Goranka Radojčić

Petra, Jordan

Sadržaj:
Geografski poloţaj .................................................................. 5 Nabatejci ................................................................................. 7 Petra pre Nabatejaca ............................................................. 11 Istorija Petre .......................................................................... 13 Vladavina Rimljana .............................................................. 19 Pad ........................................................................................ 20 Otkriće Petre u 19. veku........................................................ 21 Znamenitosti Petre ................................................................ 22 Literatura i izvori .................................................................. 39

2

Petra, Jordan

P
stena.

etra (od grčke reči πέτρα, što u prevodu znači stena) je arheološko nalazište u oblasti Arabah u Jordanu. I klasični naziv Petra i stari naziv Sela u prevodu znače

Nalazi se oko 262 km juţno od Amana i 133 km severno od grada Akaba. Leţi na obroncima planine Hor (Or) u basenu izmeĎu planina koje formiraju „krilo“ Arabah, veliku dolinu koja se pruţa od Mrtvog mora pa sve do zaliva Akaba u Crvenom moru. Nalazi se na visini od 800 pa do 1.350 metara iznad nivoa mora u širokoj kotlini u brdskom području Edoma. Petra se smatra veličanstvenim i najpoznatijim predelom u Jordanu. Petra je nasleĎe Nabatejaca, nomadskog naroda Arapa koji su se naselili na jugu Jordana pre više od 2000 godina. Sama činjenica da se grad nalazio u steni govori da je imao dobru odbranu. Veoma rano Nabatejci su ţeleli da karavani prolaze kroz njihov grad, pa su bili veoma gostoljubivi i pruţali utočište putnicima, od čega su udobno ţiveli. Grad se nalazio na putu izmeĎu Indije i Afrike, pa je bio idealan za razmenu svile i začina. MeĎutim, kada su pronaĎeni alternativni pravci, geografska vrednost Petre je opala. Car Trajan je pokorio ovo mesto 106. godine pre naše ere i ono je postalo deo rimske provincije Arabije.

3

kada su narodi celog sveta birali sedam novih svetskih čuda. Njena lepota opisana je na mnogo načina u pesma. Dokazi koji su pronaĎeni upućuju na to da je grad osnovan relativno kasno. preseljeni po nalogu vlade koja je strepela da se ne ošteti ili oskrnavi neki deo drevnog grada. U tim pljačkama ukraden je veliki deo riznice i na taj način ostao nepoznat ostataku čovečanstva. Do sada. Ovaj prostor su sve do 1984. ili „jedna od najdragocenijih baština kulturnog nasleĎa čovečanstva“ (opis UNESCO-a). 1985. MeĎutim. Godine 2007. Ruševine Petre postale su tokom vremena objekat stalne pljačke. opstajući vekovima i sačuvavši izgled koji je i u svoje vreme imao. nijedan metod nije se pokazao dovoljno uspešnim da se utvrdi kada počinje istorija Petre. godine naseljavali beduini. objavljenim tekstovima i radovima poznatih istraţivača: „grad crven kao ruţa.Lokacija na kojoj se nalazi grad Petra bila je nepoznata za zapadnu civilizaciju sve do 1812. 4 . činjenica da se ime Petra spominje u Starom zavetu još uvek se ne moţe povezati direktno sa samim gradom. star skoro kao što je staro i vreme“. Ovaj drevni grad je to svakako i zasluţio. pošto je od starih antičkih ostalo samo jedno. godine kada je „otkrio“ švajcarski istraţivač Johann Ludwig Burckhardt. ali je kao svetilište postojao još u antička vremena. Petra u Jordanu je u samom startu drţala odličnu poziciju. ušla u najuţi izbor i na kraju zauzela mesto jednog od sedam. godine Petra je proglašena za svetsku kulturnu baštinu UNESCO-a.

Bosre i Damaska na severu. zaobljene hramove i stubišne ulice. isklesali tehnički i umetnički geniji tog vremena. Petrin zaliv čini preko 800 pojedinačnih spomenika. veku. trista godina. godine. posle. Geografski položaj Plinije Stariji i drugi pisci identifikuju Petru kao prestonicu Nabatejaca i centar njihove karavanske trgovine. kada sunce zagreva šareno kamenje. dok nije okupirana od strane rimske legije Cara Trajana 106. kupatila. hramove. Petrine znamenitosti su.Petra uvek oduzima dah i ne moţe se zaboraviti. grobnice. pogrebne hale. Iskopavanja su pokazala da je upravo sposobnost Nabatejaca da kontrolišu zalihe vode dovela do uspona ovog pustinjskog grada. imala ne samo prednosti utvrĎenja. u svom najboljem izdanju. izgubljena u 16. ranom zorom i u kasno popodne. uključujući zgrade. godine pre nove ere. Tada moţete videti veličanstvenu Petru kako izgleda kao onda kada je viĎena prvi put 1812. koje su. Samo 5% Petre je iskopano. Petra je. iz kaleidoskopskih peščara. skoro. Cvetala je preko 400 godina u doba Rima i Hrista. bunara (cisterni) i 5 . zahvaljujući visokim planinama koje je okruţuju i sigurnim zalihama vode. već i kontrolu nad glavnim trgovačkim putevima koji su vodili do Gaze na zapadu. stvarajući veštačku oazu. Akabe na Crvenom moru i preko pustinje do Persijskog zaliva. Ovo područje pogaĎaju bujične poplave i arheološki nalazi pokazuju da su Nabatejci kontrolisali ove poplave pomoću brana.

formirana od duboke pukotine u peščaru kojim voda teče u Mojsijevu dolinu. nalazi se masivno pozorište. pogled na grad je zadivljujući. Al Khazneh. odnosno klesanja amfiteatra. koje su podeljene u grupe dubokim pukotinama. uski klanac (koji je ponegde širok 3-4 metra). pod imenom Sik („tunel. stazom koja je vodila oko Jabal Haroun (Aronove planine). Amfiteatar je uklesan u stenu. Ove inovacije su akumulirale vodu za duge periode suše i omogućavale gradu da profitira od prodaje vode. Tamo gde se dolina otvara prema ravnici. prokop. većina današnjih posetilaca prilazi Petri sa istoka. kanal”) je prirodna geološka formacija. Na kraju uskog klanca stoji najukrašenija graĎevina u Petri. tako postavljeno da pogled obuhvata najveći broj grobnica.vodovodnih cevi. Iako je u drevno doba bilo moguće prići Petri sa juga. poznata kao Riznica. Impresivni istočni ulaz. Amfiteatar su otkrili američki arheolozi 1961. Tokom izgradnje. 6 . otvoreni su prilazi nizu grobnica koje su još ranije bile uklesane u stene. isklesana u steni od peščara. Sa tri strane ga gotovo zagraĎuju planine crvene kao ruţa. preko ravnice ili moţda preko visoravni na severu. u podnoţju planine en-Nejr. Malo dalje od Riznice.

skladišteći ovaj dragoceni resurs u velikim cisternama ukopanim u stene ili kanališući obilne prirodne zalihe iz izvora . a uzgajili su kamile. koze i konje. kada su Petru još uvek naseljavali Edomiti. naseljavalo je ovo područje u periodu od VI-IV veka pne. Najranije grobnice i hramovi. i postepeno preuzelo zemlju koju su kontrolisali Edomiti. čiji zidovi se još uvek mogu naći u današnjoj pustinji. Nabatejci su ovu regiju poštovali kao svetu oblast njihovog boga Dushara. a Egipćani su ga koristili za balzamovanje mrtvih. da bi mogli da gaje vinovu lozu i masline. Klima i klimatski uslovi uključujući padavine kiše nisu se mnogo razlikovali od današnjih. ovce. Koristio se podbijanje brodova. 7 . Nabatejci se prvi put u istoriji pominju na listi neprijatelja kralja Asirije 647. Ostaci cevi. Do III i II veka pne. Stanovnici Petre su ţiveli od poljoprivrede i gajenja stoke. grad Petra se razvio u bogat i moćan centar karavanske trgovine. a pod Grčkim i kasnije Rimskim uticajem. Nabatejci su razvili svoj osoben arhitektonski stil. Interesantan lokalni proizvod kojim su Nabatejci trgovali bio je bitumen iz Mrtvog mora. udaljenih nekoliko kilometara izvan centra grada. Gradili su terase (zaravni).Nabatejci Nabatejci. nomadsko pleme iz severozapadnog dela Arabije. Zemljoradnja. ali su Nabatejci bili izuzetno uspešni u upravljanju vodama. godine pne.Uyon Mosa (Mojsijevi izvori). kanala i cisterni se još uvek mogu videti u Petri. iz III veka pne. imaju Egipatske i Asirske karakteristike.

Grnčarija. Bila je rozikasto-crvene boje. U Petri su se zasigurno kuće klesale.Nabatejski jezik.finim potezima četkice. Malo se zna o Nabatejskoj arhitekturi kuća. Pored veličanstvene arhitekture grobnica i hramova. u steni. koju su proizvodili u velikim količinama. velika umetnička dostignuća Nabatejaca nalaze se u njihovoj grnčariji. iako su pronaĎeni različiti natpisi na stenama dosad nije pronaĎena nijedna arhiva. jezikom koji je govorio Hrist. na šta je moţda uticao meki peščar Petre na kom su često pisali. Za razliku od prostog posuĎa grube izrade za svakodnevnu upotrebu. Nabatejska grnčarija je karakteristična po tankoći svojih zidova.5 mm. čiji komadići se mogu naći širom područja. često ručno ukrašena crteţima tamno-braon cveta i lišća. Takve arhive su morale postojati jer su ih zahtevale vaţne trgovačke i graĎevinske aktivnosti. 8 . Izgradnja je umeće koje su naučili relativno kasno u razvoju svoje civilizacije. Ono što je sigurno jeste da su Nabatejci prvobitno bili mnogo bolji u klesanju. ni u Petri ni drugim delovima Nabatejskog carstva. Nabatejci su govorili jednim dijalektom Aramejskog jezika. Kuće. Proizvodnja grnčarije bi mogla da bude veština koju su nomadski Nabatejci naučili od Edomita. Naţalost. a pisali su karakterističnom Nabatejskom kaligrafijom . koji su ponegde debeli samo 1. Iskopavanja su takoĎe otkrila kuće izgraĎene od blokova od peščara sa krovovima od kamenih ploča poduprtih lukovima. poput grobnica.

datira iz I veka pne. Ova informacija je bila upisana na ruševinama Manastira (ime je prevod arapskih reči Ad Deir). što samo pokazuje koliko su bili vešte zanatlije. Manastir.je bila korišćena kao crkva. Nedavno je u Wadi Musa iskopana peć za sušenje koja ukazuje na to da je sama Petra bila centar proizvodnje.grobnica sa urnom . Nabatejci su oboţavali Arapske bogove i boginje iz pre-islamskog perioda i nekolicinu svojih obogotvorenih (uzdignutih meĎu bogove) kraljeva. Kvalitet grnčarije je opadao od 3. veku. Brojne statue uklesane u stene prikazuju ove bogove i boginje. godine. Petrin najveći spomenik. Atanasije Aleksandrijski pominje biskupa Petre po imenu Asterije (Asterius). 9 . Hrišćanstvo je prodrlo u Petru u IV veku ne. veka naše ere na ovamo. Dushara je bio vrhovno muško boţanstvo uz ţensko sveto trojstvo: Al„Uzzá. moţda kao rezultat masovne proizvodnje. Posvećen je Obodasu I i veruje se da je bio simpozijum (mesto sastajanja) Obodasa boga. Natpis u Grobnici urne ukazuje na to da je unutrašnjost crkve pretvorena u hrišćansku crkvu u 5. Allt i Manāt. plitke otvorene činije koje su proizvodili su veoma teške za pravljenje na grnčarskom točku. gotovo 500 godina nakon ustanovljavanja Petre kao trgovačkog centra. Nakon Islamskog osvajanja Petre u periodu od 628-632.Tipične jajolike. Religija. Obodas (moţda Oboda) I je uzdignut meĎu bogove posle svoje smrti. Najmanje jedna od grobnica . Napis u crvenoj boji potvrĎuje njeno osveštenje „u vreme svetog biskupa Jasona”.

staro francusko ime koje su Krstaši koristili za veliku i delom nedefinisanu regiju istočno od reke Jordan) pod imenom Château de la Valée de Moyse ili Sela. Prema arapskoj tradiciji. kao i u najvećem delu Arabije.hrišćanstvo u Petri. Petru je okupirao Boldvin I iz Jerusalimske kraljevine i osnovao drugi feud baronije Al Karaka (u lordovini Oultrejordain . kao i gde je sahranjen Mojsijev brat Aaron (Harun). Ostala je u vlasti Franaka sve do 1189. Tokom Prvog krstaškog rata. ali njegova lokacija od tada nije utvrĎena. I dalje je nominalno biskupska stolica katoličke crkve. Grob Mojsijeve sestre Mirijam je bio poznat hodočasnicima još u vreme Jeronima Stridonskog u IV veku. ustupilo je mesto islamu. Petra je mesto gde je Mojsije udario stenu sa svojim štapom i potekla je voda. na planini Or. Wadi Musa je arapski naziv za usku dolinu na početku koje se nalazi Petra. 10 . koja je danas poznata kao Jabal Haroun ili Aronova gora.

Malo severno od Petre.pne) neposredno pre dolaska Nabatejaca. To je bio period kad je čovek prelazio sa nomadskog načina ţivota (lov i skupljanje hrane) na nastanjenički. najnaprednije kraljevstvo. čovek je zapravo ţiveo u Petri i njenoj okolini mnogo pre njihovog dolaska. Iskopavanja su otkrila Edomska naselja u blizini Tawilan-a i na vrhu planine Umm Biyara.Petra pre Nabatejaca Iako ljudi poistovećuju Petru sa Nabatejcima. Edom je bio najjuţnije od tri kraljevstva Amona. Beida je bila razumljiv izbor. arheolozi smatraju jednako vaţnim kao ostatke drevnog Jerihona. saznajemo iz Biblijskih tekstova i ostataka njihovih naselja. pre nego na lokalitetu koji su Nabatejci izabrali za svoj veličanstveni grad. Edomiti. koje je bilo naseljeno od 7000-6500 godine pne. Ono malo što se zna o Edomu. pronaĎeni su ostaci ratarskog sela Beida (Beidha). koji jasno prikazuje evoluciju različitih modela domaćinstava. na Sik Al-Baridu-u. Edomiti su narod koji je nastanjivao Petru u gvozdenom dobu (1200-539 g. u blizini lokaliteta „Mala Petra“. zauzimajući prirodno zaštićen teren i obilno snabdevana vodom iz doline. Najveći broj Starozavetnih tekstova o Edomitima ističe stalno neprijateljstvo izmeĎu njih 11 . Beida. Danas još uvek mogu da se vide ostaci zidova prvih kuća ovih novonastanjenih zemljoranika. Moava i Edoma i izgleda da je bio najimućnije. sa unutrašnjim ognjištima i oţbukanim podovima. koja su izgleda bila smeštena u brdima koja okruţuju Petru. Lokalitet. gajenje ţitarica i domaćih ţivotinja.

Edomiti su izgleda bili loši zidari kad je u pitanju rad sa kamenom. preneli na Nabatejce. 12 . ali su bili sjajni grnčari .umeće koje su.i Izrailjaca. moguće je.

Ovaj deo zemlje biblijski pripada Oritima (Horitima). Severno od grada. malo se zna. umro je u području Petre i sahranjen je na vrhu planine Hor ili Or. Iako se Petra obično poistovećuje sa 13 . na popisu mesta kroz koja su Izrailjci prošli na putu iz Egipta (Misira) u obećanu zemlju (4. Aron. Mojsijev i Mirjamin brat. Pominje se u Egipatkoj arhivi i Pismima iz Amarne (Arhiva iz Amarne) kao Pel. Mojsijeva 33). kad su ga nastanjivali Edomiti. što ga zajedno sa Jerihonom čini jednom od najranijih poznatih naseobina na Srednjem Istoku. U Bibliji. Iako je grad osnovan relativno kasno. Knjiga Mojsijeva 20:10-13). Ain Mousa (Mojsijev izvor) jedno od mnogih mesta gde je Mojsije udario u stenu svojim štapom da izaĎe voda (4. precima Edomita ili Edoma. Običaji prvobitnih ţitelja su moţda uticali na nabatejski običaj sahranjivanja mrtvih i prinošenja ţrtava u poluiskopanim pećinama. godine pne). koja je sada poznata kao Jabal Haroun (Aronova gora). Od tada do Gvozdenog doba (oko 1200 godina pre nove ere). godine pne). Postoje mišljenja da je glavni izvor vode za ovo područje.Istorija Petre Arheolozi veruju da je Petra bila naseljena od praistorijskih vremena. u Beidi. svetilište je postojalo još od drevnih vremena. Sela ili Seir. spominju se mesta koja se povezuju sa Petrom (stihovi 29-38). Dokazi nagoveštavaju da je naseljavanje Petre i okoline počelo za vreme 18. dinastije u Egiptu (1550-1292. otkriveni su ostaci grada starog 9000 godina (iz otprilike 7000.

godine p. često se positovejuće sa Selom iz Biblije. Sela se takoĎe positovećuje sa planinskim utvrĎenjem Sele. Josif Flavije (u delu Jevrejske starine). nomadsko pleme Nabatejaca je migriralo iz zapadne Arabije i nastanilo se u ovom području. MeĎutim. pokorio je deset hiljada Edomita u Dolini soli i osvojio Selu ratom (2. biblijski tekstovi je obično pominju kao rascep ili otvor u steni. Knjiga Carevima 14:7). Ali. U jednoj od njih.-781.e. u paralelnom ili uporednom odlomku. u blizini Buseirah. Biblija govori kako je Car David pokorio Edomite. nagoveštavajući da je Josif Flavije pomešao ova dva mesta. Sela se tumači jednostavno kao stena (2.Više velikih bitaka je voĎeno izmeĎu Judejaca i naroda Edoma. u Aramejskoj verziji. aludirajući na njen ulaz. ali su na kraju izvojevali slobodu. Ponekad aramejske verzije navode 14 . MeĎutim.n. Čini se da je naseljavanje Nabatejaca bilo postepeno i da je bilo malo neprijateljstva izmeĎu njih i Edomita. U VI veku pre nove ere. verovatno oko 1000 godina pre nove ere. a potom Evsevije Cezarejski i Jeronim Stridonski koristeći Josifa Flavija kao izvor. jednog od Edomskih gradova severno od Petre. Edomiti su bili porobljeni. Rekem je ime za Kadeš. u centralnom delu Petre. koji je vladao od 796. Nabatejci su napustili svoj nomadski stil ţivota i skrasili se u Petri. Judejski car Amasija. Vrh planine Umm al-Biyara.Selom što znači stena. tvrde da je Rekem izvorno ime Petre koje su koristili Nabatejci i da se Rekem pominje u Svicima sa Mrtvog mora kao vaţno naselje u Edomu koje najtemeljnije opisuje Petru i dovodi je u vezu sa Gorom Sir. Dnevnika 25:12). Prema ovoj priči.

Precizni datumi razvojnih faza ne mogu da se odrede. 94-97). a delom grčke. prolazeći kroz različite faze. Prihvatljiviji dokaz o datumu najranijeg nabatejskog naselja moţe da se dobije istraţivanjem grobnica. tako da ne moţe da bude vlastito ime i ovaj opis nagoveštava da grad još nije još postojao. Zatim. ako nije Sela. što je karakteristika preuzeta iz severne Sirije.. Zatim sledi grupa grobnica čije čeone strane završavaju polukruţnim lukom. koje nose dugačke nabatejske natpise i obezbeĎuju datum za podudarne spomenike u Petri. koji zadrţava sve izvorne karakteristike i istovremeno ispoljava karakteristike koje su delimično egipatske. ali se „petra” ovde odnosi na prirodno utvrĎenje i skrovište. Smatra se da odeljak u Istorijskoj Biblioteci Diodora sa Sicilije (XIX. Nabatejski tip počinje sa jednostavnim pilonom-grobnicom sa vratima u kuli okruţenim ukrasnom ogradom (crowned by a parapet ornament) po ugledu na ulaz u kuću. Razaznaju se dva tipa: nabatejske i grčko-rimske. Semitsko ime grada. jugoistočno od Petre.e. dostiţe potpun nabatejski tip. koji opisuje vojne pohode Antigona na Nabatejce 312 godine p.oblik Rekem-Geja.n. što evocira ime sela El-ji. Jedino mesto u Petri gde se pojavljuje ime „Rekem” je u zidu stene u Wadi Musa preko puta ulaza u Sik. osvetljava istoriju Petre. Pre dvadesetak godina Jordanci su sagradili most preko izvora i ovaj natpis je zakopan ispod nekoliko tona betona. ostaje nepoznato. Mali broj natpisa 15 . meĎutim svaki trag izvornog stila je nestao. Postoje bliske sličnosti ovog tipa u grobnicama-kulama u el-I~ejr u severnoj Arabiji. Konačno slede detaljno ukrašene fasade koje podraţavaju čeonu stranu Rimskog hrama.

Grčke. ali nije starije od VI veka pne.n. Pozorište je najverovatnije iskopano u to vreme i Petra je verovatno dobila izgled helenističkog grada. Egipatske i Rimske kulture. Petra. Jednostavne pilonske grobnice koje pripadaju pre-helenističkom periodu sluţe kao dokaz za najraniji period. Asirske. Krajem II.-40 godina nove ere) moţda datiraju grobnice el-I~ejr tipa i Visko mesto ţrtve (Ţrtvenik). egipatske i sirijske elemente. Nabatejci su uţivali trgovačke sporazume sa Minejcima i Sabejcima iz juţne 16 . koja je na začetku bila utvrĎeni grad.e. jasno ukazujući na period Ptolomejida. veka naše ere. Damaska i Juţne Arabije bila je pokretačka sila Nabatejskog carstva i donela je Petri bogatstvo. počelo je kovanje novčića. Sledi period u kom dominantna civilizacija kombinuje grčke.e.tamjan. postala je bogata trgovačka raskrsnica izmeĎu Arapske. godina p. kad su carstva Ptolomejida i Seleukida bila podjednako oslabljena. moţda zato što su nestali sa malterom ili cementom koji je korišćen na mnogim graĎevinama. Crvenog mora. Pod Aretom III (oko 85-60 godine p. Kontrola nad ovom ključnom maršrutom izmeĎu gorskih delova Jordana.n. Nabatejcima je omogućio jačanje. Najlukrativnija trgovačka roba . mira. Nije poznato koliko unazad u ovoj fazi seţe nabatejsko naselje. koji je bilo lako odbraniti. Iz vremena vladavine Arete IV (9. Dolinski grad Petra. Nabatejsko carstvo je došlo do izraţaja.različite duţine je pronaĎen u Petri. začini – transportovana je trgovačkim karavanima do Petre Putem tamjana iz juţne Arabije. Nabatejci su se obogatili tako što su naplaćivali porez trgovačkim karavanima za siguran prolazak kroz njihovu zemlju.).

napao je Nabatejce 312. Seleukidski car Antigon. Etiopije i Indije dopremali brodom u Arabiju. pre nego širenje teritorije ili kulturnog uticaja. Nabatejci su napravili grešku što su stali na stranu Parte u njihovom ratu sa Rimom. godine pre nove ere Gnej Pompej Veliki poslao vojsku da oslabi Nabatejce. njihova helenistička kultura je ostavila trajan uticaj na Nabatejce. jer je to više bila zona njihovog uticaja. Petra je morala da plati danak 17 . Reč „carstvo” se ovde upotrebljava figurativno. Rastuća ekonomska i politička moć Nabatejaca je počela da zabrinjava Rimljane. više karavanskih puteva i.Arabije po kojima su bili jedini trgovački posrednici ne samo za nadaleko poznat tamjan iz te regije. Bogatstvo je ono što ih je motivisalo. shodno tome. koji je došao na vlast u Vavilonu nakon podele carstva Aleksandra Velikog. Nove ideje u umetnosti i arhitekturi uticale su na Nabatejce. Nakon poraza Parte. oko 150 godine pne. tako da je 63. bogatstva. Kasnije. Kako su se Nabatejci širili prema severu. dok se istovremeno njihovo carstvo širilo prema severu u Siriju. Nabatejci su uspeli da suzbiju napadače. Bogatstvo koje su Nabatejci nagomilali omogućilo im je da klešu monumentalne hramove. godine pre nove ere. ali zapisi ukazuju na to da su ţeleli da ostanu u dobrim odnosima sa Seleukidima kako bi odrţali trgovinu. bilo je pod njihovom kontrolom. Nabatejski kralj Areta III je ili porazio Rimske legije ili im je platio danak (porez) da odrţe mir s njima. Iako Seleukidi nisu mogli da osvoje Nabatejce vojnim snagama. već i začine koje su trgovci iz Somalije. grobnice i administrativne centre izvan njihovog dolinskog utvrĎenja.

iako je preovladavao duh demokratije. Srećom. Grad je mogao da primi i smesti 20. preuzeo je kontolu nad velikim delom Nabatejske teritorije. Rabbel II. godine nove ere. godine pne. Bogatstvo Petre je počelo da opada sa promenom trgovačkih ruta do Palmire u Siriji i ekspanzijom pomorske trgovine oko Arabije. najlepše graĎevine Petre su sačuvane jer su uklesane u stene. Petra je ponovo doţivela procvat. Strabon je takoĎe uočio materijalizam Nabatejaca. Sa smanjenjem njihovog trgovačkog carstva na mali deo nekadašnje veličine. Poslednji Nabatejski monarh. U drugom napadu. sklopio je sporazum sa Rimljanima. kupatilima i drugim detaljima savremenog rimskog ţivota. 31. imaju dozvolu da se usele posle njegove smrti. kralj Irod Veliki. Po sjedinjavanju sa Rimskim carstvom. potiče iz beleški Rimskog pisca i geografa Strabona. po kome Rimljani. Grad je pretrpeo još jedan udarac 363.Rimu.00030. napao ih je Rimski vazal. godine pre nove ere. 18 .000 ljudi na vrhuncu svoje snage. Kad su zaostali sa plaćanjem danka ili poreza. 106. pod uslovom da ne napadnu Nabatejce za njegovog ţivota. Po njegovoj smrti. uključujući lukrativne severne trgovačke puteve u Siriji. kad je samostalne graĎevine i konstrukcije Petre porušio zemljotres. On je zabeleţio da je njihovom zajednicom upravljala kraljevska porodica. Rimljani su preuzeli Nabatejsko carstvo i počeli da ga transformišu po uobičajenom planu: ulicom sa kolonadama. Veliki deo onog što je poznato o nabatejskoj kulturi. Nabatejsko carstvo se odrţalo još gotovo jedan i po vek.

Vek kasnije. Izvesno je da je do muslimanskog zauzimanja teritorije u sedmom veku Petra utonula u zaborav. Zatim je potpuno pala u zaborav sve dok je Johann Ludwig Burckhardt nije ponovo otkrio svetu 1812. kao što je invazija neo-persijske sile pod Sasanidskim carstvom. kad je grad bio na vrhuncu sjaja. Postoji teorija da je Petra bila prevashodno verski i administrativni centar. godine nove ere. deo Arabije pod upravom Petre je pripojen Rimskom carstvu kao deo Arabia Petraea i Petra postaje prestonica tog dela. Činjenica da je vrlo malo srebrnih novčića ili vrednih stvari iskopano u Petri. nagoveštava da je povlačenje bilo organizovano i bez ţurbe.Nije poznato da li su stanovnici Petre napustili grad pre ili posle zemljotresa u četvrtom veku. kada je Kornelije Palma bio namesnik Sirije. Domaća dinastija je nestala. kako su mrtvi počeli da zauzimaju sve više i više gradskog prostora..e. Vladavina Rimljana 106 godine n. kako je rastao značaj Palmire 19 . Preovladavajući broj grobnica i hramova podrţava ovu teoriju. koji se povremeno koristio kao utvrĎenje za vreme ratnih perioda. po kojoj je ţivotni prostor relociran u druge pećine i šatore izvan granica „svetog” grada. godine. Prestaje izgradnj a raskošnih grobnica. u vreme Aleksandra Severa. ali je grad nastavio da napreduje. Grad je ponovo oštetio zemljotres 747. a tokom 12-og i 13-og veka naseljavala ju je mala zajednica Krstaša. U meĎuvremenu. prestaje izdavanje novčića. izgleda zbog neke iznenadne katastrofe.

izgleda da se zadrţala kao religiozni centar. Branitelji su uspeli u potpunosti da desetkuju tursko-nemačke snage. poveo je malu vojnu silu sastavljenu od Sirijaca i Arabljana u odbranu Petre protiv mnogo većih udruţenih turskih i nemačkih snaga. Ruševine Petre su bile objekat interesovanja u Srednjem veku i posetio ih je egipatski Sultan Bajbars (Baybars) krajem 13. veka. Prvi Evropljanin koji ih je opisao bio je Johann Ludwig Burckhardt 1812. Epifanije Kiparski (pribliţno 315-403 godine) piše da se u to vreme tamo odrţavala proslava 25. 20 . tako da su mnoge dragocenosti pokradene. Lorens. Zemljtres 363. Godine. Pad Petra je ubrzano slabila pod Rimskim carstvom. velikim delom zbog promene pomorskih trgovačkih ruta. Pošto su graĎevine vremenom propadale. godine je uništio mnoge graĎevine i oštetio vitalni sistem za upravljanje vodom. IzgraĎen je Rimski put. došlo je do preusmeravanja arapske trgovine iz Petre i Petra je slabila.(procvat Palmire od 130-270 godine). u nastojanju da odvrati Tuske vojne snage od Britanske invazije na Severnu Afriku. decembra u čast device Kabu (Khaabou ili Chaabou) i nje nog sina Dušara (Dushara). mnoge su postale lako osvojive. pod voĎstvom ţene šeika Kalila regrutovane su da brane grad. Beduinke koje su ţivele u blizini Petre. MeĎutim. Lorens od Arabije U oktobru 1917. godine.

i dalje prerušen u muslimana. 21 . Beduin koji je vodio Burkharta ka Aronovom grobu je sve više sumnjao u njegove namere. vodio je direktno preko ruševina Petre. Krivudajući kroz izuzetno uzak klanac. U njegovoj glavi se rodio plan. Unajmiće lokalne Beduine kao vodiče. srećom po Burkharta. U selu Elji (danas Wadi Musa). veku Mladi švajcarski avaturista finansiran od strane Engleskog društva istraţivača je. dobio dizenteriju. tako da istraţivač nije video ni grob ni najveći Nabatejski hram – Al Deir. Pošto je tečno govorio arapski jezik i predstavljao se kao musliman. Umro je sa samo 33 godine i sahranjen je na islamskom groblju u Kairu. polako napredovao od Damaska ka Kairu malo poznatim i opasnim kopnenim putem. poţiveo da o tome govori. Nijedan Evropljanin nikada nije video grad iz priča ili. jer se verovalo da se njegova grobnica nalazi u blizini Petre. i Burkhart je shvatio da će morati da pribegne prevari da bi ušao. Postoji samo jedan iole siguran put koji vodi ka grobu iz Wadi Musa i. ali je 1817. Burkhart je ubedio dva beduina da ga otprate kroz Mojsijevu dolinu do Aaronovog groba. MeĎutim. pak. reći im da namerava da ţrtvuje kozu na Aaronovom grobu. čuo je priče od pustinjskih Beduina o izvanrednim ruševinama drevnog grada sakrivenog u udaljenim Sharra planinama. Burkhart je kasnije otkrio Abu Simbel u Egiptu i istraţio sveti grad Meku. izveo je laţni obred ţrtvovanja u podnoţju Jebel Haroun-a.Otkriće Petre u 19. proučavajući Srednji Istok. istraţivač je neočekivano naišao na veliki kameni hram Al Khazneh.

oko pet minuta hoda od ulaza. ali moguće je da je to bila neka vrsta nadgrobnih spomenika. U Petri postoji ukupno 26 ovakvih blokova u kojima su obitavali duhovi. Nisu pronaĎene kosti. ali mogli su da budu grobnice ili su izgraĎene u čast nabatejskog boga Dushara. Grobnica Obelisk i Bab As-Siq Triklinijum. zajedno sa četiri obeliska. Njihova tačna funkcija ostaje nepoznata. koji su poznati kao Djinn blokovi (djinn = duh). koja je nekada bila visoka 7 metara. predstavlja petoro ljudi sahranjenih u grobnici. 22 . Nabatejci su ih izgradili u I veku nove ere. Dalje niz put. sa leve strane. Veruje se da ljudska figura u centru. Čak i pre nego što doĎete do Siq-a. Potiče iz I veka pre nove ere. primetićete tri kvadratna samostalna spomenika na desnoj strani.Znamenitosti Petre Uska krivudava dolina koja vodi do Petre je kanjon Siq. nalazi se grobnica sa četiri piramidalna obeliska.

kanali isečeni u stenama dovodili su vodu sa Mojsijevog izvora (Ain Musa) keramičkim cevima do grada i obliţnjih imanja. Boginja Allat se 23 .Zanimljiva je kombinacija Egipatskog. Dushara je predstavljan obeliskom ili uspravnim kamenim blokom. Ime Dushara znači „On iz Šare”. Kad su projektovali novu branu. put se suţava na oko 5 metara i stene se uzdiţu preko 200 metara iznad vas. što ukazuje na uticaje drevne sumerske. što se odnosi na Sharra planine na severnoj granici Petre. egipatske i megalitske kulture. kopači su otkrili drevnu nabatejsku branu i iskoristili je kao model za savremenu. Unutra. Njegova simbolična ţivotinja bila je bik. klupa u obliku slova U je sve što je ostalo. bacajući ogromne senke na niše u kojima su se nekada nalazile ikone bogova Dushara i al-Uzza. dok je Dushara bio bog plemstva i zvanični kult.Jehova. Ispod je Nabatejski triklinijum (trpezarija sa tri sjedinjene odaje). gde su se odrţavale dače u znak sećanja na mrtve. Bliţe Siku. Isklesani stubovi pored ulaza i dorski friz iznad vrata zasluţuju paţnju. Triklinijum je izvanredan primer Nabatejskog klasičnog stila. Grčkog i lokalnog stila. Ikone su bile namenjene zaštiti ulaza od nepoţeljnih posetilaca. Dok ulazite u Siq. Simbol boginje AlUzza je lav i ona je bila „narodno” boţanstvo. Kao i Bog Jevreja .

Beduini su ju nazivali „Faraonska riznica”. Sik zapravo nije kanjon (klisura nastala usecanjem vodenog toka). ali je sluţila kao kraljevska grobnica. a ponegde se vide i prvobitne cevi od pečene gline. Al Khazneh – Firaun. Petrin najimpresivniji spomenik je alKhazneh što u prevodu sa arapskog znači Riznica. Prvobitni kanali usečeni u zidove stena. već blok stene razdvojen tektonskim silama. Opstao je do kraja 9. kojih je bilo nekoliko u inače izuzetno sušnim predelima Sharra planina. u ogromnoj kamenoj urni koja stoji u sredini drugog nivoa. veka i još uvek mogu da se vide njegovi ostaci na ulazu u klanac. Ulaz u Sik je nekada krasio svečani luk koji su izgradili Nabatejci. na raznim mestima moţe se videti kako se deo stene na jednoj strani poklapa sa delom stene preko puta. Pošto su 24 .poistovećivala sa prirodnim izvorima. Naziv potiče od beduinskog uverenja da su gusari krili svoje blago tu. koji su dovodili vodu u Petru se takoĎe mogu videti.

drugi nagoveštavaju da je to Tiha ili Fortuna. širok 30 metara. Iza nje je manja prostorija sa bazenom (lavorom) za ritualno pranje.verovali da je urna bila puna drevnog faraonskog blaga. veka nove ere. iz vremena cara Hadrijana. Nabatejski simbol muškog boţanstva. simetrijom. Jedni smatraju da je raĎena u 1. dok drugi veruju da potiče iz 2. Na gornjem nivou u uvučenim nišama nalaze se dve Viktorije sa još četiri figure nepoznatog porekla. Beduini su povremeno ispaljivali metke u nju. fasada je ono što privlači paţnju. Tačno vreme izgradnje nije poznato. 25 . monumentalnošću i grandioznošću. Jedan od najelegantnijih ostataka antike visok je 43 metara. Središnja figura iznad ulaza je predmet raznih nagaĎanja. Na samom vrhu nalaze se dva orla čuvara.n. nagoveštavajući da je Riznica zapravo bila hram. unutrašnjost je samo neukrašena dvorana površine od 12 kvadratnih metara. rimska boginja bogatstva.. Niše na pravilnim razmacima sa svake strane pročelja nagoveštavaju da je to bilo tajno oruĎe graditelja – merdevine. Smatra se da figure isklesane na portiku (trem sa stubovima) prikazuju Zeuseve sinove Kastora i Poluksa. a trouglasti zabat (nadvratak) prikazuje glavu Gorgone koja se pojavljuje iz okolne flore. Kao i u slučaju svih spomenika u Petri isklesanih u steni. Helenistička fasada odiše prefinjenošću. veku p. većina naučnika veruje da je to asimilacija (izjednačavanje) egipatske boginje Izis i Nabatejske boginje Al-Uzza.e. Dokaz za to predstavljaju rupe od metaka koje se jasno vide na urni. Iznad šest stubova u prizemlju nalaze se cvetni kapiteli.

godine. koja je moţda sluţila za obrede u vezi sa Riznicom. a dijagonalno preko puta je Sveta dvorana. godine renovirali i povećali za otprilike 30% (tako da je ukupni kapacitet mesta za sedenje bio oko 8.500). a 26 . Na putu ka centru grada. Pozorište je teško oštećeno u zemljotresu 363. U blizini ovog otvora je pre nekoliko godina pronaĎena gotovo čitava mermerna statua Herkula. Ispod pozornice su bile skladišne prostorije i otvor kroz koji se spuštala zavesa pred početak predstave. Prva grobnica (broj 67) je neobična jer ima odaju za sahranjivanje na gornjem spratu. Rimsko pozorište – amfiteatar koji su prvobitno izgradili Nabatejci pre više od 2000 godina. godine. pre Pozorišta. Nizak ulaz svedoči da je nivo tla porastao tokom vekova. Ulica fasada. Amfiteatar je isklesan iz stene i imao je oko 3000 sedišta u 45 redova. Otkriven je 1961. Rimljani su ga 106.Od Riznice Sik skreće desno (severozapadno). nalazi se 40 grobnica i kuća.

Kraljevske grobnice u steni – severno od amfiteatra.pojedini delovi amfiteatra su korišćeni za izgradnju drugih graĎevina u Petri. Verovatno je izgraĎena oko 70. Prva u nizu (najjuţnija) je Grobnica Unejšu (Uneishu) posvećena svešteniku Nabatejske kraljice Shafialt II koja je bila supruga kralja Arete IV. prepoznatljiva po velikoj urni na vrhu zabata. Od tri grobnice isklesane izmeĎu stubova. uklesane u steni Jabal Khubtha. središnja još uvek ima 27 . sa otvorenom terasom izgraĎenom preko dva sloja grobnica. wadi (dolina) se širi i vodi u glavni deo grada koji pokriva oko tri kvadratna kilometra. kraljevske grobnice poreĎane jedna do druge. godine za kralja Malika II ili Aretu IV. Grobnica ili nekropola urne. Grobnica se nalazi doslovno preko puta pozorišta i lako se previdi. Sa desne strane nalaze se.

kamen kojim je zatvorena i na kom je isklesana kraljeva bista. Grobnica je dobila ime po korinskim kapitelima sa cvetnim motivima. siva i braonkasta i daju joj izgled svile. oštri uglovi i tri male odaje na vrhu isklesani sa takvom preciznošću. Sa terase se pruţa impresivan pogled. 28 . Na njoj su uočljivi nabatejski i helenistički uticaji. Ova grobnica je u V veku korišćena kao Vizantijska crkva. Dalje ka severu je Svilena grobnica koja je veoma oštećena u zemljotresu. bela. Dobila je ime po predivnim bojama kamena koje se smenjuju: roze. dok su gornji dekorativni elementi uraĎeni u helenističkom stilu. Na kraju stoji grobnica Palata. Teško je i zamisliti kako su glatki zidovi. navodno replika Neronove Zlatne palate u Rimu. Ovo je po svim merilima najukrašenija kraljevska grobnica. a šare u steni su izvanredne. Sledeća je Korintska grobnica. Unutrašnjost meri 18 puta 20 metara. Portik na donjem nivou je uraĎen u lokalnom stilu. Najviši nivo podseća na Riznicu.

nalazi se Mauzolej Sekstija Florentinusa. Grobnica je prilično zapuštena i uţa je od ostalih grobnica. Najistaknutiji i vizuelno najprivlačniji elementi grobnice su stubovi na gornjem nivou kojih ima ukupno 18. a ne isklesan iz stene. Dalje niz Siq. Ulica je izgraĎena oko 106. a sa obe strane ulice su se nalazile prodavnice u koje se ulazilo kroz natkrivene portike. Iznad dva središnja ulaza se nalaze trouglasti zabati. Ulazi vode u tipične jednostavne odaje za sahranjivanje. nekoliko sotina metara dalje (severo-istočno). desno. ali su boje kamena predivne.jedna od najvećih i najnovijih graĎevina koje krase Petru.. rimskog gubernatora u Petri za vreme vladavine cara Hadrijana. g. krečnjački stubovi obloţeni mermerom oivičali su ulicu celom duţinom. To je trospratna imitacija Rimske palate. preko postojećeg nabatejskog puta. pne. U vreme Rimske vladavine. Iza ugla. Gornji levi ugao je izgraĎen od kamena. Ulica je široka 6 metara. GraĎen je od 126-130 g. nekoliko restauriranih stubova oivičava popločanu Rimsku ulicu kolonada. 29 . a iznad druga dva ulaza pored njih su lučni zabati. Padine brda na obe strane su prekrivene ostacima antičkog grada. jer stena nije bila dovoljno visoka da se završi fasada.

Srednju i Gornju pijacu.e. ili „temenos”. Vode iz Sika su verovatno kanalisane ovde. Dizajn podseća na Rimski slavoluk. prepoznatljiva je samo po ogromnom drvetu pistaćija starom 450 godina. Dalje desno (sever) su neprepoznatljive ruševine Kraljevske palate. imala je velika drvena vrata i kule sa strane. Qasr al-Bint. ali sa Nabatejskim elementima. arheološki podeljene na Donju pijacu (ili Gornju terasu). Levo (jug) od ulice kolonada nalaze se ostaci pijace. kao što su cvetni kapitel na 30 . Fontana je imala veliku polukruţnu nišu ukrašenu statuama i vodoskocima. Na severozapadnom kraju ulice kolonada se nalazi Kapija Temenos sa trostrukim lukom. Kapija Temenos je izgraĎena u II veku nove ere sa tri luka.Na početku ulice kolonada mogu da se vide ostaci gradske fontane ili Nimfeuma (Nymphaeum). koja je imala drvena vrata i obeleţavala ulaz u dvorište. Javna fontana posvećena nimfama je verovatno izgraĎena u II veku n. Malo šta moţe danas da se prepozna.

Dobio je ime po izrezbarenim lavovima koji ukrašavaju kapitele stubova. Zemlje i Mudrosti. s desne strane ulice. na lokalitetu su pronaĎena 152 svitka papirusa na vizantijskom Grčkom i moţda pozno Arapskom. Obe pobočne laĎe Crkve Petra su pokrivene sa 70 kvadratnih metara izvanredno očuvanih mozaika. kao i personifikacije Godišnjih doba. U decembru 1993. na kojima su naslikane domaće i egzotične ili mitološke ţivotinje. koji sačinjavaju najveću grupu pisanih materijala iz antike pronaĎenih u Jordanu se trenutno dešifruju i otkrivaju bogatstvo informacija o Vizantijskom periodu u tom podrčuju. Hram je bio posvećen boginji plodnosti Atargatis. nalazi se Hram Krilatih lavova. koja je bila partner vrhovnog muškog boţanstva.vrhu najmanje jednog stuba. Okeana. Nekoliko stotina metara dalje. u blizini Hrama Krilatih lavova. nalazi se velika Vizantijska crkva bogata mozaicima. dovodeći u pitanje teorije o slabljenju Petre u ovom periodu. Pretpostavlja se da je crkva bila značajna katedrala u petom i šestom veku nove ere. Desno od Kapije Temenos ili Trijumfalnog slavoluka. Dushara. Svici. Crkva Petra i njeni mozaici se sada iskopavaju i konzerviraju. Preko puta kapije nalaze se ruševine Nabatejskih kupatila. 31 .

Odmah iza Qasr al-Bint se nalazi mali gorski masiv al-Habis. Mešanje različitih kultura se na ovoj raskošnoj graĎevini i njenoj okolini vidi u upotrebi slonovskih glava. kao i visok nivo 32 . novac i energiju. kada je zapaljen. elegantno izrezbarenih pilastara (četvrtastih podupirača) i kapitela (najviši deo stuba). fresaka. godine pne i takoĎe je poznata kao Hram Dushara. Uočava se visok nivo veštine i tehnologije njegovih graditelja. koji su smatrali da je estetska dekoracija graĎevina freskama i arhitektonskim skulpturama bila dovoljno vaţna da na nju troše vreme.Kroz Kapiju Temenos se ulazi na trg Qasr bint al-Faroun (na arapskom: „Palata faraonove kćerke”). besplatnog muzeja u kom se čuva zbirka predmeta pronaĎenih u Petri tokom godina. Stepenice vode do malog. Ova nabatejska graĎevina datira iz okvirno 30. To je verovatno bila najvaţnija bogomolja u nabatejskoj Petri i jedina je samostalna graĎevina u Petri. Veliki hram sadrţi vrsnu umetnost i arhitekturu iz Nabatejskog perioda i odraţava vrednosti Nabatejaca iz Petre tokom ovog perioda. Veliki hram O Velikom hramu. Zemljotresi u četvrtom i osmom veku su uništili ostatak graĎevine. Qasr je bio u upotrebi do aneksije (pripajanja) Rimu. po bogu koji se tamo oboţavao.

Ispred prvog stepeništa nalazio se monumentalni propileum (ulaz). MeĎutim. koje je sa istočne i zapadne strane bilo oivičeno trostrukim kolonadama. 1921. Čine ga Propileum (monumentalni prilaz).-ih. Veliki hram je jedna od ključnih znamenitosti Nabatejske Petre i ključno nalazište za naše razumevanje razvoja Petre. Ţivot Nabatejaca je bio pod uticajem različitih kultura. pretpostavio da postoji Veliki hram. Na gornjem nivou se nalazilo svetilište sa četiri ogromna kamena stupa obloţena 33 . Veliki hram predstavlja jednu od glavnih arheoloških i arhitektonskih komponenti centralne Petre. Smešten je juţno od Ulice kolonada i jugoistočno od Kapije Temenos. Brünnow i A. a dvorište na vrhu stepeništa je označavalo Donji Temenos ili sveto dvorište. donji Temenos i istočne i zapadne stepenice koje vode do Gornjeg Temenosa – obrednog ograĎenog prostora hrama. pretpostavka nije bila dokazana do 1993.organizovane uprave koji je bio potreban da bi se isplanirala izgradnja ovako monumentalne graĎevine. Veliki hram su prvi istraţivali E. Bachmann u svojoj reviziji gradskog plana Petre. bio je u upotrebi sve do poznog Vizantijskog perioda. ali je W. IzgraĎen je u I veku pne i uprkos tome što je nedugo zatim prilično oštećen u zemljotresu. Proučavanje Velikog hrama je neophodno za razumevanje brojnih različitih aspekata arheologije Petre. godine. von Domaszewski 1890. kad je Braun Univerzitet otpočeo iskopavanja pod voĎstvom Marte Šarp Joukovski (Martha Sharp Joukowsky).

U centru je teatron ili minijaturno pozorište. One vode u istočnu i zapadnu polukruţnu exedru (exedra je polukruţna dvorana). U Donjem Temenosu. pronaĎeni su novčići. U blizini Zapadne Exedre je otkriven kapitel ukrašen glavama azijskog slona.mermerom na njegovom ulazu. 34 . beli heksagonalni kamenovi bili su postavljeni iznad velikog podzemnog kanalizacionog sistema. Veliki hram je imao stubove i zidove oţbukane crvenom i belom bojom. veliki. pored više hiljada arhitektonskih fragmenata. elementi prednjeg friza od peščara. GraĎevina je kasnije proširena u prvom veku nove ere. lampe. Rimsko staklo i keramičke figure. Nabatejske činije. Detaljni cvetni frizovi i akantus (tratorak) na kapitelima od peščara nagoveštavaju da su Nabatejci izgradili hram na početku poslednje četvrtine I veka pne. kombinujući svoju izvornu tradiciju sa klasičnom. Veliki hram je bio u upotrebi negde do petog veka (Vizantijski period). U Donjem Temenosu se nalaze trostruke kolonade na istoku i zapadu sa ukupno 96 do 120 stubova. što je moralo izgledati dramatično u kontrastu sa okruţenjem ruţa-crvene boje. šoljice i bokali.

a širok 35 metara (istok-zapad) i dugačak nekih 42. preporučljivo je poneti dosta vode za piće. Kao i za ostala mesta. Visoka mesta Postoji veliki broj mesta u Petri koja zahtevaju malo truda da se doĎe do njih. Knjiga Carevima 3:4 „A Misa car moavski imaše mnogo stoke. Moţete se popeti do Umm al-Biyara – koja je moţda biblijska Sela (Isaija 16:1 „Šaljite jaganjce gospodaru zemaljskom. u blizini Petre.”. 2. al-Beidha ili odabrati šestčasovni izlet do vrha planine Hor i Aronove grobnice (na arapskom Jabal Haroun). Za ovo penjanje preporučuje se detaljan vodič sa mapama ili turistički vodič. i davaše caru Izrailjevom sto hiljada jaganjaca i sto hiljada ovnova pod runom. kad su Hrišćani počeli da poistovećuju planinu sa mestom Aronovog počivališta. a Aronova grobnica je na višem vrhu. ka gori kćeri sionske.Veliki hram je bio visok 18.”). veka grčki hrišćani su upravljali lokalitetom i lokalne legende govore da je desetogodišnji prorok Muhamed posetio mesto sa svojim 35 .5m. Religijske graĎevine se nalaze na vrhu od najksanije vizantijskog doba. Tokom 7. što ga čini najvećom samostalnom graĎevinom u Petri. ima dva vrha. Mojsije je sahranio Arona na vrhu planine Hor (Jebel Haroun ili ElBarra). od Sele do pustinje. Planina Hor je visoka 1350 metara i najviša je u predelu Petre. Aronova grobnica.

Uspon vodi uzbrdo. poseta je nezaobilazna. na dnu grobnice. Nedaleko od puta je znak koji pokazuje na levo. na vrhu al-Habis. potrebno je oko sat vremena da se stigne do jedne od najspektakularnijih graĎevina Petre.manastir”. Nalazi se severozapadno od centra Petre. Hram su donedavno ljubomorno čuvali beduini. Dva lava. u prorokovu čast. veku. ili Citadele.. Ceo izlet traje manje od jednog sata. Iz Qasr-a. otkrivajući još pećina na zapadnoj strani. Najlakše je popeti se do Krstaškog zamka. Ovo je najspektakularnija i najveća graĎevina u Petri. Da biste zaista iskusili veličinu i moć Petre. Citadela je izgraĎena u 12. Stepenice koje vode do vrha počinju u podnoţju brda na uzvišici iza Qasr Bint al-Faroun. Hram je dobio svoj današnji izgled i oblik 1459. 36 . al-Deir (ili Manastir). Muslimanski hodočasnici. To je mala dţamija sa kubetom. Dobila je ime po krstevima na unutrašnjim zidovima koji nagoveštavaju da je kasnije korišćena kao crkva. često kite grobnicu (hram) zelenim i belim materijalom. do Lavlje grobnice. a ne-muslimanima je bilo zabranjeno da se popnu na vrh. Al Deir – u prevodu znači . mogu se videti kako stoje okrenuti jedan drugom.ujakom (ili stricem). po čemu je hram dobio ime. ali je drevni put lak za praćenje i nije strm.

Ovaj uspon. Neki turisti su se potrudili da ih izbroje i tvrde da ih ima oko 800. paţljivo je izabrano. dok je sunce još iza vas. smatra se jednim od vrhunaca nabatejske kulture. nije poduprta kamenom. Ukoliko ţelite da ga posetite moraćete se popeti na njega. Al Madbah ili Žrtvenik – visoko mesto za polaganje ţrtvi. kao najprepoznatljivija odlika Al-Deir. Glavne stepenice se nalaze pored amfiteatra. Iz pravca Khazneh-a. vodi u izbušeno malo udubljenje u steni u kojoj je vršeno ritualno pranje. Napravljena je u potpunosti od crvenog kamena. Urna. ali nikada nije dovršena. na vrhu se ukazuje velika kamena zaravan. Žrtvenik koji se nalazi levo od podijuma. najbolje je obaviti ranom zorom. a očito i dovoljno blizu nebu i bogovima kojima je trebalo udovoljiti. a široka 50 metara. pa je zato manje ukrašena od Riznice. sa fenomenalnim pogledom na drugi ulaz u grad Petru. Pogled sa vrha je stvarno veličanstven.Zbog svog jednostavnog. Kada stignete do vrha. Ulazna vrata su visoka osam metara. koja se nalazi na samom vrhu je visoka devet metara i za razliku od Riznice. Do urne moţe da se doĎe drevnim stepeništem koje povezuje levu stranu zgrade sa obodom urne. Ovo mesto se nalazi na samom vrhu planine. ali dimenzije su njene znatno veće. Cela graĎevina je visoka 45. GraĎena je izmeĎu trećeg i prvog veka pne. pogled na kraljevske grobnice zaista predstavlja pravi praznik za oči. na kojem je ţrtvenik. sa rupom u sredini i malim kanalom za odvoĎenje krvi ţrtve. Svojim izgledom pomalo podseća na Al Kazneh. koje traje oko dva sata. Tu su i oltari 37 . ali monumentalnog stila. Mesto.

Prvi kompleks iza toga je Baštenska Grobnica. za koju arheolozi veruju da je verovatno bila hram. Staza zatim vodi do Lavlje fontane. Ispod je Grobnica Ruskog vojnika i Triclinium (Dvorana za gozbe). Kameni oltar preko puta fontane nagoveštava da je fontana prvobitno vršila religioznu funkciju. zajedno sa obeliscima i ostacima graĎevina u kojima su boravili sveštenici. jedinog očuvanog stuba nekog hrama. koja jedina ima ukrašenu unutrašnjost u Petri.uklesani u stenu. 38 . Staza zatim vodi pored drevne deponije za otpatke i završava kod Faraonovog stuba.

net/jordan/petra. http://wikitravel.http://www.org/projects/A5DDBEA2-B3C8-43F98151-33343CBDC857 13.html 12. Firestone. http://www.org/wiki/Nabatejci 10.kinghussein. "The DK Eyewitness Jerusalem.petrapark.com/middle_east/jordan/petra_ruins. Petra & Sinai Travel Guide". http://en. Matthew D. 2.wikipedia.wikipedia. http://hr. http://www. Dorling Kindersley Publishers Ltd.putovanja. Israel. http://opencontext. "Jordan Travel Gide". http://www.html 6. http://sacredsites. 2010.atlastours.org/wiki/Petra 9.gov.com/setting-and-history 7.http://www.smartedaleel. http://hr.com/allaboutjordan/jordanattractions/54-petra-the-ancient-magic-of-the-lost-city.html 5. Jenny Walker.wikipedia. 3.jo/tourism6d. 2009. 7th Edition. Lonely Planet.org/wiki/Nabataeans 11. http://en.wikipedia.info/forum/topic/8911-petra-putopis/ 39 .Literatura i izvori 1.html 14.org/wiki/Petra 8.org/en/Petra 4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful