અોિપિનયન

यो व$ भ&मा तत् स,खम्।
ત()ી : િવ,લ ક/યાણી
,2તક : 15 • 3કરણ : 01 • સળ(ગ અ(ક : 169

'અહ( કિર>?'

26 એિ3લ 2009

9ષ લવાજમ : £22.92 / £36.67

• ધીરAબCન પDલ

કોઈ પણ ય'કાય)ની શ-આત 'અહ2
આરાGય •વ ;, ભ€ jઓ ગc j ધમ)
કિર56' એ શ8દોથી થાય ;. એમ= >ઢ
પાળતા હોય. કારણ Z રામ એટ€ સTયI2
િન@ય, અડગ CરDષાથ) અF G6યિનHાI2 બળ
^£તમ2ત kવ-પ, રામ એટ€ ’યાયના કઠોર
હોય ;. એનાથી LMરા6લો મI5ય આડD2અવP2
માગ) પર જરા6 િવચિલત ન થત= પ2થ
Qયા વગર એકધારા ઉTસાહથી આગળ વV
કાપનાર િચરLવાસી, રામ એટ€ કત)“યનો
;. િવWો એF રોકી શકત= નથી, ટીકાકારોના
મમ) સમજનાર અF મયbદાI2 સદmવ પાલન
ઉપાલ2ભ Z કટા[ની એF કશી અસર થતી
કરનાર રાજવી - QQ, આ દશરથCy
નથી, કોઈ પણ Lલોભનો એની ગિત રોકવા
રામના —વનLસ2ગો ઇિતહાસI2 Z CરાણI2
સમથ) નથી હોત= અF આખ] એક એવી
ક€વર ધારણ કરીF આ` jથી ભરમાશો
અ^_ય [ણ આ` ; aા] આ આખા
નહŽ, દ]કના ¤દયમ= x રામ વ¥લો ;, x
રEશ તGા કH ગAજરાતીIિJકૉનનL ગAણ ગાતL ધીરAબCન પDલ
આયામનો કતb આપcd અટકી eય ;, એ
હ2cશ= આપણી ર[ા ક] ;. શD2 કરવા યો…ય
જDએ ; Z કરવા ધા]g2 કાય) hરD2 થઈ ગi2 ;.
અF શD2 નહŽ કરવાયો…ય jI2 માગ)દશ)ન ક]
;, અF —વનના અ2તકાd પણ
એ વખj એના મનની િkથિત Zવી
હોય ? અહ2કારની, અવસાદની, ખાલીપાની Z હષ)ની ? ^d એ માણસ Zવો ; kમરણમાyથી હાજર થઈ આપણા સમkત ભયનો નાશ ક] ; j રામની હD2 વાત
એની પરી[ા એ પd થાય ;. શD2 એ સમl પિરિkથિતI2 અવલોકન કરીF હળ` કરD2 છD2. એના પા£થવ •હની Z એના કણ¦પકણ) ઊતરી આ`લા ઈિતહાસની
હm6 આકાશ સાc હાથ Qn ; ? આસન પરથી ઊઠતી `ળાએ સ2hણ) આપ¢ શી €વા•વા ? LT6ક મI5ય સમx ; Z શD2 સારD2 F શD2 ખોટD2. બસ, એF
qતqTયતાના આન2દ સાr ઇtરF કહી શZ ; Z 'ઇદ2 ન મમ' ? j વખj એF એ સમeવનાર શિˆ j રામ - એનો આપણF [ણભર પણ િવયોગ ન થQ.
hછો Z ભાઈ, આ તારD2 નથી તો કોI2 ; ? ઘણા વપરાશથી િલkસા પડી ગ6લા ભ€ આપ¢ કોઈ પણ સ2Lદાયના હોઈએ.
હ2, આજનો િદવસ Q રામF કાર¢ િવિશ§ ન ગણવાનો હોય તો પછી
િસwા xવો એક જ શ8દ યાદ આ` ; - 'જનતાજનાદ)ન' ! હા, એ જ
બરાબર ;. x અ2તયbમી માy મારા Z તમારા ખોિળયામ= Zદ નથી રzવાનો, x શા કાર¢ હD2 એF kમરણીય કહD2 છD2 ? ફˆ એટ€ માƒ Z આપ¢ સૌ એક અTય2ત
ઘટ ઘટમ= રc ;, xની આ બધી લીલા ;, jની જ Lીિત અથ{ આ કાય) શ- ક_યાણકારી Lસ2ગના સા[ી બનવાના છીએ - કમ)શીલ, કમ)વીર, કમ)યોગી
થi2 હ|2, એ સ2પ} થતી `ળાએ jF જ અપ)ણ કરવામ= ઔિચTય ;. રિતલાલ LMમચ2દ ચ2દરયા આx 'ઇદ2 ન મમ' કહીF ભગવદ્ગોમ2ડલના ‡ લાખ
માિલકીપણાનો €શમાy ભાવ •= ય ચ‚ટી ન રz એટલા માƒ હાથ ખ2„રીF એ•ાસી હeર yણસો િસ©ોjર શ8દોF jમના આઠ લાખ એકવીસ હeર
ઊભા થઈ જવાI2 ;. પરમ વmરા…યની આ [ણ ; અF એ જ [ણ પરમ આઠસો બyીસ અથ¦ સાr અઠªાવીસ હeર એકસો છ«પન -િઢLયોગો સિહત
આન2દની પણ ;.
કાગળના œપજરમ=થી ‹ˆ કરીF ગગનગામી બનાવવાના jમના ભ“ય
ખ]ખર †શનસીબ હોય jF જ આખા આવરદામ= આ ‡ ઉિˆઓ CરDષાથ)I2 લોકાપ)ણ કરવાના ;. આ મ2ગળ [ણ મારી વહાલી ગDજરાતી
ઉŠચારવાનો લાભ મd. આગલી કરત= પાછલી વધા] ‹ŒZલ ;. 'હD2 કરીશ' એમ ભાષાના ઈિતહાસમ= સદા ઝળહળતી રz¬. આ રિતલાલ ચ2દરયા કોઈ
કzવાI2 તો ઘણા બધાF ઘણી બધી વાર મન થાય. પણ એ eતF આ•g2 વચન ભાષાશાkyી ; ? પ2િડત ; ? Lો-સર ; ? ના ], એ તો એક સીધાસાદા
પિરhણ) કરનારા Zટલા ? 'સારા કામમ= સો િવW' એ કzવત ક2ઈ અમથી નહŽ “યાપારી Z ઉ®ોગપિત ;. એમF આ બધી ઉધમાત કરવાની ન તો કોઈ
પડી હોય. બા• સ2Qગો xટલી જ આ2તિરક નબળાઈઓ પણ નn. એવા જવાબદારી હતી Z નહોતી જ-ર. એમ¢ પ=સઠ •શોમ= ઔ®ોિગક Lગિત
િવરલા Zટલા x 'કાય) સાધયાિમ વા •હ2 પાતયાિમ' એવા ‹‘ા€ખ સાr આગળ સાધી. ભારતીય િવ®ા ભવન xવી િવધિવધ સામાિજક અF સ=kqિતક
વV અF મનમ= ધા]g2 j hરD2 કરીF જ જ2• ? એવી kવનામધ’ય “યિˆઓ L¯િ©ઓ સાr સ2કળાએલી સ2kથાઓમ= જDદા જDદા હો°ા પરથી કામ કi. બસ
F ? એક માણસ પોતાની œજદગીમ= xટg2 કામ કરી શZ jનાથી •= ય િવ¬ષ
aા] aા] મd Tયા] આપ” િશર આદરથી ઝ–કી eય.
પણ •લી બી— વાત ? 'ઇદ2 ન મમ' સરળતાથી બોલી શકનાર તો કi. એટ€થી સ2તોષ ન થવો Qઈએ ? ન થયો. •=થી થાય ? પોતાની
લાખોમ= એક હોય. કારણ Z માનવ kવભાવ જ એવો ; Z પોતાન= પરા˜મોમ=, મા±ભાષા પરના અનહદ LMમથી િપડાતા આ સ²નF રાત-િદવસ એક જ œચતા
પોતાની િસિ™મ= રાચš2 સૌF ગc. વળી વળીF œસહની માફક પાછD2 વાળીF કોરી ખાતી હતી. િવ•શોમ= વસત= ગDજરાતી કDટD2બોની આગામી •ઢી પોતાની
Qš2 અF પોj ક]લ= અિત ‹ŒZલ કામો યાદ કરીF' Qi2 ? આ બž2 મŸ કi. ભાષા ખોઈ ‡સ¬ તો ? એટg2 જ નહŽ, ભારતના મોટ= શzરોમ= વસતા
બીજD2 કોઈ કરી શZ ક2ઈ ?' એવા અિભમાનમ= ખોવાઈ જš2 એ Zટg2 બž2 સરળ ગDજરાતીઓન= બાળકો પણ અ2lM— માGયમF Lતા• પોતાની મા±ભાષાથી
; ? Zટg2 આન2દદાયક ; ? આ LલોભનF વશ ન થત= પોતાની બધી િવ‹ખ થત= eય ; એF આપણા ³ભb…6 એમન= માતાિપતાF આ ઘટના
િસિ™ઓ સાચા મનથી ઇtરાપ)ણ કરી •વી એ ક2ઈ ઓછD2 પરા˜મ નથી. ફરક ³:ખમય નહŽ પણ ગૌરવLદ લા´ ;. આ રીj ગDજરાતી ભાષા Zમ ટક¬ ?
એટલો ; Z આ ગD¡ મનોભાવ આપ¢ એકલા જ eણીએ aા] •લ= ભાષા જત= આપણા સ=kqિતક વારસાનો લોપ થ¬. આપ” ગDજરાતીપ”
શોGi2 નિહ જn. આ Zમ ચલાવી €વાય ? ¤દયF એક µ¢ સતત જલતી
પzલ=ન= પરા˜મો જગezર હોય.
આજનો િદવસ આપ¢ સૌF માƒ kમરણીય બની રzવાનો. એટલા રzતી આ િચનગારીF ઠારવાનો ઉપાય એમ¢ શોધી કાઢ્¶ો. એક િવ·ાનની
માƒ નહŽ Z આx રામવનમી ;. QZ રામ તો તમામ ભારતવાસીઓના નજ] નહŽ, એક બાહોશ ઉ®ોગપિતની નજ]. એમ¢ કાળન= અŸધાણ પાર¸ય=.

ઓિપિનયન
• "ઓિપિનયન" ગ'જરાતી ભાષા/0 માિસક િવચારપ6 7
અ9 દર માસની ૨૬મી તારી= બહાર પ@ 7.
• "ઓિપિનયન"ના Aાહક ગB C અ0કથી થઈ શકાય 7.
• "ઓિપિનયન"મG શH હોય JયG Kધી MNરખબર ન
Pવાની અમારી 9મ 7.
• એમG RયS થતા િવચારો માTની જવાબદારી U C
Pખકોની 7.
• "ઓિપિનયન"નG ધોરણ અ9 WવXપ9 અ/લZી9
Pખકોએ પોતાની [િતઓ મોકલવી. હાલ \રWકાર/0
ધોરણ નથી. પર0] છપા_લી [િતના Pખક9 U C અ0ક
`ટ મોકલવાની bથા 7.
• લખાણ શાહીથી ચોcખા અZd અ9 કાગળની એક જ
બાજ'એ લખf0. નનામા Pખો અWવી[ત બનg.

• ભાષા સારી માઠી હg C9 િવi લખનાd જરા પણ
અચકાવા/0 નથી. અમારી શિS bમાj અB Kધારી
લઈશ'.0 ઓછામG ઓછી ગ'જરાતી Mણનાર વાચક પણ
સામિયકની મારફC Uટલી દાદ લઈ શl Cટલી દાદ mવી
એ અB અમારી ફરજ સમજશ'.0

• Uઓ લખી ન શકતા હોય Cઓ બીMની પાn
લખાવી9 લખાણ મોકલી શl 7.
----------------

લવાજમના દર
gષ લવાજમ આ mશ માT £22.92 Cમ જ પરmશ માT
£36.67 7. pક યા પૉWટલ ઑડtર અથવા ડ્રાફટ
Parivaar Communications 9 મોકલવો.


લવાજમ - સ0પાદકીય પ6Rયવહાર
"ઓિપિનયન"

‘Kutir’, 4 Rosecroft Walk, WEMBLEY,
Middlsex HA0 2JZ [U.K.]
Tel. : [+44] 020 - 8902 0993
e.mail :
vipoolkalyani.opinion@btinternet.com


ભારત માT લવાજમ ભરવા/0 vકાw

Villa Bellevue, 30, Avantikabai Gokhale
Street, Opera House, MUMBAI - 400 004
Tel. : [022] 2386 2843
e.mail : bharti_parekh@hotmail.com
સ0પકt : ભારતીબNન પાdખ
મા6 ભારતમGના Aાહકોએ જ, ફS Rs. 2,000ની રકમ,
Vipool Kalyani9 નાB લખી મોકલવી

---------------Aાહક પિ6કા :

Name : .........................................................
Address : ......................................................
......................................................................
Post Code : ..................................................
Telephone : .................................................
e.mail : ........................................................
Subscription : £27.08 / £43.33
Date : .........................................................
“અોિપિનયન”/ Opinion

કાગળ કલમનો જમાનો હ+ આથમતો /ય 1.
આવતી કાલ ઇ5ટર8ટની 1. ગ9જરાતી ભાષા8 આ
પવનની પ=> ઉડાડીએ તો જ એ BવC. પરDશમ=
રFતા ગ9જરાતીઓ HIતકો નહJ, કKLMટર વસાવC
Oમન= બાળકો એના સતત સહવાસમ= રFC, રમત=
રમત= ગ9જરાતી શીખી જC, વાપરC, એનાથી રમC,
ધીSધીS એના સાિહUયના ખ/ના ખોલC અ8
પિરિચત થC.
પણ એ માY કોઈ[ તો પFલ કરવી \ઈC 8 ?
'અહ] કિર^_' કહી8 રિતલાલભાઈએ I+`છાએ આ
જ]ગ bહોરી લીધો - સાcરોનો સહકાર dળવવામ=
ef[લીઓ નડી. િન:શgદ પગi િનકટ આવતી
જરાવIથાએ એમની તકલીફોમ= ઉdરો કયk. છત= એ
ડlયા નહJ. mહમત હાયn નહJ. આખS પચીસ વરસના
એકધારા પિરoમના ફળ pq ૨૦૦૬મ= ગ9જરાતી
લૅિvકોનw] IવLw] સાકાર થx]. અ]yzBમ= જ વાત
કરત= બાળકો પોતા8 \ઈતો ગ9જરાતી પયnય શોધી
શ[, ગ9જરાતીના અઘરા શgદોના પયnય શોધી શ[,
ગ9જરાતી શgદનો અ]yzB Dહ કયો O /ણી શ[, આ
બ|] શ} બ5x]. ~ ભાષા બોલવાw] હજ9 •€•પાએ
શ} ર‚9] હƒ] O8 લખવા વ=ચવાw] પણ શ} બ5x].
આ બધા pડા •તાપ એક ઉ„ોગપિતના િદલમ= /…લી
પીડાના.
પણ કFવત 1 8 ? કામ કામ8 શીખ+ [ કામ
કામ8 તાણી લા+ ? આટ†] થયા બાદ વધાS દ‡રની
િcિત\ Dખાવા મ=ડી. "સાથˆ \ડણીકોશ"નો સમા+શ
િવ„ાપીઠના સહકાર8 લીŠ શ} બ5યો. પણ મોટા
ઉધોગપિત8 ~મ bયાપારમ= Oમ જ ‹ાનાજˆનમ= નજર લ=Œ જ દો• 'ભગવદ્ગોમ]ડલ' •યાનમ= આbx].
ગ•ડલના અcયકી‘તસ]પ’ મહારા/ ભગવતmસહBએ
“+†] અ8 ધરતી પર ઉતાS†] એક IવLન.
IવLન”•ાઓ જ એકબી/8 સમB શ[ અ8 સાચી
કદર કરી શ[. સ=કડા ઘરમ= ગd એટ†] િવશાળ –દય
હોય તો પણ માણસ }=થી આ દળદાર નવ y]થો
સમાવી શ[ ? રIતો કાઢવો જ ર˜ો. રિતલાલભાઈએ
પોતાના અમદાવાદના કાયnલયમ= કામ કરતા અશોક
કરિણયા અ8 Oમના સાથીઓ8 ભરો“
ભગવદ્ગોમ]ડલ8 િડિજટલાઈઝ્ડ કરવાw] બીડ9] ઝડLx].
પરવાનગીઓ dળવી અ8 કામનો આર]ભ કયš. વરસ
›ર9] થત= થત=મ= તો એ ›ણˆ થઈ ગx] અ8 હ+ આગળ
શ9] ? એ •œ ઊભો થયો.
પર]ƒ કાયˆ સ]પ’ થયાની cણ પારખી8
રિતલાલભાઈ ચ]દરયાએ \x] [ ભાષાw] કામ તો િનર]તર
ચાžયા જ કS એ •કારw] 1. ભાષા વાપરનાર અ8
એ8 •zમ કરનાર •/ પોતાw] કતˆbય િનભાવC. માS
હ+ Œ હાથ \ડી8 'ઈદ] ન મમ' કFŸ] ઘY. Cષ આx^ય
જવાબદારીના બોજ િવના, બ|] કામ માS હા જ
થાય એવા મોહમ=થી eિ¡ dળવી8 ગાળŸ] અ8
યથાશિ¡ યથામિત ~ ક]ઈ આજ લગી થઈ શ¢9] O8
લોકાપˆણ કરŸ] એ જ સાચો માગˆ 1. આ~ Oઓ આ
માગ£ •યાણw] આદS 1 UયાS આપ¤ એમw] ઋણ
Iવીકારી8 –દયના ¦ડાણથી •ાથ§એ 'િશવાIO
પ]થાન:'
ભગવતmસહB અUયાS િવ„માન નથી પર]ƒ
Oમw] Iમરણ મા¨ આપણ8 પાવન કS અ8 કતˆbયની
નવીનવી [ડીઓ ચJŠ એŸ] 1. આવા •/વUસલ,
મૌિલક િવચારસરણી ધરાવનાર, Dશભ¡ અ8
િવ„ાbયાસ]ગી રાજવીઓ \ વધાS સ]ªયામ= આપણ8
2

મ«યા હોત તો કદાચ આપ¤ લોકશાહી તરફ ઢ«યા ન
હોત. પર]ƒ કાળw] ચ¬ પોતાની આગવી ગિતએ ફયn કS
1. આપ¤ નથી એ8 રોકી શકતા, નથી પાછ9] -રવી
શકતા. પણ જ9ઓ તો ખરા, ગ•ડલની •/8 આ [વા
રા/ મ«યા હતા !
રા®ની આવક લગભગ અ¯સી લાખ લગી
પહ•ચાડવા છત= Oઓ મા¨ બાર હ/ર pિપયાw]
સાિલયા° iતા, વીજળીw] િબલ બી/ નાગિરકોની
~મ જ ભરતા, પોતાના ક9]વરો8 નોકરી કરાવી8 ઘY
એટલો જ પગાર આપતા - મા5યામ= આ+ 1 ? સાદો
પFર+શ, કરકસરભરી રFણીકરણી, ક5યા[ળવણી8
ઉ±z જ ન, ફરિજયાત •ાથિમક િશcણ, ²cોની
/ળવણી, ગવˆનર જનરલ વધારાના Œ િદવસ
ગ•ડલમ= ર˜ા તો Ow] િબલ મોકલવાની િનભˆયતા - શ9]
શ9] યાદ કરીએ અ8 શ9] ³લી જઈએ ?
\ [ આજના િદવ“ તો ખાસ યાદ રાખવા
~વો 1 Oમનો િવ„ા•zમ 'ભગવદ્ગોમ]ડલ' ~વા
અિ´તીય ‹ાનકોશની કžપના અ8 એ8 µ‘તમ]ત
કરવાની ધગશ માY એ[એક ગ9જરાતી એમનો ઋણી
રFC.
આ કોશ પાછળ એમ¤ મા¨ પ¶સા નહોતા
ખચˆ·ા, પોતાની /ત ખરચી હતી. કોઈ પણ નવો શgદ
છપાએલો હોય તો આ]> ચ•, બોલાએલો હોય તો કાન
ચમ[. એનો અથˆ /¸યા િવના [ડો ન µ[. કોઈ પણ
નવો શgદ આપનાર [ શgદનો નવો અથˆ શોધી
લાવનાર8 HરIકારનો એક આનો આપતા. કોઈ8 મ•એ
નવો શgદ સ=ભ¹ UયાS કાગળ હાથવગો ન હોય તો
પોતાના અ]ગરખાની ચાળ પર પણ લખી iતા.
'º»ગોપ' શgદની ›રી સમજણ પ• એટલા માY એ
Bવડ=ની આ•િત બરાબર દોરાય O સાર9 બાહસમ=
એ8 ›રી લા+લા એમ જ 'બાઘડ' નામw] Bવડ9]
ક=ટાવી ઝાડીમ= \x] તો /O અ]દર જઈ8 પકડી
લા+લા. આવા ‹ાનિપપા¼ રા/8 હા જ આŸ]
ભગીરથ કાયˆ સ]પ’ થાય 8 !
હ9] તો માw] છ9] [ આજના જમાનામ=
સFલાઈથી ઉપલgધ સામyીઓ8 જરાતરા Fર-ર
સા જ9દા ઢ=ચામ= ઢાળી8 શોધિનબ]ધ ત¶યાર કરતા
િવ„ાથ§ઓ અ8 Oમના મોટા પગાર dળવતા
•ો-સરોએ આ િવ„ા•zમી રાજવી8 •zરણા½ોત માની8
Oમની તસવીરw] રોજ દશˆન કરŸ] \ઈએ અથવા Oમ=
એકિવધતા લાગતી હોય તો Oમના અન5ય y]થન=
પ=¾ક પાન=w] રોજ અ•યયન કરŸ] \ઈએ. અલબ±,
ગ9જરાતી ભાષાનો િવિધHર:સર અ¿યાસ કરનારાઓ8
ઉÀzશી8 જ આ બો†] છ9] પણ મ8 ખાતરી 1 [ અ5ય
ભાષાભાષીઓ8 તથા ‹ાનન= બીજ= Á¨ોમ= અ¿યાસ
કરનાર bયિ¡ઓ8 પણ ભગવતmસહBના Bવનમ=થી
ઘણી •zરણા મળી શ[.
આજના િદવ“ એમ¤ કSલા ‹ાનોપાજˆનના
કાયˆ8 િચરIથાયી અ8 આ|િનક Iવpપ બcનારા
રિતલાલભાઈ ચ]દરયા8 અિભન]દન આપતી વખO
'ભગવદ્ગોમ]ડલ'ની રચનાનો •ચ]ડ Hર9ષાથˆ આદરનાર
રા/ ભગવતmસહ8 પણ નÂભા+ •ણામ કરી8
આપ¤ ચાFલી આપણી િ•ય ગ9જરાતી ભાષા8 મા¨
િજવાડવાનો નહJ પણ એ8 નવપÃિવત કરી8
જગતની ozÄ ભાષાઓમ= Iથાન અપાવવાનો આપ¤
સૌ સ]કžપ કરીએ. શ9Å સ]કžપ હC તો પરમાUમા જpર
એની સાd મીઠી નજS \C.
(રામનવમી, તા. ૩-૪-૨૦૦૯)

એિbલ 2009

ણીતા. વાર$. અા બાબતમ9 Yઅો સભાન પણ હતા.૦૦૦થી ઇ. <”મી દયાદરવી Œવા Œવા શાયર િમ:ોનો ય વાસ A.૨૦૦૯) 3 એિ. Yમ િશWણની િવિવધ શાખાઅોQ માp ધમધમતી અQક િવ•ાશાખાઅો અહf <•‹ A. અામ ગ9ધી& ૨૬ સopqબh rEsશર ગયા. ચાલો. લ?@% A.૫ ટકા િહ%દી. ઠીક એકાદ સ—કા પkલ9. ¦્ફી મeબરી. અા 3શની અૌ•ોિગક ‡9િતમ9 માEwxટh અગlયનો ફાળો અા}લો A. ૧૯૮૮મ9 માEwxટર jટ¸ોપોિલટન @િનવ²સટીમ9 Yમની t?ય ·યા?યાતા તરીs િનમણ¹ક થ•લી. એ િમ:Q અવારનવાર મળવા જવાe% થાય A. અQક વાર. માEwxટર @િનવ²સટીમ9થી ઇિતહાસના િવષય સા³ Yમ[ ઉપાિધ jળyલી અQ અૉµફડRમ9થી િશWક તાલીમ લઈQ ¶એક દાયકા sEયામ9ની અQ િNટનમ9ની અQક િનશાળોમ9 ઇિતહાસ શીખ·યો A. <ાચીન ભારતના ઇિતહાસQ અાિ±કા ખ%ડ સા³ Œ નાતો હતો. અાશh ૪૫ ચોરસ માઈલ િવxતારમ9 પથરા•લા. ઝ9ખી jળવીએ. પણ પાછળથી dબ થa એમ માe% છ$%. iાh uહv માEwxટરમ9. જગત ભરમ9 <સારણ થઈ રÄ$%. ‘ઇિEડયા : ધ એિEશયEટ પાxટ. દhક yળા. ૭. અાજ Àધીમ9. કદમ ટ%કારવી. †તરમ9 ચાસ પાડવાe% કામ જ થ@% A. અા વxતીમ9 અાશh ૧૦. બર„ર અવારી. ªશ©ની Œમ. ૨.ल गया અeભવાય A. ‡મ9કe% નગર <xથાિપત થઈ ˆ‰$% A.. િસરાઝ પગ$થEવી. અાથીxતો.વર કામ કhŠ% A. અા નગરમ9 વxયા A. uહv માEwxટર િવxતારમ9ના અQક લŸવ9િશક શkરીઅોQ પણ અાવી ¶ઠકોમ9 હાજર રહી ભાગ rત9 ભા¿ય9 A. અમારા વરી¬ સાિહlયકાર િદવ%ગત -ર$ષો‹મ હર& ભો. ક%ઈ લઈQ અાવવાની અોછી અાશા A. મસ˜ નદી ક9™ વ•લા અા મહાનગરQ વળી જગતe% પkલવkŠ% અૌ•ોિગક શkર બનવાe% માન અપા@% A.૨ ટકા થઈQ અા લŸવ9િશક વxતીનો જ થો બEયો A. એ એક ઉ‹મ િમ: પણ A. પારસી નxસલના અાપણા બર„રભાઈનો જEમ ૧૯૩૮મ9 ભારતમ9 થ•લો. અબીહાલ. અબીહાલ. અાશh ૨૫. Y દhકe%. પ¼ી ઝરીનાબkન તથા ર$શના Q અનિહતા નાj ¶ દીકરીઅો સ%ગા³. અા -xતક સૌ <થમ <કાિશત થ@% હ]%. અા ¯રા. અા -xતકQ ૧૧ <કરણો A. પણ નાક કપાવીQ નહf અાg%. લોકિશWણe% એક પાયાe% કામ અામ અહf થ]% અા·@% A. મથકો અQ sEŽોની જમાવટ A. પણ પાછળથી dબ થa એમ માe% છ$%.ल गया कायनात 2 उस5 िज8 भी िज़. ‘માર$% &વન એ જ મારી વાણી’ -%થના રચિયતા નારાયણ 3સાઈએ. Yમ અા ઉ‹ર BCલૅEડની ગ$જરાતી સાિહlય િવધિવધ <•િ‹અો અQ શાયરિમ:ો અ%U ય િવગY લખવાe% મન A. <કરણમ9. અાજના શાસક rબર પWની રચના અહf જ થ•લી. બર„ર અવારી અQ Yમની <•િ‹ની. ૨૦૦૭મ9. એનો ઉપયોગ અાજ થોડો થa. અાશા અQ §¨ણકાEત ©ચ સરીª% અv«ત દ%પતી પણ A. એક રીY „ઈએ તો સન ૧૯૮૨થી અાજ લગી.૬% દિWણ ભારતીય tલકોન9 વ%શ„ A. ‘BCલૅEડમ9 ૧૯૩૧ની સાલના એ :ણ માસના િનવાસ દરિમયાન ગ9ધી&નો અખ%ડ <યાસ િNટનની <. એમ[ BCલૅEડથી સરદાર વ\ભભાઈQ લ?@% હ]% : ‘માર$% બ^% કામ પિરષદની બહાર જ થાય A. વળી. અાિ±કા ખ%ડ સા³ના Âહદના સ%બ%ધોQ બી. ‘ − અાવી કોઈક અવઢવી વલણ વƒw. પર%] Yમe% બાળપણ °વR અાિ±કાના મોqબાસામ9 Yમ જ ઝ9ઝીબારમ9 વીYŠ%. અા ચોપડીમ9 ઇિતહાસકાh સમતોલ Áિ¬ . રોમન @ગથી .૦૩. ½ટrજ <કાશનસ%xથા વાp. . ૫. અા સઘળી ઇિતહાસ<િસ| િવગતમાિહતીઅોના થoપા માh અહf અાપવા નથી. ઉ‹ર BCલૅEડe% પાટનગર બનવાQ લાયક પણ શkર A.ળવી A અQ ભારતના ઇિતહાસ િવa અગlયe% સ%શોધનકામ અાo@% A. Y tલાકાતમ9. મહારાણીએ YમQ. માEwxટરમ9. દીપકભાઈ અમારા &વનe% એક ઉમદા ઘh¤ A. lય9 જવાe% થ@% A. માEwxટરનો <વાસ કરવાનો થયો. Yઅો અહf ભારતનો ઇિતહાસ શીખy A.ણી પણ અા નગર મ®• રkતા હતા. ગ$જરાતી ડાયxપોરાના એક સવR¢”£ સાિહlયકાર દીપક બારડોલીકર વ• A. Yના દ›ર%3શ ભાગ½} Yમ[ વરસોથી અહf નાનીમોટી ચચ¾સભાઅોની િનયતકાિલક ¶ઠકો યોŒ રાખી A. અૅ િહxટ¸ી અૉવ ધ ઇિEડયન સબ-કૉિEટQEટ ±ૉમ સરકા ૭૦૦૦ ટ$ ૧૨૦૦’ [ISBN 978-0-415-35616-9] નાj એક મŒદાર ઇિતહાસનો -%થ અાoયો A. બર„ર અવારી સરીખા ઇિતહાસકાર A. અા rEsશર િવxતારમ9 મkક ટ%કારવી.’ શિનરિવવાh iાh ગોળj& પિરષદe% કામ બ%ધ રk]% lયાh એ િદવસો ઉપર લ%ડન બહારના લોકોનો અિધકાર રkતો. અાજકાલ. બહ$ લ9બા સમયથી. Yમની „ડા„ડ. લ(ડન કૉ2લગ અા મહાનગરમ9.ના બQ એટલા વગRના લોકોQ ભારતની અાઝાદીની માગણીની Eયાયસ%ગતતા અ%U <િશિWત કરવાનો હતો. °.ણીતા <ા®યાપક ભીª પાhખના મત tજબ.૬૨.લ 2009 . હ›લામણ9 નામોથી . અાશાબkન અQ §¨ણકાEત ©ચ Œવ9 મŒદાર દ%પતી અ%U મોકળાa લખવાનો મન¦બો ય A. એનો ઉપયોગ અાજ થોડો થa. અા®યાિlમક. ખ%ડ સમય માp. અા @િનવ²સટીમ9 બહ$સ9x§િતક િશWણ º» બર„રભાઈએ Œ અગlયe% કામ કhŠ% A.૨૦૦ Œટલી ક$લ વxતી હોવાe% વxતીપ:ક 3ખા¡ A.. < क़ा>बल समझ िलया — >हना तAम%री (Yમ[ Œમe% Œમe% xમરણ કરવાe% રા?@%.૯ ટકા પાિકxતાની.ख"शब% की तरह फ.૨૦૦ વƒwનો ગાળો rખs અહf sEŽમ9 લીધો A. અહf દhક <કારની કળાનો Œમ િવકાસ થયો A અQ . Yની રજ›અાત પણ અહf „વાની સ9પ¡ A.ણી]% બQŠ% અા નગર.તભાતના િથ•ટરો. પિરણાj. અમાh અહf YQ ‘માEwxટા’ [ˈmantʃɪstə’] કkવાનો ચાલ A. અા -xતકમ9 rખક રાજકીય.) (૧૬. ‘@િનવ²સટી અૉવ્ yxટિમExટર’ના . જ <કરણમ9 અાjજ કરીQ ઇિતહાસકાh કદાચ અા ઇિતહાસQ નg% પિરમાણ અાo@% A. બર„ર અવારીએ વરસોના િશWણઅeભવQ અાધાh. તાŒતરમ9. િવ•ાથ˜અોQ Yમ જ ભારતના ઇિતહાસમ9 રસ rનારા નાનામોટા અQક રસÃો માp અા -xતક અામ એક અગlયe% સાધન -રવાર થ@% A. એ ¶ઠકોમ9 ~ાhક હાજર રkવાનો. સ9x§િતક અQ ભૌગોિલક <વાહોQ અાવરી લઈQ વાચકQ ઇિતહાસદશRન કરાy A. માEwxટર હy @નાઈpડ િક%Cડમe% બી. }લા ગ9ધી-વા~ <િતનો જ ફ€ િનદ•શ કરવો A : ‘માર$% બ^% કામ પિરષદની બહાર જ થાય A. પર%]. બહ$સ9x§િતક િશWણ º» Yમ[ અહfથી ગ%. ભાગ rવાનો અવસર મ¿યો A. Yની ¶ અા•િ‹ થવા પામી A. દીપક બારડોલીકર િવa ~ાhક િનર9તવા લખવાe% Œમ મન A. ‘કોટનોપોલીસ’ તથા ‘yરહાઉસ િસટી’ના. ૧૯૮૮ના વષRમ9. અા િવxતારમ9 અાપણા ¥wરા કિવ અQ િશWણકાર અદમ ટ%કારવી વ• A. એક ટકા બ%ગલા3શી અQ બાકીના ૧. 6તીય ખ%ડમ9ના :ી. અા મહાનગરની ૪.. ભારતીય }ટા ખ%ડના ઇ. Yમની યાદ હજ$ ય માEwxટર tલાકાત yળા મkકતી “અોિપિનયન”/ Opinion પાનબીડ'( : ख"शब% की तरह फ. ‘jqબર અૉવ્ િNિટશ અૅqપાયર’ િબર$દની નવાŒશ પણ કરી હતી. વળી. ૧.૫૮. uહv માEwxટરનો ય સમાyશ હતો. અાશh ૧૮૬૭મ9 રચા•લા ‘ટ્hડ @િનયન ક“E-”•’ ૧૮૯૯ના કhલા એક ઠરાવ વાp. તો ઇિqતયાઝ પpલ સરીખા @વાન અQ દ›ર%3શ અાUવાન પણ અા િવxતારમ9 A.સ. એકદા.૧૦૦ Œટલી વxતી હોવાe% સન ૨૦૦૭ દરિમયાન ન“ધા@% A.

થાઅો હમણ". ૮૫ % અથtત. કાયt3મોમ" અહ{ જવાz.•ની મ"ડણી કLલી. પિ…ચમ લ. મ‚દાર કા~ય જ સ"ભરી અાƒ : અઢીસો વષt પpલ". 0. અ#તરન8 j#ગા શબદોD છ#દ અDરા લાk ! “અોિપિનયન”/ Opinion અથtત.દ અાપત" જ હોય. અામ fરોિપયન સ. કદાચ. કL 0. વળી. નીક¹યા તો ખરા Žસ ફરકાવતા. તો એ ર†ય પિરવતtન નીરખવા માનવVત Mટલી ઉ‰ક. Yમ" ૧૯ €શો 0 અ$ સ£¤. અમારી અા iરાની મોસમ ઘિડયાળના લોલકની kl અાગળપાછળ થયા કL 0. િવ…વની \©તીય"શ ‚ટલી વ. સમ“ €.તો ગાજh. અાથી.ડી$ વ"સો દીધાનો નાદ હતો અ$ Yના ઝ#Uત Vતન રાW. વધારામ" ટ્Fિલ?સ પણ.૨૦’ નાK અા જSથ 0. જગતની £ળ અાઠ અાžથક મહાસŸાઅો અા અઠવાિડa મો5થી જમtની ખાY મળવાની 0.તરની એક િશખર \ઠક મળી રહી 0.• અાવરી જh. તો A"ક A"ક. ભાતભાતન" ર. Yની સાK પડકારો ઉ^માદ વ’ચા|. ઠSઠવી ન"ખતી ઠ. વસ.પની ‚મ અચાનક ખીલતી હોત.. જગતz. અા અઠવાિડa ‘” . બી” પાસ. જ હh. ઘડીક કિવ યૉnફ મૅકવાન ગાય 0 Yમ : ‘વાડ કSદી$ તડકો અાયો’ હોય. $ ? (ƒ†બલી.’ પર.૨૦૦૯) • sપડD પ8ખ દઈ દીધી અD - • રાtuv શCw ²પડ$ પાખ દીધી અ$ પ"ખ$ ƒગ દઇ ƒગથી ગગનગામી કરી.$ન" યજમાન હતી અાપણી ગ+જરાતી જમાતની સ. પણ કg A"ક સચવાઈ એv.જતી હતી. ર/+. M છો ભરણ આકરા. ત´ અ$ ગત બધી જSગY પરમગામી કરી ! MદSના ‚ હતા Y કઢાપા ગયા. અ$ બી„. એક. હળƒ હળƒ નહ{ પણ >યા0 hણયનો અાસવ Lદયમ8 ધબકાર mn m. : ‘Put People First. અ$ક kઢીઅોથી ગવાતી અાવતી ગ+જરાતી બાળકિવતાઅોની રમઝટ બાળ િવ‹ાથŒઅો$ •Žથી અહ{ વpતી હતી. વસ. 3ૉયડનમ" ‘Vગˆિત િવK^સ ગˆપ’નો Y અવસર હતો અ$ ƒ†બલીમ" મા^ધાતા સમાજની ગ+જરાતી િનશાળન" બાળકોનો કા~ય ઉ‰સવ.’ અબીહાલ.િચતો શાસકો ªારા નજરઅ. ખર+. અા ક. હોય 0. અાયિરસ.સ વીસ અાžથક સŸાના નાણ" Qધાનો અ$ અાવા ‚ Y €શોની M^ ીય \^કોના ગવનtરોz.પ¨ રાખવા અાશL દોઢસો ‚ટલી સ. બ. ‘. •ાL 3ૉયડનમ" પાનખL વસ. એક અ. ત´ જ ખામી કરી ! ખ{ટીએ લટકતી રાખી$ િર¯તા. સરકતા સરકતા ·ાસ સ.ત uરી થાય Y પpલ". 0.ઠ હોત !’ અાવો ધરતીક. એક મૌિ¯ક ‘તણખલ"’મ"થી. ‘Capitalism isn’t થતો રpલો. Yમ" તન$ સ}સરવી વ{ધી વસ#ત જગાડી કો' પાનખ0 ! •šો .ઈ ખબર ના રહી. Kગનોિલયા અ$ િવિવધ Qકારન" RSનસ TU અાપણ$ VW M લળી લળી$ સલામ ન કરત" હોય Yમ ડોલત" જ ભાળીએ.રš કરવાની માગણી પણ અહ{ ગS.દાજ થઈ ન Vય Y 4 \વનની વસ#ત oરી થાય m. ક. fરોિપયન સ.• ગયા શિનવાર$ િદવn. થી” ગf.જના €સાઈz. કઈ UW Žસની રામનામી કરી ! એિhલ 2009 .નૉડ્રો?સ.ગી અા અૉન]K^ટલ 2રીન". એડમ િ.•મ" ધનપિતઅો અ$ u. ભલા.તન" પગરણ. એટd જ.ત „ સો વરn એક ‘વસ#ત lલોનો ઉ>સવ રe m.૦૩. જv. Y$ પણ અહ{ પડકાર હતો. X8થી અા ઝણકાર Zણા[ \વનના ધબકા0 ! વસ#ત જગાડી કો' પાનખ0 ! કોના અા ]^ _પશ` aW રોમ રોમ ઉcાસ.ડન શpરમ" એક મોટી Lલી નીકળી હતી.પ જગત હમણાનો ƒઠી રહયો 0. 0વO. એક x• અાથી. નીરવ QિRD કો' ભરી કલશો0 ? અથtત. ધરતીક. આ બ³. અ$ લાગલા.દર રા¨ˆીય ઉપજનો ૮૦ % ‚ટલો ભાગ અા €શો$ જ વLલો 0..ખ ઊઘડી ગઈ એv. ખોડ પણ ત´ કરી. એ પછી ગગન પણ લઈ લી³. 0.’ જગતના િનધtન €શોz. બી” રીY કહીએ તો વ—િ…વક અથtત. િદવસ અાખો ય ‘ઝીણો ઝP L અ. એમ છત". અાવા Q‘મનો પિરપાક ઉšીપન કરવાની જ વાત અગ‰યની 0. અા TUો મન$ અાન. ન'h . હg : ‘પણ2ના મમ4ર6વિનમ8 સમીર9# અણદીઠ =>ય @A છC#. ખોદી ખોદી અ$ ત´ જ ખાડા કય].દાજ •જબ. કોના ઈશા0 નાe થf થf ઉર Oતા અિભલાષ ! વસ#ત જગાડી કો' પાનખ0 ! X8થી અા eતન સરવાણી અાજ અચાનક hગi. ૩૦. ‘” . $.ધકાર . 0 $ : ‘વસ. જv. અા વસ#ત જગાડી કો' પાનખ0 ! અાવી ઊભા 0. ¶િ¨ ચોeખી અ$ દSરગામી કરી ! કાળના આ Qવાp વ–" તો વ–". બગી2 બગી2 3ૉકસ.પોરાન" એક અ~વલ કવિય•ી િનર.પના અ"ચકા સવt• અzભવાઈ ર–ા 0.. અા 3‘િડટ 3^ચના (નાણ" ભીડના) વરવ" િદવસો 0. પય]વરણના સવાલો ય ઋુh$ અ"તરતા ભાળીએ.. થf.”પિતઅો$ અગ‰ય અપાh. ”વનની વસ. €ખીતી હમણ"z. જ વાર અાવતી હોત.સ Lલીમ" ચોKL ફરફરh.૨૦’ની Vિગતક . તો AાLક. ડ નમ" 3ૉયડનમ".મ¬ £ડીવાદી અહ{ AાL થg ? લ. . 5ફૉિડ9સ.તી અા •લકોમ" જ છવાaલી 0. હh. ‘અૅિQલ શાવસt’ની xપડા મોy રમઝટ અzભવાતી અહ{ મ|. માચt હજ+ uરો ગયો નથી.ઘના બીV ૨૫ €શો ય Yમ" સમાઇ Vય 0. કિવ કp 0 Yમ.ગ\ર. અા •િનયાની મોટીમ. અા વીસ ‚ટલી અાžથક સŸા pઠળ. હh. ક. dતી વા-ઝડી અ$ AાLક કર" પણ હળીમળી Vય. પાનખL ય. આકરી બળતરા. વાO અ$ મારP..વસ#ત કો' જગાડી પાનખ0 ? અ"ખ$ અાજકાલ સાર+.થાઅો. Qણયના અાસવ$ °દયમ" ધબકારતો કરવાનો 0. Yવ" Kગનોિલયા bલોથી લથબથત". Yમ જ VW M દS` ધોaલ" ન હોય.ત માણતી kઢીની બpનો મન Kલી$ ઝSમતી હતી. D hpમનો પિરપાક \વનD સ#qr ક0 m.તન" વધામણ" કરત" \એક અા Lલીના યોજકો તરીM સિ3ય બની હતી. જગતના ક+લ ƒપારવણજનો એક. અD એમના ઝ8Gરા ચળકાટમ8 અાભના Lદય-ધબકાર OP છC#. અા બpનો.. બ^f. એક Uણ જકડી$ Vમોકામી કરી ! કોઇ M'h ભd. અ"ખ$ ઠારત" ચોKL મલM 0. કિવ રિવ ઠાક+L લef.Mલી$. ઉપર"ત. Y અાઠ સŸધીશો$ ઘટત" પગલ" ભરવ" માOનો અzરોધ ગ+ર+€વz. આખL આ. ગ+જરાતી ડાયા.ઈ અ³ર+. અહ{ સાદર લઈએ છીએ : અ. પણ પછી શ+.. દિUણ લ. લાગી ર/+. તો Qથમથી જ ¸ર+. નદી$ બ•‘ 05.“‘” સાિહ‰યના Vણીતા કિવ p•ી લૉ^ગiલૉએ ક/+. િનધtન અ$ વ. ર–". એક \નર અા મોટીમ. કો' કીધી મનવીણાD Working’ શ+.ઘ પણ સાKલ 0. અ$ વળી. અાજના વ—િ…વક મીઠી લાP Yમ વરણાગી બની$ સોહતી રહી. h . Y$ ઉš‘શી$ હ›ારો લોકો €શ ભરમ"થી અહ{ ઊમટી અા~ય" હત". અ$ છત".ડનમ"ના ƒ†બલી ઉપનગરમ".તો.

સન કોઈ મTિફલથી ઊઠી Iય તો XYZ ન કહો. <વાનીમ6 ‘¾ી પીસ થtલો. જtfg અ8 ŸિGય હાલ ]&ટરમ6 પોતપોતાના Jયવસાયોમ6 સારી ƒº િવક&યા @. ભાનની MિOની સીમા. ‘jહ અ8 અા^મા’ નાk એક નાિટકાસ"¡હ અાપણ8 Dમની ક8થી સ6પડયા @. Dમ8 PટPટલા દાયકોઅોથી પQચાR" છS". અ8 ર"ગ†િમ8 અા`. કા+ કદાચ અા અ2જ. _ બડી abકીલF c પાઈ હd. uબ જ નાની વt થtલ6 Dમન6 િનધન પછી. િશ™ણ તો DમE I"બઈમ6 લીšx".યાતનામ નાટ‡કારોમ6 TવણલાલR" માન&થાન અાગˆ" ર‰S" @. પર23 દદ5 તો 7 અાપ8’ કાJયસ"¡હો. શાfતાબQન હોઈ IશાયરાઅોR" કા લ સ"ચાલન એ Dમની અાગવી િસિ˜ હતી. પર િનયિમત રજ… થ=" રQx". અાથી. ત—પર6ત.. Dમન6 ‘2Œય Gભાવ’. લગભગ એટલા સમયથી જ મા.અ8 ‘ઉરથી અધર Ÿધી’ નાk ‘!શીઅોમ' ભાગ ભ+ સહ. પિરણાk. લોભ’. િજગર નબી2રીએ. ભલા. ‘ લwમીકાfત નાટક સમાજ ‹વી અ8ક નાટકમ"ડળીઅો માo Tવણલાલ િવનયભાઈન6 પ¬ી. અાય\ નŠિતક નાટક સમાજ તથા − એવો દદ\ G^tનો Dમનો લગાવ Dમની ગઝલોમ6 ³"ટાઈ8 ´રો ર"ગ ધારણ કO @. બાપીકS" વતન Dમ જ Oિડયો-ટી.વી. ‘£ય\ પિ[ચમમ6 પણ Gકાz @’. એમ6 અR†િત સcચાઈ અ8 _દયની જ @ : ‘બ"8મ6 કોR" ઋણ િવzષ એ તો સજ\નહાર પણ નહ| કહી શP.<" દદ\’ 2&તકમ6. લwમીબQ8 Tવનદાતા તરીP DમR" લાલનપાલન કOx". “ધબક” .@ Dમ. કિવ G•U કાJય·િતઅો પO અાવી `દનાની Igા સહજ ઊઠતી અRભવાય.ી રશીદ મીર લ. Yણતલ કમ\ચારીઅો Dમ8 હૉિ&પટલ bગા કO અ8 ^ય6 સારવાર વcચાd િવનયભાઈ Tવનની લીલા નહ|’ ‹વ6 નાટકો અાnય6. D Yણી8 લગીર અા[ચય\ થ=" નથી. Dમની રચનાઅો Gસાિરત થતી રQલી. D સમસામિયકોમ6 Dમન6 કાJયો Gિસ˜ થત6 હત6. Dમનો અ"ગત પિરચય રMો @. અહ| પણ સાિહ^યસજ\ન અિવરતપE થ=" ર‰S" અ8 ૧૯૬૦મ6 Dમનો કાJયસ"¡હ ‘સ"`દન’ Gકાિશત &થાિનક લાયWXરીમ6 વીતી હતી.Šમાિસકના ત". ‘બ"ધન-Iિ•’ અ8 ‘િવમળ Žોિત’ ‹વ6 નાટકો લોકિGય નીવડ•6 `દના સતત વQત6 હોય Dવો અRભવ રMો @. િવનયભાઈએ લ. નસીબ„¹. િવનય કિવના Tવનની @Uી ઘડી પોતાની અાભારી @.’ વારS.ય6 હત6. ભલા માણસ. તરલતાના દશ\ન થાય @.Iિ•’ તથા િવમળ Žોત’8 અાવરી ]=" ‘એક મોતી એક Žોિત’ અ"જિલ અાપત6 લ. જ…ની ર"ગ†િમના . ઉપર6ત.ો . અહ| પણ DમR" સાિહ^યસજ\ન સમસાિમયકોમ6 િવનય કિવનો જfમ ઉiર ગSજરાતના jવડા ગાk. કિવ દ"પતીએ jસાઈ. િપતાના વણછપાય6 લ"ડનિ&થત કિવ-િમ. ‘ઉર ધબકાર’ “અોિપિનયન”/ Opinion 5 એિfલ 2009 . મોpબાસાના વસવાટ દરિમયાન અા Iલકમ6 અાJયો. £ટ’મ6 જ ભા¨યા હતા. &વરિચત કાJયો અ8 વાત›અો િવિવધ સાœાિહકોમ6 Gગટ થય6 હત6. વળી.મન નહB મC.<" હ=" : નાk નાટ‡સ"¡હ સ"પાદન તરીP મd @. Dમના ચાર ય 2. Dનો ય કિવ8 ર"જ હતો. ^ય6 કિવસ"kલનોની શ‚અાત થઈ D Dમના Gય¬ો8 અાથી&તો. અ8 છત6 ય થયા કO @ P. િવનયભાઈ8 સાિહ^ય G^t અિભરSિચ વારસાગત મળી. કબીબાઈ &ક…લમ6 િનશાળR" ભણતર થ<". દીપક.નો. Dથી જ ગઝલોમ6 Jય• થtલી Dમની દદ²-િદલી અ8 ઝ…રાપો અાપણ8 &પશ² @. શS" કહીશS" ? કિવ હરીfg દ` જ િપતાની Pડીએ િવનયભાઈ ૧૯૫૩મ6 Pfયા સ6ભરી અા` 8 : ગયા.ીપદ સફળતા¥વ\ક સ"ભા¨<". િવનયભાઈએ કયાO ‘કિવ’ અટક ‚ƒ લઝ્ઝH-ગમ ન દ]2 િકસી ^કમત અપનાવી Dની સગડ „ P મળી શકી નથી.િદલીપ. બાકીન6 2&તકો અહ| િWટનમ6 &થાયી થયા પછી અાવી મd @. `દના પણ હતી. ત—પર6ત. િવનય કિવ િWટન અાJયા અ8 ^યારથી ]&ટરમ6 &થાયી બfયા હતા.’ સ"Pલી ]. ^ય6થી Gગટ થતા દŠિનક “Pfયા ¦ઈલી kલ”ના ગSજરાતી િવભાગR" ત". ‘પારસમિણ’ તથા ‘પી®" એટx" સોR" ‘રામ—હાઈ’ નાટક8 Ÿધારી મઠારી રMા હતા. મોસાળમ6. અO. િવનય કિવ8 નાટકો . તથા ‘’સ"બ"ધોનો ચ"દરવો’ નાk વાત›સ"¡હો.મરણ : ૭ િડspબર ૧૯૬૫). Dમના િપતા એટ] કિવ Tવણલાલ કહાનT W}ભ~ (જfમ : ૬ એિGલ ૧૯૦૩ . ‘િદલ અ8 િવનયભાઈન6 જfમદાતા હત6. એક સારા ગઝલકાર મQસાણા િજUામ6 અાJ<" કલોલ. Tવનના @Uા િદવસોમ6 D ‘£રજની સા-’. ^ય6 _દયરોગનો હSમલો થયો. વાત સાચી @. ૧૫ સnopબર ૧૯૩૫ના િદવs થtલો. પાછલી વt. િપતા િવz િવનય કિવએ લખાણ ક<H @ : ‘૧૯૫૩મ6 DમE ¥વ\ અાિžકાના મોpબાસા નગરમ6 ભરી લો ‘બદનામ’ સહ. „ડણીશS˜ ગSજરાતી લખનારાઅોમ6 ય પQલી હરોળના જ અાદમી. ^ય6ની ધા©મક અ8 સામાિજક Gªિiઅો સા– D સિ«યપE સ"કળાtલા હતા. અાઝાદી બાદ. જમાત8 હાથતાળી દઈ DમE તો G&થાન જ ક<H @. કિવ વŠરાટી Dમ જ કિવ G‘લાલ િ’`દી ‹વા લ“ધGિત” ]ખકો સા– Tવણલાલભાઈએ કામ ક<H હ=". ^ય6ન6 ગSજરાતી સાિમયકોમ6 Dમ જ Oિડયો પર શDદ E' પહFG 7 H IH નીરખવા માL. ઘર નTકના 2&તકાલયમ6 િવનય કિવ ચોપડીઅો ]વા ગયા. ૧૯૬૧મ6 D ભારત પાછા ફય›. સરસ ટાઈ બ6ધી હોય અ8 અYŒયો Dમ8 ‘અ"¡Xજ’ સમ‹ Dવી પાછી ચાલચલગત ય „વા િવનય કિવએ ગSજરાતી સાિહ^ય8 અાઠ 2&તકોની નવા‹શ કરી @.ાપજકર.. સૌએ શ¼ Gયાs િપતા8 એકલવાયાપ½ સોરવવા દીšx" નહ|. <યારથી. &વાભાિવક &ક…લ . ‘િનમ¤હી’. મળતી ! DમR" ગSજરાતી ઉiમ. વસવાટ કય¤.‘બ"ધન . કિવ . ‘સiાનો અવસાન થ<" ^યારથી સતત ખાલીપો અRભવતા અા સજ\કની કલમમ6 દદ\.. I"બઈન6 તથા અમદાવાદન6 <વાવ&થામ6 અ"જિલ નાk એક દીકરી ખોtલી. મિણલાલ ‘પાગલ’. અા 2&તકમ6. અ"¡XT સારS" બો].કૉ]જ કાળ દરિમયાન. ‘Pfયાઈ°શન’ની રસમ દાખલ કરી. હાલમ6. અ"¡XT અાિžકાવાસ દિરમયાન DમE ‘Gણયપ"–’ નાk એક નવલકથા અાપી હતી. D8. Pfયાએ શાસનની નીિતમ6 Gભાવક ¯રફાર કય¤ અ8 િદલના િવPતારની Qિનયાઓમ' વસવા માL. પરખવા માL. ‘Dમના રસરSિચ ગઝલમ6 િવzષ મહોય± @. એક અ"દાજ Iજબ. ગીતો રcય6 હત6. jશી નાટક સમાજ. ૧૯૬૯ `ળા. િસ˜ાથ\ કૉ]જમ6 કૉ]જકાળ Jય&ત િવનયભાઈ8 ¼ાO ય લઘરવઘર „યા નથી. ŸશીલાબQનR" ૨૧ અૉ¶ટોબર ૧૯૯૫ના W}ભ~X નાટકો લ. ‘ટS પીસ’મ6 જ હોય. Dમની ઘણી ઘણી હત6. ‘િદલ એટ] દદ\’ નાk ગઝલસ"¡હ. Dમ Yણવા મd @. ..

એક ઝાટકામ+ પસાર થઈ • કિવ ‘ખ³યામ’ ¥ત ‘ઝ. લfયા હત+. અકાદમીના qવ= Sˆખ િદવ. 8મની ગાડી “અોિપિનયન” સUતન+ િવિવધ રિવવાર. Campbell Road. અમાર3. ભજવણી ય ક@લી.િદલી. hbi દીકરા િદલીj િપતાની અ.બ. CROYDON.શની ગ3જરાતી સાિહ%યની જમાત સા7 8મ9 અકાદમીના 2ણ દાયકા : િવિવધ કાય89મો િન: સ.૩૦ થી ૫. ઓસવાળ મહાજનવાડી[Oshwal House.૦૦ થી ૯. ‘ગ3જરાતી સાિહ%ય િવનયભાઈએ માZ સાિહ%યસજ=ન જ અા[\.ચાલન : િગરીશભાઈ ચ+.9 િદવસોએ રોચક કાય=¨મ રKવાનો ƒ. આ પિરષદનો euvવત± િવષય ‘િ…ટનમ+ ગ3જરાતી અ.સાિહ%ય પણ સતત વ+. સાsકી અાિrકા ખ. CR0 2SQ]ના પિરસરમ+ `પરવાઈ.ક3. • આર.૦૦ થી • બી: `ઠક : ‘\વા S´િµ .. આ પિરષદના બ.mail : vipoolkalyani.ટાઈ ગયા. ડાયEપોરાની ઘટનાઅો. મEતી. ય પીરQ.ગીત: hોિતબKન કામત અ9 સાથીદારો : રા¸ ૮.૦૦ થી ૪.િભક : સવા@ ૯. વાયા “નવ િ…ટન” અ9 અ§ય™ : િનર.aા Pળવવાનો સૌથી સબળ Sયાસ અ9 Rર3ષાથ= િ…ટનમ+ થઈ રŽો ƒ અ9 એ રી8 ગ3જરાતી સાિહ%યની સ–િ—મ+ નવી અD˜િત e નવા અલ. અજ.ધ હાથ ધરવામ+ આoયો ƒ.જનાબKન . ઉપાલ.ક ƒ.પી. હp. સાિહ%યસજ=ન ટ’.૩૦ થી ગ3 જ રાતની બહાર ગ3 જ રાતી ભાષા-સાિહ%યની ‘અિEમતા’ • ‘એક સ+જ અિવનાશ oયાસ9 નામ’ : ગીત-સ. અારોગવાD. અામ.પક=.v ક.૩૦ : વ|ા : ક3IમબKન શાહ : સભાપિત : ક3IમબKન પોપટ (૨૧ œ•3અારી ૧૯૮૫.Pગ¶િતબKન શાહ : સ+· ૪.ત અ9 લોકાપ=ણના દ@ક Sસ.૩૦ થી ૧૨.૨૦૦૯) e. પzલ મનોભાવ Sગટ ક@ ƒ 8 Pણવા અ9 અDભવવામ+ સહ39 રસ હોવાનો જ. ૪ K ૨૦૦૯ તાજગી ઉUરાતી Pય ƒ. અહ€D. eટલાક.૩૦ થી ૬. 1 િવનયભાઈએ હતાશા.ખના‘નો લોકાપ=ણ અવસર : બપો@ ૧૨.કોમ+ ~વા મળx.૦૦ પડXા ƒ.પો. અાથીEતો. દદ= . અા9 માz 8મV માZ િવચા\{ જ નહોp. મ9શચ.જનાબKન . ચા-કોફી Nદ ક@ સા7 PતભાતD. Sકાશન અ9 અDવાદ’ : ૯. 8મ. થp. વળી.૦૪. 8મની • પKલી `ઠક : ‘ગ3જરાતી સાિહ%યસજ=ન. અાની સાKદી કોઈ9 ય ની.૪૫ થી ૧૧.૨૦ : વ|ા : IષમાબKન સ. ગ3જરાતી ભાષાની કાળ: માz પણ સમાજની દશા અ9 િદશા’ હx. 8મV ^Eટરમ+ `લabવ ડ્રામા સોસાયટીની રચના ક@લી અ9 અાર.૩૦ થી − ક'મારપાળ -સાઈ • ચોથી `ઠક : ‘ગ3જરાતી ભાષા િશ™ણ અ9 8ના S»ો’ : બપો@ ૨.સાઈન+ વ|oયો ડાયEપોરાના સવાલો... ૩ U અ9 સોમવાર.૦૦: વ|ા : Sતાપભાઈ ગઢવી : સભાપિત : ફા•કભાઈ ઘ+ચી ગ3જરાતી ડાયEપોિરક સાિહ%ય •Zની અા સૌ અગ%યની ટ’. ભરાx. ¬-લ®uડના ¨ૉયડન િવEતારમ+. • ભોજન : બપો@ ૧૨. દિ™ણ અામ.ડની દાEતાન E–િતમ+ આ ` િદવસના પિરષદEથળ9 પોપટલાલ જરીવાળા નગર 8મV euvEથ રાHલી. આઠમી ભાષા સાિહ@ય પિરષદ : પોપટલાલ જરીવાળા નગર િવલાયતની ‘ગ3જરાતી સાિહ%ય અકાદમી’ના “અિEમતા” નાU મજ}ત ‘િEટનમF ગ'જરાતી સમાજની દશા અI િદશા’ અ. • બપોરD.જનાબKન . ૪ U ૨૦૦૯ના િદવસો દરિમયાન. ર“3. પZકાર•j િવનય કિવ અહ€ પણ ઝળ‚ા ƒ.કો તપાસતા સહજ માwમ પડx.િતમ સ. 8મની eટeટલી વાત‡અો. ગ3જરાતી સાિહ%ય અકાદમીની આ :વ.૪૫ : વ|ા : વ²ભભાઈ ન+ઢા : સભાપિત : અિનલભાઈ oયાસ વાત‡અો I@ખ.opinion@btinternet. REતક eટલાક કાય=¨મો હાથ ધય‡ ƒ. ƒ. 8મ9 Aર કોઈ અાગ. eટલ+ક નાટકોમ+ વળી 8મV અદાકરી પણ કરવાની રાHલી.સાઈ તથા અકાદમી મહામ. Sણય. ˆ‰ાસર અ9 લŠ જ રKતી. ઉપર+ત. પીડા..Cક ગયા ગ3જરાતી સાિહ%ય અકાદમીની અવEથા હL Zણ દાયકાની બહાર હોય 8D.કારો-•પકોની સોમવાર. ડાયEપોરાના ઉuUષો 8મની અ9ક વાત‡અોમ+ સતત વKત+ જ રKત+.9 િદવસોનો કાય=¨મ અહ€ 8મના િદલમ+ સતત અાતશ જલતો રKલો. ડાયEપોરાની વાતો.T ય મન Uલી9 8મV દ@ક9 જમાડX+ જ હોય. IશીલાબKનની નીકળી રહી ƒ.ગલ’ ગŒલા અા બાર માસ દરિમયાન.ધક િવિવધ Zણ કાય=¨મો અહ€ તથા તળ ગ3જરાતમ+ યોજવાનો Sબ. આ સ+E¥િતક મહ¦વની ઘટના9 §યાનમ+ લઈ9 અકાદમીએ અL:મ+.ગત પોપટલાલ જરીવાળાની qવ= અાિrકાની વસાહત જ શ3. hા@ eટલાક વ+ચનમ+ અ9 અ•યાસમ+.સાઈ “ગ3જરાત સમાચાર”. સમાજ અ9 રાજકારણની બદી િમn ય કલમમ+થી 8જ Sગટાo\. Eવાગત કરવામ+ લગીર કચાશ અ9 મણ+ ન રાH. તડફડાટ. ૩ K ૨૦૦૯ : સમસામિયકોમ+ ય ફરી વળી ƒ.૦૦ થી : અિતિથ : કિવ ‘જય મ. 8 િવx િવચારો oય| કરવાના રાHલા. Surrey. ઉપર+ત “અાિrકા સમાચાર”થી મ+ડી9. સભર સભર હયાતીના આ ZીP દાયકાની સમાિ© ટ+કV. “euયા „યલી Uલ”. 8 િદવસોમ+ 8મV િપતા9 પગ^ પગ^ eટલ+ક નાટકો ય ગ3જરાતી સાિહ%ય અકાદમીની આઠમી ભાષા સાિહ%ય પિરષદ. પાનબીડ'( : • સ+ય ભોજન : સ+· ૬. આપીએ છીએ. વાચકોમ+ ‹બ લોકિSય રKવા પામી ƒ. વય અ9 oયાિધમ+ ઢીલા • બાળ કાય=¨મ : સ.ઘવી તથા ભvાબKન વડગામા : સભાપિત : ઇuºબKન ઘ.Eકારિવિધ ટ+કV કKl. રિવવાર. અા . એની અD˜િતની િવલ™ણતા એના સાિહ%યની અાકષ=કતામ+ અોર ઉUરો ક@ ƒ. િનરાશા. િ…ટનવાસી ગ3જરાતી ^ખક કઈ રી8 પોતાનો • Zી: `ઠક : ‘નારી સ. વKલી સવારથી મોડી સ+જ Iધી આ બ.ચાલ હાથતાળી દઈ9 અગ•ય િદશાએ ફ.ચાલન . ‘ઉર ધબકાર’મ+ની SEતાવનામ+થી) (૦૬.૦૦ : પિરષદ અ§ય™ િનર. કિવ ડાŽાભાઈ પzલ અ9 પોપટલાલ પ. 8મની પરોણાગત પણ ભા@ .Lદના અ9 ઉ%થાન’ : સવા@ ૯.આપણી િવરાસત’ : બપો@ ૨.૦૦ થી : સ.Zી િવRલ ક¼યાણી 6 એિQલ 2009 .ભોજન : બપો@ ૧.d eટલ+ક નાટકોની અકાદમીની િZશિત : દશા અ9 િદશા’ સ. નથી. 8ના અ9ક દાખલાઅો કોઈ9 ય “અોિપિનયન”ના qવ= નામકરણ અપાx.૪૫ : અકાદમી Sˆખ ભvાબKન વડગામા અ9 પિરષદ અ§ય™ િનર.com “અોિપિનયન”/ Opinion • સમાપન `ઠક : સ+· ૪.સારાની પાછળ પાછળ.ભ. હL 8 જ િદશાના વzમાગ3= તરીe િવનય કિવ ઘોિષત થયા ƒ.૩૦ થી સ+· ૪.

)મ િહ1મતભાઈ કRતા હતા. એક એકથી ચિડયાતી ઈમારતો. œલીફાલી 5. એક જમાનામ" એડન$. અાબ. વહાણ બ"ધકામનો ધ/ધો પણ અહ‚ સદીઅોથી િવક•લો 5. વળી.રની વdતી મા˜ ગ:જરાતીઅોની જ અહ‚ હતી. મKય _વ`ના nશોમ". એક જમાનામ" સા)ક હ.ય ). સ›કાઅોથી. મોટા ભાગન" મકાનો સ•દ ર/ગન" 5. અાશ@ ૫૦૦ 8ટલ" િહ’દવી નdસલન" લોકો વ• 5. એડનથી.. ) એક જ:દી જ ભાત ઊભી ક@ 5. અા8 અા બ/દરની અ/દા8 ૧./ 5. ^ખાV/. “અોિપિનયન”/ Opinion 7 એિ(લ 2009 .. અહ‚થી ૩૦ િકલોિમટર દ~ર અાjલા બરમ બ/દરનો ઉપયોગ અા દહાડાઅોમ" કરાતો રRલો. . અા બ/દરી નગરમ" અાપણી વસાહત સારી Jl ખીલી હતી. ) મKL Mવા મળતી. દિ7ણ યૅમનના દિરયા ક"l અાjF/ અા નગર bલકના સૌથી મોટા m"ત હvામતe/ bfય મથક પણ 5. ભલા. વળી. યૅમનમ" અા8 ભારતીયોની વdતી M g નહ‚વત્ 5. અ"ખ$ તરત સરસ રી) ગમી .ત kહદના િકના@થી સાહિસકો iય" ફરી વળતા. અરબી અ$ િહ’દવી રીતભાત$ g’vમ" રાખી$ અા નગરન" મકાનોની રચના કરવામ" અાવી 5. )વી નŠધ ઇિતહાસ તપાસતા લાŒ 5. જ~ન અ$ સ•Z1બર વ|}ના ચોમાસાના મિહનાઅો દરિમયાન વરસાદની વાઝડી$ લી• અા બ/દર ઝાઝ:/ કામ અાવV/ નહ‚. અા બ/દરી નગરન" મકાનોe/ બ"ધકામ ઊડી$ અ"‡ વળŒ )..ળવવો ? લોકવાયકાઅો અ$ કRતી વ|}થી પસાર થતા થતા માગ` મોકળો કરવાનો 5..કમ" બહ: મ8દાર હળીભળી . kહ–dતાનના એક ભાગ —J ^ખવામ" અાjF/. કોઈક સાહસવીર એ કામ અાદ@ )મ રાહ Mઈએ. બસ. લોબાનની જyબર Jદાશ 5 અ$ દાયકાઅોથી એક તરફ kહદ અ$ બીz બાજ: અાિ{કા વ|} ) jપારવણજe/ ભા@ અગiયe/ મથક સાિબત થLF/ હV/. ક:દરતની મRર તો જ:અો. ચઢાણ કપર" ય 5.. અલ bstાના પીઠ mnશમ" wપvxય. b/બઈ મહાનગરપાિલકાના નામથી એડન શRરનો વહીવટ ચાલતો. અા બS/ એક. •ખરા ર/ગની પહાડીઅો અ$ •રા ર/ગના દિરયા વ|ચા‘. યૅમનમ" અા8. કોરા? $ િકના@ કાળા માનવીએ સજEF/ િવGવ. ભલા. એડનની ખાડીમ". )ની દાdતાનની નŠધ ^વાય )વો )નો. − વાહ ! − અ$ શાતા અાJ )વી. અeમાનનો જ પીછો લઈએ તો અા અલ bstામ" iયા@ ય અાપણા ઝાઝા લોકો નહોતા.. હકીક) મ|છીમારી$ સાર: સન ૧૦૩૫ના અરસામ" અા નગરની રચના થઈ હ‰. ઇિતહાસ X"થી . અહ‚ની ‘એડન nપાળા િમ˜મ/ડળ’ સ/dથાના અાŒવાન અ$ અાપણી અહ‚ની વસાહતના એક અાŒવાન શRરી િહ1મત જગાણી કRતા હતા. સા. iય" સદીઅોથી અાપણા _વ`M jપારધ/ધો કરતા અ$ ગ:જરાત સ. અાપણી વસાહત ખીલી 5. મારા મRરબાન ! અા 5 X" ? થોડીક મRનત. અા િવdતારe/ અથ`કારણ મ|છમારી પર અાધાર રા‡ 5. _વ` િદશામ" અાશ@ ૪૮૦ િકલોિમટર અાr. થોડ:/ક સ/શોધન./ સ"ભરણ અા એડન શRરના એક વખતના િનવાસી. એક જમાનામ" અા bલકe/ bfય નગર એડન.ય 5 ! પર/V. તો પછી અા8 ) અ"ગળી$ j™ ગણાય )ટલા જ હોવાના ! )મ છત". થોડોક સહાયZકો. એક બ/દર 5.૦૦૦ની વdતી હોવાe/ કRવાય 5. અલ bstા ના.. એટF/ પાક:/ : અા બ/દરી નગરની ભાષા અરબી 5 અ$ અહ‚ અાશ@ ૯૯% લોકોનો ધમ` ઇdલામ 5. અ/”•જ શાસન દરિમયાન. પિરણા. અ$ iય"થી અ/દરના mnશમ" ય અાપણી વસાહત mસરી ગLલી.. અ$ અાપણ$ અા ફોટાની સગડ મળી જ ^ખો ! મKય _વ`ના યૅમન bલકના અા ક/ઠાળ પટનો િવdતાર 5. િ7િત8 ડ:/ગરા.મžય" વષŸ )મ" અ ત લઈ અાxયો અવિનe/ ./ નયનર1ય અા 34ય 5. એક અ/દાજ bજબ.. ). g પછી સાચી રી) કહીએ : અાદાન.૯૦.

Iઘાણી ‘રસધાર’ના કાિઠયાવાડની 0મ ‘માણસાઇના દીવા’e@ ચરોતર :વા આવશો 6 નહ†? એના જવાબમV રણછોડભાઇ કU. બહારવિટયા અS બીr વાતો વVsયા પછી atતકોમV આuખાZલV િવિવધ tથળો શોધવા પ@ડના ખચv સૌરાwના 150થી પણ વx yવાસ z{. Pછોરાખનાર જણS :ઇS સૌથી પUલV થાય.’હજ4 તો પચાસ થયV નથી. પણ રણછોડભાઇ કU =. તમાp કામ કરવાની જ(ર =. IઘાણીનV પ˜ી ક4•મબUન >મS y•મથી ટો6. ‘એ બી] કોઇ કર—.’ એટu રણછોડભાઇ ‘કાનની Šટ પકડ4@’ના ભાવ સાd પ˜ીe@ નામ કU.રસધાર. ‘પિરવારમV તમારV પ˜ીe@ નામ તો કહો. તો નiરતા પણ ઓછી નથી. પાિળયો.’ પછી બ\ી થાય 6 એ ઝFરચ@દ Iઘાણીની એક ]ણીતી તસવીર 0વા લા[ =. >મની bયિmn]ની ટીકા સUલી =. Iઘાણી સાિહcયe@ પ[(@ દાબતV રણછોડભાઇS ‰ણાખVચરાના SસમV 6 ખોબલા 0વડા ગામમV જવાe@ થાય. એમનV atતકો. એવા વVકિડયા વાળ. (+ધવાર. માp હજ4 કાિઠયાવાડનV કોતરોમV જ ફરવાe@ બાકી =. આપo કહીએ.’ શ(આતમV ફોટો•ાફી કરવાનો :ગ નહ†. ‘Iઘાણીબાa કU તો બરાબર. ખરાઇ માA નહ†. Iઘાણી માA >મS ધખના =.urvishkotharigujarati. ૮ એિ1લ ૨૦૦૯) http://www. Iઘાણી 0વો /ખાવ તો િહમશીલાના ટોપકાe@ પણ ટોપક4@ =. આ yકારનV બીજV લખાણો > રસથી વV….એમના 0વી વાળની ઢબ. મUનતમજ„ ર ી કરનાર માણસS ‘ડો‘4I’Aશન’ના Uડ ની… ફ@ડ કોણ આ“? છતV રણછોડભાઇએ કામ ચાJ રા”‹@.’ Iઘાણી સાિહcયનV ઘણVખરV atતકો એમની પા_ ખરV. ŒV ]ય cયVની િવગતો. એવી bયવહા( `ચતા પણ આપણS થાય. એ પિરવારમV નથી? એમe@ નામ સૌથી પUJ@ uવાe@. જયમ¡ પરમાર-નાનાભાઇ 0બિલયા 0વV નામ પણ >મના મો¢થી સVભળવા મ<. > Fજલકોઠા રણછોડભાઇ બ•– વાર જઇ આbયા. શી વાત થઇ..ગ સિચન-શાહ(ખ-ધોનીથી લા/ન 0વા લોકોના ‘ડ45લી6ટ’ ઘણા :વા મ< =. ફm પોતાના સ@તોષ માAcયાp થાય 6 એમનો Iઘાણીy•મ નખ મારવાથી ઉતરડાઇ ]ય એવો. tથાિનક લોકો પા_થી tથળ શોધવા મદદ uવી પ{. ‘એક ચોપડી નાપાસ’ માણસ Iઘાણીe@ સોરઠી સાિહcય. અcયાp મVડ 44ના રણછોડભાઇએ પUલી વાર 10 વષ~ની ƒમp દાદા પા_થી Iઘાણીકથાઓ સVભળી. જhયા 6 tથાનક :યV?’ જ4વાન ભોિમયાS ખબર ન હોય એટu એ જhયાએ ફરી જવાe@ ઊª@ રU. પછી કહીએ 6 ‘અcયારથી એની ચચŸ નથી કરવી. પાિલતાણાની આ@ – ડકર કોલોનીમV રUતા રણછોડભાઇએ ઘરમV Iઘાણીમ@િદર બનાb‹@. ‘બાa તો એક વાર ગયા. દાદા મજ„રીકામ કરતા હતા.’ તરત રણછોડભાઇ બોલી ઉ . ભાવના ઉભરાની સાd ઠોસ કામગીરી પણ =. >મની તસવીરો. cયV એક વાર જq@. આપણાથી 51 વષv ના જવાય. પણ વVચવાના ભાp શોખીન.અS એ પણ |લોશીપ-ડો}ટpટ 0વા કોઇ tવાથ~ િવના. રણછોડભાઇએ વVચવાની કૌટ4@િબક પર@પરા આગળ વધારી. ઝFરચ@દ Iઘાણીએ ŒVથી ‘ચારણક’યા’e@ અમર થઇ ગZJ@ કાbય લ”‹@.blogspot. એની પરથી >મના આ›થક સ@ઘષ~નો અ@દાજ આવી શ6. Yાpક ભોિમયા સાd એક tથ< જઇS આbયા પછી કોઇ વડીલ મ< S કU. વાચન પછી એમS થ‹@ 6 ચોપડીમV 0 જhયાઓ લખી =.. દરિમયાન. કU. અસલી fbય અ@દર ધરબાZJ@ =. વાળની કાબરચીતરાઇ અS એક@દર /ખાવ પરથી રણછોડભાઇ >મનV 44 વષ~ કરતV ઘણા મોટા લા[. સાત દાયકા પUલV ગત થZલા એક સાિહcયકાર માA આવો ભાવ? આવો લગાવ? 6 નકરી ‘ડ45લી6ટ’ગીરી? આવા સવાલ Iઘાણીબાa 0વો /ખાવ કાઢનારા રણછોડભાઇ માર4 સાd વાતચીત કરતV પUલV મનમV થાય.com/ એિ1લ 2009 .’Iઘાણીબાa 51 વષ~ rbયા હતા.. – હજ4 બાકી. પણ 51 વષv Iઘાણીબાa જ તમS કU— 6 હજ4 રહી ]વ S કામ કરો. /ખાવ ઓછો હોય >મ વાત પણ એ ‘બહોત ગઇ S થોડી રહી’ની 0મ કp.’ તરત રણછોડભાઇ 8 કU.. ‘ગI એq@ નાe@ ગામ હોય 6 ખોરડ4@ હોય. બહ4 ફરવાe@ =. પણ રણછોડભાઇ 0વા અસ@”ય ભાવકોના ¬દયમV rF =.’“લો ટ†બો. બહ4 rવવાe@ =. >મનાથી આ@ખ Aવાઇ ગઇ =.વળ7યો ક:.. િપતા પણ વV…. એમS કહીએ 6 ‘Iઘાણીબાaએ 51 વષ~મV 100 વષ~e@ કામ ક‹ž..’ રણછોડભાઇ Iઘાણીબાaની ƒમp િવદાય થવાની ઇsછા yગટ કp cયાp આપણા મનમV એમનો પિરવાર તરવરવા લા[.jhaverchandmeghani. છતV એ uખકો ycZ અનાદર બતાbયા િવના > ચારણી બાનીમV કUઃ બાa તમારV સાિહcય તણV મ£ પી¤લ પાણી/ પીƒ છ4@ બી]નV cયાp (એ) મોળV લા[ =. 6વળ ચામડીની પરનો ર@ગ નથી.વાળની 0મ આ@ખોનV S ચUરા પરના ભાવનV _`ટગ હોત તો કદાચ એ પણ ભાઇએ Iઘાણીબાa 0વV કરાbયV હોત. કારણ 6 ઝFરચ@દ Iઘાણી સાિહcયની વાડાબ@ધી 6 પિરષદો-અકાદમીઓનV વહીવટી માળખV થકી નહ†. રtતામV કયV ગામ આbયV.’ >મની મUsછા બધV tથળોની તસવીરો અS િવગતો ધરાવ¥@ atતક કરવાની =. Iઘાણી િવ—ની અન’ય Fબસાઇટ http:// www. એ િવચારથી શ( થયા રણછોડભાઇના yવાસ. yવાસ દરિમયાન ઘણV tથળોએ રણછોડભાઇS એકથી વx વાર જq@ પ{. “અોિપિનયન”/ Opinion • ઉAવશ કોઠારી રણછોડભાઈ માર* કાિઠયાવાડી બોલીમV પોતાની gલાકાતોની વાતો કરતા રણછોડભાઇ ભાવસાગરમV _લારા uતા હોય એq@ લા[.’ પણ એવી સમ]વટS રણછોડભાઇ કાનસરો ન આ“.બીનો ર. રણછોડભાઇ પા_થી >નો િહસાબ મ< =ઃ –નV લhન થઇ šYV. એટu અમદાવાદમV >મના યજમાન બSલા નાનકભાઇ ઝ. એ ફm વVચીS અટYા નહ†. ઘાટી Pછો. :ત:તVમV એ Iઘાણીના સોરઠી સાિહcયમV માથાŠડ થઇ ગયા. એe@ ભાડ4@ 6ટJ@ મ< એ પણ રણછોડભાઇ કહી / =.’ આq@ કUતી વખ> સરખામણીનો નહ† પણ ‘બાaનો આતમો ŒV હોય cયV 6ટલો રાr થ—’ એવો ભાવ >મની વાતમV સ@ ભ ળાય. દશ~ન ખાતર. પV…ક વષ~થી રણછોડભાઇ મકાન-બVધકામ (શ@`ટગ)S લગતો સામાન ભા{ આ“ =. (nછવાe@ રહી ગ‹@ 6 IઘાણીનV બીજV પ˜ી િચœા/વી ભરતકામ કરતV હતV એની પરથી y•રણા લીધી?) ‘પિરવારમV કોણ =?’ એવા સવાલના જવાબમV રણછોડભાઇ પોતાનV અS ભાઇનV સ@તાનોની િવગત આપવા મV{. પણ ઝFરચ@દ Iઘાણીના ‘Jક અલાઇક’. ‘0થી ચોપડીમV લખવાનV થાય cયાp કોઇનV નામ •લી ન જવાય. એ હાડમV ઠય‚ = S રગમV વU =.કોS મ•યા. ધખારા નથી.. Iઘાણીમય rવનમV ક4 ટ 4 @ બ પિરવારપ˜ી-પોતાના તથા સાd રUતV ભાઇનV બાળકો ઉ=રવાની જવાબદારી બાજ4 પર gકાઇ ગઇ હ—. હ4@ – વાર ગયો છ4@. એમV ghધતા =. એમનV પ˜ી અS દીકરી ભરતકામ કp =. પણ >મo કpલા કામS નજરઅ@દાજ કરq@ અઘ(@ =.com/ ત¦યાર કરનાર અS >મV સતત ઉIરા કરવાની ”વાિહશ ધરાવતા Iઘાણીપૌœ િપનાકીભાઇ Iઘાણીએ રણછોડભાઇની 6ટલીક તસવીરો IળવીS સાઇટS વx સ§¨ બનાવ—.. પણ વાત શ( થયા પછી સમ]ય = 6 ‘ડ45લી6ટ’ ખા> ખતવી નખાય એવી આ જણસ નથી. 1980મV પUલી વાર પાિલતાણાની એક ‡કાSથી ‘સૌરાwની રસધાર’નો Iળ પાડˆા પછી > અ@દર S અ@દર ‰@પતા ગયા. પણ રણછોડભાઇનો Pળ રસ સોરઠી સાિહcયમV. કોઇએ હr લગી મS એq@ nછ્‹@ નથી 6 Iઘાણી એટu કોણ?’ આવો સવાલ કદી ‘nછાણો’ નથી. ‘આ ભાઇS YVક :Zલા લા[ =.બx@ નŽધતા ]ય.

ટનમ/ ગ1જરાતીઅો’ : એક 89ય/કન • ઘન<યામ ન.. સાYસાY ‹નાઇ–ડ pક´ડમ / ‹નાઇ–ડ <–ટ્સ અૉવ્ અ•િરકામ: સAબAિધત wયિcઅોની aલાકાતો... ZKિબયન ટા•અો.. પરAx હકીકતમ:. િ}ટનમ: હાલ િ<થર થzલી અ? ભાિવ અાપણી Pઢોઅોનો િચર<થાયી અ|¢ય વારસો . એમ ખાતરી†વXક કહી શકાય. જ"લાઈ ૨૦૦૨ના “અોિપિનયન”મ:.-ા એકાદ દાયકાથી તો ઇિતહાસ સામrીમ: િવ…ષ વ<તી ધરાવતા ગ"જરાતીઅોન: અાદાન-Sદાન....ણ •<તકો (૧) અ•િરકામ: ભારતીયો.. અા સમીŸા €ખમ: નવરોt.ણ ગ"જરાતી . {મ: અાપણ: ગ"જરાતી »bા અrsસર અ? ખમતીધર સ:સદ દાદાભાઈ અા •<તકના બીW ભાગની સમીŸા મ’ રજ કરી હતી. દKક અરમાનો. િ}િટશ ‘Aસરીમ:થી ac થય:. વરસ દહાડા દરિમયાન.ણચાર સદીઅો દરિમયાન.. …ઠ અ? જગદીશભાઈ દRનો ટAક પિરચય.. Dશવાસીઅો સિહત. પાણી (૩) ખોવાzલા ચUરા Sકાિશત કય® િવ<તKલા જગત ભરના Dશોમ: <થળ:તિરત થzલા ભારતીયો? { Dશોની .. તો Wyz અWyz અાડલાભ <વNP અArsજ SW અ? {ના |ળ વતન િ}ટન સાY અાપણી કાયમની અવરજવર ઉપર:ત <R•છાએ Sાm કKલી િ}િટશ નાગિરકતાની Nએ કાયમની કરxA •<તક ‘િ}ટનમ: ગ" જ રાતીઅો’. િદલમ: બળવ`ર બની રહી . િ<થરતા†વXક WV મAડાઈ £¤: . અા દKક •<તક •<તકની મય°દા એટલી જ .‹વાન વય<ક) PઢીઅોMA સળAગ છણાવટ ૧૫ અૉગ<ટ ૧૯૪૭ના િદ? લગભગ દોઢસો વષkથી પરાધીન રUલા િહCl<તાન? ભાગલા થવા છત: <વતA. અMŒ•. •ર"ષાથX . અMŒ• સન ૧૯૬૧ . aખ«¬ અ? અAિતમ «¬ પરના અAદર વળતા અડિધયામ: ફોટા સાY S<xત .-ી . સફળતા-િનષ્ફળતા. અ? . ૨૦૦૭મ: Sકાિશત થ‹A . Zળવણીકાર રોઝીના િવસરામMA અArst •<તક Asians in Britain . અ? . SબAધ પણ ‘િનમ°ણ ટ¶<ટ’ ¡ારા કરાવી? {મ? વ‰ Sોoસાિહત કય° . ગ:ધીનગર ¡ારા. Z અહÀ ઇિતહાસ ફc ભારતની અાઝાદી ટ:કણા (૧૯૪૭) ºધીનો જ રજ થયો .. હR અા ચોથા •<તક ‘િ}ટનમ: ગ"જરાતીઅો’ના Sકાશનની જવાબદારી અાઝાદી Sાિm બાદ અા લાભ મ„યો. અા •<તકના Lિડયા €ખકો. ગ:ધીનગરની અકાદમીએ અા પUલ: ડાય<પોરા -s ણ ીમ: . (૨) ઉછાળા ખાય . હR અા સમયગાળા દરિમયાન અ<તાચˆ ઢળી ગzલી િન©` Pઢી Z અાપણી સદા ધબકતી કમXયોગી વસાહત સાY . પ>લ અા#ખ : ગ"જરાતથી. અાવી? વસવાટ કરી રJા .વડ: <થળ:તર કરી? ગ"જરાતીઅો. ખાસ તો .તા Sાm થઈ.ીt (પરિણત Z ક"Aવારા) ગ"જરાતની અિ<મતા યથાશિc ટકાવી? ! નોકરી-ધAધાવાળા Z ચોથી (િવªાથ¨ . ગ1જરાતી ડાયBપોિરક @Cસ8હ વFG ઘન<યામભાઈ ન. €ણાDવી ચા• રહી.પરવાના દાખલ થત: એિશયન કUવાતા અા િ}િટશ %વ'(િમકા : પરDશોમ: aBયoR અાિ‡કા ખ’ડ. અામ છટક છટક Sકાિશત થત: મોટા ભાગન: પગલ: ભારતની અાઝાદી ટાણાના સમયથી ગણીએ તો . તળ ગ1જરાત અ\ અ]ય^ અા TBતક િવ_ `aલા Nટલાક ભોળા ભાવના અ\ ઉપલિકયા િવવરણોની સાb પc. <વતA. વતXન સાY ZટZટલી Rશ[ષા ધારણ કરીએ છીએ ! અલબ`.૧૯૬૨ ૧૯૬૩મ:. Sવીણભાઈ ન. અા દળદાર ગ"જરાતીમ: લખાzલ: અાઠ •<તકો ઉપર:ત .અArst •<તકોમ: એક ભારતથી િવિશbતા Sાm નવા ગ"જરાતી ન<સલના અાગAxકો િ}ટનમ: ગણનાપા. સAપO થ‹A.. પUલી-બીt ગણાતી પરDશી •<તકો અArst ઉપર:ત ભારતીય ભાષાઅોમ: Sકાિશત થય: . એવી સામાCય જનતામ: Sચિલત કUવત અMસાર. માિસક િવચારપ.ણ નવલકથાઅોનો પણ •<તક વ:ચી? કોઈ પણ સARદનશીલ વ:ચકન: Nવ: ખડ: થઈ Wય ! અા ઉપરોc અAકના પાન: નA. અાપણી બહ"aખી વારસાગત અ? િવિશb . Sવાસ વµK મા– જNરી અા¯થક કરી? સરકારી વહીવટમ: તથા બ’કોમ: અાિ‡કીકરણની નીિત અમલમ: અાવી.. dખN અહe Nટલીક તાfકક અ\ શાB^ીય ચચh મ/ડી P. કાળ ? સALગો? અMNપ િવિભO NP િવકસી ઉŠઘોિષત કરવાની સમયની મ:ગ •ર"ષાથ¨ અ? સાહિસક ગ"જરાતી SWના રહી . ગ"જરાતી €િખકા ક"ºમ વડગામાMA પણ •<તક India in Britain હR પUલી બીt Pઢીના <થળ:તર .. અCય સમયગાળાના ફળ<વNપ ‘હીરક મહોoસવ’ ટાV ગ"જરાતી SWના સાહસો.. પરAx િવ…ષત: તો †વX અાિ‡કામ: અCય લઈ? અકાદમીએ €ખક 7લડી? અા¯થક રી{ નpચત કય° . તKતોતKત TBતક વ/Fયા NU જ VમW અા લખાણ અાYZK P.. Rચાર વખત. €ખકો? ગ"જરાતીમ: અા િવષયના Sથમ Sદાન મા– ‘અાaખ’ લખી જNરી ટ:ઝાિનયા. ગણનાપા.. ચડતી-પડતી Z ભાિવન: <વ§નો Dશમ: અાપણી જમાવટ <થળ. ૧૨ પર ઉ-sખ કરવામ: અાwયો .તા બાદ અા SDશોમ: ખાસ સલાહ ³ચન પણ કય® .. ‹ગાCડા અ? ZCયા. ભી± પાK² <થˆ બહ"મતી ધરાવતી ગ"જરાતી SW જ વ‰ સŠભાગી હતી. પ>લJK એક ઉMમ િવવGક તરીNJK માનBથાન P.-ા Zટલ: ય •<તકો ઉપર:ત ખાસ તો <થાિનક અઠવાિડકો.. સABયામ:. પાસપોટX ધરાવનાર? િ}ટનમ: અાવવાના સALગો ઊભા થયા. પરAx ગ"જરાતી ઇિતહાસ €િખકા અ? સામrીવાœA •<તક.. અાટલા લ:બા ગાળાના aBયoR અpહસક સAઘષX બાદ અArst સાuાvનો અAત અાwયો તો ખરો. અા લખાણ અગjયJK બની રlવાJK P.અArst બOs 9 એિ@લ 2009 .કદકા <વNP અા વસાહતના અArstમ: ૧૯૮૪ દરિમયાન Sકાિશત થ‹A ..િસિ¹અોMA વા<તિવક િચ. The Ancient History of the Solar Race & History of the Indians of East Africa [ISBN 1-898941-66-1] Sકાિશત ક‹ž .. RપારધAધામ: ઈWરા . િ}િટશ સાuાv Uઠળ . WV Z અાજ 7વડ:-. L Z હાલ સALગો બદલાત: . િ}ટનમ: {મના SRશ મા– કડક SિતબAધક કાયદાઅો છત:..ો છ દાયકાઅોથી (૧૯૪૭-૨૦૦૭) rsટ િ}ટનના એક નાનકડા ટા• પર “અોિપિનયન”/ Opinion અ? િવિવધ સA<થાઅોના િવ…ષ:કો ¡ારા પણ ગ"જરાતી .‘િ.. અામ ૧૯૬૦- િ}ટન Z અ•િરકામ: વ·લા ભારતીયોના ઇિતહાસન: નાન: મોટ: ઘણ: ૧૯૮૦ દરિમયાન aBયoR અાપણી વસાહતMA. ‘Dશ એવો Rશ’. ‘અ•િરકામ: ભારતીયો’ (ગ:ધીનગરવાળી અકાદમી ¡ારા Sકાિશત) વM tવરાજ સૌમ˜યાએ Lિડયા બાળક ™šA અArstમ: ઇિતહાસ •<તક મારા Lવામ: હજ" અાw‹A નથી. અા િવ<¸ત PઢીMA બીજ"A <થળ:તર. ગ1જરાતી ડાયBપોરા ઇિતહાસ\ મા>. મA¼રt ભાવનગરી {મ જ ½યામt ¾¿ણવમ° અ? ભીખાયt અCય અMભવી €ખકો ¡ારા †વX અાિ‡કાની pહદી વસાહત િવષય પર કામાના રાજકીય પરાŒમ મ? Sથમવાર િવગ{ Wણવા મ„ય: .400 years of History : ISBN 07453-1373-6 : સન ૨૦૦૨મ: Sાકાિશત થ‹A. અાથીBતો.તK^ી ગ"જરાત સાિહoય અકાદમી. િવGવભરના અ?ક Dશોમ: વસવાટ કરી રJા . અાપV પરDશોમ: WતWતન: વાણી. અાક:Ÿાઅો. ભાગ તરીZ અાપણ? <વાભાિવક રી{ જ ºલભ બની રU .

હમણ% જ લોકાપcણ થ|S. જગદીશભાઈ દ^ 34% પચી“ક વષ‡થી વળી.જરાતી ભાષા. નીિત તથા |ગાEડામ% ઈદી અમીનના િનtકાસન-હ. અમલમ% અાŽય%.જરાતી જનસZહમ% સભાગÂહમ% lટલા શોભ2 ? ઋિષઅો. અા સજcન-સાિહ{ય_ પા2રામ% પwલી –ણી ગણી શકાય તો Y “વા_ નાN ચાલતી ઠગારી X¿િ•અોની •ણ Nળવવા મા„ તો Kખકોએ િનિમ•T પણ બWT Kખકો_ સમLત ગ.ટ. બહાર પડu% 3. “અોિપિનયન” તથા ચSદિરયા અડધા િદવસનો STર પિરસEવાદ પણ ‘ગ.જરાતી X•_ –વc અાિ³કામ% ¨ †¶lલીઅો અાવી Y તો રા²કત-અોએ Y Xœશો છોડuા બાદ અાવી. ૬ જ\ન ૨૦૦૯ના િદવ` બપોa b વાcયાથી શd થનારી આ ગોળWf bઠકgE સEચાલન Sણીત. _શનલ ક`>Tસ મળી શšો 3 ખરો ? અાવા અાવા પાર વગરના XL•ત fLતકમ%થી ઉªભવતા Xkનોની અસ ZSઝવણ સા¥ એક વાચક તરીl મારા થોડાઘણા Xિતભાવ અૉવ્ ગ. નોકરી ધSધા વŸ” કશાથી પણ અžાત ‘ડાયLપોરાના બહ. કાયcરત રwતા હોય 3.મથાળામ% તથા અા Kખક nલડી વ%ચકો_ ૨૮૦ પાન%મ% સSકિલત fLતકમ% સSપાદન Lવrs અEય Lથ® અા fLતકમ% Fર. KLટર Mારા “અN «મ” lમ હાથવગો થયો ? &ી% Xkન એ થાય 3 l ગ. મમતા. ગ. તળ South Audley Street. અહ} ફરવા તો અા^ જ 3 ! વળી. ધEયવાદ ઘ„ 3. Y િનિમ•T એક તરફ બળવSત •ની તો બીU તરફ શીરીન અ_ મકરEદ મwતા દSપતીની |નાઇ„ડ zક…ડમની †લાકાતો 34% એકાદn વષ‡મ% થઈ હતી. સSતો અ_ Lવામીઅો_ વષ‡થી િવkવLત” રો¨રોજ ચવાતો l ગવાતો ઉપલક ©િ•એ અા તªન સામાEય ભારતમ% જ રwવા દો.ગરીબાઈ સા¥ સા¥ જ ^ઠ¦% ગN. ખાસ કરી_ ભારતમ% અ_ |નાઇ„ડ L„ટ્સ અૉવ અNિરકામ% નથી. મ¼યમ વગcન% અાપણ% ગ. એટK િ'ટનના ગ. સમાજ.જરાતીઅો’ fLતકના Kખનમ% બWT Kખકોની સS|‹ X•_ Xા· થઈ હોય તો અા sટા મથા±S બSધnસ•S ન લાŸ. મોહવશ થઈ ક”°S અા અ%ધ±S અ~કરણ તªન હાLયાLપદ લાŸ 3. જ રાતના l ડાયLપોરાના િવMાનો_ ‘ગ.જરાતી Yમના hિડયા Kખક Xવીણભાઈ કરત% વ• હLતાકમલવત્ હોય એમ જrર ક. પાન ૨૨૧ થી “અોિપિનયન”/ Opinion 10 એિ?લ 2009 .જરાતી અૉગcનાઈeશEસ Mારા British Gujaratis નાN એક તટLથપ¢ દશ-વવાનો અહ} ઈરાદો 3. સાિહ{ય-રિસક વ%ચકો ગ.જરાતી ‘િ'ટનમ% ગ.જરાતીઅો (ઈન્ િબિટ્વન8સથી હોમલી8સ) : વાચકો_ h અામ િLથિત હોય તો અાપણ_ સૌ_ એક ગjઢ Xkન થઈ શl 3 l અS>TU ભાષાનો કોઈ છોછ નથી. માયા.અા n િવષયો ઉપર તો થોકબSધ fLતકો અS>TUમ% લખાIલા સાિહ{યના અાધા”. Xકરણ ૩(©િ•પથ)મ% અાsલા »લાસાથી સમાધાન થ•S Xવીણભાઈ 2ઠ. હ^. બાપદાદાના વતન. અ_ લોભ પણ અાપણ_ સૌ_ {યા” એક Xkન થાય 3 l વષ‡થી િવkવપિર›મણ કરતો કોઈ પણ Xœશમ% વળŸલ% 3. LONDON W1K 1HF]મ. કારણ l નામ%િકત ગ.જરાત kિનવlસટીના ભાષા િવભાગના mવC અGયj અ8 Sણીતા અGયાપક દયાશEકર %શી nમ જ Sણીતા સાિહNયકાર અદમ ટEકારવી િવષયની મ. સા•અો. મwતા દS પ તીˆત ‘િ'ટનમ% ગ.ડણી કરQ અ8 ગ. બહાર પાડ્|S 3.જરાતી િવ2 34ા સાડાચાર દાયકાથી અઢળક સામ>ી લાગતો સીધો સાદો િવષય જ Kખકો_ રહી રહી_ અાટલ% વષy Yમની પાકટ ઉપલBધ થતી રહી 3. વળી. પરS• અાŠધડ Yનો અા sટા . અહ}ની ગ. સમીŒા l ટીકા-િટ•પણ બWT_ Žયિ‹ગત રીY સો ટકા લાગ.િવkવના કયા અા¤મમ% મોકલવા માગો છો ? Yમ_ પોતા_ જ અા નાટક ન િનષ્ફળતા l ચડતી પડતી અ_ ¤ીમSતાઈ .જરાતીઅોનો માહોલ Yમ_ મSતŽય સા¥ જરા પણ સSમત થઈ શકા•S નથી.Sબ-પિરવારો અ_ અાપણી સામાિજક l ધા½મક સSLથાઅોના ¾lદારોની માની શકાય. ધમc. લwરીએ િપxતપcણ અથy ‘zહદ Lવરાજના િશ[પી મહા{મા ગ%ધી’ નાN fLતક હાલમ% 8હર. જ રાતીઅો’_ અોળખવા~S અાકષcણ •€|S 3.જરાત િહEF એસોિસIશન. ગ. જ રાતી સાિહ{ય અકાદમી. દSતાલીના Lવામી સિ´ચદાનSદ બનવા~S Àચવતો જ નથી.જરાતીઅો_ હાશકારો Xા· થયો 3 Yવા Kખકોના િ'ટનમ% Lથાયી વસવાટ ક” 3. અા fLતક~S Z[ય%કન.કમ સન ૧૯૭૨ દરિમયાન કારણ l કય% Xકરણ કયા Kખl લ•ય% Y વાચક_ •ણવા મળ•S નથી. સાિહNય અEo માગCદશCન કરQ. @ળવણીકાર ગ. †¶lલીન% કારણ જવાબદારીઅો અડધોઅડધ વહ\ચાઈ જતી નથી.જરાતિqથત Sણીતા િવચારક. વારસા. દિjણ ગ. š%ક ગીતાભાtય અ_ ગ%ધીU . એ હત% l ૧૯૬૪ . શાહ અિતિથિવQષ રTQ. લSડનમ% 34% પચીસ વષcથી વસતા અાપણા એક Kખક_ હ.ભાષામ% િ'ટનવાસી ગ.૧૯૬૮ દરિમયાન lEયા ટ%ઝાિનયાની અાિ³કીકરણની અવલોકન. પWાલાલ પ„લ l ઈkવર sટલીકર ¨’S બન’S તરફથી. સફળતા.જરાતીઅો_ હાશકારામ%થી જ હાશકારા l િનર%તવાસ તરફ જવા~S એમ જ થયો. @AB : કાયCDમ લEડન મહાનગર મGH આJલા િવKયાત 8હર. ક¯સમ% અાsલા અા fનરાવતcન િસવાય બીU નવી શી સામ>ી અાપી શકવાના 3 ? િબનજrરી sટા મથાળામ%થી કોઈ ખાસ અથc િનtપિ• નીકળતી નથી. Yના અSકોની િવના Z[I વહ\ચણી કરવામ% અા^ 3.સ%Lˆિતક ઋિષ’ પદ પર Lથાપી_ Yમ_ અા ગ.જરાતી અS>TU બWT ભાષામ% Xકાિશત થાય નરસ% બWT પાસ%અો_ સમ>તયા Lપશcવાની zહમત કરત% કરત% યથાયો…ય Eયાય 3. િવkવ ગ.ટ.S ભિ‹િનlતન 34ા પ%ચસાત દાયકાથી ગણનાપા˜ સSખયામ% અાવી વ“લો અા¤મ. પŠ.જરાતી સાિહNય અકાદમી’8 ઉપDW ગોઠવવામ. એમ માન’S 3.જરાતી સમાજ Xકાિશત અા સજc ન મ%.જરાતી અાલમના મોહ. જ રાતી ડાયLપોરા : ઐિતહાિસક અ_ સ%Xત Xવાહો’ fLતક~S હજ. ગ. @AB[8. žાિત. એટK અા sટા મથાળાનો અથc તો ગ. શિનવાર.અો Xકરણ ૨૦.જરાતના ઝ^રચSદ Nઘાણી. િ'ટનમ% ગ. રા² કરતી અS>Tજ X• અ_ Zળ અાિ³કનો વ´µ ²ા” અાપણી અS ત રાલ [in betweenness] િLથિત હતી {યા” પણ અાપ¢ સામાEય રીY Y Xœશોની અાઝાદી અાવતા પwલ% તો વષ‡ના વસવાટની rએ હાશકારો [homeliness] જ અ~ભવતા હતા.Sબ-પિરવાર. Yમ છત% Xવીણ l. ¨ વાચકો_ l Kખકો_ કોઈ_ પણ અિભXTત નથી.પયોગ થયો વત-ય 3. ગ. ગ. ફાઉEŠશનનો સહકાર હતો. પŠ 3.જરાતી” િMમાિસક ૧૯૭૫થી ગ. અ_ હસી કાઢ2 ! Yમ_ પwરા^લા અા ઋિષના વાઘા લૉડc્સના અથવા મા§ય% પણ 3. આYયો Z.જરાતી પણ પોતા~S ક. એટK અા કપરી †¶lલીભરી િLથિતમ%થી િ'ટનમ% Lથળ%તર_ કાર¢ હાશકારો અ~ભવી શકવાની િLથિત h અાપણી ગ.જરાતી હ^ તો એકવીસમી સદીના નવમા વષcમ% X^શી ™šો 3.જરાતી અાલમના.જરાતી ભાષા સાિહNય : દશા અ8 િદશા’ િવષય િવQ એક અહ}ના ‘ગ.. બી% Xkન એ થાય 3 l ગ. વrા અ8 પ&કારસાિહNયકાર ?કાશ ન. fિLતકા અS>TUમ% Xિસg કરાઈ 3. લગભગ Y રીY. pાa ગ.જરાતી ર ો 3 ખરો ? અા Xિ¡યામ% Y¢ œશ-કાળ અ~સાર £ખF:ખ.લઝારબTન કાનf કરQ.જરાતી સમાજન% સાર% ગ. પાન ૨૨૧ : “િલિ'િટઝ) વસતો એક િવિશ• ગ. િ(ટનમ. િશŒણ. ભી» પા”ખ_ (જ.

કાઉિSસw બધી 7ાિતઅો માT સ(~j એિશયન cSટરની સગવડ કરી અાપી R 11 એિJલ 2009 . ‘પોતાની’ મા: કોણ ડાકણ ક=’ શB( એવી વાત અા Y : ? wખકો: અાથી એક અા}વાન અાપીએ. Rનો ઉ¤‰ખ મ¿ અા સામિયકમ\ અા પ=લ\ ક1લો જ Y.ક1લ\ ટીકા િટzપણથી Xતiયા Y.પાન ૨૨૧ પર અાFલા શHદો . અાખ1. અા વાત અાપણા wખકોએ ‘િ{ટનના ગBજરાતીઅો’મ\ |યાનમ\ રાખી લાગતી નથી. સમાજ@( પિરવrતન થાય Y. લાગતી વળગતી iયિjઅોની tમાયાચના સા‚ અા¨મ. ઘણી મિહલાઅોની ગિતશીલ •િમકા વણrવત\ -મની યથાયોoય કદર પણ કરવામ\ અાવી Y. અા એક વા¥ના િવધાનથી તો સામાSય રી. મ|યમ િ[થિતના ઠીક ઠીક અાવક ધરાવતા —4ણ બાળકોના ગBજરાતી િપતા: મા‚ ટાલ પડી ‹ય Y.સ([થાઅો kમ ƒટી અ: હ• અા Y¤ી સ([થાની ૨૩ વષ¯મ\ હાલ કઈ lગિત અ: શB( ભિવÁય Y. -ની િવગતવાર [વત(4 છણાવટ અા Z[તકમ\ મળતી જ નથી.૧૧૬. વy1)એ પણ અાપણ: પો. સ(શોધન k િવgwષણ પોતાના ¢વનના અ@ભવો k vલાકાતીઅોનો પિરચય કરત\ છત\ kમ wખકો અાપી શ¥ા નહu હોય ? ૧૯૮૬મ\ :શનલ ક¼¦‰સ અૉવ્ ગBજરાતી અૉગrનાઇ¾શSસની [થાપના થઈ. િદવ(ગત ચ(xકાSત બtી.૨૧૭ $ધી સ(િકલત -મના 1ખાિચ4થી રસ7 વાચકો: . .w™—થ એિશયન એfડરલી ‡ kર ©ારા અા ª4મ\ ખાસ કદર žળવી Y. -ના ફળ[વ_પ Z[તકમ\ ક(ઈક યોગદાન થ~( હોય તો વાચકો: જ_ર lોUસાહન મળ>. lવીણભાઈનો પિરચય તો Yક ૧૯૮૦ના અરસાથી જ 7ાિતસ([થા[National Associations of Patidar Samaj]મ\ સા‚ કામ કરત\ ૧૯૯૦ $ધી ઘિન¸ રÄો હતો.છવા િનિમˆ vલાકા. w[ટરમ\ રીટા પTલન\ :ÂUવ =ઠળ ચાલતી ‘િપપલ’ સ([થાના vકાબw અા :શનલ ક¼¦‰સ અૉવ્ ગBજરાતી અૉગrનાઇ¾શSસ અોછી અગUયની સ([થા નથી. દિtણ લ(ડન િવભાગની સ([થાઅો k -ના કાયrકરોનો ખાસ કોઈ પિરચય હોતો નથી.lગિત k અધોગિત કોઈ પણ િદશાઅોમ\ થD( હોય Y. -ટલી જ કૌટBિ™બક vškલીઅો અ: અ(તવ›દના ~નાઇTડ ’કoડમની ગBજરાતી નારી હસ. •™બલી-=રૉના.પ=લ\ સમ[ત ગBજરાતી સમાજની અSય સ(~j સ([થાઅો પણ હતી.Z[તકના વાચનથી ગBજરાતી સમાજ@( મન lÇિ¤ત kમ કરી રહી શક> ? લ(ડન (~નાઇTડ ’કoડમ)ના ગBજરાતી સમાજ: કોઈ એકાદ iયિj કાયમ માT Yતરી શk ખરી ? કોણ ક=> ? સાઉથ લ(ડન અાFમની G-જબાન દાIતાન : ઉપરોj જણાiયા lમાŠ wખકોએ કમwશબ=ન સા‚ અા અ¨મના સ(ચાલક lવીણભાઈ અમીનની વાત Yડી Y.કમwશબ=ન: તો ‹Š અ‹«¬ અSયાય થયો જ Y. Y¤ા lકરણ ૨૧(સમીtા.‘Jટોઅાઈઝ્ડ’ ‘ઘરબRટ’. પર(D િ{ટનના સમ[ત ગBજરાતીઅો: તો ખાસ અSયાય થયો Y. અમારી 7ાિતસ([થા સા‚ સ(કળા¬લી kટલીક [વા@ભવ lાÆ એકપtી હકીકતો k ફિરયાદો િ{િટશ ગBજરાતી જનતાની ચકાસણી માT સાદર l[Dત કરવી Y. અSય4 અાખા Z[તકમ\ પણ અાવી િબનજ_રી ગBજિલશ aળcળ dવા મe Y. Rની શોધ wખકોએ k સમ[ત ગBજરાતી l‹એ ન•સરથી કરવી dઈએ. (2) અાવી kટલીક અSય અર¢અોના પિરણાž. પર(D . lવીણભાઈ અમીન: wખકો સાચી રીજરા પણ અોળ. પાપ કોન\ ? વાચકોન\ ? iયિjન\ k સમાજન\ ? (૨) स"चाई िछप नह+ सकती बनावट2 अ4स5ल78 9क ख4शब5 अा नह+ सकती कभी कागज2 फ@ल78 । વારB. નવી Fઢીના lgનો પણ ઠીક ચચµયા Y. અાપણો ગBજરાતી સમાજ શB( lિગત: પ(‚ lયાસ કરી રÄો Y ખરો ? અા lgન . તળ ગBજરાતમ\ k અહu ~નાઇTડ િક(oડમમ\ પણ €મારીથી િનમrળ સાિહUય સજrન : િન:[વાથrભા• સમાજcવા કરતી iયિjઅો સા‚નો તમારો નાતો શB( ƒટી ગયો Y ? અથવા kમ ƒટી ગયો Y ? [થાિનક સાિહUય-વતrૃળોમ\ k ગ\ધી ફાઉS‡શન Rવી અ:ક સ([થાઅો િનિમˆ‰ sા1 અાપŠ એક બી‹થી વŒ પિરિચત થઈ શકીએ છીએ Uયા1 ખાસ અાUમિનરીtણ કર•( રŽB( k શા માT પ\ચદસ પસ(દગીની iયિjઅોન\ નાન\ શ\ વતrૃળમ\ જ રાચીએ છીએ ? પોતાના ઘ1 ફકત અનાયાc ખબરઅ(તર . (1) :શનલ અૅસોિસ¬શન અૉવ્ પાટીદાર સમાજની દિtણ શાખા તરફથી અમારી સ([થા માT dઈતી સહાય તથા cSટર કરવા માT w™—થ બરૉમ\ અž બ ‰એ છાFલ\ ફૉમr પર -મના ઘ1 Yક મોડી રાતના ચાર વાoયા $ધી ‹ગી: અર¢ ઘડી હતી.થરો તરી &ય 2 ! ~નાઇTડ ’કoડમની ગBજરાતી જનતા@( િચ4ણ કરવા તો wખકોએ ઘણી iયિjઅોની _બ_ vલાકાતો લીધી.મોœ પણ ‹Š અ‹Š ભોગવી રહી Y ! અાવી ~નાઇTડ ’કoડમની ગBજરાતી નારીઅોની અવ=લના તથા -મની સા‚ ધરાર િવધિવધ સ([થાઅોના •kદાર તરીk kટkટલાય અSયાય કરનાર એક ‘iયિj’: શા માT તž Yક બŸમગમમ\ અા•લ\ cવાભાવી સ ારી ‘કમwશ—ન પTલ’ સા‚ સરખાવો છો ? (સ(દભr : lકરણ ૧૪ : સમાજ¢વન : પિરવતrનની રા= : પાન . અ: kટલીક સામાિજક સ([થાઅો સા‚ અોછોવˆો સ(કળા¬લો રÄો છB(. અા અર¢ મ¿ બી‹ િદવc બરૉની અૉિફસમ\ મોકલાવી હતી. મકર(દ મ=તા. અા/( શા" થાય 2 : 3લડ6 ડ7બી જત6 " પ. R નીX lમાŠ Y : (કમwશ —ન પTલ Rવ\) અ¦ણી સમાજcવાિન§ lવીણ અમી: અા¨મો . Uયા1 .ય ફj એક જ વા¥મ\. લ(ડનના ઉˆર િવભાગના સામાિજક કાયrકરો: નદી: Fw પાર. કૌટBિ™બક k સામાિજક cવાભાવી સ([થાઅો સા‚ સ(કળા¬લ\ અિન¸ ત¹વો@( અવલોકન. Uયા1 ÅT Y. પચીસ વષ¯નો અા qશનો વસવાટ છત\. Ãૉયડન બરૉના નૉરબરી પરગણામ\ Y¤\ ૩૩ વષ¯થી હB( રહB( છB(. સદાય કfપનાના િવgવમ\ િવહરતા કોઈ કિવના કાiયમ\ Rટલી અિતશયોિj થઈ શk Y અ: શોa Y -ટલી અિતશયોિj l[Dત Z[તકમ\ દ1ક cવાભાવી સ([થાઅો k kટલાક [વાથn સમાજcવકો: િબરદાવવામ\ કરવી યોoય ઠરતી નથી. કમwશબ=ન પTલ:.રતો સ(તોષ ર=> એમ મા@( છB(. અા qશન\ સાિહUયસજrનોમ\ sા1 એકપtી વખાણ જ થય\ ક1 Y Uયા1 ગBજરાતના અહu vલાકા. ‘અા¨મ’ની vલાકાત અા wખકો d હજB પણ ન લઈ શ¥ા હોય. iયિjગત. કમwશબ=નનો વષ¯ પ=લ\ બŸમગમમ\ iયિjગત પિરચય મ: થયો Y. ~નાઇTડ ’કoડમના ગBજરાતીઅોની થોડી પણ સUય હકીકતો d ‘િ{ટનના ગBજરાતીઅો’ Z[તકમ\થી lાÆ ન થઈ શકતી હોય તો .છત\ મ: વતન કરમસદ@( મા|યિમક શાળા@( ¢વન યાદ અા• Y. પર(D અમીનસા=બ ©ારા ચલાવાતા અા અા¨મ(w™—થ એિશયન એfડરલી ‡ kર)ની એક કરBણા[પદ દા[તાન Y. પિરl‰¶ય અ: lªય)મ\ પણ ગBજરાતી ભાઈબ=નો: ·લવતી ઠોસબ(ધ િવગતો હોવા છત\ પણ -ના lિતભાવમ\ ઘણા ચચµ[પદ અ: ત”ન •લભ1લા v”ાઅો@( ·fય\કન k ટીકા િટzપણ wખની મયµદાના કારŠ અહu જD( કર•( પ‡ Y. તો િ{િટશ ગBજરાતીઅોનો અાŒિનક ૨૦૦૭નો ઇિતહાસ અ±રો ર=> ! “અોિપિનયન”/ Opinion (ગ?જરાતી) સમાજ@વન : પિરવતCનની રાD ?! : ‘િ{ટનના ગBજરાતીઅો’@( ચૌદv( lકરણ (સમાજ¢વન : પિરવતrનની રા=) પાન ૧૧૫થી ૧૨૫ $ધી િવ[ત1³( Y. Y¤ો ફકરો) : .Y ખરા ?! કરસનદાસ માŠક Rવા $®દ કિવઅો અમ[તા yલમ\ અાવી કાiયરચનાઅો કરતા નથી ! મ" એ જ સમ&'( નથી . . સા‚ સા‚ ક=વતો અ: કિવતા પણ. છત\.અાવતા wખકો(ગBણવ(ત શાહ.અાવતી iયિjઅો: અટકાવવા શા માT •તકાળની બ•લન-િદવાલ ઊભી કરીએ છીએ ? અાપણ\ vખ પર સદાય ’ચતા અ: અપરાધભાવન\ વાદળ\ kમ ઊમટ“ા ક1 Y ?અાપણ\ wખનોમ\ માનવીય સ”ગBણોની છાયા kમ ઊઠતી નથી ? પચાસ વષrની •મ1 પહ–ચતા પ=લ\ જ. ‘એSટરTઈન’ વાચકો: અUય(ત W(X એવા Y. (૧) પાપનો ઘડો ભરાય Y.

૨૪૨ ઉપર જbદી જbદી. અા િવચારદોષોનો ઝ&લો ! − ચાલો. તરફ મ4ડીએ. િવમળાબHન હાલ હયાત નથી. ૧૪ અૉગjટ અૉગ^નાઇŒશKસ: પણ લકવો થઈ ગયો D.મની સાŽ થEલી હવાલો અાપી: અ“mય ~ળ½ળ કરી D. અ: Xયિ[ દીઠ બસો પાઉKડથી વµ સાŽ લઈ જવાની છWટ નહોતી. njતકના પાન ૨૦૫ પર િŸટનની દaક Xયિ[ O પછી કોઈ પણ ગbજરાતી સ+jથા: jપશ^તા “અોિપિનયન”ના ‘Aાણલાલ ™ઠ j»િત અ+ક’નો સ+દભ^ અપાયો D અ: અાવા તાતા માતા પડકારોનો jપશ^ અા ‘િŸટનમ4 ગbજરાતીઅો’ njતકમ4થી ચK¤કાKત પ`લ¼ત ‘િŸિટશ ગbજરાતીઅોની ગૌરવગાથા’(સન ૨૦૦૦)નો jવાભાિવક પામી શકાતો નથી. Oમ ટાળતા થયો હોય ? અાf+ િવjમય મારા Uવા અ:ક વાચકો: જ„ર થ¯+ હ™ ! હ™ ? અાવો અfભવ મ: ય થયા કયc D. અા અા•વાન ભલા.મ અહ•.વો Aeન |ખકો: Oમ નહ• ઈK—બHન ઘ.મ4 ય OKયાનો હવાલો D. ૧૯૮૦ના દસકાના અ+તમ4 5+ટણીમ4 9તી: . ત+kી િવnલ ક¿યાણીએ Aાણલાલ ™ઠના સાથીદાર Àયારઅલી સવાલના Oટલાક િવરોધાભાષી ઉ€રો |ખકોના £યાનમ4 અાXયા લાગતા નથી. એક જ j»િતઅ+કમ4. ૨૦૪. અfસાર પિરણા&. ૪૮. અાણ+દની અhલ iરીના jથાપક િkભોવનદાસ પ`લન4 અા િહmમતવાન nkીએ U અિનo તpવોનો qનવીક rsટરીના સ<યાqહ વખ. ‘અ& તો અમાa <ય4થી <ય4 અાવતી બHનો:’ <ય4 ‘અા#મ’મ4 ના જશો’ એ‚+ કદી કHતા નથી. ૪૯. ગbજરાતીઅોના સ+દભ^ O . હbકમ નહ• ગણકારત4 પHલા માસ દરિમયાન tશ છોડવાની કોઈ જ શ„અાત ન કરી. અાપત4 જ અાપણા (અા હbકમની અસર થઈ હોય . સઘળી િવગત માિહતીઅો છત4. ૨૪૧.અાપT <ય4 કHવત D. અાવી શO. પાન ૧૪ AમાT અા ચોથા Aકરણના બી• અ: kી• ફકરામ4.મT મ: ] વાર કરી હતી. પ`લ સાŽ Pવા-મળવાf+.ટલી જ અિનિeચત અવદશામ4 હતી. . ગbજરાતી વગc ચલાવવામ4 અ:ક BdOલીઅો પડી હતી. B´ત xરી થE. અ: :તાગીરી પણ .મ •ણવા મ‡*+ D. અામ છત4. . પર+¯ ફ[ એકાદ] ટકા kી•ચોથા દર¸ાન4 ¹હમતવાન ભાઈબHનોએ જ kણ વષ^ ®ધી અાનો લાભ લીધો હતો. અાBખ. ૨૩૮. ગોરf+ તરભાœ ભરો’ . માિહતીદોષો અ: અા અ+કમ4 ભી² પાaખનો ય |ખ અા&જ D. અા njતકમ4 •T O ઉતાય હોય. “અોિપિનયન”નો ચો¾ખો અપરાધ Bલાકાતોની Uમની .‘અા#મ’ના ના& અોળખા*+. પાન ૧૪-૧૫-૧૬. U ગણો . !ાણલાલ %ઠ'( ચિર.મ લા¢*+ D. . Aથમ kણ Aકરણો બાદ ચોથા Aકરણ(પાન ૭ થી ૨૧ ®ધી)મ4 િવષયની મ4ડણી તો સન ૧૯૫૦ના સમયથી સારી રી. . |ખકોના કમભા¢E અથવા . ઈદી અમી: સલાહકારોની ઈ¶છા: વશ થઈ Oટલાક ઉ·ોગોના પ+દરથી વીસ ટકા Uટલા નોકિરયાતો: અા હbકમમ4થી Bિ[ [exemption] અાપી હતી. .મ જ પાટનગર નાઇરોબીમ4 ‘વર મરો. અસ<ય.-િચ. અાથીjતો. પર+¯ હકીકતમ4. પર+¯ tશ છોડવા મા`ના હbકમની સમય-અવિધ kણ માસ (૮ જbલાઈથી ૮ અૉsટોબર ૧૯૭૨ ®ધીની) અાપવામ4 અાવી હતી. અામ થયો D અ: િŸટનના વાચક વગ^: jપo અKયાય કયc D. Aાjતાિવક અ: ªિoપથ Hઠળ અા|ખાEલ4 અ¦રી O ચચ jપદ િવગતો |ખO કયા કારT. . કKયા મરો. પણ મ: ‘A‰િસડKટ’ કરો’નો ઘાટ લા• D ! *ગાKડાના સરBખ<યાર ઈદી અમીન Pi અા ઘટના: કોઈ જ સ+બ+ધ નથી. (6) :શનલ કˆq‰સ અૉવ્ ગbજરાતી અૉગ^નાઇŒશKસની ABખપદ મા`ની તાUતરની એક 5+ટણી વખ.અો <યારથી જ ABખ રCા D. ૧૫.મન4 ઐિતહાિસક અ: ભૌગોિલક અxરત4 ƒાનન4 કારT. ચકાjયા તપાjયા વગર. .. . ‘વર મરો.મ લાગ¯+ નથી. રતનશીના hળ અ+q‰9 |ખનો તરજbમો પણ અાÀયો D. અહ• ઈદી અમીનન4 પગલ4નો બીP કોઈ બચાવ કરવામ4 અાવતો નથી. કKયા મરો.f+ શb+ ? ૧૯૭૨મ4 થEલા *ગાKડાના િનºકાસન:.મT મgમતાથી સામનો કયc હતો. અમીન સાHબ અા બHનો: ‘<ય4’ જવાની ના ભT D. . . <ય4ની A•િ€અોમ4 ભાગ |વા ‘અા#મ’મ4ની બHનો Oટલાક િદવસોએ •ય D. ઉપરો[ Ÿ¡વા› માની:. jથાયી અ: જ+ગમ સ+પિ€ની tશના-]Kકોના ચોપડાઅોમ4 નZધ કરાવવામ4 અાવી હતી. બીજb+ અાeચય^ અાથી ય મોટb+ D : અા બાહોશ |ખકની •ણકારી (8) મહાfભાવની અાવી સ€ાšલછા: કારT :શનલ અૅસોિસEશન અૉવ્ પાટીદાર સમાજ તથા ›4ક :શનલ કˆq‰સ અૉવ્ ગbજરાતી અ+•. ગbજરાતી વાચકના નસી] અાXયો અjટમ્ પjટમ્. ૨૦૫. પાટીદાર સમાજમ4ની અા કHવાતી ~વાભાવી કાિરકદ•ની િવગતો ફોટા સાŽ •રઉપયોગમ4 |વામ4 અા•લી. નાગિરક િદવ+ગત Aાણલાલ ™ઠની BdOલીઅોની U વાત O હકીકતો . .વા) લોકોએ અા kણ માસના ટW+કા ગાળામ4 જ ન છWટO tશ<યાગ કયc. |ખકો જણા• D O સરBખ<યાર ઈદી અમીનની િન³bર નીિતના કારT ગ9જરાતીઅો< રાતોરાત ઉચાળા ભરી< અ< થોડા કલાકમ2 *ગાKડા છોડી: લ+ડનના હીથરો એરપોટ^ પર અાવવાf+ થ*+. ૨૩૬. વસોન4 વતની ગીતાબHન તો અા ABખન4 ગામન4 બHન ગણાય. ૧૯૬૬ના િદવ~ OKયાના એક શHર િક®Bમ4 . અા સમE ગીતાબHન અમીન કાઉિKસલન4 અા#E ‘અા#મ’ન4 પગારદાર સ+ચાલક તરીO Pડાય4 હત4. ગીતાબHન અમી: મ: (એક વાર તો રડ. અાBખ લખી અાશીવ દ અાપનાર ²દ ભી²ભાઈ પાaખના £યાનમ4 પણ અા દોષો અાXયા હોય. કH D O. (7) :શનલ અૅસોિસEશન અૉવ઼ પાટીદાર સમાજની દિ“ણ લ+ડન સન ૧૯૭૨ના સમયની સી€‰aક હ•રની અાપણી *ગાKડામ4ની શાખાના છ વષ^ (૧૯૮૪-૧૯૯૦) દરિમયાન મ+kી તરીO રહી 5Oલ4 વjતી <ય4થી હીથરો રાતોરાત Oવી રી. (5) અમારી ƒાિત સમાજના ABખ તરીO ગત વરસોમ4 દા„ મ4સના િવરોધમ4 લ…લા મારા પkના જવાબમ4 અKય સૌ સ_યોની હાજરીમ4 કાય^વાહક સિમિતના એક સ_ય પા~ બળજબરીથી સહી કરાવવામ4 અાવી હતી.ણ : !કરણ ૪ : /થળ2તર !િ4યાઅો : ૨૦૩. ૧૯૬. રજનીકાKત અાચાય^ હસતા હસતા મ: કHતા હતા.મ. OKયાના રહીશ. અાપણી A•એ . અા િવžાન |ખકોના ƒાન: શb+ કહીશb+ ? અા |ખક ]લડીની કરbણતા Pવા Uવી D. ક+ઈક અાછીપાતળી નજર .મ લા• D. જયાબHન tસાઈએ સામનો કaલો . સ+શોધન કય િવના. અહ• સિરયામ િવપરીત અપાઈ D. njતકના પાન ૧૪. ‘Aથમ qા~’ જ ‘મિ“કા’ અાવી ! અાખા njતકમ4 નZધપાk ગણી શકાય એવા OKયાના નામ4િકત રાજકીય અા•વાન Aાણલાલ ™ઠf+ ચિરk-િચkણ કરત4 પાન ૧૪-૧૫-૧૬ પર •T અ•T નZધાEલા Oટલાય િવગતદોષો xવ^ અાિ±કામ4 ઉછaલા કોઈ પણ ગbજરાતીના £યાનમ4 અાXયા િસવાય રહી શO નહ•.વો જ િવરોધ ‘અા#મ’ના wOદારો સા& સફળતાxવ^ક નZધાXયો હતો. િવtશીઅો: રાતોરાત નહ•.મ બહાન4 કાઢી: દWર કરવામ4 અાXય4. શ„અાતમ4 *ગાKડાના નાગિરક ન થયા હોય . અલબ€.મના કHવા AમાT થોડા જ સમયમ4 .મT મ: કaલી રજWઅાત AમાT. (4) રજનીકાKત અાચાય^ jટyેધમના લીઅમ કૉટ^ રોડ પર ચાલત4 |m]થ એિશયન ~Kટરના વરસોથી ABખ રCા D. અાપી હ™ ? “અોિપિનયન”/ Opinion 12 એિ!લ 2009 . શ„ કરવામ4 અાવી હતી. અા ઘટના બની હતી. . એક મત અfસાર. અા ફિરયાદો . ભ¤+ભ¤ીય O Aાણલાલભાઈ સાŽ છ એિશયાઈઅો એકી સાŽ OKયાથી તડીપાર થયા હતા. ભલા. (3) ‘અા#મ’ની કાય^વાહક સિમિતન4 એક સ_ય િવમળાબHન પ`લ:. મZએ) ઉપરો[ Aસ+ગની િવગતવાર ફિરયાદો ] વાર . ABખના કbટb+બના એક સ_ય: ‘અા#મ’મ4 નોકરી રાખવાના Ae:.મના પિતની હાજરીમ4 કરી હતી. એટ| ઈદી અમી: સાhિહક વાડાબ+ધી (કોK~Kટyેશન Omપ) કરવાની ધમકી. સાHબો. પર+¯ પાન ૧૪ ®ધી (૧૯૬૦ પછી) અાXયા બાદ. ગbજિલશ ભાષાની ¥લ¥લામણી સાŽ અ¦રી િવગતો.મ: Uમ .

. .. અE . કોઈ પણ વાચકE અા નકશા Iત. ‹M> :´રણદાયી ¶ચન કય’ બાદ.પાન ૯ પર ફ^ બળવ>ત નાયક અE વ` aવરાજની ૨૬ નcdબર ૨૦૦૪ના ખાસ ‘:ાણલાલ .. અા બધી િદશાઅો ..િવ~વ%તરની ગTણવ†ા ધરાવતી એક 13 એિ<લ 2009 .મારી ‹મના બ>ગલા પર ટh>કી 2લાકાત પણ અનાયા‡ થઈ હતી..એસ. ? જગદીશ દc ગTજરાતી મરાઠી નાટકો િવ..¬ા| ‹ BગાPડાનો લˆકરી સ†ાધીશ બPયો qયા| તો :ાણલાલ .એટt oલથી દિ•ણ .. પાન ૭ પર પણ ‹મZ %પ€તાથી ક¿T> C : ‘[ ગTજરાતી ડાય%પોરા.. (ઘ) પાન ૧૩ પર અાિmકા ખ>ડ અE િ-ટનના નકશા ઉપરના ભાગમદશ’વવામ. િ-ટનના શ6રો pવ. ટ-ઝાિનયા) ભૌગોિલક સ>બ>? ઉ†ર . OPBઅારી ૨૦૦૫) .‹ અગdય [ ²બºધ બની ગયા C.C. “અોિપિનયન”/ Opinion બીકના માય’ ‹અો વ6લા મોડા ર¨ચ©ર થઈ ગયા હતા.એિશયન િન•કાસનનો [exodus] જગO6ર હTકમ પણ અમલમ.પિ~ચમ) .ઠ તો રાજકારણ અE ઈિતહાસના Oણકાર. [ટલીક શિ^-•મતાઅો અE [ટલીક નબળાઈન.તો ઈદી અમીન`> નામ BગાPડામ. સ>સદ બરખા%ત થઈ.Y. ‘એતાન\ી’મ.હાજરી અાપવા …શાવર ગયા હતા. લˆકરી સિમિતની રચના થઈ. ? (ખ) :કરણ ૪ : ‘%થળ-તર :િwયાઅો’મ..િવરોધ પ•ના Eતા તરી[ [ સ>સદના સŽય તરી[ અાિmકીકરણની ઉ—ામ નીિત સ>બ>? અિભ:ાય માગવા શા માz બોલાc ? અE એકાદ િદવસ માz પણ ‹ 2લાકાતના પિરણાŒ pલમ. અહ• તો ‹ના ય લોચા C.અા0યા નથી. એકપ•ી.%થાન િવપરીત િદશામ..પિ~ચમમ..પાન ૧૪ .ઠ સ>બ>? લખાણ થB> C : ‘ . અ%પ€ [ અસqય ગTજરાતી ડાય%પોરાની હકીકતોE કારZ સમજવામ.અા0યો..જ પિરચય કરાવ•> લા•િણક અE •ગdય અાકલન કરત.. અા ડાબા હાથનો uલ.જણા0યા 2જબ શ5અાતના પ6લા ફકરામ. અ¹રી. અાખા અ>કમ. ‘ ઉભય tખકોE અાવા પાયા વગરના િવžત સમાચાર Y-થી :ાŸ થયા હ.. અાટલી જ અસqય અE વાિહયાત વાત પાન ૧૪ .વારસાગત સ>વાિદતા અE પિરવા| િવકસાcલી અૌ¤ોિગક વસાહત છોડત...વસતા ‘ગTજરાતી’અોના •લનાqમક અŽયાસની oિમકા પણ તÁયાર થઈ શ[ એવ. ? કોણ સમOવ. પર>•. બPયા હતા . BગાPડાનો સાચો ઇિતહાસ YછTપાયો C ? (ગ) $%તકના પાન ૧૫ના C¢ા ફકરામ-.અમલમ..Iઈએ. :~નો.Yા| ય ‹મZ મE અાવી પાયા િવનાની વાત કરી નહોતી.ƒકાઈ હતી. એટt પાન ૧૪ પર અાxલી િવગત :માZ ઈદી અમીન કિવ ડાyાભાઈ પzલE Cક ૧૯૭૨મ. [મ પાડvો હ. પોતાની પસ>દગીના જ લોકો ‹મ. ટ-ઝાિનયાથી t%ટર ... BગાPડાથી t%ટર . :ાણલાલ . ‹મના pવી િ%થિત અામ તો નાનામોટા સૌE OZ [ એક સરખી રી‹ જ લાગT પડી હતી. છત-. અલબ†. અા િવષયની ‹મના ઘ| અEક વાર થ™લી 5બ5 2લાકાતોમ.. ૧૯૬૬મ....વસવાટ બાદ કૌટT>િબક [ સાƒિહક ચઢતી પડતી. ‹ િદવસના સવારના દ‡ક વા ™ કકીરામ.Iવા મળતા માિહતીદોષો.વ°ત જ [Pયાથી લ>ડન . [Pયા..બતા0ય.:સ|લા ‘ગTજરાતી’નસમ¯લ•ી ચિરH-િચHણો તÁયાર થવ. સ†ા અ-ચકાયાE એક વષl kરT> થત. .[.•ખદ %વœનો ‡વત. અા બાબતની બીa હકીકતો હc િવ%તારભ™ અાપવાની હT> ટા¡> છT>... પર>• C¢ા બા|ક માસના અા $%તકના Hણ વાર ·ડા અŽયાસ અE મનોમ>થનના િન•કષl %વ5પ મE Y-ક એમ પણ :તીત થાય C [ અાપણી ભાષામ.ભીµ પા|ખ અ>તમ. અા?ખ : ભીµભાઈએ અા2ખમ..હતા જ નહ•. અE ૧૯૭૧મ..Iઈએ.અાqમ½ાન :ાŸ કરત..પણ કોઈ Oણ•> નહો•>.. સ>દભl સાિહqય . સફળતાઅો અE િનષ્ફળતાઅો સાJ સાJ જ જનતાની શિ^અો અE મય’દાઅો સમOવી.ી − યથાયો0ય 1 અિત3ક / ઊણપો ?! ટ9:કી સમી. ƒ>ઝવણો [ ઉ[લ વ{| દશ’વતી હકીકતો :થમ ³િ€એ Iઈએ તો અા બ¦´ tખકોએ ઘણી જ મ6નત લઈE અા $%તકમ. િવરોધ પ•ના [ સ>સદના ƒળ અાિmકન સŒત કોઈ જ સŽય ([ પછી અPય ડાyાભાઈ પzલ pવા) ‹મ. હકીકત ક>ઈક અામ C : મ`ભાઈ માધવાણી ૬ અૉ”ટોબર ૧૯૭૨ના રોજ કકીરાથી એPz„ (અE qયાર બાદ લ>ડન) જવા કોઈ તકલીફ િસવાય સ-જના ચા|ક વા ™ ઉપડvા હતા.:ાણલાલ . ‘ અામ ƒળ વતન ગTજરાતથી િવÀટા પ›લા પર…શવાસી ગTજરાતીના ગTણદોષો`> Hણચાર પાનમ. ‘ “અોિપિનયન”નો અા OPBઅારીનો અ>ક હT> ફરી વાર અાખો Iઈ વ-ચી ગયો. એમE કપડ-ની માH Hણ Iડ સાJ ક>પાલા છોડM> પડB> (અોિપિનયન.„સવાનો :સ>ગ પણ શા માz અાc ? અાિmકીકરણની નીિત BગાPડાની ૧૯૬૨મ. મજ«ત બE C.જતી લા{ 1 અિભ$યિ& : િવષયસામ.૧૫ પર (૧૯૬૦ પછી) અાxલી િવગતો(ખાસ કરીE િદવ>ગત ડાyાભાઈ પzલ અE મ`ભાઈ માધવાણી અ>{ ક|લી)ની યથાથlતા`> સા}> િનરTપણ સ>શોધન [ િવ~tષણ થB> નથી.ના તથા પાછળથી કિમશન ફૉર |િશયલ ઇ®ાિલટીના ઉપ:2ખપ… સિwય હતા ‹મ જ “ગTજરાત સમાચાર” સાŸાિહકની %થાપનામ.અગાઉથી નાિગરક બEલી [ટલીક :િતિ¥ત ધન-સ>પ¦ 0યિ^અોE તથા અમારા માધવાણી §Tપના ŒEજરોE અા Hણ માસનો િન•કાસનનો હTકમ લાગT પડતો નહોતો.. ૧૯૭૧ દરિમયાન.અાઈ... %પીકર ન|PŠ પzલ અૉ%ટ•િલયા જતા રyા.પાન ૧૦ તી ૨૦) નiધ સાJ બાકીન.અ¯ણી બની રyા હતા. (%zટtસ) . સ†ાલોભી સર‡નાપિત ઈદી અમીE અાનો લાભ લઈ લˆકરી શાસન %થાિપત કB‰. •ખ²:ખ. ‹ ય અાવી oલો કરી „‡ ? જરાક સમથળ થઈ kછીએ [ ભાગીE અાcલી 0યિ^E એમ તાqકાલીક કોઈ િવિધિવધાન કય’ િવના પર…શ-ગમનની સગવડ એPz„ એરપોટlથી કઈ રી‹ મળી હોય ? વાચક દો%ત.ઠ %eિત અ>ક’ની કદર કરતી ટh>કી નiધ અાપવામ.સા» જ માગlદશlન %વ5x જણા0B> C [ અા નવવસાહતી સ2દાય ƒળ ભારતીય સ2દાય`> :િત¼બબ %વ5પ aવPત દપlણ C.‹ન.જગતના િવિવધ …શોમ.તો ૮ જTલાઈથી ૮ અૉ”ટોબર ૧૯૭૨ના Hણ માસમ. ગણનાપાH સ>Âયામ. BગાPડાની ‹ િદવસોમ. એમE પણ બš> છોડીE પ6|t કપ› એPz„ એરપોટl પરથી ભાગીE œtન પકડM> પડB> હ•> .[ લ>ડન.િસતારો ચમકતો હતો.. હકીકત અE તવારીખથી. ખોટી િદશામ.ઠ હતા pઅોનો પાસપોટl ઈદી અમીE ૧૪ અૉગ%ટ ૧૯૬૬E િદE છીનવી લીધો હતો . ‘ ઇિતહાસ. અામ સ>કટ સમ™ BગાPડાની Eતાગીરી વામણી $રવાર થઈ હતી.¶ચનો .એ.. અE ૧૯૭૨મ..[ અ-તર¶ઝ િવકસાવત-.ના Oણકાર હોવાE કારZ કદાચ ઈિતહાસની ઝાઝી ગતાગમ ન હોય ‹ માની લઈએ... અાપણE સદા O¯ત રાખતી :´રણાદાયી માિહતી મળતી ર6વી Iઇએ.ા <=શ : ત—ન સામાPય લાગતા અાપણા ગTજરાતીઅોના પોતાના જ aવનની િ-ટન pવા નવા …શમ. tખકોએ.૧૫ ઉપર નi?લી મ`ભાઈ માધવાણી સ>બ>? અા :માZ અપાઈ C : ‘ .ય અા :માZ િવગત [ સમાચાર અાપવામ.લ•ણો ધરાc C.Bનાઇzડ ¼ક ડમ [ Bનાઇzડ %zટ્સ અૉવ્ અŒિરકા pવા મોટા …શોમ.તો ઈઝરાયલના સાતસો નાગિરકોE ઈદી અમીE તડીપાર કય’ હતા. અડવી અડવી (દિ•ણ . ૪૩ ક>પનીઅોના ડાય|”ટર અા એ જ . :વીણ .સાŒલ હતા..પિ~ચમમઅાવવ.મ>ત0યો સાJ િવગતો અાપીE OZ [ અાબાદ અE િવશદ રી‹ xશ કરી હોય એમ લા{ C તો ખરT> ..અાવી C. િન•કાસનના C¢ા િદવસોમ.અા2ખ-tખકની ³િ€એ પણ સવl :થમ ગણી શકાય એવા અા ઐિતહાિસક દ%તાcજમ.ઠની અા :માZ પાયા વગરની િવગતો અપાઈ C : ‘ .(ક) અા $%તકના પાન ૨૪૧મ.ભીµ પા|ખના સહકારભય’ અા2ખ અE પોતાની િવગતવાર ‘:ા%તાિવક’ (:કરણ : ૨ . ‹ના બદt અા નકશામ.અPય :કરણો(૩ થી ૨૧)મિવિવધ xટા િવષયો Cડત-. તqકાલીન રા€•:2ખ િમલટન અૉબોz રા€•સƒહની „ઠકમ. t%ટર વ{| અાિmકાના …શોના (BગાPડા..કોઈ પણ ધિનક 0યિ^E વસવસો થાય. અE ‹ના ઇિતહાસ િન5પણમ.•ધીમ. અામ kવl અાિmકાના ઇિતહાસ અE oગોળ pવા અગqયના િવષયો પર અાટલી બધી અE ભરkર માિહતીઅો હોવા છત-.ઠનો િ-ટનમ. B....અા0યા C.અાઝાદી અા0યા બાદ „Hણ વષlમ.

. cલના—મક અ˜યાસ મા‚ અ+ય અ>ક તાકીદના સા• સા• ૨૬ જaન ૨૦૦૩ના “અોિપિનયન”ના અGકમZ ‘ઇિતહાસની િવષયો મોજaદ O [EG સGશોધન કરવાEG િવ¢ાન Tખકો ઉપરો• મય•દા છતZ l કરી શ= તો [ સાહસ હ0G માEG છ0G = બ†Y ‡શોમZ વસતી અાપણી ગ0જરાતી Pƒ ક0Gભી’ પાન ૭-૮-૯-૧૦ પર અGજના પ‚લ અ> નટવરલાલ પ‚T (અGfY„મZ લÂલા ચરોતરના Tવા પાટીદાર . ઉપરો• TખમZ ન½¾¡G = અાપણા ગ0જરાતી સમાજ> સીધી રી[ $પશNcG ફ• એક જ વા¿ અહ™ P$cત કરવાની રƒ લÀ છ0G : ‘ . એમ મ> તો લા… O. કારણ = અા ®$તકના Pકરણ ૬ (પ‚લો : િUિટશ ભારતીયોEG [મ> સમƒJ. પ‚લ ‰ાિતની અાખા સમાજમZ (ઈ) સન ૧૯૪૮ના સમયથી કાળ¥@ ઘડાઈ> િન—ય િવકિસત ‘u¦§ર ´યાનપાV બની રI [વી ઉ†િત અ> સફળતા છતZ અા બ†Y (બાપ-દીકરી) $‚ટ’ ગણાતા િUટનમZ વષ¨થી નાિગરક તરી= અ> અલગ કોમો ગણાતી િહ+•sિ$લમોનો પIલા ફકરામZ સG‹• સGદભN અાપી> (પાન ૧૩૦) િUટનની પ‚લ Tખકો પણ ‰ાિતનZ ઉધાર પાસZ અથવા તો બી„ રી[ કહીએ તો રાજzયવ$થા પર અા કોમો ¢ારા અસરકારક દબાણ લાવવાEG બળ ˆગ0G કરવા ‰ાિતની ઊણપો.. અિભગમ અ> zયવહારમZ પણ અાwિનક ત{વો સિવJષ અપનાવવZ lઈએ ખરZ ? અા બાબતમZ [અો અ@િરકાના એમના ડાય$પોિરક હમ વતનીઅો પા}થી એક-~ ત{વો અપનાવી શ=. છ લીટીના ચોથા ફકરામZ.. સમાધાન = સમ+વય . [ની હજ0 રાહ lઈશ0G ?’ અાવZ અાવZ અ>ક મGતzયો = િવધાનો Tખકોએ અ>ક PકરણોમZ િવરોધીભાસી હોવા છતZ.અાવી સGક0લ ભાવPિ¥યાઅો> િચVા—મક ^_ = નાજ0ક $પશN સજNના—મક રી[ અાકારcG હોય [વા સાિહ—યની અ_·ા સGતોષાય. પાટનગર) ક-પાલામZ અમદાવાદના એક નવજ0વાન ગ0જરાતીની કર0ણ હ—યાEG “અોિપિનયન”/ Opinion 14 એિ!લ 2009 . પરGc વાચકોના •ભ•‘t Tખકો િUટનના ગ0જરાતીઅો> અ@િરકાના [મના હમ વતની ભZડ0GઅોનZ એક~ ત{વો અપનાવી અZધ’G અEકરણ કરવાની ƒq = “િફયાણી સલાહ અા_ O. બ†Y ‡શોમZ વસતી અાપણી ગ0જરાતી Pƒની અોછી વXી સGપિX.પ‚લ ‰ાિતનો ઇિતહાસ) અા_¡G ગ0જરાતી સહષN અાવકારJ. વતનઝ0રાપા. ગિતશીલ પિરબળ . મય•દા = =ટલZક dVોમZ થતી િનષ્ફળતા અા ઇિતહાસમZ Tખકોએ અા_લી િબનzયવહાર0 સલાહ વાચક તરી= ત©ન અ$વીકાયN લા… દશ•વી શ¿ા નહોતા. ‘ (ઇ) બાકી. કારણ = િવરોધી રાજકારણના કાવાદાવાના ચ°રમZ = પય•વરણવાદીની ઉ±=રણી સમt તો ƒ²tઅƒ²t કોઈ પણ િનદ¨ષ એિશયન = અાિ³કન zયિ• ભોગ બની શ= O. અkરી = અP$cત હકીકતો lતZ એક વાચક તરી= ઘણો અસGતોષ રoા ક: O. !ા#તાિવક (Pકરણ : ૨ . અાwિનકતાનZ કયZ બાo અાવરણો = ત{વો Tખકો> અિભPYત O [ તો ƒણવા મળcG નથી. એમ ખાતરીMવNક મા> O. અા બાબત ગ0જરાતી સમાજની એક રી[ અzવલ ગણાતી પ‚લ ‰ાિતનZ બ†Y જમા તથા ઉધાર પાસZઅોEG િવવરણ (ઉપરો• એવી O. ટZઝાિનયા = ઝાિ-બયા vવા)મZ વસતા ભારતીય ડાય$પોરાના $થાિનક સવાલો =વી રી[ (અ) પાન નGબર ૧૨ પરનો Vીl ફકરો અા Pમાq O : ‘સGઘષN. સા¼G = જaઠ0G ƒ²યાની પરવા કય• િસવાય અZખો મ™ચી> ઝી= રા¸યZ O.ટ’ ગ0જરાત સરકારના સહયોગથી . પોતાની અોળખના P9નો. રચના ઉ=લી શ= ? અ> [મEG દaર રoY શ0G ´યાન રાખી શ= ? અ> િસિrની [મ જ પિરવતNનની નવવસાહતી ઘટના સGતોષકારક હોવા છતZ અા જ પાન પર અાગળ અાવતZ Tખકોએ િUટન અ> અ@િરકાની હજ0 ગ0જરાતી સsદાt એક ડાય$પોરા તરી= =ટલાક P9નોનો સGતોષકારક ઉXર ગ0જરાતી મિહલાઅોની ત©ન વાિહયાત અ> અથNહીન cલના કરી વાચકોનZ = Pિતભાવ અાપવાનો બાકી રI O. પ‚લોEG િવવરણ પણ [ટ¡G જ ન½ધપાV O. ~ _ઢી વ•–ના ઉOર અ> સZ$¹િતક ઝોક અ> િદશાˆદના તનાવો..પાન ૩૯ થી ૫૦) Pમાq ‰ાિતની મો‚ ભા… ફ• એક (ઉ) પાન નG. ખાસ કરી ƒIર PÁિXઅોના વાતાવરણમZ વલોવાઈ રoો O.ડાય$પોિરક ‘ઇિ+$ટટ્. [મના ઉપરો• P9નોના જવાબ તો લગભગ મહ© અGJ સીધી = અાડકતરી રી[ “અોિપિનયન”ના ૨૬ િડ}-બર ૨૦૦૦ના અGકમZ ‘અ@ તો “રજના છડીદાર’ ના@ પાન ૪૦-૪૧-૪૨ પર મº P$cત ક:લા. નાનZ મોટZ મકાન.. ભી” પા:ખની બ†Y ‡શો વ•–નો cલના—મક અ˜યાસ કરવાની “ચનાનો અમલ કરવામZ ય અા Tખકો વામણા સાિબત થયા O.િવ9વ$ત: વસતા ગ0જરાતીઅો કરી શ= અ> પિરણા@ Aળ ગ0જરાત અ> ડાય$પોરાનો એક@કનો ભાવાEબGધ પણ િવકિસત થતો રIJ. પરGc જમાપd ઘણી સામfી ઉપલhધ કરી હોવા છતZ =ટલીક અ$વીકાયN ઊણપો. (ઊ) અા Tખની શ^અાતમZ જ િવગતવાર ”લાસા સા• Pિતપાદન ક‹Œ જ હcG = અા ®$તકના િવષયEG અGfY„મZ અા_¡G _ટામથા’G (ઈનિબિટ્વન>સથી હોમલી>સ) ત©ન ]લ ભ:¡G હોઈ િબનજ^રી O. પો[ અાદ:લા Pયાસો અ> અEભવો અા PકરણમZ MવN]િમકા $વ^_ ઠીકઠીક રજa તો કયb O. અા જ હકીકતનો Tખકોએ પાન ૧૮ પર અાડકતરી રી[ જ ƒq = ડાબા હા• પોતાનો જમણો કાન પકડતા હોય [મ O•ા ફકરાના અG[ $વીકાર કરતZ અામ લ¸‹G O : ‘ . Tખકો જણાu O = ‘હોમલી>સ અEભવતા હોય [વા અા સમાv અાwિનકતાનZ બાo અાવરણો અોઢ્yા પછી. પા:ખના અાsખમZ “ચuલા cલનાશા$Vના Tખકોના $વીકાર અ> સજNન બાદ ગ0જરાતી વાચકો> શ0ભ પિરણામ $વ^_ ‘!ण# !ण# जाय' त)वबोध:’ના િનદ¨ષ મિહલાઅો> ભો… અA¦ય લાભ Pાž થયો O ખરો ? અ> O•Y .. ઇન્ફો‚ક. Tખકો> અ> વાચકો> [ ફરી lઈ જવાની ભલામણ કર0G છ0G. અહ™ અા Tખક ~લડી ઉતાવš અZબા પકવવામZ પડયા ‡ખાય O. ૧૫-૧૬-૧૭ પર એિPલ ૨૦૦૭મZ (‹ગા+ડાના જમા પ·ની જ ન½ધ Tવાઈ O.. િUિટશ ગ0જરાતીઅોના ઘરઝ0રાપા. રાજકારણ વ…:ની વાિહયાત સરખામણી કરી બ†Y ‡શો> $પશNતા પોતપોતાનZ $થળ-કાળ-કદ અવલGિબત અલગ અલગ P9નોની ˆળ}ળ કરી પોતાEG અ‰ાન PદŠશત ક‹Œ O.. ƒIર „વન. અGતમZ. િUટન = ‹નાઇ‚ડ $‚ટ્સ અૉવ્ અ@િરકા.. Pિત ખºચાણના અEભવો.. ખાનપાન = અાગતા $વાગતા v ગણો [ના વણNન (પાન નG.. ભારતની સરકાર = િUટનમZ રIતો ગ0જરાતી સAહ $વતGV થtલા અાિ³કન ‡શો(‹ગા+ડા. બી„ રી[ કહીએ તો એક િવરાટ ગ0જરાતી સમાજમZ PવતNતા દિધમGથનમZ અાપણામZનો દ:ક જણ મ> = કમ> અા ધરતીના O•ા Vણ ચાર દાયકાનZ નવZ. »ર »ર.. બ†Y કોમોના સહકારથી અા ‡શમZ ચાલતી =ટલZક એિશયન }+ટરોની સફળતા = િવફળતાનો અ˜યાસ l Tખકો કરJ તો જ મારો ઉપરનો અિભPાય અGકમZ) ‘િUટનમZ ગ0જરાતીઅો’ ®$તકના બ†Y Tખકો તથા વાચકોએ ´યાનમZ T¯G lઈએ..પાન ૧૦ થી ૨૦) Tખકોએ િUટનવાસી ગ0જરાતીઅોના સાડા Vણ દાયકાના નવવસાહતી ડાય$પોિરક ઇિતહાસ સજNન િનિમXY સહયોગીઅોનો અાભાર માનતZ.. પાન ૧૭ પર મ´યમZ Tખકોએ અા_લા P9નો પણ વાચકો> અP$cત અ> િબનજ^રી હોઈ ભાર^પ લા… એવા O. સZ$¹િતક . અા કર0ણ PસGગEG Tખકોએ ક:¡G ‘ફ્Tશ~ક’ િવ9Tષણ પણ [ટ¡G જ ચચ•$પદ હોઈ $વીકાયN લાગcG નથી. અા_¡G વણNન = કહાણી Tખકોએ ®$તકના િવષય સા• િબલક0લ અP$cત હોઈ ટાળવા v¯G હcG.’ પZચમા અ> અા પાન પરના O•ા છ€ા ફકરામZ Tખકોએ િUિટશ ગ0જરાતીઅોની અ@િરકન ગ0જરાતીઅો સા• [મના uપારધGધા.. ૧૩-૧૪) = િન—યPવાસી Pીિત }નગ0žા vવાનZ ઘરગŸ = ચીલાચા¡ Vણ પાનZનZ લખાણથી = [ના વZચનથી િUટનના કોઈ પણ ગ0જરાતીEG મન = _ટ ભરાJ નહ™.’ ^GવZ ¶ચZ કરી =ટલો બધો અ·-ય અપરાધ કય¨ O ? િવચારીએ : ભી” (અા) ડાય$પોરાના કયા P9નો (િUટનના ગ0જરાતીઅો> $પશNતા) O = Tખકોનો શો ઉXર = Pિતભાવ O [ વાચકો> =મ ƒણવા મળcG નથી ? ઉપરો• અાખા ચોથા ફકરામZથી વાચક> કોઈ જ zયવહાર0 અથNિનŽપિત સZપડતી નથી.

અ^ )ખકોની મNનત )¨ લાગી Y. અા અFકો સ®યો^ િવના ¯-{ અાપવામ.. અા‡ Y. (સFદભh પશ6અો mવા ગણવામ.લખનાર] Atો અાટલો ઘિનŠ સFબFધ અ^ ]ણકારી હોવા છત. ચીલાચાŒ અાવી જવાબદારીઅોનો ભાર સામાિજક કાયhકરો ઉપર નાખી અકાદમીના ફૅલૉ અ^ Y‚. તો iRF શ6F ? અામ iમનો અકાદમી સા< (3) લFડનિ*થત )િખકા [These foolish things .ધીRF ]Nર જનતા^ અાવી Y. છત. તન અ^ મન^ žરી તાજગી અાe માનb સહસFપાદકRF *થાન ૧૯૯૩ અ^ ૧૯૯૬ના “અિ*મતા”ના એવી સામJી અા ચા•ય @કરણોમ. ફા*ટ ફોરવડh ટ્•ક પર ધસતા પણ લખવામ. iવી અાપણા ભારતીય સF*કારોની @ણાલી Y. કારણ z બ”K.ત વ… તાજ€બની વાત તો એ લાg Y z ]© z iમ^ હડકવા !કરણ : ૧૮ (િ6ટનમ9 પ:કાર. સારી રીi િન•પણ તો થXF Y. (અાઠમો) @ગટ થયો. વાત„કાર. અFJK` શ’દ (અાઉટસો•સગ) િનજ“વ અ^ સ`વ બ”K માQ અા એક જ ભલા. અિધOાPી રીટા પQલRF અ>ય સાથીદાર સન ૧૯૭૭મ. સાિહ\યસજhનનો સમા‡શ થતો ર§ો. ‘પિરવાર ક¬Xિનzશ>સ’ ‘ારા શ• થ{લા તk પોi જ િનિમB બનો. યથાયોUય બહ6માન કરવામ.) ગ6 !કરણ : ૮ : 23ો : (પાન : ૫૯ થી ૬૫) અા @કરણમ. z : ‘]© z “અિ*મતા”RF કામ “અોિપિનય^” ઉપાડી લી…F i વાચકો^ zમ ]ણવા નહ˜ મળEF હોય ? ન હોય !’ ઉપર. તો નાટક. વાચક તરીz )ખકોની gરસમજ દ€ર કરવાની ફરજ બ]વીએ. _ખસગવડ. િનAB દFપતીઅો *‡•છાએ ભારતમ. બ”K )ખકો ‘ારા સ જત અા ¡*તકRF સા¢F ક)વર તો iન. ભાષા-સાિહ\ય પિરષદો. મ^ યથાથh તરજ6મો લાUયો Y i કjસમ. iમ.. લાગી હોય iમ બ^ !’ ચાલો. તk m પિરવતhન oવા માગો છો i સાકાર કરવા માQ “અિ*મતા”^ ૨૩ એિ@લ ૧૯૯૫મ. માઠ. જરાતી માિસક (“અોિપિનયન”) સા< oડી^ )ખકોએ અા બ”K સF*થાઅો^ `વનની ઝ. પPકાર\વ વg• @AિBઅો સા< સદાય મ*ત રNતા iના ¡ર*કત„અો i^ ‘વા ષક’ અFકો તરીz ગણાવી શકાય ખરા ? િશ9ક. ‘પીપલ H>ટર’ (IલJKવની બNનો)ન. સમાજHવક. જગદીશ દ‡ સાતમા ય At. (‘૯૭મ.) સા9ાત્ (1) અાઠમો અFક ‘૯૭મ. “અિ*મતા”નો પNલો અFક ૧૯૮૪મ. મ. ^તાઅો વg• અ^ક (3) “અિ*મતા”નો જ ભાર “અોિપિનયન” માિસz o ઉપાડી લીધો સF*થાઅો ‘ારા સમાજના દ•ક *તર _ધી પથરા{લા ર§ા હોય Y. eશ અFકોની mમ zમ @ા| થEF નથી ? Ÿહમત હોય તો હ` પણ કરવામ. િશ9ક you want to see in the world. તો બ”K સF*થાઅો સા< iમની ફરo અ^ જવાબદારીઅો તbન જ6દી જ Y. વષ– _ધી.!કરણ ૭ : નારી િવકાસ . અાઉટસો•સગ થવા ૧૯૯૬મ. zટલીક ઊણપો વત„ય Y. ૬૫ પર ભાષા વા*તવમ. Atોન. અિત અા…િનક પય„વરણમ.વ) : “અોિપિનયન” અ^ લાUયો હોય iમ ફરી^ બી] પાન ૨૦૪ના Y‚ા ફકરામ. @કાિશત ન થઈ શ«ો હોત. @કરણ ૧૬ના પાન ૧૮૦ પર અાપવામ. પિરણામ િનવારવા^ . i અિનયતકાલીન @કાશનો ર§. સFગીત. વષ– દરિમયાન o “અિ*મતા”ના અાઠ જ અFકો @કાિશત થયા હોય. Pીસ એમ જણાય Y. m િવfિતઅો @‡શી Y iન.’ કમનસીબી એટલી બધી Y z હ‡ અા િવ‘ાન )ખકો^ અા ‘કાગRF IસqF અ^ ડાળRF પડqF’ એ કNવત અા બ”K _µ )ખકો «ા•. i પણ ફv હોય (પાન ૨૦૪ @મા©) તો (અ) હ‡ જગદીશ દ‡^ અા માિસકના પણ િન:*વાથhભા‡ સમાજની Hવા કરવા જ. ‘અપવાદ’^ િનયમ બનાવી શકાય ખરો ? બારડોલીકર સા< સિ·ય ર§ા હતા. ૨૦૦૯ની સાલ _ધીમ. iમ^ ભોગવવી પડતી xyzલીઅો z [ખીતો હળાહળ અ>યાય કય– Y. o સ´પી જ હોત તો “અિ*મતા”નો અાઠમો અFક પણ કરEF નથી . એના ઇન્ફો Qક સોફ્ટ‡ર િવષયક કામો જ અાઉટસોસh માિસક^ સ´પી જ નથી. સFગીત અ^ કલાના }P mવા િવષયોમ.-. m @મા© ૧૯૯૬ના અFક પર વષh : ૮ સા< જ બી` બાજ6 પર અFક : ૮ . સાવhિPક પરી9ાઅો. િદલચyપી હોતી નથી iમ^ નર*વ•e (žFછડ. Y : ‘તk િવlવમ. કમ)શબNન પQલRF અા }~ યોગદાન અ^ “અોિપિનયન”ના તFPી / સFપાદક એક જ Wયિv − િવ¡લ ક-યાણી Y. ટ€Fકી િવગતો જ ફv ૧૩ લીટીમ. અકાદમીની ઘણી x—ય @AિBઅોમ. તFPી. )ખક. છત. “અિ*મતા”ના અકાદમી ‘ારા m અાઠ અFકો બહાર પડયા. વg•RF ટ€Fકમ. જ x—ય\‡ ૮૦ ટકા પાન પર ધબકારા મારી ર¤6F હોય (2) અકાદમીન. @કરણ ૧૮ના પાન નF. અાWXF Y. લાg Y. તરીz zટલીક ]© અ]© થ{લી અસFગિતઅો નજ• પડી Y iટલા žરEF *થાિપત માત્ૃભાષા ગ6જરાતીના િશ9ણ સા< અ>ય @AિBઅોથી ધમધમEF સમી9ક તરીz ‰યાન દોરqF જ•રી બ>XF Y. Y‚. @કાશન ખચh ભોગવવાની અકાદમીની અા થક મય„દા હોવાના કાર© ‰યાાન zિ>†ત ક• i અeિ9ત Y. અાવી Y. ²zલા અ^ i જ નાi એક )ખક જગદીશભાઈ દ‡એ ]³XF જ હોqF oઈએ z (2) બી] ફકરામ. અ^ Y‚ો અFક સમાજની પિરવાર z>†ી @ણાલીમ... i oઈએ : i જ @કાિશત વષ– žરતા વા ષક અFકો હતા. છપાયો હતો. “અિ*મતા” @કાશનRF એક _પF< દોરEF અFJK`મ.. ૧૯૭૭ થી ૨૦૦૭(¡*તક @કાશન _ધી)ન.. ૨૦૪) (૧૫-૧૬-૧૭-૧૮)મ. કાયhવાહી સિમતના સ’ય રહી દીધો Y. અ^ અાવી જ xyzલીઅોના કાર© (1) અા ફકરામ. zળવણી પિરષદો. અકાદમી @કાિશત “અિ*મતા” સbભાU{ @ા| થત. ય એક વાચક “અોિપિનયન”ના i`લા તોખાર પર ચઢી જઈ^ અકાદમીના નાk જ “અોિપિનયન”/ Opinion 15 એિ!લ 2009 . “અિ*મતા”ના ફv અાઠ અFકો @કાિશત (તફાવત અ^ _પિરવતhન) oવા માગો છો. zળવણી. ચાર @કરણો પાન નF. અવરજવર ક• Y અ^ i (૧૯૯૩) અ^ અાઠમા (૧૯૯૬) અFકોના સહસFપાદક તરીz દીપક પણ વષ–થી.ડXF Y. િશ9ણ. i ફv અ^ હકીકતોના િન•પણમ. iમ. અામ ઉbબોધન Y : You must be the change અ^ર6F *થાન ર¤6F Y. િવfિતઅો કઈ Y iની કોઈ જ *પŠતા કરી નથી અ^ પરી9ા-સFચાલન ય *થિગત ર¤6F Y. સમાજશા*Pીઅો અ^ સામાિજક કાયhકરો પોતાRF અા‡ Y. વાપરવાનો મોહ લાUયો Y ! zટલા સFપાદક િવ¡લ ક-યાણી સા<. અાનો )ખકોએ અાeલો તરજ6મો fિPમ તાલીમ વગ–. ‘પીપલ’ (પાન ૫૧ થી ૫૮) )*ટરમ. નહ˜ પરFE ૧૯૯૬મ. અ^ Ÿશગડ. અાબાદ રીi અોછાવBા @માણમ. કિવ. અાeŒF ભાષા-િન•પણ વાચક^ ક• iqF Y : ‘અકાદમી’એ «ા• ય “અિ*મતા” @કાશનની જવાબદારી “અોિપિનયન” ‘િŽટન ભારતમ. ૮મા “અિ>મતા” (પાન : ૨૦૩ . પાન ૫૬ પર H>ટરના સF[શ-પP પર મહા\મા ગ. સાિહ\ય. પNલો ફકરો ટ€Fકમ... અામ Y : Y.’ (અા િવlવમ. હ‡ િŽટનિ*થત AtોRF પણ ભારતમ. ૨૦૩ પર iઅો બાબત શો અિભ@ાય અાe Y i લ—XF Y. પરFE i )િખકાRF ‘શ6F’ નામ Y. સFXv પિરવારમ.ખી. લખી જ zમ શ«ા. ૨૦૩ @મા© અકાદમી ‘ારા @કાિશત oઈએ. અા ¡*તકના એક )ખક. ¦\ય. ગ6જરાતી મા¥ભાષા.. ૧૯૯૬મ. વગરન. જ નવા અFકો બહાર પડી શ«ા નથી. પાન નF.૨૦૪) અFકનો સFદભh અાપી^) લ¨ Y : ‘વા ષક અFકની મFથર ગિતના અlવ પર સવાર सा#ह%य स'गीत कला #वहीन:। सा0ात् पश4: प45छ #वषाण हीन:।। થવા^ બદ) માિસકના i`લા તોખારની ચાલ કદાચ તFPી મોશાય^ ર6િચકર m Wયિvઅોમ. i તk પોi જ બનqF થઈ શ«ા Y. સમ` શક¶ ? અકાદમીના મહામFPી તથા “અિ*મતા”ના @કાશક શ’દ અ^ i પણ તbન ખોટા અથhમ. m ૩૨ વષhમ.. *થાિપત િŽટનની ‘ગ6જરાતી સાિહ\ય અકાદમી’ની બNનો સા< અા @કરણમ.. અાWXF Y. પરFE Y‚ા પાન નF.

? ભી› પા„» જ “ગnજરાત સમાચાર”ના રજત જય3તી િવoષLક (૧૯૯૭)મL જણાQe3 . અગ…ઢ ‘અા}મ’ની દાWતાન -. ચ3˜ભાઈ મટાણી. ૨૦૮). સમાજŸવકો . ટ·Wટી . િવચારપb “અોિપિનયન” બujd3 Wવત3b અ( િનરાv . .સવારી કરો ( ? કોણ ના પા. સ@r“બર ૨૦૦૦ના અ3કમL. પર3> અયોtય ટીકા-િટ@પણ કય• બાદ અપરાધભાવ અdભવતL પાછા ƒR . Gખકોના પાન ન3. ૨૦૯ પર) bણ વાર ‘સીબી એટG . . િવˆલ ઝર¬ Wવગ]થી ઉતe..ટલાક લોકŸવકોd3 Qયિkpવ gમના દાના ˜:¨મનો સાf ©3ડી રીg ટકરાય -. }~ાcવ]ક સ3તોષભય• પગલL મLડી ર€L -. (પાન ન3. ‘સોબત gવી અસર’ . ધીમી છતL િWથર ગિતથી. तद् वत् भ-त समागम: ના •યાE F ‚ Qયિkઅો . ƒ`ર zવનમL (eનાઇrડ sકtડમનL સ3Wથાઅો... પાન ૨૦૭ થી ૨૧૬) અાપવામL અાQયL -... bણ માળના મકાનના છાપરL પર તો ચઢાવી દીધા. Cળ િવષય પર અાw3 તો મા„ જણાવw3 Fઇએ . Patel] પrલની zવનGિખની gમના િવશ¡ CDયLકન સાf (પાન ૨૦૭ થી ૨૦૯) ટ…3કમL 8W>ત તો થઈ જ -. 5વી અટપટી .. ªા„ gમના કપટી “અોિપિનયન”/ Opinion િમbો અા ‘રોલમો.લો’નો જ ˜Œપયોગ કરી પોતાનો Wવાથ] સાધતL gમ( ત¡ન Cખ] બનાવી ƒય . ઈlવર( માf રાખી(. “અિWમતા” સીધી રીg સ3કળાયા હોય gવો કોઈ ઉMjખ વાચકો( Fવા મળતો નથી. . એકવીસમી સદીના પ`લા દસકામL. એટG જ ટ…3કમL.? પિત-પ‡ીએ . અાવી બધી ગnજરાતી ક`વતોd3 અથ]ઘટન કરવા.ાએ <મ= િવભાજનકારી ઘષBણોD ટાળવ3 Fઈએ. અા િશખામણનો ઉપયોગ sજદગીભર કરતો અાQયો છn3. ૧૯૯૫મL 8ગટ થEલા “અોિપિનય(” “અિWમતા”નો ભાર ઉપાડી લીધો હોય તો ? (4) Gખકોએ 8થમ અ3કનો સ3પાદકીય સ3દભ] અાપતા પાન ૨૦૪ પર Wપ^તા કરી જ . eનાઇrડ sકtડમની ‘ગnજરાતી સાિહpય અકાદમી’ . Gખકો કદાચ મા( . g જ 8માR બહnમાન કરવા પાb [celebrities] ƒ`ર રાજકીય વ>]ળમL ƒણીતા લૉડ] નવનીત ધોળિકયા..(શનલ ક¼½jસ અૉવ્ ગnજરાતી અૉગ]નાઇ¾શ•સd3 Wથાન †L . પbકાર 5વા Qયવસાયી ”Š સમાજમL ¢મ મચાવતL એક બાજn કૌટnિ“બક અા¤થક 8ગિતd3 {Eય રાખw3 અ( બીz તરફ ત¡ન િન:Wવાથ]પR સાચી સમાજŸવા કરવી એ લોઢાના ચણા ચાવવા 5વી પડકારભરી સમWયા -. લૉડ] કરણ બીલીમોિરયા. પWતાવો. ‘કપટી િમbો કરતL દાના ˜:¨મનો સારા’. -. ˆb-ˆbીએ 5મ કnટn3બમL િવિવધ 8કારની અલગ ફરF અદા કરવાની હોય -.ટલીક અાપણી ¦ાિતસ3Wથાઅોની કરnણ દાWતાન -. રાજવી કિવ ‘કલાપી’( જરા તરા યાદ કરી લઈએ ( ? હા. gવી જ અાવી . “ગnજરાત સમાચાર”ના 4યાતનામ ત3bી}ી (પાન ન3. લૉડ] ભી› પા„ખ અ( ઉœોગપિત સર z. “ગnજરાત સમાચાર”ના માિલક ત3bી અ( િ_ટનના ƒ`ર Ÿવા”Š લોકિ8ય ગણાતા ચ3 કા•તભાઈ [C. gw3 લખાણ પાન ન3.? ‘રોલમો.(8કરણ : ૨૧. અ• ચાર િમbોએ એકી સાf જ અમારી દિ¯ણ િવભાગની ¦ાિતસ3Wથાના હો¡jદારો હોવા છતL વા¤ષક ²3ટણી સમE Wવમાન³ર કપટી અ( નઠારા િમbોનો pયાગ કય´. પર3> અા mશની ખાસ મ{યમ વગ]ની ગnજરાતી જનતા( માફક અાP gવી.માનીતા સી. . પાન ૨૭૩) : િ*િટશ ગ/જરાતીઅોમ3 એકતા નથી. પાન ૨૦૯) મારા અા¶જન ‘ચ3 ાભાઈ’( . ૨૦૭) મનોમ3થન કરી શકo ખરા ? અાથીWતો. ડૉ.લ’ના ચિરb-િચbણ કરતી Pળાએ શા માr અા બuj Gખક મહાશયો. ‘સવા મન gG અ3ધારn3’ લખી( ક`વાતા છડીદારો(. િવચારપbો સાf) પારદશ]ક વલણ ƒળવી રા4e3 . સpય હકીકત તો એ . “અોિપિનયન” અ( અકાદમી સાf સ3કળાEલી એક Wવનામધ•ય Qયિkd3 યથાતથ CDયLકન કરવામL અા Gખક‚લડી શ3કાશીલ ŽદE િવlGષણ કરતL સફળ તો થઈ શકી નથી. પર3> હP gમ( પાછા ‘ધરતી’ પર ઉતારી શકo ખરા ? 16 એિIલ 2009 . „ચલ ™ાયર)અોનL ટ…3કL „ખાિચbો (8કરણ : ૧૯. અLગળી ચyધવી પ. અા સ3દભ]મL અાપણી રા^·ીય ગnજરાતી સ3Wથા . ૨૦૮-૨૦૯) અાપR રહીએ તો પણ શn3 ? અ( ન રહીએ તો પણ શn3 ? Jack of all and master of noneના ધારાધોરણોથી િ_ટનના ગnજરાતી સમાજની †ા„ ય ઉuિત થઈ શકo ખરી ? Gખકોના જણાQયા ¸જબ (પાન ન3. ર•શભાઈ પrલ..? અકાદમીની સ1યસ34યા 5ટલી 8તો “અોિપિનયન” .B. ‘નઠારા માણસની સોબત ન કરવી.ખરn3 ? ઘણી બધી િસિ~અો છતL શn3 શn3 ºr .. એટG ... અાગw3 Qયિkpવ -. જરા ખ“મા રાખો.. પrG.gટલો અ¦ાન . नह6 मन78य बलवान का9 अज-<न ल-&=टयो. અŠ ઉપરોk હકીકતના િન‹કષ] Œ•. ભોટ તો નથી જ ર€ો ! અહમ્ અ( અ¦ાનના કારR અાપણા ક`વાતા . . 5ની કોઈ પણ ભાળ .લ WવŒ• સમાજના લાડીલા . એકવીસમી સદીના નવમL વષ]મL. અા mશની ગnજરાતી વસાહત( અાપી શકo ખરા ? Gખકોના જવાબથી િ_ટનના ગnજરાતીઅો અાભારી થo.’ pયા„ મારી ±મર ફk બા„ક વષ]ની જ હતી. સ3Wથાઅો સાf સ3કળાEલો લોકસCહ એક બીƒ સાf સ3પક]મL અાવી Gણ-mણ ક„ તો પણ અ( છ…ટો પ.મ મોકલી અાપી શક>3 નથી ? (અા) F. gમ જ એકથી વ‰ સ3WથાઅોમL કામ કરતી Qયિkઅોની પણ ફરF અ( અિધકારો જnદL જnદL હોય -. A man is known by the company he keeps. કાય]વાહી સિમતના સ1ય તરી.. •નનL પણ (8કરણ : ૨૦. િડŸ“બર ૨૦૦૦ના “અોિપિનયન’મL મ¿ 8W>ત ક„À3 અાપણા સમાજd3 માળ›3 (અ• તો ‘Áરજ’ના છડીદાર : પાન ૪૦-૪૧-૪૨) {યાનમL Gતા નથી ? અાટલી બધી ભરcર સામ½ી તો gમની સમ¯ વષ´થી હાજરાહજ…ર . માિહતી ચાળીસિપWતાળીસ 5ટલી સ3Wથાઅો સાf એક સમE સ3કળાEલા (8કરણ : ૧૯...! ફરી વાર.પાપી gમL ડ…બકી દઈ( ˆ®યશાળી બ( અા ¯R મ( મારા િપતાz યાદ અાP -.લ’ની અજબગજબની વાતો ˆWતકોમL ભG શોભતી. પાન ૨૧૭ થી ૨૩૨) યથાયોtય ચિરb-િચbણ રજ… થયL -. સન ૧૯૯૦ના અા બનાવ બાદ પણ ¦ાિત સાf તો અમારો સ3બ3ધ અµટ ર€ો -. वोही बाण। રોલ મો'લ . Fખમ અ( 8િતબ~તા સાf. ૨૦૫-૨૦૬ પર તર>3 C. બuj પોતપોતાની મ3િઝG મ3થર ગિતએ પણ નહy અ( gzલા તોખારની દોr પણ નહy. પર3> િ_ટનનો ગnજરાતી વાચક વગ]. કરમસદના રWg ઘ„ પાછા અાવતL િપતાzની િશખામણ હતી . પrલ..ખરી ? બાકી અ(ક સ3Wથાઅોના •ટ·ન. દદ•( ઉપકારcવ]ક મલમપ‘ા કરતા હોય. . ૨૦૪મL -Mા ફકરામL જણાPલા મ3તQય 8માR.મ છાપી શક>3 નથી ? અ( છા@યા પછી બધા સ1યો( િવના CDE .(િલિ*િટઝ : અાપણા ગnજરાતી સમાજમL િવિવધ”Š પસ3દગી પા•લા ઉ–મ અાદશ] નCના [role model] Œપ Gખાતી પLચ Qયિk(સી. 8ક ઉપરની ક.’d3 નામ રટણ રટણ કરી( gમ( ƒR . મારા માf ‘ચાર’નો ભારો હતો. gમd3 {યાન િવoષ દોરw3 પ. वोही धन78य.? વષ´થી gની વા¤ષક ²3ટણીઅોમL ¦ાિતસ3Wથાઅો 5વL જ વરવL નાટકો ભજવાય .. 8¸ખ. . અ( અા સાહસ સાf અકાદમી .. સવા મણ gG અ3ધારn3 !?! ƒ`ર zવનની એક અpય3ત લોકિ8ય Qયિk( તો Gખકોએ ભાવાPશમL અાવી જઈ( (પાન ન3. મારા ભાઈ ! समय समय बलवान 4.. ‘રોલ •. એક રોલ મો. તો પણ †L નવાઈ પામવા 5w3 . તો પછી Gખકો ઉપરોk 8lનોના જવાબ વાચકો( . અ( સરદાર પrલ હાઇ Wક…લ.. એક ધારી.લ છોડી શકતા નથી ? શા માr “અોિપિનયન”ના ત3bી(. यथा का%& च का%& च .! અા ભજવનારાઅો સાfની સLઠગLઠ શા માr અાપણી 8થમ પ3િkના અા રોલમો. થોડો સમય ફાજલ પાડી.બી.g ખબર પણ પડતી નથી.બી. િ_ટનમL ર`લી િવચારપbની ખોટ cરવા જ “અોિપિનયન”d3 અવતરણ થe3 -.

કરોT= કરv= અિત કિઠન !. જમ. ગ#ધીનગર . The Maximum City નવલકથાના Iખક ¿ી. 9ની નવાઈ પણ લા‡ !. અ8 . દQક િદશામ#થી. ગ2લાબ ઉ-ાન સાK. છત#. કોકાકોલાની નાગ©ડ. અમાQ જµનોમ# _ટલાક ¿ાવકો મQલા વ#દા8 નવકાર સ=ભળાi ! 9મ. છણાવટ અા Z>તકના વાચનમ#થી મળતી નથી.કાશનન# સાહસો8 અાપણી ગ2જરાતી .…નો ત¤ન અ. 9 ગહન . એ સવ. ભારતનો ¸તકાળ અ8 9નો ભિવ«યકાળ તો ભ†ય ! જ. કળાઓ.થમ લCણ પણ 9 ધરાi !. ગ2જરાતીઅોની અગlયની Sˆય _‰Šીય સ=>થા. 8શનલ ક‹Œ•સ અૉવ ગ2જરાતી અૉગ. 9ના પિરણાK અા પM લN= છ2=. થોડી ધા•મક સ=>થાઓ ધરતી<યા XડYત ZM8 [ાQ ય પણ છાપરા પર ચઢાવી ]વાય નહ^ ! કારણ _ 9ની પા` ઉડવાની પ#ખો હોતી નથી. 9ટલા જ ધા•મક ‚ƒ અગlયના વ"ભિનિધના અ8 >વા„યાય પિરવારના સ=ચાલનના . એક=દQ ગ2જરાતીઅોની કૌટ2=િબક િવકાસ અ8 . `®ટર ન=. િહÈ2. હોલીvડમ#થી અાવતી િસરીયલો અ8 ચલિચMો. બહ2 વખણાsલા ¢હદી ચલિચM “žIક”T= નામ જ નહ^. અ8 અાપણી ભાષામ# તો વળી શીખવાT= જ શ2= હોય? 9મ# ય. અા†યો. જગદીશ દB : . Ë»લૅ‰ડમ# ગ2જરાતી શીખવાય !. ગ2જરાતી . ફc ફરવાના d પગ જ ભગવા8 અાeલા ! ! स"#$ष" &क ब)ना ? સમાપન : િfટનના ગ2જરાતીઅો સ=બ=h અા Z>તકમ#થી તારiલ# _ટલ#ક અવલોકનોની રજYઅાત યથામિત યથાશિc કરી !.= અામ# ગ2જરાતનો તો [# વ#ક કાઢવો? ¥િલિવઝન. ‰À યૉક.Eો8 હલ કરવાના .૩૮૨ ૦૧૭.Eના જવાબના અભાi. સૌ પોતપોતાની ભાષાના સાિહlયની ?િતઓ 9 9 ભાષામ# રજY કરી ગયા.શ=સનીય હત#. સમŒતયા Z>તકT= માળN= •ત# એમ લા‡ ! _ pરતા સ=શોધનના અભાi સાચી-ખોટી હકીકતોની એટલી બધી ‘ળ`ળ થઈ ગઈ ! _ ઘણા બધા ગ2જરાતીઅોના અગlયના .કરણ ૨૦ (`િલિfિટઝ)મ# અાeલી _ટલીક હકીકતો અpણ. પછીથી 9ઓ Ë»લૅ‰ડમ# અા†યા. 9ની અqયાસpણ. કારણ _ સ›ા-લોભી. પણ ¢હદી સબટાઇટલોની જર2ર !. દસ-બાર ભાષાઓના ૨૦-૨૫ સાિહlયકારો એક જ મ=ચ ઉપર એકઠા થયા હતા.કાશક . અ=Œ•œ મા„યમની શાળાઓT= એકચÂી રાÆ. 9નો િવ(ષ અાન=દ !.મ# નથી જતી રહી. Norbury.ત. Naginn. અKિરકા અ8 •રોપમ# તો અા બÇ= પmIથી જ !. અાપણી િfટનની ગ2જરાતી વસાહત8. અQ. ÉÊચ. સ=>?િત. 9થી માºભાષાના ¸ર8 9 નœક પણ અાવવા નથી ]ત#.અ=Œ•œ શžદોની િબનજ–રી _ શžદોની અનથ. _ટલીક પાઠશાળાઓ8 બાદ કરીએ તો કોઇ એક િનિÍત અqયાસÂમ અTસાર. ¡=ધ = _ અિનિ…ચત બની ગ•= !. અ8 9ના હાથમ# 9 સલામત હોવાની ખાMી !. ¬_} મmતા. તો lય# પણ 9મu 9 <ળવણી ચા~ રાખી.મા‰ય ચિરM-િચMણ સમાજના <mર œવનના `વાભાવી કાય. ટાઇÁસમ# એક Iખમ# જણાi ! _ ¢હદી ચલિચMોની પટકથાઓ પmલ# અ=Œ•œમ# લખવામ# અાi !. 9 તો 9મ8 ગળ¶થીમ#થી જ સમ<ઇ ગ•= !. 9ની . 9નો ક=ઈક વસવસો પણ રyા કQ !.માણમ# ઓછ2= ભuલા.થી “સદાકાળ ગ2જરાત”મ# રહી8 ગ2જરાત. અKિરકન અ8 •રોિપયન ફૅશનનો . LONDON SW16 5TX. કાય. . ઘણા બધા અગlયના બાકી રmતા િવષયોT= noય#કન pરતો અqયાસ અ8 મનન કયr હોવા છત# અિત િવ>તાર ભs _ Iખની મયtદાના કારu છોડv= પw !. 98 અ=Œ•œ નહ^. પિર.યHોમ# ભાગ Iવાની તક મળી !.ગિતની }લનામ# _ટલીક <mર `વાભાવી સ=>થાઅોની સ¦રતા.સમીCા.…નોની સાચી –પQખા વાચકો8 .>}ત થs~= ધા•મક સાિહlય િબલક2લ ચીલાચા~ હોઈ ઘ€ખર2= ટાળી શકા•= હોત.કરણ : ૨૧ .…નો _વી રી9 nલવ( ? અા ¢ચતાનો સવાલ !. હi બી< બધા સમાચાર.માનમ# 9ની ½મણાઓ. વત. >ઠ.કરણોમ# (દા. †યવિ>થત રી9 ગ2જરાતી શીખવવામ# અાવ}= નથી. એક ÂÃચવધથી Šવી ઉÄલા કિવના એ વ=શ•ના eટT= water પણ.Cમતા _ નીિતમ›ા •ત# 9 ઘણી ઊણી ઉતરતી લા‡ !. દિરયો Xડવો. પણ સાહિસક ગ2જરાતી iપારીઓ અાિÉકામ# વ>યા અ8 સફળ થયા. “અોિપિનયન”/ Opinion 17 એિ<લ 2009 . ચૌદ ચૌદ ભાષાઓનો ખરખરો થઇ જવા dઠો ! 9નાથી પણ ના હાલી ઉઠ્•. સવ. etc. ભારતના બ=ધારણમ# >વીકારાsલી ભાષાઓમ#થી. એ સૌનો વ#ક કાઢવાT= વધાQ સm~= પw . તથા અKિરકા અાવતા મહાTભાવોના પિરચયથી 9મ# થોડો ઉKરો થયો !.કરણ ૨૩ (પિરિશ“ ૨) ” Z>તકના અ=તમ# અાeલ# ! 9નાથી વાચકો8 ખાસ ફાયદો થાય 9મ નથી. something is better than nothing એ ‰યાs અાવ# અ¡ર# લાગત# Z>તક . .‚પ) ભાષા અિભ†યિcT= પોત નબ =.ા— થતી નથી. બાવાન# d ય બગw. _ અધ. 9 પણ ટાળી શકાય# હોત.<વીણ ન. ૧૭. છત#. રાણીT= અ=Œ•œ પણ યથાવત જ વપરાય !.સlય હોઈ િવવાદા>પદ બની શ_ 9વી !. ¢હ£-Sિ>લમના સ=ઘષtlમક .<ની .ન. . ‘ળpરી ખાવ#. અિમતાભ બ¾ચન રાની Sકરœ8 “પાની” (પાણી)8 બદI water લખત# શીખવાw !.કરણ ૧૯ (રોલ મોwલ . રિશયન. સારી રી9 ભણv=. પીઝા હટ અ8 મૅ®ડોનાoડની †યાપકતા. 9ની સાિબતી –e ¢હદી સીરીયલોન# નામમ# કોઇક ગYઢ િનયમાTસાર !વટનો અCર dવડાવવામ# અાi !. ચોપડી વ#ચવી જ નહ^ એ ¼િ¦T= .ગ2જરાત સાિહlય અકાદમી.વતન5 પC : ‘D દોષ હF ઓર િકસીકા’ • ભરત શ). અયોજન. દ#િડયા કYટવા. રાજકીય ‚ƒ અાપણી ઘડાsલી 8તાગીરી _ટલાક અપવાદ િસવાય સદ=તર ઉeCા `i !. અિભIખાગાર ભવન. ૧૬૫ [31 Bishops Park Road. અાપણા પોતાના જ.મ# ભારતીય િવ-ા ભવનના ઉપÂK યો<sલ એક પિરસ=વાદમ# ભારતથી અાiલા. . ગ2જરાતની સ=>?િત8 અાપણી અાવતી eઢીએ સરસ રી9 પચાવી !. અ8 9ની પરીCાઓ પણ Iવાતી હતી. U.નાઇ•શ‰સ અ=‡ પણ Z>તકમ# ‘દી મૌન <u _ `વા•= !. સારી િડŒી (અ8 કોઇની સારી દીકરી) Kળવવી. તથા ભાષા બાબત િનરીCણ કરવાની તથા 9ના . મmનત. વ‡Q . .પાત. શાહ !"# ચાલી(ક વષ. શ2ભ અ8 ¬=દર િવચારો .• અાપણી િવચારશિc8 કોQ nકી દઇએ તો.ા— થાઅો ! િ'ટનમ) ગ+જરાતીઅો : (ઈન-િબટિવન5સથી હોમલી5સ) : 9ખકો .કારી ‘ળ`ળ થત# _ટલ#ક . છત# ય અાપણી ભાષા અ8 સ=>?િત 9મu lય# સલામત રાખી. >વાથ¨ અ8 કી•તલાલસાથી અ#ધળ# બ8લ# †યિc જYથો વા•ષક ©=ટણીઅોમ# કાવાદાવા કરી8 અાવી સ=>થાઅો8 મરણતોલ ફટકો માQ !.થમ. Œીક. એ બધી ભાષાઓ ¸ગભ. બી<ની ભાષા શીખવાT= ભયાવહ !. છત# પણ અહ^ >પૅિનશ. તથા ભાષાઓની થઇ રmલી dશરમ અ8 dફામ િવડ=બના પણ અ•ડ !.>}ત (ખાસ અા ]શ મા¥) હોવાથી ટાળી શકાયા હોત.<. એક વખત લ»ન થઇ ગયા પછી? ચોપડી એક વાર વ=ચાઇ <ય પછી 9T= શ2= કરવાT=.K. પર=} તળ ગ2જરાતT= સાિહlય-સ=>કાર જગત lય# દYર રy• અહ^ના . ગઇ સાલ ‰À યૉક.કરણ ૨૨ (પિરિશ“ ૧) અ8 .પસ=દગીના ‚Mના) અ8 . ”મ _ Dulhann. અKિરકામ# વધાQ ભuલો વગ. Z>તકો ખરીદવ# એ અાપણી સ=>?િતની િવર2¦ !.•Ÿય અ8 . પµસા િવનાના માણસની ¢કમત નથી. અ8 પછીથી 9T= ¢હદીમ# ભાષ#તર કરાય !. .…નો જરા પણ !ડવામ# અા†યા નથી. 9 વાતની 9મ8 ખબર !.કરણ ૧૨ અ8 ૧૩મ# . માM અ=Œ•œનો જ ચડતો િસતારો !. ભારત : પmલી અા±િ› ૨૦૦૭ : પાન ૨૪+૨૯૬ : ¢કમત –.ગિત અ8 ઉªવળ ભિવ«ય મા¥ જ–ર િબરદાવીએ. તથા “રણમ# ” œ9 9 શYર” ”વા nળ¸ત િસ„ધ#તો 9મu અાlમસાત્ કયt !. અલબ›. 9ના મોટા ભાગના સ=વાદો પણ અ=Œ•œમ# જ !.માણમ# જoદીથી અ8 સારી એવી સફળતા8 વયÌ. સારા સમાચાર. એક#તQ વષR ભારતની Sલાકાત Iવાથી.

સાિહિ0યક સG^થાઓ. ચીનaG બાળક ચીનની ભાષા શીખી શJ (. ખબર નથી). સG^Šત તથા અUય ભાષાઓ વ| . ભારતીય નાગિરકમVથી વટલાઇ. નાત„ત. ભÁયરામV Db (. માqભાષાના કsા tવો સરળ િવષય. Pના કાય<}મોમV. મVડ એ \ શ_દ ગMજરાતીના શી™ J તરત અાપw P. J નથી સમય. ગMજરાતી ભાષા તો અG•Ž”ના DમાણમV Jટલી બધી અઘરી (? tટલી અાસાનીથી અG•Ž” બાળક અG•Ž”. િન-ˆરતા9વ<ક Pની “§લો” Œધારીએ. બી„ની તરફ ચƒ›લી એક અVગળી કરતV. „>રાતો (. “અોિપિનયન”/ Opinion િવિચEતાઓ હોય (. તો ·Gધળી અVખોથી છતી સGતિતએ નOખોદ જHG iવાનો વારો અા•યો (. P Pમની અપાર Šપા (. અG•Ž” અખબાર વVચીએ. ધાxમક. બાળકના મા' Jટલી ભાષાઓ લાદવી? લાદવાની જ¡ર નથી. કારણ ^પ‚ જ (. અાપw ગMલામીમVથી બહાર 18 એિ@લ 2009 . Pનો એ શીખવાનો અિધકાર (. 0યાI પણ બાળકો Pમની સદGતર –રહાજરીથી ઝળકી ઉઠ—V (. Cobol. અ. અલબ€ પોતપોતાની અાગવી િવલlણતાઓ અ. ઢગલાબGધ ગMજરાતી વત<માનપEો. સામિયકો. વ•ાઓ અ. મ>માનો અાગળ Dદશ<નમV ºકીએ. અહƒની ગMજરાતી સાિહ0ય અૅJ‹મી (Gujarati Literary Academy of North America). ગીતામV ક±MG ( P થોડા ²રફાર સા' કહીએ તો सम#त कम&मिखल* ल+. અાપણV બાળકો કૉ´µ¶ટર સા' Pની ભાષાઓ. સફળ િવAાથBઓ. બાળકો. એટuG જ નહƒ. ધમ<ના અVતિરક િવખવાદોના અGP ભારતમV અG•Ž” રા’ અા•fG. અાવડતની ખોટ 9રવા મા: અસમથ< જ ર> (. અ. સાત િદવસમV બધV ‡:ખો દˆર કરી અાપનારા પGિડતો. પWસા (. ¸િ¤.. જ¡ર પ‹ તો બાળકની મદદથી. થોડા ઘણા પણ બGધ \સતા અG•Ž” શ_દો વાપરવા મVડવાaG સ>uG લાગવા મV‹ (. અસGOય ગMજરાતીઓ ઉભV ચઢાw તનતોડ મ>નત કરી ર•ા (. બાળકો બG. પોતાની માિલકીના અાવાસોમV ર> (.કા. પણ ગMજરાતી શીખવવાના એકમાE >Hસર ^થપાXલી કોઇ સG^થા નથી. િવAા•યાસGગના સદGતર અભાવની અાપણી Dણાિલકા અા0મસાત્ થXલી iઇ. સGગીત. અાપw t રીP ભwલV. કM€Žકો માર” tવા žટવWદામVથી ઊગરી જઇશM. Pથી મ. નહ+ ચલતા /ર િકસી કા મોજ7 કા દોષ નહ+ હ:. J અG•Ž”મV ઇ-Yઇલ લખીએ. વપરાશનો અભાવ PaG ¨Oય કારણ (. અથ<નો િવ¦(દ થાય (. ઉ0સાહ. ગVધી” અ. િનરથ<ક શ_દોનો ભાર લાગવા મV‹ (. પરGH ખIખર Jટલા િવAાથBઓ ગMજરાતી શીOયા Pની કોઇ મોજણી થઇ નથી. અા અિત Dચિલત સમ^યા (. સામાUય રીP તો રિવવારની સવારની \ઠકમV ભાષા. Pના ઉ¦ચારો તો જરા પણ સરળ નથી. પરGH અહƒ P સમાનાથ<મV (. માફ કરi. નથી લાગHG J અા બાળકોની “માqભાષા” અG•Ž” જ (? અા કડવો ¹Gટડો ગળવો અાકરો.रसमा1य3 (છોકરV પરણી „ય એટZ ગGગા ના•ા). P અાવડHG હોય તો. એટuG જ પયœ† નથી. અગિણત 9„ઓ J કથાઓમV ઘસડી જઇએ.ક થા°) એ ¿E કરતV. ગMજરાતીમV અછડતી પારGગતતા પણ Yળવી હોય Pવા િવAાથBઓ ભાSX જ iવા મj (. વ| સ>uG. ભાષા િવના સG^કાર.તાઓએ અાપણી ગMલામી બહારથી દˆર કરી. “શMG શV” ના તો હb ચાર પWસા પણ કોઇ અાપવા તWયાર નથી. DાધાUય અાપવાaG ગનીમત નથી માUfG. PમVથી અ.કમVથી એક થઇએ) એ ¿E વધાI ગY (. કોઇ ભાષાશીlણના D‰.ક ગMજરાતી સામાિજક. માqભાષા શીખવી એ બાળકનો જUમિસ¤ અિધકાર (. અG•Ž” ભાષાની iડણી અ0યGત અિનયિમત (. અ. RSલૅUડમV તWયાર થXલ P ઉપરVત અYિરકામVથી પણ. E pluribus unum (અાપw અ. Pમ છતV પણ. tમ J Pascal. અ. ભાઇ-બ>નો. DમાણપEો અપાય (. અધœ ર^P મળી શકીશMG. Pw પણ અા િદશામV અ•Žસર થવાaG યોSય નથી માUfG. J P. અાપણા પોતાના તરફ દશœવતી બી” Eણ અVગળીઓ તરફ mયાન અાપીએ તો અાપw “„ િબ•ી. ઇ0યાિદમV વાત કI (. “કારનો ક” શીખવીએ. સાધનસGપp માબાપ. બાકીના સમયમV જમણવાર. ’ાI ’ાI બાળકો. žડV ઊતરતV જ ર•V (. અ. J :િલિવઝનની ચૅનલોમVથી કોઇએ પણ ગGભીર રીP શીlણ. એ શીખવવાની અાપણી ફરજ (. \વડMG 9•ય ઉપાજ<ન કf‘ (. દોષ હ: ઓર િકસી કા. प. સG^Šતથી ભારો ભાર લદાXલી ભાષાથી પણ શ_દ અ. અUય Zખકો [ારા લખાXલV \-Eણ ગMજરાતી શીખવા-િશખવવા મા:નV ]^તકો ઉપલ_ધ (. બાવાઓ.અા કામ કરવા મ' (. અનGદYળા.. બાળકો Eણ J ચાર ભાષાઓ અાસાનીથી સGભાળી શJ (. બદZ Pમ. અમારી અV™ ઝળઝિળયV અાવી ગયV (. હMG અYિરકન નાગિરક થયો. ઇ0યાિદ ચાZ (. િ}યાકVડ. અ. Pની મ„ક કરીએ. એનાથી વધાI સારા સGયોગો કયા હોઇ શJ? P છતV પણ અાટuG. પણ PનV ºિળયV અાઝાદી પછી પણ અાપણા લોકમાનસમV žડV . વ| દˆ…કર લાગવા મV‹ (. કૉZiનV િવAાથB મGડળો (. P “કમળનો ક” ¹Gટાવવા. બાળકોની વય. પણ મળી હતી. હb અાપw ભાષાના D‰ના ºળમV પાછા અાવીએ. કોઇ કોઇ તો પરણી પણ ગયV (. Pથી બG. એક વાત mયાનમV રાખવી iઇએ J અાપણV “બાળકો” હb ૨૦-૨૫ વષ<થી પણ વધાI મોટી °મરનV થયV (. અથ< વ¦«નો સGબGધ ¬ટી „ય (. યોગીઓ. પણ સા' જ અ0યGત અાવ¢યક (. ગMજરાતી શીખવા મા: નથી રસ. . Pની માqભાષા એ અાપણી પણ •યવહારની ભાષા (. દˆર કરીએ: ગMજરાતી શીખવાની જ¡ર જ હb શી (? PમV “જ¡ર”ની અવ¢યકતા જ નથી. દાદા” અ. Pથી અાપw અG•Ž” સારી રીP શીખeG iઇએ. PeG જ ¼½ચ. vખીતી રીP અાસાન કામ પણ થઇ નથી શકHG. {0ય. ધમ<. C++. પ³ રસની ઓટ અાb P ^વાભાિવક (. અ. ગMજરાતી શીખવવાaG તો અમ. લૅટીનaG પણ (. અામ તો “ઓર િકસી કા” એ “અપના šદ કા”નો િવરોધી Dયોગ (. ઝાડ કાપી નાખવાથી Pની જડ ન નીકળી „ય. કારણ J અાપw જ એ ભાષાઓ §લતV જઇએ છીએ.G પ>લV JટલVક િમ યા મGત•યો (Myths). ભાષાના અાધાI રા’ોની રચના કરવાના ખતરનાક અખતરા પછી અાખા ભારત ઉપર અG•Ž”aG સા¾ા’ છવાઇ ગfG. J taG Œકાન સGભાળવાની તક મ. વણ<. અ. અહƒ અYિરકામV અY iઇએ છીએ J કોઇ કોઇ વાર બગીચામV ઘરની એકદમ ન”ક ઉ–લ Àl મોટMG થતV PનV ºિળયV ભƒતમV િતરાડો પાડી. JટલVક તો સારી પદવી ધરાb (. અા Zખના અ. “અમર DŽમ” િચEaG ગીત (: માના $ફ& ' અા). “દશ<ક” તથા અUય મહાaભાવોનV અG•Ž”મV DવચનોaG અાયોજન કરવામV અા•fG (. અ. તો જ અાપw અાપણV બાળકો. Pજ^વી િવAાથBઓ. Pમ. અ. P ઝાડ કપાવી નાખીએ P પછી પણ PનV ºિળયV તો ઘરમV ²લાતV જ ર> (. સG^Šત અાવડHG ન હોવાથી શ_દ અ. મોટરકારaG િચE દોયœ વગર! ત‡પરVત. ઘરના પાયામV અ. ધમ<. પણ તમ. અ. અ. જમ<ન. અ. ગMલામીaG પણ કGઇક એeG જ (. ગMજરાતી અાપણી માqભાષા (. P „ત„તનV બહાનV કાઢવા લા– (. અ. લાવવાની પણ મનાઇ કરી. i મા. પણ Pમની મા સા' અG•Ž”મV વાત કI (. પણ િન-ા અ. નહƒ તો પછી “નવ ગMણ”ની અારાધના શ¡ થાય (. P અલબ€ ધUયવાદ. PમV પWસા બનાવવાની તક નથી. વગkમV અપાHG ગMજરાતીaG શીlણ િનરસ અ. J બીi કોઇ વારસો અાપવાaG શ£ જ નથી. અ.ની દયા ખાઇ. પણ અાપ© અG•Ž” કGગાળ જ ર±MG (. સા|ઓ. અડવા તWયાર નથી. સUમાન સમારGભો. વળી અાપણા ભિવ…ય કરતV સા†ાિહક ભિવ…ય વધાI અાશાજનક (. તો શMG ભwલV માબાપ હોવV P એક શાપ (? અYિરકામV અ. Pથી ઊલટMG નહƒ. Pમ. દાદીમાની દˆદ<શાની તો વાત જ ન કરશો. પણ અઘરMG પ‹ (! ઉ€ર ભારતની બધી જ ભાષાઓની એ દશા ( (દિlણની મ. પણ અG•Ž” શીખવીએ. PમaG bચાણ સારMG એeG થfG (. મા: ખાસG “ી. પણ સG^Šત ભાષાaG અાપ© અªાન એ બીજMG કારણ (. Pમના ઉ(રaG વાતાવરણ mયાનમV લઇ. તથા અાપણી મૉ:લ વ–IમV કામ કરતા માણસો. ઢƒગલા-ઢƒગલી પરણાવવામV ઝાકઝમાળ (. તો Pનો રસ ઉડી „ય (. બી” બાજM. અG•Ž”મV િવ9લ સાિહ0ય (. एकोऽह* ब9 #याम् (હMG એક છMG. અ. •ીક. ભારતથી અાbલV અાપણV માબાપ. પછી તો અG•Ž” વ| . બાળકો. વWિવmયહીન હોવાની ફિરયાદ J બહાaG સામાUય રીP સVભળવા મj (. i P ^વાભાિવક રીP શીખવાય તો. D0Xક ભાષા.. કમ » કમ Pમની “અb”ની માqભાષા” (surrogate mother tongue) તો અG•Ž” ( જ. બી„ . અાપw ગMજરાતી §લતા જઇએ છીએ. Pટલી જ અાસાનીથી ગMજરાતી બાળક ગMજરાતી શીખી શJ (. શરમમV નાOયા િવના ગMજરાતી શીખવeG iઇએ. બ|G સા' જ શીખવાડાય (. પાE જ (.

વળી અા ¬µ વ¶ શM( શM( કરી શકાય Vમ > V િવŒ ¨દH સવાલ કરતા રUા >. ‘એ›શન ફૉર લાઈફ’ કાયJ•મ Rઠળ ઉપરતo અf હયxફયx >. અામ કરવાથી. ૨૧ ભાગ ‘નારOઅો અH ૧૪ કમJચારીઅો િવિવધ વયજ*થ. Vમ સમજવા સારM !ા#યાપક બ(દ*કવાળાએ મારી અOખ ઉઘાડી >. પર(‚ હMડાએ બહM મજ¼તપ… અાશાનો સ(ચાર કયº હતો: ‘ઇ`ડોHિશયાિQથત ‘ઈિનિશ€િટવ અૉવ્ c`જ’ Rઠળ. ગMજરાત ભરમO માયx ગ€લO. િવ4વ-w`¯ી અા જગતમO અાપ… સૌ કઈ રીV 19 ગOધી કRતા હતા Vમ : ‘જગતમO તf L !કાર:( પિરવતJન £વા ઈbછો છો’ Vવા ભાઈચારાથી રહી શકીએ V બાબત અહš w`¯મO રRલી >. ’ઈિનિશ€િટવ અૉવ્ c`જ’ના કાvમીર બાબત જ*થમOના =વાન સમાજ•વકો અH વકીલો સા² V અ~હસક માગ³ કોઈ ઉwલ અાણી શકાય Vમ > w નહš Vના સિ•ય !યાસમO V મ(ડી પડ´ા >. Vમ VમH હu લાગી જ ર¹M( >. ધમJશાળા ખાV િત ટી બૌ#ધો વbc અ~હસા િવŒના બી} દાખલાઅો અ:ભiયા હતા. રાજકીય અH સામાિજક બાબV અHક તાણ અ:ભવાઈ રહી >. ]યા. સાત મિહનાઅો માK ચાલતા અાવા અા ચોથા અ«યાસ•મમO. V પછી તો નદીમO અHક પાણી વહી ગયO > અH બ(દ*કવાળા અા બ(H કોમો વbc •‚ બનવા Vમ જ PિQલમ કોf L ક(ઈ ગMમાi=( > V પાછM( fળવવા તનતોડ મRનત કરી રUા >. GREAT NECK.૦૦૦ LટલO િહ`aઅોએ અમદાવાદમO ~હસક ઘમસાણ મચાu•(.. અા પદાથJિવZાની િન[\ થયા ]યા. તાલીમ uળા અરસપરસ અાદાન!દાન કરતO કરતO Vમ જ અ:ભવલƒી ¬?-કાયJમOથી શીખતO શીખતO દ.લા ~સહબાળની Lમ એક વાર wશવાળી ખ(”રી. અાપણH સમ}Œ w અાપણા વડવાઅો એક જ >.’ વરસો પRલO. V Vમના પડાવ નTક હતા. અાપણી ભાષા. F(ટફાટ ક.લી અH ઘરોH અાગ ચOપી િવ#વાસ&' વા(તર >nO ચાર મિહનાઅો દરિમયાન. યહ*દીઅો તથા ઈસાઈઅો વbcના સ(ઘષº િનgJળ કરવા માK અાપ… અાપણા ઇિતહાસ ભણી વળ»( £ઈએ. ‘અા મનઉતારો ભય(કર >.’ િમફતાહMલ હMડા નાf ‘એ›શન અૉવ્ લાઈફ’ Rઠળ ભાગ ‘નારા એક બી} જણ હતા. અfિરકનો w =રોિપયનોના બદ‘. અડગિન4ચયી અાદમી હોવા:( લા<=( >. જગતના સૌથી વ¶ PિQલમો ]યO જ વ• >. wમ w હM( માનતો હતો w મોટા ભાગના સ(ઘષº ઈસાઈઅો અH PિQલમો વbcના જ હતા. અH જગતમO §રફાર લાવવા માK ¨દથી શ©અાત કરવા •તિન4ચયી > એવO L લોકો પિરવતJન લાવવા ઈbછા ધરાu >. સન ૨૦૦૨ દરિમયાન.લ 2009 . ‘ગMજરાતમO PિQલમો ભય Rઠળ Tવી રUા >. લ^વOિશક PિQલમ કોમ અH િહ`aઅો વbcની ખાઈ eરવાનO પાયાનO કામ સારM એ અfિરકાથી પોતાના gળ વતનમO પાછા અાiયા હતા. પિરણાf. >. V અf દીઠા >.૦૦૦ PિQલમો. અથવા તો પછી મા? ™િટ=( રળીH “sO sO વ• એક ગMજરાતી. જ. >. NY 11023-1042 United States of America] E-Mail: bharatkumarshah@pol. નીક‰યા. એઈડ્સH કાર… અનાથ બHલO બાળકો વbc L કામો થાય > V £વા અ:ભવવા માK વળી wટલOક ગયા હતO.net Website: <www. ગMજરાતના PિQલમો:( િશƒણ ધોરણ „ધારવા એમ… ‘ઝીદની ઇમલા cિરKબલ ટˆQટ’[Zidni Imla Charitable Trust]ની રચના ય કરી >. અાવી તાલીમમOથી અગિણત કૌશલ અH wળવણી fળવીH તો V સૌ પાછા ફ. ઉpામવાદીઅોએ ૧૯૯૨મO બાબરી મિQજદ sO ધરાશાયી ક. હતી. લોકો વbc િવ4વાસ ઊભો કરવા žરžર L !યાસો થઈ રUા >. અા સ(ઘષJ સૌથી મોટો કોયડો > V }ણવા છતO. ઇ`ડોHિશયામO લ^વ(શીઅો. ]યO ]યO સદાકાળ ગMજરાન” (ગMજરાત નહš) કરીH સ(તોષ માનીએ. જ >. ભારતના અHક રાsોમO. પણ ગMલામી અાપણા મનમO ઘર કરી ગઇ >. અH V અાપણા પાયા હચમચાu >. હકીકV તો અાપ… સૌએ એક બી}ની િવŒષ નTક જ રR»( £ઈએ. ધાmમક.myindiaheritage. ગMજરાતમO ધાmમક હM n ડો ફાટી નીકoલા. મQતક •–( કરી. Vનો અા એક દાખલો >. ‘PિQલમો. ‘ઈિનિશ€િટiસ અૉવ્ c`જ’ કાયJ•મ Rઠળ. બીજO wટલOકોએ.ઝાર બ'દ2કવાળા એકવીસમી સદી માK !ામાિણકતા અH અાQથાથી સ¦. ?ણ?ણ વખત એમ:( ઘર F(ટા=( > અH પોતાના કોમની તરફદારી કરતી કાયJ!ણાલી માK વળી એમH ?ણ?ણ વાર Lલ ભોગવવી પડી >. એમ V કR >. મોટા પા€ ચાલતી લOચરM—તની બદી.લuના Vમના ડyબાH અાગ ચOપવામO અાuલી અH પિરણાf ૫૮ િહ`aઅો TવતO |(}યO હતO.’ એમ PQતાક કRતા હતા. ભાઈચારાનો અભાવ Lવા Lવા બી} અHક !4નો:( અગ]ય િપછાનીએ તો Vના પણ ઉwલ fળવવા એટલા જ Pvwલ રRવાના >. સ(Q•ત અH અ(Š’T શીખીએ. દિƒણ ભારતમO. અ]યાર „ધી અા બાબV હM( eરો નકરા]મક રUો હતો. ઉ\ર ભારતમOના અા Qથo દલાઈ લામાનો વાસ >. Vમના િવકાસ સારM ‘ઈિનિશ€િટવ અૉવ્ c`જ’ Rઠળ ‘એ›શન ફૉર લાઈફ’ નાf અાªવાનીની તાલીમ fળવવાનો અા કાયJ•મ >. ન¸િતક ધોરણો:( પતન. વળી wટલાક લોકો ¡¢•શ અH ચીન £¤ની સીમા ચોપાસના ઈશાન ¥ણાના િવQતારોમO િવિવધ અાિદવાસી લોકોH L અ`યાયો સRવા પ¤ > Vમની વbc L સમાધાનકારી કામો હાથ ધરાઈ રUO > V િનહાળવા ગયા હતO. Vમના દશJનમO g°ય:( fળવણ ˜ળવવા:( જ કામ ‘એ›શન ફૉર લાઈફ’ ક. અાપણી સ( Q •િત:( ગૌરવ. એક ?ાડ પાડીH િવ—મO માન˜ર Qથાન લઇએ.લી V પિવ? નગરી અયો#યાથી પાછા ફરતO િહ`a યા?ાtઅોએ !વાસ uળા PિQલમોH ઉvwયx હતા. અH િશયાળH ]યO ઊછ. કાvમીરમOની મOR મORના સ(ઘષJની પિરિQથિત અ(ª રજ*અાત કરતા PQતાક મોહ±મદ મnાH !ા#યાપક બ(દ*કવાળાH અ:ભવવા પ¤લા જMલમોની વાતો }… w પડકારી રહી હતી. iયિ·વાદ.’ Vમ એ અમH કRતા હતા. ]યO જ . ગOધીTએ “પાયાની wળવણી”નો અાŠહ કદાચ એટલા માK જ રા‹યો હŒ. અાપ… અાપણો •શ. ભાગ ‘નારાઅોમOથી મોટા ભાગના લોકો પોતપોતાના PલકમO િવ4વાસ બOધવા:( કામ ક. અાશ. V ઇ`ડોHિશયાના હતા.!ા#યાપક બ(દ*કવાળા ભા.ક ભાગ ‘નારાની ƒમતાનો િવકાસ કરવા માK અરસપરસ અાદાન!દાન કરતી તાલીમ Vમ જ અ:ભવમOથી તારuલા ¬?-કાયJનો ઉપયોગ કરવામO અાiયો >. ૧૦. અાશ. બીT પાસ. િવ4વાસ અH િમ?ાચારી બOધતા બOધતા અા બધી એિ.com> “અોિપિનયન”/ Opinion ડૉ. રા® અH અાQથાવાળી |િમકામOથી અાuલO >. ‘અાપણા સમાજમO પિરવતJન અાણવા માK લોકોH સમ}ય Vવી જબાનમO જ વાતો કરવી £ઈએ અH V ભાષા ધમJની >. [1 Lawson Lane. V પછીના wટલાય િદવસો લગી. ૨. અાપણા પોતાના મનમO ઠસાવીએ. •ખીતી રીV.

ધમeની.ના તાb જ વરાcલા રાdપિત એમના °દયમ1 Zwયા િવ8 જરા પણ ભાવB કદાચ હતો અB ^ય1થી ‹:કNલમ1 મારા ગ#જરાતી<³મી પણ એક અથeમ1 ‘ડાય4પોરા’ I. વાતાવરણ પોતાના વતનમ1 -દા કરી શકાય I. એ િવષય વાગોળત1 એમની માતા સા© ^ય1 જ રહી ગયા અB ભાªc પાછા વળત1 ƪ:wડમ1 હ#0 Mણચાર અઠવાિડય1 Zટલીક બાબતો મનમ1 તરી આવી I અB A પણ. Aની ચચWિવચારણા કરવા માT. <ળ અ>?@A પરથી અDવાદક િવFલ કHયાણી) ત•ડી …ž#0 હk0 Aની િવગતો અq bણી હતી.’.એસ. િવcટનાq ક–બોિડયા પર વરસો પQલ1. િવNલ કOયાણીએ પQ: જ પાB 4થાન આRS0 I. “અોિપિનયન”/ Opinion 20 એિWલ 2009 . કર†0 I. બીbઅોની Aમ A કQત1 હત1.I A†0 અjભવત1 મB ભાગીદાર હતા Aમ1 હ#ડાએ પણ અ” ભાગ કરત1 9 અjભવો થયા I Aનાથી શ1િતj0 બહ# જ મીઠ#0 લાªS0 I. આ બરાકક#માર ‘”³જSએશન’ સમાર0ભમ1 ભાગ લઇ. યોકe પાÅ આsલા નાના ગામ _`ોનો લાભ A માT લa છ#0. પર0k અા િવcટનામી અ0ક#શના દસ વરસ િવિવધતાવાળી કોમો gધી પહhચવાj0 રાES0 હk0. ૧૯૭૯ દરિમયાન. ^ય1 હોત તો. Aમ Aમની સારસ0ભાળ :વી A મારા ¦વનની સૌથી ‘એ•શન ફૉર લાઈફ’ના જŽથની હs પછીની િવ¾વાસ બ0ધાયો I. ™તકાળની કડવાશB દŽર કરવા તથા અા બ²³ માTj0 અ1દોલન ચા• થઈ ગS0 I અB bિતવાદના કરત1 માનવતાB નાq કામ કરત1 અBક બૌ|ધ. બીbની દરકાર કરવી અB ભજsલો. એિડનબરો ગયો S. એમના િપતાB ^ય1j0 ડાય4પોિરક તો એમj0 શ#0 થS0 હોત. માચ8. થc•0 Aની પણ િવગતો bણવા મળી I. ‚શની સૌથી મોટી à bિતઅો . ‚શોB િવ8ષ ન¦ક લાવવા સાર# A <યાસ ક] I.૦૦. અB ‡ ખર1 પગલ1 સ0 વ ાદB A પછીના 4ત] લઈ જવાj0 િવચા] I. ‘અૅ•શન ફૉર સહŠા‹દીના િવકાસ અ0•ના લŒય1કો કાયeશાળાઅો. ‘અૅ•શન ફૉર લાઈફ’ મB ન†0 પિરમાણ બz I અB Aનાથી મB પારાવાર બળ }જદગીમ1 અથeસભરતા ભરવાj0 લોકોએ રાખ†0 અરસપરસની કાળ¦ લઈ શZ A†0 વાતાવરણ ઊµ0 મળી રÈ#0 I.’ ‘ZwÉવતp જŽથ’ (core team) Êારા.’ ‡ઈએ એમ ઈ4લામી ધમeશા4M કQ I. નવી જ €િ• મળી I. Aનો કમકમ1 અાવી bય Aવો િચતાર અાRયો Äઅો . <બળ સ0sદના સા© એન w9રી પોતાની એકાદી ઈસાઈ Sિનવnસટીમ1 ભણતા િવoાથpઅો દરિમયાન બ²³ <b વ«¬ Zવા <કારj0 વ—મન4ય -દા અB ચીની કોમ gધી અq પહhચી શrા છીએ. નોખાપણ1B માT અાદરભાવ Zળવીએ. એ સમય દરિમયાન લ0ડનમ1 દસબાર મા] મન. એમના િપતા સા© એ Zwયા ગયા િમM ‡નB ^ય1 à રાત ગાળી. વળી sદના અB પીડામ1 ય વધારો Aj0 કોઈ …Oય કરી શકાય Aમ નથી. રQવાના મÇ શપથ લીધ1 I. Ã’Z દાયકા પQલ1. પિરણાq. િવિવધ ‚શોમ1થી 9 Sવાનો Aમt ઉqS» હk0. ‘અૅ•શન ફૉર લાઈફ’j0 સ0ચાલન કરવાB સાર# રિશયાથી પાછ1 અાËય1 I. અમારી દીકરીના એ :ખ લખીB “િનરી-ક” માT એના ત0Mી એ પાછા Zwયા ¨ગા થઇ ગયા. જ િવ¾વાસj0 વાsતર કરવાની અાપણી શોધહતો. તાિટયાના િમનબcવા. ‘અૅ•શન ફૉર લાઈફ’ માT ‘ઈિનિશcિટવ અગાઉના ‘અૅ • શન ફૉર લાઈફ’મ1થી લˆવ0શીય અB સ14‰િતક િવિવધતાઅોB કારt તો અૉવ્ ¬wજ’ના અBક કાયeœમો -T મારી કB Zટલ1ક ઉ½ીણe રQલા સહપ0થીઅોમ1થી xEય^s બBલા ¶ચનો પણ I. બીb કોઇ કારt. A મારો ‘ઇwડોBિશયાની 9મ. બB•0 Aj0 ક#ટ#0બ I.પડી હતી. અqિરકાથી <કાશભાઇB રવાના કયW પછી. ઉદાહરણ તરીZ : પાિરવાિરક 9 A xલકની તાકાત બ0ધાય I. રોકાયો હતો. ^ય1થી રાલ્ફB ^ય1 દŽબી ફરીથી જઇ. q જબરદ4તીએ થતી મજŽરીB કારt ‚શની ક#લ ^યા] Aમ1 Aની અા તી ભાવના કસોટીએ ચડી ૨૦૦૯ દરિમયાન અાપણી પિરિ4થિતમ1 A સૌ વ4તીની પ1ચમા ભાગની વ4તીનો સફાયો થયો હતી. Aનાથી મB અાજ ક–બોિડયા ખાAના <વાસની ત—યારીઅો કરત1 કરત1. અાવા જ કોઈક bિતવાદી દ0ગલ યાMામ1 A અાગળ ધપી ર„1 I. અહy પણ zM-કાયe કરત1 કરી I. • Zવી રીA અાœમણ ક]•0 અB Eqર •જB કઈ રીA sળા પોતાના જ ઘરમ1થી હડÅલી …કાયાનો ભોગ (સ"ભાવ : ‘ઈિનિશ*િટવ અૉવ્ /0જ’ની પિ4કા. એ હાવeડe Sિનવeિસટીમ1 િશ-ણ લઇ શકયા ડાય4પોરા િવ8 9 :ખ <કાિશત થયો હતો. A કQત1 દરિમયાન. તા9તરની ¿0ટણીઅો પછીના મોટી િવ8ષતા બની ગઈ I.’ દાખલા તરીZ. મળી શZ Aમ I.૫૦૦ લોકો માયW ગયા હતા અB બીb ‘અૅ•શન ફૉર લાઈફ’ જŽથમ1થી ચાર જણ •જના સા–યવાદી શાસન Qઠળ જ#લમ. એમના િપતા ઉગવા જ ન દીધો. વ«¬ની bt Z અ€¯ય ભyત ચણાઇ ગઇ. AB ઠરી ઠામ થયા. દ—^યB મારી હટાવવા માTની પQલી હરોળમ1 દટી િવcટનામન1 થાwહ ટામ ફાન હs અા xિ4લમ અB }હ~ અા•વાનોB મળવાj0 થS0 I. ™ખ તથા ૬. :વામ1 ન અાs. તો કદાચ વ¹ મોત થવાB કારણો મB. ‘પિરણાq બ²³ ‚શો થવા સ0ભવ I. અા િવિવધતાઅોનો xલક I.િકક#S અB િનNણ bQર થાય A િમÌ પિરવતeન લાવવાની Aમ હતો. િદવસોમ1 ફાટી નીકÀલા કોમી દ0ગાફસાદમ1 અાશ] પયewત રો સ0તોષ ર„ો I.એક બીb સાq }હસક 4વ•. અમન વ·ળો Aમ જ િવcટનામ લાઈફ’ના કાયeœમો ઘડવામ1 અાs I અB Aj0 અ1બવા Sવકોની Zવી સાqલગીરી હોવી જ•રી માTની કાળ¦સ0ભાળ 9વા 9વા કાયe•મો વ¸ બ²³ સ0યોજન કરવામ1 અાs I. િન`ાવ0ત માwયતાઅો રજŽ કરત1 હત1 : ‘-મા. ભારત પણ અBક ‚શમ1 હs ‘ક–બોિડયા . પાછો લ0ડન ગયો હતો. એ સામિયકના ત0Mી બરાક ઓબામા.<થમ નાગિરક પ‚ <4થાિપત કયW. એ ભyA દŽબીમ1 થોડ1ક િદવસ રોકાયો હતો. ‚શના કOયાણ માT અા બધા ધમv 9 ફાળો અાપી ર„ા I ‘અા કડવાશ r1થી અાs I A મા] સમજ†0 I. અમારી િવિવધતાઅોનો 4વીકાર. એ Zવળ કOપનાનો જ િવષય I. એમB આ9 . જŽન ૨૦૦૮ ‚શો વ«¬ના સ0બધો વ¹ મજºત કરી શકા8. પોતાના બાપા સા© બરાકક#માર Zwયા ગયા હોત “ઓિપિનયન”ના IJા અ0કમ1.ડાયLપોરા િવN થોડO> વધાQ • RSય0ત પ>ડUા !"#આરી ૧૬મીના “િનરી-ક’ના અ0કમ1 આિŸકાના વe ભાગના કૅwયાથી ^ય1 ગયા હતા.૦૦૦ લોકો ઘરબાર િવહોણ1 બની ગcલ1 હs એિશયાના બીb ભાગોમ1 <સરી ગય1 I.’ ‘એ•શન ફૉર લાઈફ’ના એક TZદાર કમeચારીએ Eqર ૧. અા રીA િમMદાs અાપt સ0ઘષvj0 િનવારણ કરી કડવાશભયW અા ઇિતહાસના <િતભાવ•સાqનાઅોB સમજવાનો <યાસ Aમ જ અાપણા ‘ઈિનિશcિટવ અૉવ્ ¬wજ’ના Sવાન કાયeકરોએ દ]ક શકીએ છીએ. અગ^યની લાગતી હોઇ ”િનરી-ક”ન1 િપતા અB NM વ«¬ની જŽની નવી -ઢી િદવસ રોકાયો હતો.િવcટનામ સ0વાદ’ની રચના સ0‚શ I અB હs મારા ¦વનનો A અ0શ I. કોઇ ¢ેત અqિરકી મિહલાB પર¤યા હોત ? િપતા NM વ«¬ની 9 ખાઇ સજWઇ A ¨દક લ 0 ડ ન થ ી ન ી ક ળ ત ા < E ય ા ત ગ # જ ર ા ત ી અB એમB ^ય1 9 NMj0 પાર¥ બ0ધાS0 A આ I. હોય. ૨૦૦૯. એન w9રીB અા હત1 : ZwÉવતp જŽથ Zવી Zવી સારસ0ભાળ : I ‘ઈwટરBશનલ ’થ ફૉરમ’ની રચના કરવામ1 <કારની gખશ1િતની <¼િ½અો ચિરતાથe કરત1 અB અાપણB હŽ0ફTકો અા.એ. પોતાના xલક Zwયામ1. ¦વન નહy ગોઠ્S0 હોય Aથી Z.

એસ. એમ_ કf%0 B ઃ ‘અમાW એક દીકરો h. એ ડાય@પોિરક Cવનમ# હ%0 મારી ‹ત8 ગોઠવી શકયો નહ†.૨૦૦૯) [‘Sannidhi’. એ JોKસર િબનગ% જ રાતી હતા અ8 િહ>દી અ0 Q R C ના િમSણમ# એ વાતો કરી રTા હતા. જLનના „žના િક@સાના ઉ©Rખથી ડાય@પોરાની p ˆઢીઓ વ‰Šની ખાઇ આપણી નજW પn h. બાર8 ટકોW એ આmયો. ભાષાના સ0@કાર ‹ળવી રાખવા. દીકરા8 સારી oટ પણ આપી હતી. એ¤િટU મ8 મારી મા¥ભાષા િવ— [છ્D0 8 મ€ એમ8 ઉ‚રમ# જણાmD0 B ‘મારી મા¥ભાષા ગ%જરાતી .’ પછી મ€ અટકળ કરી એમ8 [છ્D. એ મળવા ”વો માણસ h.’ અહ†થી ગ‡લી ડાય@પોરાની પ7લી ˆઢી અ8 !ય# જ>મી8 !ય# જ ઉછWલી બીC ˆઢી વ‰Š Bટલી મોટી ખાઇ પડી ‹ય h ! એ p ˆઢીઓ વ‰Š સ0@કાર oદની Bટલી મોટી. અoŒ દીવાલ ચણાઇ ‹ય h. આવા જ%દા ચોકા મા• Bટલ#ક કારણો અવ´ય h. !ય#ની શીતળ આબોહવા8 કાર_ સતત બ0ધ રાખવા પડતા ઘરમ# ર7વાથી બ0િધયારપણાથી પીડાય h. ભારતમ# આવનાર –સલમાનો અ8 Dરોિપયનોની માફક જ%દો ચોકો જમાવ— તો સ0ઘષE નહ† થાય ? Dરોપ અ1િરકામ# વસતા –સલમાનોનો એક વગE તો સ0ઘષEમ# ઉતરી ˜કયો h. ‘•ઃખ અ8 રોષના િમSણવાળા @વW મ€ કf%0 ઃ pટા. જઇ !ય# વસનાર પછી રિશયન. (સ"ભાવ : “િનરી*ક”. ભારતમ# પ0દરસો-pહ‹ર વષYથી વસતા યહ¯દીઅોમ#થી ઈઝરા‡લ પાછા જનાર યહ%દીઓની સ0³યા પણ નાની નથી. પાપડ મª h. એ સૌના િદલમ# ધબB h.’ અ8 એ લોકોની આટલી તBદારી છત#. એ મળવા ”વો માણસ h. Qીક. માતા8 મા8 અવતારી. એ અ1િરકામ# જ>iયો h અ8 !ય# જ ઉછયY h. રા–ભાઇ પ0િડત કોઇ ગ%જરાતી જ%વાનની વાત કરતા હતા B žણચાર મિહના એ જ%વાન માž ડબલ રોટી અ8 દ¯ધ પર જ રTો હતો. ગ%જરાત. ડાૅ. તો પણ ના લા± તકરારી. પોતા`0 જ%•0 અિ@ત!વ જ એ લોકો ટકાવી રાખવા 21 મા± h. મ8 અ8 મારા ”વાઓ8 દાઢી›છધારી અ8 પાઘડીધારીઓથી જ%દા તારવી અમ8 તરત બહાર જવા •વામ# આmયા. near Jadeshwar Mandir.h. !ય# પૌžપૌžી8 B દૌિહž8 સાચવવા જત# અ8ક ¸¹ો.૩૯૫ ૦૦૧. એ¤િટસ. આઈિરશ. ઈ•િલયન. Road No. એ¤િટસનો દાખલો @પbપ_ બતાƒ h B. પણ આ” પિરિ@થિતમ# ઘµ પિરવતEન આવી ગD0 h. ‘જમાલ ભાઇઆનો જ%દો ચોકો’ ક7વત આવા લોકો સાચી પાn h. મારી વય સા1 જ%ઓ. વીUક કરત# વધાW વષYથી એ !ય# જ ર7તા હતા. “િનરીHક”ના આગલા અ0કમ# ઈિલનોઇસ રાજયના ગવનEર §¤ગો”િવચનો ઊ©Rખ કયY h ~ પણ પ7લી ˆઢીના અ1િરકન . સ બયન. રાતના નવ થયા. હƒ હ%0 „… થઇ ગયો છ%0. અ1 આઠ વાuયા vધી રાહ wઇ પણ દીકરા`0 દશEન ન થD0. Gujarat.. એમની સહા`°િત @પb જ h. JોKસર હ0િટuટનની ‘ફો™ટ લાઈન’ પિ<મ તરફ ખસી8 Dરોપ અ1િરકામ# ગઇ h.એમના િપતા Dરોપના કોઇ નાનકડા •શમ#થી અ1િરકા ગયા હતા અ8 એમની માતા અ1િરકન જ હત# (B h) . ‘અ–ક માણસો J!‡ અમાW ખાસ œયાન આપ‘0 પn h. નખિશખ સ0@કારી. ગાડી ચાt કરી એ ઉપડી ગયો. સર િવિલયમ w>સ8 સ0@\ત શીખવવા મા• કોલકાતામ# પ0િડતો રાC ન હતા. બપોW ઉજવણી કરી હતી 8 સાર% જiયા હતા. ઈ@લામના આગમન પછી oદWખા દોરાઇ ગઇ. એનો અઢારમો જ>મિદવસ અ1 આન0દથી ઉજmયો.એ. ઘિડયાળમ# w. ચાવી લઇ. માર# માતાિપતા અહ† pતાળીસ વષYથી વU h.ની છ“ી સાતમી સદી vધી ” ” J‹ઓ આવી ~ અહ†ની J‹ સાy એક•પ થઇ ગઇ. vરત . આપણા એક ગ%જરાતી લોકસભાના સ•ય Bટલીય વાર પર@žી8 પોતાની પŸી બનાવી ડાય@પોરામ# વધારો કરતા હતા ! એમના ”વા બી‹ Bટલા ય પરગજ% કામચલાઉ પિત•વો પણ હ— ~ ડાય@પોરાના Jવાહ8 સતત વ7તો રાખતા હ—. લા± h. !ય# આ િ@થિત સામા>ય હોવા છત# અપવાદ પણ wવા મª ખરા. સા»0. ગોપી„રા. એ •શમ# ર7તા હોવા છત# એ •શની સ0@\િત સાy એક•પ ન બન‘0 ~ વલણ Bટલ0ુ યોuય h ~ િવચાર‘0 રT0ુ. આયYથી મ#ડી8 ઇ. દસ વાuયા.૦૪. આપણા •શમ# આયY બહારથી આmયા હતા ~વો ઈિતહાસનો એક મત h. !ય#ન# „ર%ષો બાળકોન# બાળોિતય# સાફ કW. ઘરમ# હ†ચકો ન હતો પણ સોફા પર pસી8 સોપારી કાતરત# અ8 ચાવત# માર%0 મન ભારત દોડી આવ}0. ¶ડી અ8 સોપારીની ખરીદી મારી Jથમ ખરીદી હતી. સોપારી મª h અ8 લ0ડનમ# તો પાન પણ મª h. @ˆિનશ નથી ર7તો એ અ1િરકન જ બની ‹ય h. પ0ચોલી વાડી સા1. આપ ›ળ Qીસના છો?’ જવાબમ# ‘હા’ કહી એ બો™યા B.0 ‘ડાૅ. એ‘0 લા± B એ નાટક8 મદમ@તીથી Cƒ h. Dરોિપયનો આmયા !યાW પણ એ mયવહાર ચાt રTો. JAMNAGAR 361 008. પાપડ. પણ એ સર¦0 અ0QRC બોલી શકત# નથી. બીજ%0 કશ%0 થઇ શB એમ જ નહો}0. એ મળવા ”વો માણસ h. ‘સ#જ પડી. ભારત) એિ@લ 2009 . એ મળવા ”વો માણસ h. બાવાસીદી.!ય# ગ%જરાતીઓના એક નાના સ01લનમ# માર# યજમાન િવલાસબ7ન મ8 લઇ ગય#. આવી બધી ચીજવ@}ઓ મળવાની ખબર થત#. પણ ભીતરમ# h સ0ƒદનની મીનાકારી. Dરોપના કોઇ પણ •શમ#થી અ1િરકા ગ‡લો વસાહતી ડાય@પોરા બની8 ર7વા મ#ગતો નથી. અિગયાર થયા . 4. સૌ શીº એની ¦½ારી. આખW મધરા~. આ” પણ એ Dવાન8 -u¤>ડ J!‡ િધ®ારની wરદાર લાગણી h અ8 !ય# pžણ સદીઓથી વસતા યહ¯દીઅોના મોટા ભાગના`0 વલણ @પbપ_ અરબિવરોધી h. એ દહાn શિનવાર હતો.સ. િવ•શ ગયા પછી પોતાના •શના. !ય# જત# આપણા અ8ક Dવાનો8 રસોઇ જ આવડતી હોતી નથી. (સાિહ!ય સ0ગમ. કf%0 B. લ0ડનના હીšો િવમાનમથB એક વાર –0બઇથી જતા િવમાનમ# pસી હ%0 ઉતયY તો. અ1િરકન CવનશLલી સાy 1ળ pસાડવાની મારી વય મ€ કયાWય વીતાવી દીધી હતી. એ ‘યવન’8 આ •વભાષા શીખવી શકાય શ%0 ? Dરોિપયનો પોતાના ધમEની અ8 પોતાની ભાષાની ભ• આપણ8 આપતા ગયા. એ મતનો @વીકાર કરીએ તો. અગાઉ ક7લા Jો. એ_ ઉ‚ર આdયો. સ0@કારની અ8ક બાબતોમ# એક•પતા આmયા છત# ભારતવાસીઓએ ઈ@લામથી આભડhટનો mયવહાર દાખલ કયY. 8 ~‹બી. પણ હ%0 Qીક ભાષા બરાબર બોલી શકતો નથી. “અોિપિનયન”/ Opinion પર•શ વસતા ગ%જરાતીઓ અ8 ભારતવાસીઓ. આમ જ%દા તારવવા`0 કારણ [છત# !ય#ના અ0QRજ અમલદાW ચ}રાઇ[વEક થોડી આ0ખ િમચકારી. અ1 થોડી xચતા સાy િડનર ખા{0. એ મળવા ”વો માણસ h. અમારો િડનરનો સમય થયો. ખાખરા સિહતના આપણા બધા ખાŒ પદાથY િવ•શોમ# મળતા થઇ ગયા h. અ1 જમી8 pઠા પછી થોડી વાર પછી દીકરાએ મોટરની ચાવી મ#ગી. 8 સાy સ¼સર‘0 એ બો¤ h. પŸીની ±રહાજરીમ# અ8 Bટલી‡વાર હાજરીમ# પણ રસોઇ તથા એન# બીજ# કામ કરત# હોય h. ધમEના. ટીવી ચાt કD| પણ મનમ# દીકરાની xચતા હતી. આºઆખો h ગ%જરાતી. એ મળવા ”વો માણસ h.. કરડો h. અ1િરકા8 પિ<મ ક#=. ખાખરા મª h. Patel Colony. વાૅxશuટનની B>¢ીય સરકારના િશHણ િવભાગમ# કામ કરતા એક ભાષાિવદ્8 મળવા`0 થD0 હ}0. માW !ય# શLHિણક વષE ર7વા`0 થD0 !યાW. pnકરન# અથાણ# મª h. પdપા. સા>?ાિ>સ@કોની B કોઇ બીC DિનવEિસટીમ# િશHણકાયE કરતા કોઇ JોKસર જLનના વાતMલાપનો કાયENમ હતો. [વEપિ<મના સ#@\િતક તફાવતની વાત નીકળત# એમ_ પોતા`0 જ abા>ત આdય0ુ. India] • ગ2જરાતી5 — એ મળવા 9વો માણસ < • જનક નાયક માનવમ0િદરનો „‹રી. ૦૧. Dરોપના જ%દા જ%દા •શોમ#થી D.h અ8 પોતાના પL¥ક •શ8 સાવ વીસરી ગયા h. @વ.’ આ ડાૅ. એ પ¾થર ”વો ભાU h. એક Dવાનના દાદા આયલ«>ડ અ8 દાદી ¬u¤>ડથી !ય# ગ‡લા હત#. Žાિતના. ડાય@પોિરક Cવનન# અ8ક પાસ# h.ગ#ધીની મા¥ભાષા . અ1 બ08 દીકરાની xચતા કરત# pઠ#.

તો તમ5 એક ગ9ણ મોકલાવી દઇશ.કોઇ5 નહોતી. પોલીસ ચોકીમ.કોઇ ‘\લ’ ના પા‡ો. મારી જડતી fવાની નહm. ગામના એક મા‚ િસ5માના રાતના બારના Ržા શો સાn ~િલફોન એˆચ‰જ બ3ધ થઇ જ`3.’ ‘હ93 મ3v. અ5 કા5 7893. ‘ન3બર @લીઝ. રમણીકલાલના નાિનયા5 ઠ3ડો કય§ પછી બાu ઘડીભર ¨ાસ f Oયતો 33 ન3બરની લાઇટ ઝબકી. એટલામ. ફોન પર લ-બી વાત કરવા કરત. સા:થી Dર9ષ ઓપHટરનો અવાજ આ1યો. h –f તો કરવાP3 ય શ93 ? સવારથી સ-જ •ધી બાu બરાડી \સતો.જ મોટો થયો હતો.પણ {3કયો હતો.’ ‘ગ-ડા. ‘ન3બર @લીઝ.–C23 હ`3. !મ.’ ´ીક-ત બોCયો. !• લાઇન hડી આપી. ’43’. આ વખતની †2િનિસપાિલટીની ª3ટણીમ. ‘હ93 તારો rવદાસ અ5 `3 મારી •િચ‚ા‘ન.પાડવા પડતા ઘ-ટાના કાર• લોકોએ બરાડી બનાવી દીધો.બોCયો. બાu હસત.’ સા:થી બરાડા સાn અવાજ આ1યો. ¡ર જવાP3 એ5 કારણ પણ નહો`3 ! ક93વારો હતો. ‘એ તો ડભોઇવાળા Mઠનો ફોન.’જય |કાશ બોCયા.ની એˆચ‰જ નખા23.લોકો સદીઓથી વાયરfસ વાપરતા હતા.’ સા:થી મીઠો જલતર3ગના રણકા Wવો અવાજ આ1યો. ગામના િન±U વડીલો. અ5 !ઓ છ^ટા પડ³ા. સાલ હતી 1953.’ ´ીક-ત બોCયો. કદાચ આ સવલત5 કાર• જ rશમઘણ. તારા પ@પા5 કહી દઇશ 5 તો ફોન5 અડકવા નહm r.’ ‘તો !5 હરાવવા તમાH મારી મદદ hઇએ R.વરસોથી કદી \¢ડ વા›23 જ નહો`3.’ ‘h ત: મ5 Xછો તો હ93 પણ એમ જ કહ93. શ}આતમ.’ ´ીક-ત બોCયો.ન¬ી કરીશ93.પહŒચી જવા`3.નખાઇ. 22 નવાઇની વાત એ હતી c રજવાડાના સમયના આ \¢ડ ]~¢ડમ. ‚ીW માƒ ર[નાર ગ„િહણી ની… ગલીમ. વીસ હaરની વ]તીવાળા ગામમદોઢસો ફોનવાt3 એક ~િલફોન “અોિપિનયન”/ Opinion • હરિનશ . !ઓ5 Mર સ•ાના ભાવ રોજ aણવાની જર9ર ર[તી.’ ‘અH Mઠ તમાH તો હ9કમ જ કરવાનો હોય. ‘[લો.’ નાિનયાએ ગભરાતગભરાત. ત: કોણ છો?’ ‘હ93 હીરાલાલ. બીh š›લીશ સમજતો અ5 બોલતો મœાસી હતો. બાuએ પીન ખોસી. હ93 ]ક^f નહોતો ગયો.’ ‘યાદ તો ત: પણ આવો છો.’ હીરાલાલ બોCયા. લોકો ¥ારા.હજ9 ફોન નહોતો આ1યો. rશની ઔyોિગક z-િતનો પવન નાનકડા રાજપીપળા ગામમ.Dર9ષનો અવાજ આ1યો.\લ હોવા છત. h કોઇનો ફોન હ9ક પર બરાબર ન ગોઠવાયો હોય તો બાu બરાડી કોઇ આવતા જતા સાn ક[વડાj c ફોન સીધો ગોઠવો તો લાઇન લાગM. R મારા lઢચણ Wટલો અ5 મારા પર દાદાગીરી કH R.’ ‘ન3બર 40 આપ. અ5 —ાH એ –લ`3 OયાH સમય પ[લ. એ તો િદવ‘ jપારમઅ5 રા! eઘવામ. નહm તો ~િલફોનની શોધ ભારતમ. કોઇના ફોન સગવડ ખાતર ન હોતા. ખ-ડP3 jગન કયાH આj R ? અમ5 પણ થોડી આપh..જ જ¢†યો અ5 ગામમ. વકીલોએ કોઇ cસ ના હોય તો અ3દર અ3દર વાતો કરી સમય પસાર કરવા મા~ ફોન લીધા હતા.’ અ5 ચાલીસ ન3બરની રmગ ચા થઇ. ~િલફોન એˆચ‰જ.એ†”2લ3સ તો હતી જ નહm. એક વાત ક[વાની રહી ગઇ.’ જય |કાશ ગ-ધીએ ફોન eચો ˜કી દીધો. સ-W બ‰ડ]ટ‰ડ સા:ના બ-કડા પર મળીશ9.’ નાિનયાP3 s3ગt3 ઠ3ડ9 પડી ગ23.પીન ખોસી5 બોCયો. ન¬ી કય§ 7જબ હીરાલાલ અ5 જય|કાશ મ²યા. વાયરfસ Hિડયો c વાયરfસ ~િલફોનની કCપના •€ધ. !મ. પણ —ાH મારો ડોસો ઘરમ.’ ‘ત5 cમ ખબર નથી ? કલાસમeઘતો હતો ?’ ‘ના.પ[લો ન3બર હતો ]ટોિડયાઓનો. ‘અ5 હા. અ5 રાજ9 બˆી5 cમ પછાડવા. સરકાH ગામના લોકો5 ભાઇબાપા કરી5 સોએક ફોન jŠયા.3 ‘સા[\. ]ક^લમ. એ લોકો િવ¤ના ગપસપ. ‘મ3v.બધ.•લાવતો. !5 આખા ગામની પ3ચાત. સવાH સાત વાŸ –લ`3. ˜ƒ બાu બરાડી5 ગપસપ ગમતી.લાઇન hડતા.આપ® ખ-ડP jગન આવવાP3 R. પછી લોકો5 ખબર પડી c ! શટ’ જ નહોતો પ[રતો. ‘તારી સાn કોઇ R?’ એિ2લ 2009 . ત: તો ઇશારામ.આjલ શાકભાvવાળા સાn વાયરfસ કોિ†2નcશન કરી શોlપગ કરી શકતી.ન¬ી કરીશ93. ફોન hવા જ મ[માનો5 બોલાવતા અ5 અવાજ સ-ભળવા પો“ ઓિફસમ. ‘શ93 કામ R?’ ઓપHટH સUાવાહી અવાW Xછ્2.’ બાuની આ3ખમ. !નો @લાન ઘડી ના«યો. તમારી ફરજ લાઇન આપવાની R. ‘પર3 ` મારી સા: રાજ9 ભ ાઇ બˆીએ એમનો ઉ:દવાર ઉભો રા«યો R.’ ‘સાર93 થ23 ત‰ ફોન કયµ.ચમક આવી.એક બાu બરાડી હતો. ન[ર9v Wવા ખમીરવ3તી 5તા પ3ચ વwષય યોજનાની વાતો કરતા હતા. ‘લો. ચાર પ-ચ ડોકટરોએ વટ મારવા ફોન લીધા. સા:થી અવાજ આ1યો.’ હીરાલાલ ચમકી ગયા.’ ‘અર9ણના બહા5 તાH એની બ[ન ઉષા hi તો લાઇન નથી લગાવવી 5 !’ હj નાિનયાની ધીરજ ન રહી.ન"બર %લીઝ !ર વરસના નાિનયાએ ગભરાતગભરાત.જ સમv ગયા.જવાબ આ@યો. બાકી એમ5 ખબર હતી c એમના કોઇ દદ• પા‘ ફોન નથી. હીરાલાલ5 Ÿટ ઉપર બાu બરાડી મ²યો. jપારીઓ. ‘ત: ઓપHટર છો.’ જય |કાશ ક[. એક િમનીટ પણ વ[ 3 નહm. લોકો5 મોટો |‹ એ હતો c ફોન વાપરવા ‡.? ગામના એક Riથી બીW Ri સાયકલ પર પ3દર િમનીટમ. બાu !મ. લોકો મા~. લોકો હજ9 આઝાદીના તોરણ સaવતા હતા. ‘જ9ઓ. ´ીક-ત બો 3 છ93. ફોનના Žાહકોમ. હ93 જય |કાશ ગ-ધી.અ5 ખાબોિચયાના rડકા Wવા પોિલટીશીઅનો ગામના એક મા ‚ ગ ા ડ’ ન ન ા \ ¢ ડ ]~¢ ડન ી આજ9બાજ9ના બ-કડાઓ પર સ-જનો સમય ગામગપાટા મારી પસાર કરતા. માH તમાર93 એક કામ પડ્23 R. ‘તારા ડોસા5 મારા પર 1[મ R ખરો?’ ‘ના. ખર93 5 !’ હીરાલાલ બોCયા.’ ‘જ9ઓ. એટf એˆચ‰જની અ3દર જવા આ–3 શટર ખોલb3 પડ`3. બીa Ri કોઇએ ફોન ઉપાડ³ો. આવતા અઠવાિડ.િરસીવર ઊઠા123. પણ rવદાસની |·િમકાP3 નામ શ93 ?’ ´ીક-ત 73ગો 73ગો િવચારતો હતો. !મ!5 આ ઓપHટરની નોકરી મળી ગઈ. મોટી 1યિ•નો ફોન હોય તો બાu a! સાયકલ દોડાj. ‘[લો. એ ‚ીસ પ-‚ીસનો હતો. રા! એની ડ્2ટી ન હોય તો ય \સતો. બીh ન3બર હતો ગામના મોટા jપારીઓનો. ‘ન3બર @લીઝ !’ નાિનયો બોCયો.લોકો5 લાગ`3 c એ સ•દ ધોતી અ5 કાt3 શટ’ પ[H R. એક રી! એમ કહી શકાય c આપ• Oય. એટf એ ગામના સૌ5 ઓળખતો અ5 ગામ આ–3 એ5 ઓળખ`3.3 ત °. ! ~વ 7જબ બોCયો.ના. Wમ5 મોટા શ[રોમ-થી માલ ખરીદવો પડતો હતો. ગામમ.જ થઇ હોત. ગામમ. મા સાn ર[તો હતો. |દશ’ન મા~ હતા.હસત. કાf છ^ટા પડ³ા પછી રા! મ5 eઘ નોતી આવી.હોય તો વાત નથી થતી 5 !’ ´ીક-ત બોCયો. પર3` લોકોના ટ™3કકોલ hડવામ. ‘અલા. સા:ના Ri ઓપHટર બાu બરાડી હતો. બીW િદવ‘ બાu સવાH નોકરી પર આ1યો OયાH ]વીચ બોડ’મહીરાલાલની 33 ન3બરની લાઇટ થઇ. એકલા એકલા ખાઇ ન જતા. ]~શન \ક રોડ પર નવી બ3ધાયલી •કાનોમ-ની એક ઓરડીવાળી •કાનમ. ˜ળ બાu શાહ. બધી lહમત કરી5 ! બોCયો.\ ઓપHટર હતા.’ ‘હા.તાH કોP3 કામ R ?’ ‘અર9ણP3.એટf મારી hi પણ મગજમારી નથી કરતો. ત5 ન પરણા23 પણ `3 મારી જ R. •િચ‚ા‘ન તો એકટ્HસP3 નામ.ગિણતP3 ઘરકામ શ93 આ@23 હ`3 ! aણb3 R.’ મ3v બોલી.નાટકના પડદા વખ! Wb3 ]~જ rખાય !b3 અહm કાયમ rખા`3. તારી વાત ખરી R. હj ફોન આ1યો એટf લોકો5 એ†”2લ3સ લાવવાP3 •ઝ્23.બધાP3 ક[b3 R c માH |7ખ થb3 hઇએ. હ93 ત5 ‡ારનો યાદ કરતો હતો. ‘આ ફોનનો તો cટલો ઉપકાર માP3 ! હj માH તારા ઘરની આજ9બાજ9 ચી¶ી નાખવા મા~ આ3ટા•રા મારવા મટ°ા. લોકોમ.’ ‘આપણો |·મ અમર R. ‘55 આપો 5. ’એ બ¯3. ‘પારો. અ5 !ના |િતક}પ ~િલફોન લાઇન ગામમ.’ જય |કાશ બોCયા. “Mઠ સા[બ. સા:થી અવાજ આ1યો.’ ‘કોણ હીરાલાલ Mઠ? તમ5 અ\હાલ લાઇન આપી દ©. Oય.આW સ-W ગાડ’નમ.

સા^ સા^ ધ"ધામ* žયાન આપવા મ*ડ્2. તો કોઇક િદવસ હ‚માન ધમœ—ર. હN કાj vઇ લઇશr.’ બાi બાઘાની dમ <મC vતો રwો. (ીક*< નાની [મ\.’સ*d આપ= મળીશr.’તમC ખબર t ? હr" ફિરયાદ કરr" તો તારી નોકરી 5ય.મ"# ક%. બપો\ l વા_." તારી વાત ખરી t.’ બાiએ ક*ઇક રાહત અ‚ભવી. પિત પરŽ—ર‚" જ eપ ગણાય.A.યા. બાi ક*ઇ જr“”" ન બોj. એટj હીરાલાલ પહ•ચી ગયા Žળામ*. તો રાતની દસની આરતી વખ<. ધ"ધામ* U •"ટણીમ* žયાન નહોW" ચહ•ટW".’ હજr હીરાલાલ સા^ વાત પતાZ •ય* તો 55 ન"બરની લાઇટ થઇ. •ય* ]ણ ચાર કલાક બગાડkા.’ સાŽ હીરાલાલ હતા. < ક*ઇ બોj < પ%લ* હીરાલાલ બો.બાi 5ˆસ બની ગયો. તારા પિત Uમ t ? }લતી નહ~ પિત તો પરŽ—રનો અવતાર ગણાય.’ ‘હr" (ીક*ત." બરાબર ]ણ મિહના પછી એક સવા\ 33 ન"બરની લાઇટ થઇ. તC ફાવN C !’ ‘સારr" તારી રાહ vઇશ. પણ એક વાત સાભળ. ગઇ ગrજરી •લી 5ઓ.યો ‘બાiભાઇ. YARDVILLE. અC એ મC ક%તો ર%. હીરાલાલ Nઠના પSસાએ ગરીબ મ"જરીC ખરીદી લીધી હતી. મC માફ કરી દો.’ બાi િવચારમ* પડkો પછી બો. U. પર"W સ*ભળ હીરાલાલ Nઠ તારા પિત t. તો કાj િસCમા િથ›ટરમ*.યો. ‘(ીક*ત બોŒ" છr".યો. ડોસો નહ~.’ જલતર"ગ બો.’ મ"# મા બનવાની t.’ Uમ 5= Uમ હીરાલાલ એમની વાતોથી •શ થયા. નોકરી jતી વખ< તp Dિતyા પ] ભ2z હW" . હZથી એ6" નહ~ થાય. મ"જરી. ‘ક*ઇ સમ5ય એ6" બોલ. હીરાલાલની બી#વારની પLી હતી. હr" (ીક*ત બોŒ" છr" મ"# મા બનવાની t. આd ગામના નદી િકના\. તમારો ‘બ ‘બ આભાર. આd મીઠા અવાજC બદj હીરાલાલ બરાડkા. બાi બરાડી. Nઠ બો. <C \ડ %€™ડ પકડવી હતી. bcUલી એ હતી U એC aવદાસ dવો દાe પીવાનો નહોતો મળતો. આરતી પ•યા પછી એમC અ"ધારામ*થી િનકળતા l પ*ચ લોકોએ vયા.’હr" તો •લી જવા તSયાર છr" v W" મારr" એક કામ ક\ તો. મારી _રહાજરીમ* કોઇકની સા^ વાતો ક\ t. <મ છત* < સ*d કાિળકા માતાના મ"િદ\ પહ•ચી ગયા.’બાi તારી ખ*ડની ગr ણ પાકી. બીd િદવf 33 ન"બરની લાઇટ ઝબકી." બીd િદવf 33 ન"બરની લાઇટ ઝબકી. < બો.યા.’ “અોિપિનયન”/ Opinion ‘હrકમ કરો Nઠ#. U <મ= બ¤EC ભડકાવી દીધા t. પોતાની 5તC aવદાસ સા^ સરખાવતો. િમ] સા^ ભા_દારીમ* કાપડની `કાન ખોલી હતી. બાiની આ"ખમ* ચમક આવી.’ ‘હr" મ"#. ફોન કોU ઉપાડkો. બધ* આરતીમ* હN અC •યા\ અ"ધારr" પણ હN.’ન"બર Šલીઝ!’ બાi ‡વ bજબ બો. પર"W નવા Šલાન bજબ ભeચ ન જતા. રોજ મ"# અC (ીક*તની વાતો સ*ભળતો. તp મારી અC જય Dકાશની ફોન પરની વાત સ*ભળી t.2" ?’ મ"# ક%. અC છોકરીનો મીઠો મીઠો અવાજ સ*ભળવાનો મળN < વધારા‚". મારાથી બનW બ•" જ કરીશ. હીરાલાj મ"#C નવરા]ીના Žળાની વાત mછી. એટj Žળામ* જ6" નથી. હr" ગાડ–નમ* જઇશ U એ ઉપડી જN Žળામ*. ‘ન"બર Šલીઝ. છો C એ l DEમની વાતો ક\ પણ મ"# રા< પથારીમ* તો મારી સા^ જ હોય t C ! અC હીરાલાj એમની ¥2િનિસપાિલટીની •"ટણીમ* žયાન પરોx2". પર"W ન તો (ીક*ત aખાયો U ન મ"# aખાઇ. મા\ ’ર આટલી [મ\ પ%લી વાર બાળક આવN. ન તો (ીક*ત aખાયો U ન તો મ" # . ગામમ* એમની ધાક ર%તી. આ વાત બાi બરાડીએ હીરાલાલC પહ•ચાડી દીધી.’ (ીક*ત બો. એ તો સ*d ગાડ–નમ* જN. ‘bસાફરીથી. એમC ડોસા ના ક%વાય. . d વાત <C ગ"મત લાગતી હતી < વાત આટલી ગ"ભીર હોઇ શU એની Dિતતી <C પ%લી વાર થઇ.’ (ીક*ત બો. તC મળવાની ઘડીઓ અ•યારથી ગણવા મ*ડીશ. હીરાલાj આગળ ચલાx2". અC મC ખોટી ખોટી જ યાએ દોડZ t. (ીક*તની `કાનની સાŽની પોતાના બી5 Zપારી િમ]C •ય* •રસી લઇC ‘ણામ* lસી ગયા. બીd િદવf < સવા\ ડ્2ટી પર હતો. આવતી કાલથી નવરા]ીનો Žળો ચાŒ" થN.’ ‘ડોસાC તો આરતી બારતીમ* રસ નથી. NJ 08620. મ"# તો ઘરમ* જ હતી. તો કાj હr" જ તારી `કાC આવીશ. હીરાલાલ ખિસયાણા પડી ગયા. લો પ%લ* મસાલાવાળી ચહા બનાવી દ[.’ બાi વાતનો અ"ત પિતના ગrણ ગાઇC જ બ"ધ કરતો. હીરાલાj િવચા2z U એ ઢ•ગ ક\ t. ‘ના’. મ"જરી તો ઘસઘસાટ „ઘતી હતી. હીરાલાલ 50-55ના હતા. અનાજ કિરયાણાના ગામના DિતYીત Zપારી હતા. ƒલા „ચા ઓટલાવાળા (ીક*ત સા^ વાતો ક\ t. મ"દીર પાછળ મળ. < બો. ‘મC એવો વ%મ t U મારી બાયડી.’ Nઠ સા%બ સીધા પોઇ€ટ પર આxયા. (ીક*ત બો. પર"W નજર (ીક*તની `કાન પર રાખી. 55 ન"બરની ર~ગ થવા મ*ડી. યાદ t C ? U dવી લાઇન અપાઇ 5ય <વી તા\ તારી િOવચ ઓફ કરી aવાની. ‘હr" બતા6". અC આરતીના સમય પ%લ* મ"દીર પાછળની ઝાડીમ* ભરાઇ lઠા.S.યા.’ ‘તારી વાત બરાબર t. ‘તો એ કોણ બો. મારી }લ થઇ ગઇ. ‘મ" # lન.’ 23 બાiએ બચાવ કય¡. ‘ન"બર Šલીઝ. હીરાલાલC મ"જરી પર વ%મ તો હતો જ. ‘બાi કાj સ*d આપણી `કાન પર મળી 5. (ીક*ત અC મ"જરી એક જ OકPલમ* ભ=લા અC DEમમ* હતા.’ બાi Oત|ધ થઇ ગયો. હીરાલાલC ’ર એમની આ [મ\ પ%Œ" બાળક આવN.’ Nઠ ગr"ચવાયા. બીd િદવf મ"#C કહીC ભeચ જવા િનકળી ગયા. તો મ"# ક% U આd તો પ%Œ" નવરા] t.’ હીરાલાલ <મ કરવા તSયાર થયા. એમC ભડકાવીC દPર રા¦યા તો આ §ખનો Dસ"ગ આવN. અC હીરાલાલC પહ•ચાડતો. હીરાલાલC ખાતરી થઇ ગઇ.’ (ીક*< ફોન લટકાવી દીધો. <= વાત ઊડાવી દીધી. મા\ એ 5ણ6" t U એ લોકો …* અC …ા\ મ† t?’ બી5ની વાતો સાભળવાની પોતાની ‡Z ખરો ફસાxયો ! પછી િવચા2z. (ીક*ત Zપારી કરત* DEમી વધા\ હતો.’ ‘સારr સ*ભળ. < કોની સા^ વાતો ક\ t એ તા\ મC ક%વા‚". W" એ લોકોની વાતો સ*ભળ. ‘ન"બર Šલીઝ. મ"# એ (ીક*તની લાઇન મ*ગી. ‘(ીક*ત આપ= આd કય* મળીશr" ?’ ‘આd સ*d કાિળકા માતામા મ"િદ\ દશ–ન કરવા આવd.યો. [4 Pleasant Drive. બ•" મીઠr" જ મીઠr" ! બાi બરાડી . ઉમ"ર હN 28-29ની. ‘તp મારા ખ*ડના Zગનની વાત કયાથી 5ણી ?’ બાi ગr"ચવાયો.’ બીd િદવf સ*d < મળવા ગયો. પછી જમી લો જમવા‚" તSયાર t. ‘…ા\ ફોન ક\ t ? મ† t ખરા?’ ‘મC બહr ખબર નથી કદાચ મળતા પણ હોય.યો. Nઠ સા%l સીધો જ સવાલ mછoો. ‘55 આપશો ?’ ‘ચો•સ. કોઇક િદવf કાિળકા માતાના મ"િદ\. ’ર આxયા. મારો ડોસો કાj ભeચ જવાનો t. પણ }લતી નહ~ પિત એ પરŽ—ર t.યો. મ"# બોલી. Nઠ સા%l કલાકો બગાડkા. તŽ થાકી ગયા હશો.2". અC સવારથી ‡િલફોન એ¢ચpજ પર આવી ગયા. અC આમ<મ DEમની વાતો કરી ફોન Hકી દીધો.’ Nઠ ક%. ‘આઇિડયા સારો t. મિહના પછી એક િદવf < બાi પર િચડાયા. ƒલાC ભડકાવીC દPર રા¦યો તો આ §ખનો Dસ"ગ આxયો. એમC એU બાળક નહોW". પણ હજr કોઇ ˜રાવો મળતો નહોતો. તારો ‘બ આભાર.’ લોકો બાi બરાડીનો આભાર માC t અC બાi બરાડીC જ એ‚" કારણ ખબર નથી.’ મ"# બોલી.] એિ(લ 2009 . આ સમાચાર બાi બરાડીએ રા< હીરાલાલ NઠC પહ•ચાડી દીધા.લો મારી ઓિફસમ* lસો અC તŽ 5< એમની વાતો સ*ભળો અC તŽ 5< ખાતરી કરો. અC 33 ન"બરની લાઇટ ઝબકી. મોડી સ*d ’ર ગયા.’ (ીક*તની આ"ખમ* ચમક આવી.’ ‘સ*ભળ. ક*ઇ નહ~ ખ*ડ તો મળN. આd લ*બી વાત નહ~ થાય. ‘Nઠ સા%બ. અC મC ખોટી ખોટી માિહતી આƒ t. ‘W" મ"#ના પŸમ* t. અC £ા\ 33 ન"બરની લાઇટ થઇ U બાiએ એમC બીv ઇયર ફોન કાનમ* ખોસી આŠયો. ‘55 ન"બર આપશો ?’ જલતર"ગ રણ‹r".

¡શ અC £િનયાના %વાહો સરકારી %Dસનોટ ƒવા એકરPગી [વt“ નહ¤. િનરીGણ. િવચાર%Dરક. uવO આિvકા અC ]નાઇgડ hકiડમના ભારતીય ડાય[પોરાના jટલHક ઉપયોગી લખાણ અC xળzત સામ{ી Bની િવિવધ આ|િ}ઓમH સમાoલ J. ગRજરાતની zિમ પર રહીC આસપાસ નજર હટાˆયા િવના. િવ લ કŠયાણીના તPWીપ¡થી નીકળતા. બપોરના અખબાર ƒવી મ[તી (અC ‘રિવવાl ર•’નો િનયમ). “ઓિપિનયન” ઓનલાઇન એ વાચક અC “ઓિપિનયન” વ›œ •Qtપ eબસાઇટ J. JKા ચૌદ વષOથી લPડનથી %કાિશત થQP “ઓિપિનયન” એક િવચારશીલ ગRજરાતી માિસક સામિયક J. “ઓિપિનયન”ની બધી જ %કાિશત આ|િતઓ સાઇટ પર ઉપલ™ધ J.opinionmagazine. “ઓિપિનયC” _વનના અCક પાસHઓC સમાવી લીધH J. “ઓિપિનયન”નો આ િડિજટલ અવતાર Bના વાચકોC %Dરક Eખો અC સમીGાઓ વHચવા %DરI. “ઓિપિનયન”ના jટલાક xળzત િસ~Hતો મહાUમા ગHધીના િસ~Hતોની યાદ અપાe J. શાહ ‘ઓિપિનયન-સમ4તર ગ6જરાત’ન4 સહભાગી િવEલ કFયાણી ઉવIશ કોઠારી િબનીત મોદી િદMNશ Mયાસ %કાશક : Parivaar Commincations. અC પીડીએફ [વt“ ‘ગRજરાતી Eિ¢કોન’ની eબસાઇટ http://www. સPશોધનકારો અC ડાય[પોરાના %DમીઓC માિહતીનો ઉ}મ „ોત uરો પાš J. “ઓિપિનયન” એ િવચારો અC કાયOC સાચવQP અC [વતPW રીB અpસરQP સામિયક J. મહાUમા ગHધી_એ દિGણ આિvકામH શt કlલ 'ઇિZડયન ઓપીિનયન' નામક સામિયક પરથી આ શીષOક %Dરાoલ J.04.] · cિkત %ત : 325 · {ાહક : 180 · [19. •‚રખબર આપનાર તરીj પણ!) [વાગત J. Bની આવકનો „ોત માW વાચકpP લવાજમ અC ફાળો J. “ઓિપિનયન” ઓનલાઇન સમકાલીન ડાય[પોરા સાિહUયનો ખ•નો J. આનો ઉ•Dશ એ J j.ઓિપિનયનના િડિજટલ અવતારની રજ0આત www.K. “ઓિપિનયC” કŠપનાશિ‹થી દŒર જઈ લોકોના •દયC [પશŽ C Bમના િવચારોC એક ચો•સ આકાર આ•યો J. 4 Rosecroft Walk. ઓિપિનયન-સમ4તર ગ6જરાત ઃ ગ6જરાતી 8બિવ:મ4 નવી . “ઓિપિનયન” ઓનલાઇન એ “ઓિપિનયન”ના મજ”ત પાસાઓC આવરી લઈC આ‰કŒચ કરી ર•RP J.net ૧૮ એિ%લ.com પર વHચી શકાતા. Eખો અC સાિહિUયક યોગદાન Vારા “ઓિપિનયC” ગRજરાતી પWકારUવ XY સZમાનનીય [થાન %ા\ ક]^ J. અPB ન•ી થ]P j િવચારોની _ત એટE “ઓિપિનયન”નો િડિજટલ અવતાર. પણ તર’તરના ¥ળાની eશzષા ƒવા અCકરPગી [વt“ રજŒ થI. િવIષત: B સાિહિUયક સ`વ અC ભારતના સH[bિતક %સPગોC Bમજ cdયUe ગRજરાત અC ]નાઇgડ hકiડમના ગRજરાતી ડાય[પોરાC jિZkત કl J. િવચારપW ƒqP §ડાણ અC ‘ડાયƒ[ટ’ની ƒમ ¨નPદા Eખો J. “ઓિપિનયન” એ બદલાતા સમયનો સાGી અC શ5Gિણકો. સમીGા. આ ઉપરHત નામHિકત સજOકો સાm _વPત વાતચીત. સૌpP વાચક-Eખક-િવeચક (અC હા. ‡Hથી ગRજરાત. WEMBLEY. િનિ†ત અPત તારીખ સાm “ઓિપિનયન”નો જZમ થયો J.opinionmagazine. B કોઈપણ %કારની •‚રાતોC [વીકારQP નથી j ƒના Vારા આવક %ા\ થાય.net/Samantar-Gujarat એમ4 તમારા મા@ શ6= > ? • વાચકો માg રોƒરોજની સ«~.2009] . EખોC žમHિકત કરી શj અC પોતાના %િતભાવો આપી શj J. “ઓિપિનયન”ના નવા અવતારમH બી_ વાચનસામ{ીનો પણ સમાeશ કરવામH આˆયો J. ભાષા અC ઇિતહાસની ઉUb– ઝHખી પણ કરાવI. પોલ અC કાટŒOન ƒવા િવિવધ પાસHઓC આવરી EવાpP કાયO િવચારણા ‚ઠળ J. સભાનપ’ વાચકોની અC Bમના %િતભાવોની ‘ાlય ઉ“Gા કરવામH આવતી નથી. એમિફલ અC અZય સPશોધનના અ˜યાસ માg “ઓિપિનયન”C િવષય તરીj લઈ શકાય. Bનો xળ ઉ•Dશ ‘ાl ય સમાધાન કરવામH માનતો નથી. સમકાલીન ડાય[પોિરક સાિહUયના ઉ}મ પાસHઓની રજŒઆતની સાm B ડાય[પોિરક સP[bિત. ગRજરાત અC ]નાઇgડ િકPiડમના સPવધOનના કાયOXW સાm nડાoલા હોય અC BC અpસરતા હોય B લોકો માg આ સામિયક વHચqP rબ જ જtરી J. ‘ઓિપિનયન-સમHતર ગRજરાત’ પર cકાતી વાચનસામ{ીમH સવારના અખબાર ƒવી િનયિમતતા અC તાજગી. “ઓિપિનયન”ની એક રસ%દ લાGિણકતા Bનો %ોફાઇલ િવભાગ J j ‡H વાચક નામHિકત ˆયિ‹ઓની અ%ગટ માિહતી માણી શj J. કહો j ગRજOર િવ©વાસી તરીjની સફરમH. Middlesex HA0 2JZ [U. મનોરPજક વાચનસામ{ી • Eખકો માg અિભˆયિ‹pP સબળ મા¦યમ • ગRજરાત બહાર વસતા ગRજરાતીઓ માg ગRજરાત અC ગRજરાત બહારના સાિહUય-સP[કાર તથા રાજકીય જગતના સPપકOમH ર‚વાની તક Cકાશ ન.gujaratilexicon. હમણH ‡ાl Bના વાચકોC આ િવI માિહતગાર કરવામH આˆયા Uયાl આ િવI િવચારવા અP‰ના અCક %િતભાવો %ા\ થયH. ૨૦૦૯ના રોજ આગવી િવચારશ5લી ધરાવતા “ઓિપિનયન” સામિયકનો િડિજટલ અવતાર %ગટ થયો. સામિયક ƒqP િવષયવ5િવ¦ય. BમH cdય J ‘ઓિપિનયન-સમ4તર ગ6જરાત’.ડી ‘ઓિપિનયન-સમ4તર ગ6જરાત’ શ6= > ? આ એક એવો મPચ J. આPગ’ આવી ગoલા િવ©C [વ[થ નાગિરક ªિ–થી નીરખવા-પરખવાના %યાસમH. વાચક BમH લખી શj. www.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful