You are on page 1of 32

T.C.

MLL ETM BAKANLII

EL SANATLARI TEKNOLOJS

EBRU BOYAMAYA HAZIRLIK

Ankara, 2012

Bu modl, mesleki ve teknik eitim okul/kurumlarnda uygulanan ereve retim Programlarnda yer alan yeterlikleri kazandrmaya ynelik olarak renc ilere rehberlik etmek amacyla hazrlanm bireysel renme materyalidir. Mill Eitim Bakanlnca cretsiz olarak verilmitir. PARA LE SATILMAZ.

NDEKLER
AIKLAMALAR .................................................................................................................... ii GR ....................................................................................................................................... 1 RENME FAALYET1 .................................................................................................... 3 1. EBRU BOYAMA ................................................................................................................ 3 1.1. Ebru rnekleri .............................................................................................................. 4 1.2. Kullanlan Malzemeler .................................................................................................. 7 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 12 LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 13 RENME FAALYET2 .................................................................................................. 14 2. EBRU BOYAMAYA HAZIRLIK YAPMA...................................................................... 14 2.1. Kitrenin Yetitii Yerler ............................................................................................. 14 2.1.1. Kitrenin Hazrlan Aamalar ............................................................................. 14 2.1.2. Kitrenin Denenme Aamalar .............................................................................. 15 2.1.3. Pf Noktalar ......................................................................................................... 16 2.2. Ebruda Kullanlan Boyalar.......................................................................................... 16 2.2.1. Ebru Boyamada Kullanlan Boya eitleri .......................................................... 16 2.2.2. Kullanlan Renkler ............................................................................................... 16 2.3. Boyann Hazrlanmas ................................................................................................. 17 2.3.1. Boyann Ezilmesi ................................................................................................. 17 2.3.2. Boyann Terbiyelenmesi ...................................................................................... 18 2.3.3. Yaldzl Boya Hazrlama ..................................................................................... 18 2.4. d Hazrlama .............................................................................................................. 19 2.4.1. Benmari Usul ..................................................................................................... 19 2.5. Fralar ........................................................................................................................ 20 2.6. Taraklar ....................................................................................................................... 20 2.6.1. Tarak Yapm ....................................................................................................... 21 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 22 LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 24 MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 25 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 26 KAYNAKA ......................................................................................................................... 28

AIKLAMALAR AIKLAMALAR
ALAN DAL/MESLEK MODLN ADI MODLN TANIMI SRE N KOUL YETERLLK El Sanatlar Teknolojisi Dekoratif El Sanatlar Ebru Boyamaya Hazrlk Ebru boyamaya hazrlk hakknda bilgi ieren bir renme materyalidir. 40/32 n koulu yoktur. Ebru boyamaya hazrlk yapmak Genel Ama Bu modlle gerekli ortam hazrlandnda geleneksellie uygun, ebru boyamaya hazrlk yapabileceksiniz. Amalar 1. Ebru boyamada kullanlan ara gereleri reneceksiniz. 2. Ebru boyamada kullanlan gereleri hazrlayabileceksiniz. Ortam: Aydnlk ve temiz ortam Donanm: Kitre, kitre teknesi, su, boya, kavanoz, at kl, gl dal, d, mermer, kt, biz, tarak, el ta, mhre, Arap zamk Modln iinde yer alan, her faaliyetten sonra verilen lme aralar ile kazandnz bilgileri lerek kendi kendinizi deerlendireceksiniz. retmen, modln sonunda, size lme arac ( test, oktan semeli, doru-yanl, vb. ) kullanarak modl uygulamalar ile kazandnz bilgi ve becerileri lerek deerlendirecektir.

MODLN AMACI

ETM RETM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

LME VE DEERLENDRME

ii

GR GR
Sevgili renci, Baz gnler, afak veya gurup vakti ufka bakarsanz; krmz, sar, lacivert ve mavi renklerin en ilahi tonlar ile bulutlardan bir ebrunun daha dorusu ebrinin ekillendiini grrsnz. Yine baz gecelerde, bulutlu semalar kadar geni bir ebru teknesine, mehtabn, usta frasyla lacivert, mavi ve kl beyazn btn nanslarn serpitiriverdiine elbet rastlamsnzdr. te sanatkr dedelerimiz, bir anda deiip kaybolan bu semavi gzellikleri ye ryzne aksettirerek onlarn aa yeiline ve toprak rengine olan hasretini giderdikten sonra bu ahane tabloyu kt stnde de ebediletirmeyi bilmilerdir. Ebru bir dtr, bir zlemdir. Ona bakan her gzde yeni anlamlar kazanan bir aktr. Ebru almalar size yaratclk, , pratiklik ve abuk karar verebilme yetilerini kaza ndracaktr. Bu modlle ebru boyamaya hazrlkla ilgili deiik fikirler edinecek, farkl malzemeler ve ara gereleri tanyacaksnz. Ayrca bu modlden edineceiniz bilgilerinizle ebru boyamaya hazr bilgi ve donanma sahip olacaksnz.

RENME FAALYET1 RENME FAALYET1


AMA
Ebru boyamaya hazrlk yapmak iin gerekli olan malzemeleri renip uygun ekilde hazrlayabileceksiniz.

ARATIRMA
Ebru boyamada kullanlan malzemeleri aratrnz. Kullanm ekillerini aratrnz. Edindiiniz bilgileri bir dosya iersinde toplaynz.

1. EBRU BOYAMA
Kt ssleme sanatlarnn en gzel rneklerindendir. Btn Osmanl sanatlarnda olduu gibi usta-rak usul ile renilen ve sanatnn iradesi dnda birok deikenden etkilenen bir sanattr. Ebru, renklerin suyla dansnn yaratt bir ahenktir. Baz kaynaklar ebrunun yz suyu anlamna gelen "ab- ru" szcnden baz kaynaklar ise Orta Asya dillerinden aataycada hareli grnm, damarl kuma ya da kt anlamna gelen "ebre"den geldiini sylese de en yaygn kan, kelimenin kkeninin Farsa; bulutumsu, bulut gibi anlamna gelen "ebri" den gelmekte olduudur. Her ne ekilde isimlendirilse isimlendirilsin insanlara da isim olan ebru, gizemli bir ahenk tayor.

Resim 1.1: Ebru bayrak yapm

Zorlu ve emek isteyen bir sanat olan ebru; geri dn olmayan, tekrar olmayan, ok deikenli bir sanattr. Birok eski eserde ssleme amacyla kullanlan ebru, geleneksel el sanatlarmzdan olmasna ramen yakn zamana kadar unutulma tehlikesi ile kar karyayd. Dnya apnda eitli milletler tarafndan sahiplenmeye balanm, baz lkelerde ebru yapm srasnda kullanlan malzemeleri reten firmalar boy gstermiti. Ebru sanatnda son devrin piri merhum Mustafa Dzgnman gerek yetitirdii re ncilerle gerek bu sanata kazandrd anlayla manevi hazinelerimizden birinin payidar kalmasnda byk rol oynamtr.

1.1. Ebru rnekleri

Resim 1.2: Ebru almas

Resim 1.3: Ebru almas

Resim 1.4: Ebru gl yapm

Resim 1.5 : Ebru karanfil almas

Resim 1.6: Ebru iek almas

Resim 1.7 : Ebru karanfil almas

Resim 1.8: Ebru iek almas

Resim 1.9 : Ebru karanfil almas

Resim 1.10: Ebru iek almas

Resim 1.11 : Ebru iek almas

1.12: Ebru almas

1.2. Kullanlan Malzemeler

Kt : Emici zellii fazla ve mat olanlar tercih edilir. Genellikle birinci


hamur kt kullanlr.

Resim 1.13: Ebruda kullanlan ktlar

Kitre: Anadolu'da yetien, geven tr dikenli bitkilerden elde edilen, yapma


zellii az olan bir zamk eididir. Suyla birlikte kartrlarak uygun kva m elde edilir. pek kitresi ise toz hlinde hazr olarak satlmaktadr. Piyasada aktarlarda bulunabilen kitrenin plaka hlinde, beyaz ve topraksz olanlar tercih edilmelidir.

Resim 1.14: Plaka kitre

Resim 1.15: Toz kitre

Tekne: Ebru yapmnda tekne dediimiz, iine kitre konan kaplar kullanlr.

Resim 1.16: Toz kitre

Fra: Frann sap iin, esnek olduundan dolay gl dal kullanlr. Kllar ise,
at kuyruundan elde edilir.

Resim 1.17: Ebru fralar

Boyalar: Ebru yapmnda genellikle oksit krmz, oksit sar, oksit siyah, lahur iviti kullanlr. Dier renkler de bunlarn karmndan elde edilir. Gzel bir ebru iin renkleri uyumlu kullanmak nemlidir. Bu nedenle koyu renklerden

balanarak renkler kullanlr. Tabandaki siyah boya, zerindeki boyalar canl ve aktif gsterir. Aralardaki beyazlar da renklere hareket getirir.

Resim 1.18: Ebru fralar

d: Renklerin kitre zerinde kalmasn salar. Boyann iine atlarak kullanlr.


pek boyalar iin kullanlmaz.

Resim 1.19: d

Biz: Byk, kalnca ine olup ebruya ekil vermekte kullanlr.

Resim 1.20: Bizler

Tarak: Ebru deseni elde etmek iin kullanlan, ebru teknesinin eni veya boyuna
gre uzunluu olan, kenarna belli aralklarla toplu ine, tel veya ince iviler aklarak tarak grnm verilen aletlerdir. Tel aral lsne ve kullanld desene gre farkl isimlerde olabilir. Smbl tara, buket tara gibi

Resim 1.21: Tarak

At kl: Fra yapmnda yal atlarn kuyruu ve bu kllar zerine sarmak iin
gl dallar kullanlr.

Resim 1.22: At kl

El ta (desteseng):El ta sert mermer veya akmak tandan boyalar ezmeye yarayan tatr. Ayrca porselen ve baka sert talardan da yaplabilir.

Resim 1.23: El ta

Mhre: Ebru ktlar kuruduktan sonra mhre denilen iki kollu el presi yardmyla dzeltilip parlatlr. Mhre kdn zerine bastrlr ve kdn tamamna srtlr.

10

Resim 1.24: El ta

Arap zamk: Akasya aacnn trl eitlerinden elde edilen bir cins zamktr.
(Gomme arabique) Arap zamk yazl ebri yapmnda kullanlr.

Resim 1.25: Arap zamk

Su: Ebru yapmnda kullanlan suyun zel ime suyu olmas, kire derecesi dk ve bekletilip szlm olmas arttr. Kaynatlan ve bekletilen suda idealdir. Eskiden yamur suyu kullanlrm. Suya kire dren calgon katlmak suretiyle kireci dk suda elde edilir ve kullanlr.

11

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Aada verilen bilgiler dorultusunda ebru boyama hakknda aratrma yapnz. lem Basamaklar alma ortamnz hazrlaynz. Ebru nedir aratrnz. neriler Rahat ve dzenli olmasna nem veriniz. Grsel ve basl kaynaklardan faydalanabilirsiniz.

Ebruda kullanlan malzemeleri ara- Grsel ve basl kaynaklardan faydalanabilirtrnz. siniz. Kullanlan malzemelerin hazrlan- Ebru yapan atlyelerden faydalanabilirsiniz. n aratrnz. Aratrmalarnz bir dosya iersinde Dosyanzn dzenli olmasna dikkat ediniz. toplaynz.

12

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


Bu faaliyet sonunda kazandklarnz aadaki sorular cevaplandrarak lnz. Aadaki cmlelerin banda bo braklan parantezlere, cmlelerde verilen bilgiler doru ise D, yanl ise Y yaznz. 1. 2. ( ) Ebru kt ssleme sanatlarnn en gzel rneklerindendir.

( ) Ebru yapm zorlu ve emek isteyen bir alma deildir. ( ) Birok eski eserde ssleme amacyla kullanlan ebru, geleneksel el sanatlarmzdan olmasna ramen yakn zamana kadar unutulma tehlikesi geirmitir. ( ) Ebruda kt emici zellii fazla ve mat olanlar tercih edilir. Genellikle birinci hamur kt kullanlr. ( ) Kitre, Anadolu'da yetien, geven tr dikenli bitkilerden elde edilen, yapma zellii ok olan bir zamk eididir. ( ) Frann sap iin sert olduundan dolay gl dal kullanlr. ( ) d renklerin kitre zerinde kalmasn salar.
( ) Biz ekil vermekte kullanlmaz.

3. 4.
5.

6.

7.
8. 9. 10. 11.

( ) Tarak ebru deseni elde etmek iin kullanlmaz. ( ) Fra yapmnda yal atlarn kuyruu kullanlr.
( ) Ebruda saf su kullanlmaz.

DEERLENDRME
Cevaplarnz cevap anahtaryla karlatrnz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt ettiiniz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrarlaynz. C evaplarnzn tm doru ise bir sonraki renme faaliyetine geiniz.

13

RENME FAALYET2 RENME FAALYET2


AMA
Ebru boyamada kullanlan malzemelerin hazrlama aamalarn yapabileceksiniz.

ARATIRMA
Ebru boyama yapmnda kullanlan malzemelerin hazrlama aamalarn aratrnz. Aratrmalarnz snfta arkafdalarnzla paylanz.

2. EBRU BOYAMAYA HAZIRLIK YAPMA


2.1. Kitrenin Yetitii Yerler
lkemizin gney ve gneydou blgelerinde krlarda yetien yabani bir dikenin zs uyudur. Kyller krlarda geven dikeninin gvdesine bakla izik atar, birka gn bekler. Bitkinin z suyu izik blgeden akar ve kurur. Bir aa kabuuna benzer grnm alr. Bu kabuklar tek tek toplanr. Kullanm alan ila sanayi, kozmetik gda sanayi ve tabi ki sanat alannda da kullanlan ebru bu ekilde sektre dalr.

Resim 2.1: Yaprak kitre

Resim 2.2: Trk kitresi

2.1.1. Kitrenin Hazrlan Aamalar


Her blgenin kendine has kitresi vardr. Halk arasnda kesire olarak bilinen kitre geven ad verilen bir bitkinin (astragalus) gvdesinden szan mavinin koyulam eklidir. Piyasada erit veya plaka eklinde olan kitrenin taze ve beyaz olan ebru iin uygundur. Kitre eczaclkta, kozmetik ve dokuma sanayinde, pasta yapmnda ve pek ok yerde kullanlan yapma kabiliyeti dk bir zamk cinsidir.

14

-35 x 50 x 5 cmlik bir tekne iin; 30-35gr kitre Kitre bir kap ierisinde slatlp bir gece bekletilir. Sonra iyice ovalanr, tekrar su katlarak kartrlr. Bu ilem kitre salep kvamna gelinceye kadar tekrarlanr. Kitre bez bir torbaya aktarlr ve szlr. Szme ii bir iki defa tekrarlanr ve tekneye alnr. Tekneye alnan kitrenin hava kabarcklar teknede bulunu kitre yzeyine kt serilerek hava kabarc ve kpk kalmayncaya kadar alnr. Tekne iindeki kitrenin kaymak tutmamas iin ktla kapatlr. Kitre boya artklarndan, dden, oda scaklndan, nemden etkilenir ve bozulur. Bozulan kitre su kvamna dner ve hareket kabiliyeti azalr. Kitrenin bozulmamas iin souk yerde saklanr.

Not: Kitreyi hazrladnz su dinlenmi su olursa daha iyi netice alrsnz.

2.1.2. Kitrenin Denenme Aamalar


Kitre teknede bir gn bekletildikten sonra btn boyalar aralklarla biz kullanarak birer damla damlatlr. Boyalar 8 cm alncaya kadar d ayar yaplr ve bir gn sonra ayn ilem tekrarlanr. Eer 8 cm almyorsa kitre istenilen kvamda deildir. 0 cm ise kitrenin kvam sulu, 6 cm alyorsa kitrenin kvam koyudur. Ona gre su katlr ve istenen kvama getirilir. Kitre szldkten sonra yarm kahve fincan formol katlr ve kartrlr. Formol tp alannda kullanlan zehirli bir ilatr. Kitrenin bozulmasn geciktirir. Koyu renk ebru yapmak istenirse koyu kitre; ak renk ebru yapmak istenirse sulu kitre kullanlr. Kitre yerine keten tohumu, salep, ay ekirdei, denizkadayf, hilbe (bey tohumu) kullanlabilir.

15

2.1.3. Pf Noktalar
Kitrenizi eritirken eliniz temiz olmaldr ama elinizde sabun ve benzeri madde kalnts olmamasna dikkat edin. Erittiiniz kitrenin akkanl bal kvamn gememeli. Teknenizde su ilave ederek fazla koyuluu ayarlayacaksnz. Kitrenizin iine, ne kovadayken ne de teknenize aldktan sonra kesinlikle bir ey eklemeyin. Bu ok sknt yaratr. Kitrenizi yalnzca su katlm hliyle kullanmanz gerekir.

2.2. Ebruda Kullanlan Boyalar


Ebru yapmnda suda erimeyen, asit ve kazein iermeyen, ktan etkilenmeyen doal, oksit, pigment ve toprak temelli boyalar kullanlmaktadr. Ebru yapmnda eskiden beri toprak boya denilen tabiattaki renkli kaya ve topraklardan elde edilen madeni boyalar kullanlr.

2.2.1. Ebru Boyamada Kullanlan Boya eitleri


Tabiatta bulunan metal toprak oksitler (beyaz, oksit, kahverengi, krmjz, yeil) Bitkilerden oluan boyalar (krmz, mavi, sar) Soba kurumu (siyah)

Resim 2.3: Ebruda kullanlan boyalar

2.2.2. Kullanlan Renkler


Sar: Tabiatta bulunan arsenik slfr (zrnk) Mavi: Doal ivit olan Lahor ividi, bitkisel kkenli bir boyadr ve Pakistan'n Lahor kentinden gelir.

16

Yeil: Sar ve mavinin karmdr. Zrnk ok olursa fstk yeiline, ivit ok olursa yaprak yeiline gider. Lacivert: Bedahi laciverti denen doal ivittir. Siyah: Soba isinden elde edilir. Eski is mrekkepiliinde kullanlan istir. Ezilmesi en zor boyadr. Suyu kolay emmediinden ve suyla kartrma ilemi srasnda srekli suyun zerine ktndan genellikle amlca topra ile kartrlarak ezilir. Beyaz: sfida (stbe), bazik kurun karbonatn tabiattaki eklidir. Krmz: Glbahar yani demir oksitleri ieren krmz bir topraktr. Ttn Rengi: amlca topradr.

2.3. Boyann Hazrlanmas


2.3.1. Boyann Ezilmesi

ekil 2.1: Boyann hazrlanmas

Mermer veya kaln bir cam zerine bir yemek ka kadar boya konur. Saf su kullanlr. Spatula ile boyann orta havuz hline getirilir. Macun hline getirilir. Elta ile sabrla yava yava (8) yaparak ezilir.

17

Resim 2.4: Boyann ezilmesi

Dalan boya spatula ile toplanr ve tekrar ezilir. Ezilme ii bitince spatula ile toplanan boya ana kap tabir edilen bir byk cam kavanoz alnr. Bol su ile kartrlan boya bir tlbent veya naylon orap ile szlr. Bu ilem birka defa tekrarlanr. Szlen boya dinlenmeye alnr. Dinlenen boya durulur, dibe ker su stte bembeyaz berrak kalr. stteki su enjektr ile ekilir

Desteseng ve zerinde ezme ileminin yapld mermer ayn sertlikte olmaldr. Aksi hlde birbirlerini andrr ve boyann iine mermer tozlar karr. Ezme ilemi tamamlandktan sonra her bir renk ayr ayr ana kaplara alnr.

2.3.2. Boyann Terbiyelenmesi


Ezme ilemi tamamlandktan sonra ebrunun en nemli ilemlerinden biri olan boyal arn terbiyesine balanr. Bu ilemde suyla ve dle kartrlan boyalar yaklak iki ay sre ile bekletilir. Bu srete kavanozlarn zerinde biriken su-d karm belli periyotlarla ekilir ve tekrar su-d ilave edilir, belli aralklarla kavanozlar kartrlr ve alkalanr. yi terbiye edilmemi boyalar gerek renklerini kt zerine yanstamaz, kda tutunamaz.

2.3.3. Yaldzl Boya Hazrlama


Su ierisinde iyice ezilir. Yaldzl boyann ezildii belli olmaz. Bir ay ka boya sanki kabarr, kprr ve byr. Bu ezme ii bitince dinlenmeye alnr. Dinlenen yaldzl boya dibe kmez ste kar, kullanlaca zaman yine kartrlr.

18

Sar yaldzl boya sar renk kartrlarak, beyaz yaldzl boyaya dier renklerle kartrlmak suretiyle kullanlr. Yaldz kuruyan kt zerinden elle dokununca kabilir. Kitre zerinde yaldzlar kitreyi kirletir.

Not: Ebru boyalar bilhassa zrnk, zehirli olduu iin dikkat etmek lazmdr. Ebru zerinde boya aralarn amak ve derinlik grnts vermek iin neft, terebentin yana ok az batrlan fra ile boya serpilirse derinlik grnts ve benekler elde edilir. Ebru yapmak iin tekne bana her oturuunuzda bundan bir miktar alp damlalk yardm ile iine d katarak kullanacaksnz

2.4. d Hazrlama
Ebru yapmnda kullanlan en nemli malzemedir. Svnn zerinde boyalarn kmeden yaylmasn salamak iin yzey aktif (yzeyde gerilim salayan ve svnn yzey gerilimini kran) sr d kullanlr. d ayrca boyalarn birbirine karmadan sv zerinde ayr ayr renklerini vermesini de salar. d safra kesesi tarafndan salglanan, safra asitleri ihtiva eden, zayf asit zellii gsteren ve hayvanlarn, insanlarn vcutlarna aldklar yalarn paralanmasn salayan bir maddedir. Bozulmasn engellemek iin nceden kaynatlr (genelde benmari usul ile) ve bu ekilde saklanr. Koyun d de ayn grevi grr. Hatta kumlu ebru yapmnda kalkan bal d ok iyi sonu verir. d suyu yerine eskiden ttn yapra suyu ve haraza suyu kullanld ebek Mehmet Efendi tarafndan 1608 tarihinde kaleme alnm Tertib-i Risale-i Ebri'de yer almaktadr. Boyalarn d ayarlarnn iyi yaplmas en nemli hususlardan biridir. En balarda boyalar etraflarnda kendilerini sktran baka boyalar bulunmadndan rahat rahat alr ken sonralar teknede kendilerine yer aabilmek iin (artan yzey gerilimini yenebilmek iin) daha fazla de ihtiya duyarlar. d miktar yanl ayarlanm boyalar, dibe ker, paralanr ve kt zerinden akar. Boyann almasn ve yaylmasn istediimiz zaman d oran ykseltilmelidir. S anatkr yapaca ebru eidine gre ok veya az d ilave eder. d ayn zamanda boyalarn dibe kmesini, renklerin birbirine karmasn nler. d boyaya renk ve yapkanlk verir.

2.4.1. Benmari Usul


Isyla direkt temas etmemesi gereken gdalar bu yntemle piirilir veya eritilir. dn bulunduu kap, ocak zerindeki veya frn ierisindeki scak su dolu bir baka kabn zerine oturtularak dn piirilmesi ilemi gerekletirilir.

19

Benmari usul ile d piirirken en nemlisi bu ie uygun bir tencere kullanmanzdr. Aksi hlde piim ok uzun srer. Derin tencerelerden kanmalsnz. Su dolu kabn dibine kk bir tabak koymay deneyin. Bylece hararetli bir piime engel olabilirsiniz.

2.5. Fralar
Fra yapmnda yal atlarn kuyruu ve bu kllar zerine sarmak iin gl dallar ku llanlr. At kl sert ve dz olduu iin tercih edilir. Bylece boyalar tekne zerine gerektii gibi atlabilir. Ayrca bakteri ve mantar oluumuna daha az izin verir. Gl dal ise olduka esnek ve dayankl bir aatr. Boya atmak iin fraya her vurulduunda esneyerek damlal arn istenildii gibi dmesine olanak verir.

Resim 2.5: Fralar

Resim 2.6: At kl

Resim 2.7: Gl dal

ekil 2.2: Fra yapm

2.6. Taraklar
Taraklar hazr alnamaz. nk seri retilmez ve dardan temin edilen taraklar da sizin tekne boyutlarna uymadndan tarak yaplr. Bu i iin bir paket toplu ine ve yaklak 1 cm geniliinde, 2 cm yksekliinde, teknenizin iki yanndan da taacak uzunlukta iki tahtaya gereksiniminiz var.

20

Resim 2.8: Tarak

2.6.1. Tarak Yapm


Bir eki yardm ile birinci tahtann geni alanna genler oluturacak ekilde toplu ineleri akn. Bu tarakla 'istiridye kabuu' tarznda ebru yaplr. Yine eki yardmyla, bu kez ikinci tahtann ince kesimine sk aralklarla toplu ine akn. Bu tarakla normal tarakl ebru yaplr.

NOT: Her iki tarakta da dikkat etmeniz gerek nokta u: Taranz yaparken mutlaka toplu ineli ksm teknenize rahat sacak, tahta ksmn her iki yan da taacak biimde olmaldr.

ekil 2.3: Tarak yapm

21

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Aada verilen bilgiler dorultusunda ebru boyamaya hazrlk yapnz. lem Basamaklar alma ortamnz hazrlaynz. neriler Dzenli ve havadar yer olmasna nem veriniz.

Ebru iin gerekli ara ve gerelerinizi Kitre, kavanoz, su, boyalar, atkl, gl hazrlaynz. dal, misina, tekne, kt hazrlaynz. Kitreyi hazrlaynz. Kitrenin iyice erimesine ve kvamna dikkat ediniz.

Hazrlanan kitreyi tekneye dknz

Kitrenin przsz olmasna nem veriniz. Kitrenizi srekli serin yerde bulundurunuz.

Boyalarnz hazrlaynz.

Boyalarnzn kvamna dikkat ediniz. Boyalarnzn iersinde biriken fazla sularnz rnga ile ekiniz.

22

Fralanz at kl ile hazrlaynz.

At kllarn datmamaya dikkat ediniz. Yapacanz boyaya uygun fra kalnln ayarlaynz.

Fralarnz tamamlaynz.

Frann ularn ayn boyda olacak ekilde kesiniz.

zerini kapatarak boyamaya hazr hle Kitrenin kurumamas iin zerini kapatgetiriniz. nz. Boyamaya uygun hle getiriniz. Kitrenizi srekli serin yerde saklaynz.

23

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRME


Bu faaliyet sonunda kazandklarnz aadaki sorular cevaplandrarak lnz. Aadaki cmlelerin banda bo braklan parantezlere, cmlelerde verilen bilgiler doru ise D, yanl ise Y yaznz. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. ( ) Kitre lkemizin gney ve gneydou blgelerinde krlarda yetien yabani bir dikenin z suyudur.

( ) Kitre bitkinin zsuyu izik blgeden akar ve kurur. ( ) Her blgenin kendine has kitresi yoktur.
( ) Kitre bir kap ierisinde slatlp bir saat bekletilir.

( ) Ebru yapmnda suda erimeyen, asit ve kazein iermeyen, ktan etkilenmeyen


doal, oksit, pigment ve toprak temelli boyalar kullanlmaktadr.

( ) Soba Kurumu siyah renk yapmnda kullanlr.


( ) Sar tabiatta bulunan arsenik slfr (zrnk)den elde edilir. ( ) Lacivert Bedahi laciverti denen doal ivittir. ( ) Dalan boya spatula ile toplanr ve tekrar ezilmez. ( ) Ezme ilemi tamamlandktan sonra ebrunun en nemli ilemlerinden biri olan boyalarn terbiyesidir. ( ) Kitre zerinde yaldzlar kitreyi kirletmez. ( ) d ebru yapmnda kullanlan en nemli malzemedir. ( ) Boyalarn d ayarlarnn iyi yaplmas en nemli hususlardan biridir.

10.
11. 12. 13.

DEERLENDRME
Cevaplarnz cevap anahtaryla karlatrnz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt ettiiniz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrarlaynz. C evaplarnzn tm doru ise Modl Deerlendirmeye geiniz.

24

MODL DEERLENDRME MODL DEERLENDRME


Aadaki cmlelerin banda bo braklan parantezlere, cmlelerde verilen bilgiler doru ise D, yanl ise Y yaznz. 1. 2. ( ) Ebru renklerin suyla dansnn yaratt bir ahenktir. ( ) Ebru sanatnda son devrin piri merhum Mustafa Dzgnman gerek yetitirdii rencilerle gerek bu sanata kazandrd anlayla manevi hazinelerimizden birinin payidar kalmasnda byk rol oynamtr. ( ) Ebruda genellikle birinci hamur kt kullanlmaz. ( ) Kitrenin plaka hlinde, beyaz ve topraksz olanlar tercih edilmelidir. ( ) Ebru yapmnda genellikle oksit krmz, oksit sar, oksit siyah, lahur iviti kullanlr. ( ) d ipek boyalar iin kullanlr. ( ) Tarak smbl tara, buket tara gibi isimler alnr. ( ) Mhre ebru ktlar kuruduktan sonra, mhre denilen iki kollu el presi yardmyla dzeltilip parlatlr. ( ) Kitre eczaclk da, kozmetik ve dokuma sanayinde, pasta yapmnda ve pek ok yerde kullanlan yapma kabiliyeti dk bir zamk cinsidir. ( ) Ebru yapmnda toprak boya denilen tabiattaki renkli kaya ve topraklardan elde edilen madeni boyalar kullanlmaz. ( ) Elta ile sabrla yava yava (8) yaparak ezilir. ( ) Dinlenen boya durulur, dibe ker su stte bembeyaz berrak kalr. ( ) Ebruda sr d kullanlmaz. ( ) Benmari syla direkt temas etmemesi gereken gdalar bu yntemle piirilir veya eritilir. ( ) Taraklar hazr hlde satlr.

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.

DEERLENDRME Cevaplarnz cevap anahtaryla karlatrnz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt ettiiniz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrarlaynz. C evaplarnzn tm doru ise bir sonraki modle gemek iin retmeninize bavurunuz.

25

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI


RENME FAALYET-1N CEVAP ANAHTARI
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Doru Yanl Doru Doru Yanl Doru Doru Yanl Yanl Doru Yanl

RENME FAALYET-2NN CEVAP ANAHTARI


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Doru Doru Yanl Yanl Doru Doru Doru Doru Yanl Yanl Yanl Doru Doru

26

MODL DEERLENDRMENN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Doru Doru Yanl Doru Doru Yanl Doru Doru Doru Yanl Doru Doru Yanl Doru Yanl

27

KAYNAKA KAYNAKA
ELHAN Salih, Trk Ebru Sanat, Murat Kitap ve Basn Yayn, 1998.

28