Ch−¬ng II

C¶m biÕn quang
2.1. TÝnh chÊt vµ ®¬n vÞ ®o ¸nh s¸ng 2.1.1. TÝnh chÊt cña ¸nh s¸ng Nh− chóng ta ®· biÕt, ¸nh s¸ng võa cã tÝnh chÊt sãng võa cã tÝnh chÊt h¹t. ¸nh s¸ng lµ mét d¹ng cña sãng ®iÖn tõ, vïng ¸nh s¸ng nh×n thÊy cã b−íc sãng tõ 0,4 - 0,75 µm. Trªn h×nh 2.1 biÓu diÔn phæ ¸nh s¸ng vµ sù ph©n chia thµnh c¸c d¶i mµu cña phæ.
0,490 0,575 0,590 0,395 0,455 0,650 0,750

vµng

cùc tÝm

tÝm lam

lôc

da cam

®á

hång ngo¹i

λ(µm)
0,01 0,1 0,4 0,75 1,2 10 30 100

tr«ng thÊy

cùc tÝm

h.n.ng¾n

hång ngo¹i

h. ngo¹i xa

H×nh 2.1 Phæ ¸nh s¸ng

VËn tèc truyÒn ¸nh s¸ng trong ch©n kh«ng c = 299.792 km/s, trong m«i tr−êng vËt chÊt vËn tèc truyÒn sãng gi¶m, ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc:
v= c n

n - chiÕt suÊt cña m«i tr−êng. Mèi quan hÖ gi÷a tÇn sè ν vµ b−íc sãng λ cña ¸nh s¸ng x¸c ®Þnh bëi biÓu thøc: - Khi m«i tr−êng lµ ch©n kh«ng :

λ=
v . ν

c ν

- Khi m«i tr−êng lµ vËt chÊt : λ = Trong ®ã ν lµ tÇn sè ¸nh s¸ng.

TÝnh chÊt h¹t cña ¸nh s¸ng thÓ hiÖn qua sù t−¬ng t¸c cña ¸nh s¸ng víi vËt chÊt.
¸nh s¸ng gåm c¸c h¹t nhá gäi lµ photon, mçi h¹t mang mét n¨ng l−îng nhÊt ®Þnh,

n¨ng l−îng nµy chØ phô thuéc tÇn sè ν cña ¸nh s¸ng:
- 24 -

Wφ = hν

(2.1)

Trong ®ã h lµ h»ng sè Planck (h = 6,6256.10-34J.s). B−íc sãng cña bøc x¹ ¸nh s¸ng cµng dµi th× tÝnh chÊt sãng thÓ hiÖn cµng râ, ng−îc l¹i khi b−íc sãng cµng ng¾n th× tÝnh chÊt h¹t thÓ hiÖn cµng râ.
2.1.2. C¸c ®¬n vÞ ®o quang a) §¬n vÞ ®o n¨ng l−îng

- N¨ng l−îng bøc x¹ (Q): lµ n¨ng l−îng lan truyÒn hoÆc hÊp thô d−íi d¹ng bøc x¹ ®o b»ng Jun (J). - Th«ng l−îng ¸nh s¸ng (Φ): lµ c«ng suÊt ph¸t x¹, lan truyÒn hoÆc hÊp thô ®o b»ng oat (W): Φ= dQ dt (2.2)

- C−êng ®é ¸nh s¸ng (I): lµ luång n¨ng l−îng ph¸t ra theo mét h−íng cho tr−íc øng víi mét ®¬n vÞ gãc khèi, tÝnh b»ng oat/steriadian. I= dΦ dΩ (2.3)

- §é chãi n¨ng l−îng (L): lµ tØ sè gi÷a c−êng ®é ¸nh s¸ng ph¸t ra bëi mét phÇn tö bÒ mÆt cã diÖn tÝch dA theo mét h−íng x¸c ®Þnh vµ diÖn tÝch h×nh chiÕu dAn cña phÇn tö nµy trªn mÆt ph¼ng P vu«ng gãc víi h−íng ®ã.
L= dI dA n

(2.4)

Trong ®ã dAn = dA.cosθ, víi θ lµ gãc gi÷a P vµ mÆt ph¼ng chøa dA. §é chãi n¨ng l−îng ®o b»ng oat/Steriadian.m2. §é räi n¨ng l−îng (E): lµ tØ sè gi÷a luång n¨ng l−îng thu ®−îc bëi mét phÇn tö
dΦ dA

bÒ mÆt vµ diÖn tÝch cña phÇn tö ®ã.
E=

(2.5)

§é räi n¨ng l−îng ®o b»ng oat/m2.
b) §¬n vÞ ®o thÞ gi¸c

§é nh¹y cña m¾t ng−êi ®èi víi ¸nh s¸ng cã b−íc sãng kh¸c nhau lµ kh¸c nhau. H×nh 2.2 biÓu diÔn ®é nh¹y t−¬ng ®èi cña m¾t V(λ) vµo b−íc sãng. C¸c ®¹i l−îng thÞ gi¸c nhËn ®−îc tõ ®¹i l−îng n¨ng l−îng t−¬ng øng th«ng qua hÖ sè tØ lÖ K.V(λ). - 25 -

m2 (W/sr.2.s) oat(W) oat/sr(W/sr) oat/sr.3 0.1.4 0. B¶ng 2.26 - .2.8 λ (µm) λmax H×nh 2.1 §¹i l−îng ®o §¬n vÞ thÞ gi¸c §¬n vÞ n¨ng l−îng Luång (th«ng l−îng) C−êng ®é §é chãi §é räi N¨ng l−îng 2. do ®ã K=680. .s (lm.V(λ) 1 0. Do vËy luång ¸nh s¸ng ®¬n s¾c tÝnh theo ®¬n vÞ ®o thÞ gi¸c: Φ V (λ ) = 680V(λ )Φ (λ ) lumen §èi víi ¸nh s¸ng phæ liªn tôc: Φ V = 680 ∫ V(λ ) λ1 λ2 dΦ ( λ ) dλ lumen dλ T−¬ng tù nh− vËy ta cã thÓ chuyÓn ®æi t−¬ng øng c¸c ®¬n vÞ ®o n¨ng l−îng vµ ®¬n vÞ ®o thÞ gi¸c.7 0. mét luång ¸nh s¸nh cã n¨ng l−îng 1W øng víi b−íc sãng λmax t−¬ng øng víi luång ¸nh s¸ng b»ng 680 lumen.5 0 0.m2) oat/m2 (W/m2) jun (j) HiÖu øng quang dÉn (hay cßn gäi lµ hiÖu øng quang ®iÖn néi) lµ hiÖn t−îng gi¶i phãng nh÷ng h¹t t¶i ®iÖn (h¹t dÉn) trong vËt liÖu d−íi t¸c dông cña ¸nh s¸ng lµm t¨ng ®é dÉn ®iÖn cña vËt liÖu.5 0.6 0. B¶ng 2.2 §−êng cong ®é nh¹y t−¬ng ®èi cña m¾t Theo quy −íc.1 liÖt kª c¸c ®¬n vÞ ®o quang c¬ b¶n. C¶m biÕn quang dÉn 2. HiÖu øng quang dÉn lumen(lm) cadela(cd) cadela/m2 (cd/m2) lumen/m2 hay lux (lx) lumen.

chiÕu s¸ng V A L Vïng dÉn Wd + + + Vïng ho¸ trÞ + + + + hν hν H×nh 2. víi hÖ sè a x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: . Gi¶ sö cã mét tÊm b¸n dÉn ph¼ng thÓ tÝch V pha t¹p lo¹i N cã nång ®é c¸c donor Nd.4. §èi víi tr−êng hîp b¸n dÉn pha t¹p. sÏ t¹o thµnh h¹t dÉn míi trong vËt liÖu. h¹t dÉn ®−îc gi¶i phãng lµ ®iÖn tö nÕu lµ pha t¹p dono hoÆc lµ lç trèng nÕu lµ pha t¹p acxepto. ®Ó gi¶i phãng ®iÖn tö khái nguyªn tö cÇn cung cÊp cho nã mét n¨ng l−îng tèi thiÓu b»ng n¨ng l−îng liªn kÕt Wlk. TÕ bµo quang dÉn vµ sù chuyÓn møc n¨ng l−îng cña ®iÖn tö Khi ë trong tèi. nång ®é ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng trong mét ®¬n vÞ thêi gian tØ lÖ víi nång ®é c¸c t¹p chÊt ch−a bÞ ion ho¸ vµ b»ng a(Nd -no). Khi ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng khái nguyªn tö.Trong chÊt b¸n dÉn. ¶nh h−ëng cña b¶n chÊt vËt liÖu ®Õn h¹t dÉn ®−îc gi¶i phãng H¹t dÉn ®−îc gi¶i phãng do chiÕu s¸ng phô thuéc vµo b¶n chÊt cña vËt liÖu bÞ chiÕu s¸ng.®iÖn tö + hν + læ trèng + læ trèng H×nh 2. §èi víi c¸c chÊt b¸n dÉn tinh khiÕt c¸c h¹t dÉn lµ cÆp ®iÖn tö . cã møc n¨ng l−îng n»m d−íi vïng dÉn mét kho¶ng b»ng Wd ®ñ lín ®Ó ë nhiÖt ®é phßng vµ khi ë trong tèi nång ®é n0 cña c¸c donor bÞ ion ho¸ do nhiÖt lµ nhá.lç trèng.®iÖn tö hν hν .3. .27 - . c¸c ®iÖn tö liªn kÕt víi h¹t nh©n.

Khi nhiÖt ®é t¨ng. mét sè bÞ hÊp thô vµ chuyÓn n¨ng l−îng cho ®iÖn tö d−íi d¹ng nhiÖt n¨ng. Ph−¬ng tr×nh ®éng häc biÓu diÔn sù thay ®æi nång ®é ®iÖn tö tù do trong khèi vËt liÖu cã d¹ng: dn 0 2 = a (N d − n 0 ) − r. sè ®iÖn tö (g) ®−îc gi¶i phãng do bÞ chiÕu s¸ng trong mét gi©y øng víi mét ®¬n vÞ thÓ tÝch vËt liÖu. n 0 .N d n0 = +⎜ 2 + 2. nh−ng sù t¨ng mËt ®é ®iÖn tö tù do do sù kÝch thÝch nhiÖt lín h¬n nhiÒu nªn ¶nh h−ëng cña nã lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh ®èi víi ®é dÉn.9) . Φ V A. T lµ nhiÖt ®é tuyÖt ®èi cña Sè ®iÖn tö t¸i hîp víi c¸c nguyªn tö ®· bÞ ion ho¸ trong mét ®¬n vÞ thêi gian tØ lÖ víi c¸c nguyªn tö ®· bÞ ion ho¸ n0 vµ nång ®é ®iÖn tö còng chÝnh b»ng n0 vµ b»ng 2 r.sè ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng trong thÓ tÝch V trong thêi gian mét gi©y. x¸c ®Þnh bëi c«ng thøc: g= Trong ®ã: G .4).L. G 1 η(1 − R ) = . mét sè bÞ ph¶n x¹ ngay ë bÒ mÆt. c¸c photon sÏ ion ho¸ c¸c nguyªn tö donor. L lµ diÖn tÝch mÆt c¹nh vµ chiÒu réng tÊm b¸n dÉn (h×nh 2.28 - . Do vËy. (2. r ⎜ r ⎝ 4r σ 0 = qµn 0 (2.⎛ qWd ⎞ a = exp⎜ − ⎟ ⎝ kT ⎠ khèi vËt liÖu.n 0 dt ë tr¹ng th¸i c©n b»ng ta cã : dn 0 =0 dt ⎞ ⎟ ⎟ ⎠ 1/ 2 Suy ra: a ⎛ a 2 a. gi¶i phãng ra c¸c ®iÖn tö.6) Trong ®ã q lµ trÞ tuyÖt ®èi cña ®iÖn tÝch ®iÖn tö.8) Trong ®ã µ lµ ®é linh ®éng cña ®iÖn tö.7) §é dÉn trong tèi ®−îc biÓu diÔn bëi hÖ thøc: (2. Khi chiÕu s¸ng. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c photon ®Ëp tíi bÒ mÆt vËt liÖu ®Òu gi¶i phãng ®iÖn tö. V=A. k lµ h»ng sè.L hν (2. ®é linh ®éng cña ®iÖn tö gi¶m. víi A. trong ®ã r lµ hÖ sè t¸i hîp. chØ phÇn cßn l¹i míi tham gia vµo gi¶i phãng ®iÖn tö.

29 - . AsIn. cdHgTe.11) ta nhËn thÊy ®é dÉn lµ hµm kh«ng tuyÕn tÝnh cña th«ng l−îng ¸nh s¸ng.lµ hÖ sè ph¶n x¹ cña bÒ mÆt vËt liÖu.10) vµ (2.hiÖu suÊt l−îng tö (sè ®iÖn tö hoÆc lç trèng trung b×nh ®−îc gi¶i phãng khi mét photon bÞ hÊp thô).2.§¬n tinh thÓ: Ge. CdSe. TÕ bµo quang dÉn a) VËt liÖu chÕ t¹o TÕ bµo quang dÉn ®−îc chÕ t¹o c¸c b¸n dÉn ®a tinh thÓ ®ång nhÊt hoÆc ®¬n tinh thÓ.9). Thùc nghiÖm cho thÊy sè mò cña hµm Φ n»m trong kho¶ng 0. rót ra ph−¬ng tr×nh ®éng häc cho mËt ®é ®iÖn tö ë ®iÒu kiÖn c©n b»ng d−íi t¸c dông chiÕu s¸ng: ⎛g⎞ n=⎜ ⎟ ⎝r⎠ 1/ 2 (2.th«ng l−îng ¸nh s¸ng.b−íc sãng ¸nh s¸ng. PbSe.10) §é dÉn t−¬ng øng víi nång ®é ®iÖn tö ë ®iÒu kiÖn c©n b»ng: σ = qµn .1.n 2 dt Th«ng th−êng bøc x¹ chiÕu tíi ®ñ lín ®Ó sè ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng lín h¬n rÊt nhiÒu so víi ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng do nhiÖt: g >> a (N d − n ) vµ n>>n0 Trong ®iÒu kiÖn trªn. (2. b¸n dÉn riªng hoÆc b¸n dÉn pha t¹p. PIn. h .5 .§a tinh thÓ: CdS.5 . PbTe. 2. (2. Si tinh khiÕt hoÆc pha t¹p Au. nã tØ lÖ víi Φ1/2. Φ .11) Tõ c«ng thøc (2. PbS. λ . R . CdTe.h»ng sè Planck. Ph−¬ng tr×nh ®éng häc cña t¸i hîp trong tr−êng hîp nµy cã d¹ng: dn = a (N d − n ) + g − r. Cu. Sb. Vïng phæ lµm viÖc cña c¸c vËt liÖu nµy biÓu diÔn trªn h×nh 2.2. SbIn. In.η . . .

kÝch th−íc.6 1 2 3 4 5 10 20 λ.§iÖn trë : Gi¸ trÞ ®iÖn trë tèi RC0 cña c¸c quang ®iÖn trë phô thuéc rÊt lín vµo h×nh d¹ng h×nh häc. trong khi ®ã SbIn.1 1 10 100 1000 §é räi s¸ng (lx) H×nh 2. Sù phô thuéc cña ®iÖn trë vµo ®é räi s¸ng TÕ bµo quang dÉn cã thÓ coi nh− mét m¹ch t−¬ng ®−¬ng gåm hai ®iÖn trë Rc0 vµ Rcp m¾c song song: . SbAs. CdS. CdSe cã ®iÖn trë tèi rÊt lín ( tõ 104 Ω . §iÖn trë (Ω) 106 106 104 102 0. §iÖn trë Rc cña c¶m biÕn gi¶m rÊt nhanh khi ®é räi t¨ng lªn. µm 30 H×nh 2.109 Ω ë 25oC). Vïng phæ lµm viÖc cña mét sè vËt liÖu quang dÉn b) C¸c ®Æc tr−ng .5.6 lµ mét vÝ dô vÒ sù thay ®æi cña ®iÖn trë c¶m biÕn theo ®é räi s¸ng.CdS CdSe CdTe PbS PbSe PbTe Ge Si GeCu SnIn AsIn CdHg 0.103 Ω ë 25oC). CdHgTe cã ®iÖn trë tèi t−¬ng ®èi nhá ( tõ 10 Ω . Trªn h×nh 2. C¸c chÊt PbS.6. nhiÖt ®é vµ b¶n chÊt ho¸ lý cña vËt liÖu chÕ t¹o.2 0.30 - .

hÖ sè cã gi¸ trÞ tõ 0.31 - (2.®iÖn trë khi chiÕu s¸ng: R cp = aΦ − γ . C«ng thøc (2.12) cho thÊy sù phô thuéc cña ®iÖn trë cña tÕ bµo quang dÉn vµo th«ng l−îng ¸nh s¸ng lµ kh«ng tuyÕn tÝnh. tØ lÖ chuyÓn ®æi tÜnh: I V γ −1 = Φ Φ a Vµ ®é nh¹y: ∆I V = γ Φ γ −1 ∆Φ a Tõ hai biÓu thøc (2.§é nh¹y: Theo s¬ ®å t−¬ng ®−¬ng cña tÕ bµo quang dÉn.Rc = R co R cp R co + R cp (2.1. MÆt kh¸c. γ . tuy nhiªn cã thÓ tuyÕn tÝnh hãa b»ng c¸ch sö dông mét ®iÖn trë m¾c song song víi tÕ bµo quang dÉn. Th«ng th−êng Rcp <<Rc0. do ®ã dßng quang ®iÖn cña tÕ bµo quang dÉn x¸c ®Þnh bëi biÓu thøc: IP = V γ Φ a (2. khi ®é räi cµng lín ®é nh¹y nhiÖt cµng nhá.12) Trong ®ã: Rco . . nhiÖt ®é.hÖ sè phô thuéc vµo b¶n chÊt vËt liÖu.17) . dßng ®iÖn qua m¹ch: (2. .16) (2. nªn cã thÓ coi Rc=Rcp.5 . a .®iÖn trë trong tèi. ®é dÉn ®iÖn cña tÕ bµo quang dÉn lµ tæng ®é dÉn trong tèi vµ ®é dÉn khi chiÕu s¸ng: G c = G co + G cp Trong ®ã: .Gcp lµ ®iÖn trë khi chiÕu s¸ng: Gco = 1/Rcp = Φγ/a.17) cã thÓ thÊy: .16) vµ (2. ®é nh¹y nhiÖt cña tÕ bµo quang dÉn phô thuéc vµo nhiÖt ®é. Khi ®Æt ®iÖn ¸p V vµo tÕ bµo quang dÉn.15) §èi víi luång bøc x¹ cã phæ x¸c ®Þnh.Gco lµ ®é dÉn trong tèi: Gco = 1/Rco.1) I = VG co + VG cp = I 0 + I P Trong ®iÒu kiÖn sö dông th«ng th−êng I0<<IP. phæ bøc x¹. Rcp .

28) . Khi ®iÖn ¸p ®Æt vµo lín. ®é nh¹y tû lÖ thuËn víi ®iÖn ¸p ®Æt vµo tÕ bµo quang dÉn.8 §é nh¹y cña tÕ bµo quang dÉn a) §−êng cong phæ håi ®¸p b) Sù thay ®æi cña ®é nh¹y theo nhiÖt ®é S (λ ) = ∆I ∆Φ(λ ) (2. ®é nh¹y gi¶m khi bøc x¹ t¨ng (trõ khi γ =1).TÕ bµo quang dÉn lµ mét c¶m biÕn kh«ng tuyÕn tÝnh. Tr−êng hîp bøc x¹ ¸nh s¸ng lµ ®¬n s¾c. hiÖu øng Joule lµm t¨ng nhiÖt ®é. .. dÉn ®Õn ®é nh¹y gi¶m (h×nh 2.8a) 10 §é nh¹y t−¬ng ®èi 5 1 0.7 ¶nh h−ëng cña nhiÖt ®é ®Õn ®é nh¹y cña tÕ bµo quang dÉn §é nh¹y t−¬ng ®èi (%) 100 50 30 §é nh¹y t−¬ng ®èi 10 5 1 10 5 3 10-1 10-2 1 1 2 3 B−íc sãng (µm) 10-3 300 400 500 NhiÖt ®é vËt ®en tuyÖt ®èi (K) a) b) H×nh 2.Khi ®iÖn ¸p ®Æt vµo ®ñ nhá.7).5 0. Ip phô thuéc vµo λ. ®é nh¹y phæ cña tÕ bµo quang dÉn x¸c ®Þnh nhê ®−êng cong biÓu diÔn sù phô thuéc cña håi ®¸p vµo b−íc sãng (h×nh 2.32 - .1 -150 -100 -50 0 50 NhiÖt ®é (oC) H×nh 2.

.Thêi gian håi ®¸p lín.9). Photo®iot a) CÊu t¹o vµ nguyªn lý ho¹t ®éng XÐt hai tÊm b¸n dÉn. .2.§é nh¹y phæ cña tÕ bµo quang dÉn lµ hµm phô thuéc nhiÖt ®é nguån s¸ng. mét thuéc lo¹i N vµ mét thuéc lo¹i P. trªn c¬ së ®ã cã thÓ lËp c¸c m¹ch ®Õm vËt hoÆc ®o tèc ®é quay cña ®Üa.9 Dïng tÕ bµo quang dÉn ®iÒu khiÓn r¬le a) §iÒu khiÓn trùc tiÕp b) §iÒu khiÓn th«ng qua tranzito khuÕch ®¹i 2. cho dßng ®iÖn ch¹y qua ®ñ lín. tÕ bµo quang dÉn ®−îc dïng trong hai tr−êng hîp: §iÒu khiÓn r¬ le: khi cã bøc x¹ ¸nh s¸ng chiÕu lªn tÕ bµo quang dÉn.8b).Tû lÖ chuyÓn ®æi tÜnh cao. . . ®iÖn trë cña nã gi¶m ®¸ng kÓ. . ®−îc sö dông trùc tiÕp hoÆc qua khuÕch ®¹i ®Ó ®ãng më r¬le (h×nh 2.3. .§é nh¹y phô thuéc nhiÖt ®é. T¹i mÆt tiÕp xóc h×nh thµnh mét vïng nghÌo h¹t dÉn v× t¹i vïng nµy tån t¹i mét ®iÖn tr−êng vµ h×nh thµnh hµng rµo thÕ Vb. dßng Ip vµ do ®ã ®é nh¹y toµn phÇn phô thuéc phæ bøc x¹ (h×nh 2. khi nhiÖt ®é t¨ng ®é nh¹y phæ t¨ng. c) §Æc ®iÓm vµ øng dông §Æc ®iÓn chung cña c¸c tÕ bµo quang dÉn: . Khi bøc x¹ kh«ng ph¶i lµ ®¬n s¾c.Mét sè lo¹i ®ßi hái lµm nguéi. + + H×nh 2. Trong thùc tÕ.C¸c ®Æc tr−ng kh«ng æn ®Þnh do giµ ho¸.33 - .Håi ®¸p phô thuéc kh«ng tuyÕn tÝnh vµo th«ng l−îng. ghÐp tiÕp xóc nhau. C¸c xung ¸nh s¸ng ng¾t qu¶ng ®−îc thÓ hiÖn qua xung ®iÖn.§é nh¹y cao. Thu tÝn hiÖu quang: dïng tÕ bµo quang dÉn ®Ó thu vµ biÕn tÝn hiÖu quang thµnh xung ®iÖn. .

hµng rµo thÕ thay ®æi kÐo theo sù thay ®æi dßng h¹t c¬ b¶n vµ bÒ réng vïng nghÌo. thùc tÕ dßng I chÝnh lµ dßng tæng céng cña hai dßng ®iÖn b»ng nhau vµ ng−îc chiÒu: . lç trèng trong b¸n dÉn N) chuyÓn ®éng d−íi t¸c dông cña ®iÖn tr−êng E trong vïng nghÌo. Sù t¸ch cÆp ®iÖn tö . chiÒu cao hµng rµo thÕ q lín ®Õn møc dßng khuÕch t¸n cña c¸c h¹t c¬ b¶n trë nªn rÊt nhá vµ cã thÓ bá qua vµ chØ cßn l¹i dßng ng−îc cña ®i«t.lç trèng. Vïng nghÌo Vïng chuyÓn tiÕp hν Ir P E P N −+ Vïng nghÌo N − + Vb H×nh 2. khi ®ã i = I0.N vµ hiÖu øng quang ®iÖn trong vïng nghÌo Khi cã ®iÖn ¸p ®Æt lªn ®i«t. .Khi kh«ng cã ®iÖn thÕ ë ngoµi ®Æt lªn chuyÓn tiÕp (V=0).10 S¬ ®å chuyÓn tiÕp P .Dßng khuÕch t¸n c¸c h¹t c¬ b¶n sinh ra khi ion ho¸ c¸c t¹p chÊt (lç trong trong b¸n dÉn lo¹i P. Dßng ®iÖn qua chuyÓn tiÕp: ⎡ qV ⎤ I = I 0 exp ⎢ d ⎥ − I 0 ⎣ kT ⎦ Khi ®iÖn ¸p ng−îc ®ñ lín (Vd<< - kT = −26 mV ë 300K). ®iÖn tö trong b¸n dÉn lo¹i N) do n¨ng l−îng nhiÖt cña c¸c h¹t dÉn c¬ b¶n ®ñ lín ®Ó v−ît qua hµng rµo thÕ. §Ó c¸c h¹t dÉn nµy tham gia dÉn ®iÖn cÇn ph¶i ng¨n c¶n sù t¸i hîp cña chóng.lç trèng chØ xÈy ra trong vïng nghÌo nhê t¸c dông cña ®iÖn tr−êng.lç trèng. sÏ xuÊt hiÖn thªm c¸c cÆp ®iÖn tö .Dßng h¹t dÉn kh«ng c¬ b¶n sinh ra do kÝch thÝch nhiÖt (®iÖn tö trong b¸n dÉn P. . tøc lµ nhanh chãng t¸ch rêi cÆp ®iÖn tö . Khi chiÕu s¸ng ®i«t b»ng bøc x¹ cã b−íc sãng nhá h¬n b−íc sãng ng−ìng.34 - . dßmg ®iÖn ch¹y qua chuyÓn tiÕp i = 0.

§Ó t¨ng kh¶ n¨ng më réng vïng nghÌo ng−êi ta dïng ®i«t PIN. Kh¶ n¨ng hÊp thô bøc x¹ phô thuéc rÊt lín vµo bÒ réng vïng nghÌo.35 - . Φ P I N − + H×nh 2. §Ó t¨ng th«ng l−îng ¸nh s¸ng ®Õn vïng nghÌo ng−êi ta chÕ t¹o ®i«t víi phiÕn b¸n dÉn chiÒu dµy rÊt bÐ. líp b¸n dÉn riªng I kÑp gi÷a hai líp b¸n dÉn P vµ N.11 CÊu t¹o ®i«t lo¹i PIN b) ChÕ ®é ho¹t ®éng . Th«ng l−îng ¸nh s¸ng chiÕu tíi vïng nghÌo phô thuéc ®¸ng kÓ vµo chiÒu dµy líp vËt liÖu mµ nã ®i qua: Φ = Φ 0 e − αx Trong ®ã hÖ sè α ≈ 105 cm-1.ChÕ ®é quang dÉn: S¬ ®å nguyªn lý (h×nh 2. Ir Vd + − Th«ng l−îng -40 -30 -20 ES -10 0 20 40 60 Ir 50µW 100µW 150µW 200µW ES Rm VR a) b) H×nh 2.12 S¬ ®å nguyªn lý vµ chÕ ®é lµm viÖc Dßng ng−îc qua ®i«t: ⎡ qV ⎤ I r = −I 0 exp ⎢ d ⎥ + I 0 + I p ⎣ kT ⎦ (2.40) .Sè h¹t dÉn ®−îc gi¶i phãng phô thuéc vµo th«ng l−îng ¸nh s¸ng ®¹t tíi vïng nghÌo vµ kh¶ n¨ng hÊp thô cña vïng nµy.12a) gåm mét nguån Es ph©n cùc ng−îc ®i«t vµ mét ®iÖn trë Rm ®Ó ®o tÝn hiÖu. víi lo¹i ®i«t nµy chØ cÇn ®iÖn ¸p ng−îc vµi v«n cã thÓ më réng vïng nghÌo ra toµn bé líp b¸n dÉn I.

dßng IP t¨ng lµm cho hµng rµo thÕ gi¶m mét l−îng ∆Vb. khi ®¹t c©n b»ng Ir = 0.41) ⎡ qV ⎤ Khi ®iÖn ¸p ng−îc Vd ®ñ lín. Sù gi¶m chiÒu cao hµng rµo thÕ lµm cho dßng h¹t dÉn c¬ b¶n t¨ng lªn. thµnh phÇn exp ⎢ d ⎥ → 0.36 - . ChÕ ®é lµm viÖc nµy lµ tuyÕn tÝnh. Ph−¬ng tr×nh m¹ch ®iÖn: E = VR − VD Trong ®ã VR = R m I r cho phÐp vÏ ®−êng th¼ng t¶i ∆ (h×nh 2.11b). Ta cã: ⎡ qV ⎤ − I 0 exp ⎢ d ⎥ + I 0 + I p = 0 ⎣ kT ⎦ ∆Vb = ⎡ I ⎤ kT log ⎢1 + P ⎥ q ⎣ I0 ⎦ Rót ra: §é gi¶m chiÒu cao ∆Vb cña hµng rµo thÕ cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc th«ng qua ®o ®iÖn ¸p gi÷a hai ®Çu ®i«t khi hë m¹ch.Trong ®ã Ip lµ dßng quang ®iÖn: Ip = qη(1 − R )λ Φ 0 exp(− αX ) hc (2. VOC = ⎡ I ⎤ kT log ⎢1 + P ⎥ q ⎣ I0 ⎦ .ChÕ ®é quang thÕ: Trong chÕ ®é nµy kh«ng cã ®iÖn ¸p ngoµi ®Æt vµo ®i«t. . ta cã: ⎣ kT ⎦ IR = I0 + IP Th«ng th−êng I0 <<IP do ®ã IR ≈ IP. Dßng ®iÖn ch¹y trong m¹ch: Ir = E V + Rm Rm §iÓm lµm viÖc cña ®i«t lµ ®iÓm giao nhau gi÷a ®−îng th¼ng t¶i ∆ vµ ®−êng ®Æc tuyÕn i-V víi th«ng l−îng t−¬ng øng. §o thÕ hë m¹ch: Khi chiÕu s¸ng. §i«t lµm viÖc nh− mét bé chuyÓn ®æi n¨ng l−îng t−¬ng ®−¬ng víi mét m¸y ph¸t vµ ng−êi ta ®o thÕ hë m¹ch V0C hoÆc ®o dßng ng¾n m¹ch ISC. VR tØ lÖ víi th«ng l−îng.

1 0.1 1 10 100 Th«ng lu−îng.µV 20 10 0 0.2 Th«ng l−îng.1 . V 0. mW H×nh 2.13 Sù phô thuéc cña thÕ hë m¹ch vµo th«ng l−îng §o dßng ng¾n m¹ch: Khi nèi ng¾n m¹ch hai ®Çu ®i«t b»ng mét ®iÖn trë nhá h¬n rd nµo ®ã. mW H×nh 2. IP >>I0 vµ ta cã: VOC = I kT log P q I0 Trong tr−êng hîp nµy VOC cã gi¸ trÞ t−¬ng ®èi lín (cì 0. Khi chiÕu s¸ng m¹nh. q I0 Trong tr−êng hîp nµy VOC (kT/q=26mV ë 300K) nhá nh−ng phô thuéc tuyÕn tÝnh vµo th«ng l−îng.2 0 0.6 V) nh−ng phô thuéc vµo th«ng l−îng theo hµm logarit. dßng ®o¶n m¹ch ISC chÝnh b»ng IP vµ tØ lÖ víi th«ng l−îng (h×nh 2.14 Sù phô thuéc cña dßng ng¾n m¹ch vµo th«ng l−îng ¸nh s¸ng .37 - .Khi chiÕu s¸ng yÕu IP <<I0: VOC = kT I P .0.4 0. VOC.14): I SC = I P ISC.

§Æc ®iÓm quan träng cña chÕ ®é nµy lµ kh«ng cã dßng tèi.4 0. S (µA/µW) 0.0 λP λ (µm) 1. Th«ng th−êng S(λP) n»m trong kho¶ng 0.5 0. hÖ sè ph¶n x¹ R vµ hÖ sè hÊp thô α.2 H×nh 2.6 decad. cì 5 .3 0.8 1. S(λ) 1.2 0.4 0.1 .9 1.6 0.7 0.16 Sù phô thuéc cña ®é nh¹y vµo nhiÖt ®é .15 Phæ ®é nh¹y cña photodiot Ng−êi sö dông cÇn ph¶i biÕt ®é nh¹y phæ dùa trªn ®−êng cong phæ håi ®¸p S(λ)/S(λP) vµ gi¸ trÞ cña b−íc sãng λP øng víi ®é nh¹y cùc ®¹i. nhê vËy cã thÓ gi¶m nhiÔu vµ cho phÐp ®o ®−îc th«ng l−îng nhá.4 0.6 0.8 0.3 0.38 - .1 T2>T1 0 0.2 0.4 0. c) §é nh¹y §èi víi bøc x¹ cã phæ x¸c ®Þnh. §é nh¹y phæ x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: S (λ ) = Víi λ ≤ λs. dßng quang ®iÖn IP tØ lÖ tuyÕn tÝnh víi th«ng l−îng trong mét kho¶ng t−¬ng ®èi réng.0 A/W.0 λ (µm) T2 T1 H×nh 2.1.04 0. hiÖu suÊt l−îng tö η. §é nh¹y phæ phô thuéc vµo λ.1 ∆I P qη(1 − R )exp(− αX ) = λ ∆Φ hc 0.6 0.0 S(λP) 0.

16 tr×nh bµy s¬ ®å ®o dßng ng−îc trong chÕ ®é quang dÉn. cùc ®¹i λP cña ®−êng cong phæ dÞch chuyÓn vÒ phÝa b−íc sãng dµi. HÖ sè nhiÖt cña dßng quang dÉn d) S¬ ®å øng dông photodiot 1 dI P . + Thêi gian håi ®¸p ng¾n.17a): ⎡ R ⎤ V0 = R m ⎢1 + 2 ⎥ I r R1 ⎦ ⎣ ES R2 R1 CP1 Rm Ir R1 + − V0 − + Rm ES − + C2 R2 R1+R2 V0 b) a) H×nh 2.17 S¬ ®å m¹ch ®o dßng ng−îc trong chÕ ®é quang dÉn Khi t¨ng ®iÖn trë Rm sÏ lµm gi¶m nhiÔu.1%/oC.S¬ ®å lµm viÖc ë chÕ ®é quang dÉn: §Æc tr−ng cña chÕ ®é quang dÉn: +§é tuyÕn tÝnh cao. S¬ ®å c¬ së (h×nh 2.17b): V0 = (R 1 + R 2 )I r R1 + R 2 K ®iÖn trë cña ®iot nhá vµ b»ng trong ®ã K lµ hÖ sè khuÕch ®¹i ë tÇn sè lµm viÖc. I P dT cã gi¸ trÞ kho¶ng0. S¬ ®å t¸c ®éng nhanh (h×nh 2. H×nh 2. Bé khuÕch ®¹i ë ®©y ph¶i cã dßng vµo rÊt nhá vµ sù suy gi¶m do nhiÖt còng ph¶i kh«ng ®¸ng kÓ. .39 - . . + D¶i th«ng lín. Tô C2 cã t¸c dông bï trõ ¶nh h−ëng cña tô kÝ sinh Cpl víi ®iÒu kiÖn R 1C pl = R 2 C 2 . Tæng trë vµo cña m¹ch khuÕch ®¹i ph¶i lín ®Ó tr¸nh lµm gi¶m ®iÖn trë t¶i hiÖu dông cña ®i«t.Khi nhiÖt ®é t¨ng. .S¬ ®å lµm viÖc ë chÕ ®é quang thÕ: §Æc tr−ng cña chÕ ®é quang thÕ: + Cã thÓ lµm viÖc ë chÕ ®é tuyÕn tÝnh hoÆc logarit tuú thuéc vµo t¶i.

4.40 - . §iÖn thÕ | + C B E a) b) c) H×nh 2.19 Phototranzito a) S¬ ®å m¹ch ®iÖn b) S¬ ®å t−¬ng ®−¬ng c) T¸ch cÆp ®iÖn tö lç trèng khi chiÕu s¸ng baz¬ .I sc S¬ ®å logarit (h×nh 2. + D¶i th«ng nhá. Phototranzito a) CÊu t¹o vµ nguyªn lý ho¹t ®éng Phototranzito lµ c¸c tranzito mµ vïng baz¬ cã thÓ ®−îc chiÕu s¸ng. chØ cã ®iÖn ¸p trªn C.18b): ®o ®iÖn ¸p hë m¹ch Voc. kh«ng cã ®iÖn ¸p ®Æt lªn baz¬.18a): ®o dßng ng¾n m¹ch Isc.18 S¬ ®å m¹ch ®o ë chÕ ®é quang ¸p 2. + Thêi gian håi ®¸p lín.+ Ýt nhiÔu.2. + Nh¹y c¶m víi nhiÖt ®é ë chÕ ®é logarit. ®ång thêi chuyÓn tiÕp B-C ph©n cùc ng−îc. Trong chÕ ®é nµy: V0 = R m . ⎡ R ⎤ V0 = ⎢1 + 2 ⎥ Voc ⎣ R1 ⎦ Rm _ + V0 R1=Rm Vco R1 R2 + _ V0 IOC a) b) H×nh 2. S¬ ®å tuyÕn tÝnh (h×nh 2.

Khi chuyÓn tiÕp B-C ®−îc chiÕu s¸ng.19b). ®iÒu nµy g©y nªn dßng ®iÖn tö IE ch¹y tõ E ®Õn B vµ khuÕch t¸n tiÕp tõ B vÒ phÝa C. Trong tr−êng hîp tranzito NPN. ®−êng cong phæ håi ®¸p x¸c ®Þnh bëi b¶n chÊt cña ®iot B-C: vËt liÖu chÕ t¹o (th−êng lµ Si) vµ lo¹i pha t¹p (h×nh 2. c¸c ®iÖn tö bÞ kÐo vÒ phÝa colect¬ trong khi lç trèng bÞ gi÷ l¹i trong vïng baz¬ (h×nh 2. dßng nµy g©y nªn trong phototranzito mét dßng I cp = (β + 1)I p . HiÖn t−îng xÈy ra t−¬ng tù nh− vËy nÕu nh− lç trèng phun vµo baz¬ tõ mét nguån bªn ngoµi: ®iÖn thÕ baz¬ t¨ng lªn lµm gi¶m hµng rµo thÕ gi÷a E vµ B.6-0. §èi víi mét b−íc sãng cho tr−íc. Phodiot cung cÊp dßng quang ®iÖn t¹i baz¬. Cã thÓ coi phototranzito nh− tæ hîp cña mét photodiot vµ mét tranzito (h×nh 2. trong ®ã gi¸ trÞ cña Icp ®−îc rót ra tõ c«ng thøc cña Ip: I cp = (β + 1)qη(1 − R )exp(− αX ) λΦ hc 0 §èi víi mét th«ng l−îng Φ0 cho tr−íc.7 V). ®iot baz¬-colect¬ sinh ra dßng quang ®iÖn Ip.19c) t¹o thµnh dßng ®iÖn tö tõ E qua B ®Õn C.41 - . C¸c ®iÖn tö vµ lç trèng ph¸t sinh trong vïng baz¬ (d−íi t¸c dông cña ¸nh s¸ng) sÏ bÞ ph©n chia d−íi t¸c dông cña ®iÖn tr−êng trªn chuyÓn tiÕp B . dßng colect¬ Ic kh«ng ph¶i lµ hµm tuyÕn tÝnh cña . cßn tranzito cho hiÖu øng khÕch ®¹i β.C.§iÖn ¸p ®Æt vµo tËp trung hÇu nh− toµn bé trªn chuyÓn tiÕp B-C (ph©n cùc ng−îc) trong khi ®ã chªnh lÖch ®iÖn ¸p gi÷a E vµ B thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ (VBE ≈ 0.hÖ sè khuÕch ®¹i dßng cña tranzito khi ®Êu chung emit¬. nã ho¹t ®éng gièng nh− photo®iot ë chÕ ®é quang thÕ víi dßng ng−îc: I r = I0 + I P Trong ®ã I0 lµ dßng ng−îc trong tèi. nã g©y nªn dßng colect¬ Ic: I c = (β + 1)I r = (β + 1)I 0 + (β + 1)I p β .20). b) §é nh¹y Khi nhËn ®−îc th«ng l−îng Φ0. IP lµ dßng quang ®iÖn d−íi t¸c dông cña th«ng l−îng Φ0 chiÕu qua bÒ dµy X cña baz¬ (b−íc sãng λ < λS): IP = qη(1 − R )exp(−αX ) λΦ 0 hc Dßng Ir ®ãng vai trß dßng baz¬.

Ng−îc l¹i.100A/W.20 §−êng cong phæ håi ®¸p cña photodiot §é nh¹y phæ S(λp) ë b−íc sãng t−¬ng øng víi ®iÓm cùc ®¹i cã gi¸ trÞ n»m trong kho¶ng 1 . ∆Φ 0 S(λ) 100 S(λp) (%) 80 60 40 20 0.8 1. + + + + + H×nh 2.Phototranzito chuyÓn m¹ch: Trong tr−êng hîp nµy sö dông th«ng tin d¹ng nhÞ ph©n: cã hay kh«ng cã bøc x¹. hoÆc lµm phÇn tö tuyÕn tÝnh.6 0.th«ng l−îng hoÆc ®é chiÕu s¸ng bëi v× hÖ sè khuÕch ®¹i β phô thuéc vµo dßng Ic (tøc lµ còng phô thuéc th«ng l−îng). . hoÆc ¸nh s¸ng nhá h¬n hay lín h¬n ng−ìng.21).21 Photodiotzito trong chÕ ®é chuyÓn m¹ch a) R¬le b) R¬le sau khÕch ®¹i c) Cæng logic d) Thyristo .4 0.0 λ (µm) H×nh 2. ë chÕ ®é tuyÕn tÝnh. c) S¬ ®å dïng phototranzito Phototranzito cã thÓ dïng lµm bé chuyÓn m¹ch. ®iÒu khiÓn mét cæng logic hoÆc mét thyristo (h×nh 2.42 - . Tranzito chÆn hoÆc b¶o hoµ cho phÐp ®iÒu khiÓn trùc tiÕp (hoÆc sau khi khuÕch ®¹i) nh− mét r¬le. ë chÕ ®é chuyÓn m¹ch nã cã −u ®iÓm so víi photodiot lµ cho phÐp sö dông mét c¸ch trùc tiÕp dßng ch¹y qua t−¬ng ®èi lín. mÆc dï cho ®é khuÕch ®¹i nh−ng ng−êi ta thÝch dïng photo®iot v× nã cã ®é tuyÕn tÝnh tèt h¬n. nghÜa lµ ∆I c phô thuéc vµo Φ0.

ViÖc ®iÒu khiÓn dßng m¸ng ID ®−îc thùc hiÖn th«ng qua sù thay ®æi ®iÖn ¸p VGS gi÷a cæng vµ nguån.Φ1 (t ) 2. Trong ®iÒu kiÖn ®ã. .Phototranzito trong chÕ ®é tuyÕn tÝnh: Cã hai c¸ch sö dông trong chÕ ®é tuyÕn tÝnh. .dßng m¸ng khi VGS = 0.43 - . dßng colect¬ cã d¹ng: I c (t ) = I c Φ 0 + S. + G S D G D S a) H×nh 2.22 S¬ ®å nguyªn lý luxmet Phototranzito hiÖu øng tr−êng (photoFET) cã s¬ ®å t−¬ng ®−¬ng nh− h×nh 2.5.Tr−êng hîp thø hai: thu nhËn tÝn hiÖu thay ®æi d¹ng: Φ (t ) = Φ 0 + Φ 1 (t ) + Trong ®ã Φ1(t) lµ thµnh phÇn thay ®æi víi biªn ®é nhá ®Ó sao cho kh«ng dÉn tíi phototranzito bÞ chÆn hoÆc b¶o hoµ vµ cã thÓ coi ®é hh¹y kh«ng ®æi. Phototranzito hiÖu øng tr−êng H×nh 2. ®iÖn ¸p nµy sÏ x¸c ®Þnh ®é réng cña kªnh vµ do ®ã dßng m¸ng cã d¹ng: ⎛ VGS I D = I DSS ⎜ ⎜1 + V P ⎝ ⎞ ⎟ ⎟ ⎠ 2 Víi IDS . .2.Tr−êng hîp thø nhÊt: ®o ¸nh s¸ng kh«ng ®æi (gièng nh− mét luxmet). ¸nh s¸ng ®−îc sö dông ®Ó lµm thay ®æi ®iÖn trë kªnh.23.23 Phototranzito hiÖu øng tr−êng a) S¬ ®å cÊu t¹o b) S¬ ®å m¹ch b) Trong phototranzito hiÖu øng tr−êng.. Trong chÕ ®é ph©n cùc ng−îc chuyÓn tiÕp P-N gi÷a cæng vµ kªnh.

I0 . do ®ã chØ mét l−îng rÊt nhá h−íng tíi bÒ mÆt. .®iÖn ¸p th¾t kªnh. Sg . .44 - . sù ph¸t x¹ cña c¸c ®iÖn tö sau khi ®· ®Õn ®−îc bÒ mÆt chØ cã thÓ xÈy ra khi ®éng n¨ng cña nã ®ñ th¾ng ®−îc hµng rµo thÕ ph©n c¸ch vËt liÖu víi m«i tr−êng.th«ng l−îng ¸nh s¸ng. MÆt kh¸c.dßng ®iÖn trong tèi.HÊp thô photon vµ gi¶i phãng ®iÖn tö bªn trong vËt liÖu. . Khi bÞ chiÕu s¸ng. Víi tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu kiÖn trªn. Khi mét ®iÖn tö hÊp thô photon vµ ®−îc gi¶i phãng. C¬ chÕ ph¸t x¹ ®iÖn tö khi chiÕu s¸ng vËt liÖu xÈy ra theo ba giai ®o¹n: . c¸c ®iÖn tö nµy cã thÓ va ch¹m víi c¸c ®iÖn tö kh¸c vµ mÊt ®i mét phÇn n¨ng l−îng do ®ã chØ mét l−îng nhá ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng tíi ®−îc bÒ mÆt. trong qu¸ tr×nh di chuyÓn. chuyÓn tiÕp P-N ho¹t ®éng nh− mét photodiot cho dßng ng−îc: I r = I0 + I P IP = SgΦ . sè ®iÖn tö ph¸t x¹ trung b×nh khi mét photon bÞ hÊp thô (hiÖu suÊt l−îng tö ) th−êng nhá h¬n 10% vµ Ýt khi v−ît qu¸ 30%.kªnh.®é nh¹y cña ®iot cæng . C¶m biÕn quang ®iÖn ph¸t x¹ 2. HiÖu øng quang ®iÖn ph¸t x¹ HiÖu øng quang ®iÖn ph¸t x¹ hay cßn ®−îc gäi lµ hiÖu øng quang ®iÖn ngoµi lµ hiÖn t−îng c¸c ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng khái bÒ mÆt vËt liÖu t¹o thµnh dßng khi chiÕu vµo chóng mét bøc x¹ ¸nh s¸ng cã b−íc sãng nhá h¬n mét ng−ìng nhÊt ®Þnh vµ cã thÓ thu l¹i nhê t¸c dông cña ®iÖn tr−êng.dßng quang ®iÖn. di chuyÓn cña nã trong khèi vËt liÖu mang tÝnh ngÉu nhiªn theo mäi h−íng. Dßng Ir ch¹y qua ®iÖn trë Rg cña m¹ch cæng x¸c ®Þnh ®iÖn thÕ VGS vµ vµ dßng m¸ng: VGS = R g (I 0 + I P ) − E g Eg .3.§iÖn tö tho¸t khái bÒ mÆt vËt liÖu.§iÖn tö võa ®−îc gi¶i phãng di chuyÓn ®Õn bÒ mÆt. Φ . 2.3.1.VP .thÕ ph©n cùc cña cæng. MÆt kh¸c. Phototranzito hiÖu øng tr−êng ®−îc øng dông nhiÒu trong viÖc ®iÒu khiÓn ®iÖn ¸p b»ng ¸nh s¸ng.

2. Ga1-xInxAs. Rb2Te vµ CsTe chØ nh¹y trong vïng tö ngo¹i. ®ã lµ c¸c hîp chÊt GaAsxSb1-x . Trong èng ®Æt mét catot cã kh¶ n¨ng ph¸t x¹ khi ®−îc chiÕu s¸ng vµ mét anot.V. HiÖu suÊt l−îng tö cña c¸c vËt liÖu trªn ~ 1 .24 S¬ ®å cÊu t¹o tÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng S¬ ®å t−¬ng ®−¬ng vµ sù thay ®æi cña dßng anot Ia phô thuéc vµo ®iÖn thÕ anot catot Vak biÓu diÔn trªn h×nh 2. Ngoµi ra cßn dïng c¸c hîp chÊt cña c¸c chÊt thuéc nhãm III .37 mW K Rm 2 0. InAsxP1-x. .25. ®−îc hót ch©n kh«ng (¸p suÊt ~ 10-6 . ng−ìng nh¹y s¸ng cña chóng n»m ë vïng hång ngo¹i (λ ~1µm).v cña tÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng .VËt liÖu chÕ t¹o: Phô thuéc vµo b−íc sãng ¸nh s¸ng.75 mW a) b) Vak (V) H×nh 2.45 - .3.AgOCs nh¹y ë vïng hång ngo¹i. Φ K A A K A K H×nh 2. TÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng TÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng gåm mét èng h×nh trô cã mét cöa sæ trong suèt.30%. . vËt liÖu chÕ t¹o photocatot cã thÓ chän trong c¸c lo¹i sau: .25 S¬ ®å t−¬ng ®−¬ng vµ ®Æc tr−ng I . hiÖu suÊt l−îng tö ®¹t tíi 30%.95 mW 1 0 20 40 60 80 100 120 4.10-8 mmHg).Cs2Te.Cs3Sb.2. (Cs)Na2KSb vµ K2CsSb: nh¹y víi ¸nh s¸ng nh×n thÊy vµ vïng tö ngo¹i. Ia (µA) A Ia 4 E 3 2.

V cã d¹ng gièng nh− tÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng.V cã hai vïng râ rÖt: + Vïng ®iÖn tÝch kh«ng gian ®Æc tr−ng bëi sù t¨ng m¹nh cña dßng khi ®iÖn ¸p t¨ng. th−êng lµ khÝ acgon. ®Æc tuyÕn I . NÕu sè ®iÖn tö ph¸t x¹ thø cÊp lín h¬n sè .26 §Æc tr−ng vµ ®é nh¹y cña tÕ bµo quang ®iÖn d¹ng khÝ Khi ®iÖn ¸p thÊp h¬n 20V.10-2 lm 1 10-2 lm 0. chØ kh¸c ë chç thÓ tÝch bªn trong cña ®Ìn ®−îc ®iÒn ®Çy b»ng khÝ. 2.10-2 lm 0 20 40 60 80 100 120 20 40 60 80 Vak (V) Vak (V) H×nh 2. khi ®ã nã gièng nh− mét nguån dßng.5.3.10 lÇn. nã cã thÓ ph¸t x¹ c¸c ®iÖn tö (gäi lµ ph¸t x¹ thø cÊp).§Æc tr−ng I . kÕt qu¶ lµ dßng anot t¨ng lªn tõ 5 . gi¸ trÞ cña dßng chØ phô thuéc vµo th«ng l−îng ¸nh s¸ng mµ nã nhËn ®−îc.100 mA/W. TÕ bµo quang ®iÖn ®−îc sö dông chñ yÕu trong vïng b¶o hoµ. 2.46 - .5. ThiÕt bÞ nh©n quang Khi bÒ mÆt vËt r¾n bÞ b¾n ph¸ bëi c¸c ®iÖn tö cã n¨ng l−îng cao.4.3. Ia (µA) §é nh¹y t−¬ng ®èi 8 6 4 2 0 2 2. + Vïng b¶o hoµ ®Æc tr−ng bëi sù phô thuéc kh«ng ®¸ng kÓ cña dßng vµo ®iÖn ¸p. ®iÖn tö chuyÓn ®éng víi tèc ®é lín lµm ion ho¸ c¸c nguyªn tö khÝ.10-2 mmHg.10-2 lm 1. th−êng vµo cì 10 .3. §iÖn trë trong ρ cña tÕ bµo quang ®iÖn rÊt lín vµ cã thÓ x¸c ®Þnh tõ ®é dèc cña ®Æc tuyÕn ë vïng b¶o hoµ: 1 ⎛ dI a ⎞ ⎟ =⎜ ⎟ ρ ⎜ dV ⎝ ak ⎠ Φ §é nh¹y phæ cña tÕ bµo quang ®iÖn ®−îc biÓu diÔn th«ng qua gi¸ trÞ cña dßng anot trong vïng b·o hoµ. d−íi ¸p suÊt cì 10-1 . Khi ®iÖn ¸p cao. TÕ bµo quang ®iÖn d¹ng khÝ TÕ bµo quang ®iÖn d¹ng khÝ cã cÊu t¹o t−¬ng tù tÕ bµo quang ®iÖn ch©n kh«ng.

BÒ mÆt c¸c ®iÖn cùc nèi tiÕp phñ b»ng vËt liÖu cã kh¶ n¨ng ph¸t x¹ ®iÖn tö thø cÊp.15. th× M ~106 . Theo chiÒu ®i tõ ®iÖn cùc thø nhÊt ®Õn c¸c ®iÖn cùc tiÕp theo.hÖ sè chuyÓn t¶i h÷u hiÖu tõ ®iÖn cùc nµy sang ®iÖn cùc kh¸c.hÖ sè ph¸t x¹ thø cÊp (sè ®iÖn tö thø cÊp ph¸t ra khi cã mét ®iÖn tö ®Ëp vµo ®iÖn cùc).108. C¸c ®iÖn tö tíi (®iÖn tö s¬ cÊp) ®−îc ph¸t x¹ tõ mét photocatot ®Æt trong ch©n kh«ng vµ bÞ chiÕu s¸ng. ηt. hÖ sè ph¸t x¹ thø cÊp δ = 5 . Víi sè ®iÖn cùc n = 5 .27).®iÖn tö tíi th× cã kh¶ n¨ng khuÕch ®¹i tÝn hiÖu. Sau ®ã chóng ®−îc tiªu tô trªn ®−îc cùc thø nhÊt cña d·y c¸c ®iÖn cùc (dynode) nèi tiÕp. KÕt qu¶ ë ®iÖn cùc sau sè ®iÖn tö lín h¬n ë ®iÖn cùc tr−íc ®ã. ®iÖn thÕ cña c¸c ®iÖn cùc t¨ng dÇn sao cho c¸c ®iÖn tö sinh ra tõ ®iÖn cùc thø k sÏ bÞ hót bëi ®iÖn cùc thø (k+1).27 ThiÕt bÞ nh©n quang 1)b Photocatot 2) Dynode (®iÖn cùc thø cÊp) HÖ sè khuÕch ®¹i cña thiÕt bÞ nh©n quang x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: M = ηc (η t δ ) n ηc .47 - . δ . . 1 2 Φ K A H×nh 2. Sù khuÕch ®¹i ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸c thiÕt bÞ nh©n quang (h×nh 2.hÖ sè thu nhËn ®iÖn tö h÷u hiÖu cña c¸c cùc.10 vµ ηt > 90%.

.48 - .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful