You are on page 1of 40

2. ve 3.

basamakta meslek hastalklar ynetimi Bir neri

Meslek hastalklarn nleme

Prof. Dr. Arif mrn


Dokuz Eyll niversitesi Tp Fakltesi Gs Hast. AD ISAMER Y.K. yesi

acimrin@deu.edu.tr www.arifcimrin.com

Yararlandm kaynaklar Sunumlar


Dr. Rana Gven Dr. Alp Ergr Dr. brahim Akkurt Dr. Nazmi Bilir

Plan
Tanm Durum Sebep neri

Tanmlar

Meslek hastal NEDR?

ETMEN

alan

meslek hastal

A Ergr

Meslek Hastal, Tanm


yeri ortamnda bulunan faktrlerin etkisi ile meydana gelen hastalklarn ortak addr. WHO ve ILO; Zararl bir etkenle bundan etkilenen insan vcudu arasnda, allan ie zg bir neden-sonu, etki-tepki ilikisinin ortaya konabildii hastalklar grubu. le lgili Hastalklar; le ilgili hastalklarda temel etken iyeri dndadr. e girmeden nce var olan veya alrken ortaya kan herhangi bir sistemik hastalk yaplan i nedeniyle daha ar seyredebilmektedir. Hastaln ilerlemesine neden olan etkenlerin alma ortamnda ortadan kaldrlmamas nedeniyle mevcut hastaln iddetlenmesi durumudur. WHO; Yalnzca bilinen ve kabul edilen meslek hastalklar deil, fakat olumasnda ve gelimesinde alma ortam ve alma eklinin, dier sebepler arasnda nemli bir faktr olduu hastalklardr. Ksaca alma koullar nedeniyle doal seyri deien hastalklardr .

Sal ve gvenlii Kanunu (6331, 20/6/2012) (Madde-3): Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya kan hastal tanimlar,

SGB. Meslek hastalklar rehberi 2011, Ankara

Trkiye ve dnyadaki durum

Seilmi Avrupa lkesi, Trkiye ve Dnyada alma Yaam ve Salk likisi Gstergeleri rnekleri *
lt
lml i kazas skl (y binde) Beklenen i kazas says** Bildirilen meslek hastal skl (o binde) Beklenen meslek hastal skl Beklenen fatalite hz (y binde) Sal Hizmetlerinin Kapsaycl (%)

Finlandiya 2.2
49 600 /2.2milyon

spanya 9.2
898 300 /13.2 milyon

Bulgaristan 3.4
264 100 /3.0 milyon

Trkiye 15.5
3 145 600 /21.6 milyon

Dnya 20.0
263 838 111 /2.2 milyar

2.2

15.2

1.2 *

0.8
60 bin 150 (+) bin

60.0

2.9

8.9

11.4

19.1

14.0

87

40

12-15

5-55

* Sistem dnmnden sonra kayt sistemindeki sorunlara bal


A Ergr

* Rantanen ve ark. FIOH, 2002 ** Hamalainen, Takala, Saarela 2005

TK, 2007 Kazalar ve e Bal Salk Problemleri


Son 12 ay iinde bir ite alm olanlara bu dnemde bir i kazas geirdiniz mi? ve ie dayal bir salk problemine maruz kaldnz m?
%2.9 i kazas %3.7 alt ile balantl bir rahatszlk

SGK, 2011 n:11.030 000


408.000 ile balantl salk problemi yaad tahmin edilebilir. Tm sigortallar iin 642.000

http://www.sendika.org/2013/02/sosyal-guvenlik-kurumu-dalga-mi-geciyor-ertugrul-bilir/

Trkiye de durum neden bu noktada ?

Sorun: lkemizde meslek hastal yasal bir tanmdr!

Meslek hastalklar

Klinik sre

Yasal sre

YASAL MH = K LLYET BAI N BU ZORUNLUDUR

MH phesi (tbbi/yasal) Hekim Hasta Medya vb. MHH nv. SB EH

YOK Mahkeme nv, MHH, BK SGK Yksek Salk Kurulu YOK ADL TIP KURUMU
22.05.2013 TTD 16.Yllk Kongresi akkurtbr@gmail.com

Tbbi olarak MH var


lgili Sig. Md. KMH b. / yeri mfetti raporu SGK-KMH-Malul. Dair-Kurul

VAR MKGAO

15

22.05.2013

TTD 16.Yllk Kongresi akkurtbr@gmail.com

17

ILO- KORUNMA STRATEJS


Salk

yileme
Klinik ncesi anormallikler Manifest hastalk

Maluliyet
Primer Korunma Sekonder Korunma Tersiyer korunma Tedavi Rehabilitasyon

LM

22.05.2013

TTD 16.Yllk Kongresi akkurtbr@gmail.com

18

155 ve 161 sayl ILO Szlemelerine gre i sal tanm:


alann alma ortamn, koullarn, ilikilerini ve evresini, kendisini gdleyen bir alma yrtecek bir biimde etkileyebildii; salkl ve gvenli bir retim ortamnn rn olan bedensel, ruhsal, toplumsal optimal (en uygun) iyilik halinde olmaktr. Bir baka sylemle, i sal:

alann durumunu ya da saln ve gvenliini olumsuz etkileyen tehlike ve riskler ile bu tehlike ve riskleri nlemek ya da alanlar bunlardan korumak iin rgtlenmi i sal sistemi arasndaki ilikilerin bilekesidir.

Evrensel bak bellidir;


nsan saln koru Toplum saln koru KAZAN

Gelinen nokta;

Kresel ekonomiye entegrasyon srecinde zm aray


Meslek hastal yokmu gibi grnyor
Meslek hastalklarnn tespit edilemiyor
Ulusal Sal ve Gvenlii Politika Belgesi (2009-2013)

Hedef:

yzbin iide i kazas orannn %20 azaltlmas, beklenen ancak tespit edilememi meslek hastal vaka says tespitinin %500 artrlmas

Kresel olarak alma ortam ve koullarnn deiimi


Esnek alma modelleri Taeronlama yeri kavramnn deimesi Ura alanlarnn farkllamas Yeni teknolojilerin yol at yeni risk alanlar, faktrleri

SGK istatistikleri 2010


i says yeri says kazas MH says 10.030.810 1.325.749 62.903 433

yeri (1-250ii) %99,8 i says iilerin %83,8 i kazalarnn %79.2 si

6.344.000 kaytl alan (% 36,5i) i kazalar ve meslek hastalklar SGK istatistiklerinde yer almamaktadr.
5510 sayl SSGSS Kanununda i kazas ve meslek hastal tanmlar yaplrken kendi adna ve hesabna bamsz alan sigortallar da tanmlara dahildir. 4-1/a (hizmet akdine gre alanlar) zorunlu sigortal TOPLAM 11.030 000 n: 3.790 000 (raklar, Tarmda alanlar, Kendi hesabna ve bamsz alanlar) n: 2.554 000 (4-1/c; devlet memuru)

Kayt d alma Kayt d alanlarn oran %39 Tarm d alanlarda %25.5

2011 yl
http://www.sendika.org/2013/02/sosyal-guvenlik-kurumu-dalga-mi-geciyor-ertugrul-bilir/

Olgu
41y, erkek, poliklinie mracaat 3-4yldr ksrk, hrlt, tkanma hissi 1yl nce bulant, gz kararmas ile acile mracaat Sigara 20 yl 5-6adet/gn FM: soluk, bilateral solunum sesi iddetinde azalma dnda olaan Havayolu hastal (astm, broniolitis..)

Olgu
9 yl metal kumlama (4saat/gn) 3 yl galvaniz fab (talama) Zn, Fe, Al, Pb, asid vb)

Metal toksisitesi ??

Olgu

-sorunlar

yerinde alrken fonksiyonel deerlendirme olana yok yerine ait bilgi edinmek mmkn deil
Periyodik muayene bilgileri ve gvenilirlikleri ? (klinik, radyolojik, laboratuvar) yeri ortam analiz bilgileri ve gvenilirlikleri ? yerini gezme / deerlendirme yetkisi yok Benzer olgularn varln renme

Konu ile ilikili birimlerle egdm olana yok

Olgu
Meslek hastalklar poliklinii

-sorunlar

Sevk mekanizmalar net deil Birinci basamak hekimi ile iletiim kopuk lgili dier kurulular ile iletiim yok Kstllklar
Hekim Laboratuvar olanaklar Birimler arasnda koordinasyon Ynetimin konuya bak cretlendirme

Tan koymann sosyoekonomik sonular


Olguya katk salamyor.
kayb Gelir kayb

yerine katk salamyor


gc kayb retim kayb Tazminat korkusu

Sektre / ekonomiye katk salamyor

Ne yaplabilir?

Yasal dzenleme
1. Meslek hastalnn sigortaclk boyutu yeniden
tanmlanmal 2. Meslek hastal bildirimi sigortaclk srecine esas tekil etmemeli

yeri ve alanlarn deerlendirilmesi


a. merkezi denetim mekanizmalarnn dikey yaplanmasnn yatay ve multidisipliner olarak yeniden planlanmasi b. paydalarn bu mekanizmada eit olarak grevlendirilmeleri c. cezalandrmay deil, bildirimi ve izlemi tevik eden yaplanma

Basn Duyarllk ST M Kurulular Duyarllk, eitim

VEREN Koruma politika ve sreleri

SORUMLULAR?

Salk B ve SGB Denetim Tan sreleri niversiteler Eitim

Sendikalar Duyarllk - izlem

Salk Bakanl Genelgesi 13.06.2011


Meslek Hastal Tan Kodlarnn Aile Hekimlii Bilgi Sistemi ve Hastane Yazlm Sistemine Entegrasyonu WHO/SDE/OEH/99.11 - meslek ve hastalk ilikilerini gsteren referans, tercme edilerek tpta uzmanlk dernekleri ve ilgili kurumlarn grleri alm ve lkemiz koullarna uyarlanmtr. Aile Hekimleri, Devlet Hastaneleri ve Eitim ve Aratrma Hastaneleri tarafndan kullanlan yazlm sistemlerine Meslek Hastal Tan Kodlar nn entegrasyonu yaplmtr. ICD-10 indeki Meslek Hastalklarna likin Kodlar Tablosu ile Meslek Hastal (ICD-10) ve Meslek Kodlarnn (ISCO-88) Eletirilme Tablosu ilgili adreste yaynlanmtr

Meslek hastal tans ve bildirimi


Liste sistemi kaldrlmal
Her salk sorunu calma ortam ile ilikili olabilir

Ulusal bildirim sistemi

- Beyana dayal bildirim - 1., 2. ve 3. basamakta hekimin i ile ilikili hastalk/saglk sorunu bildirimi yetkisi olmal

yeri Dzeyi
Tan konusunda olgu ve isveren bilgilendirilmeli (ndeks vaka) ilgili birim/iyeri
- Sorun kayna ynnden gzden geirilmeli - Dzenleme nerileri ve yapilanlarin deerlendirilmesi

Olgunun izlenmesi / rehabilitasyon iin ibirlii


- i deiiklii, eitim, iyeri iinde grev deiiklii, vb

Eitim
veren eitimi=
bildirimin, i koullarnn izleminin ekonomik/yasal avantajlar

Hekim / Hemire / Mhendis eitimi= (lisans /lisans st)


erken tan, iyeri ve alan izlemine aktif katlm

alanlarn eitimi=
iyeri, okul, sendika vb

Toplumsal duyarlln arttrlmas=


medya yolu ile farkindalk yaratma

Yrtme erk inin kararllna gereksinim var !


Anayasann 8. maddesine gre Yrtme yetkisi ve grevi, Cumhurbakan ve Bakanlar Kurulu tarafndan, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanlr ve yerine getirilir.

Bizler altaya hazrz

Teekkr ederim

1. Meslek Hastalklar (Occupational Diseases); Genellikle tek bir etkenle meydana gelen, zgn ve kuvvetli bir mesleki ilikinin ortaya konmas ile meslek hastal tans konur. 2. le lgili Hastalklar (Work Related Diseases); Pek ok etkenin bir arada grld, alma ortamnn rol oynayabildii, birlikte farkl risklerin de yer ald, karmak bir etyolojiye sahip hastalklardr. 3. alanlar Etkileyen Hastalklar (Diseases Affecting Working Populations); le ilgili bir ilinti olmamasna karn mesleki zararl etkenlerle ortaya k artan hastalklardr.
SGB. Meslek hastalklar rehberi 2011, Ankara