ประสิทธิภาพของยา Ivermectin ที่มีผลตอแมวติดเชื้อโรคเทาชางชนิด

Brugia malayi
“ The effect of Ivermectin on Brugia malayi infections in domestic cats “
Theerayot Kob-asa M.Sc. (Medical
Parasitology)*
สุมาศ ลอยเมฆ ค.บ.
Sumart Roymak B.Ed. (Health
Education)*
สุวิช ธรรมปาโล พบ.,ส.ม., M.P.H.&T.M. Suwich Thammapalo M.D., M.P.H.&T.M.,
Dip. Broad Prevention Medicine*
จักรภพ จันทรสะอาด สพ.บ.
Jakkapop Chansaad D.V.M.
สมสมร ชิตตระการ วทม.
Somsamorn Chittrakarn M.Sc.
(Phamacology)
* สํานักโรคติดตอนําโดยแมลง
** สํานักงานปศุสัตวจังหวัดนราธิวาส
*** มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร
ธีระยศ กอบอาษา วท.ม.

บทคัดยอ

การศึกษานีว้ ัตถุประสงคทดสอบประสิทธิภาพของ
Ivermectin
ที่เปนอนุพันธของยา
avermectin B1 ในกลุมของ macrocyclic lactone ตอเชือ้ พยาธิโรคเทาชางชนิด nocturnally subperiodic
Brugia malayi ในแมว ซึ่งพบมากที่จังหวัดนราธิวาสและสามารถแพรมาสูคน จากการฉีดยา ivermectin
ครั้งเดียวเขาใตผิวหนังในขนาด 500 μmg/kg จะลดจํานวนไมโครฟลาเรียไดรอยละ 95 นาน 120 วัน
สวนการใหครั้งเดียวในขนาด 1,000 และ 1,500 μmg/kg จะมีประสิทธิภาพไดดีและนานกวาในการลด
จํานวนไมโครฟลาเรียคือรอยละ 99 นาน 360 วัน โดยไมสังเกตพบอาการขางเคียงของแมวหลังการฉีด
ยา ผลการศึกษานี้บงชี้ชัดวายา ivermectin สามารถใชในภาคสนาม เพื่อยับยั้งการแพรโรคและมีสวน
ชวยในโครงการกําจัดโรคเทาชางในภาคใตใหสําเร็จ
Abstract

Ivermectin, a macrocyclic lactone, is a 22,23-dihydro derivative of avermectin B1, was show
microfilaricidal effect on nocturnally subperiodic Brugia malayi in domestic cats. It is widespread in
Narathiwat and it has been experimentally transmitted to man. The results of the present experiments,at a
ivermectin single dose of 500 μmg/kg of body weight in subcutaneous reduced the microfilarial count

ศ.22(5) และในการสํารวจในป พ. malayi . รอยละ 4.02 และ Dirofilari immitis รอยละ 0.6 % by 120 days after treatment.13 Dirofilaria repens รอยละ 3.2538 ไดทําการสํารวจในแมวจํานวนมากในเขตพื้นที่ 5 อําเภอ ของจังหวัดนราธิวาส จํานวน 2. No sides effect was observed after treatment. บทนํา Lymphatic filariasis ที่มีสาเหตุมาจากเชือ้ B. malayi ในแมวสูงขึ้นถึงรอยละ 7 และยังไมมีมาตรการรักษาที่เหมาะสม ดังนัน้ หากยังไมมแี นวการควบคุมโรค ในแมวที่เหมาะสม โอกาสที่เชื้อในแมวก็สามารถแพรมาสูคนและปญหาโรคเทาชางก็จะเพิ่มขึ้น ดังนั้น การควบคุมโรคเทาชางใหไดผล จําเปนตองดําเนินมาตรการควบคุมการทั้งในคน และรังโรคในสัตว มาตรการหลักในการควบคุมโรคเทาชาง คือการรักษาดวยยา Diethylcarbamazine citrate (DEC) ซึ่งใชมานานกวา 50 ป คือ เปนยารับประทานในขนาด 6 mg/kg-6 วันโดยยาจะออกฤทธิ์รวมกับ การทํางานของ Reticuloendothetial cell ในการกําจัดไมโครฟลาเรีย(6) สวนการรักษารังโรคในสัตวมี การทดสอบกับหนู แมวและหนู Jird ยา DEC ในปริมาณมากกวาคน 15 .50 เทา สามารถลดความ หนานแนนของไมโครฟลาเรียไดเพียง รอยละ 60 และแมวมักมีอาการซึม น้ําลายไหล และมักขยอนยา ออกมาทําใหยากแกควบคุมปริมาณที่แมวพึงจะไดรับ(7) จึงทบทวนวรรณกรรมตางๆ ของยาที่มคี วาม เปนไปไดในการนํามาประยุกตใชควบคุมโรคเทาชางในแมวที่สุดคือ ivermectin ชนิดฉีดเขาใตผิวหนัง เปนที่ออกฤทธิ์ตอหนอนพยาธิและแมลงทีเ่ ปนปรสิตหลายชนิด (broad spectrum)โดยเฉพาะพยาธิใน กลุมเดียวกับ B. immitis(8) ดังนั้นวัตถุประสงคของการศึกษานี้ เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของยา ivermectin ที่มีผลตอแมวที่ติดเชื้อโรคเทาชางชนิด B. malayi ยังคงเปนปญหาโรคติดตออยูในหลาย พื้นที่ของจังหวัดนราธิวาส(1) อาการสําคัญของโรค คือ มีการอักเสบของตอมน้ําเหลือง ทอทางเดิน น้ําเหลืองอุดตันจนทําใหอวัยวะบางสวนมีการบวมโตจนเปนภาวะเทาชาง (Elephentiasis) ในที่สุด มี การรายงานในประเทศมาเลเซียและอินโดนีเซียวามีสัตวปาหลายชนิดและสัตวเลีย้ งทีเชน แมว ลิง (Presbytis cristatus หรือ silversd leat monkey) Callosciurus notatus (squirrel) และ Pitta sordida Pycnonotus goiavier เปนตน(2-3) เปนรังโรคโดยไมกอใหเกิดพยาธิสภาพ และเชื้อสามารถแพรกลับมาสู คนได(4) สวนประเทศไทยทําการศึกษาเฉพาะในแมว ซึ่งไดดําเนินการสํารวจโรคเทาชางในคนควบคู กับแมว ในป พ. 2544 อัตราการพบเชื้อ B. malayi ไดแก Onchocerca vovulus D. It is indicated the drug should be used in Brugia malayi in domestic cats in the fields for interrupt transmission in endemic area and participation for achieving filariasis elimination program in southern part of Thailand.97. and the single dose of 1000 and 1500 μmg/kg were better tolerated and had a long lasting effect on reduced the microfilarial count 99 % by 360 days after treatment.ศ.515 ตัวโดยอัตราการตรวจพบเชื้อ Brugia spp.

00 น.00 น. เตรียมพื้นทีใ่ นการเลี้ยงแมว โดยการสุมเลือกจัดกลุมแมวออกเปน 4 กลุม โดยใหคาเฉลี่ยอายุ ความหนาแนนของเชือ้ และจํานวนเพศของแมวมีความใกลเคียงกัน 6.วิธีดําเนินการ 1.500 ไมไดรับยา หมายเหตุ เปนกลุมควบคุมเปรียบเทียบ 7.หาชนิดและความหนาแนนของเชื้อในแมวทุกตัว ที่เวลา22. จัดทําฟลมเลือดหนา 4 แผน ตอแมว 1 ตัว ทําการตรวจนับภายใตกลองจุลทรรศน กําลังขยาย 10 เทา โดยเจาหนาที่หองปฏิบัติการ ของโครงการงานควบคุมปราบรามโรคติดตอและการสาธารณสุข 3 คน และกองโรคเทาชาง 1 คน และ นํามาหาคาเฉลี่ย 4. สังเกตอาการขางเคียงหลังการฉีดยา 8.000 1. malayi ในพื้นที่แหลงระบาด 2. ประเมินผลการรักษาจากการเปลี่ยนแปลงของความหนาแนนของไมโครฟลาเรียจากตรวจ ฟลมโลหิตหนาที่ยอมสียิมซาระหวางกอนและหลังการรักษา ที่เวลา 22. จัดทําฟลมเลือดหนา 4 แผนตอแมว 1 ตัว ทําการตรวจนับภายใตกลองจุลทรรศน กําลังขยาย 10 เทา โดยเจาหนาที่ หองปฏิบัติการของสํานักงานโครงการงานควบคุมปราบรามโรคติดตอและการสาธารณสุข 3 คน และ กองโรคเทาชาง 1 คน และนํามาหาคาเฉลี่ย เปนเวลา 1 ป . สํารวจหาแมวที่มีเชื้อ B.สํารวจหาแมวที่ติดเชื้อ B.ใหยา ivermectin โดยการฉีดเขาใตผิวหนัง ครั้งเดียว จําแนกเปนกลุมดังตาราง 1 ตารางที่ 1 จําแนกการใหยา Ivermectin ในแมวทีต่ ิดเชื้อ Brugia malayi กลุมที่ 1 2 3 4 ปริมาณยา ( micro. malayi จํานวน 16 ตัว สําหรับในหองทดลองที่มีการปองกัน การติดเชื้อซ้ําระหวางการศึกษา 3.เตรียมแมวกอนนําใหยา ฉีดวัคซีนปองกันโรคกลัวน้ํา 10 วัน กอนทดสอบยา 5./kg) 500 1.gm.

malayi ในแมวอยางชัดเจน แตมีความแตกตางกันในแตละกลุม คือ กลุมที่ 1 จํานวนไมโครฟลาเรียในจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 80 หลังการฉีดยา 1 วัน จากนั้นจะลดลงอยางเนื่องจนถึงระดับรอยละ 90 หลังการฉีดยา 7 วัน และคงระดับของเชื้อต่ํากวารอย ละ 90 จนถึงวันที่ 120 และเมื่อประเมินวันที่ 150 240 และ 360 จํานวนเชื้อสูงขึ้นมาที่ระดับ รอยละ 19.8 ตามลําดับ ดังตารางที่ 1 กลุมที่ 2 จํานวนไมโครฟลาเรียจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 80 หลังการฉีดยา 7 วัน และ ลดลงต่ํากวารอยละ 90 หลังฉีดยา 15 วันและลดลงต่ํากวารอยละ 95 หลังฉีดยา 90 วัน และคงระดับ การลดต่ํากวารอยละ 99 จนถึง 560 วันหลังฉีดยา ดังตารางที่ 2 กลุมที่ 3 จํานวนไมโครฟลาเรียจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 80 หลังการฉีดยา 7 วัน และ ลดลงต่ํากวารอยละ 90 หลังฉีดยา 15 วันและลดลงต่ํากวารอยละ 95 หลังฉีดยา 90 วัน และคงระดับการ ลดต่ํากวารอยละ 99 จนถึง 560 วันหลังฉีดยา ดังตารางที่ 3 กลุมที่ 4 เปนกลุมควบคุม ไมไดฉีดยา จํานวนไมโครฟลาเรียจะขึ้นลงในชวงรอยละ 89 – 108 เทียบกับกอนการใหยาดังตารางที่ 4 .2 20. จากการประเมินผลการรักษาดวยยา ivermectin ในแมวติดเชื้อ B. malayi จํานวน 16 ตัว เปนตัวผูจํานวน 7 ตัว ตัวเมีย 9 ตัว อายุเฉลี่ยประมาณ 3 ป น้ําหนักเฉลี่ย 3.มม.8 kg จัดแบงกลุมแบบคละเพศ อายุ ใหมีความใกลเคียงกัน ความ หนาแนนของไมโครฟลาเรียในแตละกลุมเฉลี่ย 23-40 ตัว / 60 ลบ.ผลการศึกษา ขอมูลทั่วไป แมวที่ตรวจพบเชื้อ B.7และ 54. malayi ที่ไดฉีดยาในปริมาณ ตางกัน 3 กลุม คือใหยาในขนาด 500 1000 และ 1500 μmg/kg ในกลุมที่ 1 2 และ 3 ตามลําดับ ไมพบ อาการขางเคียงหลังการใหยา จากขอมูลยา ivermectin มีผลในการกําจัดไมโครฟลาเรียชนิด B.

500 μmg/Kg (n = 4) % 150 ) ( ความ หนาแ 100 นน ของ 50 mf E1 E2 E3 0 0 1 2 3 5 7 15 30 60 90 120 150 180 210 240 270 300 330 360 วันที่เจาะเลือด รูปที่ 4 กลุมควบคุมคุณภาพ (n = 3) .% ความ หนาแ นน ของ mf 200 A1 150 A2 100 A3 50 A4 0 A5 0 1 2 3 5 7 15 30 60 90 120 150 180 210 240 270 300 330 360 วันที่หลังฉีดยา รูปที่ 1 ประเมินผลการการใหยา ivermectin ขนาด 500 μmg/Kg (n = 5) % ความ 250 หนาแ 200 นน 150 100 ของ mf 50 0 B1 B2 B3 B4 0 1 2 3 5 7 15 30 60 90 120 150 180 210 240 270 300 330 360 วันที่หลังฉีดยา รูปที่ 2 ประเมินผลการการใหยา ivermectin ขนาด 1.000 μmg/Kg (n = 4) )% 150 ความ ( หนาแ 100 นน 50 ของ mf 0 C1 C2 C3 C4 0 1 2 3 5 7 15 30 60 90 120 150 180 210 240 270 300 330 360 วันที่หลังฉีดยา รูปที่ 3 ประเมินผลการการใหยา ivermectin ขนาด 1.

2 16.2 5.2 3.6 1.3 และ 54.3 20.4 จากการประเมิน วันที่ 120 มาเปน 19.4 0.36 0.3 18.4 0 สรุปและวิจารณ ivermectin เปนยาในกลุมของ Macrocyclic lactones มักจะนํามาใชในการปองกันและรักษา Dirofilariasis หรือ heartworm ในสุนัข ขนาดของยาที่ใชประมาณ 200–800 ไมโครกรัมตอกิโลกรัม ออกฤทธิ์ในการกําจัดไมโครฟลาเรียไดดมี ากแตไมมีผลตอพยาธิตัวแกใชในการตัดวงจรการแพรเชื้อได แตไมเหมาะในการนํามาใชรักษาหายขาด(9) มีการผลิตยาในลักษณะเปนผงผสมกับอาหารมีความ ปลอดภัยใหผลในการปองกัน แตตองกินเปนระยะตลอดชีวิต ปญหาที่สําคัญคือไมสามารถควบคุม ปริมาณยาทีแ่ มวจะไดรับจากกินไมเทากันในแตละครั้ง การศึกษานีเ้ ปนครั้งแรกที่มกี ารรายงานการประยุกตมาใช ivermectin ในการควบคุมการแพร ระบาดของเชือ้ ชนิด B.7 9.9 1. malayi ในแมว ปริมาณ ยา (μgm) ความ หนาแนน ของเชือ รอยละ กอนรักษา 1 2 3 500 1000 1500 100 100 100 การเปลี่ยนแปลงความหนาแนนของไมโครฟลาเรียเปรียบเทียบกับกอนการฉีดยา (รอยละ) 1 7 15 30 60 90 120 150 180 240 300 360 17.8 0 0 0 0 15.84 0.5 54.การใหยา ivermectin ในกลุมที่ 1 ความหนาแนนของไมโครฟลาเรียลดลงอยางรวดเร็วที่สุด รอยละ 80 หลังการฉีดยาเพียง 1 วัน สวนแบบที่ 2 และ 3 เชื้อจะตองใชเวลาถึง 7 วัน จํานวนเชือ้ จึง ลดลงรอยละ 80 จากนั้นไมโครฟลาเรียจะลดจํานวนลงอยางชาๆ ใกลเคียงกันทั้ง 3 แบบจนถึงวันที่ 120 หลังการฉีดยาโดยจํานวนไมโครฟลาเรียจะลดลงต่ํารอยละ 95 และลดลงอยางชาตอเนื่องถึงรอยละ 99 ในกลุมที่ 2 และ 3 แตในกลุม ที่ 1 รอยละความหนาแนนของเชื้อสูงขึ้นจากที่ระดับ 2.2 11.4 19.8 6.4 3.2 16.8 60.7 25.6 0 0.7 3.2 8.8 2.4 0.8 การประเมิน วันที่ 150 180 และ 360 วันหลังการฉีดยา รายละเอียดดัง ตารางที่ 1 กลุมที่ ตารางที่ 2 ประสิทธิภาพของยา ivermectin ที่มีผลตอเชื้อ B.25 7.9 14.6 10.1 3.8 5. malayi ในแมว การศึกษาครั้งนี้เลือกใชวิธีการฉีดยาใตผวิ หนังหลังของแมว ฉีด ซึ่งแมวจะไดรบั ยาปริมาณทีแ่ นนอน สะดวกกวาการปอนยาใหแมวกินและไมพบอาการขางเคียงที่เกิด จากฤทธิ์ของยา จากผลการศึกษาบงชี้ถึงประสิทธิภาพของยาตอลดจํานวนไมโครฟลาเรีย การใชยาใน .

ชุมนุมสหกรณการ เกษตร: 2544. 66(2): 253-242.Mak JW. Trop Geogr Med 1980 . Et al.(fourth report of WHO expert committee on filariasis) Geneva. กรุงเทพ. 1984.Masbar S. et al. 5. WHO. Blood parasites of wild and domestic animals From south Kalimantan. 2. Ann of Trop Med Parasitology 1972. Palmieri JR. Marwoto HA. Southeast Asian J Trop Med Public Health 1981. Indonesia. Lim KC.กองโรคเทาชาง กรมควบคุมโรคติดตอ. กรุงเทพ. 7. 32(3) : 259-264. 4. 6.Burren CH. Yen PK. The behaviour of Brugia malayi microfilariae in experimentally infected domestic cats. รายงานประจําป2543.702 (lymphatic filariasis).WHO Technical report series. Navaratnam V and Ramachandran CP.Mak JW. 3. Zoonotic implications of doc and cats n filarial Transmission in Peninsular Malasia. รายงานประจําป2538. ชุมนุมสหกรณการ เกษตร: 2539.000 เปน 1. 12(1) : 42–46. Experimental chemotherapy of . No.แบบที่ 1 คือ 500 μmg/kg ความหนาแนนของเชื้อลดลงรอยละ 95 แตจะตองฉีดยาครั้งตอไปทุก 120 วัน เพื่อตัดวงจรการแพรเชื้อเพราะเปนชวงเวลาที่ความหนาแนนของเชื้อมีแนวโนมเพิ่มขึ้น สวนแบบที่ 2 และ 3 การฉีดเพียงครั้งเดียวสามารถลดความหนาแนนของเชื้อรอยละ 99 นาน 2 ป การเพิ่มปริมาณยา จาก 1.500 μmg/kg ไมไดเพิ่มประสิทธิภาพของยา เพราะวาความหนาแนนของเชื้อทีล่ ดลง ทั้ง 2 กลุม ไมมีความแตกตางกันอยางนัยสําคัญทางสถิติ แตกลับจะเพิ่มคาใชจายจาก 25 บาท เปน 29 บาท ตอแมว 1 ตัว และยา ivermectin ยังเปนมีปลอดภัยโดยไมสามารถสังเกตเห็นอาการไมพึงประสงค ของแมวทุกตัวหลังการใหยา จากผลการศึกษาขางตน ivermectin สามารถนํามาประยุกตใชเปนมาตรการเสริมในการ ควบคุมโรคไดเปนอยางดี แตควรที่จะตองมีการศึกษาเพิม่ เติม ในดาน pharmacokinetics ของยาในแมว ผลของยาตอเชื้อในระยะยาวที่มีตอศักยภาพการแพรพนั ธุและอายุขยั ของพยาธิตัวแกและแมว กิตติกรรมประกาศ คณะผูศึกษาวิจัยขอขอบคุณ ผูที่ใหคําแนะนําและความชวยเหลือจนทําใหการศึกษาครั้งนี้สําเร็จ ลุลวงดวยดี อันไดแก เจาหนาที่ในสํานักงานโครงการงานปราบปรามโรคติดตอและการสาธารณสุข ศูนยศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชดําริทุกทาน เอกสารอาอิง 1.กองโรคเทาชาง กรมควบคุมโรคติดตอ.

tablet and oral solution.Lymphatic filariasis. Edwards G. . 85(1) : 131-137.Mc Tier TL. 8. Ann Trop Parasitol 1991. Vet Parasitol 2000.Helsby N. Shanks DJ. 91(3-4): 259-268. et al. 9. 35: 681-684. European J ClinPharma 1988. The relative systemic availability of ivermectin after adminstration as capsule.Wason P. Prevention of experimentally induced heartworm (Dirofilaria immitis infections) in dogs and cats with a single tropical application of selamectin. 9. Dingsdale A.et al.

สงขลาดําเนินการอยู Comment 9 : ในธรรมชาติอาจมีการติดเชือ้ ซ้ํา ควรศึกษาตอถึงการใชยาครั้งตอไปในชวงใด . malayi microfilaria positive เปนแมวเปอรเซีย 2 ตัว วิเชียรมาศ 1 ตัว ที่เหลือเปนแมวพื้นบาน Comment 3 : หัวขอเรื่องนีน้ า จะเปน efficacy มากกวา effective และชวงที่จะตัดสินจัดกลุมแมวเปน 4 กลุม บอกไดอยางไรวา แมวตัวไหนควรใช ยาขนาดเทาไหร ตอบ : ใชกลุม แบบคละกัน Comment 4 : นาจะใช Randonization ในการแบงกลุมจะทําใหการทดลองดียิ่งขึ้น Comment 5 : ยา Ivermectin มี half life เทาไหร ตอบ : ปริมาณยาจะขึ้นสูงสุดในการกระเลือดหลังไดรยั บาประมาณ 2 – 3 ชั่วโมง และจะถูกขับออก ภายใน 72 ชั่วโมง Comment 6 : ยา Ivermectin มีกลไกลการออกฤทธิ์อยางไร ตอบ : ยาจะทําใหไมโครฟลาเรียเปนอัมพาตตายจากการ inhabitation signal จาก interneurons ไปยัง morterneurons สามารถ clearance microfilaria ได 90% และมีผลตอระบบสืบพันธุตอพยาธิตัวแกโดย ลดคามสามารถในการผลิตไมโครฟลาเรียในรุนตอไปหลังรับยา Comment 7 : ยา Ivermectin ขนาด 1000 กับ 1500 ไมโครกรัมควรเลือกใชขนาดใด และมีการวัด side effect อยางไร ตอบ : ทั้ง 2 ขนาด หลังใชไมสามารถอาการขางเคียงจากการ observe ขนาดที่ควรเลือกใชคือ 1000 ไมโครกรัม เพราะใหผลไมแตกตางกับการใช 1500 ไมโครกรัม และยังเปนการประหยัด Comment 8 : ไดเจาะเลือดดูยา Ivermectin มีผลตอ liver function หรือการ depress ตอการผลิต RBC. WBC หรือไม ตอบ : ในสวนนี้ อาจารยสมสมร ชิตตระการ ม. malayi ชนิดเดียวกับที่พบในคน ซึ่งใชการตัดสินดวยวิธี Morphometric และ Acid phosphatase staining Comment 2 : แมวที่นาํ มาใชในการทดลองนํามาจากไหน เปนชนิดใดบาง ตอบ : เปนที่ติดเชื้อในพื้นที่ และคัดเลือกเฉพาะที่ B.บทวิพากษ Comment 1 : ในบทนํานาจะเนนวาทําไมถึงในแมวและอัตราการติดเชือ้ จากแมวสูคนนั้นสูงแคไหน ตอบ : ยังไมมกี ารศึกษาที่ชี้ชดั ลักษณะนัน้ เพราะคนจะเสีย่ งตอการติดโรค แตจะมีปรากฏการณในหลาย พื้นที่ที่อัตราการตรวจเชื้อในแมวสูง และพบวาหมดเปนเชื้อชนิด B.

P.kg(-1) x 1 day. (Medical Parasitology)* Sumart Roymak B. (Health Education)** Suwich Thammapalo M.Ed. & Dip. Thailand. 15 persons with Brugia malayi microfilaremia were enrolled in Narathiwat. M. DEC full dose has been shown to dramatically reduce microfilaremia 97% in 3 days and microfilaremia clearance in 180 days after treatment. Broad Prevention Medicine* * Bureau of Vector Borne disease ** Control transmission disease and public health project Abstract To compare the efficacy and tolerability of Diethylcabamazine citrate(DEC) 6 mg. M..kg(-1) X 6 days. It was found drugs active against microfilaremia and community-based intervention traials and warranted to determine the feasibility and effectiveness of mass chemotheraphy with single dose for prevent and control of lymphatic filareasis บทนํา Diethylcabamazine citrate (DEC) เปนยารักษาโรคเทาชางมานานกวา 50 ป (Drug of choice for Lymphatic Filariasis) มีชื่อทางเคมี 1 Diethylcabamy1-4-mcthypiperazion เปนผลิตภัณฑใน รูปแบบของ Dihydrogen Citrate สําหรับรับประทานละลายน้ําไดดี ดูดซึมเร็ว สามารถกระจายไปตาม เนื้อเยื่อตาง ๆ ไดดี ใกลเคียงกัน และยาจะถูกขับออกทางไต มีประสิทธิภาพในการกําจัดไมโครฟลาเรีย ยาจะออกฤทธิ์รวมกับ Reticuloendothetial cell ประมาณ 1-4 ชั่วโมง หลังรับประทานยา ความ หนาแนนของไมโครฟลาเรียจะลดลงอยูในระดับต่ําประมาณ 6 เดือน แตประสิทธิภาพของยานี้ตอพยาธิ ตัวแกไมชัดเจน (1) เดิมผูปวยที่ติดเชื้อ W. Diethylcarbamazine combination of Albendazole single dose and Diethylcarbamazine full dose against Brugia malayi microfilaremia Theerayot Kob-asa. For person who received of DEC mg.D.&T.kg(-1) combine of Albendazole(ALB) 200 mg x 1 day has been shown reduce microfilaremia 1.M.Comparative efficacy of Diethylcarbamazine. bancrofti ใหยา DEC รับประทานในขนาด 6 mg/kg .kg(-1) combine of Albendazole(ALB) 200 mg x 1 day and DEC 6 mg. all groups repeated treatment every 180 days followed up 540 days.kg(-1) x 1 day and DEC 6 mg.Sc. DEC 6 mg. Adverse reactions were generally mild.33-28% in 10 days of treatment and microfilaria clearance after received second dose..H.

ครั้งเดียว 5. สังเกตอาการขางเคียงหลังการรับประทานยา .สํารวจหาผูป วยที่ตดิ เชื้อ B. malayi ในพื้นที่แหลงระบาดในจังหวัดนราธิวาส จํานวน 18 ราย 2.หาชนิดและความหนาแนนของเชื้อในแมวทุกตัว ที่เวลา 20.bancrofti ใหรับประทาน แบบครั้งเดียว 6 mg/kg ทุก 6 เดือน เพราะจากการศึกษาทีป่ ระเทศบราซิลที่ทําการนําผูปวยที่ตรวจพบ ไมโครฟลาเรียชนิด W. malayi ใหยารับประทานในขนาด 6 mg/kg 6 วันทุก 6 เดือน (WHO.05) แตใน เดือนที่ 12 ระดับความหนาแนนของไมโครฟลาเรียทั้ง 3 กลุม ไมมีความแตกตางกันคือลดลงประมาณ รอยละ 95-98 ทําใหลดโอการการแพรเชื้อจากคนสูยุงลงมาไดมาก ซึ่งการรับประทานยาแบบครั้งเดียว เปนการประหยัด และประชาชนใหรับการยอมรับการรับประทานยาแบบครั้งเดียวมากกวาการ รับประทานยาติดตอกัน 12 วัน สวนรูปแบบการรักษาผูป วยที่ติดเชื้อชนิด B. จัดทําฟลมเลือดหนา 6 แผนตอผูปวย 1 ราย ทําการตรวจนับภายใตกลองจุลทรรศน กําลังขยาย 40 เทา โดยเจาหนาที่ หองปฏิบัติการของโครงการงานควบคุมปราบรามโรคติดตอและการสาธารณสุข 3 คน และกลุมโรค เทาชาง 1 คน และนํามาหาคาเฉลี่ย 3.ใหยา จําแนกเปนกลุมดังนี้ กลุมที่ 1 ใหยา DEC 6 mg/kg ครั้งเดียว (DEC single dose) กลุมที่ 2 ใหยา DEC 12 mg/kg รับประทานติดตอกัน 12 วัน (DEC full dose) และกลุมที่ 3 ใหยา DEC 6 mg/kg รวมกับ ALB 200 mg.รับประทานติดตอกัน 12 วัน สวน B.1992) (2) ตอมาไดมีการปรับเปลี่ยนการรักษาผูปวยที่ติดเชื้อชนิด W.bancrofti จํานวน 87 ราย แบงออกเปน 3 กลุม กลุมที่ 1 รายรับประทานวันละ ครั้ง ครั้งละ 6 mg/kg ติดตอกัน 12 วัน กลุมที่ 2 รับประทานยาในขนาดเดียวกันกับกลุมที่ 1 แตยา 6mg/kg แบงกินวันละ 3 ครั้ง 12 วัน กลุมที่ 1 และ 2 ผูปวยจะไดรับยาในปริมาณรวมเทากันคือ 72 mg/kg สวนกลุมที่ 3 จํานวน 15 ราย รับประทานยาครั้งเดียว 6 mg/kg ติดตามประเมินผลในเดือนที่ 1 3 6 และ 12 พบวา ระดับคาความหนาแนนเฉลี่ยของทั้ง 3 กลุมลดลงมากกวารอยละ 80 โดยระดับความ หนาแนนของกลุมที่ 2 ในเดือนที่ 1 3 และ 6 จะลดลงมากกวากลุมอื่นอยางมีนัยสําคัญ (p<0.00 น. malayi วิธีดําเนินการ 1. จัดกลุมผูปวยออกเปน 3 กลุม กลุมละ 6 ตัว โดยใหคาเฉลี่ยอายุ ความหนาแนนของเชื้อ และจํานวนเพศของสมาชิกแตละกลุมมีความใกลเคียงกัน 4 . malayi ยังไมมีการศึกษา ดังนัน้ การศึกษานี้ตองการศึกษาประสิทธิภาพของยา DEC และยา Albendazole (ALB) ตอเชื้อชนิด B.

malayi จํานวน 18 ราย เปนผูชายจํานวน 8 ตัว ผูหญิง10 คน อายุเฉลี่ยประมาณ 33. จากการการสอบถามพบอาการขางเคียงหลังการรับประทานยาทั้ง 3 กลุม พบอาการขางเคียง คลื่นไสในผูปวยเพศหญิง 1 ราย (รอยละ 5.0 27.0 0..2 .55) ในกลุมที่ 3 และจากการประเมินผล กลุมที่ 1 ความหนาแนนไมโครฟลาเรียในจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 91. follow up after 2nd dose 3 7 30 60 90 180 7 30 90 180 90 90 90 1 F 23 17 DEC single dose 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - 0 2 M 40 17 DEC single dose 0 20 40 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 M 15 51 DEC single dose 27 27 53 7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 M 61 85 DEC single dose 4 20 4 0 - 0 0 0 0 0 0 0 0 5 F 10 136 DEC single dose 10 23 10 12 25 0 5 0 0 0 0 0 0 6 F 10 85 DEC single dose 12 - 60 - 36 8 0 - 0 - - 0 0 8.8 0..0 0.8 3.2 1.8 18.. ประเมินผลการรักษาจากการเปลี่ยนแปลงของความหนาแนนของไมโครฟลาเรียจากผล ตรวจฟลมโลหิตหนาทีย่ อมสียิมซาระหวางกอนและหลังการรักษา ที่เวลา 20.5 65.5 ป จัดแบงกลุมแบบคละเพศ อายุ ใหมีความใกลเคียงกัน ความหนาแนนของ ไมโครฟลาเรียในแตละกลุมเฉลี่ย 65-79 ตัว/ ml.0 0.2 หลังการ รับประทานยา 3 วัน จากนั้นจะลดลงอยางชาๆ โดยบางชวงเวลาความหนาแนนของไมโครฟลาเรียจะ เพิ่มขึ้นและสามารถตรวจพบเชื้อ 180 วันหลังการใหยา ตรวจไมพบไมโครฟลาเรียในวันที่ 7 หลังการ ใหยาครั้งที่ 2 ดังตารางที่ 1 ตารางที่ 1 ประสิทธิภาพยา DEC single dose ตอไมโครฟลาเรียของเชื้อ Brugia malayi ID sex age mf / ml treatment % mf. follow up after 2nd dose % mf.0 0. จัดทําฟลมเลือด หนา 6 แผนตอผูปวย 1 ราย ทําการตรวจนับภายใตกลองจุลทรรศน กําลังขยาย 40 เทา โดยเจาหนาที่ หองปฏิบัติการของสํานักงานโครงการงานควบคุมปราบรามโรคติดตอและการสาธารณสุข 3 คน และ กลุมโรคเทาชาง สํานักโรคติดตอนําโดยแมลง 1 คน และนํามาหาคาเฉลี่ยเพื่อสรุปวิเคราะห ผลการศึกษา ขอมูลทั่วไป ผูปวยที่ตรวจพบเชื้อ B.0 0.6. follow up after 1st dose % mf.8 12.3 0.00 น.0 Means 26.

0 0.0 0.0 0.1 0.0 0.กลุมที่ 2 จํานวนไมโคฟลาเรียจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 97.3 0.7 หลังรับประทานยา 3 วัน ลดลงต่ํากวารอยละ 99. follow up after 2nd dose % mf.9 หลังการใหยา 30 วัน ตรวจไมพบไมโครฟลาเรียตั้งแตใหยา 60 วัน ดังตารางที่ 2 ตารางที่ 2 ประสิทธิภาพยา DEC full dose ตอไมโครฟลาเรียของเชื้อ Brugia malayi ID sex age mf / ml treatment % mf..0 0..0 0. follow up after 2nd dose 3 7 30 60 90 180 7 30 90 180 90 90 90 1 M 47 17 DEC full dose 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 M 14 34 DEC full dose 0 0 0.0 กลุมที่ 3 จํานวนไมโครฟลาเรียจะลดลงอยางรวดเร็วถึงรอยละ 93. follow up after 1st dose % mf.4 0 0 0 - 0 0 0 0 0 0 3 F 17 17 DEC full dose 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - 0 4 M 46 68 DEC full dose 10 0 0 0 0 0 0 0 0 - 0 0 0 5 F 62 170 DEC full dose 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - 0 0 6 F 28 169 DEC full dose 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0.1 จากนั้นจะลดลงอยางชาๆ โดยบางชวงเวลาความหนาแนนของไมโครฟลาเรียจะเพิม่ ขึ้นและสามารถตรวจพบเชือ้ 60 วันหลังการ ใหยา ตรวจไมพบไมโครฟลาเรียตั้งแตใหยา 60 วัน ดังตารางที่ 3 .0 0.7 79.2 2..0 0.0 Means 35.0 0.

7 ในขณะที่กลุม ที่ 1 อัตราการตรวจพบเชื้อเทากับรอยละ 80 และ 83 กลุมที่ 3 เทากับรอยละ 50 และ 80 ตามลําดับ ผูปวยในกลุมที่ 1 ยังตรวจพบไมโครฟลาเรียนาน กวา 6 เดือน สวนการใหยา DEC full dose ตรวจไมพบไมโครฟลาเรียตั้งแตวนั ที่ 60 หลังการใหยา สวน การใหยา DEC single doseรวมกับ ALB ความหนาแนนไมโครฟลาเรียลดลงจนตรวจไมพบตั้งแตวันที่ 90 หลังการใหยา และเมื่อใหยาครั้งที่ 2 และ 3 ยังคงตรวจไมพบเชื้อตอเนื่องรวมระยะการติดตาม ประเมินผลการรักษา 1.7 33.0 Means 38. follow up after 1st dose % mf.0 0.0 0.0 0.9 ติดตามเปรียบเทียบประสิทธิภาพของการใหยาทั้ง 3 กลุมหลังการใหยาครั้งที่ 1 ในวันที่ 3 7 30 60 90 180 พบวาระดับคา meadian ความหนาแนนของทั้ง 3 กลุมลดลงมากกวารอยละ 80 โดยระดับความ หนาแนนของกลุมที่ 2 ในวันที่ 7 และ 30 จะลดลงมากกวากลุมอื่นอยางมีนัยสําคัญ (p<0.8 6.5 76.05) และอัตรา การตรวจพบเชื้อเทากับรอยละ 0 และ 16.5 ป ดังตารางที่ 4 .3 4. follow up after 2nd dose % mf..0 0. follow up after 2nd dose 3 7 30 60 90 180 7 30 90 180 90 90 90 1 F 48 17 DEC single dose+ALB 3 20 20 20 0 0 0 0 - 0 0 0 0 2 F 67 51 DEC single dose+ALB 6.7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 F 14 50 DEC single dose+ALB - - 0 0 0 0 0 0 - 0 0 0 0 4 M 48 18 DEC single dose+ALB - - - 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 F 19 172 DEC single dose+ALB 18 0 6 0.0 0.ตารางที่ 3 ประสิทธิภาพยา DEC single dose รวมกับ Albendazole 200 mg ตอไมโครฟลาเรียของ เชื้อ Brugia malayi ID sex age mf / ml treatment % mf.0 0.1 4.0 0..0 0.0 0.2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 M 35 153 DEC single dose+ALB 0 0 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13..3 7.

DEC single dose 6 48 17 8. malayi มีขอมูลสนับการ ดําเนินการใชยา DEC รวมกับ ALB ในการควบคุมกําจักการแพรของเชื้อชนิด เชื้อ W... มา ใชในภาคสนามทั้งการรักษาเฉพาะรายและการรักษากลุม เพื่อเพิ่มผลสัมฤทธิ์ในการกําจัดโรคเทาชาง ตอไป .5 ป แสดงประสิทธิภาพในการรักษาและการควบคุมโรคดีกวาการให DEC single dose หรือ DEC full dose สามารถใชเปนขอมูลสนับสนุนการนํารูปแบบการจายยา DEC 300 mg รวมกับ ALB 200 mg.8 3. DEC single dose+ALB 6 14 50 6.1** 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3. bnacrofti และ B. malayi ซึ่งโรคเทาชางชนิด B. follow up after 1st dose 3 7 30 60 90 % mf.9 13. bnacrofti แตไม คอยพบการศึกษาในลักษณะเดียวในเชื้อ B. regimen n mean age of mean mf / ml % mf.3 0* 0.8 18 27.3 0..ตารางที่ 4 ประสิทธิภาพในการกําจัดไมโครฟลาเรียของเชื้อ Brugia malayi จากการรักษาดวย DEC single dose DEC full dose และ DEC single doseรวมกับ ALB 200 mg. follow up after 2nd dose 180 7 30 90 180 90 90 90 1. malayi นี้ยังคงเปนปญหา โรคติดตอและและกอใหเกิดความพิการแกประชากรในหลายพื้นที่ทางภาคใตของประเทศไทย ดังนั้น จึงไดทําการศึกษาผลของยา DEC กับ ALB ในการควบคุมการแพรของเชื้อชนิด เชื้อ B.05) และ ความหนาแนนไมโครฟลาเรียลดลงจนตรวจไมพบตั้งแตวันที่ 90 หลังการให ยา และเมื่อใหยาครั้งที่ 2 และ 3 ยังคงตรวจไมพบเชื้อตอเนื่องรวมระยะการติดตามประเมินผลการรักษา 1.2 1. follow up after 2nd dose % mf.3 7.8 12.8 0 0 0 0 0 0 2. DEC full dose 6 67 51 2. malayi การศึกษานี้บง ชี้วาการรักษาหลังการใหยา ครั้งที่ 1 โดยกลุมที่ไดรับยา DEC กับ ALB ระดับคา meadian ความหนาแนนลดลงมากกวารอยละ 80 โดย ในวันที่ 7 และ 30 จะลดลงมากกวากลุมอื่นอยาง มีนัยสําคัญ (p<0.1 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 สรุปและวิจารณ ประสบการณความสําเร็จในการกําจัดโรคเทาชางในหลายประเทศ เชน จีน ญี่ปุน และเกาหลี และปจจุบนั International task force for Diseases Eradication ที่มาจากความรวมมือของหลาย หนวยงานรวมศึกษาพัฒนาและเผยแพรรูปแบบการรักษาและควบคุมโรคเทาชาง ใหสะดวกในทาง ปฏิบัติ ราคาไมแพง แตมีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคสูงแตกตางกันตามชนิดของเชื้อ ประเทศไทย นั้นมีการระบาดของเชื้อโรคเทาชาง 2 ชนิด คือ ชนิด W.

Navaratnam V and Ramachandran CP. Shenoy LM.. 1993. ANON. Suma TK. Tran Roy Soc trop Med Hyg. Annals Trop Med Parasit. et. Medeiros Z. Mak JW. Experimental chemotherapy of Lymphatic filariasis... Piers ML. al. Annals of Tropical Medicine & Parasitology 1998. Comparative efficacy of three differrent diethlcabamazine reimens in Iymphatic filariasis. Ann Trop Parasitol 1991.and Wharton RH. The behaviour of Brugia malayi microfilariae in experimentally infected domestic cats.Burren CH. 42:1-38. ct al. Morbidity and Mortality Weekly Report.89:319-321. Treatment of microfilariae in asymptomatic brugian filariasis: the efficacy and safety of the combination of single doses of ivermectin and diehylcarbamazine. George LM. John a.กิตติกรรมประกาศ คณะผูศึกษาวิจัยขอขอบคุณ ผูที่ใหคําแนะนําและความชวยเหลือจนทําใหการศึกษาครั้งนี้สําเร็จ ลุลวงดวยดี อันไดแก เจาหนาที่ในสํานักงานโครงการงานปราบปรามโรคติดตอและการสาธารณสุข ศูนยศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชดําริทุกทาน เอกสารอางอิง Andrade LD. 66(2): 253-242... Recommendations of the International Task Force for Disease Eradicateion. 1995. 85(1) : 131-137. 2. Ededson JBF.. Annals of Tropical Medicine & Parasitology 1972. บทวิพากษ Comment 1 : การสุมตัวอยางในวานวิจัย ควรใชการสุมตัวอยาง Comment 2 : ในรายทีใ่ หผล negative ทําไมลองใชวิธี PCR ตอบ : การทดลองนี้ใชตรวจสอบซ้ําดวยวิธี Membrane filtration ซึ่งมีความไวในการตรวจเชื้อมากกวา วิธี PCR เพราะใชปริมาตรเลือดมากกวา ในการตรวจโอการตรวจเชื้อจึงสูงมากกวา . 92(5): 579-585. 52: 87-92. 1958.. Treatment of Brugia malayi carriers with Monthly or weekly dose of Diethylcarbamazine.