Ιανουάριος 2013

Θέμα: Ενημέρωση για την Υπηρεσία Παροχής Αντιγράφων Επιστημονικών Άρθρων
του HEAL-Link
Περιγραφή παρούσας κατάστασης
Στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες οι Δημόσιοι Οργανισμοί (υπηρεσίες και φορείς του
δημοσίου τομέα, δημόσιες βιβλιοθήκες, ερευνητικά κέντρα, κοινωφελείς οργανισμοί) συμμετέχουν
σε κοινοπραξίες βιβλιοθηκών ή ιδρύουν δικές τους, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε διάφορες
υπηρεσίες, όπως εκείνη του διαδανεισμού, αλλά και αναπτύσσοντας νέες για την καλύτερη
εξυπηρέτηση των χρηστών τους.
Η δραστηριότητα αυτή απαιτεί εξασφάλιση οικονομικών πόρων, δεδομένου ότι η συμμετοχή σε
μια Κοινοπραξία συνεπάγεται τον επιμερισμό των εξόδων μεταξύ των μελών της. Στην Ελλάδα,
δυστυχώς οι προϋπολογισμοί των Δημοσίων Οργανισμών και Φορέων δεν επιτρέπουν την ίδρυση ή
συμμετοχή τους σε Κοινοπραξίες. Μόνο οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες κατάφεραν, ύστερα από
μακροχρόνιες προσπάθειες μιας αρκετά δραστήριας ομάδας υπευθύνων να ιδρύσουν μία
Κοινοπραξία και να αποκομίσουν τα οφέλη της, παρέχοντας ποιότητα και εγκυρότητα στην
ακαδημαϊκή έρευνα. Έτσι η καταγραφή, η οργάνωση και η διάχυση της γνώσης και των
πληροφοριών επιτυγχάνεται μόνο μεταξύ των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, αφήνοντας
εκτός, οποιονδήποτε ασκεί ερευνητική δραστηριότητα, αλλά δεν ανήκει στην ακαδημαϊκή κοινότητα.
Ο HEAL-Link ως φορέας, που εργάζεται για την ποιότητα και εγκυρότητα της έρευνας με την
ανάπτυξη παρεχόμενων υπηρεσιών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, σχεδιάζει να εξυπηρετήσει
βιβλιοθήκες Δημοσίων Οργανισμών και Φορέων, οι οποίοι εδράζονται εκτός των ακαδημαϊκών
ορίων. Οι βιβλιοθήκες αυτές έχουν ανάγκη εμπλουτισμού των συλλογών τους, δεδομένου ότι η
επιθυμία των χρηστών τους, για πρόσβαση σε έγκυρη και τρέχουσα πληροφορία, είναι συνεχώς
αυξανόμενη.
Η ένταξη των Δημοσίων Οργανισμών στον HEAL-Link, κατά το πρότυπο των Κοινοπραξιών των
αναπτυγμένων χωρών, δεν είναι δυνατή επειδή:

δεν έχουν εξασφαλιστεί οι απαιτούμενοι προϋπολογισμοί από πλευράς των Οργανισμών. Ο

HEAL-Link αποτελεί Κοινοπραξία των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών της χώρας και έχει εξασφαλίσει να
χρηματοδοτείται κεντρικά από το Υπουργείο Παιδείας, όσον αφορά την πρόσβαση στις ηλεκτρονικές
πηγές. Οι υπόλοιποι Οργανισμοί, για να ενταχθούν στην κοινοπραξία, θα έπρεπε να εξασφαλίσουν
το ίδιο (π.χ. τα νοσοκομεία να χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Υγείας, οι στρατιωτικές σχολές
από το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης κλπ.) και όχι να συμμετέχουν ως αυτόνομα μέλη στον HEAL-Link.
Κάτι τέτοιο θα προκαλούσε δυσκολία διαχείρισης των μελών από τον HEAL-Link, προβλήματα στην

επικοινωνία και κωλύματα στη συνεργασία, ενώ επιπλέον ποτέ δε θα ήταν εξασφαλισμένη η
οικονομική συμμετοχή τους.

δεν το επιτρέπουν οι συμφωνίες με τους εκδότες/παρόχους. Οι συμφωνίες που έχουν

υπογραφεί μέχρι σήμερα με τους εκδότες/παρόχους των ηλεκτρονικών πηγών, θα έπρεπε να
αλλάξουν άρδην, καθώς ένας μεγαλύτερος αριθμός μελών και η διαφορετική σύνθεση της
Κοινοπραξίας, θα απαιτούσαν μεγαλύτερο κόστος για την παροχή του υλικού, αλλά και
επιπρόσθετες νομικές διασφαλίσεις για την υπογραφή συμφωνιών.

ο HEAL-Link δεν αποτελεί κάποια διαχειριστική αρχή ή οργανισμό. Ο HEAL-Link ως

Σύνδεσμος των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη, διαχείριση
και ομαλή λειτουργία των υπηρεσιών, μόνο μεταξύ των Ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων και σε καμία
περίπτωση δεν εξουσιοδοτείται να αναλάβει το ρόλο ενός ευρύτερου οργάνου, που θα είναι
υπεύθυνο για την λειτουργία μίας Κοινοπραξίας, πανελλήνιας εμβέλειας, της οποίας μέλη θα είναι
όλοι οι Δημόσιοι Οργανισμοί.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του λοιπόν αποφασίστηκε η ανάπτυξη μιας Υπηρεσίας ως ο
μοναδικός νόμιμος και λειτουργικός τρόπος εξυπηρέτησης των Δημοσίων Οργανισμών και Φορέων,
που δεν αποτελούν μέλη του.

Λίγα λόγια για τον HEAL-Link
Ο Σύνδεσμος των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (Σ.Ε.Α.Β.) θεσμοθετήθηκε στις 27
Οκτωβρίου 2005 (Ν. 3404, ΦΕΚ 260 Τεύχ. Α, 17-10-05). Ξεκίνησε το 1997, ως ένα υποέργο του έργου
ΕΠΕΑΕΚ της Οριζόντιας Δράσης των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών στο πλαίσιο του Β’ ΚΠΣ, ενώ η
δικτυακή πύλη των Ηλεκτρονικών Πηγών του Συνδέσμου (HEAL-Link) λειτουργεί από το 1999. Μέσω
της δικτυακής πύλης τα ιδρύματα-μέλη του Συνδέσμου έχουν πρόσβαση - ύστερα από σύναψη
συμβάσεων με διεθνείς εκδοτικούς οίκους - στο πλήρες κείμενο επιστημονικών ηλεκτρονικών πηγών
(13.500 περίπου τίτλους ηλεκτρονικών επιστημονικών περιοδικών όλων των ειδικοτήτων,
περισσότερους από 7.800 τίτλους ηλεκτρονικών περιοδικών ανοιχτής πρόσβασης). Μέλη του HEALLink είναι όλα τα Ακαδημαϊκά και Ερευνητικά Ιδρύματα, που χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο
Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού, η Εθνική Βιβλιοθήκη και η Βιβλιοθήκη της
Ακαδημίας Αθηνών. Το κόστος των συμβάσεων για το ηλεκτρονικό περιεχόμενο του HEAL-Link
καλύπτεται από τις Δημόσιες Επενδύσεις του Υπουργείου. Περισσότερες πληροφορίες για τις
Ηλεκτρονικές Πηγές του HEAL-Link μπορείτε να βρείτε στη δικτυακή πύλη (http://www.heallink.gr/journals/).

Η Υπηρεσία
Οι Δημόσιοι Οργανισμοί και Φορείς, που δεν αποτελούν μέλη του HEAL-Link, δεν έχουν τη
δυνατότητα πρόσβασης στο πλήρες περιεχόμενο των ηλεκτρονικών πηγών του. Μέσω της δικτυακής
πύλης του Συνδέσμου (www.heal-link.gr) μπορούν να εντοπίσουν πληροφορίες για το υλικό που

επιθυμούν (τίτλος περιοδικού, τίτλος άρθρου, συγγραφείς, χρονολογία έκδοσης, τόμος/τεύχος,
περίληψη), αλλά δεν μπορούν να ανακτήσουν το πλήρες κείμενο του.
Η Υπηρεσία Παροχής Αντιγράφων Επιστημονικών Άρθρων θα δώσει τη δυνατότητα στις
βιβλιοθήκες και στους τελικούς χρήστες των Οργανισμών να αιτούνται το πλήρες κείμενο των
επιστημονικών άρθρων, που θεωρούν απαραίτητα για τη διεξαγωγή της ερευνητικής τους
δραστηριότητας. Έπειτα, το προσωπικό της Υπηρεσίας θα εντοπίζει το υλικό και θα το αποστέλλει
ηλεκτρονικά στους ενδιαφερόμενους, μέσω ενός Λογισμικού Διαδανεισμού και Ασφαλούς
Αποστολής Εγγράφων, που θα διασφαλίζει τα πνευματικά δικαιώματα (copyright), που το διέπουν
(όπως προβλέπεται στις συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με τους εκδότες/παρόχους).

Τρόπος λειτουργίας
Η Υπηρεσία σχεδιάστηκε να λειτουργεί ως εξής:

Δημιουργείται στο ηλεκτρονικό σύστημα της Υπηρεσίας λογαριασμός (καρτέλα)

πιστοποιημένης βιβλιοθήκης (ή υπευθύνου επικοινωνίας).

Η βιβλιοθήκη δημιουργεί λογαριασμούς (profiles) των τελικών χρηστών της.

Η βιβλιοθήκη ή ο τελικός χρήστης του Οργανισμού, εφόσον εντοπίσει στην Ηλεκτρονική

Βάση Δεδομένων του HEAL-Link το άρθρο που τον ενδιαφέρει, αποστέλλει αίτημα μέσω του
συστήματος, συμπληρώνοντας τα πλήρη στοιχεία της βιβλιογραφικής αναφοράς.

Η βιβλιοθήκη του Οργανισμού προωθεί το αίτημα στην Υπηρεσία του HEAL-Link.

Το προσωπικό της Υπηρεσίας του HEAL-Link, σε καθημερινή βάση, ελέγχει τα νέα αιτήματα

και απαντά, αποστέλλοντας αντίγραφο του επιστημονικού άρθρου ηλεκτρονικά και με ασφαλή
τρόπο, ώστε να διασφαλίζονται τα πνευματικά δικαιώματα που το διέπουν.

Η βιβλιοθήκη του Οργανισμού παραλαμβάνει και εκτυπώνει το άρθρο, το οποίο αυτομάτως

διαγράφεται από τον server όπου φιλοξενείται, για να αποφευχθεί ο αλόγιστος διαμοιρασμός του
και σε άλλους χρήστες.

Αυτόματα ο χρήστης ενημερώνεται για την εξέλιξη του αιτήματος του και επισκέπτεται τη

βιβλιοθήκη του, για να παραλάβει το άρθρο.
Το έργο χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος της
Ψηφιακής Σύγκλισης (ΕΣΠΑ 2007-2013) και για όσο χρονικό διάστημα η Υπηρεσία θα λειτουργεί
πιλοτικά δε θα είναι χρεώσιμη για τους χρήστες. Ο ΣΕΑΒ θα προτείνει και θα εφαρμόσει
συγκεκριμένη πολιτική χρέωσης για τους συμμετέχοντες Οργανισμούς, μετά την ολοκλήρωση του
έργου.

Χρονοδιάγραμμα
Η Υπηρεσία Παροχής Αντιγράφων Επιστημονικών Άρθρων του HEAL-Link προβλέπεται να
λειτουργήσει πιλοτικά από το Μάιο του 2013.
Για εκδήλωση ενδιαφέροντος συμμετοχής στην Υπηρεσία παρακαλώ συμπληρώστε τη φόρμα
επικοινωνίας στον ιστότοπο του HEAL-Link (http://www.heal-link.gr/ill_nilde_form/).

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών
Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (HEAL-Link)

Νικόλαος Μήτρου,
Καθηγητής ΕΜΠ