otkriva da je on pravi princ od Otranta, tada objanjava sve od poetka. Matilda umire, ostavljajui Manfreda da se pokaje. Manfred se na kraju pokajao zbog loih dela koje je uinio, a najvie zbog greha koji je napravio prema svojoj erci, oduzevi joj ivot. Teodor postaje kralj i eni se sa Izabelom jer jedino ona moe da razume njegovu tugu. Uas u ovom romanu je naglaen u odlomku kada progonitelj ubija sopstvenu erku. Takoe jo jedan element gotskog romana javlja se u odlomku kada Alfonzo, nekadanji vlasnik zamka,
9

Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 3 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 4 11 Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 5
10

oivljava na svom potretu u galeriji slika, a iz njegovog nosa kaplju tri kapi krv. Skelet odeven u monako odelo je doao da opomene Markiza de Vienca, da ne uzima za enu Matildu, Manfredovu erku. `` To forget Matilda! said the apparition; and vanished`` 12. On tu otkriva da su Manfred i njegovi preci vrili zloine i uzurpirali vlast u Otranskoj knezevini. A, da bi se prorocanstvo ispunilo moraju da srue zidove zamka Otranta. Utvara Alfonsa Dobrog ustaje iz ruevina, i proglaava za svog naslednika Teodora i odlazi na nebo. U ovom delu Valpol je doarao temu osvete mrtvih i njihovog uplitanja u sudbine ivih.On je koristio puno jezivih opisa ime je zeleo da izazove kod italaca strah. Taj osecaj straha je pojacao time sto je uveo u pricu lem koji pada, hodanje portreta, vrata koja se sama otvaraju i zatvaraju, i misteriozne i cudne zastraujuce zvukove.13 Ovaj roman obiluje recima koje oslikavaju `` gotiku `` kao na primar: panika, tranje, ljutito, iznenadjenje esto novi dogadjaj ili kriza ce se desiti pre nego sto se zavri neki dogaaj, a sve to u cilju stvaranja vece tenzije i veeg zapleta.

Ann Ratcliff Misterije Udolfa

Najpopularniji pisac gotskih romana, proslavljen i van granica Engleske, je Ann Ractliff. Roena je u Londonu i bila je udata za novinara Vilijama Radcliffa. Poto je malo bilo poznato o njenom privatnom ivotu, zato su kruile prie da je poludela zbog njene uasne mate, da je bila zarobljena kao pijun u Parizu, da je jedno vreme bila u sanatorijumu. Te prie su kruile zato to je prestala da pie sa 32 godine, pa je zato ljudima bilo udno zato pisac takvog kalibra vie ne pie. Postoji relativno malo uasa u njenim romanima u odnosu na njene opise prirode i njen fokus bio je na senzibilitetu njenih likova. Njeni romani istiu akciju, misteriju, neobjanjene pojave i deavanja, ali zbog svega toga njeni romani su dobili naziv gotski romani. Opisi prirode i italijanskog sela su veoma bogati. Ann Ractliff prikazuje itaocu mnotvo zapleta, ukleti zamkovi, ali ipak nikad ne ostavlja pitanja bez odgovora, i zaplet bez reenja. Uprkos surovim dogaanjima tokom cele price, pria na kraju ima srean kraj. Ann Ractliff je bila majstor u pripovedanju. Njena dva najpoznatija romana su Tajne Udolfa (1794) i Italijan (1797). Radnja njenih romana obino se odigrava u Francuskoj i Italiji, a u sreditu zapleta nalazi se divna mlada devojka koju proganja zao mukarac. Junakinja je bez zatite, stalno je u velikom strahu hoe li moi da se izbavi od zlotvora. Posle mnogih uzbuenja junakinja se oslobaa nevolja i udaje se za voljenog
12 13

Horace Walpole, The Castle of Otrnato,edition 10,chapter 5 Engleska knjievnost 2,Ivanka Kovaevi,Marija Stansfield-Popovi,Veselin Kostic,Marija erbedija,Nolit,Beograd 1983

mladia. Pria, meutim, nije tako prosta kao to izgleda, Ann Ractliff ume da dri itaoca u stalnoj neizvesnosti i napetosti. Ona pria o tajanstvenim pojavama u polumranim zamkovima i to je karakteristino sve misteriozne i zagonetne pojave na kraju racionalno objanjava. Kod nje se ispoljava velika vetina u stvaranju napetog isekivanja i zlokobne atmosfere. 14 Kod nje nema bajkovitih epizoda, ve se ranja navodno deava u stvarnosti. U poreenju sa Volpolovim Otranskim zamkom, romani Ane Radcliff predstavljaju daleko zrelija literalna ostvarenja.
``Fate sits on these dark battlements, and frowns, And, as the portals open to receive me, Her voice, in sullen echoes through the courts, Tells of a nameless deed.``15

Ovim stihovima Ana zapoinje roman Tajne Udolfa,u stvari, ona ovim stihovima eli itaocu da predoi , ta on moe da oekuje od ovog romana. Kae da sudbina sedi na ovim tamnim zidinama i mrti se. Iz toga mozemo zakljuiti da se u romanu radi o neijoj nesrenoj sudbini. Zatim nam nagovetava neiju patnju, poziv u pomo, odnosno govori o bezimenim delima. Svaki novi odlomak poinje nekim stihom, a takoe i ceo roman je proet stihovima. U romanu Tajne Udolfa pria govori o Emiliji, lepoj erki jednog francuskog plemia, koja je rano izgbila roditelje.`` In person, Emily resembled her mother; having the same elegant symmetry of form, the same delicacy of features, and the same blue eyes, full of tender sweetness. But, lovely as was her person, it was the varied expression of her countenance, as conversation awakened the nicer emotions of her mind, that threw such a captivating grace around her``. 16 Prvi dogadjaji koji naglaavaju misteriju ovog romana su nestanak slike i narukvice glavne junakinje, i sve se to deavalo u kuici na jezeru. Prvi deo se zavrava smu njene majke, a to predstavlja poetak problema, i nesrece za Emiliju. Posle smrti majke ona sa ocem odlazi u Pariz kod roaka. Na tom putu upoznaje Valankorta.U prvom delu dok ih je put vodilo kroz umu, La Voisin im je priao da je uma ukleta jer se stalno uju glasovi I neka muzika. 'It is an echo, monsieur, I fancy. That guitar is often heard at night, when all is still, but nobody knows who touches it, and it is sometimes accompanied by a voice so sweet, and so sad, one would almost think the woods were haunted.' 'They certainly are haunted,' said St. Aubert with a smile, 'but I believe it is by mortals.' 'I have sometimes heard it at midnight, when I could not sleep,' rejoined La Voisin, not seeming to notice this remark, 'almost under my window, and I never heard any music like it. It has often made me think of my poor wife till I cried. I have sometimes got up to the window to look if I could see anybody, but as soon as I opened the casement all was hushed, and nobody to be seen; and I have listened, and listened till I have been so timorous, that even the trembling of the leaves in the breeze has made me start. They say it often comes to warn people of their death, but I have heard it these many years, and outlived the warning.'17

14

Engleska knjievnost 2,Ivanka Kovaevi,Marija Stansfield-Popovi,Veselin Kostic,Marija erbedija,Nolit,Beograd 1983 15 Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho 16 Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume 1,chapter 1 17 Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume 1,chapter 6

10

Takodje na tom putovanju Emilija ostaje bez oca, on umire I daje joj instrukcije sta da radi posle njegove smrti. On je upozorava da ni u kom sluaju ne proda zamak, I da zamak uvek bude u njemom vlasnistvu. `` But I have yet another promise to receive from you, which isthat you will never, whatever may be your future circumstances, SELL the chateau.`` 18 Posle jos jednog oka za Emili,ona se razbolela, imala je groznicu I u toj situaciji su joj puno pomogle opatice iz oblinjeg manastira. Kada se oporavila nastavila je putovanje kuci. Iznenada u posetu joj dolazi Valankort, I on joj izjavljuje ljubav. `` Let me, however, without offending the delicacy of your sorrow, venture to declare the admiration I must always feel of your goodnessO! that at some future period I might be permitted to call it love!``19 Dok se opratala od Valankorta, tetka eron je stigla po nju da je vodi u Tholouse. Za staratelja joj je odreena tetka, udata za Italijana Montonija, pa devojka odlazi u Italiju da ivi sa tetkom i teom. Montana smera da prigrabi i enino i Emilijino imanje i zato devojci ne dozvoljava da se uda za mladia koga voli, ve i nju i enu odvodi u svoj zamak u pustom planinskom predelu. ``'There,' said Montoni, speaking for the first time in several hours, 'is Udolpho.' ``Emily gazed with melancholy awe upon the castle, which she understood to be Montoni's; for, though it was now lighted up by the setting sun, the gothic greatness of its features, and its mouldering walls of dark grey stone, rendered it a gloomy and sublime object. As she gazed, the light died away on its walls, leaving a melancholy purple tint, which spread deeper and deeper, as the thin vapour crept up the mountain, while the battlements above were still tipped with splendour.``20

Ovde takoe moemo videti jos jednu odliku gotskog romana. I tu poinje pravo muenje za Emiliju.U zamku, sluavka Aneta, pria Emiliji strane prie koje je ona ula da su se desile,kao na primer pria joj o slici koja je prekrivena I niko nikada se nije usudio da je pogleda,ta slika je pripadala predhodnoj vlasnici zamka, Gospoici Laurentin.Aneta joj zatim pria da je zamak jako star I da je njegova vlasnica bila jako tuna I da je jako plakala. Kaze da se u zamku mogu uti udni zvuci, zatim nastavlja priu o vlasnici koja je jedne veeri izala u etnju I vie je nisu videli,trazili su je svuda ali je nisu nali. Neki kau das u videli njen duh kako luta oko zamka. Jo joj je Aneta rekla da je njena soba ukleta. Iz gore priloenog moemo videti klasine primere gotskog romana. Jedini posetioci ovog mesta su pljakake druine koji su u dosluhu sa Montonijem. Izloena zlostavljanju svog okrutnog mua,Emilijina tetka postaje zarobljena od strane Bernardina. 'The Signora is alive,' said he, 'for me. She is my prisoner, though; his excellenza has shut her up in the chamber over the great gates of the court, and I have the charge of her. I was going to have told you, you might see herbut now' 21

18 19 20 21

Ann Ann Ann Ann

Radcliff,The Radcliff,The Radcliff,The Radcliff,The

Mistery Mistery Mistery Mistery

of of of of

Udolpho,volume Udolpho,volume Udolpho,volume Udolpho,volume

1,chapter 7 1,chapter10 2,chapter5 2,chapter12

11

Ovim reima je on obavestio Emiliju o stanju njene tetke i ponudio joj mogucnost da je vidi. Ali sve je ovo bila lazno i obina varka. Ovo je jako teak period za njih dve,period pun straha, strepnje i misterioznih deavanja.One su sve ovo preivljavale zbog Montonijeve prevelike zelje da im otme sav novac i imovinu. Emilijina tetka umire i ostavlja svoju sestriinu nezatienu.`` 'She is dying, ma'amselle, my lady is dying!' said she. Emily started up, and ran to Madame Montoni's room. When she entered, her aunt appeared to have fainted, for she was quite still, and insensible; and Emily with a strength of mind, that refused to yield to grief, while any duty required her activity, applied every means that seemed likely to restore her. But the last struggle was overshe was gone forever. ``22 Montoni primorava Emiliju da mu prepie svu imovinu. Ali kada je nesrena devojka izgubila svaku nadu, pojavljuju se predstavnici mletake vlasti koje su ule u trag Montoniju i nnjegovoj pljakakoj druini. Poto je povratila imovinu, Emilija se vraa u Francusku i polazi za mladia koga odranije voli, Valankotra. Kada su se posle nekog vremena ponovo sreli Emili i Valankort, on joj opet izljavljuje ljubav, ali ovog puta ga ona odbija, rekavi da on nije vie isti ovek u koga sesona zaljubila. Valankort dosta pati ``suffered the tortures of remorse and despair``.23 Ne nalazimo nijedan natrprirodni zloslutni zvuk, utanje, koji ne bi dobili neko materijalno I realno objanjenje. A nekakva mistina sluajnost i nasuminost izgledaju prirodni i uverljivi za racionalni um. Oi Emilije Sent Ober gledaju gadan i uasan prizor u zamku Udolfo. Poluraspadnut le se nalazi u usamljenoj sali, iza crne zavese, i po njemu gmiu crvi. Na kraju se ispostavlja se da je to samo veto izraena votana figura. Vinenca Vivaldija nou( u svojoj eliji tamnice) poseuje misteriozna utvara koju straari ne primeuju, ne vide. Ona na jedan nestvaran nain prolazi kroz zatvorena vrata, gvozdene reetke i kamene zidove. Na kraju saznajemo da je sve to, u stvari, pripadnik slube inkvizicije koji zna za tajne prolaze i skrivena vrata.

Emili posle svega ponovo odlzi u manastir kod opatica, gde nalazi mir,`` She was pleased to
find herself once more in the tranquil retirement of the convent, where she experienced a renewal of all the maternal kindness of the abbess, and of the sisterly attentions of the nuns.``24 Ona im pria o deavanjima u zamku i one joj

odgovaraju da je zamak verovatno uklet. Takoe joj priaju o zloinu koji se nekada desio i o samoj situaciji sa Marchioness. Zatim stiu vesti od, Monsieur Quesnel , o Montonijevoj smrti za koga se verovalo da je umro pod veoma misterioznim okolnostima,veruje se da je bio otrovan, i stizu vesti o Orsinovoj krivici.Posle toga Emili krece na put u Tholouse da bi povratila svoje naslee. Tamo joj se uinilo da je videla Valankorta i sve lepe emocije i secanja na njega su joj vratile. Ali ubrzo naputa Tholouse i krece na put za La Vallee. Tamo pati za Valankortom, misleci da je mrtav, ali
22

Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume3,chapter4 Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume4,chapter2 Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume4,chapter7

23 24

12

u to trenutku dolazi on.`` 'Emily,' said Valancourt, no longer master of his emotions, 'is
it thus you meet him, whom once you meant to honour with your handthus you meet him, who has loved yousuffered for you?Yet what do I say? Pardon me, pardon me, mademoiselle St. Aubert, I know not what I utter. I have no longer any claim upon your remembranceI have forfeited every pretension to your esteem, your love. Yes! let me not forget, that I once possessed your affections, though to know that I have lost them, is my severest affliction. Afflictiondo I call it!that is a term of mildness.``25

Ali na kraju romana Emili se venava sa Valankortom, i tada konano poinju dani sree za nju. Proavi mnogo toga, proavi kroz pravi horror. Ona je konano u mogunosti da ivi mirnim ivotom. Iz gore navedene analize mozemo da se uverimo da je Ann Radcliff teila da pojednostavi horor i strah kakav mozemo nai kod Walpola i da za sve da logino objanjenje.Ali, poetak knjige naglaava jezive dogaaje, mistine i na prvi pogled neobjanjive,ali u isto vreme veoma strane. Vrlina, poto proe kroz odgovarajua iskuenja, neizostavno odnosi pobedu, a porok se unitava. A to je takoe jedna od bitnijih karakteristika njenih romana, da zlo uvek bude pobeeno. U ovom romanu glavna junakinja Emili je odvedena u zamak koji je izolovan od sveta i veoma udaljen to predstavlja tipian primer za gotski roman. Roman je takoe pun mistreija, konstantnog straha glavne junakinje, vredne lekcije karaktera ivota. Ovde je prisutan konstantni strah i strepnja glavnje junakinje za svoj zivot.

25

Ann Radcliff,The Mistery of Udolpho,volume4,chapter13

13

Zakljuak

Pojava izraza``gotski roman`` predstavlja specifinu reakciju prosveteljstva 18 veka. Sve te strahote gotskog romana nisu pisanu samo da bi potresle itaoca. U njima se krije specifina filozofija ivota oprena prosvetiteljskom humanizmu 18 veka. Kritiari se jo uvek raspravljuju ko je pravi junak Volpolovog Otranskog zamka, da li sam zamak ili ljudi koji u njemu stanuju. Stvaraju se novi metodi pripovedanja koji imaju za cilj da nejasnim sugestijama izazovu kod itaoca radoznalost, da propude u njemu nejasne sumnje i predoseanja, da ga navedu na pogrean trag, da bi se posle dugog lutanja po lavirintu nepoznatog ponovo naao pred nerazreivom tajnom. Ako u delima gotske kole postoje neko naravouenije onda je to smirenost pred tajnama ivota. Opte tendecije gotskog romana razliito se manifestuju u stvaralatvu svakog pojedinog predstavnika. U samoj gotskoj kolimogu se razlikovati samo dva pravca. Kod Ann Ractliff i mnogih drugih pisaca raskid sa prosvetiteljskim realizmom ostvaren je tek delimino, kompromisnim putem, dok kod Volpola i drugih opozicija prema prosvetiteljsvtu dobija jo od samog poetka otrije izraen, nepomirljiv karakter. Jo jedan znaajan pisac koji se istakao u ovom periodu je Mary Shelley sa svojim romanom Frankentajnom (1818). To je pra o nauniku Frankentajnu koji je u svojoj labaratoriji stvorio bie slino oveku. Naunik se zgrozio udovitva koje je napravio i oterao od sebe. Ogoreno time, udovite je kriom pratilo svog tvorca i ubijao sve one koje je ovaj voleo. I oko toga je Mary napravila zaplet i misteriju. Jo jedan od znaajnijih pisaca koji se istakao u ovom periodu je Bram Stoker, koji se proslavio romanom Drakula (1897). U tom romanu radnja se deava u starom zamku, gde mrtvi oivljavaju. U romanu takoe dominira crna boja i krv a sve to slui da bi se kod italaca izazvao oseaj strave i uasa. Ono to podrazumeva termin `` gotski ``se esto uzima da bi se obradili brojni tekstovi u kojima se susreu i dolaze u konflikt prirodno i natrprirodno. To moemo videti u romanima orijentalne fantazije,``Vatek``(1786) Vilijama Bekforda I prethodnika naune fantastike`` Frankentajna``, (1818 ) Meri eli.

14

Literatura

1. Engleska knjievnost, uredili Breda Kogoj Kapetani i Ivo Vidan, Zagreb, 1986

2. Istorija engleske knjievnosti, izdavako preduzee narodne republike Srbije, Beograd, 1950 3. Engleska knjievnost 2, Veselin Kosti, 1983 4. http://en.wikipedia.org/wiki/The_Mysteries_of_Udolpho 5. http://en.wikipedia.org/wiki/The_Castle_of_Otranto 6. Chris Baldick (ed), The Oxford Book of Gothic Tales, Oxford University Press, 1992

www.BesplatniSeminarskiRadovi.com

15