ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
1.1 Κλασική φιλολογία και βοηθητικές επιστήμες
Φιλολογία=επιστήμη με αντικείμενο τα λογοτεχνικά κείμενα.
Στάδια επεξεργασίας αρχαίων κειμένων
• Εντοπισμός: Σε επιγραφές (Επιγραφική), παπύρους (Παπυρολογία) και
κυρίως χειρόγραφα, συνήθως προϊόντα αλεπάλληλων αντιγραφών. Η
επιγραφική και η παπυρολογία σώζουν το αυθεντικό κείμενο. Τα χειρόγραφα
μελετούν η Παλαιογραφία (ανάγνωση χειρογράφων, μελέτη γραφής τους)
και η Κωδικολογία (μελέτη τους από τεχνική άποψη, δηλ. χρονολόγηση,
βιβλιοδέτηση, ...)
• Αποκατάσταση: Κριτική έκδοση κειμένων (αποκατάσταση στην όσο το
δυνατόν πλησιέστερη μορφή του κειμένου προς το πρωτότυπο του
συγγραφέα). Συμβάλλει και η Ιστορική Γλωσσολογία (γνώση ιστορίας
ελληνικής γλώσσας).
• Ένταξη κειμένων στο ιστορικό και πολιτισμικό τους περιβάλλον: Κατάταξή
τους σε είδη. (Ιστορία της Λογοτεχνίας), μελέτη σχέσεων μεταξύ
λογοτεχνιών ιδαφορετικών γλωσσικών ή πολιτισμικών περιοχών
(Συγκριτική Λογοτεχνιών).
• Ερμηνεία: Ανάλυση κειμένων σύμφωνα με ορισμένες θεωρητικές αρχές για
παραγωγή, οργάνωση και πρόσληψη λογοτεχνικού κειμένου (Θεωρία της
Λογοτεχνίας). Επίσης συμβάλλουν και η Θεωρητική Γλωσσολογία και η
Φιλοσοφία της Γλώσσας.
• Διευκόλυση της προσπέλασης ενός μη ειδικού κοινού στα κείμενα: μετάφραση
κειμένων σε σύγχρονες γλώσσες, διδασκαλία κειμένων.
1.2 Το αντικείμενο της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας. Λογοτεχνία-Γραμματεία
Λογοτεχνία=κείμενα έντεχνου λόγου με στόχο τη δημιουργία αισθητικής εμπειρίας στην
ανάγνωση.
Γραμματεία= σύνολο συγγραφικής παραγωγής ενός πολιτισμού στην περίοδο που κάθε
φορά μας απασχολεί (και λογοτεχνικά και ιστορικά και ρητορικά, κ.ά.)
Ιστορία αρχαίας ελληνικής φιλολογίας: σύνολο γραμματειακής παραγωγής σε ελληνική
γλώσσα από ολόκληρη την αρχαιότητα.
Και επιστημονικά κείμενα γιατί
• Στην αρχή δεν ήταν σαφής η διάκριση των ειδών
• Υπάρχουν και λιγότερο σημαντικά έργα σε όλες τις κατηγορίες
• Έτσι και αλλιώς το σωζόμενο υλικό είναι περιορισμένο, άρα όλο είναι πολύτιμο για
μελέτη εξέλιξης γλώσσας και ύφους.
• Είναι τεκμήρια ενός αξιοσημείωτου πολιτισμού με πολλές πτυχές, όλες σημαντικές.
Και κείμενα δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα (νόμοι, συνθήκες, επιστολές, συνήθως σε
επιγραφές και παπύρους) γιατί
• Είναι πολύτιμες πηγές για μελέτη ιστορίας, ιδεολογίας, πολιτισμού
• Είναι μνημεία για μελέτη ποικιλίας ελληνικής γλώσσας.
1.3 Περίοδοι της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας
ΑΡΧΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (2ο μισό 8ου αι. π.Χ. με 490-479 π.Χ/ Περσικοί πόλεμοι).
Τα παλαιότερα λογοτεχνικά κείμενα. Σώθηκαν χάρη στην εισαγωγή και εξάπλωση χρήσης
της γραφής.
Είδη:

Έπη (Ομήρου, Ησιόδου). Β μισό 8ου αι.

Λυρική ποίηση (6ος-α μισό 5ου αι. π.Χ.)

) Είδη • Εκκλησιαστική ρητορεία. Ρητορική θεωρία • Μεγάλα έργα γνωστικού περιεχομένου (γεωγράφοι. λογιότητα. Γραμματική. ιστορία • Στροφή στον υπομνηματισμό κειμένων κλασικών φιλοσόφων • Ένταξη ελληνικής πνευματικής παράδοσης σε χριστιανική θεολογία . άρα τέλος εμφυλίων πολέμων και εγκαθίδρυση της μοναρχίας του Αυγούστου στη Ρώμη) Είδη • Νέα κωμωδία • Επίγραμμα • Πεζό ερωτικό μυθιστόρημα Περιοχές ακμής • Αθήνα (με φιλοσοφική σχολή) • Αλεξάνδρεια με Μουσείον και Βιβλιοθήκη του Χαρακτηριστικά εποχής • Εξάπλωση ελληνικού τρόπου ζωής στα ελληνιστικά βασίλεια και τη ρωμαϊκή επικράτεια • Ανάπτυξη νέου τύπου ποίησης με εξεζητημένη κομψότητα./ναυμαχία στο Άκτιο. . εγκυκλοπαιδιστές.. ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (31 π. ασιανισμός) • Χριστιανική γραμματεία • Φιλολογία.. Περιοχές ακμής: Δυτικά παράλια Μ.• Φιλοσοφικός στοχασμός (προσωκρατική φιλοσοφία: διερεύνηση φύσης).Χ.330/ ίδρυση Κωνσταντινούπολης) Είδη • Ιστοριογραφία • Ρητορική (αττικισμός.Χ. 5ος αι. αποικίες Μεγάλης Ελλάδας (Κάτω Ιταλία.31 π. Αλεξάνδρου.) Χαρακτηριστικά περιόδου • Υπαγωγή ελληνικού κόσμου σε ρωμαϊκό κράτος • Παράλληλη χρήση ελληνικής και λατινικής γλώσσας • Επικράτηση πρακτικού ρωμαϊκού πνεύματος και στην εκπαίδευση (ανάπτυξη ρητορικής παιδείας και πρακτικής φιλοσοφίας) ΟΨΙΜΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Από τα μέσα 4ου έως τα μέσα 6ου αι.. Ασίας..Χ. . Σικελία) ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (470-323 Π. Σωκράτης) ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (323/θάνατος Μ.) Είδη: • Αττικό δράμα • Ιστοριογραφία • Φιλοσοφικός διάλογος • Ρητορική Περιοχή ακμής: Αθήνα Χαρακτηριστικά εποχής • Ενίσχυση εθνικής συνείδησης Ελλήνων • Ανάπτυξη δημοκρατικού πολιτεύματος • Ενεργός συμμετοχή πολίτη στα κοινά • Στροφή ενδιαφέροντος στον άνθρωπο και την κοινωνία (Σοφιστές.

δραματικές παραστάσεις). ιδεολογία ομάδας • Κλασική περίοδος: κατ’ιδίαν ανάγνωση. γιατί συνήθως δεν καταγραφόταν. επιστημών. δεν το διέσωσαν. ό.1. αυλητική. μηχανική). • Η αρχ.τι θεώρησαν σημαντικό. η ποίηση. • Αρχαϊκή ποίηση: δημόσια εκτέλεση ποίησης. δημιουργία νέων ειδών έντεχνης προσωπικής λογοτεχνίας. κιθαριστική.5 Λογοτεχνία και κοινωνία στην αρχαιότητα Διαφορετικοί τρόποι επικοινωνίας του ποιητή. κυπριακή συλλαβογραφική. Στην Εκκλησία και στο Δικαστήριο ασκούνταν η ρητορεία. • Τα λογοτεχνικά είδη αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας έχουν σε μεγάλο βαθμό μορφική ομοιογένεια (συγκεκριμένη λογοτεχνική διάλεκτος αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος). . Βασίζεται στην προσωδία (εναλλαγή μακρόχρονων και βραχύχρονων συλλαβών). του συγγραφέα γενικότερα. Λάμβαναν χώρα αυθόρμητες συζητήσεις. δημιουργία κλειστών κύκλων διανοουμένων. αδιαφορώντας για το ευρύ κοινό. Ό. σχολές υπήρχαν βιβλιοθήκες και συζητούνταν λογοτεχνικά θέματα. Εορτές: Η ανάπτυξη πόλεων-κρατών έφερε λατρείες και εορτές με πανελλήνια ακτινοβολία. το διέσωσαν. Επίσης στις ρητορ. και φιλοσοφ.χ. αναγνώσεις. κιθαρωδία. Επίσης. Επίσης τέτοιες συζητήσεις και διδασκαλίες λάμβαναν χώρα και σε σχολές και κύκλους σπουδαίων μουσικών και ποιητών.). οπότε έχουμε διάδοση λογοτεχνίας. κατέγραψε και λογοτεχνικά κείμενα και εξαπλώθηκε σε όλους τους πληθυσμούς. Διάδοση πρακτικής κλειστής απαγγελίας λογοτεχνικών έργων και ιδιωτικής ανάγνωσης ως βασικής μεθόδου προσέγγισης λογοτεχνικών έργων. ευκαιρία για απαγγελίες και επιδείξεις. αστρονομία. Αγορά-Γυμνάσιο-Εκκκλησία: επίκεντρο δημόσιας ζωής. απαγγελίες έργων. ανταποκρίνεται σε προσδοκίες. Άρα το έδαφος πρόσφορο για καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία. Εκπαίδευση-Σχολές: Διδασκαλία Ομήρου και άλλων ποιητών στην εκπαίδευση παιδιών. • Η εικόνα που έχουμε για την αρχαία ελληνική λογοτεχνία πέρασε από επιλογές Ρωμαϊκού και Βυζαντινού πολιτισμού. Παράλληλα δημιουργία ευρύτερου εγγράμματου λαϊκού κοινού. αγώνων (ραψωδική απαγγελία. Γραμμική Β.. Αγώνες: Ήταν μέρος των εορτών που είχαν ιδιαίτερο πρόγραμμα αθλητ. εκτέλεση χορικών ασμάτων. Στην ποίηση προσδιοριστικό στοιχείο είναι το μέτρο.4 Ιδιαιτερότητα της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας • Τέλος 8ου αιώνα: προσαρμογή φοινικικού αλφαβήτου στην Ελλάδα και δημιουργία ελληνικού αλφαβήτου (παλαιότερες γραφές: Γραμμική Α. Ελλ. με το κοινό του. Τώρα πλέον γραφή που πέρα από πρακτικές ανάγκες. Λογ/χνία είναι η αρχαιότερη απτή πηγή επίδρασης και έμπνευσης σύγχρονου πολιτισμού. 1. Κεντρική θέση η μουσική. δε σώθηκε παρά στο ελάχιστο η δημώδης λογοτεχνική παραγωγή.τι όχι (π. Συνήθης η ενεργός καλλιτεχνική συμβολή παρισταμένων με ποιητικούς αυτοσχεδιασμούς. εμφάνιση πρώτων βιβλιοθηκών • Ελληνιστική περίοδος: οι λόγιοι εργάζονται μόνοι τους. Βιβλιοθήκες: Στις αυλές ελληνιστικών ηγεμόνων και Ρωμαίων αυτοκρατόρων. καλλιέργειας λογοτεχνίας. Και οι ίδιο οι λογοτέχνες ενίοτε το επεδίωκαν. και μουσ. μεταβίβαση βιβλίων. Στο Γυμνάσιο και στην Αγορά σύχναζαν στοχαστές που επιζητούσαν δημοσιότητα. το τραγούδι.. στις βιβλιοθήκες της ελληνιστικής εποχής διαμόρφωση λογοτεχνικών τάσεων. . Αυτοκρατορικό περιβάλλον-Κύκλοι μορφωμένων στο ρωμαϊκό κόσμο: Στην Αυτοκρατορική Ρώμη προσπάθεια για χειραγώγηση ποιητών και συγγραφέων (από αυτοκράτορες και τις αυλές τους) στους οποίους παρήγγελναν έργα και τους προστάτευαν. Συμπόσιο: Η πιο διαδεδομένη μορφή κοινωνικής συναναστροφής και διασκέδασης τον 6 ο και 5ο αι. κέντρα μελέτης.

εχθρότητα προς ελληνικά κείμενα από Βυζαντινούς χριστιανούς. Κατάρρευση Βυζαντινού κράτους και φυγή Βυζαντινών λογίων στην Ιταλία.: δημιουργία πρώτων δημόσιων βιβλιοθηκών Περγάμου (συγγραφή μονογραφιών για αρχαίους συγγραφείς). Παρακμή πνευματικών εστιών ρωμαϊκού κόσμου. Βιβλία με μικρότερο κόστος. εκέι γράφονται σχόλια σε κείμενα. περιορισμοί αντιγραφής τους.7 Η πρόσληψη των αρχαίων κειμένων σε νεότερες εποχές Αναγέννηση (15ος-16ος αι. όπως σώζεται συμπεριλαμβανόμενο σε κάποιο άλλο έργο.: πολλά βιβλία συγκεντρώνονταν σε Γυμνάσια και Φιλοσοφικές Σχολές. εμφάνιση αξιοσημείωτου αριθμού λογίων. Πολλά μοναστήρια γίνονται αντιγραφικά κέντρα. ταξινόμηση). δημιουργία Πανεπιστημίων.) 10ος αι. ο Ροβέρτος Στέφανος και ο γιος του Ερρίκος Στέφανος. Μέσα 13ου-μέσα 14ου: Χρόνια Παλαιολόγων: άνθηση φιλολογίας με Μάξιμο Πλανούδη.: Ευστάθιος ο Θεσσαλονίκης.: Μεταχαρακτηρισμός (από κεφαλαιογράμματη γραφή κειμένων αντιγραφή σε μικρογράμματη). συγγραφή μονογραφιών.. Μουσείων. Bentley. σχόλια στον Όμηρο. διακρίνεται από αρχαιολογία και ιστορία τέχνης. Nietzsche: περιορισμένη η επίδρασή του στη φιλολογία. Υπολογίζεται ότι σωζόταν το σύνολο των έργων κλασικής αρχαιότητας. Τα κείμενα γράφτηκαν σε πάπυρο ή περγαμηνή ή άλλα υλικά. 15ος-16ος αι. Διάσημοι λόγιοι.Χ.6 Παράδοση των κλασικών κειμένων και ιστορία της ερμηνείας τους Τα αρχαία κείμενα σήμερα μας παραδόθηκαν/διασώθηκαν σε 2 μορφές • Άμεση: έχουμε το ίδιο το κείμενο. αντίγραφα δραματικών έργων φυλλάσσονταν στα Δημόσια Αρχεία Αθήνας. όπως ο Έρασμος. σχολιασμός κειμένου.Χ.: εμπόριο βιβλίων. η προφορική απαγγελία ήταν ο συνήθης τρόπος δημοσίευσης. Βιβλιοθηκών. Willamowitz: ο μεγαλύτερος φιλόλογος. Αναβίωση ενδιαφέροντος για Αρχαιότητα. Συγκέντρωση χειρογράφων από Ανατολή και αντιγραφή τους. π. 19ος αιώνας: Γερμανική φιλολογία. Αριστοφάνης ο Βυζάντιος. κυρίως ερμηνεία κειμένων. δημιουργία πρώτων βιβλιοθηκών 4ος αι. νομίσματα. Κριτική κειμένων. Μάρκος Μουσούρος: διορθωτής χειρόγραφης παράδοσης. Μανουήλ Μοσχόπουλο. Ανακάλυψη τυπογραφίας. 3ος αι.Χ. Όψιμη αρχαιότητα: Χάθηκαν αρκετά κείμενα λόγω διαίρεσης ρωμαϊκού κράτους. εδαφικών απωλειών των 2 ρωμαϊκών κρατών. π.α. Ζηνόδοτος. Εκδόσεις Άλδου Μανουτίου (αλδινές) στη Βενετία τον 16ο αιώνα. π. Parson) B μισό 18ου αιώνα: η φιλολογική επιστήμη γίνεται αυτόνομη επιστήμη των κειμένων. Επίσης εδώ εντάσσονται και η λατινική και η αραβική μετάφραση του κειμένου. το Παρίσι. Πολλά έργα χάθηκαν γιατί τα υλικά φθαρτά. Αρίσταρχος. . άρα διάδοση και μελέτη κειμένων. Εποχή Πατριάρχη Φωτίου: άνθηση κλασικών γραμμάτων (β μισό 9ου αι. Ενδιαφέρον για αρχαίους κλασικούς (Goethe. τη Φλωρεντία. 1. καταλογογράφηση. 5ος αι. .1. Schiller. δημιουργία μεγάλων σειρών για παπύρους. υποχώρηση ελληνομάθειας στη Δύση. 9ος-10ος αι.Χ. Αλεξάνδρειας (έκδοση.: σύνταξη εγκυκλοπαιδικού λεξικού Σούδας 12ος αι. επιγραφές.). όπου επικράτηση ουμανισμού και ενδιαφέρον για ελληνική λογοτεχνία.: οι πρώτες εκδόσεις των περισσότερων αρχαίων ελλήνων συγγραφέων στη Βενετία. • Έμμεση: έχουμε ένα τμήμα του. αι. Lachmann). επιδρομών βαρβαρικών λαών. Όμως στις αρχές του 19 ου ο Wolf (που έθεσε και το ομηρικό ζήτημα) επιχειρεί σύνθεση φιλολοφίας και αρχαιολογίας σε ενιαία αρχαιογνωστική επιστήμη. Δημήτριο Τρικλίνιο... Δεύτερη σοφοστική: 2ος-3ος μ. Αρχικά η καταγραφή και ο πολλαπλασιασμός κειμένων γινόταν με υπαγόρευση. Θωμά Μάγιστρο. κ. o Budé… Από 16ο αιώνα: πρόοδος στην κριτική κειμένων (Casaubon.

αποκρυπτογράφηση Γραμμικής Β. αφηγηματολογίας.ΗΠΑ: σημαντικές πρόοδοι ιδίως με Parry (θεωρία προφορικής σύνθεσης ομηρικών επών). νεότερης θεωρίας λογοτεχνίας. . Πάντα το μεταφρασμένο κείμενο έχει απόκλιση από το πρωτότυπο (βλ.8 Το πρόβλημα της μετάφρασης Δύσκολο έργο. παράδειγμα βιβλίου). 1. Μεταπολεμική φιλολογία: Περίοδος ομηρικών σπουδών. αφομοίωση πορισμάτων και μεθόδων κοινωνικής ανθρωπολογίας. Έχει μεγάλη σημασία η επιλογή σωστών μεταφράσεων και η σύγκριση μεταξύ τους και με το πρωτότυπο. συγκριτική μελέτη αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας και αρχαίων ανατολικών πολιτισμών.

Αιτωλικός. Το έπος δημιουργήθηκε μετά την καταστροφή των μυκηναϊκών κέντρων ως ανάμνηση της ύπαρξής τους (# Nilson: το έπος καλλιεργήθηκε σε κέντρα μυκηναϊκού πολιτισμού).1 Επική παράδοση πριν από τον Όμηρο Τα ομηρικά έπη=τα αρχαιότερα ελληνικά ποιητικά δημιουργήματα που μας διασώθηκαν και η αρχή της ποιητικής παράδοσης Ελλήνων. τη χρονολόγησή τους και την προσωπικότητα του ποιητή.  Η ομηρική ποίηση διατήρησε αναμνήσεις< μυκηναϊκή εποχή (χάλκινα όπλα. Αιτωλικός κύκλος. ενώ είχε και στοιχεία του 8ου αιώνα (έθιμα ταφής.1. Η συμβολή του στη συναίρεση της παράδοσης.1 ΠΡΟΟΜΗΡΙΚΟ ΚΑΙ ΟΜΗΡΙΚΟ ΕΠΟΣ 2. Στη νεότερη εποχή θεωρία Parry για δυνατότητα προφορικής σύνθεσης και μετάδοσης επών λόγω κυρίως του ύφους και της τεχνικής της γλώσσας του Ομήρου (στερεότυπες εκφράσεις. Αποδείχθηκε όμως ότι τότε ήταν γνωστή η γραφή (Γραμμική Β). ΟΜΩΣ • Ενδείξεις μέσα στα έπη ότι είχαν προηγηθεί και άλλες ποιητικές συνθέσεις. λέξεις που δε χρησιμοποιούνταν πλέον τον 8ο αιώνα. • Δεν είναι δυνατόν να μην υπήρχαν κι άλλα ποιήματα πριν γιατί ο άνθρωπος έχει την τάση να δημιουργεί • Είναι τόσο «τέλεια» ως δημιουργήματα που δεν μπορεί να μην υπήρχαν άλλα ποιήματα ως πρόδρομοί τους. π. αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τα έπη στο σύνολό τους.…). .Antehomerica Kullmann). π. δεν αναφέρει γενεαλογία τους). τραγούδια με υλικό από άλλους επικούς κύκλους που θεωρούνται γνωστοί. Τρωικός. • Θεωρούνται γνωστοί και οι βασικοί ήρωες (π.  Η ύπαρξη προομηρικής επικής παράδοσης επιβεβαιώνεται από το ίδιο το έπος • Συγκεκριμένες αναφορές μέσα σ’αυτό σε γεγονότα παρελθόντος (π. Χώρος γέννησης: Ιωνία. Θηβαϊκός. τη σύνθεση των συγκεκριμένων επών.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΠΟΣ 2. Συμπέρασμα: η διάσωση των επών μέχρι σήμερα προϋποθέτει γραπτή σύνθεση. Υπάρχουν αναμφίβολα και στοιχεία προφορικής ποίησης στα έπη. σιδερένια όπλα.χ. • Θεωρεί γνωστή στους ακροατές την Τρωική εκστρατεία (περιγράφει μόνο 52 ημέρες).χ. τραγούδια αοιδών που στα έπη τραγουδούν παλαιά κλέη ανδρών. Σίγουρα όμως πολλές αναφορές Ομήρου σε προηγηθέν υλικό είναι απλές ποιητικές επινοήσεις του.χ.χ. ενώ σίγουρα από ένα σημείο και πέρα βοήθησε και η γραφή. βάσει ενδεχομένως μιας προφορικής παράδοσης που ενσωματώθηκε στο έργο του ποιητή με τη βοήθεια της γραφής. ΑΡΑ υπήρχε υλικό που οι αοιδοί μετασχημάτιζαν αυτοσχεδιάζοντας με τη βοήθεια στερεότυπων εκφράσεων. Θηβαϊκός κύκλος. Όμως. Ομηρικό ζήτημα=το πρόβλημα σχετικά με τη δημιουργία της ομηρικής ποίησης. Ενδιάμεση λύση: ο ποιητής παρέλαβε υλικό παράδοσης προφορικά ή γραπτά αλλά η σύνθεση και η μετάδοση από εκεί και πέρα έγινε γραπτά. Εξάλλου αδύνατον να σωθεί τόσο σύνθετη εργασία χωρίς την παρέμβαση γραφής. 2.2 Προφορική και γραπτή σύνθεση Aρχική άποψη: τα έπη συνετέθησαν και μεταδόθηκαν προφορικά.3 Η προσωπικότητα του Ομήρου. η σύνθετη τεχνική και ο τρόπος δομής επών δικαιολογούνται μόνο με χρήση γραφής.1.1.  Χρονικό τόξο προηγηθέντων μυθικών κύκλων: Αργοναυτική εκστρατεία.  Ομηρικά έπη=ώριμο καταστάλαγμα μακράς ποιητικής παράδοσης. 2. Τρωικός) =πρώτη ύλη ομηρικών επών. φάσγανον). στίχοι ολόκληροι που επαναλαμβάνονται=λογότυποι=formulae). 4 μεγάλοι επικοί κύκλοι (Αργοναυτικός.

Το θέμα του έπους είναι η μήνις=οργή Αχιλλέα εναντίον του Αγαμέμνονα γιατί του άρπαξε τη Βρισηίδα (το θέμα το πήρε ο Όμηρος από την προϊλιαδική παράδοση. Αβεβαιότητα ως προς τον τόπο γέννησης του ποιητή. οι 13 έχουν δράση και οι 4 είναι πολύ συμπυκνωμένες δραματικά με ζωντανές μάχες. Με την αναδρομή μνημονεύει και γεγονότα σε χρόνο πριν από τον Τρωικό κύκλο.. Δίνει τα διάφορα περιστατικά πολέμου όχι σε αυστηρή χρονικά σειρά και ακολουθία.Πρόβλημα στη χρονολόγηση του Ομήρου. καθώς εμφανίζεται ως σύγχρονος και αντίπαλός του (Αγών Ομήρου και Ησιόδου). Με την αναδρομή ο ποιητής διηγείται γεγονότα της αρχής του πολέμου.4 Περιεχόμενο Ιλιάδας (βλ. ο 20ος αιώνας όμως τον καθιέρωσε ως ιστορικό πρόσωπο. Γεωγραφικά η θέση του στην Ιωνία. Παράλληλα χρησιμοποιείται και η τεχνική της προαναγγελίας. Αν μόνο της Ιλιάδας. Υπάρχουν και πολλές επινοήσεις του ποιητή. όταν το πρόσωπο είναι σε αδιέξοδο και προσπαθεί να ξεφύγει από αυτό). κάποιοι Ύμνοι και μερικά από τα Κύκλια έπη. Τα άλλα έπη χάθηκαν ολοκληρωτικά λόγω του άρτιου χαρακτήρα των 2 μεγάλων επών που επισκίασαν όλα τα άλλα.χ. Επινόησε θέματα και μύθο.6 Το ομηρικό ζήτημα Τρία στην ουσία προβλήματα • Τρόπος δημιουργίας. Περιγράφει έξοχες σκηνές ειρηνικής ζωής.5 Δομή Ο Όμηρος δεν παρέλαβε απλώς. γνωστά τα πρόσωπα των βασικών ηρώων: Αχιλλέα.1.. θεατρικός χαρακτήρας στο έπος.χ. καθώς βρισκόταν στο τέλος μιας παράδοσης που δε μας άφησε γραπτά μνημεία και φαίνεται ότι έζησε αρκετά πριν από τις πρώτες πηγές που έχουμε. Συνέπεια: η φιλολογία του 19ου αιώνα θεωρούσε ότι δεν υπήρχε. σελ. χρησιμοποιεί συχνά την αναδρομή στο παρελθόν. δίνει έξοχα δείγματα ψυχολογίας προσώπων. τότε χρονολόγησή του τον 9ο αι.Βασικό θέμα έρευνας η σχέση Ομήρου με παράδοση. Έκτορα. Βρίσκεται σε άμεση σχέση με Ησίοδο. από τις οποίες οι 39 είναι αργές (χωρίς ουσιαστικά γεγονότα). Η απόκλιση από το παραδοσιακό και η παρουσία των νεωτερισμών διακρίνονται σε 4 κατηγορίες: 1) σε κατά λέξη επαναλήψεις σκηνών 2) σε τυπικές σκηνές που προσαρμόζονται κάθε φορά στην υπόθεση και διήγηση του ποιητή 3) σε διαμορφωμένες τυπικές σκηνές με έκδηλα τα στοιχεία νεωτερισμών που παραλλάσσουν τις παλαιές σκηνές και 4) σε σκηνές που είναι εντελώς διαφορετικές από υπόδειγμα παράδοσης (π. αλλά αναγνωρίζει αρετές και στους αντιπάλους. ενώ βρίσκεται ήδη κοντά στο τέλος του. δομής επών (ο ποιητής στην αρχή ή στο τέλος της συνθετικής διαδικασίας) • Πατρότητα των επών • Χρονολόγηση των επών Αρχαιότητα Προηγήθηκε ο προβληματισμός για την πατρότητα ποιημάτων.Χ.Στον Όμηρο αποδίδονται τα 2 μεγάλα έπη. Ο Όμηρος δημιουργεί μεταπτώσεις. Η Ιλιάδα περιγράφει περιστατικά 52 ημερών. Πρώτοι εισηγητές της θεωρίας: . 63-66 διδακτικού υλικού) 2. Ίσως πρόκειται για κριτική του ποιητή στην ηρωική εποχή.1. π. 2. τότε 7ος αιώνας. προαναγγελία.1. Με τις βασικές τεχνικές Ομήρου: συμπύκνωση.. Οδυσσέα. Προϋποθέτει πολλά στοιχεία από το παρελθόν γνωστά στους ακροατές από την παράδοση (π. Η προσφορά του αποφασιστική στην τεχνική και αρχιτεκτονική επών. Μια επινόηση του ποιητή είναι ότι παρουσιάζει να νικώνται συνέχεια οι Τρώες παρά την υπόσχεση του Δία στη Θέτιδα ότι θα νικήσουν οι Αχαοί. Αν και η Οδύσσεια δικό του έργο. διεύρυνση δίνεται ένας δραματικός. Η χρονολόγησή του εξαρτάται από το αν θεωρείται ο ποιητής και της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Χαρακτηριστική του καινοτομία: δε συνθέτει αποκλειστικά αρνητικούς ή θετικούς χαρακτήρες. 2. Άποψη χωριζόντων: διαφορετικά πρόσωπα οι ποιητές Ιλιάδας και Οδύσσειας.). Άμεσες πληροφορίες για τον Όμηρο έχουμε από τους Βίους του στην αρχαία εποχή. αλλά το έκανε κύριο θέμα του). σύνθεσης. αναδρομή. Όμως το έπος ονομάζεται Ιλιάς γιατί ο ποιητής επιδιώκει να αφηγηθεί όλα τα περιστατικά από τον πόλεμο της Τροίας (=Ίλιον).

Κι άλλες αναλυτικές θεωρίες: Θεωρία των μικρών επών Αρχές του 19ου αιώνα από Κ. Μετά τον Wolf εκφράστηκαν δύο απόψεις/τάσεις των χωριζόντων:  Το έπος είναι ενιαίο στην αρχή με έναν ποιητή και στην πορεία συμπληρώνεται και τροποποιείται.Κακριδή. οπότε και καταγράφηκαν από τον Πεισίστρατο. για επύλλια. Ο ποιητής έρχεται στο τέλος για να δώσει την τελική μορφή στις ενδιάμεσες μορφές. Τότε επικρατούσαν στη λογοτεχνία οι γενετικές θεωρίες που ασχολούνταν με τον τρόπο γέννησης των έργων τέχης. Νεότεροι χρόνοι Στη Δυτική Ευρώπη. κακό γούστο και ασυνέπειες στην αφήγηση.Χ. Στη θεωρία αυτή αναζητούνται νεότερα και παλαιότερα στρώματα και επιτελείται η ακόλουθη μεταλλαγή της αναλυτικής σχολής: μιλάμε πλέον για μέρη του τελικού έπους σχετικά ολοκληρωμένα. Kirchhoff: έχουμε ενδιάμεσες μορφές τραγουδιών και ενδιάμεσους ποιητές/διασκευαστές μεταξύ των αρχικών τραγουδιών και του τελικού έπους. Θεωρία της συμπίλησης A. που. αλλά από μαρτυρίες ξέρουμε ότι ήταν ήδη γνωστά και τότε έγινε η κατάταξή των επών. Πρώτος ο Fr. ως θέμα προέρχεται από το μύθο του Μελέαγρου). Επίσης. Ο αρχηγός των χωριζόντων (και δημιουργός της αναλυτικής σχολής) ήταν ο Α. Αρχικά οπαδός της ιδέας αυτής και ο Willamowitz. άρα ο ποιητής βρίσκεται στο τέλος της διαδικασίας. έχουμε αρνητική κριτική προς τον Όμηρο και τα έπη. η μήνις του Αχιλλέα.).Θ. Σήμερα οπαδός της ο G. Ξένωνας (2ο αι.Hed. έχει αποδειχθεί ότι είναι δυνατόν να απομνημονεύσει ένας άνθρωπος τόσο εκτενή ποιήματα και να τα διασώσει. Jachmann.Wolf (Prolegomena ad Homerum. ο οποίος στην πορεία επεκτάθηκεμε επεμβάσεις ραψωδών και έπεσε το επίπεδό του.d’Aubignac κατηγορεί τον ποιητή των ομηρικών επών (βασικά θεωρεί τον Όμηρο ανύπαρκτο πρόσωπο) για ανηθικότητα. To έπος δημιουργήθηκε από τη συγκόλληση πολλών μικρών τραγουδιών (στο ομηρικό συγκεκριμένα 18 τραγουδιών) και ο ποιητής βρίσκεται στο τέλος της διαδικασίας.Χ. πολιτισμικών στρωμάτων που μοιάζουν ή είναι νεότερα • Διαφορές ύφους< διαφορετικοί ποιητές . von der Muehll. ποιοτικά υψηλός. 1795)που υποστήριξε τα εξής: Η πρώτη σύνθεση των επών έγινε περίπου το 950 π. όταν διευρύνεται ο αρχικός πυρήνας. Γιατί η ενότητα των επών αμφισβητήθηκε τη συγκεκριμένη εποχή (γερμανικού ιδεαλισμού) κι όχι νωρίτερα.Ελλάνικος. Τέλος. ΟΜΩΣ την εποχή του Πεισίστρατου δεν καταγράφηκαν. Ο πρώτος που έκρινε τον Όμηρο ως ποιητή ήταν ο Δημόκριτος. αλλά τότε δεν υπήρχε γραφή και έτσι τα έπη ανά τμήματα μεταδόθηκαν προφορικά και με απομνημόνευση από πολλούς ποιητές και αοιδούς μέχρι τον 6ο αιώνα.Χ. δηλ. Οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι ερεύνησαν το θέμα και κατέληξαν στην αποδοχή του Ομήρου ως ποιητή και των δύο επών.περίοδος όψιμης Αναγέννησης λόγω της άνθησης των εθνικών λογοτεχνιών και τη συνακόλουθη αποστροφή + αμφισβήτηση των κλασικών υπερεθνικών προτύπων (άρα και του Ομήρου). Ο ποιητής βρίσκεται στη μέση της διαδικασίας. Γενικά χαρακτηριστικά αναλυτικής θεωρίας • Ανακάλυψη αντιφάσεων< συνένωση άσχετων μεταξύ τους επυλλίων • Επαναλήψεις στίχων σε διάφορες θέσεις • Απομόνωση γλωσσικών. αυτόνομα. Θεωρία της διέυρυνσης Μετά το Β παγκόσμιο πόλεμο από τους W. την ύπαρξη καθορισμένου σχήματος με εσωτερική λογική. αλλά γενικά κυρίαρχη η πίστη αρχαίων στην ενότητα και υψηλή ποιότητα των επών και στην ιστορική ύπαρξη Ομήρου. Lachmann . άρα ο ποιητής στην αρχή της διαδικασίας  Το έπος αποτελείται από πολλά συνενωμένα μικρά έπη. στιχουργικών. κατά τους Howald και Ι. με την αρμονία των μερών του. Στην αρχή υπήρξε ένας μικρός πυρήνας (στην περίπτωση της Ιλιάδας. που αναθεώρησε όμως μετά και κατέληξε ενωτικός (πλήρης αποδοχή Ομήρου και ενότητας επών). π. ξέρουμε πλέον ότι υπήρχε γραφή ήδη από το 1400 π. Theiler και P.

όμως υπάρχουν πολλές συνδέσεις λέξεων που είναι απλώς συντακτικά σχήματα. προφορική (όχι λογοτεχνική) ποίηση. • Υπάρχει πρωταρχική σύνδεση της formula και της δομής του στίχου Το θέμα είναι: τι είναι του Ομήρου και τι της παράδοσης. συναιρέθηκαν στη μορφή που τα έχουμε.Θ. Δεν υπήρχε γραφή. το κεντρικό θέμα της Ιλιάδας. γλωσσ.χ. στοιχεία. άσκησε όμως και κριτική: πέρα από την παραδοσιακή. • Σήμερα: τα ομηρικά έπη=αποτέλεσμα μακράς δημιουργίας και εξέλιξης επικού υλικού. ριζωμένο μεν στην παράδοση αλλά την υπερβαίνει γιατί υπήρχε και έγινε χρήση της γραφής. • Εννοείται ότι υπήρχε μακρά μαθητεία στην απομνημόνευση του συγκεκριμένου υλικού. 2.Ασία και τον Εύξεινο Πόντο. • Με τη χρήση στερεότυπων εκφράσεων. • Τσοπανάκης: πότε. Στην πορεία πολλά στοιχεία αφαιρέθηκαν. π. πολιτιστ. ΚΡΙΤΙΚΗ: • Ο Parry έβλεπε παντού formulas. Ο ποιητής πάντως δε δημιούργησε εκ του μηδενός. Θεωρία της προφορικής δημιουργίας και παράδοσης (oral poetry) Εισηγητής της θεωρίας ο Milmann Parry. η μήνις του Αχιλλέα. τα οποία χάρη στη μεγαλοφυϊα του ποιητή.8 Δομή και σύνθεση της Οδύσσειας Αναλυτική μέθοδος και στην Οδύσσεια: • Συνένωση όχι μόνο θεμάτων. Για Υπόθεση βλ. το παραδοσιακό επίθετο (αυτό που συνοδεύει ένα ουσιαστικό σε μία ορισμένη σύνδεση. Για να τα χρονολογήσουμε πρέπει να δούμε τα πολιτιστ. δεν αναδημιουργούν με βάση το παραδοσιακό υλικό. Τον βοηθούν οι στερεότυπες εκφράσεις και η μνημοτεχνική. Κακριδής: τα ομηρικά έπη είναι ενότητες στη μορφή που τα έχουμε και κορυφαία κατάληξη μιας πορείας. στα έπη υπάρχει και η ενσυνείδητη. Υπόθεση και Δομή Η Οδύσσεια είναι ένα έπος άλλης εποχής με διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά από την Ιλιάδα (έπος πολεμικών συγκρούσεων).Κακριδής) Το έπος πήρε πολλά στοιχεία από την παράδοση. από ποιους. • Οι Σερβοκροάτες τραγουδιστές απλώς διασώζουν με τη μνήμη. Ο Parry μελέτησε το σερβοκροατικό έπος που μεταδόθηκε προφορικά και έβγαλε συμπεράσματα και τα ομηρικά.1. σε ορισμένη θέση στο μέτρο) και τις στερεότυπες εκφράσεις (formulae=έκφραση ή σειρά συνδεόμενων λέξεων που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένη θέση στο μέτρο για να αποδώσουν συγκεκριμένο νόημα). άσχετα αν ο συγγραφέας ένας ή πολλοί. • Ο Adam Parry. Με βάση δύο χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα στοιχεία των ομηρικών επών.Θεωρία της Νεοανάλυσης (Muelder. Η ποίηση του Ομήρου είναι παραδοσιακή (όχι προσωπική). προφορική ποίηση. Τα πρότυπα μύθων του έπους βασίστηκαν σε άλλους μύθους. γιος του Μ. • Ο Pope: σε όλα τα σημαντικά σημεία των ομηρικών επών υπάρχει αυτόνομη. ο ποιητής μπορεί εύκολα να παραλλάσσει παραδεδομένα σχήματα. οπαδός μεν. στο τέλος. 2. Kullmann. προέρχεται από το μύθο του Μελεάγρου (Κακριδής). διαφορές. • Ο ποιητής μπορεί εύκολα να αναπαραγάγει μετρικά σχήματα. κοινων. Ραrry: το κείμενο που έχουμε είναι του Ομήρου. • Ο Kirk. Ι. αλλά κύκλων και επών που θα μπορούσαν να είναι αυτόνομα • Ίσως άλλος ο ποιητής Ιλιάδας και άλλος της Οδύσσειας< διαφορετικό ύφος. προσωπική δημιουργία.1. Και τα 2 έπη απηχούν εποχή αποικισμού από ηπειρωτική Ελλάδα προς τη Μ. Είναι το μεταπολεμικό έπος. κοινων. άρα οι formulae δεν είναι τόσο εκτεταμένες. που περιγράφει την επιστροφή από τον πόλεμο. υποστηρίζει • Ο ποιητής συνθέτει προφορικά. ατομική σύνθεση του ποιητή. 79-84 βιβλίου. πώς έγινε η πρώτη καταγραφή επών.7 Οδύσσεια. θέμα. στοιχεία . νέα προστέθηκαν.

νεότερο έργο. Ο κύκλος του παρελθόντος (μυκηναϊκός κόσμος: κόσμος του χαλκού. στον οπλισμό. πιο απλή σύνθεση. τμήματά της από το 700-500 π. Δεν είμαστε όμως σίγουροι αν τα στοιχεία αυτά έρχονται κατευθείαν ή ανήκουν σε διάμεσες περιόδους. Οδύσσεια: μεγαλύτερη πλοκή στη σύνθεση. η Τηλεμάχεια δεν αναφέρεται και δε χρει΄ζεται για την εξέλιξη της πλοκής. ταφή νεκρών) και ο σύγχρονος κόσμος του ποιητή (Νεωτερισμοί: άνοδος και αστών. νεότερος πολιτισμός πόλης-κράτους. γλώσσα.χ. διακριτά γαι πολλούς. Χαρακτήρας 2 επών: και τα δύο ανήκουν σε μεγάλη επική παράδοση με ιστορία αιώνων. είναι μέσα τη θεματική του έπους. 2. Πάντως η τελική της μορφή τοποθετείται 2 αιώνες μετα την Ιλιάδα και προέκψε ως συνένωση περισσότερων θεματικών ενοτήτων. Χαρακτηρισμός και συσχετισμός των δύο επών Και τα δύο δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο πολέμων για αποικισμό (γύρω από την Τροία). Επίσης. Θεωρήθηκε ότι στη βάση τους υπήρξαν μαγικά τελετουργικά-ιερατικά τραγούδι. σε διαφορετικές χρονικά στιγμές. συνάθροιση λαού. Επίσης. Τα συστατικά στοιχεία έπους. φωτίζοντας διαφορετικά στοιχεία της ιστορίας του λαού. Τεχνική της Αναδρομή για την περιγραφή των περιπετειών Οδυσσέα. την Ιθάκη. έχουμε και συμβούλιο γερόντων και ισχυρούς άρχοντες. μεγάλοι γαιοκτήμονες με εξουσία. συμπίεση χρόνου και παράλληλη χρονική εξιστόρηση. Αυτόν τον τύπο ποιημάτων τον βρίσκουμε και σε άλλους λαούς (Γαλλία-Chanson de Roland. Ισπανία. αστικοποιημένο το πλαίσιο). συναίρεση κάθε στοιχείου παράδοσης τοπικής κλίμακας σε γενικό σχήμα. Η πλοκή διαρκει συνολικά 40 μέρες. συμβούλιο γερόντων με δύναμη. κάυση νεκρών). Ιλιάδα: αρχαϊκή μορφή. ενοποίηση του μυθολογικού και κοινωνικού γεγονότος. μικρών επών με διαφορεική θεματική. Επίσης ο χαρακτήρας τω περιγραφών είναι πιο νηφάλιος στην Οδύσσεια (βοηθά και το θέμα). αποτέλεσμα συναίρεσης περισσότερων στοιχείων.9. είναι σαν αυτόνομο κομμάτι που παρεμβλήθηκε κάποια στιγμή και έμεινε. Στο προοίμιο της Οδύσειας περιέχονται πολύ λιγότερα απ’όσα τελικα αναπτύσσονται στο έπος: π. Καθένα από τα δύο δημιουργήθηκε με άλλο σκοπό. καθώς το έπος αρχίζει κοντά στο τέλος. υποστηρίχθηκε ότι υπάρχουν στοιχεία ποίησης κατευθείαν από τα μυκηναϊκά χρόνια. 2.1. στα γεγονότα που παρουσιάζει ο ποιητής. τα πρωταρχικά είναι η σύγκρουση με άλλους λαούς και η οργάνωση της κοινωνίας με βάση αυτή την κατάσταση.El Cid. Ενώ στη Ιλιάδα. όμως τέτοια στοιχεία δεν ανευρίσκονται. Το ίδιο και η Πηνελόπεια.10 Πολιτιστικά στρώματα Δύο τα επίπεδα στην αφήγηση. στα θέματα. όσα τμήματα μοιάζουν να περισσεύουν. δημιουργών-επαγγελματιών.Χ.(στην Ιλιάδα είναι παλαιότερα): στην Οδύσσεια έχουμε διαφορές στη μορφή και στην εμφάνιση της εξουσίας (παράλληλα με βασιλεία. Και τα δύο αποτέλεσαν τομή για την εποχή τους. Γερμανίακύκλος των Niebelungen) τότε που διαμορφώνεται εθνικός χώρος και εθνική συνείδηση που συμπεριλαμβάνει θρησκεία.1. νεωτερισμοί στον τρόπο μάχης. 2 μεγάλοι θεματικοί κύκλοι στην Οδύσσεια • Ο νόστος=επιστροφή ξενιτεμένου • Ναυτικά παραμύθια για ταξίδια και μάχες με υπερφυσικές δυνάμεις-προφανώς εξωελληνικής προέλευσης Και 2 ακόμη στοιχεία που την συναπαρτίζουν θεματικά • Σύνδεση Οδύσσειας με Τρωικό κύκλο • Το ιωνικό πνεύμα και η παραπομπή σε ιωνικές πόλεις και θεσμούς τους Πρόβλημα σύνθεσης Οδύσσειας Ήταν ενιαία στη σύνθεσή της ή το κείμενο που έχουμε είναι αποτέλεσμα διευρύνσεων. Μεταξύ των δύο μεγάλη . καθρεφτίζει παλαιότερη εποχή. Χρόνος σύνθεσης Ανάλογα με τα. που αναφέρονται και στο ίδιο το κείμενο. Διατηρούνται μνήμες προγενέστερες της πτώσης των Μυκηνών.

δεν υπήρχε το αυστηρό ύφος της Ιλιάδας. Νόστοι (επιστροφή ηρώων Τρωικού πολέμου). Τηλεγόνεια ή Τηλεγονία (συνέχεια της Οδύσσειας).1. Ύφος Χρήση των formulae εκτεταμένη γιατί βοηθούσαν στη διαμόρφωση του μέτρου. Τα στοιχεία του πρώτου επιπέδου. δεν ήταν του επιπέδου ομηρικών επών ή αττικών δραμάτων. Τιτανομαχία Θήβαϊκός κύκλος: Οιδιπόδεια. μεικτή από ιωνικά. ή αν σώζονται. ασάφεια για τα ονόματα των συγγραφέων τους. Τεχνική (αφηγηματικοί τρόποι και τεχνικές) Παρομοιώσεις. Ακριβείς μάλλον μόνο οι πληροφορίες των Αλεξανδρινών Γραμματικών για αριθμό βιβλίων και στίχων σε κάποια απ’αυτά.1. Αυτά που χάθηκαν δεν ήταν του επιπέδου των Ομηρικών ή των Ησιόδειων. Σχέση με μυκηναϊκά Υπάρχουν λέξεις στα έπη που βρήκαμε σε πινακίδες μυκηναϊκές.12 Κύκλια έπη Κύκλος ή κύκλια έπη=όλα τα άλλα έπη εκτός των Ομηρικών και των Ησιόδειων. Τα έπη του Κύκλου ομαδοποιήθηκαν με βάση το θέμα τους. Εκεί που φαίνεται να υπάρχει χασμωδία (γειτνίαση 2 φωνηέντων. ενδεχομένως κάποια τμήματα της Οδύσσειας ήταν αυτόνομα ποιήματα (Τηλεμάχεια. αιολικά.11 Γλώσσα-Ύφος-Τεχνική Γλώσσα Η ομηρική γλώσσα δε μιλήθηκε πουθενά. 2. Το κέντρο αναφοράς: ο Τρωικός πόλεμος και η επιστροφή των πολεμιστών. αλλά δεν ξέρουμε αν προέρχονται κατευθείαν από τα μυκηναϊκά ή από τους ενδιάμεσους αιώνες. που του υποδείκνυε το μέτρο. Οι διάφοροι μύθοι ακολουθούσαν χρονολογική σειρά και σχημάτιζαν κύκλο (θεματογραφικά ορίζεται από τη δημιουργία του κόσμου=ένωση Ουρανού και Γης μέχρι το θάνατο του Οδυσσέα).χρονική απόσταση. ελάχιστα αττικά και αρκαδοκυπριακά στοιχεία. Οι ποιητές τους μάλλον από 800-500 π. όμως τα στοιχεία και από τα δύο επίπεδα παρόντα και διακριτά στα έπη. Υπάρχουν και έπη του Κύκλου που εξαρτώνται από τα ομηρικά. Επικρατεί ασάφεια για τη χρονολόγηση. Μικρά Ιλιάς (γεγονότα από το θάνατο του Έκτορα μέχρι την άλωση της Τροίας).2 ΟΜΗΡΙΚΟΙ ΥΜΝΟΙ . ενσωμάτωση στην κύρια διήγηση δευτερευουσών διηγήσεων. Πολλα αποδίδονταν στον Όμηρο. 2. αναδρομή. Αιθιοπίς (συνέχεια Ιλιάδας). το μέτρο καθορίζουν τη μορφή τους. του μυκηναϊκού. στην απομνημόνευη και στον αυτοσχεδιασμό. είναι τεχνητή γλώσσα. Μάλλον μετά τη συγγραφή των ομηρικών επών. Μυθολογικοί κύκλοι Κύκλος θεών: Θεογονία. Θηβαίδα. για τα θέματά τους. επιβράδυνση. λανθάνει /υπήρχε πριν το αρχαίο ελληνικό γράμμα δίγαμμα F.θεωρούνταν ελάττωμα). ο ποιητής έκανε τις συγκεκριμένες επιλογές στο λεξιλόγιο και στην τυπολογία λέξεων. 2. Οιχαλίας Άλωσις (Το επικό υλικό εκτός από την επική ποίηση χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες μορφές. γι’αυτό και δε σώθηκαν παρά ελάχιστοι στίχοι. Επίγονοι. Κάποιοι θεωρούν ότι υπάρχουν και προγενέστερα της Ιλιάδας και άλλα που χρησίμευσαν ως πρότυπα για την Οδύσσεια. Στα Κύκλια έπη υπήρχαν άφθονα στοιχεία αφηγηματικού ενδιαφέροντος.Χ. Νέκυια). παράλληλη εξιστόρηση γεγονότων που γίνονται σε διαφορετικούς χώρους (νεκρός χρόνος). είτε ανάγονται απευθείας στην εποχή εκείνη. Συνολικά σώζονται μόνο τίτλοι και περί τους 120 στίχους. Πηνελόπεια. Επειδή ο στίχος. είτε πέρασαν στον Όμηρο μέσα από τους ενδιάμεσους σκοτεινούς αιώνες και άρα είναι αναμνήσεις της μυκημαϊκής εποχής. Ιλίου Πέρσις (Άλωση Τροίας). προαναγγελία. μόνο σπαράγματα. όπως Καταλόγους και Γενεαλογίες) Τρωικός κύκλος: Κύπρια (τα πριν από την Ιλιάδα). Χρονολόγησή τους: δύσκολη γιατί δε σώζονται.

κωμικός. Εκπρόσωπος διδακτικού έπους. ο πιο απλός στη δομή.2 Σχέσεις με τη παράδοση-επιδράσεις-πηγές Οι επιδράσεις και οι πηγές του=ομηρικά έπη.3. περιγραφές μαχών Ομήρου. Ύμνος εις Αφροδίτην (293 στ. Προσπάθησε στο αταξινόμητο υλικό να βάλει τάξη. έχουν διαφορετική έκταση (4 εκτενείς. Το ότι πήρε υλικό από άλλους φαίνεται και από αποσπασματικό χαρακτήρα και μέθοδο συσσώρευσης υλικού του στη διήγηση. Βέβαια πολύ έντονη και εμφανής η δική του συμβολή και οι επινοήσεις του. Κοινά σημεία με τον Όμηρο (μέτρο.1 Βίος Μετά τον Όμηρο ο πιο σημαντικός επικός ποιητής.Χ. συνδεδεμένος με μυστηριακή λατρεία Ελευσίνας. Ο Ησίοδος άφησε την ταυτότητά του μέσα στο έργο του σε 2 περιπτώσεις: συμμετοχή του σε αγώνες ταφής Αμφιδάμαντα και προσωπική αναφορά στον αδελφό του Πέρση.3 ΗΣΙΟΔΟΣ 2. 2.Οι εκτενέστεροι χρονολογούνται από 650-400 π. Αποτελει θρησκευτικό μνημείο για ίδρυση μυστηρίων Ελευσίνας και καταστατικό χάρτη για ιερατική διοίκηση Μυστηρίων. Γίγαντες-το υλικό αυτό προήλθε από μυθολογία Μ. Κυκλοφορούσαν με το όνομα του Ομήρου. Πιο ευρύ θεολογικό σχήμα και μυθολογικό υλικό (πρωτογονικές δυνάμεις όπως Τιτάνες. Οι περισσότεροι μιμούνται κανόνες. λίγοι έχουν λυρικά μέτρα. διεξοδική αφήγηση πράξεων ζωής του. Στο β πόλο: παρουσίαση καθημερινής ζωής αγρότη (γι’αυτό ο Ησίοδος γνωστός ως λαϊκός φιλόσοφος).3 Χαρακτήρας της ποίησης του Ησιόδου Το έργο του Ησιόδου κινείται μεταξύ 2 πόλων: μυθολογίας σχετικά με γέννηση δυνάμεων της φύσης.4 Τα έργα του Ησιόδου . 2.. οι σύντομοι είναι μεταγενέστεροι. χαλάρωση αριστοκρατικής αντίληψης αξιών. τύπο επών. Άρα κινείται μεν μέσα στην επική παράδοση αλλά έχει και ρίζες σε εξωελληνικό χώρο. ύφος. 750-700 π. μεγάλο μέρος λεξιλογίου. Ανατολής) από το ομηρικό. 2. λιγότερα τα καθαρά ομηρικά στοιχεία. αρχές 6ου-τέλος 5ου αι.): ανάλαφρος. 29 πιο σύντομοι).).3. αγροτικό πλαίσιο.Ποιητικά δημιουργήματα σε εξάμετρα που έχουν διασωθεί σε μία συλλογή. γιατί οι αρχαίοι ήθελαν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ Ιλιάδας και Οδύσσειας. διαφορετικές εποχές.. των όντων που τη γέννησαν και θεών+ της κοινώς νοούμενης ζωής της ανθρώπινης κοινωνίας. Αγών Ομήρου και Ησιόδου).3. επίσης διαφορά στη θεματολογία).): ο πιο σύντομος από τους μεγάλους.. να βάλει σε ένα σύστημα τους κοσμογονικούς μύθους που έφτασαν σ’αυτόν αποσπασματικά. Η ποίηση Ησιόδου (β μισό 8ου αι. Δεν είναι δυνατόν όμως να είναι του Ομήρου. 7ος αι. επική γλώσσα.). 6ος αι. Χρησιμοποιεί όμως ίδια γλώσσα. Καινοτομία Ησιόδου: απομάκρυνση από κώδικα αξιών επών. Δύσκολη η γλώσσα του. ιδιότητές του.. Ιωνικός χρωματισμός. Αφήγηση κατορθωμάτων παιδιούθαύματος. Χρησίμευαν κυρίως ως προοίμια στους ραψωδούς για απαγγελία επών. Ο α πόλος: προσπάθεια αποκατάστασης κοσμογονίας και θεολογίας με κυριότερους σταθμούς διαδοχής θεών μέχρι το Δία .. καταγωγή του. ΚΑΙ διαφορές όμως (προσωπικό ύφος και πάθος Ησιόδου φαίνεται στα έργα του ενώ στον Όμηρο απρόσωπη αφήγηση. όλα είναι ύμνοι στους θεούς. διάλεκτο. ο πιο ομηρικός γλωσσικά από τους μεγάλους Ύμνους με επίδραση ησιόδειας παράδοσης. Αμφίβολο αν γνώρισε βέβαια την Οδύσσεια. Ύμνος εις Ερμή (580 στ. Εγκαινιάζει τη διδακτική ποίηση. γιατί δημιουργήθηκαν σε διαφορετικά μέρη. καθώς ενσωματώνει το υλικό σε δική του λογική. παραπομπή σε άλλους ύμνους για τον ίδιο θεό. Ύμνος εις Απόλλωνα: (546 στ.. 2. Τυπολογία στη μορφή: επίκληση θεού. μέτρο. ενός με δηλιακό περιεχόμενο (γεγονότα Δήλου) και ενός με Πυθικό (γεγονότα Δελφών). Ύμνος εις Δήμητρα: (495 στ.Χ. ραψωδική παράδοση).3.): θεωρήθηκε ως η συνένωση 2 Ύμνων αρχικά αυτοτελών. στερεότυπες εκφράσεις. τέλη 7ου αι. Τάση αρχαιότητα να τον συνδέει με ραψωδική παράδοση (Βλ.

Ο μύθος δημιουργίας Θεών είναι εν μέρει γνωστός και στον Όμηρο. Στο περιεχόμενο μια εξελικτική πορεία από μια λογικότητα προς τη λογική. Κατάλογος ή Κατάλογος γυναικών ή Ηοίαι.…) Θεογονία Αφήγηση δημιουργίας κόσμου σε μία χαλαρή μορφή και απλή παράθεση διάφορων μορφών των όντων και θεοτήτων. Μελαμπόδεια. Έργα και Ημέραι: Διδασκαλίες και συμβουλές με θέματα το δίκαιον και την εργασία. από τα οποία σήμερα μόνο τίτλοι σώζονται (Χείρωνος Υποθήκαι.Έργα του: Θεογονία. τη γνώση. Τα υπόλοιπα έργα σώζονται σε αποσπάσματα. Μύθος 5 γενεών. Ασπίς Ηρακλέους (μάλλον νόθο και μεταγενέστερο). Επίσης. . Ασπίς Ηρακλέους Νόθο και μεταγενέστερο. Ο Ησίοδος δέχτηκε υλικό από την παράδοση (ελληνική+μεσοανατολική). μετά πρακτικές συμβουλές πώς να εργάζεται κανείς για να ζήσει δίκαια και αποδοτικά (πρακτική ηθική). Έργα και Ημέραι. με το όνομά του κι άλλα. τον πολιτισμό. Μίμηση ασπίδας Αχιλλέα στο Σ Ιλιάδας. αλλά η γενεαλογική συστηματοποίηση σε ένα πολύπλοκο σχήμα συνδυασμών και εξαρτήσεων είναι δική του επινόηση και προσφορά.

3. Ίβυκος. δηκτικός. 3.2.Χ. Μέσα από τα ποιήματά του υπερασπίστηκε πολιτικές του ιδέες και πράξεις. . 3. συνειδητοποίηση προσωπικής αξίας και αξίας ελευθερίας). το μέτρο της ελεγείας). Πολιτική=πολεμική ποίηση.7 Φωκυλίδης ο Μιλήσιος (6ος π. λατρεία θεών).2 Τυρταίος ο Σπαρτιάτης: β μισό 7ου αιώνα. πολύ αγαπητό στον κόσμο. 3. πολεμικές επιχειρήσεις. Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος (6ος-5ος): γνωμολογικού περιεχομένου ελεγειακή ποίηση. δηλ.2.6 Θέογνης από Μέγαρα (6ος-5ος αι. η φρίκη των γηρατειών. Παλαιότερες ονομασίες του: φόρμιγξ. κιθαρίς. Στησίχορος.): πρώτη χρήση λέξης ελεγείον για να δηλώσει το στίχο δακτυλικό εξάμετρο (που μαζί με το δακτυλικό πεντάμετρο απαρτίζουν το ελεγειακό δίστιχο. οπότε είχαμε διεύρυνση πνευματικών οριζόντων Ελλήνων.5 Σόλων ο Αθηναίος (680-560 π.2. Σπουδαίος ποιητής αλλά . Μέσα 7ου αι.Χ αι.2. για σκλάβα Ιάμβη σελ.Χ περίπου). Περιπετειώδης ζωή με συμμετοχή σε μάχη. Οι Έλληνες τραγουδούσαν σε κάθε ευκαιρία της καθημερινής τους ζωής (γάμοι. Η λυρική ποίηση χρονικά ήκμασε από τις αρχές 7ου αι.3 Μίμνερμος από Κολοφώνα Ιωνίας (ή Σμύρνη): β μισό 7ου αιώνα. Σιμωνίδης. ερωτικές απογοητεύσεις. π. αντιηρωικός. 3. 3.2. Πρώτη αναφορά της λέξης λύρα στον Αρχίλοχο.). Οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι στη λυρική ποίηση κατέτασσαν μόνο την ποίηση που συνοδευόταν από λύρα. αναζήτηση καλύτερων όρων ζωής.4).Χ.3 Ιαμβική ποίηση Ιαμβική ποίηση: σκωπτικό.2.2. Εμείς σήμερα στη λυρική ποίηση εντάσσουμε και τον ίαμβο και την ελεγεία (συνοδευόταν από αυλό). τυπική ποίηση συμποσίων.Χ αι.4 Αρχίλοχος ο Πάριος (680-640 π. Ο πρώτος Ευρωπαίος ποιητής που έθεσε ως θέμα της ποίησής του τον εαυτό του! Ο πρώτος που χρησιμοποίησε ασυνάρτητα (μακρούς στίχους διαφορετικού ρυθμού που ενώθηκαν) και επωδούς (μικρές στροφές με άνισου μεγέθους στίχους). Θέμα του : οι χαρές της νιότης και του έρωτα. Νομοθέτης.2. π.2. χτυπήματα μοίρας.: έγινε μία τεράστια αλλαγή στην ελληνική κοινωνία (αποικισμός. πολιτικός και ποιητής. 3. Βακχυλίδης. Ελεγειακή ποίηση Η λέξη ελεγεία δήλωνε στην αρχή ποίηση με θρηνητικό περιεχόμενο. Ένα ποίημά του σώθηκε (προτροπή σε νέους να υπερασπίσουν πατρίδα).3. Σήμερα σώζεται μια συλλογή περίπου 1400 στίχων.1 Καλλίνος από Έφεσο Ιωνίας: ο πρώτος ελεγειακός ποιητής (α μισό 7ου αιώνα).Χ. παραπονιέται για νεόπλουτους εποχής του. Αλλά και παραδοσιακά θέματα.. περίπου). Μόνο αποσπάσματα από την ποίησή του.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ 3. για παράδειγμα παντοδυναμία θεών. Δημόδοκος ο Λέριος (6ος π.). Περιπαικτικός. Ανακρέοντας.1 Αρχίλοχος ο Πάριος(= ο ίδιος με τον 3. 3. Αλκμάνας. εργασία.. Προτρέπει Σπαρτιάτες να καταλάβουν Μεσσήνη. Θυμίζει αρκετά έπος. Σαπφώ. 3. Πίνδαρος). 127). συμμετοχής στη διαχείριση κοινών και άσκηση εξουσίας.1 Εισαγωγή Λυρική ποίηση< λύρα=έγχορδο μουσικό όργανο.). περιπαικτικό. Ερωτική και μελαγχολική η ποίησή του (Ναννώ και Σμυρνηίς οι τίτλοι των 2 τόμων ποιημάτων του στην Αλεξανδρινή εποχή). 3.πικρόχολος! Ασχολήθηκε με τα προσωπικά του βιώματα. έως τα μέσα του 5ου αιώνα. κηδείες. Ο ποιητής διακατέχεται από αριστοκρατικές αντλήψεις. πλούτος. Συνέταξαν τον Κανόνα των 9 λυρικών ποιητών (Αλκαίος. Ποίηση του Κριτία (5 ος αι. δηκτικό περιεχόμενο σε ιαμβικό τρίμετρο (βλ. ταξίδια.

Περίφημη η Ωδή στην Αφροδίτη (αγαπημένη θεά της Σαπφώς.). 2 ποιήματα για ωραία Ελένη. έγραψε και ερωτικές μονωδίες. Ερωτικά. .). Έγραψε νέο ποίημα αποκατάστασης της τιμής της Ελένης. Θέματα από μύθους επικού κύκλου ή Ηρακλή. Παρεξηγημένη προσωπικότητα. *** Επίσης υπήρχαν και γυναίκες ποιήτριες: Κόριννα. Ο Ανακρεοντισμός (παραμορφωτική εικόνα Ανακρέοντα) άσκησε μεγάλη επίδραση στην παγκόσμια λογοτεχνία. Ο πρώτος χορικός ποιητής. ήταν αθυρόστομος.4. με ιδιότυπα μέτρα. συνήθως δίδασκαν και τη χορογραφία στο χορό και συνόδευαν το χορό με το μουσικό του όργανο. Αγάπη του για μύθο. 3.3. Αριστοκράτισσα. Έγραψε στασιωτικά ποιήματα.5. .3. Τα ποιήματά της =προσωπικά βιώματα (περιγραφή ερωτικού πάθους. Τα τραγούδια αυτά αποτελούσαν πάντα μέρος μιας εορταστικής εκδήλωσης. όριζαν τις χορευτικές κινήσεις που τα συνόδευαν. 3. συνέθεταν τη μελωδία που τα συνόδευε. απλά μέτρα.. Γεννήθηκε στην Ερεσσό. Η γλώσσα του (αιολ. μιας θρησκευτικής –λατρευτικής τελετής.) Έζησε σε εποχή μεγάλων πολιτικών αναστατώσεων.3. διάλεκτος) απλή.2 Σημωνίδης ο Αμοργίνος (αλλά από τη Σάμο!). κοινής ζωής με συντρόφισσες). Οι χορικοί ποιητές έγραφαν ποιήματα-τραγούδια για να εκτελεσθούν αυτά από χορό.5. 3. αι. Έζησε στο περιθώριο κοινωνίας.3.3 Ίβυκος από Ρήγιο Καλαβρίας (α μισό 6ου αι. Αριστοκράτης.). π.4 Σόλων ο Αθηναίος: Ιαμβικό είναι ένα έξοχο ποίημά του . εμπνευσμένα από καθημερινή πολιτική πραγματικότητα της εποχής. το λεξιλόγιό του ήταν λαϊκό. Τόπος ακμής: Σπάρτη 7ου π.1 Αλκμάνας από Σάρδεις (β μισό 7ου αι. ποικίλα μέτρα (ιδιαίτερη η σαπφική στροφή της).3 Ανακρέων από την Τέω. αλλά στα πλαίσια του μέτρου η ποίησή του. Καλλιεργήθηκε κυρίως στη Λέσβο.5 Χορική ποίηση Η πιο αξιόλογη και περίτεχνη ποιητική δημιουργία Ελλήνων 6 ου και αρχών 5ου αι.) Έγραψε και επιθαλάμια: τραγούδια γάμου.2 Σαπφώ (τέλη 7ου –αρχές 6ου π. Ανακρεόντεια αποκαλούνταν αφενός τα ποιήματα (κακότεχνα εν γένει) που μιμούνταν τα συμποτικά και ερωτικά του ποιήματα. αλλά και δωρικό χρωματισμό. μετά όμως τυφλώθηκε. 3. Η γλώσσα του=συνταίριασμα επικών και δωρικών στοιχείων. διαγραφή χρεών. Η ποίησή του =ποίηση απόλυτα απομονωμένου ατόμου. Η γλώσσα του είχε ως πρότυπο τη γλώσσα του Ομήρου. οπότε στο δεύτερο πήρε πίσω τις κατηγορίες καθώς θεώρησε ότι τιμωρήθηκε. Πράξιλλα. 3.3 Ιππώνακτας από την Έφεσο. απλή.Χ.1 Αλκαίος από Μυτιλήνη (τέλος 7ου-αρχές 6ου αι. 3. 3. όπου κάνει απολογισμό του έργου του (απελευθέρωση γης. Επίσης και ερωτικά ποιήματα και παρθένεια (ποιήματα που τραγουδιούνταν από ομάδα κοριτσιών σε θρησκευτικές γιορτές).4 Μελική ποίηση (Μονωδία) Τραγούδια που τραγουδιούνταν από 1 άτομο με συνοδεία λύρας.. 3. σεισάχθεια. Πολύ απαισιόδοξος (# Αρχίλοχο). για τελετές. συμποτικά ποιήματα. Γνωστό ποίημα του το σατιρικό Ίαμβος των Γυναικών. σα ζητιάνος. 3.Χ. επίσης ερωτικά τραγούδια και Ύμνους σε θεούς και ήρωες.4. Ο τελικός του στόχος: η κατάκριση ελαττωμάτων συνανθρώπων του ώστε να τα διορθώσουν (# Αρχίλοχο που ασχολούνταν μόνο με τον εαυτό του). έζησε στη Μυτιλήνη. Ποίηση της ειρήνης. Ελάχιστα αποσπάσματα της ποίησής του σήμερα. αφετέρου μια συλλογή 60 ποιημάτων στο τέλος της Παλατινής Ανθολογίας. Αιολική διάλεκτος. μέσα σε πολιτικές αναταραχές. αλλά το μέτρο ποιημάτων του περίτεχνο (αλκαϊκή στροφή). Τελέσιλλα. Χαρακτηριστικό: Λακωνικό ιδίωμα (και ομηρισμοί και ξενικά στοιχεία).2 Στησίχορος από Ιμέρα Σικελίας (τέλος 7ου-μέσα 6ου).Χ. 3. αι. εξορίστηκε.5. την Παλινωδία και βρήκε το φως του.). λιτή γλώσσα.4. Πλούσια παραστατική ιωνική διάλεκτος στα ποιήματά του. στο πρώτο την κατέκρινε.

Καλλιέργησε όλα τα είδη χορικής ποίησης (Ύμνους σε θεούς. 3. Συνθέτονταν κατά παραγγελία και εκτελούνταν από χορό ομήλικων φίλων του νικητή. Θρήνους. Η δομή των επινίκων του είναι όμοια με του Ομήρου. οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπήρξε προγενέστερη ποίηση. περίπου 45. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΩΡΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Α ΤΟΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Δραστηριότητα 1 Ενδείξεις ύπαρξης προομηρικής ποίησης μέσα από τα ίδια τα έπη • Τόσο υψηλές καλλιτεχνικές δημιουργίες. Οπωσδήποτε υπήρχε ποίηση προγενέστερη που επεξεργάστηκε θρύλους και μυθικά θέματα.5. σώθηκαν γιατί διδάσκονταν στα σχολεία. Ο Πίνδαρος ήταν ο κήρυκας της αριστοκρατικής κοινωνίας. • Ακόμα και η απλή σκέψη ότι ο άνθρωπος έχει την τάση φύσει να δημιουργεί και μάλιστα έργα τέχνης.6 Βακχυλίδης από την Κέα.αριστοτεχνικά μέτρα και ρυθμούς.). ιδίως για Μαραθώνα και Θερμοπύλες. Στα ποιήματα αυτά αντικαθρεφτίζεται η κοινωνική υπεροχή της ελληνικής αριστοκρατίας που συνδεόταν με τη μυθική-ηρωική παράδοση και απαιτούσε από τα μέλη της συνεχώς καλύτερες επιδόσεις. Υπορχήματα= λατρευτικού περιεχομένου χορευτικά τραγούδια). • Υπάρχουν συγκεκριμένες αναφορές σε προηγούμενα έργα μέσα στα ίδια τα έπη: • παρουσιάζονται πρόσωπα (ήρωες ή αοιδοί) που τραγουδούν κλέη παλαιότερων ανδρών.5 Πίνδαρος. ενώ γενικά όταν παρουσιάζει έναν νέο και όχι τόσο γνωστό ήρωα αναφέρει τη γενεαλογία του. όπως τα έπη. Περίφημα τα επιγράμματά του. Έγραψε ύμνους.5. 3. Στα χνάρια του Πινδάρου (α μισό 5ου αιώνα). τέλος παρατίθεται κάποια γνώμη (γνωμικό) με βαθυστόχαστο θρησκευτικό-ηθικό περιεχόμενο. Είχε ιδιαίτερη αφηγηματική ικανότητα που φαινόταν στο τμήμα του μύθου. εντυπωσιακά επίθετα και μεταφορές. προσόδια-πομπικά. Έχουν μια τυπολογία: στην αρχή δίνονται πληροφορίες για το νικήτή και για το γεγονός της νίκης. εγκώμια. • Γνωστοί θεωρούνται και οι βασικοί ήρωες της Ιλιάδας για τους οποίους δε δίνει ο Όμηρος γενεαλογία. . με γλωσσικό υλικό από το έπος. Τα επινίκια ποιήματά του. τα μέτρα του επίσης πιο απλά. Διθυράμβους=θρησκευτικά τραγούδια προς τιμή Διονύσου. Απ’αυτήν προήλθαν κατόπιν μακράς επεξεργασίας τα έπη του Ομήρου. • Από τον Τρωικό πόλεμο ο Όμηρος στην Ιλιάδα περιγράφει μόνο 52 ημέρες προς το τέλος και μάλιστα χωρίς να τελειώνει ο πόλεμος στο τέλος. Η γλώσσα του=χορικολυρική γλώσσα. Παιάνες=λατρευτικά τραγούδια προς τιμή των θεών. παρθένεια.5. υπομνήματα. Επινίκια=θριαμβικές ωδές προς τιμή νικητών σε αθλητικούς αγώνες. Τα τραγούδια αυτά που συνηθίζονταν τότε είναι η προϊστορία των επών. διθυράμβους. επινίκια. που σημαίνει ότι ο Όμηρος θεωρούσε την υπόθεση γνωστή από άλλα έργα και επέλεξε κάποια γεγονότα για να αφηγηθεί.4 Σιμωνίδης από Κέα (τέλος 6ου-μέσα 5ου). παιάνες. Από τις Κυνός Κεφάλες (τέλος 6 ουμέσα 5ου αι. Ο πιο σημαντικός χορικός ποιητής. Έγραψε και σκόλια (τραγούδια συμποσίων) και επινίκια και θρήνους και εγκώμια και Διθυράμβους..3. Έκανε πολλά ταξίδια. μετά έρχεται η αφήγηση ενός μύθου. πιο απλή από την αντίστοιχη του Πινδάρου. Παρθένεια=τραγούδια τραγουδισμένα από χορούς κοριτσιών. Η γλώσσα του Πινδάρου είναι πλούσια σε δωρικά και αιολικά στοιχέια. δεν μπορεί να μην είχαν ανάλογα ποιήματα που να προετοίμασαν το έδαφος και από ποιοτική άποψη και από θεματική.

Σε άλλα υπάρχουν υπαινιγμοί για θέματα που θίγονται στα Ομηρικά έπη.• Αλλά και στην Οδύσσεια θέματα και νύξεις για παλαιότερες φάσεις της εξέλιξης του μυθικού υλικού. Δραστηριότητα 5 Ο Οδυσσέας εγκαταλείπει κατ’εντολή των θεών το νησί της Καλυψώς για να επιστρέψει στην πατρίδα του. Κάποια από αυτά αποδίδονται και στον Όμηρο. Μετά από περιπέτειες καταλήγει στο νησί των Φαιάκων. άρα εκτός ύλης για τις εξετάσεις. συμφιλίωση Αχιλλέα και Αγαμέμνονα και εκδίκηση Αχιλλέα με φόνο του Έκτορα. το οποίο ζητά ο Οδυσσέας από το Δημόδοκο. Φοίνικες. οπότε η έρευνα για το ομηρικό ζήτημα προχωρεί. Για τη δεύτερη: καύση νεκρών.χ. Γίνονται επίσης αναφορές σε παλαιά θέματα. Δραστηριότητα 7 Τα αποσπάσματα αναφέρονται σε παλαιότερα Παράλληλα Κείμενα που δεν διανέμονται φέτος. οπότε να μην γίνει η δραστηριότητα. θηβαϊκός. Για την πρώτη: ιπποτικός κόσμος ευγενών με ηρωικούς σώμα με σώμα αγώνες. Δραστηριότητα 8 Πάρα πολύ γενική η δραστηριότητα. . Δραστηριότητα 4 Κατ’εμέ όλες είναι σημαντικές γιατί δίνουν υλικό-επιχειρήματα για περαιτέρω μελέτη και αντίκρουση απόψεων. γάμοι Πηλέα-Θέτιδας. τότε η θεωρία της προφορικής δημιουργίας και παράδοσης των επών έχει πολλά στοιχεία για σχολιασμό. ταφή του Πάτροκλου και απόδοση του σώματος του Έκτορα στον πατέρα του Πρίαμο. κάποια συνέχειά τους και με άλλα ευπάρχει επικάλυψη. Τουλάχιστον τέσσερις μυθολογικοί κύκλοι που προηγήθηκαν (αργοναυτικός. τρωικός) αλλά και άλλα προομηρικά έπη: ο Δημόδοκος τραγουδά τους έρωτες του Άρη και της Αφροδίτης. αγαπημένου φίλου του Αχιλλέα. όπου με τη συνδρομή της Αθηνάς σκοτώνει του μνηστήρες που λυμαίνονταν την περιουσία του και ξαναβρίσκει την οικογένεια και τη θέση του. με τα όπλα του Αχιλλέα και θάνατός του από τον Έκτορα. Με τη βοήθεια των Φαιάκων φτάνει στην Ιθάκη. αριστεία του Πάτροκλου. κάποια άλλα εξαρτώνταν από τον Όμηρο και τον συμπλήρωναν. Δραστηριότητα 3 Κεντρικό θέμα είναι η μήνις του Αχιλλέα εναντίον του Αγαμέμνονα και οι συνέπειές της: απόσυρση του Αχιλλέα από τη μάχη. Στοιχεία από τις δύο εποχές μέσα στα έπη. όπου αποκαλύπτει την ταυτότητά του και διηγείται την πορεία αυτού και των συντρόφων του μετά την άλωση της Τροίας. Δραστηριότητα 2 Δεν προκύπτει από το βιβλίο. αιτωλικός. Τέλος. Γενικότερα κάποια αποτελούν προϋπόθεση των Ομηρικών. Αν πρέπει να επιλέξει κανείς μία. Δραστηριότητα 6 Τα δύο στρώματα: εποχή Τρωικού πολέμου και εποχή του ποιητή. π. συνεχείς νίκες των Τρώων με αρχηγό τον Έκτορα. Επιγραμματικά τα Ομηρικά έπη συσχετίζονται με τα Κύκλια με τους ακόλουθους τρόπους: Κάποια από τα Κύκλια έδωσαν υλικό στην Ιλιάδα. χάλκινα όπλα. υπάρχει τραγούδι για το Δούρειο Ίππο.

θρήνος. προτιμήσεις του. Ο Ανακρέων έγραψε την ποίησή του για κάποιο διάστημα προστατευμένος σε αυλή τυράννου. ηθικές παραινέσεις Κατηγορίες: πολιτική-πολεμική: Καλλίνος. γραμμένα από έναν εξόριστο και συμμετέχοντα στα πολιτικά δρώμενα του καιρού του. άρα εκτός ύλης για τις εξετάσεις. τραγούδια του γάμου (επιθαλάμια). Δραστηριότητα 4 Θέματα ποίησης Σαπφώς: προσωπικά της βιώματα. την προκλητική περιπαικτική αντιμετώπιση της πραγματικότητας Η ποίησή τους διαφέρει από την ποίηση του Σημωνίδη στο εξής: Όλοι κατακρίνουν. παρθένειατραγούδια για χορούς κοριτσιών (Αλκμάν). Σκοπό έχει να επισημάνει για να διορθωθούν τα κακώς κείμενα. ερωτική (Ίβυκος). αγάπη για την πατρίδα. για πόλεμο. σάτιρα αξιών εποχής. Δραστηριότητα 6 Είδη και θέματα χορικής ποίησης: Θρησκευτική για εορτές και τελετές (Αλκμάν). φύση. παιάνες λατρευτικοί προς τους θεούς (Πίνδαρος). όπως και η Σαπφώ ασχολήθηκε με θέματα ερωτικά.Δραστηριότητα 9 Δεν προκύπτει από το βιβλίο. ζωή του. 36 Βιβλίο ΕΑΠ). σκόλια – τραγούδια συμποτικά (Σιμωνίδης). χαρές της νιότης. εγκώμια-ύμνοι ανθρώπων (Βακχυλίδης). Δραστηριότητα 3 Ναι. παντοδυναμία θεών. καθώς σε πολλά ποιήματά της περιγράφει τη ζωή με τις συντρόφισσές της. Δημόδοκος. υπορχήματα-λατρευτικά χορευτικά τραγούδια (Βακχυλίδης). Τυρταίος. έρωτας. προσόδια-πομπικά τραγούδια (Πίνδαρος). επιγράμματα (Σιμωνίδης). ρόλος μοίρας. αντιηρωικά θέματα. Και ο Ανακρέων. δικαιοσύνη. μυθολογική θέματα με από τη μυθολογία (Στησίχορος). επαναστατικά κατά της τότε εξουσίας των τυρράνων. μίση του. όπως συνέβαινε συχνά στην αρχαιότητα. Ξενοφάνης Δραστηριότητα 2 Θέματα Αρχίλοχου: πάθη του. κοινωνικές συγκρούσεις εποχής. παράπονά του από θεούς Οι δύο ποιητές είχαν το εξής κοινό: την ειρωνεία. αλλά η κριτική του Σημωνίδη δεν είναι κακόβουλη ή στείρα. Οι κοινωνικές συναναστροφές αποτέλεσαν και για τη Σαπφώ πηγή έμπνευσης. κοινή ζωή με τις συντρόφισσές της. διθύραμβοι (Βακχυλίδης). φτώχεια του. επινίκια (Πίνδαρος). ύμνοι στους θεούς (Βακχυλίδης). θρήνοι (Σιμωνίδης). συμπόσια. ευσέβεια-προσευχή. Σόλων /ερωτική-καθημερινή: Μίμνερμος /περιπαικτική-δηκτική: Αρχίλοχος/ συμποτική: Θέογνης/ ηθικοδιδακτικήγνωμολογική: Φωκυλίδης. του Πολυκράτη. Δραστηριότητα 5 Θέματα Ανακρέοντα: συμποτικά θέματα. Έγραψε έργα για συμπόσια /συμποτικά τραγούδια (σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Δραστηριότητα 1 Θέματα: προτροπή για υπεράσπιση πατρίδας. εγκώμια. ερωτικά Θέματα Ιππώνακτα: περιθωριακός τρόπος ζωής του. υπορχήματα. αντιηρωική συμπεριφορά. φρίκη γηρατειών. . έρωτας-πάθος. με την έννοια του ότι ήταν πολιτικά. κοινωνική δομή. τυράννου της Σάμου. ανατρεπτικά. μητρική αγάπη. με το πάθος και τις απολαύσεις της ζωής. έρωτας.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful