Ζ ΑΡΥΖ ΣΖ΢ ΠΡΟΦΤΛΑΞΖ΢ ΚΑΗ Ζ

ΠΡΟ΢ΣΑ΢ΗΑ ΣΟΤ ΚΛΗΜΑΣΟ΢

Α.Η. Μαπούληρ
Αξηζηνηέιεην Παλεπηζηήκην Θεζζαινλίθεο, Σκήκα Υεκείαο,
apm@auth.gr, conm@auth.gr

«μὴ εἰκῇ πεπὶ ηῶν μεγίζηυν ζςμβαλλώμεθα»
Ζπάκλειηορ

Γιάζκετη ηος Wingspread για ηην Απσή ηηρ
Πποθύλαξηρ
Ιαλνπάξηνο 1988, Έπαπιε Wingspread, Racine
Wisconsin

Ζ Απσή ηηρ Πποθύλαξηρ
• «Όηαλ κηα δξαζηεξηφηεηα δεκηνπξγεί απεηιέο θαηά ηεο
αλζξψπηλεο πγείαο ή θαηά ηνπ πεξηβάιινληνο, πξέπεη λα
ιεθζνχλ πξνθπιαθηηθά κέηξα αθφκε θαη αλ θάπνηεο
ζρέζεηο αηηίνπ-αηηηαηνχ δελ έρνπλ πιήξσο ηεθκεξησζεί
επηζηεκνληθά».
• «Με απηή ηελ έλλνηα, ν ππέξκαρνο κηαο δξαζηεξηφηεηαο
θαη φρη ην θνηλφ, πξέπεη λα θέξεη ην βάξνο ηεο
απνδείμεσο».
• «Η δηαδηθαζία εθαξκνγήο ηεο αξρήο ηεο πξνθχιαμεο
πξέπεη λα είλαη αλνηθηή, ζηνηρεηνζεηεκέλε θαη δεκνθξαηηθή
θαη πξέπεη λα πεξηιακβάλεη φια ηα ελ δπλάκεη βιαπηφκελα
κέξε. Δπίζεο πξέπεη λα πεξηιακβάλεη ηελ εμέηαζε ελφο
κεγάινπ εχξνπο ελαιιαθηηθψλ ιχζεσλ, αθφκε θαη ηελ κε
δξάζε»

Vorsorgeprinzip (Πποθςλακηικόρ Κανόναρ)

Μέιαλαο Γξπκφο, Βαπαξία

Ζ Τιοθέηηζη ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ

• Δπξσπατθή Έλσζε
• WHO, COMEST, World Center for Nature, θιπ
• Γηάζθεςε ηνπ Ρίν ηνπ 1992, δηάζθεςε ηνπ ΟΗΔ
γηα ηελ αιιαγή ηνπ θιίκαηνο, δηάζθεςε ηεο
΢ηνθρφικεο γηα ηηο επίκνλεο ρεκηθέο νπζίεο θ.α.
• ΢νπεδία, δήκνο κε ηελ Κνκεηεία ηνπ San
Francisco θαη ν δήκνο ηνπ Seattle
• Samsung, Bristol-Myers Squibb θ.α.

Ένα Τπηπεζιακό ΢ημείυμα (memo) για ηην
Απσή ηηρ Πποθύλαξηρ
Nichols – Dezenhall Precautionary Principle Campaign Proposal
(για λογαπιαζμό ηηρ Ένυζηρ Καηαζκεςαζηών Υημικών ηυν Ζ.Π.Α.)
Strategies
1.
2.
3.

Define the issues on our terms to stigmatize the PP, win control of the message
war and build awareness of the negative consequences associated with its
implementation.
Generate support for our position by identifying, recruiting and mobilizing nontraditional allies in the scientific, academic and activist communities to call into
action when needed to fight, or preempt unwelcome initiatives.
Selectively challenge our adversaries and position their demands and political
agenda as contrary to the best interests of Californians.

Tactics

12.

Fund a documentary and associated media blitz that examines “shocking”
negative past consequences of the PP, in the context of present-day CA situations
if possible. Possible topics include: the Peruvian outbreak of cholera; African
nations’ battle with malaria without DDT, vis-à-vis the possible spread of West Nile
virus.

Ζ Κπιηική ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ
Hahn θαη Sunstein, Η Αξρή ηεο Πξνθύιαμεο σο Βάζε
γηα ηε Λήςε Απνθάζεσλ, θεθάιαην κε ηνλ ηίηιν H
Ψεπδαίζζεζε ηνπ λα Πηζηεύεη Καλείο όηη Ζνύκε Χσξίο
Ρίζθν.
• «Γηα παξάδεηγκα νη θπβεξλήζεηο δελ απαγνξεχνπλ ηα
αεξνπνξηθά ηαμίδηα, παξφιν πνπ ηέηνηεο απαγνξεχζεηο
ζα απέθιεηαλ κηα πηζαλή πεγή ηξνκνθξαηηθψλ
επηζέζεσλ... Μία δηαηζζεηηθή αλάιπζε θφζηνπο-σθέιεηαο
ππαγνξεχεη φηη ην θφζηνο απαγφξεπζεο ησλ
αεξνπνξηθψλ ηαμηδηψλ ζα μεπεξλνχζε θαηά πνιχ ηα
νθέιε»
• «Πξαγκαηηθά, αλ ιεθζεί ζηα ζνβαξά, ε αξρή ηεο
πξνθχιαμεο κπνξεί λα είλαη παξαιπηηθή θαη λα κε
πξνζθέξεη νισζδηφινπ θαηεχζπλζε»

Ζ Κπιηική ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ

• Sir Colin Berry: «αλ ε αξρή ηεο πξνθχιαμεο
ήηαλ γλσζηή θαηά ηα ηειεπηαία 200 ρξφληα, δελ
ζα είρακε κεηαγγίζεηο αίκαηνο, ξαδηνζεξαπεία ή
ηηο δηάθνξεο εθαξκνγέο ησλ αθηίλσλ Υ»
• Holm θαη Harris, ζηελ εξγαζία Η Αξρή ηεο
Πξνθύιαμεο Καηαπλίγεη ηεο Αλαθαιύςεηο
παξαηεξνχλ: «Ωο αξρή πνπ θαζνξίδεη ηηο
ινγηθέο επηινγέο ε αξρή ηεο πξνθχιαμεο ζα καο
αθήζεη παξάιπηνπο»

Ζ Κπιηική ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ

• Sunstein ζην βηβιίν ηνπ Νόκνη ηνπ Φόβνπ:
Πέξα από ηελ Αξρή ηεο Πξνθύιαμεο
παξαηεξεί: «Σν πξαγκαηηθφ πξφβιεκα κε
ηελ αξρή ηεο πξνθχιαμεο… είλαη φηη είλαη
αζπλάξηεηε: Έρεη πξφζεζε λα πξνζθέξεη
θαζνδήγεζε, αιιά απνηπγράλεη λα ην
θάλεη, επεηδή θαηαδηθάδεη εθείλα ηα ζηάδηα
ηα νπνία πξνυπνζέηεη»

Πλαίζιο Δνεπγοποίηζηρ και Πποζέγγιζη
Τλοποίηζηρ ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ

• Όηαλ ππάξρεη κηα εύινγε ππνςία βιάβεο
(γηα ηνλ άλζξσπν ή ην πεξηβάιινλ)
• Όηαλ πθίζηαηαη αβεβαηόηεηα αηηίαο-αηηηαηνύ
ζηνπο επηζηεκνληθνύο θύθινπο
• Σόηε είλαη θαζήθνλ καο λα ιάβνπκε κέηξα
θαη λα πξνιάβνπκε ηηο βιάβεο

Ο Πεπιοπιζμόρ ηηρ Δπιδημίαρ Υολέπαρ ηος
1854 ζηο Λονδίνο από ηον Γπα John Snow

Ζ Πεπίπηυζη ηος Αμιάνηος

• 1898, ε Lucy Deane πξνεηδνπνηεί γηα ηα «θαθά»
απνηειέζκαηα ηεο ακηαληφζθνλεο
• 1998, ε Δ.Δ. απαγνξεχεη ηνλ ακίαλην
• ΢ηελ Δ.Δ. ηα επφκελα 35 ρξφληα ζα ζπκβνχλ
250.000-400.000 ζάλαηνη απφ κεζνζειίσκα,
θαξθίλν ησλ πλεπκφλσλ θαη αζβεζηίαζε σο
ζπλέπεηα ηεο έθζεζεο ζηνλ ακίαλην θαηά ην
παξειζφλ
• ΢ηελ Οιιαλδία, αλ ίζρπε ε απαγφξεπζε απφ ην
1965, ζα ζψδνληαλ 34.000 δσέο θαη ζα
εμνηθνλνκνχληαλ έμνδα θαζαξηζκνχ θαη
απνδεκηψζεηο χςνπο 19 δηο επξψ!

Πποϋποθέζειρ για ηην Δθαπμογή ηηρ Απσήρ
ηηρ Πποθύλαξηρ
• Κάπνηνπ είδνπο επηζηεκνληθή αλάιπζε.
Φαληαζηηθνχ θίλδπλνη θαη αβάζηκεο ππνζέζεηο
δελ αξθνχλ
• Οη θίλδπλνη νη νπνίνη δηαβιέπνληαη ζα πξέπεη λα
είλαη εζηθά απαξάδεθηνη. Ο φξνο απαξάδεθηνο
κπνξεί λα ζεκαίλεη ζνβαξέο βιάβεο (ελλνείηαη
γηα ηνλ άλζξσπν ή ην πεξηβάιινλ), ζνβαξέο θαη
κε-αληηζηξεπηέο βιάβεο, παγθφζκηεο κεαληηζηξεπηέο βιάβεο ή αθφκε βιάβεο πνπ
εθηείλνληαη πέξαλ ηεο κηαο γεληάο

Ζ Πποζέγγιζη ηηρ Απσήρ ηηρ Πποθύλαξηρ

• Καζνξηζκφο ζθνπνχ (ή ζθνπψλ)
• Δμέηαζε φισλ ησλ ελαιιαθηηθψλ ηξφπσλ
επηηεχμεσο ηνπ ζθνπνχ (ή ησλ ζθνπψλ)
• Μεηαθνξά ηνπ βάξνπο ηεο απνδείμεσο θαη
• ΢πκκεηνρή θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ιήςεο
απνθάζεσλ φισλ φζνη επεξεάδνληαη απφ
απηέο

Ζ Πεπίπηυζη ηος DDT

«αο εμαθαλίζνπκε ηελ εινλνζία» θαη φρη «DDT ή ζάλαηνο»

Υαπακηηπιζηικά Παπαδείγμαηα ΢ηοσοθέηηζηρ
και Μεηαθοπάρ ηος Βάποςρ ηηρ Αποδείξευρ

• ΢νπεδία: Δμάιεηςε απφ ηα πξντφληα πνπ
θπθινθνξνχλ ζηελ επηθξάηεηά ηεο φισλ
ησλ βηνζπζζσξεπνκέλσλ θαη επηκφλσλ
ρεκηθψλ νπζηψλ έσο ην έηνο 2007
• Δ.Δ., 2006: Οδεγία REACH

Πεπιβαλλονηική Ζθική:
Ζ Ανθπυποκενηπική Θευπία

Καξηέζηνο: “cogito ergo sum, ζθέπηνκαη άξα ππάξρσ”

Πεπιβαλλονηική Ζθική: Ευοκενηπιζμόρ και
Βιοκενηπιζμόρ
«Η εζηθή, επίζεο, δελ είλαη παξά
ζεβαζκόο γηα ηε δσή. Απηό είλαη
πνπ κνπ απνθαιύπηεη ηε
ζεκειηώδε αξρή ηεο εζηθήο, όηη
δειαδή ην αγαζό ζπλίζηαηαη ζηελ
δηαηήξεζε, ηελ πξνώζεζε, θαη
ηελ ελδπλάκσζε ηεο δσήο θαη όηη
ε θαηαζηξνθή, ν ηξαπκαηηζκόο
θαη ν πεξηνξηζκόο ηεο δσήο είλαη
θαθόο»
Αιβέξηνο Schweitzer, Αιζαηφο
ηαηξφο θαη ζενιφγνο (1875-1965)

Πεπιβαλλονηική Ζθική: Aldo Leopold, η Ζθική
ηηρ Γηρ

«Κάηη είλαη ζσζηό όηαλ ηείλεη
λα δηαηεξήζεη ηελ νιόηεηα, ηε
ζηαζεξόηεηα θαη ηελ νκνξθηά
ηεο βηνηηθήο θνηλσλίαο. Είλαη
ιάζνο ό,ηη δελ ηείλεη πξνο
απηά»
Aldo Leopold, Ακεξηθαλφο
δαζνπφλνο, (1887-1948)

Πεπιβαλλονηική Ζθική: Holmes Rolston

«Πξέπεη πιένλ λα εμνηθεησζνύκε κε πξνβιεκαηηζκνύο όπσο είλαη ην
δηθαίσκα ηεο ειεπζεξίαο κηαο θόηαο ή ελόο βξάρνπ»
Holmes Rolston, Καζεγεηήο Φηινζνθίαο, (1932- )

Ζ Απόδοζη Δςθςνών για ηην ΢ημεπινή Κακή
Καηάζηαζη ηος Πεπιβάλλονηορ





Lynn White
Bookchin
Οηθνθεκηληζκφο
Naess, Βαζηά Οηθνινγία
Garett Hardin, The Tragedy of the
Commons

Όλερ οι Απότειρ ηηρ Πεπιβαλλονηικήρ Ζθικήρ
Θευπούν Δκ ηυν Οςκ Άνες ηην Πποζηαζία ηος
Πεπιβάλλονηορ

Απσή ηηρ Πποθύλαξηρ και ΢ύγκποςζη
Καθηκόνηυν

• DDT: ην θαζήθνλ πξνο ηνλ άλζξσπν είλαη
ηζρπξφηεξν απφ ην θαζήθνλ πξνο ηα
αξπαθηηθά πνπιηά
• Γελεηηθά Σξνπνπνηεκέλεο Καιιηέξγεηεο: Η
ππνρξέσζή καο πξνο ηνπο πεηλψληεο ησλ
αλαπηπζζνκέλσλ ρσξψλ είλαη κεγαιχηεξε
απφ απηήλ πνπ νθείινπκε, πρ. πξνο ηελ
πεηαινχδα κνλάξρεο

Σο Ζθικό Γίλημμα ηηρ Υημικήρ ΢ύνθεζηρ

• Ο J. Schummer, Η Ηζηθή ηεο Χεκηθήο ΢ύλζεζεο:
ν ζπλζεηηθφο ρεκηθφο ν νπνίνο πξσηνζπλζέηεη
κηα ρεκηθή έλσζε ζα έρεη πάληνηε θάπνηα γεληθή
επζχλε, θαζψο «ε πξψηε ζχλζεζε είλαη ην
πξψην βήκα-αηηία ηεο χπαξμήο ηεο»
• Jacob θαη Walters, Ρίζθν θαη Επζύλε ζηελ
Χεκηθή Έξεπλα: Η Πεξίπησζε ηνπ Πνξηνθαιί
Παξάγνληα, «Απφ ηε κία ν επηζηεκνληθφο
θψδηθαο απαηηεί ηε δεκνζίεπζε ησλ
απνηειεζκάησλ… Απφ ηελ άιιε ε έλσζε
κπνξεί ζαπκάζηα λα είλαη αλαζθαιήο θαη λα
πξνθαιεί ζεκαληηθή βιάβε

Ο Κώδικαρ ΢ςμπεπιθοπάρ ηος Υημικού ηηρ
American Chemical Society

• «Οη ρεκηθνί πξέπεη λα αληηιακβάλνληαη θαη
λα πξνβιέπνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο
ζπλέπεηεο ηεο δνπιεηάο ηνπο. Οη ρεκηθνί
έρνπλ ππνρξέσζε λα απνθεχγνπλ ηελ
ξχπαλζε θαη λα πξνζηαηεχνπλ ην
πεξηβάιινλ»

Ζ Απσή ηηρ Πποθύλαξηρ και η Ζθική





Ηζηθά Γηιήκκαηα
Δλδν- θαη δηαγελεαθή ηζφηεηα
Γηθαίσκα ηεο έθθξαζεο γλψκεο
Έλνρε άγλνηα
΢πλππεπζπλφηεηα
COMEST (2005), The Precautionary
Principle, France, UNESCO, 2005.

Η Παγθφζκηα Κιηκαηηθή Αιιαγή θαη
ε Αξρή ηεο Πξνθχιαμεο
• Γελ είλαη απόλςηα βέβαιο φηη ζα έρνπκε
αξλεηηθέο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ, αλ
δελ ιεθζνχλ κέηξα φπσο ν πεξηνξηζκφο
ησλ εθπεκπνκέλσλ αεξίσλ ηνπ
ζεξκνθεπίνπ θιπ.
• Ωζηφζν, ππάξρνπλ ηζρπξέο αποσπώζερ
ενδείξειρ

Η Παγθφζκηα Κιηκαηηθή Αιιαγή θαη
ε Αξρή ηεο Πξνθχιαμεο
• Σν γήηλν θιίκα είλαη έλα γηγαληηαίν, ζχλζεην θαη
κε γξακκηθφ δπλακηθφ ζχζηεκα
• Σέηνηα ζπζηήκαηα, φηαλ δηαηαξαρζνχλ,
πθίζηαληαη απφηνκεο, κεγάιεο, θαηαζηξνθηθέο
θαη κε αλαζηξέςηκεο κεηαβνιέο
• ΢ηελ επνρή καο δηαηαξάζζνπκε ην θιίκα (π.ρ.
κε εθπνκπέο ηεξαζηίσλ πνζνηήησλ CO2)

Η Παγθφζκηα Κιηκαηηθή Αιιαγή θαη
ε Αξρή ηεο Πξνθχιαμεο
• Τπάξρεη αλακθηζβήηεηα ζεκαληηθή αβεβαηφηεηα
ζηνπο επηζηεκνληθνχο θχθινπο ζρεηηθά κε ηηο
δεκίεο θαη ηα νθέιε ησλ πξνηεηλνκέλσλ
δξάζεσλ πνπ αθνξνχλ ζηελ παγθφζκηα
θιηκαηηθή αιιαγή
• Η Αξρή ηεο Πξνθχιαμεο εμαζθαιίδεη φηη νη
απνθάζεηο θαη αλ αθφκε είλαη ιαλζαζκέλεο, ζα
«γέξλνπλ» πξνο ηελ αζθαιή (κε θαηαζηξνθηθή)
πιεπξά)

Most Terrifying Video You 'll
Ever See
(Σν Πην Σξνκαθηηθφ Βίληεν Πνπ Θα Γείηε Πνηέ)

Greg Craven, Καζεγεηήο Υεκείαο
δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο, Portland, Oregon
USA

Η Δπηρεηξεκαηνινγία ηνπ Craven

Η Δπηρεηξεκαηνινγία ηνπ Craven

Η Δπηρεηξεκαηνινγία ηνπ Craven

Η Δπηρεηξεκαηνινγία ηνπ Craven

΢ςμπεπάζμαηα

• Η αξρή ηεο πξνθχιαμεο έρεη θαη πιαίζην
ελεξγνπνίεζεο θαη πξνζέγγηζε πινπνίεζεο
• Πξνθπιάζζεη απφ ζνβαξέο θαη κε αλαζηξέςηκεο
βιάβεο ηνλ άλζξσπν θαη ην πεξηβάιινλ
• ΢πλάδεη κε ηηο αξρέο ηεο Πξάζηλεο Υεκείαο
• Βξίζθεηαη ζε ζπκθσλία κε ηελ «θηινζνθία» ηεο
ζπληεξνχκελεο (αέλαεο ή αεηθφξνπ) αλάπηπμεο
• ΘΑ ΖΣΑΝ ΚΑΛΟ Ζ ΠΡΑ΢ΗΝΖ ΥΖΜΔΗΑ ΝΑ
ΤΗΟΘΔΣΖ΢ΔΗ ΣΖΝ ΑΡΥΖ ΣΖ΢ ΠΡΟΦΤΛΑΞΖ΢
΢ΣΟ ΢ΤΝΟΛΟ ΣΖ΢

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.