การบัญชีต้นทุน

หน้าหลัก

การบัญชี
ต้นทุน
ความรู้
เบ้ืองต้น
เก่ียวกับ
การบัญชี
ต้นทุน
วิธก
ี าร
บัญชีใน
ระบบการ
ผลิต
การบัญชี
ต้นทุนการ
ผลิต
การ
คำานวณ
ต้นทุน
ผลิตภัณฑ์
ร่วมและ
ผลิตภัณฑ์
พลอยได้
บทฝึ กหัด
แหล่ง
วิทยากร
อาจารย์ผู้
สอน

การบัญชีต้นทุน : โดยอาจารย์อนุรักษ์ ทองสุโขวงศ์
ความรู้เบ้ืองต้นเกี่ยวกับการบัญชีต้นทุน
ความหมายและวัตถุประสงค์การบัญชีต้นทุน

การบัญชีต้นทุน (Cost Accounting) จัดเป็ นวิธีการทางบัญชีท่ีทำา
หน้าท่ีรวบรวมข้อมูลทางด้านต้นทุนของธุรกิจ ประเภทอุตสาหกรรม โดยมี
วัตถุประสงค์พ้ืนฐานในการจัดทำารายงานทางการเงินตลอดจนวิเคราะห์ และ
จำาแนกข้อมูลเพ่ ือใช้ในการบริหารต้นทุน (Cost Management) ตามความ
ต้องการของผู้บริหาร ในปั จจุบันนีไ้ม่ใช่แต่กิจประเภทอุตสาหกรรมเท่านัน
้ ท่ีจะ
ต้องใช้วิธีการทางบัญชีหรือข้อมูลของบัญชีต้นทุน แต่ยังมีธุรกิจอีกหลายประเภท
เช่น โรงแรม โรงพยาบาล โรงเรียน มหาวิทยาลัย ธนาคาร บริษัทเงินทุน บริษัท
สายการบิน และกิจการอ่ ืน ๆ อีกมากมายท่ีได้มีการนำาวิธีการบัญชีต้นทุนไป
ประยุกต์ใช้เพ่ ือการตัดสินใจของผู้บริหาร อย่างไรก็ตามวัตถุประสงค์ท่ีสำาคัญของ
ข้อมูลทางบัญชีต้นทุนพอสรุปได้ดังนี้
1.1 เพ่ ือให้ทราบถึงต้นทุนการผลิต ตลอดจนต้นทุนขาย (Cost of
goods sold) ประจำางวด ซ่งึ จะนำาไปหักออกจากรายได้ในงบกำาไรขาดทุน เพ่ ือะ
ช่วยให้ผู้บริหารได้ทราบผลการดำาเนินงานของกิจการว่ามีผลกำาไรหรือขาดทุน
อย่างไร
1.2 เพ่ ือใช้ในการตีราคาสินค้าคงเหลือ (Inventory Evaluation)
ในธุรกิจอุตสาหกรรม สินค้าคงเหลือท่ีจะปรากฏในงบดุลจะประกอบด้วย วัตถุดิบ
งานระหว่างผลิต และสินค้าสำาเร็จรูป ซ่งึ การแสดงมูลค่าของสินค้าคงเหลือเหล่านี้
ได้อย่างถูกต้อง หรือใกล้เคียงความเป็ นจริงมากท่ีสุดจำาเป็ นต้องอาศัยวิธีการทาง
บัญชีต้นทุนท่ีมีประสิทธิภาพ
1.3 เพ่ ือให้ข้อมูลเก่ียวกับการตัดสินใจวางแผนและควบคุม
(Planning and Control) ซ่ ึงจะช่วยให้ผู้บริหารสามารถดำาเนินธุรกิจไปอย่าง
มีแบบแผน และบรรลุเป้ าหมายตามความต้องการของธุรกิจในท่ีสุด นอกจากนี้
ข้อมูลทางบัญชีต้นทุนยังช่วยให้ผู้บริหารได้ทราบถึงความผิดพลาดหรือจุด
บกพร่องในการดำาเนินธุรกิจ เพ่ ือหาทางกำาหนดวิธีการปฏิบัติเพ่ ือแก้ไขเหตุการณ์
ท่ีไม่พงึ ประสงค์ได้อย่างทันท่วงที
1.4 เพ่ ือใช้เป็ นเคร่ ืองมือในการวิเคราะห์ปัญหาเพ่ ือตัดสิน
ใจ(Decision Making) ทัง้นีใ้นการดำาเนินธุรกิจ ผู้บริหารมักจะต้องประสบ
ปั ญหาท่ีจะต้องทำาการแก้ไขอยู่ตลอดเวลา ไม่วา่ จะเป็ นปั ญหาในระยะสัน
้ หรือ
ปั ญหาท่ีจะส่งผลกระทบในระยะยาวก็ตาม เช่น การตัดสินใจเก่ียวกับการรับใบสัง่
ซ้อ
ื พิเศษ การปิ ดโรงงานชัว่คราว การเพ่ิม – ลดรายการผลิต การตัง้ราคาสินค้า
การวิเคราะห์กำาไร การกำาหนดกลยุทธ์ในการประมูลงาน เป็ นต้น

ขอบเขตของหลักการบัญชีได้ถูกแบ่งออกเป็ น 2 ส่วนใหญ่ ๆ คือ บัญชี
การเงิน (Financial accounting ) และบัญชีต้นทุน (Cost
Accounting) ซ่ ึงบัญชีการเงิน นัน
้ ค่อนข้างท่ีจะมีขอบเขตกว้าง เน่ ืองจากเป็ น
บัญชีท่ีเก่ียวข้องกับการจัดทำางบการเงินเพ่ ือเสนอต่อบุคคลภายนอก เช่น ผู้ถือ
หุ้น นักลงทุน เจ้าหนี เ
้ ป็ นต้นการวิเคราะห์งบการเงินจึงเป็ นเคร่ ืองมือท่ีจะให้
ข้อมูลเพ่ ือการตัดสินใจแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าว เช่น นักลงทุนก่อนท่ีจะตัดสินใจ
ลงทุนในธุรกิจใดก็จะต้องทำาการวิเคราะห์งบการเงินของกิจการหรือธุรกิจนัน
้ ๆ
เสียก่อน ทัง้นี เ
้ พ่ ือจะได้ทราบถึงความเส่ียงและความเป็ นไปได้ท่ีจ

การบัญชีต้นทุน
การบัญชีต้นทุนเป็ นส่วนหน่งึ ของระบบบัญชีของกิจการ การบัญชีต้นทุนเป็ นการบันทึก
การวัดผลและการรายงานข้อมูลเก่ียวกับ ต้นทุน แบ่งเป็ น 2 ระบบ คือ
1. ระบบบัญชีต้นทุนงานสัง่ทำา(Job Order Cost System)
เป็ นการคิดต้นทุนของงานแต่ละงาน ทำาให้ทราบต้นทุนทัง้หมดของงานนัน
้ ๆ จึงมี
ประโยชน์ในการตัง้ราคาขายเป็ นสำาคัญ
2. ระบบบัญชีต้นทุนช่วง(Process Cost System)
คิดต้นทุนของงานในแต่ละแผนก หรือเป็ นช่วงๆของงาน ดังนัน
้ จะต้องมีการโอนย้าย
ต้นทุนระหว่างแผนก ซ่ ึงจะเป็ น ประโยชน์ในการควบคุมต้นทุนและการประเมินผล
งาน

การจัดแบ่งประเภทต้นทุน
1. การจัดแบ่งประเภทต้นทุนตามหน้าท่ีการผลิต
สามารถแบ่งได้ดังนี ค
้ ื อวัตถุทางตรง
(Direct Materials) หมายถึง วัตถุดิบท่ี
เป็ นส่วนประกอบท่ีสำาคัญของสินค้าสำาเร็จรูป ค่าแรงงานทางตรง (Direct
Labour) หมายถึง แรงงานท่ีใช้โดยตรงในการแปรสภาพวัตถุดิบให้เป็ นสินค้า
สำาเร็จรูปและ ค่าใช้จ่ายการผลิต (Manufacturing Overhead) หมายถึง ต้นทุน
ในการผลิตทัง้หมดยกเว้นวัตถุทางตรงและค่าแรงงาน ทางตรง
2. การจัดแบ่งประเภทต้นทุนตามพฤติกรรมต้นทุน
โดยพิจารณาว่าต้นทุนนัน
้ มีการเปล่ียนแปลงไปตามระดับกิจกรรมหรือหน่วยผลิตหรือ
ไม่ ซ่ ึงจะแบ่งเป็ น
o ต้นทุนผันแปร (Variable Cost) ต้นทุนชนิดนีเ้ป็ นต้นทุนต่อหน่วยจะมีค่า
เท่าเดิม แต่ต้นทุนรวมจะเปล่ียนแปลงตาม จำานวนการผลิต
o ต้นทุนคงท่ี (Fixed Cost) เช่น เงินเดือนผู้จัดการ ค่าเส่ ือมราคา เป็ นต้น
ซ่ ึงต้นทุนต่อหน่วยจะเปล่ียนแปลงไปตาม จำานวนการผลิต ย่ิงผลิตมาก
ต้นทุนต่อหน่วยย่ิงน้อย ในขณะท่ีต้นทุนรวมจะคงท่ีเสมอ
o ต้นทุนก่ ึงผันแปร (Semi Variable Cost) เป็ นการเพ่ิมขึ้นของต้นทุน
ผันแปรในอัตราของการเพ่ิมท่ีไม่คงท่ี แบ่งออกเป็ น 2 ประเภท คือ ต้นทุน
ผสม (Mixed Cost) และ ต้นทุนขัน
้ (Step Cost)
3. การจัดแบ่งประเภทต้นทุนตามความสัมพันธ์ของต้นทุนกับเหตุแห่งต้นทุน โดย
พิจารณาท่ีความเก่ียวข้องกับผลิตภัณฑ์ แบ่งได้เป็ น
o ต้นทุนทางตรง (Direct Cost) หมายถึง ต้นทุนท่ีใช้ในการก่อให้เกิดกิจกร
รมนัน
้ ๆ โดยตรง หรือระบุให้ชัดเจนว่า เป็ นของผลิตภัณฑ์นัน

o ต้นทุนทางอ้อม (Indirect Cost) หมายถึง ต้นทุนผลิตภัณฑ์ท่ีไม่สามารถ
คิดเข้าโดยตรงกับผลิตภัณฑ์ หรือกับแผนกนัน
้ ๆ ได้อย่างชัดเจน เพราะมีการ
ใช้ร่วมกัน จึงจำาเป็ นต้องมีเกณฑ์ในการปั นส่วน
4. การจัดแบ่งประเภทต้นทุนตามงวดเวลาท่ีกอ
่ ประโยชน์ แบ่งเป็ น 2 กรณี คือ
o ต้นทุนผลิตภัณฑ์ (Product Cost) หมายถึง ต้นทุนท่ีเก่ียวข้องกับการ
ผลิตผลิตภัณฑ์โดยตรง เป็ นต้นทุนท่ีก่อ ประโยชน์ในอนาคต ได้แก่ วัตถุดิบ
ทางตรง ค่าแรงทางตรง และค่าใช้จ่ายในการผลิต โดยเรียกช่ ือตามสถานะของ
ผลิตภัณฑ์ ถ้าผลิตภัณฑ์ท่ีผลิตเสร็จแต่ยังไม่ขาย เรียกว่า สินค้าสำาเร็จรูปคง
เหลือ และผลิตภัณฑ์ท่ีผลิตไม่เสร็จ เรียกว่า สินค้าระหว่างผลิตหรืองาน
ระหว่างทำา
o ต้นทุนงวดเวลา (Period cost) เป็ นต้นทุนท่ีเกิดประโยชน์ในปั จจุบัน โดย
แบ่งย่อยเป็ น ต้นทุนขาย และค่าใช้จ่าย ในการดำาเนินงาน

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful