You are on page 1of 19

STATIKA

1
UVOD:

Trei Newton-ov zakon dvije materijalne toke djeluju jedna na drugu silama istih intenziteta i
pravaca, a suprotnih smjerova.
Osnovni zadaci statike:
1. slaganje sila i svoenje sustava na jednostavniji oblik
2. odreivanje uvjeta ravnotee sustava sila koje djeluju na slobodno kruto tijelo

Slobodno tijelo tijelo koje nije neposredno vezano za druga tijela, broj mogunosti gibanja su stupnjevi
slobode, reakcije smanjuju broj stupnjeva slobode

Apsolutno kruto tijelo pod djelovanjem sila udaljenost izmeu bilo kojih njegovih toaka ostaje
nepromijenjena (suprotno = deformabilno tijelo)

Ravnotea tijelo ne mijenja poloaj u odnosu na referentno tijelo (referentno tijelo je predstavljeno
koordinatnim sustavom)

Sila veliina kojom se definira mehaniko djelovanje jednog tijela na drugo

Skalar i vektor - F

, F F



Aksiomi statike:

I. slobodno tijelo pod djelovanjem dviju sila je u ravnotei ako sile imaju isti pravac djelovanja i
intenzitet, a suprotan smjer djelovanja
II. djelovanje sustava sila na tijelo ne mijenja se dodavanjem uravnoteenog sustava sila
III. rezultanata dviju sila koje djeluju na tijelo u istoj toi je dijagonala paralelograma
IV. dva tijela djeluju jedno na drugo silama istih intenziteta du istog pravca, a suprotnih
smjerova
STATIKA



2
Zadatak 1.Pronai rezultante zadanih sustava sila grafiki i analitiki. F
1
= 2 kN F
2
= 3 kN
Da bi sila kao vektor bila definirana potrebno je znati intenzitet, pravac i smjer.
a)

kolinearne sile
b)
konkurentne sile
c)
a)
1 2
1 2
2 3 5 kN
R
R
F F F
F F F
= +
= + = + =


b) prvi nain: (izraz pod korijenom NIJE dobiven kosinusovim poukom ve iz F
Rx
=F
1
+F
2
coso, F
Ry
=F
2
sino)
1 2
2 2
1 2 1 2
2
2
2 cos 4 9 2 2 3 cos30 4,837 kN
sin sin sin 3 sin30
arcsin arcsin 18, 06
4, 837
R
R
R R
F F F
F F F F F
F
F F F
o
o | o
|
= +
= + + = + + =

= = = =



drugi nain: projekcije na koordinatne osi
1 1 2 2
1 1 2 2
2 2 2 2
cos cos cos 2 cos 0 3 cos30 4, 598 kN
sin sin sin 2 sin 0 3 sin30 1, 5 kN
4, 598 1, 5 4,837 kN
1, 5
tan arctan 18, 06
4, 598
Rx ix i i
Ry iy i i
R Rx Ry
Ry Ry
Rx Rx
F F F F F
F F F F F
F F F
F F
F F
o o o
o o o
| |
= = = + = + =
= = = + = + =
= + = + =
= = = =





c)
2 2
1 2 1 2
2 cos 4 9 2 2 3 cos120 2, 646 kN
R
F F F F F o = + + = + + =



2
2
sin sin sin 3 sin120
arcsin arcsin 79, 08
2, 646
R R
F
F F F
o | o
|

= = = =


ili

1 1 2 2
1 1 2 2
2 2 2 2
cos cos cos 2 cos 0 3 cos120 0, 5 kN
sin sin sin 2 sin 0 3 sin120 2, 598 kN
0, 5 2, 598 2, 646 kN
2, 598
tan arctan 79,11
0, 5
Rx ix i i
Ry iy i i
R Rx Ry
Ry Ry
Rx Rx
F F F F F
F F F F F
F F F
F F
F F
o o o
o o o
| |
= = = + = + =
= = = + = + =
= + = + =
= = = =




Za vei broj sila vrijedi isto.

STATIKA



3
Zadatak 2. Tri homogena cilindra naslagana su jedan na drugog. Teine su im G
1
= 400 N, G
2
= 250 N i
G
3
= 150 N. Odrediti sile na: a) pod, b) donji cilindar i c) srednji cilindar.


1 2 3
400 250 150 800 N
P
P
F G G G
F
= + +
= + + =

1 2 3
1
250 150 400 N
F G G
F
= +
= + =

2 3
2
150 N
F G
F
=
=

STATIKA

4
Zadatak 3. Na prikazani sistem zglobno vezanih tapova, djeluju tri vertikalne sile jednakih i poznatih
intenziteta. Kut

60 = o . Odrediti kut |, ako je sustav u ravnotei.


Da bi sustav bio u ravnotei rezultanta mora biti 0 (analitiki) ili grafiki ZPS.
Ako je rezultanta 0 i koordinatne komponente joj moraju biti 0. Ako je cijeli sustav u ravnotei
moraju biti i njegovi dijelovi, se pa cijeli sustav rastavlja na dijelove koji se zasebno promatraju.

VOR A:
1 2 1 2 12
12 12
0 cos cos 0
0 2 sin 0
2sin
X S S S S S
F
Y S F S
o o
|
|
= = = =
= = =


VOR B:
12
12 34 34
34 12
0 cos cos 0 cos
cos
0 sin sin 0
S
X S S S
Y S S F
| o |
o
o |
= = =
= =



Uvrtavanjem u zadnji izraz vrijednost za S
12
i S
34
dobiva se

cos sin sin 0
2sin cos 2sin
0
2 2
1 3
2 2
3 30
3
F F
F
F F
ctg tg F
ctg tg
tg
ctg tg tg
| o |
| o |
| o
| o
o
| o | |
=
=
=
= = =




STATIKA

5
Zadatak 4. Teret teine G = 100 kN objeen je o dizalicu kao na slici. Odrediti sile u tapovima.
AC = 3,8 m AB = 2 m BC = 2,6 m
vor C:
( ) ( )
( ) | |
( ) ( )
( ) | |
1 2
1 2
1 2
1 2
0 cos 90 cos 90 0
sin sin 0 1
0 sin 90 sin 90 0
cos cos 2
X S S
S S
Y S S G
S S G
o o
o o
o o
o o
= + =
+ + =
= + =
+ + =


Da je koordinatni sustav
bio drukije postavljen
dobili bi se odmah drugi
izrazi.
Koordinatni sustav se
moe proizvoljno
postaviti.
| | ( ) | | ( ) ( )
( ) ( ) ( )
2 2
1 cos 2 sin
sin cos cos sin sin S S G
o o
o o o o o
+ + +
+ + = + ( )
( )
( )
2 2
2
: sin
sin cos
sin cos
S ctg S G
G
S
ctg
o
o o o
o o o
+
+ =
=
+

Iz skice kosinusovim poukom

2 2 2
2 2 2
2 2 2
2 cos
2, 6 3, 8 2
cos 0, 7684 39, 79
2 3, 8 2 2
sin sin 29, 49
sin sin
BC AC AB AC AB
BC AC AB
AC AB
BC AB AB
BC
o
o o
o
o
= +

= = = =

= = =

( )
( ) ( )
2
2
1
190
sin cos
sin 190 sin39, 79
130
sin sin 39, 79 29, 49
G
S kN
ctg
S
S kN
o o o
o
o
= = =
+

= = =
+ +



Zadatak 5. Homogeni kruti valjak teine 100 N oslanja se na glatku, kosu podlogu. Odrediti reakcije
podloge ako na valjak djeluje vertikalna sila F = 900 N. o = 30 i | = 60.
STATIKA

6
0 : sin sin 0
0 : cos cos 0
A B
A B
X F F
Y F F F G
o |
o |
= =
= =



Reakcije nije potrebno razdvajati na
koordinatne komponente jer su im
poznati pravci djelovanja.
sin sin 0
A B
F F o | = cos
cos cos
A B
F F F G
|
o | = + sin |
/+

( )
( )
sin cos sin cos sin
sin cos
100 900
866 N
sin cos sin30 60 cos30
sin sin30
866 500 N
sin sin 60
A A
A
A
B A
F F F G
F ctg F G
F G
F
ctg ctg
F F
o | | o |
o | o
o | o
o
|
= +
+ = +
+ +
= = =
+ +

= = =























Zadatak 6. Za tapove povezane kao na slici, odrediti intenzitet sile Q koja mora djelovati u toki C da bi
sustav bio u ravnotei. Zadano: sila F, kutovi o, |, , i , te pravac i smjer sile Q.
STATIKA

7

vor B:
( )
( )
( )
( )
1 2
1 2
2
1
2
2
0: cos cos cos 0 1
0: sin sin sin 0 2
cos cos
Iz 1 :
cos
cos cos
U 2 : sin sin sin 0
cos
X F S S
Y S S F
S F
S
S F
S F
o
o

o

o
o
= + =
= =

( )
( )
2 2
2
cos
cos sin sin cos sin cos sin cos 0
sin
sin
S F S F
S F
o
o o o o
o
o
=
+
=


vor C:
( )
( )
( )
( )
2 3
2 3
2
3
2
2
0 : cos cos cos 0 3
0 : sin sin sin 0 4
cos cos
Iz 3 :
cos
cos cos
U 4 : sin sin sin 0
cos
X S S Q
Y S S Q
S Q
S
S Q
S Q
|
|

|

|
o
= =
= + =

+ =

( )
( )
2 2
2
cos
sin cos sin cos sin cos sin cos 0
sin
sin
S S Q Q
S Q
|
| | | |
|
|
+ =
+
=
+

( ) ( )
( ) ( )
sin sin
sin sin
Q F
o |
o |
+ +
=
+



STATIKA

8
Zadatak 7. Homogena greda AB, duljine 2l, teine Q oslanja se u toki C u horizontalnoj
ravnini, a donjim krajem A upire se o vertikalni zid DE. Odrediti kut o koji os grede zatvara s
horizontalom, reakciju zida DE i reakciju u osloncu C.
0 : sin 0
0 : cos 0
cos
sin
A C
C
C
A C
X F F
Y F Q
Q
F
F F Qtg
o
o
o
o o
= =
= =
=
= =



Dvije jednadbe s tri nepoznanice.
Potrebna je jo jedna jednadba.
Pretpostaviti smjer momenta.

2
2
3
3
0 : cos 0
cos
cos
cos 0
cos
cos
cos
A C
a
M Ql F
Qa
Ql
Q
l a
a
l
o
o
o
o
o
o
o
= + =
=
=
=




STATIKA

9
Zadatak 8. Na gredu AB zanemarive teine se u toki C oslanja jednim krajem greda CD
teine G i duljine l
2
. Drugi kraj grede CD je uetom vezan za strop. Odrediti poloaj tereta Q
koji djeluje na gredu AB da bi sustav bio u ravnotei. Zadano je l
2
= 4 m, G = 10 kN, Q = 8
kN, a = 2 m i o = 45. Rijeiti grafiki i analitiki.
Analitiki:
C
Teite C C
M C
C
0 :
10
0: cos cos 5 kN
2 2 2 2
0:
5 2
1, 25 m
8
Y F S G
l l G
M F S F S
M Q x F a
F a
x
Q
o o
= + =
= = = = = =
= =

= = =

1. sila G, pol, 1 i 2,
prijenos u skicu, z,
vratiti z
2. Pravci koji se sijeku
u planu poloaja,
moraju u planu sila
tvoriti trokut


STATIKA

10
Zadatak 9. Homogeni valjak teine Q pridrava se pomou ueta prebaenog preko
nepomine koloture E zanemarive teine i trenja, vezanog u toki B. Valjak se oslanja na
sredini poluge AB, teine Q i duljine l. Odrediti reakcije oslonaca u tokama A i B. Sve su
veze idealne.

Valjak:
0 : cos cos 0
0 : sin sin 0 2 sin 0, 707
2sin
X N S N S
Q
Y Q S N S Q S N Q
o o
o o o
o
= = =
= + + = = = = =


Poluga:
STATIKA

11
B Ax
Ay
A B
0 : sin 0
0 : cos 0
0 : sin cos cos 0
2 2
X F N F
Y S Q N F
l l
M F l Sl N Q
o
o
o o o
= =
= + =
= + =

Ay
B
B
Ax B
2 2 2 2
A Ax Ay
2
cos 0, 5 0, 707 0, 793
2 sin cos 2 cos
cos 2 cos 0, 707 0, 707 2 0, 707 0, 707
0, 29
2sin 2 0, 707
sin 0, 293 0, 707 0, 707 0, 207
0, 207 0, 793 0,82
l
F Q N S Q Q Q Q
F N Q S
N Q S Q Q Q
F
F F N Q Q Q
F F F Q
o
o o o
o o
o
o
= + = + =
= +
+ +
= = =

= = =
= + = + =

Krivo
pretpostavljen
smjer!



STATIKA

12
Zadatak 10. Dvije homogene grede AD i BD duljine 2l i teine G meusobno su zglobno
spojene u toki D, a krajevima A i B oslanjaju se o glatku horizontalnu povrinu. Grede su
spojene uetom EH. Grede s podlogom zatvaraju kut o. U toki K ovjeen je teret Q. Odrediti
reakcije oslonaca A i B, silu u zglobu D i uetu, ako je AE = BH = KD = l/2.
Reakcije se
pretpostavljaju bez x
komponente jer na
sustav djeluju samo
vertikalne aktivne sile.
Sila u uetu je reaktivna i
za cijeli sustav se
ponitava.
Cijeli sustav:
( )
0
0 : 2
3
0 : 2 2 cos cos cos 4 cos cos 0
2
A B
A B
X
Y F F Q G
M F l Gl Q l G l l o o o o o
=
= + = +
= =

2
cos
8 2 3 6 0
8 8 3
3
8
3 5
2 2
8 8
B
B
B
A B
l
F G Q G
F G Q
F G Q
F Q G F Q G G Q G Q
o

=
= +
= +
= + = + = +

Lijeva greda:
0 :
0 :
5 3
8 8
3
0 : sin cos cos 2 sin 2 cos 0
2 2
Dx
A Dy
Dy
A Dx Dy
X F S
Y F F Q G
F Q G G Q Q
l
M S Gl Q l F l F l o o o o o
= =
= + = +
= + =
= + + =

2
cos
2 3 4 4 0
3
2 3 4 0
2
3 4 3
3 2
2 6
Dx Dy
l
Stg G Q F tg F
Stg G Q Stg Q
G Q
Stg G Q S
tg
o
o o
o o
o
o

+ + =
+ + =

= =




STATIKA

13
Zadatak 11. Pri podizanju pravokutne ploe teine G, stranica a i b jedan ovjek dri plou u
vrhu A, dok druga dvojica u tokama B i C na udaljenostima x i y od vrha ploe. Odrediti x i
y da bi u svim osloncima optereenje bilo isto.
0
0
0 :
3
3
A B C
A B C
X
Y
Z F F F G
F F F F
F G
G
F
=
=
= + + =
= = =
=
=


0 :
2 2
0 :
2 2
x
y
b b
M F y F b G y
a a
M G F x F a x
= + = =
= = + =




STATIKA

14
Zadatak 12. Homogena kvadratna ploa stranice a i teine G vezana je radijalnim leajem B,
radijalno aksijalnim leajem A, te je slobodno oslonjena u toki C. U ravnini ploe djeluje
spreg momenta Ga. Odrediti reakcije u osloncima A, B i C.
Statiki uvjeti ravnotee:

0
0
0
0
0
0
x
y
z
X
Y
Z
M
M
M
=
=
=
=
=
=


Ax
Ay By C
Az Bz C
C C
Bz C
C
Bz
0 0
0 sin30 0
0 cos30 0
1 3 3
0 cos30 0
2 2 2 4
0 cos30 sin30 0
2 2
cos30
2 2
x
y
X F
Y F F F
Z F F F G
a
M F a G F G G
a a
M F a F G M
F G G a
F
= =
= + =
= + + =
= = = =
= + =
= +

a
By C
By C
3 3 1 1 3
sin30
4 2 2 2 2 16
0 sin30 cos30 0
2
1 3 1 1 3 7 3
sin30 cos30
2 4 2 2 2 16
z
G
G G G
a
M F a F M
F F G G G G
= + =
= + =
= = =




Ay C By
Az Bz C
9 3
sin30
16
13
cos30
16
F F F G
F G F F G
= =
= =













STATIKA

15
Zadatak 13. Za prikazani sustav i zadane podatke, odrediti sile u tapovima. Zadano: 1 kN Q = ,
AB=AC=BC=a
Prostorni konkurentni sustav
sila ( sve se sile sijeku u jednoj
toki).

Statiki uvjeti prostornog
konkurentnog sustava:
x y z
0, 0, 0 F F F = = =


1. Pretpostavit smjer sila u
tapovima (tlak ili vlak)
2. Ravnotea za vor D
(uzimaju se smjerovi sila uz
vor)

( )
x
1 2 1 2
0 :
cos60 cos30 cos60 cos30 0 1
F
S S S S S
=
= = =


Projekcija prvo na ravninu xy,
a onda na os x.
( )
y
1 2 3
0 :
cos60 sin30 cos60 sin30 cos60 cos30 0 2
F
S S S Q
=
+ + =


( )
z
1 2 3
0 :
cos30 cos30 cos30 cos60 0 3
F
S S S Q Q
=
+ =


( )
3
1 1 1 3
Iz 2 : 2 0
2 2 2 2
S S Q + = ( )
( )
3
3
2 3 4
3 3 3
Iz 3 : 2 0
2 2 2
S S Q
S S Q
+ =
=

( )
3
2
2 3 5
3
S S Q =

( ) ( )
2 3
4 5 : 3 2 3 1,15 kN
3
S Q S Q + = = =
3
3 0, 577 kN S Q S = =

STATIKA

16
Zadatak 14. Kvadratna je ploa stranice a zglobno poduprta sa est tapova, a optereena je
silom F. Odrediti sile u tapovima.

Pretp.: tlano optereenje u svim
tapovima
4
5 2
1 6 3 2 4 5
0 :
2
0
2
0 :
2 2
0
2 2
0 :
2 2 2
2 2 2
X
F S
Y
S S
Z
S S S S S S
=
+ =
=
=
=
+ + + + + =



3 4
1 3 4 2
2 4
2
0 : 0
2
2 2
0 : 0
2 2
2 2
0 : 0
2 2
x
y
z
M S a S a
M S a S a S a S a
M S a S a
= + =
= =
= =


4
3 4
2 4
2
2
2
2
2
2
F
S F
S S
S S F
= =
=
= =

Iz sume momenata za os y:
1 3 4 2
2 2 2 2
2 2
2 2 2 2
S S S S F F F F = = + =
Iz sume z komponenti:
6 1 3 2 4 5
2 2 2 2 2 2
2 2 2
2 2 2 2 2 2
S S S S S S F F F F F F = = + + =
Negativni predznaci za sile u tapovima znae da je pretpostavljeni smjer pogrean.


STATIKA

17
Zadatak 15. Odrediti sile u tapovima zadanog sustava ako je zadano Q = 120N, o = 45, | =
30. tapovi 3, 4, 5, 6 i 7 lee u vertikalnoj ravnini koja raspolavlja kut BAC = 90.

Promatraju se vorovi uz pretpostavljene reakcije u tapovima. Paziti da smjerovi sila u
tapovima budu odgovarajui kada se ista sila crta drugi put (za drugi vor).
vor E:

5 7
6 5 7
0 : cos cos 0
0 : sin sin 0
X S S
Z S S S
| o
| o
= + =
= =


vor D:

4 5 4 5
4 5 4
4 5
0 : cos cos 0
0 : sin sin 0 2 sin
120
120 N
2sin 2 0, 5
X S S S S
Z S S S Q
Q
S S
| |
| | |
|
= + = =
= + = =
= = = =


vor A:

( )
1 2 3 4
1 2 1 2
3 4
3 $
1 1
0 : cos cos cos sin 0
0 : sin sin 0
0 : sin sin 0
1
sin
2
120 60 2 N
sin
2
2
2 2 1
0 2 60 2 120 0 60 2 N
2 2 2
A
X S S S S
Y S S S S
Z S S
S S
Iz X S S
o |

o |
|
o
= + =
= = =
= =
= = =
= + + = =


STATIKA

18
( )
( )
7 5 7 5
6 5 7
3
cos 3
2
0 cos cos 120 120 60 6 N
cos
2 2
2
1 2 12
0 sin sin 120 60 6 60 1 N
2 2 2
E
E
Iz X S S S S
Iz Z S S S
|
o |
o
| o
= = = = = =
| |
= = + = + = +
|
|
\ .



STATIKA

19
Zadatak 16. Odrediti sile u tapovima zadanog sustava ako je zadano Q, o = 60, | = 45.

vor A:


( ) ( )
( )
1 2 3
1 2
3 3
1 2 3
0 : cos cos 90 cos 90
0 : sin sin 90 0
2 3
0 : cos 0
cos 3
cos sin cos
X S S S
Y S S
Q
Z S Q S Q
S S S
o o
o o

o o
= +
= =
= = = =
+ =

1 2
cos
sin cos 0 S S
o
o o = sino

2 2
1 1 3 1 3
2 1 1
2 3 1 1 3
cos sin sin cos sin cos
3 2 2 6
sin 3
3
cos 6 2
S S S S S Q Q
Q
S S S tg Q
o o o o
o
o
o
+ = = = =
= = = =

vor D:

( )
( )
4 5 6 3
4 5
3 5 6 3
4 5 6 3
4 5
0 : cos cos 90 cos cos 0
0 : sin sin 0
sin
0 : sin sin 90 0 2
sin
2 2 3 1 3
cos sin cos cos 2 1
2 3 2 3
sin cos 0
X S S S S
Y S S
Z S S S S Q
S S S S Q Q Q
S S
o o | o
o |
o
o o
|
o o | o
o o
= =
= =
= = = = =
|
+ = = + = +

\
=



( )
( ) ( )
2 2
4 4 4
5 4
3 1
cos sin 1 1 3
3 2 6
1 3 3 3 3 1 3
6 6 2 6
Q
S S Q S
Q Q Q Q
S S tg
o o
o
| |
+ = + = +
|
|
\ .
= = + = + = +