You are on page 1of 40

T.C.

MLL ETM BAKANLII

EL SANATLARI TEKNOLOJS

KLM DOKUMA-1

Ankara, 2012

Bu modl, mesleki ve teknik eitim okul/kurumlarnda uygulanan ereve retim Programlarnda yer alan yeterlikleri kazandrmaya ynelik olarak rencilere rehberlik etmek amacyla hazrlanm bireysel renme materyalidir. Mill Eitim Bakanlnca cretsiz olarak verilmitir. PARA LE SATILMAZ.

NDEKLER
AIKLAMALAR .................................................................................................................... ii GR ....................................................................................................................................... 1 RENME FAALYET-1 ..................................................................................................... 3 1. KLM DOKUMA YAPMA ................................................................................................ 3 1.1.Tanm .............................................................................................................................. 3 1.1.1. Kilim Dokumada Desen zellikleri ...................................................................... 4 1.1.2. Desen Aratrma .................................................................................................... 4 1.1.3. Yararlanlacak Kaynaklar ...................................................................................... 5 1.2. Motif zellikleri ............................................................................................................ 5 1.3. Yresellik ....................................................................................................................... 6 1.4. Kilim Dokumaya Balama ............................................................................................. 7 1.5. Kilim Dokumaya Balamada Kullanlan Ara Gereler, ............................................... 7 1.6. Kilim Dokuma Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar ..................................................... 9 UYGULAMA FAALYET ............................................................................................... 10 ME VE DEERLENDRME ........................................................................................ 11 RENME FAALYET-2 ................................................................................................... 12 2. KLM DOKUMA YNTEMLER................................................................................... 12 2.1. likli Kilim( Renkler Arasnda zg Aral Oluan Kilim) ...................................... 13 2.2. Tek Kenetleme le Kilim Dokuma ............................................................................... 13 2.3. ift Kenetleme le Kilim Dokuma ............................................................................... 14 2.4. apraz Dikili Kilim Dokuma ..................................................................................... 15 2.5. Atklar Tek zg zerinden Dndrerek Kilim Dokuma ........................................ 15 UYGULAMA FAALYET ............................................................................................... 16 LME VE DEERLENDRME ..................................................................................... 33 MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 34 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 KAYNAKA ......................................................................................................................... 36

AIKLAMALAR AIKLAMALAR
ALAN DAL/MESLEK MODLN ADI MODLN TANIMI SRE N KOUL YETERLK El sanatlar teknolojisi El Dokumacl Kilim Dokuma1 Kirkitli dokumalarda kullanlan kilim dokuma teknikleri yapabileceksiniz. 40/32 Kirkitli dokumaya hazrlk modln baarm olmak likli kilim dokuma yapmak Genel Ama: Gerekli ortam salandnda Kirkitli dokumalarda kullanlan kilim dokuma tekniklerinden ilikli, tek kenetleme ve ift kenetleme dokuma yapabileceksiniz Amalar: 1. Teknie uygun olarak Kilim dokuma, kilim dokuma yaparken dikkat edilecek noktalar reneceksiniz 2. Teknie uygun olarak likli kilim, kenetleme, ift kenetleme tekniklerini yapabileceksiniz Ortam: Aydnlk ortam, Donanm: Atlye, Tezgh, Atk iplikleri, zg plii, Tarak. Modl iinde yer alan her renme faaliyetinden sonra verilen lme aralar ile kendinizi deerlendireceksiniz. retmen modl sonunda lme arac (oktan semeli test, doru-yanl testi, boluk doldurma, eletirme vb.) kullanarak modl uygulamalar ile kazandnz bilgi ve becerileri lerek sizi deerlendirecektir.

MODLN AMACI

ETM RETM ORTAMLARI VE DONANIMLARI LME VE DEERLENDRME

ii

GR GR
Sevgili renci, Gnmzde teknolojinin gelimesi ile el dokumacl kaybolmaya yz tutmu durumdadr. El dokumacln yaatmak iin istenilen amaca uygun retim biimini yakalamak, kaliteli ara gere seimi yapmak ok nemlidir. Seilen alet ve gereleri dzgn kullanabilmek, dokuma tezghlarn tanmak, zelliklerini bilmek kaliteyi artran unsurlar iinde yer almaktadr. Kilim dokuma gnmzde de hala geerliliini srdrmektedir. Birok yerde hala kilim dokuma teknikleri kullanlmaktadr. Bu modlde Kirkitli Dokumalardan kilim dokuma ile ilgili bilgi sahibi olacaksnz. Kilim dokuma tekniklerini yapabilme becerisini kazanacaksnz. Edindiiniz bilgi ve kazandnz beceriler el dokuma alann ve alma koullarn tanmanza yardmc olacaktr.

RENME FAALYET1 RENME FAALYET-1


ENME FAALYET - 1

AMA
Bu faaliyet ile uygun ortam ve ara gere salandnda Kirkitli dokumalardan Kilim dokuma, kilim dokuma yaparken dikkat edilecek noktalar ve kilim dokuma teknikleri konularnda bilgi sahibi olacaksnz.

ARATIRMA
Bu faaliyet ncesinde yapmanz gereken ncelikli aratrmalar unlardr: evrenizde bulunan dokuma atlyelerini aratrnz. Kilim dokuma ile ilgili bilgi toplaynz. Kilim Dokuma yaparken dikkat edilecek noktalar aratrnz. Kilim dokumada kullanlan teknikler hakknda bilgi toplaynz. Topladnz dokmanlar ve bilgileri rapor haline getirerek snf ortamnda arkadalarnzla tartnz.

1. KLM DOKUMA YAPMA


1.1.Tanm
Dokuma boyunca nl arkal ift sra halinde olan zg ipliklerinin arasndan, bir n bir arkadan geen enine atk ipliklerinden oluan ve zglerin atklar tarafndan tamamen rtld bir dokuma trdr. Desenlerin bulunduu belirli alanlarda, renkli bir atk, zglerin bir altndan, bir stnden geerek bir baka renkteki desenin srasna kadar gider ve buradan geri dner. Bylece ayr renklerdeki atklar zgler arasnda, kendi desen alanlar arasnda gidip gelerek birer motif olutururlar. Desenler dokuyucunun isteine gre blm blm dokunabilir. Yukarya gittike genileyen desen alanlarnda hemen yanndaki dier renk alanlaryla birlikte ilerlemek gerekir. Atk iplikleri atlrken biraz bol braklr sonra kirkitle sktrlr. Bylece atk iplikleri zgleri sararak, gizlemi olur. Atklarn ok gergin atlmas halinde atklar zglerin arasnda gizlenir ve zg yzl dokuma oluur.

Resim1.1:Kilim dokuma

1.1.1. Kilim Dokumada Desen zellikleri


Motifler bir araya gelerek desenleri olutururlar. Desen ve motiflerde eitli ekillerde ortaya karak gelenekselleirler. Kilim desenlerinde; Doal evreden ve eyalardan faydalanlr. Doal evreden: Gl, akarsu bitkilerden; aa, yaprak, dal, iek, kozalak, evrede grlen canl varlklardan; ku trleri, ylan, krkayak, akrep, kurbaa, kaplumbaa, koyun, kpek, inek. Eyalardan: Tarak, ibrik, kirkit, sandk, boncuk, ayna, yaadklar evreden; adr, ev, direk, yol, insan vcudundan; el, ba gibi varlk ve nesneler dokuma tekniklerine uygulayp motifler haline getirirler.

Gzle grlen nesneler yannda, soyut kavramlar da sembolize eden motif ve desenler kullanlmaktadr.

1.1.2. Desen Aratrma


Kilim deseninin hazrlanmasndan nce, hazrlanacak desenle ilgili bir n aratrmann yaplmas gerekmektedir. Desen aratrmas yapabilmek iin gemiten bu gne kullan lan kilim desenleri grlmeli, kilim desenlerinde kullanlan desenlerin biimleri, kullanlan motiflerin zellikleri aratrlarak, desen hazrlama ileminin birinci basaman gerekletirilmelidir.

1.1.3. Yararlanlacak Kaynaklar


Bir kiliminin yresel zelliklerini en iyi yanstan faktrlerden biri olan kilim desenlerini aratrmada yararlanlacak kaynaklara ulamak, gnmzde olduka kolaylamtr. Genel olarak syleyecek olursak yararlanlacak kaynaklar unlardr: Daha nce dokunmu kilimler ve bunlarn resimleri Daha nce allm kilim desenleri Kilimlerin fotoraflar Kilimlerin slytlar Kitap, dergi, basl kaynaklardaki kilim ve motif resimleri Kilimlerin resmedildii tablo ve minyatrler ya da bunlarn resimleri nternet siteleri

Desen 1.1:Kilim deseni

Desen 1.2.Kilim Deseni

1.2. Motif zellikleri


Muska ve nazarlk: Nazarlk; kem baklarn etkisini azaltr. Muska ise; sahibini kt olaylardan korur. Kartal: G ve kudreti temsil eder. Kpe: Evlenmek isteyen gen kz ailesine isteini dolayl olarak belli eder. Gz: Kem gzlere, zarara kar koruyucu olduuna inanlr.

Bereket: Birlikte kullanlan eli belinde ve koboynuzu kadn ve erkei temsil eder. Ortadaki gzde aileyi ktlklerden korur. Buka: Aile birliine ve birlikte olma umuduna iaret eder. El, parmak, tarak: Parmaklar, kem gzlerden korur. El motifi; verimlilii, tarak ise doumu simgeler. Ptrak: Bol iekli anlamna gelir. Bolluun bereketin semboldr. Sandk: Gen kzlarn eyiz sandn simgeler engel ve Art: Trk dokumalarnda art ve engeller insanlarn tehlikelerden korunmas iin sk kullanlr. Ejderha: Ejderha hava ve suyun efendisidir. Bereketli bahar yamurlarn getirdiine inanlr. Ku: Bayku ve karakarga ktlkleri, blbl ve gvercin; iyi ans simgeler. Eli belinde: Anneliin, diiliin ve verimliliin semboldr. Sa ba: Evlenme isteini ifade eder. Dokumaya katlan sa ise lmszl temsil eder. Koboynuzu: retkenlik, g ve erkeklii temsil eder. Dokuyan kiinin ok mutlu olduunu ifade eder. Suyolu: Suyun insan hayatndaki nemini vurgular. Akrep: Akrebin ktlnden korunmak iin dokunur. Yldz: retkenlii temsil eder. Hayat aac: Sonsuzluun semboldr. Kurt izi Kurtlardan ve canavarlardan korunmak iin kullanlr.

1.3. Yresellik
Trk dnyasnda, hal ve dz dokuma yayglar hem ihtiyac karlamak iin dokunur, hem de bir gelenektir. Trklerde, adr veya evine yayd, kaps eiine serdii (eik hals eik kas), ssleme amacyla, kapsnn zerine ast veya gerdii (ensi), adrnn kenarlarna (i eperlerine) yerletirdii (sitil), geim kayna grd hayvannn terleyip, hastalanmasn diye, srtna rtt dokumalar gnlk bir kullanm eyasdr. te yandan, yeni evlenecek insanlar iin eyiz hazrlamak, ldnde, salnda hazrlad bir dokumay, hayr amacyla, din veya sosyal bir kuruma balamak iin hal ve dz dokuma yayg dokumak bir gelenektir. Hal ve kilimler balanglarndan itibaren sadece insanlarn fiziksel ihtiyalarn deil, ayn zamanda psikolojik beklentilerini de karlamak iin yaplrd. Dini inanlar ve dinsel yaam filozofik dnceleri, insan ruhunu zenginletirdi ve gelitirdi. Anadolu'da hal veya dz dokuma yayglarn desenine model, rnek, renek, nak, nan, yan gibi isimler verilir. Her boyun farkl im'leri (damga), farkl desenleri vardr. Bu yzden, her boyun, bunlarn yerletii her kyn, her dokuma merkezinin motifi farkldr ve deiik anlamlar ifade eder. Anadolu hal ve dz dokuma yayglarnda en ok geometrik karakterli motifler, bitki desenleri, insanlarn evrelerinde grd bitki, eya ve hayvan tasvirleri ile geleneklere bal motifler ve din semboller kullanlr. Bunlarn yannda, farkl renklerin yan yana

yerletirilmesiyle meydana getirilen yol-bk desenleri ile kandil, hamayl gibi din ve sembolik anlamlar tayan motifler de grlr. Sz konusu motiflerin hepsi de halnn her yerinde kullanlabilir. Trk hallarndaki motiflerin anlamlar, blgelere gre farkllk gsterir. Ancak motifler genelde dini inanlar, asaleti, gc ve aada aka tanmlanm temalar sembolize eder. Hal ve kilimlerin dili sadece dokumacnn hnerini gstermekle kalmaz, ayrca onlarn mesajlarn da iletir.

1.4. Kilim Dokumaya Balama


Kilim dokumaya balamada iki teknik kullanlr; Zincir halkas (iti rme) teknii ve bez aya dokuma

Resim 1.2.Zincir halkas (iti rme) teknii

Resim 1.3. Bez aya dokuma teknii

1.5. Kilim Dokumaya Balamada Kullanlan Ara Gereler,


Kilim dokumaya balamada kullanlan ara ve gereler; Tezgh, Atk iplikleri, zg iplikleri, Tarak, Mekik

Resim 1.4: Masa tezgah

Resim 1.5: Atk iplikleri

Resim 1.6: zg iplii

Resim 1.7: Tarak

Resim1.8: Mekik

1.6. Kilim Dokuma Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar


Zincir halka ile dokumaya balaynz. zgde kullanlan iplikle 810 sra bez aya dokuma dokunur. Atk ipliklerini kk kelebek, melik ya da yass yumaklar eklinde hazrlanr. Mekik ok fazla kullanlmaz; nk atk ipi geecek blm ksa alanlardan olumaktadr. Her renk iin ayr ayr yumak kullanlmaldr. Tarakla atk iplerini srekli sktrnz. Desen snrlarna baknz. Dokumann gidiine gre o alanda kullanlan zg ipini bir tane artrlr veya eksiltilir. Renk uyumuna dikkat edilir. Atk ipliklerini seerken ayn kalnlkta ve ayn bkmde olmasna dikkat edilir. Atk iplerini ok ekmeden yay biiminde brakarak kendi halinde dokunur. Dokumada yukar doru ilerledike daralan alanlar nceden dokuyunuz. Dokunurken yukar doru genileyen blmleri yandaki motifle ayn hizada dokumaya zen gsterilir. zg iplerinin daralmasna izin verilmemelidir. Dokumay sadan ve soldan tezgha balayarak daralmann nne geilir. Desene gre dokuma ilemine devam etmelidir. Dokumada desen hatalar yapmamaya dikkat edilir. ereve tezghta kirkitin grevini tarak yapar. rnn lsne gre dokuma yaplr ve tamamlanr. Dokuma bitince zgde kullanlan pamuk iplii ile 810 sra bez aya dokuma yaplr ve zincir halka ekilir. Saak pay braklarak dokuma tamamlarz.

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Aada kilim dokuma ile ilgili aratrma yapnz. lem Basamaklar alma ortamn hazrlaynz. evrenizde bulunan dokuma atlyelerini aratrnz. Tezghlarn fotoraflarn ekiniz. Kilim dokuma hakknda bilgi toplaynz. Kilim dokumada kullanlan aragereler hakknda bilgi toplaynz. Kilim dokumaya balamada kullanlan teknikler hakknda bilgi toplaynz. Kilim dokuma yaparken dikkat edilecek noktalar aratrnz. neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Dokuma atlyelerini inceleyiniz. Fotoraflarn ekiniz. evrenizdeki dokuma atlyelerinden ve okulunuzdaki dokuma atlyesinden faydalanabilirsiniz.

Basl kaynaklardan faydalanabilirsiniz. Sanal ortamdan faydalanabilirsiniz. evrenizdeki dokuma atlyelerinden ve okulunuzdaki dokuma atlyesinden faydalanabilirsiniz. evrenizdeki dokuma atlyelerinden ve okulunuzdaki dokuma atlyesinden faydalanabilirsiniz. Basl kaynaklardan faydalanabilirsiniz. Sanal ortamdan faydalanabilirsiniz.

10

LME VE DEERLENDRME ME VE DEERLENDRME


Aadaki sorular doru- yanl sorulardr. Verilen ifadeye x gre doru ise D yanl ise Y harfini iaretleyiniz. 1. ( ) Dokumann boyunca nl arkal ift sra halinde olan zg ipliklerinin arasndan, bir n bir arkadan geen enine atk ipliklerinden oluan ve zglerin atklar tarafndan tamamen rtld dokuma trne KLM DOKUMA denir. ( ) Kilim desenlerinde; Doal evreden ve eyalardan faydalanlr. ( ) ( ) Kilim deseninin hazrlanmasndan nce, hazrlanacak desenle ilgili bir n aratrmann yaplmas gerekmektedir. 4. 5. ( ) Trk hallarndaki motiflerin anlamlar, blgelere gre farkllk gstermez. ( ) Zincir halka ile dokumaya balaynz. zgde kullanlan iplikle 23 sra bez aya dokuma dokunur. ( ) Kilim dokumaya balamada iki teknik kullanlr. Bunlar; Zincir halkas (iti rme) teknii ve bez aya dokumadr. 7. ( ) Atk ipliklerini seerken ayn kalnlkta ve ayn bkmde olmasna dikkat edilmez. ( ) Kilim dokumaya balamada kullanlan ara ve gereler; Tezgh, Atk iplikleri, zg iplikleri, Tarak, Mekiktir. 9. 10. ( ) ereve tezghta kirkitin grevini tarak yapar. ( ) zg iplerinin daralmasna izin verilmemelidir. Dokumay sadan ve soldan tezgha balayarak daralmann nne geilir.

2. 3.

6.

8.

DEERLENDRME
Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt yaadnz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrar inceleyiniz.

11

RENME FAALYET2
AMA

RENME FAALYET-2

Bu faaliyet ile uygun ortam ve ara gere salandnda Kirkitli dokumalar, Cicim dokuma ve Cicim Dokumaya Hazrlk konularnda bilgi sahibi olacaksnz.

ARATIRMA
Bu faaliyet ncesinde yapmanz gereken ncelikli aratrmalar unlardr: evrenizde bulunan dokuma atlyelerini aratrnz. Kilim dokuma yntemlerini aratrnz. likli kilim dokuma tekniiyle ilgili bilgi toplaynz. rnek resimler bulunuz. Tek kenetleme ile kilim dokuma tekniiyle ilgili bilgi toplaynz. rnek resimler bulunuz. ift kenetleme ile kilim dokuma tekniiyle ilgili bilgi toplaynz. rnek resimler bulunuz. apraz dikili kilim dokuma tekniiyle ilgili bilgi toplaynz. rnek resimler bulunuz. Atklar tek zg zerinden dndrerek kilim dokuma tekniiyle ilgili bilgi toplaynz. rnek resimler bulunuz. Topladnz dokmanlar ve bilgileri rapor haline getirerek snf ortamnda arkadalarnzla tartnz.

2. KLM DOKUMA YNTEMLER


Kilim dokuma yntemleri be blme ayrlr: likli kilim (renkler arasnda zg aral oluan kilim) Tek kenetleme ile kilim dokuma ift kenetleme ile kilim dokuma apraz dikili kilim dokuma Atklar tek zg zerinden dndrerek kilim dokuma

12

2.1. likli Kilim( Renkler Arasnda zg Aral Oluan Kilim)


Desen alan iinde zg ipliklerinden bir alt bir st ilerleyen renkli atk iplikleri, desen snrnda son zg ipliine dolanarak dner. ki ayr renkteki atknn desen snrndan karlkl dn yapt ksmlarda aralk oluur. Bu tr kilimlerde genellikle yatay ve eik izgilerden oluan motifler uygulanr. 1cm den daha fazla uzun boluklar braklmaz. Dikey izgiler basamaklar halinde dokunur.

Resim 2.1: likli kilim

Resim 2.2: likli kilim

2.2. Tek Kenetleme le Kilim Dokuma


Ayr renkteki desen iplikleri desen snrnda birbirinin iinden geirilerek kenetlenir,geri dner. Bu teknikle istenilen uzunlukta dikey desenler, aralk olumadan dokunur. zg aral oluan kilim dokumasna gre daha zor ve zaman alcdr.

13

Resim 2.3: Tek Kenetleme le Kilim Dokuma

2.3. ift Kenetleme le Kilim Dokuma


Ayr renkteki desen ipliklerinin desen snrnda, gidi dn yaparak ift kenetlenmesiyle oluur. Bu dokumada da zg aral olumaz. Dikile birletirilmi gibi desen snrnda kesin izgiler grlr. Salam bir dokumadr. Bu tr kilimlere fazla rastlanmaz.

Resim 2.4:ift Kenetleme le Kilim Dokuma

14

2.4. apraz Dikili Kilim Dokuma


Desen ipliklerinin karlat desen snrnda, farkl renkte bir ipliin, iki zg arasndan apraz olarak geirilmesi ile ilikler yok edilir. ne ile sonradan dikilmi gibi grnt verir.

Resim 2.5: apraz Dikili Kilim Dokuma

2.5. Atklar Tek zg zerinden Dndrerek Kilim Dokuma


Ayr renkteki desen iplikleri desen snrnda karlatklar ayn zg zerinden dndrlerek, aralklar yok edilir. ki ayr desen ipi kaynam bir grnt verir.

Resim 2.6: Atklar Tek zg zerinden Dndrerek Kilim Dokuma

15

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Aadaki ilem basamaklar ve nerilerde belirtilen hususlar dikkate alarak ilikli kilim tekniini uygulaynz. lem Basamaklar alma ortamn hazrlaynz. neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Deseninizi belirleyiniz. Kullanacanz atk ipliklerinin renklerini belirleyiniz ve hazrlaynz.

Zincir halka (iti rme) tekniini uygulaynz. Baknz, Kirkitli dokumalara hazrlk modlne

Bez aya tekniini halkann uygulaynz. Baknz, dokumalara modlne.

dokuma zincir zerine Kirkitli hazrlk

Desene gre zemin renginde kullanacamz atk ipliini zg iplikleri arasndan bir alt bir st yaparak geiriniz. Desende kullanacamz atk ipliklerini de desenin gidiatna gre yine bir alt bir st yaparak deseni devam ettiriniz.

16

Desene gre atk ipliklerini yeri geldike ayn teknii kullanarak dokumanz devam ettiriniz.

Deseni bitirdikten sonra balangtaki gibi bez aya dokuma yapnz.

Be aya dokumadan sonra zincir halka (iti rme) teknii kullanarak dokumay bitiriniz.

17

UYGULAMA FAALYET
Aadaki ilem basamaklar ve nerilerde belirtilen hususlar dikkate alarak tek kenetleme tekniini uygulaynz. lem Basamaklar ortamn neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Deseninizi belirleyiniz. Kullanacanz atk ipliklerinin renklerini belirleyiniz.

alma hazrlaynz.

Zincir halka (iti rme) tekniini uygulaynz. Baknz, Kirkitli dokumalara hazrlk modlne.

Bez aya tekniini halkann uygulaynz. Baknz, dokumalara modlne.

dokuma zincir zerine Kirkitli hazrlk

Kullanacanz atk ipliklerinden biriyle zg ipliklerinin arasndan bir alt bir st giderek kilim dokumaya balaynz.

18

Ayn teknii 56 sra yapnz.

Daha sonra zg ipliklerini sayarak dokumann ortasn bulunuz ve kullanacanz atk ipliini bir alt bir st giderek dokumann ortasna geliniz.

Kullanacanz dier atk ipliini de dier taraftan bir alt bir st yaparak dokumann ortasna geliniz.

Sadan gelen atk ipliini soldan gelen atk ipliinin iinden geiriniz.

19

Atk birbirinin gemi grn.

ipliklerinin iinden durumdaki

Birbirinin iinden geirilen atk iplikleri bir alt bir st yaplarak geri dnnz.

Yaptnz ilemi tarakla sktrnz.

Ayn ilemleri tekrar ederek dokumay devam ettiriniz.

20

Dokumann sktrlm, hali.

tarakla bitmi

Deseni bitirdikten sonra balangtaki gibi bez aya dokuma yapnz.

Bez aya dokumadan sonra zincir halka (iti rme) teknii kullanarak dokumay bitiriniz.

21

UYGULAMA FAALYET
Aadaki ilem basamaklar ve nerilerde belirtilen hususlar dikkate alarak ift kenetleme tekniini uygulaynz. lem Basamaklar alma ortamn hazrlaynz. neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Deseninizi belirleyiniz. Kullanacanz atk ipliklerinin renklerini belirleyiniz.

Zincir halka (iti rme) tekniini uygulaynz.

Bez aya dokuma tekniini zincir halkann zerine uygulaynz.

Kullanacanz atk ipliklerinden biriyle zg ipliklerinin arasndan bir alt bir st giderek 56 sra kilim dokuma yapnz. Daha sonra zg ipliklerini sayarak dokumann ortasn bulunuz ve kullanacanz atk ipliklerini bir alt bir st giderek dokumann ortasna geliniz.

22

Turuncu atk ipliini siyah atk ipliinin altndan stne dndrnz. Turuncu atk ipliini bir alt bir st yaparak dokumann bana gidip, ortasna geri dnnz. Turuncu atk ipliini tekrardan siyah atk ipliinin altndan stne dndrnz ve tekrar baa dnnz

Ayn ilemleri siyah iplikle yapnz ve dokumay devam ettiriniz.

Deseni bitirdikten sonra balangtaki gibi bez aya dokuma yapnz. Resim.2.3.34

23

Bez aya dokumadan sonra zincir halka (iti rme) teknii kullanarak dokumay bitiriniz. Resim.2.35.

24

UYGULAMA FAALYET
Aadaki ilem basamaklar ve nerilerde belirtilen hususlar dikkate alarak apraz dikili dokuma tekniini uygulaynz. lem Basamaklar ortamn neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Deseninizi belirleyiniz. Kullanacanz atk ipliklerinin renklerini belirleyiniz ve hazrlaynz.

alma hazrlaynz.

Zincir halka (iti rme) tekniini uygulaynz.

Bez aya dokuma tekniini zincir halkann zerine uygulaynz. Zemin rengi atk iplii ile bir alt bir st giderek 45 sra kilim dokuma yapnz Teknie uygun olarak dokuma yapnz. Dokumann ortasn bulunuz. Dier atk iplikleriyle bir alt bir st kilim dokuma yaparak dokumann ortasna gelip, yine ayn ekilde geri dnnz. Resim.2.4.38

25

Farkl renkte bir iplii dokumann ortasndaki iki zg iplii arasndan ve bir sra yaptmz kilim dokumann altndan aadan yukarya karnz.

Ayn iplii bir sra yaptmz dokumann, iki zg iplii zerinden apraz olarak geiriniz ve tekrar dokumann yzeyine knz.

Bu ilemden sonra kullandnz atk ipliklerini yine bir alt bir st yaparak bir sra kilim dokuma yapnz ve farkl renkteki atk ipliinizi apraz olarak zg iplikleri zerinden geirip dokumann yzeyine knz.

Ayn ilemleri devam ettirerek dokumaya devam ediniz.

26

Ayn ilemleri devam ettirerek dokumay tamamlaynz.

Dokumann banda yaptmz gibi zemin rengiyle dokumay bitiriniz.

Deseni bitirdikten sonra balangtaki gibi bez aya dokuma yapnz.

27

Bez aya dokumadan sonra zincir halka (iti rme) teknii kullanarak dokumay bitiriniz.

28

UYGULAMA FAALYET
Aadaki ilem basamaklar ve nerilerde belirtilen hususlar dikkate alarak atklar tek zg zerinden dndrerek kilim dokuma tekniini uygulaynz. lem Basamaklar alma ortamn hazrlaynz. neriler Aydnlk ve havadar ortam salaynz. Atlyede nlnz giyiniz. Kullanacanz malzemeleri temin ediniz. Deseninizi belirleyiniz. Kullanacanz atk ipliklerinin renklerini belirleyiniz ve hazrlaynz.

Zincir halka (iti rme) tekniini uygulaynz.

Bez aya dokuma tekniini zincir halkann zerine uygulaynz.

Kullanacanz atk ipliklerinden biriyle 4-5 sra bir alt bir st kilim dokuma yapnz.

29

Dokumann zg ipliklerinin ortasn bulunuz. Farkl renk atk ipliiyle dokumann ortasna bir alt bir st kilim dokuma tekniiyle geliniz.

Yine kilim dokuma tekniiyle geri dnnz.

Geri dn dokumann ortasndaki zg ipliinden yapnz.

Yaptnz dokumay tarakla sktrnz.

30

Ayn ekilde dokumann dier tarafndan farkl renkteki atk ipliiyle dokumann ortasna geliniz.

Ortadaki zg ipliinin zerinden geiriniz.

Geri dn biraz nce atk ipliini dndnz zgnn zerinden yapnz.

Bir alt bir st kilim dokuma yaparak geri dnnz.

Ayn ilemleri tekrar ederek dokumay devam ettiriniz.

31

Dokumaya baladmzdaki gibi atk ipliiyle 45 sra kilim dokuma yapnz. Deseni bitirdikten sonra balangtaki gibi bez aya dokuma yapnz. Bez aya dokumadan sonra zincir halka (iti rme) teknii kullanarak dokumay bitiriniz.

32

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


Aadaki sorular doru- yanl sorulardr. Verilen ifadeye x gre doru ise D yanl ise Y harfini iaretleyiniz. 1. ( ) Kilim dokuma yntemleri be blme ayrlr: likli Kilim (Renkler arasnda zg aral oluan kilim), Tek Kenetleme le Kilim Dokuma, ift Kenetleme ile Kilim Dokuma, apraz 2. ( ) Dikili Kilim Dokuma, Atklar Tek zg zerinden Dndrerek Kilim Dokuma. 3. ( ) likli kilimlerde genellikle yatay ve eik izgilerden oluan motifler uygulanr. 1cm den daha fazla uzun boluklar braklmaz. Dikey izgiler basamaklar halinde dokunur ( ) Tek kenetleme ile kilim dokuma tekniinde ayr renkteki desen iplikleri desen snrnda birbirinin iinden geirilerek kenetlenir, geri dner. Bu teknikle istenilen uzunlukta dikey desenler, aralk olumadan dokunur. ( ) apraz dikili kilim dokuma ayr renkteki desen ipliklerinin desen snrnda, gidi dn yaparak ift kenetlenmesiyle oluur. ( ) Tek kenetleme ile kilim dokuma teknii ine ile sonradan dikilmi gibi grnt verir. ( ) apraz dikili kilim dokuma tekniinde desen ipliklerinin karlat desen snrnda, farkl renkte bir ipliin, iki zg arasndan apraz olarak geirilmesi ile ilikler yok edilir. ( ) Atklar Tek zg zerinden Dndrerek Kilim Dokumada ayr renkteki desen iplikleri desen snrnda karlatklar ayn zg zerinden dndrlerek, aralklar yok edilir. ki ayr desen ipi kaynam bir grnt verir. ( ) ift kenetleme ile kilim dokuma tekniinde dikile birletirilmi gibi desen snrnda kesin izgiler grlr. Salam bir dokumadr. Bu tr kilimlere fazla rastlanmaz.

4.

5.
6.

7.

8.

9.

DEERLENDRME
Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt yaadnz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrar inceleyiniz.

33

MODL DEERLENDRME MODL DEERLENDRME


Aadaki sorular doru- yanl sorulardr. Verilen ifadeye x gre doru ise D yanl ise Y harfini iaretleyiniz. 1. ( ) Kilim dokumada atklarn ok gergin atlmas halinde atklar zglerin arasnda gizlenir ve zg yzl dokuma oluur. ( ) Kilim dokumada gzle grlen nesneler yannda, soyut kavramlar da sembolize eden motif ve desenler kullanlmaktadr. ( ) Kilim dokumada desen aratrmas yaplrken kilimlerin resmedildii tablo ve minyatrler ya da bunlarn resimlerinden faydalanlabilir. ( ) Kilim motiflerinden engel ve art retkenlii temsil eder. ( ) Tarak kilim dokumaya balamada kullanlan ara gerelerden deildir. Tarakla atk iplerini srekli sktrmaya gerek yoktur. ( ) likli Kilim renkler arasnda zg aral oluan kilim trdr. ( ) Tek Kenetleme le Kilim Dokuma ile istenilen uzunlukta dikey desenler, aralk olumadan dokunur. zg aral oluan kilim dokumasna gre daha zor ve zaman alcdr. ( ) ift kenetleme ile kilim dokumada zg aral oluur, salam bir dokuma deildir.

2.

3.

4. 5. 6. 7. 8.

9.

DEERLENDRME
Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt yaadnz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrar inceleyiniz.

34

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI


RENME FAALYET-1N CEVAP ANAHTARI
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Doru Doru Doru Yanl Yanl Doru Yanl Doru Doru Doru

RENME FAALYET-2N CEVAP ANAHTARI


1 2 3 4 5 6 7 8 Doru Doru Doru Yanl Yanl Doru Doru Doru

MODL DEERLENDRMENN CEVAP ANAHTARI


1 2 3 4 5 6 7 8 9 Doru Doru Doru Yanl Yanl Yanl Doru Doru Yanl

35

KAYNAKA KAYNAKA
El Dokumacl Temel Ders Kitab ( Milli Eitim Basmevi-stanbul 1982 ) El Dokumacl Ve arpana Dokuma (Tuna DEMR SNMEZ Ankara 1995 ) Kilim Dokuma Modl Kilim Kataloglar Kilim Desenleri

36