You are on page 1of 32

Tata Nano

Depresioni

Prvjetori

Del n treg makina super e lir indiane


NE FAQEN 14

Hjuxhs, nj vdekje e paralajmruar


NE FAQEN 15

Diturija, gjuha e bukur e Lumo Skndos


NE FAQET 18-19

Drejtor Kryeredaktor

BESNIK MYFTARI URIM BAJRAMI

Adresa e redaksis: Rr. Sami Frashri, Pallatet e Aviacionit, Nr. 4 Tel: 04 2 272 565 069 20 35 300 E-mail: info@gazeta-shqip.com

Viti IV - Nr. 79 (1090)

E mart, 24 mars 2009

E prditshme e pavarur

mimi 50 lek, 1.5 euro

www.gazeta-shqip.com

EKSKLUZIVE/ N prag t Samitit t 3-4 prillit, kreu i Aleancs flet pr Shqip: Privilegjet dhe prgjegjsit e antarsimit

Ish-ministri i kthen borxhin

Shefer: Mir se vini n NATO


Presim maturi nga zgjedhjet. Grdeci, tragjedi q na tregoi rreziqet
uk ka m dilema pr antarsimin e Shqipris n Organizatn e Atlantikut t Veriut. Samiti i Strasburg/ Klnit, q zhvillohet n datat 3-4 prill, do t'u jap shansin shqiptarve t shohin flamurin e tyre kombtar teksa valvitet n selin qendrore t NATO-s n Bruksel. Sekretari i Prgjithshm i Aleancs, Jap de Hup Shefer...
INTERVISTA NE FAQEN 4

Mediu padit Ina Ramn: Nxori sekretin

Intervista

Kadare: Thelbi i pazbrthyer i Rambujes

Shqipni tavolinash

NUK QENKEMI HAJDUTE


ARTAN LAME

j jav pas dorzimit t dosjes "Grdeci" n Gjykatn e Lart, ku midis 30 t pandehurve t shtjes ishte edhe ish-ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ky i fundit i kthen "borxhin"... NE FAQEN 5

am muaj e muaj me radh q dgjoj LSI-n t rndoj dorn dhe gojn kundr PS-s. E filloi me kunja e batuta dhe erdhi duke e trashur zn, derisa arriti n akuza direkte me zrin ngritur e gishtin drejtuar mbi kryetarin e PS-s. Nuk vlen t rreshtoj ktu llafet q u than pr t e pr prqindjet e pallateve, pr grupin e t korruptuarve n PS e pr hajdutt e buxheteve vendore, buxhete... NE FAQEN 9

BESIMI I HUMBUR TE PASTORET


ALEKSANDER IPA

U
NE FAQET 2-3

Zgjedhjet, kur mund t ndrhyjn komandot

KQZ: Polici private pr t ruajtur kamerat


NE FAQEN 12

Vlersohet procesi. Fituesit dhe humbsit

Maqedoni, Ivanov dhe Frckovski n balotazh


NE FAQEN 22

KALLEZIMI PER NJE KALLEZIM PENAL


ALBIN KURTI

MBESHTETESIT EVROPIANE TE SERBISE


XHAVIT HALITI

uk i tolerojm, nuk i njohim, nuk i pranojm, nuk jan legale, nuk jan legjitime, nuk jan t vlefshme Mbase ka edhe cilsor t tjer... NE FAQEN 8

nde jan edhe pes antar t BE-s, q nuk e kan njohur zyrtarisht shtetin e pavarur dhe sovran t Kosovs. Kaloi m se nj vit dhe kto pes... NE FAQEN 8

dhheqsit tan n do fushat elektorale, marrin pamjen e pastorve, ndonse nuk mund ta fshehin apo zhbjn imazhin e tyre t ngulitur si personazhe t frikshme. "Pastort" gjenden ngusht n kt fushat elektorale dhe n mashtrimin e tyre politik t radhs. Fushata ka nisur e ata po ia nisin gazavajit udhtues e mashtrues, skaj m skaj t vendit. Kan mbrritur n fytyrn e tyre t kahershme, duke premtuar ndryshimin e paarrir dhe kohn tjetr t largqen.Prball itinerarit ditor t tyre (dhe kur them t tyre, kam parasysh gjith pretenduesit pr qeverisje n mandatin tjetr) kto or, m mbetet e pashqitshme...
NE FAQEN 9

Ekonomi

BIG BROTHER 2

Debati

Biznesment, letr Bodes: Na detyrojn t pranojm gjobat

Pjesa e tret e studimit t historianit t njohur, Kristo Frashri

Amnistia, Dhoma Amerikane: Tatimet po shkelin ligjin


homa Amerikane e Tregtis, nj lobing i rndsishm biznesi, denoncoi dje publikisht at q e quajti "keqinterpretim t ligjit pr faljen e detyrimeve tatimore dhe doganore" nga ana e administrats fiskale n vend. N nj letr t hapur drejtuar ministrit t Financave, Ridvan Bode, presidenti i Dhoms Amerikane, Philip H. Bay, thot se tatimet kan kushtzuar prfitimin nga ligji...
NE FAQEN 6

Sknderbeu, hakmarrs apo kampion i lufts lirimtare?


chmitt sheh te Sknderbeu i vetmuar n fund t jets s tij jo kampionin e lufts lirimtare, as themeluesin e shtetit shqiptar, as mbrojtsin e qytetrimit evropian, por, si shprehet ai, "hakmarrsin" pr vrasjen e t atit. Kapedani shqiptar nuk kishte nevoj pr nj "casus belli", sepse ai ndrmori nj kryengritje lirimtare dhe pastaj zhvilloi nj luft mbrojtse. Pr m tepr, motivi i hakmarrjes...
NE FAQET 28-29

Aida: Zysha provokon meshkujt Bjordi, Adels: Ti nuk ke kurajo


NE FAQEN 27

GAZETA SHQIP

P E R R E K L A M A K O N T A K T O N I N E N U M R A T: 0 6 9 2 0 5 0 4 2 0 F A X 0 4 2 7 2 5 6 7 0 6 9 2 0 5 0 4 5 8

marketing@gazeta-shqip.com

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

POLITIKE INTERVISTE
PRVJETORI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Si nisn bombardimet e NATO-s kundr Serbis


Sot sht dhjetvjetori i dits s fillimit t fushats s bombardimeve ajrore t NATO-s, kundr caqeve serbe n Kosov dhe Serbi. Ndrhyrja ushtarake e aleancs s NATO-s, dboi ushtrin dhe policin e regjimit diktatorial t Sllobodan Milosheviit. M 24 mars t vitit 1999, filluan bombardimet ajrore, t cilat zgjatn rreth tre muaj. Vendimi pr sulme m 23 mars 1999 sht marr nga udhheqs t NATOs, pas negociatave t pasuksesshme n konferencn e Rambujes dhe n Paris. Gjat ksaj periudhe, n Kosov ndodhte spastrimi etnik nga forcat policore, ushtarake, si dhe paramilitare t Serbis. Afr 1 milion shqiptar u dbuan n mnyr t dhunshme nga regjimi i egr dhe diktatorial i Serbis. Ky sulm i NATO-s, m 24 mars 1999, shnoi nj kthes historike pr popullin shqiptar n Kosov. Bombardimet prfunduan m 10 qershor.

OLIVERTA LILA

i sot 10 vjet m par, lajmi pr bombardimet e NATO-s pushtoi mbar botn. Nj kapitull i ri n historin e Kosovs. Ankth, mdyshje, tmerr. M par, fatet ishin shtruar n Konferencn e Rambujes. Ditt n kshtjelln shekullore, bisedimet, vendimmarrjet, pshtjellimet, edhe sot e ksaj dite mbeten ende t pazbardhura n detajet e tyre. N kt prvjetor, n intervistn ekskluzive pr gazetn Shqip, shkrimtari i njohur, Ismail Kadare, shprehet se ka ardhur koha q ksaj ngjarjeje historike ti bhet autopsia, Jo pr t nxitur polemika shterpa, por pr t nxjerr msime. Pse vendosi ti shkruante nj letr delegacionit shqiptar? Pse n ditarin e tij t mbajtur at vit flet pr pshtjellim t madh t shqiptarve? A duhen thn t vrtetat e Rambujes? Shnohen plot 10 vjet nga Konferenca e Rambujes q prcaktoi fatin e Kosovs. N kt prvjetor, si duhet t prkujtohet kjo ngjarje? Ajo sht e nj rndsie t pazakonshme. Ka ngjarje q pr shkak t afrsis duken m t rndsishme se jan. Ka t tjera me t cilat ndodh e kundrta. Konferenca e Rambujes hyn te kto. Sa m shum t kaloj koha, aq m tepr ne do t bhemi t ndrgjegjshm pr t. Ajo jo vetm duhet t prkujtohet, por, n radh t par, duhet t jet nj rast pr ti br autopsin. Jo pr t nxitur polemika shterpa, por pr t nxjerr msime. do dit e do or e saj duhet t zbrthehet imtsisht, sepse do dit e do or e saj na tregon si n pasqyr ndrgjegjen ton, me t mirat, po m shum me gjymtimet e saj. Asnjher nj prfaqsi shqiptare nuk sht gjendur n nj nyjtim aq dramatik. Fati i Kosovs, i krejt kombit shqiptar ka kaluar, si thuhet, n fill t perit. Mund t thuhet pa e tepruar se, pas gjasht shekujsh historie t turbullt, mijvjeari i tret po hapte prpara shqiptarve nj horizont t ri. Por q ta dallosh horizontin e ri, duhen sy t kthjellt. E sidomos mendje e till. Ende sot, gjith far ndodhi brenda asaj kshtjelle mbetet e mjegullt. far e pengon t zbardhet kt t vrtet? sht e vrtet se ende ka mjegull mbi ngjarjen. Me sa jam n dijeni, me prjashtim t shkrimeve t herpashershme t Veton Surroit, nj

EKSKLUZIVE/ N 10-vjetorin e konferencs, ku u shtrua fati i Kosovs, n 10-vjetorin e nisjes s bombardimeve t NATO-s, shkrimtari i njohur, Ismail Kadare, flet pr rndsin historike t ktyre vendimeve. Nyjtimi dramatik i delegacionit shqiptar, nxitja pr tu shkruar nj letr mbshtetse, qndrimi i ftoht i shtetit shqiptar, msimi q duhet nxjerr ksaj dite nga Rambujeja, droja pr t pranuar aleancn e NATO-s

Ismail Kadare: Thelbi i


Ditari i mbajtur m 1999,
11 shkurt 1999 Qyteti i vogl i Rambouillet glon nga shqiptart. Kan ardhur me mijra nga gjith bota, me makina, me avion, me trena dhe natyrisht me kmb, si n kohrat rapsodike. Kan mbushur hotelet e tani mbushin birrarit e kafenet. Jan t shtyr pa dyshim nga shqetsimi pr kombin e tyre. Disa kan ln punt n Nju Jork, n Toronto a n vendet skandinave, pr t qen aty pran kshtjells mesjetare ku vendoset fati i Kosovs. Kjo nuk prjashton q nj pjes kan ardhur pr kureshtje, t tjer pr t shitur mend e t tjer edhe m keq, pr t ngatrruar pun. Rrethan e mjedis m ideal pr ngrehaluct as q mund t mendohet. Folklor patriotik. Gar dokrrash. Shestime delirante se si duhet t jet Kosova, se si sduhet t jet, duhet t bj Shqipria, e natyrisht Evropa, e pas saj, gjith bota. Vrejtje pr gjithka, qortime pr gjithknd. Dhe thashetheme, thashetheme pa fund. Data 16 shkurt 1999 Katrahura shqiptare n qytetthin e Rambouillet ka arritur kulmin. Veimi i delegacioneve nga ndikimi i jashtm pasksh qen nj prrall. Me dhjetra jan ata q gjejn mnyrn pr t uar n kshtjell nj kumt, nj lajm, nj krcnim apo nj rren dhe pr t nxjerr q andej nj Zot e di far. Lajmet q vijn q brenda jan shqetsuese. T gjitha kto shoqrohen me dokrrat e zakonshme: e more vesh, tant e lan Madeleine Albright t priste gjysm ore te dera. E fort pr bes! Kur e lan ministren amerikane, kushedi do tu punojn t tjerve! Hajde kok shqipoje, hajde! A e do telefonin e Thait, at t fshehtin q se di njeri? Ta gjej un... Kshtu flasin shqiptart. Kosova ndrkaq, e ln n mshir t fatit mezi mbahet n kmb. Bisha serbe e ka zn pr gryke e po e mbyt. Etjen pr lavdi, kapardisjen e kam menduar prher si nj smundje t rnd t shqiptarve. Ajo q m trishton m shum sht se shenjat e ksaj smundjeje vihen re kudo: n Shqipri dhe n Kosov. Jam i sigurt se te nj pjes e drgats n Rambouillet etja e lavdis regtin her te njri, her te tjetri. I vetmi q ishte parashikues. I vetmi q sbri lshim. I vetmi q su thye. I vetmi q e shptoi Kosovn nga katastrofa. I vetmi. Gjithmon i vetmi. Data 19 shkurt 1999 Hyrje e dalje n kshtjelln e Rambouillet. Robin Cook, Hubert Vedrine, Wolfang Petritsch, Wesley Clark, Joschka Fischer. Ky i fundit ka shtyr edhe dasmn e vet. Tmerr n Kosov. Nervozizm n kshtjell. Nga t gjitha palt. I vetmi lajm i mir sht ndarja e UK-s me Adem Demain. Megjithat, as kjo nuk e sjell at kthjelltsi q pritej. Mendja e shqiptarve e ka humbur, si duket, qartsin. Nj zgjatje e till e bisedimeve ka qen fatale pr ta. N kafenet e Rambouillet, aventuriert shqiptar kan nj pamje ngadhnjyese. Bisedimet po shkojn drejt dshtimit. Adem Demai paska deklaruar: pr t fituar skemi nevoj pr NATO-n. Kemi do djem luan q mund ti dalin Serbis tej pr tej... Beogradi, gjithashtu, duhet t jet n ngazllim. E ka vn Kosovn posht dhe po i merr frymn. Mbrojtsit m t mir t Serbis po dalin shqiptart. Ashtu si n kohn e Deytonit. Ia kan lidhur duart NATO-s m mir se do t bnte Rusia. Thon se Christofer Hill qenka trbuar me nj pjes t delegacionit. Madeleine Albright sht tepr e zhgnjyer. N rrethe t ndryshme flitet pr pabesi shqiptare. sht vrtet pr t qar. I krkoj ambasadorit shqiptar n Paris t m lidh n telefon me Kryeministrin ose Presidentin e Shqipris. Pas disa minutash m merr sekretaria e Kryeministrit Majko pr t m thn se kryeministri sht gati t m dgjoj. Prve nj takimi t rastit n breg t detit nuk kam pasur rastin ta njoh. Bn pjes n politikant fare t rinj, nga ata q m 1990 ishin student e q pr mua, pavarsisht post kan zn, jan thjesht lexues t mi. sht kjo arsyeja, e pa dyshim nervozizmi, q sm ndahet kto dit, q m bn tia them mendimin tim pa kurrfar kujdesi. N kto aste kaq kritike Shqipria sduhet t rrij duarkryq. Me fjal t tjera, t ndrhyj pr t paralizuar s paku budallenjt marksist-leninist, mbi t cilt ndoshta ka ende ndikim. Data 22 shkurt 1999 Ndonse kam rn t fle n nj e gjysm, n tre t nats m del gjumi. Kam nj parandjenj t keqe. Kam bindjen se gjithka po merr rrokullimn. Shqiptart nuk dalin dot nga kurthi ku jan futur. Kosova po merr fund. mund t bhet ende? Koha q ka mbetur sht shum e shtrnguar. Duhet dika e ngutshme. Nj takim me Presidentin Chirac, nj takim me Hillin? sht von. Nj takim me delegatt? sht e vshtir. Ideja e letrs m vjen natyrshm, si e vetmja zgjidhje. Nj letr q ti zgjoj nga gjumi. Q tu kujtoj se jan duke br. Q ti vej prpara prgjegjsis. Q ti detyroj t harrojn rapsodin e katundit...

ndr pjestart kryesor t delegacionit shqiptar, nuk ka dshmi t shkruara t besueshme. Meqense kam pak dit q ndodhem n Tiran, ditarin e ish-ministrit t Jashtm shqiptar t kohs, P. Milos, nuk kam arritur ende ta lexoj. far e pengon zbardhjen e s vrtets? N raste t tilla ka nj mnyr dhe vetm nj. sht e vrteta vet. Nse ajo thuhet, mjegulla e humb pushtetin. Nse ajo, pr arsye t ndryshme, mbulohet, mos kini shpres. Do t vijn t tjer pr ta ndriuar plotsisht. E, pa dyshim, pr ta gjykuar. Ju keni qen protagonist i gjith atyre zhvillimeve. Nj letr e juaja i drgohet delegacionit n momentet m vendimtare t fatit t Kosovs. A ishit ju zri edhe i diplomacis shqiptare? N asnj mnyr nuk mund t thuhet se kam qen protagonist n to. Jam gjendur rastsisht prbri tyre dhe si njeri, si shkrimtar fare rastsisht jam prkitur me ndodhin. Aq m pak mund t thuhet se mund t kem qen z i diplomacis shqiptare. Nuk kam pasur asnj lidhje me shtetin shqiptar. Nga telefonimi im me Kryeministrin Majko, kuptohet kjo gj. N qoft se kam marr n telefon ose jam takuar rastsisht me ambasadorin Luan Rama, kjo ka ndodhur m tepr fal njohjes s mparshme. Prshtypja ime ishte se ai vet nuk kishte ndonj dijeni kushedi far pr at q po ndodhte. Dhe kjo ishte e logjikshme, prderisa shteti shqiptar, gjithashtu sipas mendimit tim, pas formuls ti shikojm gjrat pa pasion ishte disi jasht dramaticitetit t shtjes. N nj nga shnimet e tij t kohve t fundit, Veton Surroi shkruan se shteti shqiptar kishte lidhje vetm me nj antar t delegacionit, Qosjen. Surroi kujton se zri i Shqipris erdhi sidoqoft intelektualisht, nprmjet meje, ka nuk ka qen vese nj iluzion. Ishte nj iluzion dashamirs,

sepse ishte normale q shteti shqiptar t prfytyrohej m i prsosur sesa ishte. Pr fat t keq, nuk ishte ashtu. Koht e fundit, publiku ka par dshmi t treguara apo t shkruara nga pjestar t delegacionit. E ndieni ende pshtjellimin q prshkruhet n ditarin tuaj t mbajtur asokohe? Duhet t qartsoj se ditarin e kam uar pr botim menjher, n Franc e n Shqipri, kur ngjarjet ishin ende n zhvillim, pra n vitin 1999. Si i till, ai sht nj prftim krejt i prditshm i asaj q ndodhte, pa mundsin e kthjellimit a sqarimit t mvonshm t gjrave. Megjithat, mendoj se pothuajse gjithka e asaj q kam shkruar, madje q kam dyshuar, e asaj q shpesh ka qen hamendsim, me ndonj prjashtim t rrall, nuk ka kundrthnie me t vrtetn.

Ndrkaq, pr at pshtjellim q kam prshkruar, at mendjelehtsi shqiptare, at kapardisje dhe etje pr lavdi, nuk kam ndier asnj pendim. Prkundrazi, m von, madje sot ajo ka ndodhur m duket edhe m fort e kritikueshme. Pr t mos e zgjatur, mendoj se faktori kryesor pr turbullirn n mendjen e shqiptarve ka qen, me sa duket, ajo q do ta quaja: Fantazma e NATO-s. Ishte droja e mjegullt ndaj saj, droj e ushqyer nga 40 vjet propagand t komunizmit shqiptar dhe atij serb. As pjesa e delegacionit t Kosovs e ndikuar nga marksizm-leninizmi, as qeveria e shtetit shqiptar, q kishte njfar lidhjeje me t, nuk shkputeshin dot nga kjo frik gati mistike, gati e pavetdijshme ndaj asaj q do t ishte shptimtarja jon. Ishin t paprgatitur pr kt kaprcim t

madh. E ndienin q lirimi i Kosovs prej NATOs ishte fillimi i nj epoke e nj programi t ri pr krejt kombin shqiptar. Shqiptart, prmes nj lufte unikale, t vetmen luft t Aleancs Atlantike, po lidheshin prfundimisht me botn perndimore. Dhe pikrisht kjo gj, ky vizion i madh, i trembte. Ndiheshin t vegjl prpara tij, t humbur, ka ndodh shpesh me vizionet e mdha. Ky sht ndoshta thelbi i pazbrthyer i Rambujes. N prag t hyrjes n NATO, sht mir, sht ndoshta e detyrueshme ta kujtojm kt. Pak koh m par reagimi juaj qe i ashpr ndaj atyre q ju i quani sulme t qllimshme ndaj Sknderbeut. Sipas jush, a ka sens nj debat i till? Mendoj se ky sulm do t kujtohet m von si nj njoll e zez n kronikn shqiptare. N kohn

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

POLITIKE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Mbledhja

shilli i Sigurimit diskutoi dje raportin e sekretarit t Kombeve t Bashkuara pr gjendjen n Kosov, raport i publikuar dit m par. I pranishm n mbledhje ishte edhe ministri i Jashtm i Kosovs, Sknder Hyseni, i cili paraqiti nj raport para antarve t Kshillit. Ai paraqiti krkesn e institucioneve t Kosovs pr prfundimin e misionit t Kombeve t Bashkuara, UNMIK. Krkojm prfundimin e misionit dhe t mandatit t UNMIKut. Vendosja e EULEX-it n gjith territorin e Kosovs, n pajtim me mandatin, sht ngjarje kye e periudhs mes t dy sesioneve t Kshillit t Sigurimit pr Kosovn, tha Hyseni. Ai, gjithashtu, prezantoi gjendjen reale n Kosov dhe ndikimet negative t Beogradit. N raportin e Sekretarit Ban Kimoon, thuhet se kosovart po e kundrshtojn Rezolutn 1244, duke e konsideruar t parndsishme dhe jo obliguese. Prandaj, tha ai, duhet t intensifikohet procesi i rikonfigurimit t ktij misioni dhe t prfundoj deri n muajin qershor, kur realisht mbushen 10 vjet t funksionimit t saj n Kosov. Dokumentit t Sekretarit t Prgjithshm t OKBs i sht bashkuar si aneks edhe raporti i par i EULEX-it, q e ka drguar n Nju Jork prfaqsuesi i lart i Bashkimit Evropian, Javier Solana. N kt raport katrfaqesh, EULEX-i njofton pr funksionimin e misionit n tr Kosovn dhe aktivitetet e zhvilluara deri tani n fushn e sundimit t ligjit.

Kosova n Kshillin e Sigurimit K

pazbrthyer i Rambujes
botuar nn titullin Ra ky mort e u pam
Pa e zgjatur m vihem t shkruaj. N orn katr, letra sht gati. I qetsuar disi prej saj arrij t fle. N nnt t mngjesit Elena nis t shtyp letrn n ordinator. N nnt e gjysm marr n telefon ambasadorin e Shqipris, Luan Ramn. Ai niset menjher n shtpin time pr t marr letrn. Delegacionit shqiptar n, Konferencn pr Kosovn N pamundsi tju them gojarisht disa mendime t miat pr at ka po pret gjith kombi shqiptar prej jush, m lejoni tju drejtohem me kt letr t shkurtr. Nj shqetsim i orve t fundit u b nxitje pr kt letr, e sidomos deklarata e Madeleine Albright se: a) nse t dy palt nuk bien dakord nuk do t ket ndrhyrje ushtarake n Jugosllavi dhe b) nse shkas pr dshtim bhen shqiptart, ndihma ndaj tyre do t pritet. Besoj se jam n gjendje t dalloj deklaratat q bhen pr arsye presioni nga ato q shprehin nj t vrtet m t thell. Nga njoftimet q kam dhe nga nj intuit alarmuese, kam bindjen se deklarata e ministres amerikane duhet marr me seriozitetin m t madh. N t dy rastet, pra edhe sikur t dy palt, serbe e shqiptare, t mos bien dakord, e sidomos n rastin e dyt, sikur faji tu mbetet shqiptarve, serbt dalin t fituar. Dhe n t dy rastet, shqiptart dalin t humbur. Me sa duket, strategjia serbe sht bazuar pikrisht n kt kurth: ti bj shqiptart bashkfajtor, madje edhe fajtor dhe vet t dal e lar. Serbt skan krkojn m shum nga kjo konferenc. Pr ata do t jet fitore e madhe. Mendoj se kjo sht e mjaft pr t kuptuar se kurrsesi delegacioni shqiptar nuk duhet t bjer n grack. Pyetja dramatike q shtrohet sht: ndonse aspirata jon sht m e madhe, a mund t knaqemi megjithat me aq sa kemi fituar? A mund t arrihej m shum nga nj faz e par kalimtare prej tre vitesh? Mendoj se tani pr tani mund t mbetemi me kaq. Mendoj se vshtir se mund t arrihej m shum nga nj faz kalimtare. Ky sht nj shans i madh prpara popullit shqiptar t Kosovs dhe gjith kombit shqiptar. Historia shum her e ka treguar se jo do luft, sado heroike t jet, e sjell nj shans t till. Dhe shanset nuk prsriten kaq leht. Kam bindjen se ktij shansi kurrsesi nuk i duhet rn me shkelm. Bindja ime bazohet n faktin se interesimi botror pr Kosovn ka arritur n pikn maksimale. Kurr m n t ardhmen nuk mund q ky interesim, ky preokupim, ky seriozitet t prsdytet. Qysh tani, ky interesim ka filluar t quhet i tepruar dhe ka zgjuar xhelozin e disa vendeve dhe popujve. Rrjedhimisht, pas harxhimit t ksaj vmendjeje, masakra edhe m t mdha n Kosov do t zgjojn vmendje shum m t vogl. Bota do ta quaj ndrgjegjen e lar dhe kjo do t jet fatale pr Kosovn. Jam i sigurt se serbt presin me padurim jo-n shqiptare. Dhurat m t madhe nuk mund t ket pr ta. N kto kushte mendoj q t merret ajo q mund t merret dhe t mos krkohet tani pr tani e pamundura. Nj konferenc tjetr pr Kosovn pas tre vitesh e l portn e liris t hapur. Un e kuptoj ndjenjn tuaj t prgjegjsis, e kuptoj drojn se mos bni ndonj lshim q sduhet br. N kt rast, m lejoni tjua kujtoj, se un si shkrimtar, nuk do t guxoja kurr tjua jepja kt kshill, sikur t kisha un vet drojn m t vogl se po bja nj faj q do t rndonte n ndrgjegjen dhe n biografin time. Duke iu drejtuar kt letr, jam i gatshm ti mbroj mendimet e mia publikisht, prpara kujtdo e bashk me t, t mbroja gjer n fund vendimin tuaj. Ju prfaqsoni sot popullin shqiptar t Kosovs n momentin m delikat. Nga urtsia, trimria, ndershmria juaj, bashk me fatin e Kosovs varen fate t tra jetsh njerzore, varen jet grash, fmijsh, e burrash. N kt rast doja t prsrisja se, t bsh lshim ather kur duhet br, sht po aq trimri e heroizm, sa edhe kur je n luft. Ju lutem mos dgjoni rrahgjoksat e paprgjegjshm, t cilt e kan leht t brtasin: o pavarsi menjher, o t bhemi shkrumb. Askush ska t drejt t propozoj shkrumbin dhe vdekjen pr popullin e vet. Ju jeni aty pr lirin, pra pr jetn e Kosovs dhe jo pr vdekjen e saj. Prshndetjet e mia m t przemrta, bashk me shpresn se do t m kuptoni drejt. Data 15 mars 1999 Christofer Hill dshironte t hanim dark porsa t mbrrinte n Paris. M ka lajmruar qysh m par nprmjet Ekrem Bardhs nga Nju Jorku. E kam njohur qysh n Tiran, por kureshtja pr ta takuar sht dyfishuar. sht pa dyshim njeriu nprmjet t cilit kalon gjithka q ka lidhje me fatin e Kosovs. Kisha dijeni pr nett e tij pa gjum n Rambouillet, pr lodhjen, nervozizmin, dshprimin prball kokfortsis ballkanase. Ka gjas q gjithka t prsritet kt jav n Paris. Ndaj u befasova kur pasdite e konfirmoi darkn. Kisha kujtuar se me t mbrritur, i gjendur midis shtjells do ta shtynte ose do ta anulonte fare. N Maxims duhet t jen t rralla darkat n sfond t t cilave ka nj ngjarje kaq dramatike. Hilli sht me t shoqen. Un gjithashtu. Prve Ekrem Bardhs ndodhet edhe kryetari i komitetit amerikano-shqiptar, Avni Mustafaj. Biseda bn bn, kthehet tek ajo q do t ndodh. N qoft se nuk bie n gjunj, Jugosllavia do t bombardohet, kjo ska asnj dyshim. Ve n qoft se shqiptart bjn ndonj marrzi. Bombardimi do t nis menjher. N t vrtet, ndonse jam i bindur se sht e vetmja zgjidhje, kam nj zbrazti n shpirt. Tri her e pyeta se do t bhet n kohn e bombardimeve pr t shmangur hakmarrjen serbe dhe t tri hert ai mu prgjigj pak a shum me t njjtn fraz: dy jav do t jen tepr t vshtira pr shqiptart. Me fjal t tjera, ato do t jen dy javt e ferrit. Data 23 mars 1999 Havier Solana, me fytyr t tronditur dhe me z q m duket i holluar shpall se ka dhn urdhr t bombardohet Jugosllavia. Pastaj prqafohet n mnyr t uditshme, me njfar mallngjimi me ata q ka prbri. E kuptoj tronditjen e tij. Ka dika prej vdekjeje, prej kishe, prej kambane mortore n skenn q shohim n televizion. Vzhguesit e fundit t OSBE-s po ikin nga Kosova. Po largohen ata q i mbrojtn, q e deshn. William Wallker. Qindra t tjer, midis t cilve mikesha jon franceze, Miriam Gaume. Prpiqem t marr me mend at q po ndodh. Pas do makine q largohet, Kosova duhet t ngjaj edhe m e shurdhr. E braktisur n mshir t fatit. Pa dshmitar. E kemi pritur me padurim kt or dhe tani ajo ngjan me pagzim. Ngaq kam qen przier n kt pun e ndiej ndoshta m fort. Ankthi i s panjohurs zotron mbi gjithka. Skena po zbrazet. Ska pse t gnjejm veten. Ata ikin sepse atje smund t pritet vese nj gjm. Ve qoft e shkurtr. Kosovart e ndiejn me siguri. E kan ditur gjithmon qyshse i kan hyr ksaj rruge. Kjo e bn flijimin e tyre edhe m t madhrishm. Midis heshtjes, nj popull i tr po pranon t vr kokn n satr. Pr t paguar mimin e liris. Nuk i ndodh dokujt nj gj e till.

q pritej dnimi i krimeve t komunizmit, pra rishkrimi i historis s falsifikuar t tij, u b prpjekje pr rishkrimin (lexo poshtrimin) e Sknderbeut. Kmbngulja se glorifikimi i Kastriotit ishte vepr e komunizmit shqiptar, sht nj mashtrim monstruoz. Kmbngulja se Shqipria komuniste u projektua sipas programit rilinds, sht nj tjetr mashtrim, po aq, n mos m monstruoz. Mbi kto dy mashtrime u provokua ky debat. Ishte nj prpjekje pr t nxir Sknderbeun dhe Rilindjen, nga njra an dhe pr t zbardhur rendin komunist, nga ana tjetr. N kt mnyr, aksioni i madh lirues evropianist dhe emancipues i Kastriotit, duke u przier me aksionin e kundrt, n gjithka t Hoxhs, t jepte nj orb t turbullt e krejtsisht orientuese pr kt komb t lodhur. Pas ksaj przier-

jeje njerzit mund t thoshin: t keqe kishte m shum Hoxha se Kastrioti dhe t mir kishte ky i fundit n krahasim me Hoxhn? Alibi m tinzare pr tiranin q shkoi, vshtir se mund t gjendej. Shpallja e Hoxhs si farktues i nacionalizmit shqiptar sht balta m e keqe q mund t hidhet mbi ata q u dnuan si t till pikrisht prej komunizmit shqiptar. Me qindra shkuan n burgje, n tortura e n vdekje, t damkosur si nacionalist. E ne t gjith e dim se nj nga shenjat identifikuese t nacionalizmit ishte pikrisht Sknderbeu. Pr t mos u zgjatur se sa e donte Hoxha dhe rendi i tij Sknderbeun, diaspora shqiptare e kujton vitin jubile 1968, kur qeveria komuniste shqiptare, pr turp t saj, bri mos q t pengonte q nj shesh i Parisit t merrte emrin e Sknderbeut. Patriott nacionalist t diaspors

fituan kundr qeveris shqiptare dhe sheshi e mori emrin e heroit. Ndrkaq, si gjurm e ktij turpi, ende sot n qendr t sheshit sht vendi i zbrazt i statujs s Kastriotit, ajo q, sipas zakoneve t qytetrimit evropian do t duhej t derdhej n Shqipri e q Tirana mirnjohse tia dhuronte pastaj Parisit mikprits. Ende sot njzet vjetsh pas rnies s komunizmit, n qendr t sheshit shtatorja mungon. Komenti sht i teprt pr t gjitha qeverit postkomuniste, t majta apo t djathta qofshin. N vend t shtatores sht balta q rimohuesit shqiptar hedhin kundr Kastriotit. Gjithnj e m shum gazetat prestigjioze britanike e vn theksin te diskutimi mbi raportin e prkthimit t veprave tuaja n anglisht nga shqipja dhe frngjishtja. Si e shihni kt rivalitet gjuhsh?

Ka pasur dhe vazhdon t ket nj diskutim t till. Krkesa pothuajse unanime e shtypit q prkthimi t bhet kryesisht nga gjuha shqipe dhe jo nga gjuh t treta, mendoj se sht nj shprehje nderimi pr shqipen. Sot pr sot tre nga prkthyesit e mi anglez kan prkthyer nga shqipja dhe tre t tjer nga frngjishtja. Ndrsa n anglisht sht nj dyzim i till, n gjuht e tjera t mdha, si gjermanisht, frngjisht dhe spanjisht, t gjitha prkthimet jan nga shqipja. N italisht, pr udi, t gjitha nga frngjishtja, me prjashtim t nj libri vjershash. Ky i fundit, prkthyer me mjeshtri t rrall prej origjinalit shqip nga Elvira Dones, fitoi nj mim ndrkombtar n Itali, ka dshmon jo vetm nivelin e prkthimit, por edhe prparsin q krijohet kur ky prkthim bhet prej origjinalit.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009 4

INTERVISTE

KONTAKT info@gazeta-shqip.com rrethe@gazeta-shqip.com

EKSKLUZIVE/ Sekretari i Prgjithshm i Aleancs s Atlantikut t Veriut et pr Shqip 10 dit para Samitit t Strasburg/Klnit

Shefer: Mir se vini n NATO


DARDAN MALAJ VENDET ANTARE Amerika Anglia Belgjika Bullgaria Kanadaja Republika eke Danimarka Estonia Franca Gjermania Greqia Hungaria Islanda Italia Letonia Lituania Luksemburgu Holanda Norvegjia Polonia Portugalia Rumania Sllovakia Sllovenia Spanja Turqia

uk ka m dilema pr antarsimin e Shqipris n Organizatn e Atlantikut t Veriut. Samiti i Strasburg/ Klnit, q zhvillohet n datat 3-4 prill, do tu jap shansin shqiptarve t shohin amurin e tyre kombtar teksa valvitet n selin qendrore t NATO-s n Bruksel. Sekretari i Prgjithshm i Aleancs, Jap de Hup Shefer (Jaap de Hoop Scheffer), e konsideron knaqsi q n fundin e mandatit t tij do ti uroj mirseardhjen Shqipris dhe Kroacis. N nj intervist ekskluzive pr gazetn Shqip, Shefer rrfen se ka qen prkrahs i vazhdueshm i ides s zgjerimit, koh prpara se t merrte drejtimin e organizats. Pranimi i Shqipris dhe Kroacis, vijon Shefer, do t jet nj hap i madh n drejtim t ndrtimit t nj Evrope t bashkuar e t lir. Sekretari i Prgjithshm i NATO-s, n rrfimin e tij pr Shqip thot sakaq se Shqipria ka nevoj t vazhdoj zbatimin e reformave, duke vn theksin n forcimin e ligjit dhe luftn kundr korrupsionit. Antarsimi n NATO, paralajmron ai, nuk ndryshon prioritetin me t cilin kto reforma duhen vazhduar. Sinjal i qart ky pr klasn politike dhe qndrimin e saj n raport me momentin post-integrim n NATO, pasi, si e cilson Shefer, reformimi sht nj proces q nuk ndalon n momentin e antarsimit. N vlersimin e numrit nj t aleancs, privilegjet e antarsimit kan t bjn me uljen n tavolinn ku merren vendimet mbi shtje t siguris euro-atlantike. Sekretari garanton se pas ktij momenti Shqipria do mund t ket aleat me t cilt t ndaj problemet e siguris, sikurse garanci m t madhe pr sigurin n baz t nenit pes t marrveshjes s Uashingtonit. NATO vlerson reformat e ndrmarra pr modernizimin e Forcave t Armatosura, por pret q vendi ta vazhdoj m tej kt proces. Aleanca insiston te ritrajnimi i personelit aktual sikurse eliminimi i arsenalit t vjetr ushtarak n mnyr t prgjegjshme dhe sipas standardeve t siguris. Tragjedia e Grdecit, q ndodhi vitin e kaluar, flet pr rreziqet e mdha me t cilat nj proces i till po prballet. Ky sht nj problem q duhet adresuar si prioritet dhe ku Aleanca sht e gatshme t jap asistenc dhe kshillim, thot Shefer n intervistn pr Shqip. Teksa et pr zgjedhjet e ardhshme parlamentare, ai thot se antart e rinj t NATO-s duhet t luajn nj rol konstruktiv brenda Kshillit t Aleancs Veriore, niveli m i lart politik, n mnyr q t arrihet konsensusi. N t njjtn koh, vijon ai, antart e rinj duhet t arrijn standardet politike t cilat e bjn NATO-n nj simbol t bashkpunimit, demokracis dhe bashkjetess n paqe. Ne shpresojm dhe presim q zgjedhjet q po vijn do t tregojn jo vetm maturimin n rritje t demokracis n Shqipri, por edhe vendosmrin pr t prmbushur detyrimet ndrkombtare, prfshir reciprocitetin me NATO-n, nnvizon Shefer. Zoti Shefer, nj vit pas ftess, Shqipria pret t bhet antare e NATO-s me t drejta t plota. far do t thot kjo pr ju dhe pr Aleancn e Atlantikut t Veriut? Pe r s o n a l i s h t k a m q e n prkrahs i zgjerimit t NATO-s shum koh para se t m jepej drejtimi i organizats. Pes vjet m par, nj ndr detyrat kryesore si Sekretar i Prgjithshm i

Un pajtohem me konstatimin se Shqipria ka nevoj t vazhdoj zbatimin e reformave, duke vn theksin n forcimin e forcs s ligjit dhe luftn kundr korrupsionit. Antarsimi n NATO nuk ndryshon prioritetin me t cilin kto reforma duhen vazhduar. Reformimi sht nj proces q nuk ndalon n momentin e antarsimit n NATO
Sekretart e Prgjithshm t NATO-s, ndr vite
Lord Ismay Paul-Henri Spaak Dirk Stikker Manlio Brosio Joseph Luns Lord Carrington Manfred Wrner Sergio Balanzino Willy Claes Sergio Balanzino Javier Solana Lord Robertson Jaap de Hoop Scheffer NATO-s ishte tu uroja mirseardhjen shtat antarve t rinj t aleancs, dhe sht knaqsi pr mua q n fundin e mandatit tim t jem n gjendje tu uroj mirseardhjen edhe dy antarve t rinj. Ndrtimi i nj Evrope q qndron si nj e tr dhe e lir, e bashkuar n paqe, demokraci dhe vlera t prbashkta, ka qen nj synim strategjik pr NATO-n q para gjasht vitesh. Pranimi i Shqipris dhe Kroacis n Aleancn Veriore do t jet nj hap i madh q i shrben ktij synimi. Shqipria ende prballet me sda t mdha n reformat politike dhe ekonomike, por edhe n sistemin gjyqsor, sundimin e ligjit, luftn kundr krimit t organizuar dhe korrupsionit etj. Ndrsa t gjitha kto fusha duhet t trajtohen plotsisht, pse mendoni ju se vendi yn e meriton 4 prill 1952 16 maj 1957 16 maj 1957 21 prill 1961 21 prill 1961 1 gusht 1964 1 gusht 1964 1 tetor 1971 1 tetor 1971 25 qershor 1984 25 qershor 1984 1 korrik 1988 1 korrik 1988 13 gusht 1994 13 gusht 1994 17 tetor 1994 17 tetor 1994 20 tetor 1995 20 tetor 1995 5 dhjetor 1995 5 dhjetor 1995 6 tetor 1999 14 tetor 1999 1 janar 2004 1 janar 2004 n detyr Sidoqoft, ka vite q Shqipria ka vepruar sikur t ishte antare e NATO-s, duke ndrmarr reforma t thella n bashkpunim me Aleancn; sikurse duke u konsultuar me Aleancn pr problemet e siguris s prbashkt jo vetm n kujt e Aleancs Euroatlantike, por m gjer, duke qen aktive me kontingjente ushtarake prkrah trupave t NATOs n Ballkan dhe Afganistan.

antarsimin e plot n NATO? Un pajtohem me konstatimin se Shqipria ka nevoj t vazhdoj zbatimin e reformave, duke vn theksin n forcimin e forcs s ligjit dhe luftn kundr korrupsionit. Antarsimi n NATO nuk ndryshon prioritetin me t cilin kto reforma duhen vazhduar. Reformimi sht nj proces q nuk ndalon n momentin e antarsimit n NATO.

Demontimi

Misioni

Grdeci, tragjedi q vuri n dukje rreziqet


K
shilla e par publike e Aleancs s Atlantikut t Veriut pr ushtrin shqiptare i referohet tragjedis s Grdecit. N intervistn pr Shqip, Sekretari i Prgjithshm, Shefer, vlerson se kjo tragjedi q ndodhi vitin e kaluar, et pr rreziqet e mdha me t cilat nj proces i till po prballet. Ky sht nj problem, vijon ai, q duhet adresuar si prioritet dhe ku Aleanca sht e gatshme t jap asistenc dhe kshillim. Aleanca vlerson sakaq progresin q ka br Shqipria n reformn e mbrojtjes, teksa siguron se do t ndihmoj aty ku mundet. Nj tjetr kshill ka t bj me ritrajnimin e personelit aktual, sikurse eliminimin e arsenalit t vjetr ushtarak n mnyr t prgjegjshme dhe sipas standardeve t siguris.

far sht Aleanca e Atlantikut t Veriut


N
ATO u krijua nga Traktati i Uashingtonit t prillit 1949, si nj sistem i mbrojtjes kolektive perndimore. Tre antar t rinj hyn n organizat n mars t 1999-s, duke ngritur n 19 numrin total t vendeve antare. Q nga llimi i viteve 90, aleatt e NATO-s kan reduktuar forcat ushtarake t rnda dhe kan adaptuar strukturn e komands ushtarake t Aleancs pr prmbushjen e roleve dhe misioneve t reja n t ardhme n prballimin e krizave, ruajtjen dhe mbshtetjen e paqes. Ata bashkpunojn aktivisht me vendet jo-antare t NATO-s n Evrop nprmjet Partneritetit pr Paqe. N vitin 2004 u bn pranimet e tjera dhe numri shkoi n total n 26 vende antare. Dy antarsimet e reja e ojn kt numr n 28 shtete.

Nprmjet ktij bashkpunimi, Shqipria e ka br t qart se krkon t jet ofruese e siguris dhe jo vetm nj konsumatore e saj. Vendi juaj ka nj histori t angazhimit politik dhe praktik me Aleancn. Ky angazhim meriton t shprblehet, duke qen se Shqipria ka mundsin dhe aftsit t plotsoj krkesat e tjera t Aleancs dhe t cilat me t drejt ju i prmendt. Cilat do t jen prfitimet konkrete t Shqipris nga antarsimi n NATO? Antarsimi n NATO pr Shqiprin sjell privilegje t tilla si jan: nj vend n tavolinn ku merren vendimet mbi shtje t siguris Euro-Atlantike; aleat me t cilt Shqipria do mund t ndaj problemet e siguris, sikurse garancin m t madhe pr sigurin n baz t nenit pes t marrveshjes s Uashingtonit. Prmbledhtazi, antarsimi n NATO do t thot t mos prballesh i vetm me probleme t siguris. Pr NATO-n, prve faktit se zgjerimi i kufijve t antarsis na sjell m pran realizimit t synimit pr nj Evrop t bashkuar dhe t lir, argument t cilin e prmenda m lart, antarsimi i Shqipris dhe Kroacis do ti jap aleancs m shum pesh ushtarake dhe politike q t mund t ndikojm pozitivisht mbi t ardhmen dhe mjedisin ku jetojm. Pr sa u takon reformave n ushtri, zoti Shefer, cilat jan drejtimet kryesore ku shteti yn duhet t punoj? Sikurse gjith antart e tjer t Aleancs, Shqipria sht prballur me modernizimin e Forcave t Armatosura dhe brjen e tyre sa m efektive n prballjen me sfidat e siguris n shekullin XXI. Shqipria ka br progres t knaqshm n reformn e mbrojtjes kto vitet e fundit, por ne presim q kto reforma t vazhdojn m tej duke ofruar ndihmn ton aty ku mundemi. Kombinimi i forcave dhe pajisjeve t duhura sht njra an e reforms n fushn e mbrojtjes. Ndrkoh q ana tjetr e medaljes sht ritrajnimi i personelit aktual, sikurse eliminimi i arsenalit t vjetr ushtarak n mnyr t prgjegjshme dhe sipas standardeve t siguris. Tragjedia e Grdecit, q ndodhi vitin e kaluar, flet pr rreziqet e mdha me t cilat nj proces i till po prballet. Ky sht nj problem q duhet adresuar si prioritet dhe ku Aleanca sht e gatshme t jap asistenc dhe kshillim. Zoti Shefer, Shqipria do t futet n zgjedhjet e radhs parlamentare si nj antare e NATO-s. far prisni prej vendit ton nga ky proces i rndsishm pr demokracin? S bashku me privilegjet e antarsimit n NATO, t cilat i prmenda m lart, vijn edhe prgjegjsit. Antart e rinj t NATO-s duhet t luajn nj rol konstruktiv brenda Kshillit t Aleancs Veriore, niveli m i lart politik, n mnyr q t arrihet konsensusi. Ato duhet t jen n gjendje q t kontribuojn ushtarakisht n mnyr konkrete dhe n bashkpunim me antart e tjer. N t njjtn koh, antart e rinj duhet t arrijn standardet politike, t cilat e bjn NATO-n nj simbol t bashkpunimit, demokracis dhe bashkjetess n paqe. Ne shpresojm dhe presim q zgjedhjet q po vijn do t tregojn jo vetm maturimin n rritje t demokracis n Shqipri, por edhe vendosmrin pr t prmbushur detyrimet ndrkombtare, prfshir reciprocitetin me NATO-n.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

POLITIKE AKTUALITET

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Mediu i kthen borxhin Ina Rams


Ish-ministri i Mbrojtjes, i marr i pandehur pr Grdecin, padit Kryeprokuroren pr nxjerrje sekreti
SOKOL OBO

j jav pas dorzimit t dosjes Grdeci n Gjykatn e Lart, ku midis 30 t pandehurve t shtjes ishte edhe ish-ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ky i fundit i kthen borxhin Kryeprokurores, duke e paditur pr dy akuza n Prokurorin e Tirans. Pr her t par n Shqipri, kreu i akuzs qendrore, q formon faktet kriminale ndaj shtetasve n vendin ton, paditet penalisht pr dy akuza t konsumuara. Dje, n ambientet e hotel Rogner n kryeqytet, avokatt Ardian Visha dhe Petrit Serani, q mbrojn interesat ligjore t Mediut, doln para mediave dhe detajuan kallzimin ndaj Kryeprokurores Rama dhe drejtorit t hetimit n Prokurorin e Prgjithshme, Sokol Stojani. Akuzat q rndojn ndaj Rams dhe Stojanit, sipas Mediut, jan nxjerrja e sekretit hetimor dhe shprdorimi i detyrs. Por kush mund t hetoj drejtuesit e Prokuroris s Prgjithshme? Avokatt e Mediut u prgjigjen se, sipas ligjit pr organizimin dhe funksionimin e Prokuroris s Prgjithshme, i ndryshuar koht e fundit, Prokuroria e Tirans mund t hetoj edhe Prokuroren e Prgjithshme. Nse ndaj saj fillon procedimi penal, sipas ligjit, Kryeprokurorja duhet t pezullohet deri n prfundim t hetimit. Por disa jurist komentojn se pr kt rast ka nj vakum ligjor, pasi drejtuesit e akuzs qendrore nuk mund t hetohen nga vartsit. Ky diskutim nuk i ka penguar avokatt e Mediut, t cilt saktsuan dje se do t gjejn mnyra t tjera t ankimimit t tyre, nse Prokuroria e Tirans nuk do t pranoj regjistrimin e ksaj padie. Tashm mbetet pr tu par pozicioni i Kryeprokurores n lidhje me padin e br nga Mediu, n baz t akuzs konkrete t br ndaj saj, ndrkoh q Kushtetuta prcakton qart se shkarkimi i kreut t akuzs bhet vetm pas ngritjes s nj komisioni hetimor parlamentar dhe rastet e shkarkimit jan t prcaktuara. Kallzimi pr Kryeprokuroren Deputeti n Kuvendin e Shqipris, Fatmir Mediu, ka depozituar dje n Prokurorin e Tirans kallzimin pr shtetasen Ina Haxhi Rama, me detyr Prokurore e Prgjithshme e Republiks, pasi ajo n datn 25 prill 2008 n cilsin e Prokurores s Prgjithshme t Republiks, n bashkpunim me grupin e prokurorve q jan marr me hetimin e shtjes penale numr 3 t vitit 2008, regjistruar n Prokurorin e Prgjithshme, kan kryer veprn penale t zbulimit t akteve ose t dhnave sekrete parashikuar nga neni 295/a, paragrafi i tret i Kodit Penal dhe at t shprdorimit t detyrs. Sipas avokatve, pr t realizuar qllimin e saj kriminal dhe diskreditim publik t Fatmir Mediut dhe pr t krijuar nj opinion t pavrtet rreth tragjedis s ndodhur n Grdec, ajo, gjat deklarimit t krkess pr heqje imuniteti, ka publikuar n mnyr t qllimshme dhe t paligjshme prmbajtjen e akteve procedurale t dosjes hetimore prkatse. Sipas avokatit Ardian Visha, kryerja e veprimit t msiprm vjen n kundrshtim me nenin 103 t Kodit t Procedurs Penale, si dhe nenin 6, pika 2 t ligjit pr organizimin dhe funksionimin e Prokuroris n Republikn e Shqipris. Kallzimi pr Stojanin Drejtuesi m i ri i hetimeve pr tragjedin e Grdecit, Sokol Sto-

jani, i cili sht emruar n kt post delikat pas prokurorit Zamir Shtylla, i transferuar n Prokurorin e Elbasanit, sht paditur n Prokurorin e Tirans s bashku me eproren e tij. Padisim shtetasin Sokol Stojani, me detyr prokuror n Prokurorin e Prgjithshme dhe kryetar i grupit t hetimit t shtjes penale t lidhur me ngjarjen e Grdecit, pasi ai n kt cilsi, n emisionin OPINION t televizionit Klan, t dats 19 mars 2009, i ka sugjeruar nprmjet dhjetra mesazheve elektronike (SMS) panelit t gazetarve pyetje pr z.Fatmir

Mediu, i ftuar n at emision, tha avokati Ardian Visha, duke shtuar se prokurori Stojani, nprmjet ndrhyrjes me an t t tretve, n nj emision mediatik publik, pr

m tepr kur puna e tij hetimore ka prfunduar dhe dosja ka kaluar n gjykat, ka synuar diskreditimin publik t Mediut pr shkak t abuzimit keqdashs dhe jo trans-

parent t t dhnave q ai disponon pr shkak t funksionit t tij t deritanishm. Veprimi i Stojanit, sipas avokatit, sht jo vetm i paligjshm, por edhe i paprecedent n historin e prokuroris shqiptare. Pr sa koh teksti i pruar prmban sugjerime pr pyetje publike ndaj Fatmir Mediut, pa u hyr subjektivisht fyerjeve t mundshme t prmbajtura n to, z.Mediu ka gjykuar q, nprmjet realizimit t veprimit t paligjshm t msiprm, pr m tepr n kushtet kur pr nj vit rresht prokuroria refuzoi t realizoj pyetjen e tij institucionale,

prokurori Sokol Stojani ka konsumuar element t veprs penale t shprdorimit t detyrs, tha Visha. N fund shtoi se klienti im i ka paraqitur sot (dje -shn.red) kto kallzime penale dhe jo m prpara, pr t shmangur do lloj dyshimi se ai po ushtronte presion mbi Prokurorin e Prgjithshme, pasi hetimet kan prfunduar dhe dosja prkatse sht drguar n gjykatn kompetente dhe pr m tepr, sikurse rezulton nga materialet e dosjes, nuk ka asnj vendim t prokuroris pr t publikuar dhe pr t zbuluar t dhna dhe akte t hetimit.

Kallzimi pr Sokol Stojanin


Nga: Fatmir Mediu Deputet i Kuvendit t Shqipris, ish-ministr i Mbrojtjes Lnda: Kallzim penal ndaj shtetasit Sokol Stojani, me detyr prokuror pran Prokuroris s Prgjithshme n Republikn e Shqipris Baza Ligjore: Nenet 76 dhe 283 t K.Pr.Penale, si dhe nenit 248 t Kodit Penal t Republiks s Shqipris Prpara: Prokuroris pran Gjykats s Rrethit Gjyqsor Tiran Un shtetasi Fatmir Mediu, i biri i Aliut, lindur m 21 janar 1967 n Durrs dhe banues n Tiran, me adres Rruga e Elbasanit, pran restorant Lion Park, Tiran, paraqes kt kallzim penal pr shtetasin Sokol Stojani, me detyr prokuror pran Prokuroris s Prgjithshme. Faktet penale q i atribuoj ktij shtetasi konsistojn n: Komunikimin e tij elektronik nprmjet mesazheve (SMS) me gazetart e pranishm n emisionin Opinion t televizionit Klan, t dats 19 mars 2009. N kt emision televiziv un kam qen i ftuar prball disa gazetarve, duke pranuar ftesn n ushtrim t t drejtave t mia si politikan dhe si prfaqsues i lart i nj partie parlamentare, si dhe n mbrojtje t t drejtave t mia si shtetas pr sa koh institucioni i prokuroris i ka lejuar vetes q n procedimin penal n ngarkimin tim t prdor n mnyr abuzive median. Gjat ndrprerjeve t emisionit n fjal dhe pas tij, nga gazetart e panelit kam konstatuar drgimin n aparatet prkats celular t mbi 10 SMS-ve nga numri telefonik i regjistruar n emr t Sokol Stojanit. Pr sa koh teksti i pruar prmban sugjerime pr pyetje publike ndaj meje, pa u hyr subjektivisht fyerjeve t mundshme t prmbajtura n to, gjykoj q nprmjet realizimit t veprimit t paligjshm t msiprm, pr m tepr n kushtet kur pr nj vit rresht refuzuan t realizojn pyetjen time institucionale, prokurori Sokol Stojani ka konsumuar element t veprs penale t shprdorimit t detyrs, parashikuar nga neni 248 i K.Penal. Prokurori Stojani, nprmjet ndrhyrjes me an t t tretve, n nj emision mediatik publik, pr m tepr kur puna e tij hetimore ka prfunduar dhe dosja ka kaluar n gjykat, ka synuar diskreditimin tim publik, pr shkak t abuzimit keqdashs dhe jo transparent t t dhnave q ai disponon pr shkak t funksionit t deritanishm. Sa m lart mundet t provohet nprmjet: 1)Marrjeve t tablateve telefonik t numrit celular t prokurorit Sokol Stojani 2)Sekuestrimit t aparatit t tij celular 3)Vlersimit me ekspert t do fshirjeje t mundshme t ktyre SMS-ve N kushtet kur marrja e ktyre t dhnave sht kompetenc ekskluzive e prokuroris dhe ruajtja e tyre n serverat pran kompanive prkatse celulare sht e kufizuar n koh, krkoj kryerjen e veprimeve procedurale t menjhershme nga ana juaj pr t siguruar kto akte t domosdoshme pr provueshmrin ose jo t veprs penale t prokurorit Stojani. Fatmir Mediu Deputet (Firma)

Kallzimi pr Ina Haxhi Ramn


Nga: Fatmir Mediu Deputet i Kuvendit t Shqipris, ish-ministr i Mbrojtjes Lnda: Kallzim penal ndaj shtetases Ina Haxhi Rama, me detyr Prokurore e Prgjithshme e Republiks s Shqipris Baza Ligjore: Nenet 76, 103 dhe 283 t K.Pr.Penale, si dhe 295/a paragrafi i tret i Kodit Penal t Republiks s Shqipris Prpara: Prokuroris pran Gjykats s Rrethit Gjyqsor Tiran Un shtetasi Fatmir Mediu, i biri i Aliut, lindur m 21 janar 1967 n Durrs dhe banues n Tiran, me adres Rruga e Elbasanit pran restorant Lion Park, Tiran, paraqes kt kallzim penal pr shtetasen Ina Haxhi Rama, me detyr Prokurore e Prgjithshme. Faktet penale q i atribuoj ksaj shtetase konsistojn n: Publikimin e paligjshm t materialeve sekrete dhe jo sekrete t dosjes penale nr.3 t vitit 2008, t regjistruar edhe n ngarkimin tim si shtetas. M datn 25 prill 2008, shtetsja Ina Haxhi Rama, n cilsin e Prokurores s Prgjithshme n Republikn e Shqipris, n bashkpunim me grupin e prokurorve q jan marr n hetimin e shtjes referuar m lart, kan organizuar nj konferenc pr shtyp n ambientet e Prokuroris s Prgjithshme, duke, jo vetm publikuar n mnyr t paligjshme prmbajtjen e aktit procedural s heqjes s imunitetit tim si deputet i Kuvendit t Republiks s Shqipris, por edhe duke u shprndar gazetarve t pranishm kopje t ktij akti. Kryerja e veprimit t msiprm vjen n kundrshtim me nenin 103 t Kodit t Procedurs Penale, si dhe nenin 6 pika 2 e ligjit Pr organizimin dhe funksionimin e Prokuroris n Republikn e Shqipris. I lidhur ky veprim i Prokurores s Prgjithshme me dashjen dhe qllimin e saj kriminal n kryerjen e veprs penale t diskreditimit politik dhe publik t figurs sime, si dhe pasojave q konsistojn n dmtimin e interesave t mia si shtetas, t partis politike q un prfaqsoj, gjykoj se: Konsumimi i veprs penale t zbulimit t akteve ose t dhnave sekrete, parashikuar nga neni 295/a, paragrafi i tret i Kodit Penal dhe/ose ai i Shprdorimit t detyrs parashikuar nga neni 248 i Kodit Penal, nga ana e Prokurores s Prgjithshme, me ose pa bashkpunimin e prokurorve q kan qen prezent n konferencn e shtypit, sht i plot dhe i provuar. Sa m lart e provoj me: 1)DVD-n bashklidhur ktij kallzimi, ku sht e regjistruar konferenca e plot pr shtyp e Prokurores s Prgjithshme 2)Fotografi t ktij aktiviteti t paligjshm 3)Publikimet prkatse n media Fatmir Mediu Deputet (Firma)

Tiran

Kapet i arratisuri nga policia e Rinasit

sht kapur duke gdhir dita e djeshme rreth ors 01:30 i arratisuri nga ambientet e policis s Rinasit, 26-vjeari Flamur Toskaj. Sipas njoftimeve zyrtare, Toskaj sht kapur i fshehur n nj banes n periferi t Tirans, shum afr vendit nga u arratis. Por burime konfidenciale thon se ai sht vetdorzuar duke mbyllur kshtu edhe hetimet pr arratisjen dhe njerzit q e ndihmuan dhe mbajn prgjegjsi pr skandalin n fjal. Flamur Toskaj sht deportuar dy dit m par nga policia italiane, sepse sht i dnuar n vendin ton me 18 muaj burg pr dhun ndaj policis. Sipas burimeve, pasi ka mbrritur n Rinas, ai ka qndruar pr rreth 15 minuta n dhomat e shoqrimit t ktij komisariati, t cilat faktikisht ln shum

pr t dshiruar pr sa i prket siguris. Dritaret nuk jan t pajisura me kangjella, por t siguruara si do zyr me xhama dhe duralumin. Toskaj ka kontaktuar me punonjsen q po i merrte gjurmt e gishtave, duke pir n mnyr provokative cigare. N kt moment, punonjsja e policis i ka thn q ta hidhte cigaren jasht dhoms. Kaq i sht dashur Tosks q t shtyj me forc dern e duraluminit dhe policin q ndodhej afr tij, duke arritur t dal nga ai ambient dhe duke hipur m pas n nj makin q e priste aty. Msohet se polici ka gjuajtur me arm n ajr, por pa efekt. Gjithsesi, vetm pak or m pas, edhe fal ndrmjetsis s familjarve me policin, ai sht vetdorzuar n t njjtin komisariat nga u arratis.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

EKONOMI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Sipas statistikave zyrtare, shqiptart jan komuniteti m i madh i huaj

Italia, 300 mij shqiptar me leje qndrimi


hqiptart e emigruar n Itali jan bashksia m e madhe e t huajve q jetojn n kt vend me dokumente t rregullta qndrimi, bhet e ditur nga t dhnat e publikuara nga Instituti i Statistikave t vendit ton fqinj. T dhnat pr vitin 2008 tregojn se mbi 2 milion ekstrakomunitar kan marr leje qndrimi n Itali deri m sot. Shqiptart jan komuniteti m i madh me 303.818 antar. M pas vijn Maroku me 277 mij dhe Ukraina me 140 mij vet. Shqiptart dhe emigrantt e tjer jetojn prgjithsisht n

Italin e veriut. Rajoni i industrializuar i Lombardis ka nj t katrtn e emigrantve t rregullt. Shqipria vlersohet se ka 1.2 deri n 1.5 milion nnshtetas jasht vendit, q kan emigruar gjat njzet viteve t fundit. Kjo prbn 20-30% t popullats shqiptare. Shumica drrmuese e shqiptarve jan vendosur n Greqi dhe Itali. Rreth 20 mij shqiptar kan qen n gjendje t ndrtojn biznese t vogla n Itali. Prej ktyre, m shum se gjysma punojn me siprmarrje n sektorin e

ndrtimit. Kto biznese jan goditur rnd nga kriza botrore gjat muajve t fundit. Italia sht nj nga vendet m t dmtuara nga kriza, ndrsa sektori i ndrtimit sht m i godituri. Gjat ktij viti, ekonomia italiane pritet t ulet me 2.5% udhhequr nga rnia e prodhimit industrial me 5%. Papunsia pritet t rritet n 9.2% nga 6.7 q qe n vitin 2008. Pr pasoj edhe shum shqiptar emigrant kan humbur sakaq vendet e puns apo jan t rrezikuar ta humbin. Nga Italia vlersohet se vjen nj pjes e

konsiderueshme e remitancave, rreth 300 milion euro n vit, t ardhura q pritet t ulen kt vit. Vshtirsit e ekonomis italiane pritet t na dmtojn edhe n sektorin e veshjeve dhe kpucve. Industria shqiptare e veshjeve dhe kpucve punon me porosi t italianve, t cilt nga ana e tyre i eksportojn kto produkte n t gjith botn. Eksportet e veshjeve t Italis u uln me 39% gjat janarit t ktij viti, ndrsa eksporti i kpucve ra me 23%. Gj. Erebara

Dhoma Amerikane: Tatimet shkeln ligjin


Lobingu i biznesmenve i shkruan Bodes: Po na detyrojn t pranojm gjobat
GJERGJ EREBARA

homa Amerikane e Tregtis, nj lobing i rndsishm biznesi, denoncoi dje publikisht at q e quajti keqinterpretim t ligjit pr faljen e detyrimeve tatimore dhe doganore nga ana e administrats skale n vend. N nj letr t hapur drejtuar ministrit t Financave, Ridvan Bode, presidenti i Dhoms Amerikane, Philip H. Bay, thot se tatimet kan kushtzuar prtimin nga ligji i amnistis me pranimin nga ana e bizneseve t vlersimeve abuzive tatimore dhe heqjen dor nga e drejta e ankimimit administrativ. Nga kontaktet me drejtues t tatimeve dhe doganave, antart e Dhoms Amerikane jan vn n dijeni nga prfaqsuesit e ktyre institucioneve q ata interpretojn ligjin pr amnistin skale dhe udhzimit nr. 33 n kt mnyr: tatimpaguesit q duan t prtojn nga ligji pr amnistin skale duhet t heqin dor (nse e kan lluar apo duan t llojn) nga apelimi administrativ apo gjyqsor kundr vlersimeve tatimore apo doganore. Nse zbatohet n kt mnyr, ather tatimpaguesit humbasin t drejtn pr t apeluar vlern e principalit, n kurriz t prtimit nga amnistia pr gjobat dhe interesat, thot z.Bay n letrn e tij. Ky interpretim i ligjit pr amnistin skale dhe udhzimit prkats sht n kundrshtim me qllimin e Amnistis Fiskale dhe dispozitat n fjal, dhe ne besojm se ky nuk ishte qllimi i hartuesve t ligjit. N fakt, n rast se do t kishte ndonj detyrim pr t trhequr apelimin administrativ apo gjyqsor, kjo gj duhej t ishte e prcaktuar shprehimisht n ligj, - vijon m tej letra. Ligji Pr faljen e detyrimeve doganore dhe tatimore, t detyrimeve t prapambetura t takss vjetore t qarkullimit rrugor t mjeteve e t takss s regjistrimit t prvitshm t mjeteve, si dhe t gjobave e kamatvonesave t papaguara t kontributeve t sigurimeve t detyrueshme shoqrore dhe shndetsore, u miratua vitin e kaluar dhe u reklamua gjersisht nga qeveria si nj Amnisti Fiskale, por ekspertt e konsideruan se synimi i ligjit qe m s shumti nj pastrim bilancesh nga taksat pa shpresa pr tu arktuar. Qeveria shpalli se ligji falte miliarda lek detyrime t pashlyera, ku detyrimet pr taksn vjetore t qarkullimit rrugor qen m t mdhat. Ligji i lejonte taksapaguesit t shlyenin detyrime t ndryshme fiskale pa gjoba dhe kamatvonesat q shoqrojn taksat e papaguara n koh. Tatimet vlersojn se shlyerja e ktyre detyrimeve dhe falja e interesave nnkupton n t njjtn koh q biznesi t pranoj vlersimin

tatimor dhe t heq dor nga ankimimi n gjykat. Ekspertt e Dhoms Amerikane t Tregtis besojn se ky interpretim sht i pasakt dhe joligjor, pasi n asnj rast, n ligjin e amnistis nuk sanksionohet heqja dor nga ankimimi. Neni 2 i ligjit parashikon se n rastin e detyrimeve tatimore/

doganore t njoftuara rregullisht, kushti q duhet prmbushur pr prtimin e amnistis mbi gjobat dhe interesat, sht pagesa e principalit t detyrimit brenda nj afati 6-mujor nga hyrja n fuqi e ligjit, thot Dhoma Amerikane. Edhe udhzimi prkats i ministrit pr zbatimin e ligjit nuk sanksionon asgj n lidhje me t drejtn e

ankimimit. Apelimi kundr vlersimeve t administrats publike (tatimore apo doganore) sht nj e drejt themelore e tatimpaguesve ndaj vlersimeve abuzive dhe jo t bazuara n ligj. Ne nuk besojm se qllimi i ligjvnsit sht q nprmjet faljes s gjobave dhe interesave, t heq t drejtn

e ankimit kundr ktyre vlersimeve, vijon letra e Dhoms. Pastrim bilancesh Ligji n fjal u prdor pr t nxjerr nga bilancet nj mal me detyrime tatimore dhe doganore t prapambetura dhe q nuk kan shans real arktimi. Kjo qe m e dukshme n rastin e taksave t

Ligji kamatvonesa
AMNISTI

I reklamuar si Amnisti Fiskale, ligji u jep gjasht muaj koh tatimpaguesve t prtojn nga falja e pjesshme e detyrimeve tatimore
AFATI

Ligji hyri n fuqi n shtator t vitit t kaluar dhe tani kan mbetur vetm pak dit koh pr prtimin e faljeve nga ana e biznesit
ANKIMIMI

Tatimet dhe doganat paraplqejn t shmangin prplasjet n gjykat me bizneset dhe sanksionojn prtimin e amnistis me heqjen e t drejts s ankimimit

automjeteve. N Shqipri jan lshuar mbi 320 mij targa dhe leje qarkullimi pr automjetet, por zakonisht vetm 200 mij makina kryejn kontrollin vjetor teknik. Diferenca besohet se nuk jan makina q qarkullojn pa dokumente, por jan makina t dala nga prdorimi, por q qytetart nuk i kan dorzuar dokumentet. Por ndrkoh mbi kto dokumente vijojn t rndojn detyrimet shumvjeare dhe gjobat prkatse t papaguara. Kto jan borxhe t pashpresa pr tu arktuar, sipas ekspertve. Por nga ana tjetr edhe nj numr i konsiderueshm biznesesh po e prdorin ligjin pr t prtuar nj pozicion m komod prballjeje ligjore me tatimet. Shum biznese besojn se duke paguar principalin e detyrimit tatimor apo doganor, do t dalin gjithsesi t tuar pavarsisht nse procesi ligjor i ankimimit do ta hedh posht apo jo vlersimin tatimor. Ministria e Financave nuk dha ndonj mendim n lidhje me pretendimet e Dhoms Amerikane t Tregtis. Zakonisht, Dhoma reagon publikisht mbi probleme t tilla vetm, pasi bisedimet jopublike nuk kan dhn rezultat. Dalja n publik e Dhoms detyrohet edhe nga fakti se ligji ka sanksionuar nj afat ligjor gjashtmujor pr prfitimin e faljeve dhe se ky afat pritet t skadoj pas pak javve.

N diskutim sht edhe raporti mbi rreziqet e stabilitetit financiar

Kursi

Banka e Shqipris vendos t mrkurn pr interesin baz


K
shilli Mbikqyrs i Banks s Shqipris pritet t diskutoj n mbledhjen e dits s mrkur mbi situatn e fundit monetare dhe makroekonomike t vendit dhe t vendos nse do ti ndryshoj apo jo interesat baz. Para krerve t politiks monetare jan disa raporte t rndsishme pr diskutim, prfshir zhvillimet monetare n vend gjat muajit shkurt si dhe deklarata Mbi stabilitetin e sistemit financiar pr gjashtmujorin e dyt t vitit 2008. Raporti mbi stabilitetin prmbledh t gjitha rreziqet e mundshme n ekonomi dhe publikohet dy her n vit. Norma e interesit baz n ekonomi n Shqipri sht aktualisht 5.75%. Pr her t fundit u ndryshua m 28 janar kur u ul me 0.5%. Ekspertt e BSH duket se jan n dilema t forta mbi at se far duhet t bjn me kt mekanizm t rndsishm. Ngadalsimi i ekonomis sht

Shitjet e shtpive n SHBA shnojn rritje t papritur n shkurt

Dollari amerikan rikthehet n ngjitje


D
ollari amerikan ndaloi rnien kundrejt euros dhe monedhave t tjera t rndsishme gjat dits s djeshme, pasi planet e Banks Qendrore amerikane pr blerjen e borxheve t kqija t bankave dhan efekte pozitive n bursa ndrkoh q shitjet e shtpive n SHBA shnuan rritje t papritur n muajin shkurt. Dollari toi 1% dhe u kmbye me $1.35 pr euro, pasi shnoi kulmin n kuotn $1.366 t premten e kaluar. Dollari humbi rreth 5% n pak dit javn e kaluar, duke shnuar edhe ditn m t keqe kundrejt euros q nga viti 1999. Bursat amerikane mirpritn vendimin e Rezervs Federale pr t pastruar bilancet e bankave t rrezikuara prmes prdorimit t qindra miliard dollarve nga parat e taksapaguesve. Ndrkoh, shitjet e shtpive n SHBA shnuan rritje t papritur n shkurt, pasi shum njerz vendosn t blinin duke prtuar nga mimet e ulta. N baz vjetore deri n shkurt 09, n SHBA u shitn 4.73 milion shtpi me mim mesatar prej 165 mij dollarsh secila. Nj vit m par, mimi mesatar i shtpive t shitura qe 195 mij dollar. Kto jan treguesit e shitblerjeve t shtpive ekzistuese, jo atyre t reja. Shitjet e pronave n SHBA shpesh ndikojn n ecurin e kursit t kmbimit t dollarit.

pranuar nga t gjith tashm, por ulja e mtejshme e interesit baz mund t ul konkurrueshmrin e lekut me euron dhe dollarin n tregun e brendshm, gj q sjell dobsim t monedhs kombtare. Nga ana tjetr, ulja e interesit t lekut dha vetm nj ndikim t vogl dhe t prkohshm n interesat e bonove t thesarit. Likuiditeti n tregun e brendshm mbetet i ult, sipas ekspertve, gj q

reektohet n ofert t dobt pr bono thesari dhe n interesa t larta. Interesat e bonove t thesarit kan arritur nivelin m t lart n shum vjet. Banka e Shqipris ka ndihmuar bankat e nivelit t dyt duke pranuar t blej bonot e tyre t thesarit me t drejta t plota, pavarsisht se jan dorzuar para maturimit. Fitimet e bankave jan ulur ndjeshm gjat muajve t fundit.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

POLITIKE OPINION

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

ALBIN KURTI

uk i tolerojm, nuk i njohim, nuk i pranojm, nuk jan legale, nuk jan legjitime, nuk jan t vlefshme Mbase ka edhe cilsor t tjer, me t cilt qeveritart dhe zyrtart e institucioneve t Kosovs shprehen kundr strukturave paralele t Serbis. Gjithsesi, fuqishm dhe... deklarativisht. 13 muaj pas shpalljes s pavarsis s Kosovs, kundrshtimi i tyre sht vese verbal. Sikurse do dit para shpalljes s saj pr tet vjet e gjysm me radh. Kujt i drejtoheshin ata? Kush ishte dgjuesi a lexuesi i ktyre deklaratave t tyre? Serbt? Beogradi? Strukturat paralele? Jo. Ata na drejtoheshin neve shqiptarve t Kosovs. Flisnin kundr ktyre strukturave t Serbis q i toleronin, pr tu br ata vet m t tolerueshm prej shumics drrmuese t qytetarve t Kosovs. Mirpo, nuk sht problemi vetm te natyra verbale e kundrshtimit. Duke iu referuar strukturave paralele n mnyr t prgjithsuar, politikant e Kosovs e kan krijuar prshtypjen se kto struktura jan disi abstrakte. Pas nj hulumtimi disajavor i kemi gjetur emrat e 93 personave q kryesojn strukturat politike t Serbis n Kosov nga gjithsej 116 sosh sa jan. Kontribuuam sadopak pr nj tjetr perceptim shoqror: strukturat paralele t Serbis jan dhjetra njerz me emra t prvem, njmend t organizuar n struktur, ama njerz t veant q tash ua dim publikisht emrat. Ata jan prgjegjs pr nj mori krimesh dhe shkeljesh t ligjit, t cilat i prmblodhm te faktet dhe arsyetimi n nj Kallzim Penal, i cili tashm ndodhet n duart e deputetve dhe ministrave t Kosovs. Preferuam q, m par se qytetart e thjesht, Kallzimin Penal ta bjn vet zyrtart institucional dhe, ksisoj, denoncimi e padia t ken karakter shtetror, para se civil e publik. Sigurisht q kt gj ka mundur ta bj vet Prokuroria Publike, por le t supozojm q prokurorit nuk jan patriotike dhe as profesionale, andaj kallzimet penale do t duhej t fillonin prej atyre q e kan gojn prplot pavarsi e republik, apo jo? Duke ditur se t menduarit dhe shkrimi nuk jan ana e fort e ktyre zyrtarve t institucioneve t Kosovs, ne ua prpiluam Kallzimin Penal deputetve e ministrave, dhe

KALLEZIMI PER NJE KALLEZIM PENAL


SI BHET Q NUK KA ASNJ PADI KUNDR TYRE N ASNJRN PREJ PES PROKURORIVE PUBLIKE T QARKUT N KOSOV?! A THUA JAN T THYER KOLEKTIVISHT KTA NJERZ INSTITUCIONESH PARA KTYRE STRUKTURAVE T SERBIS? SKEMI ASNJ KALLZIM PENAL PR ASNJRIN NGA DHJETRA NJERZIT KRYESOR T STRUKTURAVE PARALELE T SERBIS NGA ASNJRI PREJ QINDRA NJERZVE T STAFIT DREJTUES POLITIK T PUNSUAR N INSTITUCIONET E KOSOVS!

tash atyre u mbetet vetm edhe ta nnshkruajn nj gj kjo, t ciln, si e dim, e bjn me shum qejf. Aktivisti q e kishte shkruar prmbajtjen e ktij Kallzimi Penal na bri t qeshim t gjithve: tha se n fund t tekstit kishte pasur nj kriz identiteti, meq nuk po ndjehej si shqiptar dhe qytetar i Ko-

sovs, por si konsulent ndrkombtar. Nuk ka ministr, deputet a zyrtar t institucioneve t Republiks s Kosovs q nuk ka hasur n pengesa n ushtrimin e detyrs dhe funksionit t tij pr shkak t strukturave paralele t Serbis q kontrollojn erekun e territorit t Kosovs. Ather, si bhet q nuk ka

asnj veprim ligjor t iniciuar prej njerzve t institucioneve t Kosovs kundr tyre? Si bhet q nuk ka asnj padi kundr tyre n asnjrn prej pes Prokurorive Publike t Qarkut n Kosov?! A thua jan t thyer kolektivisht kta njerz institucionesh para ktyre strukturave t Serbis? Megjithat jo.

sht m keq se kaq. Po t ishin t thyer kolektivisht, ather, s paku do t kishim ndonj rast individual si prjashtim t rregulls dhe q e vrteton rregulln. Do t kishim ndonj padi diku t ndonj prfaqsuesi t qytetarve a npunsi t administrats. Por, jo. Skemi. Skemi asnj Kallzim Penal pr asnjrin nga dhjetra njerzit kryesor t strukturave paralele t Serbis nga asnjri prej qindra njerzve t stafit drejtues politik t punsuar n institucionet e Kosovs! Prandaj, nuk jan t thyer (vetm) kolektivisht. Jan t thyer individualisht. Nuk jan t thyer (vetm) t gjith. Jan t thyer secili ve e ve. Pa dyshim q mund ta elaborojm se si brenda ktyre institucioneve tona nuk ka vigjilenc dhe as kult t puns, andaj edhe kto padi mungojn, pr shkak se njerzit e zyrave tona thjesht prtojn ata jan rehat aty ku jan: t vetknaqur dhe t mjaftuar me fatin e mir q e kan nj rrog (sado q) t vogl (sepse edhe) me privilegje anash. Ndonse kjo do t mund t thuhej pr shumicn e tyre, kurrsesi nuk mund t thuhet pr secilin. Ndalesa e ministrit t Serbis pr Kosovn, Goran Bogdanoviq, te pika kufitare n Dardan dit m par, vetm sa e prforcon faktin se n shtetin e Kosovs nuk ka padi kundr tij dhe, njkohsisht, kjo ndales paraqet orvatje t Qeveris s Kosovs pr ta zhvendosur vmendjen e opinionit nga strukturat e Serbis q veprojn lirshm prbrenda Kosovs te vizitat q i vijn asaj nga jasht. N ann tjetr, ndalesa e zvendsit t Bogdanoviqit, Bojan Angjelkoviq, te lumi Ibr, dhe srish mosarrestimi i tij, vetm sa e prforcojn Ibrin si kufi faktik prbrenda Kosovs. Sigurisht q na kujtohet rasti i arrestimit t tre agjentve gjerman t BND-s dhe zelli q pat treguar Hashim Thai pr ti mbajtur ata ca dit n burg, duke u thirrur n ligj dhe n procedurat e rregullta gjyqsore. Mirpo, kur vjen puna te strukturat e Serbis q jan prplot agjent t cilt na sillen vrdall mbase jo vetm n veri e npr enklava ather Hashim Thai nuk piptin. Gjithsesi, nuk bhet fjal pr munges t mundsive (si po prpiqen t na shfajsohen), por pr munges vullneti (pr ka duhet ti fajsojm).

Mbshtetsit evropian t Serbis


XHAVIT HALITI

nde jan edhe pes antar t BE-s, q nuk e kan njohur zyrtarisht shtetin e pavarur dhe sovran t Kosovs. Kaloi m se nj vit dhe kto pes shtete, n kundrshtim me qndrimin dhe vendimin e 22 vendeve t tjera antare t BE-s, insistojn, dikush n mnyr deklarative e ndonj tjetr n mnyr t heshtur, n qndrimin e tyre injorues, duke mos njohur nj realitet evident: krijimin dhe funksionimin prej m se nj viti t shtetit m t ri n Evrop, t Kosovs-shtet. Kto 5 shtete, q vazhdojn t mos na njohin, jan t distancuar prej nesh n rrafshin gjeografik (Spanja, Greqia dhe Qiproja prfaqsojn skajet jugperndimore dhe juglindore t BE-s; Sllovakia prfaqson Evropn Qendrore; dhe Rumania, fqinjin e afrt); at etnik (duke prjashtuar Greqin dhe Qipron, tre t tjert jan etnikisht t ndryshm); fetar (kristianizmi puritan katolik dhe ortodoks n Spanj, Greqi e Qipro, s bashku me kristianizmin n Rumani e Sllovaki, i kundrvihen n bllok Kosovs me shumic qytetarsh shqiptare), dhe pr probleme t brendshme t tyre me etnit, q mund tu shkaktoj njohja prej tyre e shtetit t pavarur t Kosovs si precedent (Qiproja, antare e BE-s, q thirret rndom si Qiproja greke, ka prej dekadash t pazgjidhur nj t tretn e ishullit, q dominohet e qeveriset nga Qiproja turke; Spanja ka problemin

bask; ndrsa Rumania ka Transilvanin). Aktualisht ndeshemi me nj paradoks: Gjat pritjes s Presidentit t Serbis, Tadi, q bri nj vizit n Madrid pr t nnshkruar nj marrveshje ushtarake mes dy palve, Kryeministri spanjoll, Jose Luis Zapatero, u shpreh: Ne e kundrshtojm pavarsin e Kosovs, pr shkak t bindjeve politike t mbshtetura n ligjin ndrkombtar. N koherenc dhe i trimruar nga mbshtetja e Zapateros, Tadi deklaroi: Beogradi nuk do ta njoh kurr pavarsin e Kosovs. Para apo pas brjes s ksaj deklarate, por

Hilari Klinton, e cila krkoi q rajoni n asnj mnyr nuk duhet ln n harresn e s kaluars, zv.presidenti Bajden u deklarua: Ende ka pun pr tu br n Kosov, sepse angazhimet nuk kan prfunduar. SHBA-ja, BE-ja dhe NATO-ja kan qen vlersues dhe veprues t bashknjmendt n ndrhyrjen e tyre pr t mbrojtur jo vetm politikisht, por edhe ushtarakisht t drejtn e rrjedhur nga ligji ndrkombtar, pr ti dhn fund rastit unik t ekzistencs s nj kolonie t Serbis n Evrop n fund t shekullit XX. N unison veprimi dhe mendimi ato

SHBA-ja, BE-ja dhe NATO-ja kan qen vlersues dhe veprues t bashknjmendt n ndrhyrjen e tyre pr t mbrojtur jo vetm politikisht, por edhe ushtarakisht t drejtn e rrjedhur nga ligji ndrkombtar, pr ti dhn fund rastit unik t ekzistencs s nj kolonie t Serbis n Evrop n fund t shekullit XX
sidoqoft n t njjtn dit, i 56-ti shtet antar i OKBs deklaroi njohjen zyrtarisht t Kosovs. E nesrmja e deklaratave Zapatero-Tadi u pasua nga krkesa e zv.presidentit amerikan, Xho Bajden, pr fuqit perndimore evropiane, t cilat e uan Kosovn drejt pavarsis nga Serbia, q tashm t prfundojn premtimet e tyre pr ndrtimin dhe forcimin e ktij shteti t ri, pasi sht prgjegjsia e tyre ta ojn deri n fund kt detyr. Nga selia e NATO-s n Bruksel, pr her t dyt po nga Brukseli, pas Sekretares amerikane t Shtetit, e arritn dhe e realizuan kt objektiv. Prej vitit 2000, Kosova u b e pavarur realisht nga Serbia; prej vitit 2008 shteti i pavarur dhe sovran i Kosovs sht njohur si i till nga 56 antar t OKBs. E kan njohur zyrtarisht shtete nga gjith kontinentet, por, ndrkoh, 5 antar t BE-s, t bashksis kontribuuese potente n arritjen e ksaj pavarsie, jan deklaruar, n koh dhe mnyra t ndryshme kundr njohjes s saj. Arsyet? - Problemet e brendshme etnike. Spanja, Rumania dhe Sllovakia udhhiqen nga problemet e

brendshme etnike. Shtetart e tyre e konsiderojn njohjen zyrtarisht t shtetit t Kosovs si precedent q mund t nxis e t prligj trazira nacionaliste n vendet e tyre. sht e drejta e do shteti q t gjykoj e t vendos pr t njohur apo jo shtetin ton, por sht paradoks kur 22 shtete t BE-s e kan br kt dhe kur Solana (spanjoll) dhe Zapatero (Kryeministr i Spanjs) i kundrvihen njri-tjetrit n qndrimin ndaj Kosovs. - Kto pes shtete nuk respektojn, madje u bien ndesh pozicionimeve t vendeve m t fuqishme t Bashkimit Evropian ndaj Kosovs. Arsyeja e saj nuk mendoj se sht etnike. Qndrimi antiKosov i Athins zyrtare kushtzohet nga dy faktor: Nga lidhjet tradicionale historike me Serbin, si dhe nga besimi i prbashkt fetar, ortodoksia kristiane. Mund t vazhdojm n gjetje t argumenteve t tjer t mosnjohjes s shtetit t Kosovs nga 5 antar t BE-s. Pr kt, do t citoj vetm nj fraz t Xho Bajden: sht para s gjithash prgjegjsi e Bashkimit Evropian dhe Komunitetit Evropian q t prmbush premtimet q i kemi br s bashku Kosovs. Shteti i pavarur dhe sovran i Kosovs nuk mund t zhbhet! Urojm dhe shpresojm q kt ta kuptojn sa m shpejt shtetet evropiane, ku, sot apo nesr, do t jemi t pranishm dhe t barabart edhe ne; Kosova sht shtet, sepse e meriton, e ka fituar dhe i takon t jet!

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

POLITIKE OPINION

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

ARTAN LAME

lameartan@yahoo.com

NUK QENKEMI HAJDUTE Kam muaj e muaj me radh q dgjoj LSI-n t rndoj dorn dhe gojn kundr PS-s. E filloi me kunja e batuta dhe erdhi duke e trashur zn, derisa arriti n akuza direkte me zrin ngritur e gishtin drejtuar mbi kryetarin e PS-s. Nuk vlen t rreshtoj ktu llafet q u than pr t e pr prqindjet e pallateve, pr grupin e t korruptuarve n PS e pr hajdutt e buxheteve vendore, buxhete q po i shptonte LSI-ja. Aq u trash kjo pun sa edhe un po zinja inat me Kryetarin tim q nuk kthente llaf dhe fillova t dyshoj, ore mos din ndonj gj vrtet kta t LSI-s q se dim as vet ne dhe mos qnkemi hajdut pa e ditur q jemi. Fal Zotit, deklaratat e LSIs t ktyre ditve t fundit, q ishin 180 grad n krah t kundrt me kish thn deri ather, m qetuan. Brenda nats LSI-ja na bri burra t mir dhe shpalli se do pranonte t bnte koalicion me PS-n. M njan u lehtsova q nuk qnkemi m hajdut, po man tjatr u rndova, se pash q LSI-a nuk pasksh marr vesh hi se far ka ndryshuar n mndjen e shqiptarve. Se mir ne po e ham turpin me buk dhe po harrojm na than deri dje, po njerzve kush ua mbush mndjen t harroj? A thua tu hiqet nga goja njerzve shija e thart q u kan ln pazaret e vjetra t partive, duke u dhn t prtypin nj thartir m t fort, at t pazareve t reja? Un e kuptoj q politika ka nevoj pr konsensus, un e kuptoj q politika bashkon edhe ata q mendojn ndryshe nga njri-tjetri. Un them q ti je i shmtuar, ti thua q un jam i shmtuar, po meqense kjo sht shtje syri, ne prap mund t bashkohemi pr t mundur nj kundrshtar m t fort. Mirpo si mund t bashkohemi, pasi ti m ke thn q jam hajdut? Kur m the q jam i shmtuar, nuk m mbetet hatri, se nuk t on njeri n burg se je i shmtuar, ndrsa kur m thua q jam hajdut, dale nj minut, ndryshon puna se vndi i hajdutit sht n burg. Nuk sht puna ktu t knaqem un, duke m thn m fal q t qojtm hajdut, sht puna t kuptojn populli q prball Saliut qndrojn ca njerz ndryshe nga ai, ndryshe nga ata q i solln n kt dit, ndryshe nga pocaqia ku jemi zhytur t tr. Q do ish mir q LSI-ja t bashkohej me PS-n pr hir t t keqes Sali, kjo sdo mnt q sht gj e mir. Mirpo roli i partive sht q duke dal nga populli, ti shrbejn edhe moralit, jo vetm vetes dhe, pr ti shrbyer moralit publik t shqiptarve, para se krert t shtrngojn duart, LSI-ja duhet q faqe bots, ose t krkoj ndjes pr gjith baterit q i ka zbrazur n kok PS-s, ose t jap

faktet se pse kish t drejt kur na quante hajdut. Ndryshe, njerzit do thon aha, prap kta e gjetn llafin, prap u mblodhn bashk t gatuajn orbn e tyre sot q t han byrekun ton nesr. Ksaj djema, i thon politik e vjetr dhe, edhe Rama me t tijn si Kryetar, edhe ne shum t tjer q po flasim, kemi aq respekt pr veten sa, pasi kemi folur pr politik t re, t mos biem n orbn e vjetr q me radhn e par. Ska dy jav q LSI-a pranoi n gjirin e saj disa t larguar t dikurshm t PS-s n Durrs. Duket si pun e paqt, se m mir q u bashkuan me LSI-n sesa t bashkoheshin me Salin. Mirpo edhe aq e paqt nuk sht, se katr vjet m par, kur ishin n PS kta burrat, LSI-ja nuk la llaf pa u thn, duke i br mafioz e hajdut. Si qnka kjo pun kshtu, po qeve kundr meje je hajdut, hajde bhu me mua q t gdhihesh burr i mir?! Q t jemi realist, ka nj autoritet n bot q ti lan gjynahet dhe t bn shnjtor kur i qasesh pran, dhe ky sht Papa n Rom. Shkon atje, i ulesh m gjunj, ai, plaku i shenjt me pelerin t bardh t v dorn n kok dhe ti hop, i ke lar t

NUK QENKEMI HAJDUTE


A THUA TU HIQET NGA GOJA NJERZVE, SHIJA E THART Q U KAN LN PAZARET E VJETRA T PARTIVE, THJESHT DUKE U DHN T PRTYPIN NJ THARTIR M T FORT, AT T PAZAREVE T REJA?

gjitha, je gdhir mavri me boj, por ngrysesh i qashtr ama. Mirpo ky q t bn kt pun, sht Papa q i ka hesapet direkt me Perndin n qiell dhe, do goxha fantazi q kt pun t krkoj ta bj edhe LSI-ja n tok. TE BEJ? Ndrsa ne bjm filozofira pr t rinjt e politik pr t vjetrit, skeletit t Shqipris vazhdojn ti bien edhe coprat e fundit t suvas q i kan mbetur. N mes t Tirans, 200 metra nga Sknderbeu, 100 metra nga Ministria e Brendshme dhe 50 metra nga Ministria e Punve Publike dhe 10 metra nga selia e partis n pushtet po shkatrrohet nj prej godinave m t bukura t trashgimis s qytetit: godina e dikurshme e Institutit t Monumenteve q vitet e fundit pas kthimit tek ish-pronart prdorej si restorant me emrin Saraji. Tirana ka qen nj qendr q udhtart e vjetr e prshkruajn si nj qytet t hijshm plot arkitektur t shklqyer otomane, ndrsa brenda nj shekulli ia doli ta zhduk t gjithn kt trashgimi dhe sot nuk i kan mbetur m shum se nja dhjet gjurm q dshmojn se ktu kan

rrojtur njerz edhe para vitit 1900 dhe jo ujqr e arinj t pyllit. Ndr kto gjurm, ndr m t fismet dhe t hijshmet sht edhe ky monumenti q ju thash. I groposur midis shumkatsheve prej betoni q e kan rrethuar dhe q po vazhdojn ti ngrihen prreth sidoqoft kishte mbetur elegante mes tyre si pr tu dshmuar se madhsia nuk sht domosdoshmrisht madhshti. Ka dit q kjo godin po masakrohet dhe transformohet n mnyr t pamshirshme. Po shkulen dritaret dhe veshjet origjinale, po mbushet me hekur e beton, po bhet e nuk bhet se edhe ata q po i bjn varrin nuk t ln as t afrohesh e jo m tu krkosh llogari. U fol npr gazeta u bn dhe nja dy kronika dhe kaq. Si gjithmon asgj, asnj nga institucionet q jan aty prreth pak metra larg nuk lojti vndit. Me k t flas? Kujt ti qahem? Kujt ti thrres n vrim t veshit? Inspektorati i Ndrtimit q varet nga Ministria e Punve Publike, as q bhet llaf ta bj qejfin qeder. Pyes m tej dhe marr vesh se Inspektorati i Bashkis paska shkuar t bj kontroll, por ndrtuesi sht n rregull se u thot q ka marr leje nga Instituti. Se po e shkel lejen pastaj, kt nuk sht Inspektorati q mund ta thot, por vetm Instituti si organ i specializuar. Ksaj radhe ndodhi edhe nj udi. Pasi interesohem, m thon se Instituti i Monumenteve, ky i vdekur i pakallur, paska br nja 4 a 5 letra pr tu ankuar pr shkatrrimin e monumentit. Natyrisht q sht von, pasi n Shqipri mezi u dgjohet zri institucioneve kur jan gjall e shndosh, e jo m kur zri u del si frym kufome. Nuk besoj se do m thoni pse nuk u prpoqa t ndrhyj drejt e te ministri i Kulturs, ai q ish, se e pam se me far e kish t zn kohn ai. Prpiqem t lidhem n telefon me ministrin e ri taze, po nuk ia dola dot. t bj, ku t shkoj m lart, te Berisha? Pr hir t monumentit, edhe atij do ti bja telefon, po ska vler, se m thon q nuk i lexuaka m ankesat se qenkan br lum. Para disa ditsh desha t merrem me muret e kalas s Tirans q po mbushin vitin q qndrojn si varr i hapur midis qytetit. I lash muret, se presin edhe ca dit dhe u vura t shkruaj pr kto sarajet q po shkatrrohen. Ndrsa po shkruaj m arrin nj fotografi e br vetm nj dit m par, ku shihet ekskavatori q grmon n Kishn e Mesopotamit si pa gj t keq. t bj m par mes ktij shkatrrimi q na ka hipur n kok tia bjm vendit ton, shkatrrim i cili do i bj arkeologt pas njqind jetsh t thon pr ne: keq, se qmoti ktu paskan rrojtur njerz t egjr, por ca m keq paskan qen brezat mes shekujve XX dhe XXI, q ishin jo vetm t egjr, por edhe t pangopur.

Prball ktyre fatkqijve, n Gjirokastr dhe fshatin Synej, po nis fushata elektorale e partive politike dhe itineraret e kushtueshme t udhheqsve tan partiak. Nj prllogaritje populiste do t shnonte se nj muaj fushat e partive tona, mund t vlej financiarisht sa pr ngritjen e dy fshatrave t rrafshuara

Besimi i humbur te pastort


ALEKSANDER IPA

dhheqsit tan n do fushat elektorale, marrin pamjen e pastorve, ndonse nuk mund ta fshehin apo zhbjn imazhin e tyre t ngulitur si personazhe t frikshme. Pastort gjenden ngusht n kt fushat elektorale dhe n mashtrimin e tyre politik t radhs. Fushata ka nisur e ata po ia nisin gazavajit udhtues e mashtrues, skaj m skaj t vendit. Kan mbrritur n fytyrn e tyre t kahershme, duke premtuar ndryshimin e paarrir dhe kohn tjetr t largqen. Prball itinerarit ditor t tyre (dhe kur them t tyre, kam parasysh gjith pretenduesit pr qeverisje n mandatin tjetr) kto or, m mbetet e pashqitshme nga mendja, gjendja e banorve t fshatit Synej, n afrsi t Kavajs. Nj tmerr i vrtet. Dheu u vithis dhe prpiu banesat, deri edhe trekatshe, t banorve. U bn plot 11 banesa t shembura e t zhytura n dhe. Bashk me to, nj grop gjigante, tmerruese pr syrin e kal-

imtarit dhe aq m tepr t banorve, krcnon edhe m tej, banesa dhe qytetar t tjer. N at grop prpirse u murosn edhe dhjetra bagti e sende t vyera t familjarve. Kjo sht nj tragjedi natyrore pr nj grup qytetarsh. Natyrisht, shum m ndryshe nga incidenti skandaloz i pallatit t shembur n Gjirokastr vitin e kaluar, n kodrn e lagjes 11 Janari, prej nga ku disa familje mbetn n mshir t fatit. Ende edhe sot e ksaj dite, ato familje fatkqija, kan mbetur n pritje si durimmdha, pr t trhequr fondin e pamjaftueshm zhdmtues, t bashkis apo qeveris. N Synej t Kavajs, dika e till ende nuk sht folur dhe nuk ka nisur t vihet n lvizje. Banort e 11 shtpive jan shndrruar n muaxhir brenda fshatit t tyre. Jan strehuar ku kan mundur, si n rrethan t vrtet lufte e fatkeqsie. T vetsistemuar dhe n disa prplitje rraskapitse pr t prfituar me kohvones shumn e pamjaftueshme t kontributit social prej qeveris apo bashkis. Nj pjes e tyre, sigurisht q do t sorollaten n odisen e

voness burokratike, sikundr edhe paraardhsit e tyre, banort e pallatit t shembur n Gjirokastr, n kt lloj fatkeqsie. Prball ktyre fatkqijve, n Gjirokastr dhe fshatin Synej, po nis fushata elektorale e partive politike dhe itineraret e kushtueshme t udhheqsve tan partiak. Nj prllogaritje populiste do t shnonte se nj muaj fushat e partive tona, mund t vlej financiarisht sa pr ngritjen e dy fshatrave t rrafshuara. Sigurisht q udhheqsit kan pr t shkuar edhe n Synej, ndonse kt gj mund ta kishin br qysh n ditn e ndodhis.(!) Por kjo vajtje e tyre n Synej apo Gjirokastr, sht si vizita e pastorit q ka konsumuar premtimin dhe ka humbur besimin, pasi kishn e ka premtuar kaher, por nuk e bri ende realitet. Kumti pr kt besim t humbur, fitohet prej provs s vijueshme t ndjenjs dhe ndjeshmris munguese, prej politiks n raport me qytetarin. Pr shkak t ksaj, mendoj se n kt fushat n t ciln jemi futur, politika ka pr ta pasur vshtir fitimin e

vots me bindje. Vota me bindje, sht reagimi i ndrgjegjshm i qytetarit ndaj atij q ofrohet pr t marr votbesimin si qeveriss. N politikn shqiptare, pr shkak t zhgnjimit t shtreszuar dhe humbjes s besimit n mnyrn m t riprsritur, n kt tur elektoral jan gjasat t kemi nj akt qytetar kryenesie. Kjo mund t ndodh pr shkak t shprdorimit t premtimit pr t qen i votuar si shrbestar i publikut dhe jo si prfitues n qeverisje. Kjo peshore e re gjykimi n marrdhnien pragmatiste mes qytetarit dhe politiks, duhet konsideruar mundsia e vetme dhe e pashmangshme pr ta kthyer kt marrdhnie, pr her t par prgjat 19 vjetve t tranzicionit postkomunist, n nj kontrat pragmatiste dhe realpolitike. Kush arrin t bind pr kt kontrat dhe kush arrin t prfshij sa m shum prfaqsime interesash adekuate t ktij elektorati n kt kontrat, ajo pal ka pr t triumfuar n garn pr mandat. Vshtirsia qndron se pastort politik kan lodhur edhe mashtrimin, e jo m qytetarin!

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009 11

POLITIKE

KONTAKT info@gazeta-shqip.com rrethe@gazeta-shqip.com

Rama: Berisha sht nj rrezik pr zgjedhjet e lira


sht n krye t nj koalicioni bashkfajtorsh
ryetari i Partis Socialiste, Edi Rama, deklaroi dje se Kryeministri Sali Berisha po rrezikon zgjedhjet e qershorit. Rama iu prgjigj fjals s Kryeministrit Berisha pr 22 marsin, duke u shprehur se pas 17 vitesh ajo q rrezikon vendi duke pasur kt Kryeministr, sht q t mos ket zgjedhje t lira. Dhe pas 97 ditsh, nj pal zgjedhje t tjera jan seriozisht n rrezik, pikrisht sepse njeriu q 17 vjet t shkuara u zgjodh pr t na garantuar kt, sot e gjith ditn mbetet krcnimi kryesor i zgjedhjeve n krye t nj koalicioni bashkfajtorsh, pr shum t kqija e mbi t gjitha pr nj tragjedi t pashembullt, ku shteti bombardoi, vrau, plagosi e shkatrroi qytetart e vet, nnvizoi kryetari i Partis Socialiste. Kryesocialisti i bri thirrje Berishs q t reagoj dhe s bashku, me t gjitha forcat, t shptojn zgjedhjet. Kjo, sipas Rams, duhet t nis duke dhn kartat e identitetit falas. Madje ai i kujtoi Kryeministrit se Kodi Zgjedhor ka si prparsi pajisjen e shtetasve pa pasaport me kart identiteti. Sot, un i them

Shkurt
REHN:

Kryeni reformat, pastaj hyni n BE


Komisioneri pr Zgjerimin n Bashkimin Evropian, Oli Rehn, ka br me dije dje n nj konferenc pr shtyp se vendet e Ballkanit perndimor jan t mirpritura t jen pjes e Bashkimit Evropian, por duhet t kryejn m par reformat. Vendet e Ballkanit perndimor duhet t jen pjes e BE-s. Kushti i vetm jan reformat, tha Rehn. Kryekomisioneri Rehn krkoi gjithashtu q Shqipria t tregohet e kujdesshme n kryerjen e reformave. Ju lutem, merrini kushtet e Bashkimit Evropian seriozisht, n mnyr q t shikoni m pas hapat e tjer, theksoi Rehn. Pala shqiptare, nga ana tjetr, sht e bindur pr t br aplikimin pr statusin e vendit kandidat t BE-s gjat presidencs eke. BERISHA-SYNEJ

bilancin e Berishs pr qeverisjen e djatht, Rama nnvizoi se n 22 mars t 1992-shit, Berisha u votua q t onte vendin drejt Evrops, por i drejtoi drejt piramidave t korrupsionit, i oi qytetart e ktij vendi nn grmadhat e piramidave, ndrkoh q me mandatin

e tij t dyt po i l m t varfr e m t papun se i gjeti 4 vjet m par. Sa m tej, n vlersimin e kreut t PS-s, thuhet se Sali Berisha na kujtoi edhe nj her se ka mbetur ish-komunisti i fundit n pushtet n gjith Evropn. Dy dit m par Kry-

eministri Berisha, me rastin e 17-vjetorit t ardhjes s PD-s n pushtet pas zgjedhjeve t 1992-shit, bri nj bilanc t mnyrs se si kan qeverisur demokratt, duke paraqitur disa momente q ai i konsideroi t suksesshme.

QENDRIMI Berisha u votua q t onte vendin drejt Evrops, por e orientoi drejt piramidave t korrupsionit

Deklaratat

Ofrojm zgjidhje pr t dmtuarit


KONSTATIMI

M 22 mars t vitit 1992, Berisha u votua q ta onte vendin drejt Evrops, por e drejtoi drejt piramidave t korrupsionit
MESAZHI

Rama bri nj ftes t hapur pr Kryeministrin, teksa i krkoi q t shoh propozimin e PS-s pr kartat e identitetit
Sali Berishs se n Shqiprin e keq-qeverisur prej tij, ku qindra mijra t varfr nuk blejn dot kartn e identitetit, e drejta e tyre elementare si njerz q jetojn n nj vend demokratik, nuk mund t shkelet n asnj mnyr pr shkak t varfris, nnvizoi kreu i PS-s. Rama bri nj ftes t hapur pr Kryeministrin, teksa i krkoi q t shoh propozimin e PS-s me syt e njeriut q ka detyrn kushtetuese t garantoj krejt infrastrukturn dhe standardet zgjedhore, ta kuptoj si mundsin e vetme pr shptimin e nj procesi q sot sht seriozisht i kompromentuar, pr shkak t atij e t vet atyre q e rrethojn. Duke kundrshtuar

Ta kuptoj si mundsin e vetme pr shptimin e nj procesi q sot sht seriozisht i kompromentuar, pr shkak t atij vet
REAGIMI

Kryesocialisti i bri thirrje Berishs q t reagoj dhe s bashku, me t gjitha forcat, t shptojn zgjedhjet

Kryeministri Berisha ka shkuar pr t par nga afr dje situatn n fshatin Synej t Kavajs, pas rrshqitjes masive t dherave q shembn disa shtpi. Kryeministri Berisha u prit nga kryetari i Komuns s Synejit, Prparim aa, nj grup familjarsh q humbn banesat n kt ngjarje t rnd, si dhe nga qindra banor t tjer, t cilve u premtoi se rasteve t tilla ne do tu japim patjetr nj zgjidhje. Kryeministri u shpreh se pas studimit gjeologjik, i cili do t bhet shum shpejt, qeveria do t marr t gjitha vendimet e duhura dhe do t jet trsisht n mbshtetjen e ktyre banorve. Duhet t prcaktoni zonn e trojeve t reja ku do t bhet postimi i ksaj zone, sepse kjo zon nuk ka garanci, theksoi Berisha, duke iu drejtuar autoriteteve vendore t ksaj komune. GJINUSHI

Bogdani

PD: Kreu i opozits, Rama, ka fobi zgjedhjet


P
artia Demokratike ju kundrprgjigj shpejt deklarats s kreut t PS-s, Edi Rama, pr zgjedhjet. Zdhnsi i PD-s, Gerti Bogdani, deklaroi dje se Rama sht dekurajues pr procesin e letrnjoftimeve, i ka fobi ato, ashtu si ka fobi zgjedhjet. Sipas Bogdanit, Partia Socialiste nuk po inkurajon qytetart t shkojn pr t br aplikimet pr kartat e reja t identitetit dhe kreu i PS-s nuk ka br asnj thirrje pr aplikim. Rama ka frik nga zgjedhjet e lira dhe humbja e 28 qershorit, theksoi Bogdani. Zdhnsi i selis blu n emr t PD-s ftoi gjithashtu t gjith qytetart q tu drejtohen zyrave t aplikimit pr kartat e identitetit, pasi ato nuk do t prdoren vetm pr t votuar, por do t ndihmojn n nj t ardhme DEKLARATA Rama sht dekurajues pr procesin e letrnjoftimeve, i ka fobi ato, ashtu si ka fobi zgjedhjet edhe pr t udhtuar jasht Shqipris. Nj dit m par, kreu i qeveris i krkoi kryesocialistit Rama q t bashkpunoj pr letrnjoftimet dhe ti bashkohet thirrjes pr t aplikuar pr kartat e identitetit. Nga ana tjetr vlen t theksohet se kryetari i PD-s ende nuk ka br aplikimin pr kartn e identitetit, ndonse n konferencat apo n deklaratat e tij publike i fton qytetart t drejtohen n t gjitha zyrat pr t aplikuar pr kartat e identitetit. Zdhnsi i PD-s e ka etiketuar kreun e PS-s si dekurajues pr letrnjoftimet me arsyen e vetme se PS ka frik nga zgjedhjet. Deklaratat e selis blu kan ardhur menjher pas konferencs s liderit t PS-s, Edi Rama, i cili ka theksuar se letrnjoftimet duhet t ndahen falas.

Berisha, shkaktar i krizs s vendit


Kryetari i Partis Social Demokrate, Sknder Gjinushi, e konsideroi Kryeministrin Berisha si shkaktarin kryesor t krizs s gjithanshme q po kalon vendi. Gjinushi e akuzoi Berishn si nj njeri t inkriminuar, q nuk mund t merret vesh me asnj lloj Presidenti, me asnj lloj kryetari t Kontrollit t Lart t Shtetit, me asnj Prokuror t Prgjithshm, sepse e vetmja gj q krkon Berisha sht t mbroj korrupsionin e tij. Kjo q po kalojm sht nj kriz q ka lluar n vitin 2005, me rikthimin e Sali Berishs n pushtet, dhe me ministrat e tij t inkriminuar q nga ish-ministri i Transporteve e deri tek ish-ministri i Kulturs, tha kreu i PSD-s. N fjaln e tij, Gjinushi nuk ka ln pa prmendur edhe liderin e LSI-s, Ilir Meta, q sipas tij sht bashkuar me Berishn. Meta, vijoi Gjinushi, po ndjek taktikn e prarjes s t majts. TOPALLI

Qndrimi

Kreu i LSI-s zhvillon takime n Shkodr, aplikon edhe pr kartn e identitetit

Meta: Bashkpunimi me PS-n nuk sht dika e re


N
uk ka asgj t re n qndrimin e LSI-s pr t bashkpunuar me Partin Socialiste. Kjo ishte deklarata e djeshme e kreut t LSI-s, Ilir Meta, gjat nj komunikimi me mediat lokale n qytetin e Shkodrs. N kt mnyr Meta dshiroi t prgjigjet, por edhe tu jap fund polemikave mbi qndrimet e fundit t LSI-s kundrejt PS-s. Nuk ka ndryshim t qndrimit t LSI-s dhe koalicioni me PS-n nuk sht nj gj e re, pasi kjo sht nj alternativ e shum kohve m par, tha Meta. Lidhur me hetimet mbi Nikollaq Neranxin dhe kandidatin e LSI-s n Shkodr, Sait Fishta, Monika Kryemadhi, aplikuan pr tu pajisur me kartn e identitetit. Ata u drejtuan pr n zyrat e njsis bashkiake nr.7 n kryeqytet, ku bn edhe aplikimin pr pajisjen me kart. Meta u bri thirrje qytetarve shqiptar q t aplikojn sa m par pr tu pajisur me kart identiteti, ndrsa i krkoi edhe nj her qeveris shqiptare q t subvencionoj n maksimumin e mundshm t gjitha ato shtresa t shoqris q jan n gjendje t rnduar ekonomike pr shkak t t ardhurave fare t pakta dhe t rritjes s kostos s jetess. Njkohsisht, kreu i LSI u shpreh se komisioni i prbashkt parlamentar pr shtjen Meta i ka krahasuar rastet me ato t Silvio Berluskonit n Itali, q pavarsisht se ai ka shum

IRONIA Kreu i LSI-s vuri n dukje se sht Berisha ai q do dal n pension n zgjedhjet e 28 qershorit dhe do t jet prtues i projektligjit t LSI-s pr moshn e tret

Meta, s bashku me bashkshorten e tij, Monika Kryemadhi, aplikuan pr tu pajisur me kartn e identitetit
gjyqe t hapura, vazhdon t jet m i votuari n Itali. Njkohsisht, pas kthimit nga Shkodra, kryetari i LSI-s, Ilir Meta, s bashku me bashkshorten e tij,

e zgjedhjeve duhet t propozoj zgjidhje sa m efektive n drejtim t motivimit t gjith shtetasve q ky proces t rezultoj me sukses deri n fund t muajit maj. Ndr t tjera, Meta shprehu besimin se edhe misioni i ODIHR-it, pasi sht vn n dijeni mbi ecurin e ktij procesi, do t kontribuoj me propozime sa m konkrete dhe efikase. I pyetur mbi deklaratn e Kryeministrit, se e majta ka frik nga humbja, kreu i LSI-s vuri n dukje se sht Berisha ai q do dal n pension n zgjedhjet e 28 qershorit dhe do t jet prfitues i projektligjit t LSI-s pr moshn e tret. A.Hoti

Integrimi n NATO, maraton me fmijt


Kryetarja e Kuvendit, Jozena Topalli, ka gjetur nj mnyr ndryshe pr t mbyllur maratonn e Shqipris pr antarsim n NATO. E mbshtetur nga fmijt e shkollave t kryeqytetit, ajo ka iniciuar dje nj aktivitet me sloganin Un n NATO, vetm dhjet dit para antarsimit me t drejta t plota n Samitin e Strasburg-Kehl. Pas ksaj maratone, Topalli ka theksuar se u quajt maratona Un n NATO, sepse secili prej jush, brenda dhjet ditve, do t jet n NATO. Kryetarja e Kuvendit u shpreh ndr t tjera se maratona me kt slogan sht maratona q shqiptart gjat viteve kan realizuar dhe kan dal kampion.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009 12

POLITIKE

KONTAKT info@gazeta-shqip.com rrethe@gazeta-shqip.com

Votat, kamerat do t merren n ruajtje


KQZ: Ta bj nj polici private, ose rma

Apeli
Gjonaj: sht shtje procedurale

Antart e KZAZ-ve, partit vonojn emrat


K
reu i Komisionit Qendror t Zgjedhjeve, Arben Ristani, u bri thirrje dje partive politike q kan t drejt t ken antar n KZAZ, t dorzojn sa m par listn e emrave. Kreu i KQZ-s tha se nuk mund t nis puna e komisioneve zonale nse nuk vijn propozimet pr antar t partive politike. Kreu i KQZ-s shtoi se partit po bllokojn procesin, pasi jan shkelur afatet ligjore. Propozimet duhet t ishin dorzuar sipas afatit ligjor brenda 13 marsit, por disa parti politike ende nuk i kan dorzuar emrat pr prbrjen e ktyre komisioneve. Pa konstituimin e komisioneve zonale nuk nis puna, tha kreu i KQZ-s. Prfaqsuesi ligjor i PS-s n KQZ, Gjonaj, tha se bhet fjal pr shtje procedurale dhe se shum shpejt emrat do t dorzohen n KQZ.

iguria e kamerave q do t vendosen n qendrat e numrimit t votave pritet t jet nj shtje me rndsi, e cila do t trajtohet nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Ndonse ende nuk ka asnj vendim, prej ktij institucioni kan lluar t qarkullojn idet e para rreth mnyrs se si do t procedohet. Opsioni llestar sht ai i pajtimit t nj kompanie t policis private q t marr prsipr ruajtjen e kamerave dhe administrimin e tyre pr llogari t Komisionit Qendror t Zgjedhjeve. Nj prcaktim i till do t duhej t bhej prmes nj amendimi nga ana e Komisionit Qendror t Zgjedhjeve. Nj ide tjetr e garantimit t siguris s tyre sht q t kujdeset kompania e cila do t sjell kamerat. Dje, gjat mbledhjes s KQZ, ndrsa antart e saj ishin duke diskutuar pr rolin e policis n qendrat e numrimit t votave, kreu i ktij institucioni, Arben Ristani, ngriti problemin e ruajtjes s kamerave gjat gjith ktij procesi. Nj problem q nuk sht sanksionuar ktu sht siguria e kamerave. Ndoshta duhet ta zgjidhim me polici private pr ti ruajtur ato, tha Ristani. Lidhur me kt mundsi, prfaqsuesi ligjor i Partis Socialiste, Genc Gjonaj,

shprehu mendimin se kjo ishte nj shtje e cila i takonte kompanis q do ti garantoj kamerat. sht malli i vet, tha Gjonaj. Megjithat, kryetari i KQZ-s, Ristani, pranoi se kjo sht nj shtje tjetr pr t ciln duhet t diskutohet s shpejti dhe se nuk i takon shtjeve t rendit t dits. Nse duhet, mund ta zgjidhim

QV-t

Vendoset numrtimi
omisioni Qendror i Zgjedhjeve miratoi dje n parim udhzimin q ka pr qllim t prcaktoj rregullat t cilat duhen ndjekur nga kryetart e njsive vendore pr numrtimin e zonave t qendrave t votimit n mnyr unike n shkall vendi. Numrtimi i zons s qendrs s votimit do t bhet me an t nj numri katrshifror. Numrtimi do t filloj nga Komuna Gruemir n Shkodr me 0001 dhe do t vijoj n mnyr drejtimin veri-jug t vendit deri n zonn e qendrs s votimit me numr 4724 n Komunn Xar t Sarands.

me nj amendim, shtoi kreu i KQZ-s. Bashk me kamerat q n vetvete prbjn nj risi pr procesin zgjedhor n Shqipri, sht hera e par q mendohet t prfshihet n loj policia private. N qendrat e numrimit t votave, sipas vendimit q u miratua dje, do t jen t pranishme forcat e Policis s Shtetit, q do t garantojn rendin dhe sigurin n kto ambiente. Shtimi i nj elementi, si jan kamerat, ka sjell nevojn e garantimit t siguris s tyre. Bhet fjal pr ditn e zgjedhjeve, ku forcat e policis do t jen t angazhuara n t gjitha pikat ku kryhet votimi, shoqrimi dhe pastaj numrimi i votave. KQZ nuk i ka dhn ende zgjidhje nj shtjeje t till, ndrsa sht duke u marr me blerjen e aparaturave. Burimet nga ky institucion konfirmuan se momentalisht jan mbi dhjet rma t interesuara pr t siguruar kamerat q i duhen KQZ-s pr t vzhguar numrimin e votave n qendrat e votimit. Pasi t arrij marrveshjen me kompanin, projektvendimi q u miratua pak koh m par nga KQZ-ja thot se 40 dit prpara dats s zgjedhjeve duhet t lloj instalimi i tyre dhe t prfundoj deri n dhjet dit para dats s zgjedhjeve. A.Thomollari

E drejta
Pr objektet e rndsis s veant

Zgjedhjet, kur lejohet ndrhyrja e komandove


T dhna
KAMERAT
40 dit prpara dats s zgjedhjeve duhet t lloj instalimi i tyre dhe t prfundoj deri n dhjet dit para dats s zgjedhjeve

KOSTOJA
Filmimi i procesit t numrimit t votave prmes kamerave n t gjitha komisionet zonale zgjedhore ka nj kosto mbi nj milion USD

TENDERIMI
Antart e KQZ-s kan deklaruar se nuk ka koh n dispozicion pr t br tender t hapur pr blerjen e kamerave

inistria e Mbrojtjes dhe ajo e Brendshme jan dy strukturat qeveritare q kan t drejt t urdhrojn ndrhyrjen e forcave komando dhe ato t ushtris pr t mbrojtur objektet e rndsis s veant gjat periudhs s zgjedhjeve. Sipas vendimit t djeshm t KQZ-s, dy ministrit duhet t paralajmrojn KQZ-n 5 dit para hyrjes n fuqi t ktij vendimi, kur bhet fjal pr raste t planikuara, ndrsa sht e detyruar t informoj dhe drgoj direkt urdhrin n KQZ, nse ndodh pr raste t veanta. Fillimisht, antarja e PS-s n KQZ, Dshira Subashi, e mbshtetur dhe nga prfaqsuesi ligjor i ksaj partie, Genc Gjonaj, krkoi q afati t ishte dhjet dit para hyrjes n fuqi t vendimit, por m pas, me konsensus, palt ran dakord pr pes dit.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

@
PRVJETORI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

13

Nj revist me karakter letrar dhe diturak, q qarkulloi n ditt e para t janarit 1909, e pikrisht m 1 janar, ishte revista "Diturija", e cila drejtohej nga i dituri Lumo Skndo (Mit'hat Frashri)... NE FAQET 18-19

Lufta e kompanis pr t vazhduar me mimet e ulta edhe n kt moment t krizs ekonomike

E FSHEHTA

Tata Nano, vetm 2500 USD pr nj makin


Del n treg makina indiane, e projektuar pr ekonomit n zhvillim
jasht vjet pasi u prmend pr her t par ideja e ktij mode li me mim shum t ult, hidhet n treg "Tata Nano", q kushton vetm 2500 dollar. Vetura me kosto t ult, e projektuar pr tregjet e ekonomive n zhvillim, ku miliona prdorues motoikletash ndrrojn t ken nj mjet me katr rrota, mbrrin n sallonet e shitjes, e rrethuar nga re t zeza, n nj ast kur kompania "Tata Motors" ka grumbulluar nj borxh t madh dhe po has vshtirsi me furnitort. Por teksa ekonomia botrore tkurret gjithnj e m shum dhe prodhuesit e makinave shkurtojn vende pune pr t mbijetuar, bashk me shqetsimet pr ndryshimet klimaterike e me rritjen e mimit t nafts, edhe konkurrentt e "Tata Motors" thon se nj makin e till, me kosto t ult e me shpenzime t reduktuara, mund t jet zgjidhja e duhur n tregun global t autoveturave. "Kemi besim t plot se pr kt segment do t ket treg gjigant", tha Ashish Sinharoi, zvendspresident i degs s Indis t kompanis "Renault". "Renault" dhe "Nissan" jan bashkuar me kompanin indiane t prodhimit t motoikletave "Bajaj Auto", pr prodhimin nj makine tjetr me kosto t ult, e cila do t hidhet n treg n vitin 2011. Prodhuesit e makinave dhe t pasionuarit n t gjith botn do ta vzhgojn me shum vmendje ecurin e modelit "Nano", pr t par reagimin e konsumatorit. Projektet si ai "ReanultBajaj" pr prodhimin e modeleve t tjera me kosto t ulta, mund t anulohen n rast se "Nano" dshton. Pikpyetjet ngrihen kryesisht mbi aftsin e kompanis "Tata" pr t mbajtur kostot e ulta, si dhe mbi sigurin dhe besueshmrin...
NE FAQEN 14

FOTOJA E JAVS

Kenedi dhe fmija me trashgimtaren e Habsburgve


mjegulln e dendur e t pafundme t dashurive t vrteta dhe atyre imagjinare, shfaqet edhe ajo e mitit q nuk do t vdes kurr, Xhon Kenedi, me nj emr gjigant, q ka br historin e Evrops: Habsburgt. Mes pasardhsve t panjohur t Presidentit t vrar, do t ishte edhe nj djal, Kenedi-Habsburg, fryt i nj marrdhnieje t fsheht mes dy dinastive t lidhura nga dashuria e ish-presidentit dhe nj balerine fisnike. Ndoshta duhet t'i besojm rrfimit t nj zonje 87vjeare shum elegante dhe dinjitoze, Elisabet Hortenau, e cila i ka treguar nj gazete vjeneze se ka pasur nj histori dashurie me ishpresidentin amerikan, Xhon Kenedin. Nga kjo lidhje e fsheht lindi nj djal, Antonio (Toni), q sot sht nj zotri 63-vjear dhe jeton n Kaliforni. Ky nuk sht as i pari dhe as i fundit fmij q i atribuohen Xhon Kenedit. Pak koh m par, n faqet e para t gazetave, u publikua edhe nj rast tjetr n Kanada, q tregonte pr nj fmij t fsheht t Presidentit. Nse Lisa Lanet nuk do ta kishte refuzuar ofertn e nj djaloshi amerikan pr t'u martuar me t, kjo grua austriake do t bhej Zonja e Par e Ameriks...
NE FAQEN 20

Duket se pr Londrn ka ardhur ora e zambakve t pranvers. Pas nj stine t ftoht me temperatura ekstreme e bor, kryeqyteti britanik po prjeton rilindjen

Ikn nga jeta, n t njjtn mnyr si e ma, biri i poetes s famshme britanike, Sylvia Plath

Kronika e nj vetvrasjeje t paralajmruar


istoria u prsrit, edhe pse disa dekada m von. Njsoj si e ma, edhe i biri, do t kishte nj fund tragjik, vese jo n t njjtn mosh me t. Djali i poetve Ted Hjuxhs dhe Silvia Plath vrau veten 46 vjet pas vdekjes s t ms. Nikolas Hjuxhs vari veten n shtpin e tij n Alask, pasi "luftoi" kundr depresionit

pr nj koh t gjat. Lajmi u dha pardje nga e motra, Frieda, prmes nj komunikate pr shtyp. N moshn 47- vjeare, i pamartuar dhe pa fmij, Nikolas, deri pak koh m par, punonte si profesor i specializuar n studimet detare n Universitetin e Alasks...
NE FAQEN 15

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

14

Vetura me kosto t ult, e projektuar pr tregjet e ekonomive n zhvillim, ku miliona prdorues motoikletash ndrrojn t ken nj mjet me katr rrota, mbrrin n sallonet e shitjes, e rrethuar nga re t zeza, n nj ast kur kompania "Tata Motors" ka grumbulluar nj borxh t madh dhe po has vshtirsi me furnitort

Hidhet n treg makina super e lir indiane


jasht vjet pasi u prmend pr her t par ideja e ktij modeli me mim shum t ult, hidhet n treg "Tata Nano", q kushton vetm 2500 dollar. Vetura me kosto t ult, e projektuar pr tregjet e ekonomive n zhvillim, ku miliona prdorues motoikletash ndrrojn t ken nj mjet me katr rrota, mbrrin n sallonet e shitjes, e rrethuar nga re t zeza, n nj ast kur kompania "Tata Motors" ka grumbulluar nj borxh t madh dhe po has vshtirsi me furnitort. Por teksa ekonomia botrore tkurret gjithnj e m shum dhe prodhuesit e makinave shkurtojn vende pune pr t mbijetuar, bashk me shqetsimet pr ndryshimet klimaterike e me rritjen e mimit t nafts, edhe konkurrentt e "Tata Motors" thon se nj makin e till, me kosto t ult e me shpenzime t reduktuara, mund t jet zgjidhja e duhur n tregun global t autoveturave. "Kemi besim t plot se pr kt segment do t ket treg gjigant", tha Ashish Sinharoi, zvendspresident i degs s Indis t kompanis "Renault". "Renault" dhe "Nissan" jan bashkuar me kompanin indiane t prodhimit t motoikletave "Bajaj Auto", pr prodhimin nj makine tjetr me kosto t ult, e cila do t hidhet n treg n vitin 2011. Prodhuesit e makinave dhe t pasionuarit n t gjith botn do ta vzhgojn me shum vmendje ecurin e modelit "Nano", pr t par reagimin e konsumatorit. Projektet si ai "Reanult-Bajaj" pr prodhimin e modeleve t tjera me kosto

Pikpyetjet ngrihen mbi aftsin e kompanis "Tata" pr t mbajtur kostot e ulta, si dhe mbi sigurin dhe besueshmrin e modelit "Nano"
t ulta, mund t anulohen n rast se "Nano" dshton. Pikpyetjet ngrihen kryesisht mbi aftsin e kompanis "Tata" pr t mbajtur kostot e ulta, si dhe mbi sigurin dhe besueshmrin e modelit "Nano". Ndrkaq shum analist t tregut t autoveturave mendojn se "Tata", e cila n janar shnoi t parin tremujor me humbje n shtat vite, sht detyruar t'u vonoj pagesat furnitorve me pjes pr shkak t mungess s likuiditeteve. Prodhuesit indian nuk jan aq keq sa kompanit analoge n Amerik e Evrop, por do ndrprerje furnizimi do rezultonte katastrofike pr "Nano"-n. Ndrkaq zvendspresidenti Sinaroi parashikon se nj sukses i mundshm i modelit "Nano" do t hapte tregje t reja edhe pr t tjert. "Ky nuk sht projekt afatshkurtr, sht nj platform 20vjeare", tha ai lidhur me makinn e bashkpunimit "Renault-Bajaj", mimi i s cils do t jet rreth 150 mij rupi, pak a shum 3 mij dollar dhe me konsum karburanti edhe m t vogl se "Nano". 3.1 metra e gjat dhe 1.5 e gjer, katrvendshja "Nano" konsumon 5 litra n 100 kilometra dhe lshon n atmosfer m pak gazra t dmshm se pjesa m e madhe e mjeteve me dy rrota n Indi. Me rrotat me diametr 30 centimetra, me nj motor sa t disa gjeneratorve t vegjl elektrik dhe me nj fshirse t vetme n xhamin e par, "Nano" sht kthyer n objekt talljeje nga shum njerz. Siti i t pasionuarve t makinave "Jalopnik.com" shtronte pyetjen: "Por, a t z makina me t?". Dikush vrente po n kt sit se "nse godet nj dre me t, je i detyruar ta shpiesh drerin n pun".

Tata Nano, vetm 2500 dollar


E megjithat, deri dje, shum pak njerz kan pasur rastin ta ngasin kt makin, t cilve nga "Tata" u ishte krkuar t mos flisnin publikisht. "Duket si makin e vrtet", tha nj prej atyre q kishte pasur rastin t ngiste nj "Nano" n kushtet e anonimitetit. "Nuk duket si ato makinat q prdoren n fushat e golfit". Por ai shtoi se t linte prshtypjen e nj makine q mund t prdoret vetm brenda qyteteve. "S'ma do mendja q dikush t vendos t udhtoj n autostrad me t". Adhuruesit e "Nano"-s i kundrshtojn me forc t gjitha zrat kritik, t paktn tani pr tani. Madje modelit t ri i sht dedikuar tashm edhe nj grup n "Facebook". Por ajo ka sht m e rndsishme dukej se q dje, gjendej nj grup njerzish q mezi prisnin ta shtinin n dor. Prve nj beteje ligjore mbi pronsin e terrenit q e detyron kompanin "Tata" t zhvendoste fabrikn e "Nano"-s n nj vend tjetr, vetura shihet me shum krenari nga indiant. sht "absolutisht e domosdoshme" q "Nano" t shkoj mir, tha Hormazd Sorabji, botues i revists s prmuajshme pr autoveturat "Autocar India". "Suksesi i saj do t ndryshonte rregullat e prodhimit t makinave n t gjith botn", parashikoi ai. Pauan Gojal, nj ekonomist 35-vjear q jeton n Noida, nj qytet n lindje t Delhit, tha se kishte br plan ta blinte nj "Nano" q kur vetura u shfaq pr her t par gjat nj evenimenti pr modelet e reja t makinave n janar t vitit 2008 n kt qytet. "Me 50 mij rupi m shum do t kem n dor nj mjet me katr rrota",

Adhuruesit e "Nano"-s i kundrshtojn me forc t gjitha zrat kritik, t paktn tani pr tani. Madje modelit t ri i sht dedikuar tashm edhe nj grup n "Facebook"

tha Gojal, i cili tregoi se sot pr sot, lvizte me motoiklet. "Nano" do t'i jap mundsin t lviz me gjith familjen, prfshi dy fmijt, 10 dhe 12 vje, dhe do t ishte "shum m e rehatshme dhe e sigurt" se motoikleta. N Indi, "Nano" mund t shitet m shum nga parashikimet pr shkak t krizs ekonomike. Por sht parashikuar specifikisht pr tregun indian dhe vshtir t prhapet n tregjet e tjera. do shtes n kuadrin e siguris n prdorim do t thoshte kosto shtes dhe nuk dihet ende me saktsi nse "Tata" ka ndrmend ta tregtoj n pjes t tjera t Azis Juglindore apo n Evrop. Ndrkoh konsumatort n Evrop dhe n Shtetet e Bashkuara t Ameriks mund t krkojn nj "Nano" t tyren. "Sjellja e konsumatorit mund t stimulohet thjesht prej problemeve ekonomike me t cilat po prballemi sot", tha Don Okser, analist i tregjeve t automobilave. Ai vrejti se me rritjen e mimit t karburanteve gjat vitit t shkuar, blersit i kthyen menjher syt nga veturat q konsumonin pak. Disa ekspert ndrkombtar t tregut t autoveturave jan gjithsesi skeptik mbi suksesin e "Nano"-s. "sht e kot t thuhet q nj makin cilsore me mim t ult do t shitet shum mir n tregjet globale", thot Xhon Bonel, kreu i parashikimeve pr Azin n shoqrin "J.D. Power & Associates". Ajo q sipas ekspertit nuk dihet nga askush sht performanca e "Nano"-s. "Sa e besueshme sht makina dhe sa burime nevojiten pr ta shpn n nivelet e duhura t besueshmris", vren eksperti.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

NDRYSHE
Vetvrasja
Silvia Plath me Ted Hjuxhs, n nj foto t br rreth vitit 1959. Mbshtetsit e akuzuan Tedin pr vdekjen e saj

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

15

Nikolas Hjuxhs vari veten n shtpin e tij n Alask, pasi "luftoi" kundr depresionit pr nj koh t gjat. Ai ishte djali i poetve Ted Hjuxhs dhe Silvia Plath dhe vrau veten 46 vjet pas vdekjes s t ms

Tragjedia
Silvia Plath, pak para vdekjes, me t dy fmijt: Nikolasin ende bebe, dhe Friedn 2 vjee

Kronik e nj vdekjeje t paralajmruar


H
istoria u prsrit, edhe pse disa dekada m von. Njsoj si e ma, edhe i biri, do t kishte nj fund tragjik, vese jo n t njjtn mosh me t. Djali i poetve Ted Hjuxhs dhe Silvia Plath vrau veten 46 vjet pas vdekjes s t ms. Nikolas Hjuxhs vari veten n shtpin e tij n Alask, pasi "luftoi" kundr depresionit pr nj koh t gjat. Lajmi u dha pardje nga e motra, Frieda, prmes nj komunikate pr shtyp. N moshn 47- vjeare, i pamartuar dhe pa fmij, Nikolas, deri pak koh m par, punonte si profesor i specializuar n studimet detare n Universitetin e Alasks. Ai ishte fmij n kohn kur e ma, poetja e famshme, Silvia Plath, ndrroi jet, megjithat kjo nuk e pengoi at q t shkruante se far prfaqsonte ardhja e tij n jet. N nj nga poemat e saj, "Nik dhe Candlestick", q u publikua pas vdekjes n prmbledhjen "Ariel", Silvia thoshte se ai ishte i vetmi q i jepte kuptim jets s saj, duke treguar se sa shum e donte. Pas vdekjes s saj, i ati shkroi se si syt e djalit t tyre lageshin nga lott e dhimbjes, teksa e ushqente t ulur n karrigen e tij t bardh. Ai, e motra dhe i ati, nuk u liruan kurr nga hijet pr vetvrasjen e Silvia Plathit n vitin 1963 dhe kultet q u ngritn m pas rreth kujtimit t saj. Ted Hjuxhs, gjat gjith jets s tij ishte konsideruar nga feministt dhe prkrahsit e Silvias si shkaktari i vetm q e shtyu at drejt vrasjes pr shkak t tradhtive. N vitin 1969, ai vuajti nj humbje tjetr t tmerrshme. E dashura e tij vdiq s bashku me vajzn e tyre, pr shkak t asfiksimit nga gazi, nj vdekje e ngjashme me at t Silvias. Miku i Silvias, poeti dhe kritiku Al Alvarez, pati thn dikur: "Do t doja t mendoja se mrekullia e kulturs ekziston sepse Plath sht nj poete jashtzakonisht e madhe. E vrteta nuk sht kshtu. Kultura sht e bukur, sepse njerzit jan shum t interesuar pas skandaleve dhe thashethemeve". Martesa e saj me Hjuxhs u shndrrua n nj legjend moderne, q nga takimi tyre n Kembrixh, kur ai e puthi n buz vajzn me nj burs "Fulbrigjht", ndrsa ajo e goditi fort n faqe, te martesa e tyre sekrete, e deri te fundi i saj i palumtur. Pr opinionin publik, fmijt e saj jan fiksuar n kujtesn e tyre ditn e vetvrasjes, prkatsisht nj dhe dy vje, t shtrir n krevat dhe t mbrojtur mir nga rrjedhja e gazit q i mori jetn nns s tyre n dhomn ngjitur. I ati bri gjithka pr t'i mbajtur fmijt larg interesit t tmerrshm t njerzve pr vdekjen e s ms dhe nuk u tregoi atyre se ajo kishte vrar veten deri sa ishin adoleshent. Frieda Hjuxhs u b srish e njohur pr publikun n moshn 20-vjeare, kur publikoi librin e par. Ajo u b nj artiste e famshme, poete dhe opinioniste q foli dhe shkroi rreth prindrve t saj dhe betejs me depresionin, veten dhe

TED HJUXHS
Gjat gjith jets s tij ishte konsideruar nga feministt dhe prkrahsit e Silvias si shkaktari i vetm q e shtyu at drejt vrasjes pr shkak t tradhtive. N vitin 1969, ai vuajti nj humbje tjetr t tmerrshme

NDARJA
Prindrit e Nikolasit, Ted Hjuxhs dhe Silvia Plath, u ndan para se ai t mbushte nj vje. I ati vendosi t largohej nga poetja e madhe pr t jetuar me Asia Vevill, nj gruaja "ekzotike" e nj tjetr poeti

Nikolas Hjuxhs duke peshkuar n Alask anoreksin. I vllai nuk u b kurr aq i famshm sa ajo, megjithat edhe ajo pati jetn e tij. Nj mik i familjes tha mbrmjen e shkuar se: "Nik nuk ishte vetm djali i vogl i Plath dhe Hjuxhs dhe do t ishte gabim t mendoje pr t si nj lloj figure tragjike t pashmangshme. Ai ishte nj biolog dhe specialist detar, me nj karrier t pasur akademike mbi shpin, nj njeri mikprits me shum miq dhe vlera. Ky sht njeriu pr t cilin duhet t vajtojn ata q e njihnin". Frieda Hjuxhs udhtoi drejt Alasks pardje. Prmes nj deklarate ajo tha se "ishte shum e prekur se i duhej t njoftonte pr vdekjen e t vllait, Nikolas Hjuxhs, q ndrroi jet si pasoj e vetvrasjes, t hnn, m 16 mars 2009, n shtpin e tij n Alask. Prej disa kohsh, ai vuante nga depresioni". Nikolas ishte nj ekologjist revolucionar i specializuar n studimet pr znien e peshkut, i cili udhtoi mijra milje prreth Alasks me qllim studimin. "Gjith jetn ia kushtoi pasionit t tij pr peshkun dhe peshkimin, nj tipar q e bnte t ngjashm me babain ton. Shum prej poezive t shkruara nga ai i kushtohen bukurive natyrore. Nikolas ishte nj vlla i dashur, nj mik besnik pr t gjith ata q patn mundsin ta njihnin q,

Me t birin
Silvia me t birin, Nikolas, n Devon, n vitin 1962. Nj vit m pas, ajo helmoi veten me gaz

pavarsisht vshtirsive ku e prplasi jeta, gjithmon ishte entuziast dhe i sinqert pr projektet dhe planet q kishte". Vetm pak koh para se t vdiste, ai hoqi dor nga puna n universitet dhe vendosi t'i prkushtohej krijimit t vazove dhe objekteve prej qeramike, nj tjetr talent i tij i fshehur. Pavarsisht se ekziston mendimi se depresioni sht i trashgueshm, nuk sht zbuluar asnj gjen pr vetvrasjen q mund ta lidhte vdekjen e tij me at t s ms. Paul Farmer, drejtoi i prgjithshm i "Mind", (The Mental Health Charity), tha: "Vetvrasja sht nj shtje shum her m komplekse se sa nj pyetje q lidhet me gjenetikn, por ka fakte se, nse ndonj antar i familjes suaj sht vetvrar, rreziku q t bjn t njjtn gj antart e tjer t familjes sht i lart". Prindrit e Nikolasit, Ted Hjuxhs dhe Silvia Plath, u ndan para se ai t mbushte nj vje. I ati vendosi t largohej nga poetja e madhe pr t jetuar me Asia Vevill, nj gruaja "ekzotike" e nj tjetr poeti. Dimri q pasoi ishte shum i vshtir pr t. E mbetur vetm me dy fmij pr t rritur dhe shum e dobt mendrisht, shum shpejt Silvia ra pre e depresionit t vazhdueshm. Ajo shkroi shum nga poezit e saj m t bukura n shprthimin final t krijimtaris dhe vrau veten n moshn 31-vjeare, nj mngjes t ftoht shkurti. Gjasht vjet m von, Vevill, q pati jetuar me Hjuxhs dhe fmijt m shum se sa Silvia, helmoi veten me gaz. Ishte 23 marsi i vitit 1969, 40 vjet m par, dhe vdekja e saj ndryshoi nga ajo e Silvias vetm n nj aspekt: gjat ktij procesi, ajo kishte vrar edhe fmijn e saj katrvjear. Pr shkak t presionit t biografve, Hjuxhs qndroi i heshtur dhe nuk u shpreh asnjher pr kt ngjarje deri n fund t jets. N vitin 1995, ai publikoi me dhjetra poema q kishte shkruar pr Vevill, t fshehura mes 240 t tillave n prmbledhjen "Poema t zgjedhura". N vitin 1998, m n fund ai "rrfeu" n koleksionin "Birthday Letters" rreth 88 poema q tregonin pr jetn e tij t kaluar me Plath dhe reagimet pr vdekjen e saj. Kto poema ndryshuan reputacionin tij nga nj njeri q nuk kishte dhn asnj kontribut pr fatin e s shoqes n dika m komplekse. N nj letr pr poetin Kathlin Raine, ai thoshte se kishte dshir t'i publikonte ato m shpejt. "Mund t kisha pasur nj karrier m t frytshme nse do t kisha pasur nj jet m t qet psikologjikisht. Hjuxhs ia dedikoi prmbledhjen me poezi "Birthday Letters" fmijve t tij. Ishte e pazakont pr nj libr me poezi q u kthye n bestseller, duke shitur m shum se 150000 kopje vetm n Britani. N vitin 1999, kur u nderua me mimin "Whitbread Book of the Year", Ted kishte vetm pak muaj q kishte vdekur. Ishte Frieda ajo q e mori mimin n emr t tij.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

16

PROGRAMI DITOR I DIGITALB

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

SERIAL

PROFIL (R. REDFORD)

RUBRIKA: SPORT

BIOGRAFI, HISTORI

"GUIDING LIGHT", SOAP OPERA


ora 18.00
Soap opera m e gjat n historin televizive. Pr 70 vjet, ka prekur jett e mbi 1 miliard shikuesve. Fituese e 60 mimeve "Emmy". Nj nga dramat m t shikuara t t gjitha kohrave! Nj e shkuar e hidhur, nj e ardhme e shklqyer. Personazhe njerzore q jetojn n nj bot intrige dhe t vrtet, dashurie dhe tradhtie. Historia sapo ka nisur!

"HAVANA"
Ora 21.30
Regjia: Sydeny Pollack Aktort: Robert Redford, Lena Olin, Raul Julia, etj. I emruar pr mimin "Oskar". Nj lojtar kumari profesionist viziton Havann me qllimin pr t organizuar nj loj t madhe pokeri. Aty do t njihet me Robertn dhe do t dashurohet me t, por ajo do t arrestohet dhe torturohet nga policia bashk me t shoqin kubanez...

RONALDINJO
Ora 20:20
Ronaldo De Asis Moreirai njohur nga t gjith si Ronaldinjo. Nj dit me nj nga mbretrit e futbollit. Larg prozhektorve t fams dhe medias, do t zbulojm Ronaldinjon n nj drit tjetrnj djal familjar me pasione t tjera prve futbollit. Ronaldinjo na shoqron n nj udhtim n karriern e tij, ndrsa tregon golat e preferuar, lojtart q e kan frymzuar...

NUREMBERGU, PJ. 1
Ora 22.00
15 dit pas dorzimit t Gjermanis, Hitleri, Himleri dhe Gbelsi, kishin vrar veten. Aleatt vazhdonin t krkonin udhheqsit nazist q ishin ende gjall. M 20 nntor 1945, e gjith bota do t ndiqte me padurim fillimin e gjyqit ndaj 21 udhheqsve nazist t rangut t lart, gangsterve t fundit t mbetur gjall pas kapitullimit...

FILM PREMIERE

SERIAL PR ADOLESHENT

THRILLER

AKSION, KRIM

"24 - 24 ORE" PJ.58, SEZ.3/10


Ora 20.50
Krijuar nga: JOEL SURNOW, ROBERT COCHRAN Aktore: Kiefer Sutherland, James Dale, Elisha Cuthbert, Carlos Bernard, Dennis Haysbert, Reiko Aylesworth, etc. Permbledhje: Xheku ndjek Ninn n takimin e saj me Amadorin; Klaudia ndihmon eisin t'u arratiset torturuesve t tij; dhe Uejn i krkon Xhulia Milliken q ta ndihmoj pr t ndaluar bashkshortin e saj t hakmerret ndaj Palmerit...

"SABRINA SHTRIGA"
ora 19:00
Sabrina rikthehet n ekranin e "Junior TV" me serit e saj m t reja dhe me t papritura, ku magjia nuk mungon asnjher. Tashm m e strvitur me fuqit e saj, Sabrina do ta prdor dhuntin e jashtzakonshme jo vetm n shrbim t s mirs, por edhe pr t mirn e saj...

"ARMIKU"
ora 21:00
Regjia: Tom Kinninmont Aktort: Luke Perry, Olivia d'Abo, Roger Moore, Tom Conti, Horst Bucholz Disa terrorist kan rrmbyer nj shkenctar dhe kan vjedhur nj arm biologjike vdekjeprurse, me t ciln krcnojn t vrasin miliona t pafajshm. Nj agjente e CIA-s dhe djali i shkenctarit jan vn n gar me kohn pr t'i shptuar jetn dhe pr t ndaluar katastrofn...

"MONTANA"
ora 21:30
Regjia: Jennifer Leitzes Aktort: Kyra Sedgwick, Stanley Tucci, Robbie Coltrane, Robin Tunney, Ethan Embry Nj vrasse me pages futet n telashe kur llogaritari i bosit t saj mafioz e kthen kt t fundit kundr saj. Me ndihmn e kolegut t smur, ajo prballet me nj sr sulmesh nga vet organizata e saj...

06.20 07.05 08.58 09.00 09.20 09.23 09.30 11.25 11.58 12.00 12.20 12.26 13.00 13.31 14.58 15.00 15.30 15.35 17.00 17.28 17.30 17.50 17.56 18.27 18.54 19.28 19.30 20.05 20.10 20.50 21.38 22.30 23.02 23.10 01.00 01.35 02.13 03.30 04.05

Fiks fare rit. i se henes TV Show premiere "Wake up" Programi i dites Lajme Moti Horoskopi Show ritr. "Procesi Sportiv" TN Ritr. "Parajse Tropikale" pj.159 Programi i dites Lajme Moti TN Ritr. "Nje zonje e vertete" pj.163 (148a) Film Serial ritr. "Friends" pj.159 (sez.7/13) Talk Show Ritr. "SHQIP" Programi i dites Lajme Moti Top Fest 6 Pr. (direct) TF Pr."100 vitrinat" pj.1381 (fillon sezoni 7) Programi i dites Lajme Moti Episodi Ditor Reality Show "BIG BROTHER 2" TN Pr. "Parajse tropikale" pj.160 TN Pr. "Nje zonje e vertete" pj.164 (148b) Programi i dites Lajmet Moti Program TV Premiere "Fiks Fare" Film Serial Pr. "24 ore" pj.58 (sez.3/10) Film serial Pr. "Mbeshtetu tek une" pj.1 (1a) Lajme Moti Top Show Pr. "Kodiket e Shqiperise" Lajme e Moti Program TV "Fiks Fare" (rit) Top Fest 6 (rit) Lajme e moti Muzike

HOROSKOPI
Hna shklqen n qiellin tuaj, duke favorizuar m shum sektorin e ndjenjave. N qoft se jeni singll, mbajini syt hapur, sepse nj person i veant mund t bj pjes n jetn tuaj.

DASHI DEMI

Yjet sot do t lshojn ndikimet e tyre pozitive te shenja juaj, duke iu dhuruar ngjarje pozitive. Pasiguria do t'i lr vendin fakteve konkrete q do t gjallrojn jetn tuaj dashurore si dhe horizontet tuaja profesionale.

PESHORJA AKREPI

E PREMTE 27 MARS
Miami @ Chicago Miami @ Chicago 01:00 20:00 SSHD1 SS3

E SHTUNE 28 MARS
Colussi Sirio-Voll. Berga. Romania-Serbia Albania-Hungary Malta-Denmark Montenegro v Italy Uruguay-Paraguay Portugal-Sweden Argentina-Venezuela 17:30 19:45 20:30 20:00 20:45 21:00 21:45 23:10 SS2 SS5 SS1 SS3 SS2 SS4 SS5 SS1

Dita n pun do t paraqes nj sr problemesh pr t'i prballuar me qetsi e gjakftohtsi. Kini kujdes n marrdhniet me superiort tuaj, sepse pozicioni aspak i favorshm i Jupiterit mund t'ju bj t thoni gjra t paleverdishme.

Mos u kushtzoni nga Hna negative n shenjn tuaj dhe aq m pak nga fjalt e kqija q mund t'ju thot nj person i afrt. Mos bini n kompromis dhe ruani distancat ndaj njerzve aspak t sinqert.

Prqendrimi i planetve n sektorin e karriers dhe imazhit tuaj social, bn q t impenjoheni seriozisht n pun. Pr sot, lrini mnjan shtjet private dhe prqendrohuni te puna, sektor n t cilin keni mbshtetjen e yjeve.

BINJAKET

Dit interesante pr shum nga ju, si pr sa i prket sektorit profesional dhe atij financiar. Ata q jan ift do t ken nj dialog t shklqyer me partnerin, pr t tjert nuk do t mungojn takimet romantike e premtuese.

SHIGJETARI BRICJAPI

E DIEL 29 MARS
Phoenix @ Utah Phoenix @ Utah CEV Finale Ecuador-Brazil 03:00 20:00 17:00 22:00 SS1 SS3 SS3 SS1

Yjet sot parashikojn sekrete, q do t dalin papritur n shesh, ose dikush q nuk e prisnit mund t'ju besoj nj sekret t rndsishm. N sektorin e ndjenjave, do t ndjeheni n qiellin e shtat, n qoft se keni nj histori dashurie.

GAFORRJA LUANI

Kokfortsi, vendosmri dhe pak kuraj jan dhuntit q duhet t keni sot pr t arritur rezultatet e merituara n sfern profesionale. Ju pret nj mbrmje e veant q do t'ia kushtoni pa u rezervuar dashuris dhe gjrave t kndshme q fal jeta.

E MERKURE 1 PRILL
Hungary-Malta Turkey-Spain Denmark-Albania Austria v Romania France-Lithuania Bolivia-Argentina Ecuador-Paraguay 19:00 20:00 20:15 20:30 21:00 21:30 23:20 SS2 SS3 SS1 SS4 SS2 SS5 SS1

Sot nuk do t ndjeheni n formn e duhur. Mundohuni t prfitoni nga prvojat e shkuara. Dita sotme do t jet e prshtatshme edhe pr t sistemuar shtje burokratike ose legale q i kishit ln pezull.

Fal yjeve mike, dita sotme parashikohet pozitive, pr sa i prket dashuris, puns dhe argtimit. Mirqenia fizike dhe pakujdesia do t jen prbrsit e duhur pr t kaluar sa m mir kt dit.

UJORI

E ENJTE 2 PRILL
Chile-Uruguay Brazil-Peru 01:10 03:10 SS2 SS1

VIRGJERESHA
Intuita nuk do t'ju mungojn sot, por kshillat e gabuara t dikujt mund t'ju ojn jasht rruge, duke iu br t humbisni koh dhe raste t rndsishme n pun. Marrdhnia me partnerin do t jet romantike. Kushtojini vmendje shndetit q gjat ktyre ditve mund t'ju krijoj ndonj shqetsim t vogl.

PESHQIT
Projektet profesionale do t jen n qendr t vmendjes suaj. Duhet t ndiqni kshilln q ju jep Hna pr t mos u treguar t paduruar sepse nuk do t keni sukses. Mos lini pas dore shndetin, energjit tuaja nuk do t jen n maksimum gjat ksaj periudhe.

E PREMTE 3 PRILL
Cleveland @ Washington Arminia-Schalke 04 Cleveland @ Washington 02:00 20:30 20:00 SSHD1 SS1 SS3

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

18

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Megjithse n kushtet e pushtimit, intelektualt e kohs krkonin t prgatitnin infrastrukturn e nevojshme q kultura dhe shkolla t mos punonin n nj terren t virgjr

PROF.DR. TOMOR OSMANI

j revist me karakter letrar dhe diturak q qarkulloi n ditt e para t janarit 1909 e pikrisht, m 1 janar, 100 vjet m par, qe revista "Diturija", q drejtohej nga i dituri Lumo Skndo (Mit'hat Frashri). Ajo u botua me disa ndrprerje deri n vitin 1929. Kshtu trajektorja e botimit t saj sht e till. Fillimisht, pasi u botuan 12 numra, ajo u ndrpre pr shtat vjet rresht, derisa qarkulloi pr t dytn her n qershorin e vitit 1916. Nuk do t jet Selaniku, por ajo tashm do t botohej n Bukuresht dhe vetm n 3 numra. Pati prsri ndrprerje duke kaluar n Tiran, numri i par i s cils i prket 1 nntorit 1926 dhe do t zgjas deri n vitin 1929, pa ruajtur periodicitetin q t dilte n do muaj. Gjithsej nga viti 1909-1929 u botuan 40 numra. *** Platforma e ksaj s prkohshmeje ishte q t trajtonte probleme kulturore letrare e shkencore, duke u shoqruar me ilustrime n gjuhn shqipe. Me interes jan shkrimet q trajtojn probleme gjuhsore, si ato q kishim lidhje me historin e shkrimit t shqipes, t gjuhs letrare, t kulturs s gjuhs, shtje gramatikore, bibliografi etj. Autor t ktyre shkrimeve kan qen personalitete t kohs, si: Aleksandr Xhuvanni, Karl Gurakuqi, Mati Logoreci etj. *** Pr historin e shkrimit t shqipes. sht tema q e ka trhequr stafin e revists. Mbetej ende nj problem i prekshm, ndonse kishin kaluar dy muaj, pasi ishte zhvilluar Kongresi i Manastirit (nntor 1908) dhe ishte miratuar alfabeti q kemi sot. Kryeartikulli i par i saj do t kishte si titull "Istori e shkrimit shqip", shkruar nga eruditi Lumo Skndo. Autori fillimisht i kushton vmendje zbulimit t albanologut austriak J.G.Hahn t disa copave ungjijsh t shkruara me shkronja t veanta. Autori ktu dhe n disa shkrime t tjera jep hollsi pr kt zbulim t Hahnit, t cilin e pati konsideruar shkrim pellazgjik, por m von u sqarua se ai ishte vepr e Teodor Haxhifilipit, i njohur nga populli Dhaskal Todhri. Problem tjetr q ngrihet n kt shkrim, ishte vjetrsia e shkrimeve shqipe ku si vepr t par L. Skndoja konsideronte at t Pjetr Budit t titulluar "Pasqyra e t'rrfyemit" e vitit 1621, pasi vepra "Meshari" i Gj. Buzukut nuk ishte i njohur nga autori i shkrimit n at koh, por n shkrimet e tjera t mpastajshme korrigjon vetveten, duke prmendur edhe veprn e L. Matrngs "E mbsueme e krshter" e vitit 1592. Ktu jep si informacion rizbulimin e veprs s Buzukut, "Meshari", nga peshkopi arbresh Pal Skiroi. Gjithashtu jepen t dhna pr dokumentet e para t shkrimit shqip. Autorin e shqetsonte enigma se a ka qen shqipja e shkruar m par apo jo. Pr L. Skndon, duke mos njohur veprn "Mesharit" t Buzukut, mendonte se shqipja du-

Revista Diturija (1909-1929) e L. Skndos pr shtje t gjuhs shqipe


het t jet shkruar edhe m par nga priftrinjt katolik. Pr veprn e Pjetr Bogdanit, t cilin e konsideronte me vler dhe prej shqiptarve konsiderohej si vepr klasike, shfaq mendimin se P. Bogdani do t ket shkruar edhe vepra t tjera, por do t'i ken humbur duke ikur n Raguz. Bnte vlersime pr shkrimet e botuara gjat shek. XIX. N numrin 3 t vitit 1909 boton edhe dy fotografi ku prfshihen delegatt n Kongresin e Manastirit (1908), kurse n tjetrn jan antart e komisionit t hartimit t alfabetit t gjuhs shqipe, fotografi t cilat do t botoheshin e ribotoheshin gjat 100 vjetve. Pr gjuhn e prbashkt letrare. Nj problem gjat Rilindjes son Kombtare dhe m von q i ka preokupuar patriott shqiptar, ka qen shtja e gjuhs s prbashkt. Ajo mori nj dimension t ri, veanrisht pas Kongresit t Manastirit kur u zgjidh problemi i alfabetit t njsuar t gjuhs son. Q n numrat e par t vitit 1909, stafi i revists merret me trajtimin e ktij problemi. S pari e trajton kt shtje n artikullin "A do t kemi nj t vetm gjuh literare shqip?". Autori ndodhej prpara nj al-

Kultura shqiptare dhe arsimi kombtar kishin nevoj pr studime dhe botime q t'i shrbenin zhvillimit, lvrimit dhe pasurimit t gjuhs. Ishte e nevojshme q shteti i ardhshm shqiptar t kishte t shtruar tabanin edhe n kt fush
ternative t till, t ngrihej n rangun e nj gjuhe letrare nj dialekt apo "nj dialekt n mes t dyvet". Revista nuk ishte pr t folmen e Elbasanit, nj e folme qendrore, pasi, sipas saj, mungonte nj vepr e rndsishme e shkruar nga kjo e folme, por edhe nj gramatik, e cila do t tregonte rregullat e ksaj gjuhe. Gjuha e Kristoforidhit nuk e pasqyronte t folmen e vendlindjes pasi ishte e przier. Edhe filologu Gjergj Pekmezi dha mendime pr kt problem. Pr t ishte m mir t prdoreshin t dyja dialektet e shqipes. Por autori i artikullit prmend edhe alternativa t tjera, si jan prdorur edhe n gjuht e tjera indoevropiane, si zgjedhja e gjuhs s nj shkrimtari t madh si Danteja, ose gjuha e nj qyteti q sht br kryeqytet, si: Parisi, Londra, Praga etj. Por revista hedh edhe ide t tjera n shkrimet e botuara pr kt shtje nga autor t tjer. Pr Mihal Sherkon, duke qen se gjuha e prbashkt sht n fillimet, krijimi i saj do t derdhet ose n formn e gegrishtes s toskrizuar ose t toskrishtes s

gegrizuar. Gjuha e prbashkt do t prmbledh t dyja dialektet, do t'i tret, duke krijuar nj dialekt t ri letrar, ku do t fitojn me kalimin e kohs ato elemente q jan t prbashkta e t lehta n prdorim, ndonse dy dialektet kan veorit e veta. Gjuha letrare, pr M. Sherkon, sht gjuh intelektuale, gjuh e gdhendur, e punuar, e prmirsuar kulturisht d.m.th. brez pas brezi. Sipas autorit, gjuhn letrare e gatuajn shkrimtart dhe vjershtort. shtje t tjera gjuhsore. Shqipria ishte n pritje t pavarsis kombtare. Kultura shqiptare dhe arsimi kombtar kishin nevoj pr studime dhe botime q t'i shrbenin zhvillimit, lvrimit dhe pasurimit t gjuhs. Ishte e nevojshme q shteti i ardhshm shqiptar t kishte t shtruar tabanin edhe n kt fush. Megjithse n kushtet e pushtimit, intelektualt e kohs krkonin t prgatitnin infrastrukturn e nevojshme q kultura dhe shkolla t mos punonin n nj terren t virgjr. Nj rol t veant n kt koh do t lozte edhe shtypi i kohs, duke trajtuar problemet m emergjente t prhapjes s gjuhs dhe shkrimit shqip. Nj objektiv t till pati

edhe stafi i revists "Diturija", q n numrat e saj t par, hapi rubrika t veanta pr problemet m shqetsuese t gjuhs shqipe dhe t arsimit ton kombtar. Jan disa rubrika q revista "Diturija" hap pr kt problem, si: Tribun gramatike dhe gjuhsie, T vm re kur shkruajm, Fjaltore e vogl etj., n t cilat personalitete t kohs si Aleksandr Xhuvani, Karl Gurakuqi etj., dhan mendimet e tyre pr shtje t veanta gjuhsore. Revistat n mjaft raste debaton me artikujshkruesit pr shtjet e ngritura n shkrimet e tyre me karakter fonetik, morfologjik etj. Fillimisht u diskutua pr prdorimin e zanores . Argumentohej pse duhet ose jo prdorimi i saj, L. Skndoja mbron iden se ajo duhet t prdoret se e kan shkrimtart e vjetr dhe t folmet e Jugut. Duke qen se ajo sht fonetike, duhet t studiohet "me durim, duke hetuar dhe peshuar do fjal, do form, me durim gjykim dhe dituri". Ktij problemi i referohet edhe Mati Logoreci. Ai shpreh mendimin se zanorja n shqipe sht fonetike dhe n asnj rast nuk ndjek etimologjin. Kshtu kan vepruar edhe autort e vjetr, t cilt nuk kan shkuar sipas eti-

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

19

Problem tjetr q ngrihet n kt shkrim, ishte vjetrsia e shkrimeve shqipe ku si vepr t par L. Skndoja konsideronte at t Pjetr Budit t titulluar "Pasqyra e t'rrfyemit" e vitit 1621, pasi vepra "Meshari" i Gj. Buzukut nuk ishte i njohur nga autori i shkrimit n at koh, por n shkrimet e tjera t mpastajshme korrigjon vetveten, duke prmendur edhe veprn e L. Matrngs "E mbsueme e krshter" e vitit 1592
brendshme t gjuhs dhe dialektet e saj, fjalorin e gjuhs son. N rubrikn "Fjaltore e vogl", t ciln e hapi revista q n numrin 2 t saj dhe vazhdoi pr disa numra. Autori kishte pr qllim t shpjegonte kuptimin e shum fjalve q prdoreshin n at koh n shtyp e lexuesi nuk ua dinte kuptimin. Dhe Lumo Skndoja shpjegimin e tyre e ka br, duke ua vn korresponduesen n turqisht, frngjisht dhe greqisht. Kshtu shpjegon fjalt: dheshkronj (gjeografi), libretore (bibliotek), fjaltore (fjalor), ministori (ministri) etj. Ksaj rubrike autori i ka dhn natyrn e nj fjalorthi. N kt revist pati edhe shkrime thjesht me karakter gjuhsor. Nj i till qe edhe artikulli i Karl Gurakuqit pr ndrrimin e gjinis s emrave mashkullor q n shums marrin prapashtesn -e, duke u integruar n gjinin femrore. Pranimin e ksaj dukurie e mbshteste n at koh G. Waigandi, A. Xanoni etj. Gjithnj K. Gurakuqi e ka ngritur kt problem shum vite m von, edhe n revistn "Shejzat" etj. Lumo Skndoja nuk pajtohet me nj qndrim t till dhe pr kt sjell argumente t tjera t kundrta q vijn n kundrshtim me pikpamjet e K. Gurakuqit. Pra revista nuk pranon dygjinisin e ktyre emrave. Kjo dukuri q n shums t marrin nj prcaktor t gjinis femrore, sot sht kthyer n norm morfologjike, duke u shtrir edhe n emrat mashkullor q marrin prapashtesn ra. Edhe Mihal Sherku nuk pajtohet me K. Gurakuqin pr kt dukuri, duke e konsideruar nj przierje n mes gjuhs s folur dhe asaj s shkruar. Ndrsa Mati Logoreci del n mbshtetje t Gurakuqit. Ai e mbyll shkrimin me kto fjal: "N dain pra, me shkue mbas natyres s gjuhs son mos t'i mohojm ligjet e saj,... t'i ruajm origjinalitetin". Revista trajton edhe probleme t tjera gjuhsore. Kshtu ngrihet shtja q t mos njejtsojm t pashquarn dhe t shquarn n numrin shums, mbasi n shkrimet e asaj kohe prirja pr t njjtsuar kto vihej re n disa botime. Kt dukuri, t rnies s mbaress -t n t shquarn n rasat e zhdrejta t emrit e ndeshim m tepr tek autort geg. Kt e kishte trajtuar n gramatikn e tij edhe Gjergj Pekmezi, si nj dukuri e autorve verior, por si ky rregull shkonte kundr gjuhs. sht pr t'u theksuar se rnia e mbaress -t n shumsin e shquar n rasat e zhdrejta mori udh dhe kshtu ajo sht sot nj norm morfologjike q duhet respektuar. Gjat viteve pas shpalljes s pavarsis, lindn edhe probleme t kulturs s gjuhs, lidhur me at q sht e drejt, jo e kufizuar n ndonj t folme periferike. Ktu ndrhyn me shkrimet e tij n rubrikn e re "Selectae" Aleksandr Xhuvani, q do ta vazhdoj kt rubrik edhe m von n botime t tjera. Ai ngre prdorimin e drejt t shumsit t disa fjalve q bien n kundrshtim me prdorimin m t prgjithshm. T mos prdoret, sipas porosis s Xhuvanit, shumsi me prapashtesn -a, por t ruhet trajta e njjsit ose t marrin -; si; disa nxns e jo nxnsa, msues e jo msuesa, profesor e jo profesora etj. sht me interes t veojm se far kshillon stafi i revists pr t msuar gjuhn, kur populli shqiptar ende nuk kishte fituar pavarsin dhe shtetit t ardhshm shqiptar, krahas detyrave t shumta q do t kishte, prparsi do t merrte msimi, lvrimi dhe pasurimi i gjuhs shqipe, kur dihej se nga gjuht e tjera kishim pasur ndikim, kryesisht n leksik. N kto rrethana, tre vjet para shpalljes s Pavarsis, krkohej nga shqiptart q pr t msuar shqipen, duhej: 1. T lexohen libra q ishin shkruar shqip. 2. T nxirren fjal t reja dhe t msohen ato duke krijuar nj fjalor. 3. T msohen t dyja dialektet, megjithse, sipas autorit, shqipja sht e varfr dhe e ashpr, por duke u punuar me kujdes, do t bhej si shoqet e saj. Shkrimet q jan botuar n revist, nuk jan t gjata dhe t thella, por pr kohn, kur jan shkruar, paraqesin interes, pasi autort kan qen vends dhe t huaj. Kshtu albanologu G. Waigandi botoi artikullin "Prdorimi i ablativit n librin e P. Bogdanit "Cuneus prophetarum". Ktij shkrimi i prgjigjet A. Xhuvani q sjell edhe prdorime t tjera t ksaj rase n at koh. Gjejn vend n kt revist edhe probleme nga fusha e fjalformimit. Vrejm nj shkrim pr prapashtesat n t cilin rreshtohen mbi 50 t tilla, duke shpjeguar vetm kuptimet e tyre. L. Skndoja n rubrikn "Fjaltort shqip" jep nj list fjalsh q duhet t prdoren, t cilat nuk jan krijime t autorit, por t autorve t mparshm ose jan krijime popullore. N numrat e tjer t disa viteve m von, merret me Fjalorthin greqisht-shqip, e folur prej 2378 fjalsh t Marko Boarit, q pr autorin ka interes pr t folmen e amris. N vitin 1926, Mit'hat Frashri e botoi fjalorin. Pr kt shkruan: "Ky fjalor paraqet nj interes thjesht kuriozitete si nj kujtim e t famshit kapedan suliot, pa ndonj rndsi letrare ose filologjike t vrtet". N t vrtet fjalori ka vlera leksikografike, leksikologjike dhe dialektologjike. Kt e vrteton edhe fakti se ai zgjoi interesin e mjaft studiuesve. Kshtu albanologu grek Titos Jahallas na dha nj botim akademik t ktij fjalori n vitin 1980, ndrsa E. Varfi bri transkriptimin e tij dhe e botoi n revistn "Hylli i Drits" (nr.3-4, 1996) dhe s fundi Niko Stilos botoi Fjalorin e Marko Boarit n vitin 2007. E veanta e ktij fjalori sht se n fillim t shekullit ndeshim shkrime n t cilat prdoret alfabeti grek pr shqipen. Problemet gjuhsore kan pasur nj shtrirje t gjer n kt revist, por nuk mbetn jasht edhe prshkrimi i veprimtaris shkencore t disa personaliteteve t kulturs son, si "Dora d'Istria", apo tema t tilla nga fusha e kulturs dhe e arsimit, si: Katedra e gjuhs shqipe n vende t huaja, Shoqria e Stambollit, si dhe veprimtarit dhe aktivitetin e shqiptarve jasht atdheut, si n Greqi, Itali, Rumani etj. Me interes n kt revist sht bibliografia q paraqet vepra shqip ose q jan shkruar pr shqipen dhe Shqiprin, duke plotsuar bibliografin e E. Legrandit (1912). Kshtu revista jep edhe njoftime pr vepra dhe dorshkrime t rralla, si pr gramatikn n dorshkrim t vitit 1710. Informacionin e par rreth ktij dorshkrimi e kemi nga arbreshi Nilio Borgia, i cili n nr. 12 t vitit 1927 botoi n kt revist shkrimin "Nj gramatik'e vogl e gjuhs shqipe, m 1710". Pr dorshkrimin bnte kt vlersim: "Nuk mund t mos i jemi mirnjohs pr veprn q ka ardhur tek ne sado q kjo nuk sht vese nj skic gramatike". M pas patn shkruar pr kt veprz G. Petrotta, M. Roku, J. Kastrati, Dh. S. Shuteriqi dhe s fundi e botoi kt gramatik t shoqruar me nj studim t gjat me karakter filologjik R. Ismajli, Prishtin, 1982. Revista "Diturija" nj organ q qarkulloi me ndrprerje, por q erdhi duke ngritur cilsin dhe duke shtuar tirazhin, qe nj ndr organet e rndsishme n fushn e kulturs n dekadat e para t shek XX. Tematika erdhi gjithnj duke u prmirsuar, zgjeruar dhe profilizuar. Ndonse kan kaluar 100 vjet nga numri i par i revists, prsri ndeshim shkrime me interes, prandaj revista jo vetm pr kohn kur qarkulloi, por edhe m pas, duhet t mohet e t vlersohet pr ato shkrime, t dhna, interpretime q mund t shfrytzohen me dobi edhe sot.

mologjis, por sipas shqiptimit t kohs. E nse veprojn kshtu, kjo vjen se gegt prdorin zanoret e gjat, ndrsa toskt nuk i shqiptojn ato. Revista gjat jets s saj nuk merret me nj problem t caktuar, por ndalet n ato shtje q jan t diskutueshme dhe kan

nevoj pr trajtim dhe argumentim . Sipas Lumo Skndos, shoqria shqiptare ka nevoj pr fjal t koncepteve abstrakte dhe teknike. Kt problem e ngre edhe n shkrimin "Fjalor pr skaja q kan' nevoj t kthjellohen". Pr kto duheshin fjal - terma t reja. Pr

autorin kjo mund t zgjidhej n dy rrug: t huazoheshin fjal, kuptimi i t cilave ishte kristalizuar ose t'i krijonin nga vet brumi i shqipes. Por autori sqaronte se far duhet t kishim parasysh n nj rast t till: - T studionin gjuhn e autorve t vjetr, t njihnim ligjet e

Nj problem gjat Rilindjes son Kombtare dhe m von q i ka preokupuar patriott shqiptar, ka qen shtja e gjuhs s prbashkt. Ajo mori nj dimension t ri, veanrisht pas Kongresit t Manastirit kur u zgjidh problemi i alfabetit t njsuar t gjuhs son. Q n numrat e par t vitit 1909, stafi i revists merret me trajtimin e ktij problemi. S pari e trajton kt shtje n artikullin "A do t kemi nj t vetm gjuh literare shqip?"

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

20

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Nj gazet austriake bie n gjurmt e djalit t supozuar t PresidentitKazanova Xhon Kenedi, t vrar n Dallas. Ai ka lindur n vitin 1946, nga nj lidhje me nj ish-balerin, mbesa e Perandorit t fundit t Austris

XHON KENEDI
Historia e dashuris Kenedi-Habsburg gjat Lufts s Dyt Botrore
mjegulln e dendur e t pafundme t dashurive t vrteta dhe atyre imagjinare, shfaqet edhe ajo e mitit q nuk do t vdes kurr, Xhon Kenedi, me nj emr gjigant, q ka br historin e Evrops: Habsburgt. Mes pasardhsve t panjohur t Presidentit t vrar, do t ishte edhe nj djal, Kenedi-Habsburg, fryt i nj marrdhnieje t fsheht mes dy dinastive t lidhura nga dashuria e ish-presidentit dhe nj balerine fisnike. Ndoshta duhet t'i besojm rrfimit t nj zonje 87-vjeare shum elegante dhe dinjitoze, Elisabet Hortenau, e cila i ka treguar nj gazete vjeneze se ka

&bukuroshja austriake

Nse Lisa Lanet nuk do ta kishte refuzuar ofertn e djaloshit amerikan pr t'u martuar me t, kjo grua austriake do t bhej Zonja e Par e Ameriks n vend t Zhaklin Kenedi
pasur nj histori dashurie me ishpresidentin amerikan, Xhon Kenedin. Nga kjo lidhje e fsheht lindi nj djal, Antonio (Toni), q sot sht nj zotri 63-vjear dhe jeton n Kaliforni. Ky nuk sht as i pari dhe as i fundit fmij q i atribuohen Xhon Kenedit. Pak koh m par, n faqet e para t gazetave, u publikua edhe nj rast tjetr n Kanada, q tregonte pr nj fmij t fsheht t Presidentit. Nse Lisa Lanet nuk do ta kishte refuzuar ofertn e nj djaloshi amerikan pr t'u martuar me t, kjo grua austriake do t bhej Zonja e Par e Ameriks n vend t Zhaklin Kenedi. N fakt, gjat Lufts s Dyt Botrore, Lisa ra n dashuri me Xhon Kenedi dhe prej tij, pati nj fmij, Toni, q sot sht 63 vje. Nj pasardhs austriak i familjes Kenedi, pr t cilin

TONI

Nga lidhja e fsheht, erdhi n jet nj djal, q sot jeton n Kaliforni

deri tani nuk dihej asgj dhe se ekzistenca e tij sht zbuluar nga e prditshmja vjeneze "Kurier". Gazeta ka arritur t bjer n gjurmt e Lanet, e cila sot sht 87 vjee, dhe gzon shndet t plot. Lanet drejton nj zyr t vogl imobiliare n Shtetet e Bashkuara, nj aktivitet i panjohur pr nj grua me nj histori t rrall. Lisa Lanet, e lindur n Vjen, n vitin 1921, ose ndryshe Elisabet Hortenau, sht mbesa e arkiduks Otone Franesko Habsburg, babai i Perandorit t fundit t Austris Karli I. "Bukuroshi Otone" pati dy fmij nga nj lidhje jashtmartesore. Njri prej tyre ishte Alfred von Hortenau, babai i Liss. "Kur Hitleri pushtoi Austrin n 1938-n, ndodhesha me nnn time n Rom", i ka shpjeguar gruaja s prditshmes "Kurier". "Vendosm q t ktheheshim n shtpi dhe emigruam pr n Shtetet e Bashkuara". Pas nj martese t shkurtr me nj meksikan, Lisa Lanet u transferua n Feniks, n Arizona, ku e ma hapi nj motel me emrin 'Monterey Lodge' dhe ktu, gjat lufts, erdhi n konvaleshenc ushtari Xhon Kenedi. Lisa e njohu Xhonin n Feniks dhe ky sht nj fakt q prmendet edhe n biografin e Xhon Kenedit 'Nj jet e paprfunduar'. Xhon ishte katr vjet m i madh se ajo, por kur e pa, ra menjher n dashuri me t. Lisa jetonte duke krcyer dhe aktruar. Q nga ai ast, mes 25-vjearit zyrtar t Marins dhe bukuroshes austriake 21-vjeare lindi dashuria. "Shkuam n Majami e Nju Jork dhe kaluam nj fundjav n Kub. N pranvern e vitit 1945, mbeta shtatzn. I krkova takim Kenedit dhe i dhash lajmin. M pas, ai m krkoi q t martoheshim". Ky propozim nuk e joshi aspak Lanet, pasi kishte mbetur e zhgnjyer nga prvoja e martess s par. Kshtu, pas lindjes s Tonit, rrugt e tyre u ndan, edhe pse m pas ai pagoi edukimin e fmijs. Sot Toni "Antonio" Bohler jeton n Kaliforni, sht i divorcuar, ka dy fmij

dhe e di historin e prejardhjes s tij. "Kur isha i vogl, nna m thoshte se babai im ishte burri i saj i par, Juan del Puerto. Un kisha dyshimet e mia, sepse Juan kishte pamjen e nj meksikani, ndrsa un jo". Ndoshta mund t jet thjesht efekti i jashtm i elegancs dhe sertsis s ksaj zonje t moshuar q e bn m t besueshme historin e saj, sigurisht

Kush e njeh Lisn e beson se po tregon t vrtetn dhe se sht shtyr vetm nga frika q t mos e merrte me vete n varr kt histori. Por, ska prova zyrtare se ai mund t jet djali i Kenedit
m shum se ajo e "djalit t jashtligjshm" n Kanada q revista "Vanity Fair" thoshte se kishte zbuluar nj vit m par, po m pas u trhoq pr munges provash konkrete. Elisabet Hortenau ka dshiruar q bota t ishte n dijeni t ksaj historie, ashtu si sht edhe i biri, t cilit ia tregoi emrin e babait biologjik vetm n vitin 1963, pasi Xhon Kenedi u vra n Dallas. Kush e njeh Lisn e beson se po tregon t vrtetn dhe se sht shtyr vetm nga frika q t mos e merr me vete n varr kt histori. Megjithat, nuk ka ende prova zyrtare se ai mund t jet trashgimtari i Xhon Kenedit (edhe pse disa persona duket se e pohojn kt fakt). Nse kjo sht e vrtet, ather Toni do t ishte ura lidhse mes Kenedit dhe Habsburgve.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

BOTE
Programi i prezantuar dje sht hapi i fundit i nj sr iniciativash n lidhje me bankat t ndrmarra nga administrata e re q kan si synim prpjekjen pr tu marr drejtprsdrejti me llimin e linjave t kreditit

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

21

Sipas sekretarit t Thesarit, programi i ri do t synoj q prmes shfrytzimit t burimeve federale dhe private, t blej gjysm trilioni dollar asete t kqija t bilanceve t bankave, por ndoshta shuma mund t kap edhe 1 trilionin.

Geinther: Ja si do t rinisim dhnien e huave


1 trilion dollart me t cilt do t blihen asetet e kqija t bankave
t jav pritet q Presidenti amerikan, Obama, t ndrmarr nj sr vendimesh t rndsishme, ndr t cilat ai i djeshmi ka qen shum parsor n aspektin e politikave antikriz. Hapi sht ndrmarr nga departamenti i thesarit dhe ka t bj me prpjekjen pr ti dhn fund paralizimit t ban-

nj risk t madh n kt situat dhe sekretari i Thesarit e mbrojti kt vendim, pasi sipas mosveprimit do t kishte qen nj alternativ shkatrrimtare dhe do t rrezikonte q vendi t zhytej m keq n recesion. Ndrkoh, sekretari i Thesarit, sipas disa kongresmenve, nuk sht personi n lartsin e duhur pr t

qen n krye t nj situate t till ekonomike t paprecedent n historin e Shteteve t Bashkuara, ndrkoh q Obama i ka dal n mbrojtje duke deklaruar se sekretari ka mbshtetjen e tij t plot. Sipas Geinther, vendi nuk mund rrij n pritje q situata e bllokuar e kredive bankare t zgjidhet vetiu, pa ndrhyrjen e qeveris. Ajo

ka ne po mundohemi t bjm nuk ka t bj me shptimin e bankave, apo firmave q kan asete t kqija, por me shptimin e ekonomis n trsi, me shptimin e nj sistemi n mnyr q bankat t rillojn t japin kredi e njerzit t rifillojn t blejn shtpi e bizneset t prodhojn e t shesin.

Pas dhnies s lajmit, Wall Street duket se ka pasur dje nj dit hapjeje m t mir
kave pr sa i prket dhnies s kredive. Kjo shpresohet t arrihet prmes thithjes s aseteve t kqija nga bankat. Programi i ri u prezantua dje nga sekretari amerikan i Thesarit, Timothy Geithnes, i cili fillimisht bri thirrje pr durim duke nnvizuar se prpjekja pr rehabilitimin e situats bankare me probleme t tilla t mdha duhet t vazhdoj pavarsisht gjith inatit t madh dhe zemrimit pr bonuset q vazhdojn t marrin ekzekutivt e lart t disa bankave, tashm t falimentuara. Sekretari e paraqiti planin n salln kryesore t Departamentit t Thesarit pa pranin e kameramanve. Para ksaj ishte takuar me Presidentin, i cili i kishte shprehur besimin se gjithka do t shkonte mir. Sipas Obams, hapi i ndrmarr dje sht momenti m kritik i prpjekjes s gjat pr rigjenerimin e ekonomis. Sipas sekretarit t Thesarit, programi i ri do t synoj q prmes shfrytzimit t burimeve federale dhe private, t blej gjysm trilioni dollar asete t kqija t bilanceve t bankave, por ndoshta shuma mund t kap edhe 1 trilionin. Plani i fundit i shptimit sht nj tjetr prov pr sekretarin e Thesarit, i cili s fundi po kritikohet jo pak nga disa kongresmen pr shkak t disa gabimeve me taksat n t shkuarn. Ndrkoh, pas dhnies s lajmit, Wall Street duket se ka pasur dje nj dit hapjeje m t mir. Programi i prezantuar dje sht hapi i fundit i nj sr iniciativash n lidhje me bankat t ndrmarra nga administrata e re q kan si synim prpjekjen pr tu marr drejtprsdrejti me llimin e linjave t kreditit bankar si pr blerjen e banesave, ashtu edhe pr ato ndaj biznesit t vogl e t mesm. Zyrtart e administrats than se plani i s hns do t fus n loj 75100 miliard dollar nga plani i aprovuar i qeveris prej 700 miliard dollarsh. Shifra do t mbshtetet edhe nga kredit e Korporats s Sigurimeve t Depozitave Federale si dhe nga nj linj kredie e Rezervs Federale. Sipas planit, qeveria ndrmerr

Si bhet i keq nj aset


Bankat kan n pronsi sasi nj numr t madh kredish, apo instrumente nanciare komplekse (sigurime) Pr shkak t plasjes s lusks s kredive t banesave n Shtetet e Bashkuara t Ameriks n vitin 2007, nj pjes e mir e huave mund t mos u paguhet huadhnsve Investitort, dshprimisht, tentojn q t shesin kredit, ose asetet Por ndrsa mimet bien dhe investitort e kuptojn afrimin rrezikut, blersit potencial zhduken nga qarkullimi, duke shkaktuar kriz n treg Ndikimi: Bankat ndalojn dhnien e huave dhe kredive pr njra-tjetrn, sepse asetet e tyre nuk kan m vlern q kishin dhe se mungon qartsia dhe vizioni pr t ardhmen. Kemi ktu lindjen e krizs s besimit Plani i qeveris synon q t rivr n funksionim mekanizmin huadhns q sht nj hallk e kthimit n normalitet t t gjith sistemit nanciar.

SHBA

Popullsia

Gati parashtrimi i planit pr politikn e ardhshme t SHBA-s

Pr her t par q nga Lufta II Botrore

Obama krkon strategji dalse pr Afganistanin


merika duhet t ket nj strategji dalse nga Afganistani. Kshtu ka deklaruar Presidenti amerikan, Obama, gjat nj interviste televizive, pavarsisht, se sipas tij, Uashingtoni ka ndrmend q t drgoj trupa shtes n vendin aziatik. Deklarata e tij bhet ndrsa administrata po prgatitet q t shpall planin pr ardhmrin e strategjis n Afganistan. Sipas Obams, parandalimi i sulmeve ndaj Shteteve t Bashkuara t Ameriks ishte misioni kryesor i operacioneve n Afganistan. Aktualisht, marrdhniet mes Obams dhe Presidentit Karzai ndodhen n pikn e tyre

Franca prgatit regjistrimin e etnive


P
rher t par, Franca ka ngritur nj komision pr gjetjen e mnyrave t matjes s prbrjes etnike t vendit. Komisioni sht ngritur nga kshilltari i Presidentit, Sarkozi pr luftn kundr diskriminimit, Yazid Sabeg. Sipas tij sht thelbsore q t msohet se sa t efektshme jan politikat zyrtare q luftojn diskriminimin n nj vend ku t huajt prbjn nj pjes t konsiderueshme t popullsis. Ndrkoh, kundrshtart e ksaj mase thon se kjo ide sht nj arje n parimet franceze t barazis pr t gjith. Klasikimi i njerzve sipas racs dhe fes sht i paligjshm n Franc. Vet Sabeg, nj biznesmen me prejardhje algjeriane, argumentoi se parimi i barazis mund t jet i mir n teori, por n fakt nuk ka br asgj pr t paksuar shtimin e diskriminimit racor. Nuk sht m e mundur q t thuash se jemi nj komunitet i vetm dhe se nuk prballemi me fenomeni racizmi dhe diskriminimi. Nse do t vazhdojm kshtu, nuk do t mund t zgjidhim problemet, ka br t ditur kshilltari i Presidentit. Sipas disa analistve pr shum francez ideja e statistikave etnike sjell n mendje kujtime t errta t s shkuars, t Lufts s Dyt Botrore, kur parimi i barazis u hoq n favor t hartimit t listave t hebrenjve nga pushtuesit nazist. Megjithat shum emigrant, apo qytetar francez me ngjyr ankohen vazhdimisht nga prballja me sjellje dhe politika diskriminuese n vend. Sipas asaj ka krkon t bj Sarkozi, njerzit duhet t prballen me realitetin pr t zgjidhur problemet dhe jo ti fshihen atij n emr t parimeve q nuk ofrojn zgjidhje.

m t ult. I drguari i posam i Shteteve t Bashkuara n Afganistan dhe Pakistan, Riard Hollbruk, deklaroi se politika e re e vendit t tij nuk do ti trajtonte t dy vendet vemas. N t shkuarn, Shtetet e Bashkuara kishin nj politik t posame pr Afganistanin dhe nj pr Pakistanin, ndrkoh q aktualisht ne mendojm q ti integrojm t dyja dhe pjesa tjetr e bots t na bashkohet n kt prpjekje, ka deklaruar ai. Sipas tij, talebant kan vende t posame n Pakistan, sidomos n zonn e kurit dhe se koha kur rajoni nuk konsiderohej si i rndsishm ka prfunduar.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

22

RAJON
Opinion

Zgjedhjet n Maqedoni, fiton qytetaria


Pjesmarrje e lart: mbi 57.2% votues u jan drejtuar kutive t votimit
NGA STRUGA JULIANA DHIMITRI

Kur do pushteti
FEJZI HAJDARI

aqedonia kalon me sukses provn e zgjedhjeve. Procesi zgjedhor ka treguar se ka fituar qytetaria, jo vetm pr faktin se u zhvilluan t qeta dhe pa asnj incident, por edhe pr numrin e pjesmarrjes s lart n procesin e votimit. Ndryshe nga zgjedhjet e kaluara parlamentare, duket se votuesit n Maqedoni kt her kan qen m t interesuar tu drejtohen kutive t votimit n garn e katrt pr zgjedhjet presidenciale dhe t pestat pr ato vendore. Nga 1 milion e 792 mij votues q figuronin t regjistruar n listat zgjedhore, pjesmarrja n votim i ka kaluar 57.2%, shifr kjo mjaft e lart, krahasuar me vitin e kaluar ku nuk sht kaluar nga 50% i jehons n votim. Zgjedhjet n Maqedoni jan monitoruar nga t paktn 6900 vzhgues t huaj dhe nuk sht regjistruar asnj incident, fal prezencs policore dhe ndshkimeve t ashpra me burgim q parashikohen nga ligji n rast t cenimit t procesit. Komisioni Shtetror i Zgjedhjeve ka br publike rezultatet e procesit zgjedhor. Komisionert komunal zgjedhor kan prpunuar t dhnat e para deri n ort e para t mngjesit, ndrkoh t gjitha qendrat e votimit jan mbyllur n orn 19.00 dhe vetm nj pjes e vogl e tyre, pr shkak t numrit t votuesve, e ka mbyllur procesin e votimit n orn 19.30. Numrimi i votave sht br pran do vendvotimi nga ana e komisionerve

Rezultatet

Presidencialet: Ivanov dhe Frckovski, n balotazh


K
omisioni Shtetror i Zgjedhjeve n nj konferenc pr shtyp ka publikuar rezultatet zyrtare t marra n mnyr elektronike. Gara e ngusht presidenciale ka uar n raundin e dyt dy kandidatt e partive m t mdha maqedonase, VRMO DPMNE dhe LSDM, prkatsisht Gjorgji Ivanov dhe Lubomir Frckovski. Dy kandidatt t cilt kan dal nga raundi i par zgjedhor do t ndeshen srish n betejn e tyre pr president, n raundin e dyt t votimit, n datn 5 prill ose 14 dit pas zgjedhjeve t 22 marsit. Finalja e madhe pr Presidentin q do t mbahet pas dy javsh vjen si rezultat i votimeve n nj prqindje t afrt kur n listn e renditur sipas numrit t votave kan dal dy t part duke u ndjekur nga Lube Boshkovski kandidat i pavarur dhe nga kandidati shqiptar i Demokracis s Re, Imer Selmani. N balotazh edhe pse nj prej shqiptarve ka mundur t hyj n listn e katr m t votuarve, do t shkojn Ivanov dhe Frckovski, q kan pasur nj diferenc jo t pakt votash. Sipas t dhnave t KSHZ-s nga zgjedhjet e 22 marsit, udhheq kandidati i VMRO-DPMNE-s, Gjorgji Ivanov, me 343.374 vota ose 33.9 %, ndrsa pas tij jan renditur Lubomir Frckovski nga LSDM-ja me 200.316 vota ose 19,8% dhe kandidati i pavarur, Lube Boshkovski, 145.638 ose 14,4%, Imer Selmani nga Demokracia e Re me 146.638 vota ose 14.5%, Agron Buxhaku nga BDI-ja 73.567 ose 7,27 pr qind, Nano Ruzhin kandidati i PLD-s, 39.645 ose 3,92% dhe Mirushe Hoxha nga PDSH-ja 30.281 vota, 2,99% me 8.658 vota. Sipas renditjes s rezultateve t votimit, Imer Selmani nga Demokracia e Re ka mundur t dal nga votimi me numrin m t madh t votave pr partit shqiptare. Gjithsej kan qen 2976 qendra votimi. Si t pavlefshme jan shpallur 31.943 etvotime. Kryetari i KSHZ-s ka deklaruar se n zgjedhjet lokale n raundin e par jan zgjedhur kryetar komunash n 32 komuna, ndrsa n 45 komuna do t ket raund t dyt. j.dhimitri

Zgjedhjet n Maqedoni jan monitoruar nga t paktn 6900 vzhgues t huaj dhe nuk sht regjistruar asnj incident
dhe pas mbylljes s kutive dhe procesverbaleve, t gjitha materialet jan transportuar pr numrimin e dyt dhe final pran komisioneve komunale zgjedhore. Ndrkoh, shtabet elektorale t partive politike, rreth 2 or pas mbylljes zyrtare t vendvotimeve, kan br daljet e para publike pr shpalljen e rezultateve t marra direkt gjat procesit t numrimit, nga ana e komisionerve t tyre n qendrat e votimit. PDSH ka shpallur fitoren gjat mbrmjes s 22 marsit n Komunn e Tetovs, ndrkoh q BDI shpalli fitore t sigurt n zgjedhjet lokale n komunat Saraj, Dibr, Studenican dhe Zhelin, Vrapcisht, Tearc dhe Osllomej. Kurse n komunat Strug, Gostivar, Haracin, Likov dhe Dollneni, kandidatt e BDI-s shkojn n raundin e dyt t zgjedhjeve.

T dhnat

Komunat me komunitet shqiptar, pjesa m e madhe n balotazh

ajmi i mir pr kto zgjedhje, nuk ishin rezultatet, sa vet rrjedha e procesit zgjedhor dhe sidomos atij t dits s votimit. Rezultatet pak a shum ishin t pritshme, n veanti sa i prket grumbullimit t prqindjes s votave, nga Katrshi i Madh (BDI, PDSH, VMRO dhe LSDM). Zgjedhjet n Maqedoni u prputhn me ndryshimin e stinve. Mirpo, stint politike duket se nuk do t ndryshojn bashk me stint natyrore. Nuk ndodhn udira, si paralajmruan disa pritsit e mdhenj! Duke shikuar ann tjetr t zgjedhjeve, m ra n sy, ajo q i la prshtypje m shum monitoruesve t huaj. Procesi i votimit, me shum pak prjashtime, ishte tamam konform standardeve, t cilat po krkohen nga Maqedonia. Edhe prfaqsuesit diplomatik t ambasadave t shteteve perndimore, ishin po t ktij mendimi. T gjith faktort relevant ndrkombtar e kishin paralajmruar apriori kreun shtetror, se rrjedha korrekte dhe demokratike e ktyre zgjedhjeve, do t jet kusht pr ecjen e Maqedonis drejt integrimit n strukturat euroatlantike. Epilogu prfundimtar tregoi se thjesht Maqedonia ka kapacitet pr t organizuar zgjedhje t lira, t ndershme, korrekte dhe demokratike, por pr kt nevojitet ti trhiqet veshi nga perndimort e fort. Incidentet, aq shum t prfolura e q thuajse doher n ndodhnin n rajonet problematike (rajonet shqiptare), ksaj radhe nuk u shfaqn fare n horizont. Kjo sht shprehja q plasohej nga qarqe dhe media antishqiptare maqedonase, fatkeqsisht t mbshtetura her pas here, edhe nga segmente t caktuara qeveritare. Qllimi ishte shum i qart, shqiptart t damkosen dhe njkohsisht t dshmohen si fajtor kujdestar pr prishjen e rendit, dhe me kt pra, edhe t procesit t votimit. Kallasht ksaj radhe nuk gjmuan, si gjmonin n zgjedhjet e kaluara. Incidentet ishin pothuajse t paprfillshme. Armiku m i madh n ditn e votimit ishte bora, e cila arriti t bllokoj shum rrug npr viset rurale. Ra n sy edhe mobilizimi i shkalls s lart t forcave t sigurispjestarve t njsiteve speciale policore dhe policis n prgjithsi. Gjithka ishte n vendin dhe momentin e duhur. Leksioni q shqiptart duhet ta nxjerrin nga kto zgjedhje, kuptohet duke i krahasuar me zgjedhjet e kaluara, sht se zgjedhjet n Maqedoni nuk jan rrezikuar asnjher nga shqiptart rebel. N fakt, kan qen disa grupe vagabondsh shqiptar, q nuk kan pasur ndonj ndikim n rrethet ku jetojn, ata t cilt vazhdimisht kan sjell incidente n ditn e votimit, por edhe gjat fushatave elektorale. Ata gjithsesi kan qen nn direktivat dhe instrumentet e organit gjegjsisht pushtetit. Tani kur organi-pushteti nuk kishte nevoj pr ata, respektivisht ishte i interesuar t ket zgjedhje demokratike, t tillt nuk u pan gjkundi n hapsir. Pra, shqiptart duhet t falnderojn pushtetin, i cili mundsoi q edhe n rajonet shqiptare t ket zgjedhje t ndershme e t rregullta. Pra, n Maqedoni nuk kan qen shqiptart fajtor pr rrjedhn e rregullt t zgjedhjeve t mparshme dhe t tanishme, por, pikrisht, ka qen pushteti, ai i cili ka stimuluar dhe ngacmuar rebelimin e unave t padgjueshm shqiptar, me qllim q ktij procesi ti jap kahje tjetr, jonormale. Kjo ka mundsuar q pastaj mediat me orientim antishqiptar n Maqedoni, t fillojn fushatn pr njollosjen e shqiptarve. Komentator dhe analist t ndryshm maqedonas nprmjet forumeve mediatike, hidhnin vrer mbi shqiptart duke i paraqitur ata se jan fajtor kryesor, pse Maqedonia nuk po merr not kaluese pr procesin zgjedhor. Dhe duke qen kjo e fundit (procesi zgjedhor), si kusht pr integrim n strukturat euroatlantike, edhe pushtetit i krijohet hapsir q gjithnj fajin ta linte te shqiptart. Mirpo, zgjedhjet e 22 marsit dshmuan t kundrtn zgjedhjet n Maqedoni gjithmon mund t organizohen konform standardeve evropiane, nse pr nj gj t till sht i interesuar pushteti. Imazhi i procesit zgjedhor nuk varet nga disa palao vagabondsh, sepse ata mund ti kap policia se hap e mbyll syt, por varet kryekput nga interesimi i pushtetit, pr t pasur zgjedhje demokratike. Qytetart shqiptar sikurse edhe herve tjera ( me shum prjashtime t vogla t paprfillshme) treguan se jan t denj t votojn n mnyr shum t kulturuar dhe dinjitoze. Lan nj prshtypje t mrekullueshme, mbreslnse, se kan kapacitetin e nevojshm demokratik dhe civilizues, pr t qen n nivelin e qytetarve t rajonit, disa prej t cilve sot jan pjes e familjes s madhe evropiane. Akuzat e fabrikuara n kuzhinat e pushtetit t ktushm (m shum se nj dekad me radh), tani ran n uj, dhe n mnyr automatike shqiptart nxorn fytyrn tjetr, at qytetruese dhe evropiane.

Reagimi

ipas t dhnave nga shtabi elektoral i VMRO-DPMNE n raundin e par kjo forc politike ka fituar n Komunn e Prilepit, Manastirit, Novacit, Probishtipit, Gradskos, Kriva Pallanks, Drugovs, Sveti Nikolls, Pehcevos, Kratovs dhe Butelit qysh n raundin e par t votimeve. M tepr vota n zgjedhjet lokale ka marr kryetari i Shkupit nga VRMO DPMNE, Koce Trajkovski, me 98.144 vota n favor t tij. Ndrkoh, sipas shtabit t Lidhjes Social Demokrate (LSDM), kandidatt e tyre kan fituar q n raundin e par n Strumic, Kumanov, Zoran Damjanovski dhe n disa komuna t tjera. Burime t sigurta bjn t ditur se pr faktin se BDI partia legjitime e shqiptarve, tashm ka nj numr t mir komunash t fituara pr garn presidenciale nuk prjashtohet mundsia q VRMO DPMNE t krkoj mbshtetjen e ksaj partie pr raundin e dyt, n mnyr q t garantoj votat

Rezultatet presidenciale nga tabela elektronike sipas KSHZ Kandidati VMRO-DPMNE, Gjorgji Ivanov 343.374 vota apo 33,95% Kandidati i LSDM, Lubomir Frkovski 200.316 vota apo 19,81 % Kandidati i PDR, Imer Selmani 146.638 vota apo 14,51% Kandidati i pavarur, Lube Boshkovski 145.638 vota ose 14,40% Kandidati i BDI, Agron Buxhaku 73.567 ose 7,27% Kandidati i PLD, Nano Ruzhin 39.645 ose 3,92% Kandidati i PDSH, Mirushe Hoxha 30.281 vota ose 2,99% Si t pavlefshme jan shpallur 31.943 etvotime. Gjithsej numri i votuesve ka qen 1.792.000. Pjesmarrja n votim 57.2%

e shqiptarve pr kandidatin pr President t partis n pushtet, n kmbim t interesave politike t partis legjitime q

qeveris shqiptart. Bashkimi Demokratik pr Integrim shpalli fitore t sigurt n zgjedhjet lokale n shtat komuna. Sipas shefit t shtabit zgjedhor t BDI-s, Gzim Ostreni, BDI ka siguruar fitoren n raundin e par n komunat Saraj, Dibr, Studenican dhe Zhelin, Vrapcisht, Tearc dhe Osllomej. Ostreni deklaroi se n komunat Strug, Gostivar, Haracin, Likov dhe Dollnen kandidatt e BDIs shkojn n raundin e dyt t zgjedhjeve. BDI ka mundur t fitoj n komunat me popullsi shqiptare me nj prqindje t knaqshme, ndrsa n komunat q jan n balotazh pritet q shqiptart t bashkojn votat n favor t kandidatve t ksaj force politike. Kryetari i KSHZ-s, Aleksandr Novakovski i ka vlersuar zgjedhjet presidenciale dhe vendore me nj ecuri dhe atmosfer korrekte dhe demokratike. Ai ka deklaruar se edhe raundi i dyt i zgjedhjeve do t kaloj n t njjtn mnyr. j.dhimitri

Media e huaj vlerson zgjedhjet presidenciale n Maqedoni


gjedhjet presidenciale dhe lokale n Maqedoni q jan konsideruar si t rndsishme dhe kye nga ana e bashksis ndrkombtare pr realizimin e aspiratave euro-integruese t vendit, antarsimin n NATO dhe Bashkimin Evropian, u zhvilluan t qeta dhe pa akte dhune. Ky ka qen edhe vlersimi i prgjithshm i mediave t huaja pr procesin zgjedhor t s diels (22 mars) n kt vend fqinj me ne. Kshtu agjencia e lajmeve BBC, ka vn n dukje midis t tjerave, se zgjedhjet u zhvilluan pa incidente, madje edhe n pjest e saj veriperndimore, ku ka pasur nj seri aktesh dhune gjat zgjedhjeve parlamentare t parakohshme, t zhvilluara vitin e kaluar. Ndrkoh Doje Welle, nga ana e saj, konstatonte se raundi i par i zgjedhjeve presidenciale dhe lokale n Maqedoni kaloi qetsisht dhe se Presidenti i ri i Maqedonis do t zgjidhet n raundin e dyt t zgjedhjeve presidenciale q do t zhvillohen m 5 prill. Agjencia britanike e lajmeve, Reuters, nga ana e saj, vinte n dukje, midis t tjerave, se zgjedhjet presidenciale dhe lokale q u zhvilluan t dieln e fundit n Maqedoni, ishin n kontrast me aktet e dhuns q u konstatuan n zgjedhjet parlamentare t vitit t kaluar dhe q krcnuan me ngadalsimin e procesit t integrimit t Maqedonis n NATO dhe n BE. m.s.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

24

AKTUALITET

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Bllokohen n dbor mbi 20 autobus me nxns shkollash nga Kosova

Fier

Kuks, Qafa e Malit ende e bllokuar


Q
afa e Malit n Kuks vazhdon t jet e bllokuar. Ndonse u deklarua se ky aks rrugor ishte plotsisht i kalueshm, q n ort e para t mngjesit s dits s djeshme n kt zon kan qen mbi 70 mjete t bllokuara, nga t cilat 20 autobus me nxns shkollash nga Kosova, kryesisht nga qytetet e Ferizajt, Podujevs. Msohet se nxnsit ishin nisur pr ekskursion n Shqipri, por bllokimi i rrugs i ka detyruar t qndrojn pr shum or n t ftohtin e acart. Shkak pr vshtirsin e krijuar jan trajlerat q bjn t pamundur shkmbimin e mjeteve. Burime t policis q monitorojn kt aks t vshtir tregojn se rruga mbetet ende njkalimshe, por n t vrtet ajo bhej e kalueshme vetm pr disa minuta. Gjat dits s djeshme, policia kishte bllokuar kalimin n kt aks t kamionve t rnd, por situata nuk sht lehtsuar. Ndrkoh, dhe n Qarkun e Dibrs situata ka qen e vshtir. Kshtu, msohet se akset Peshkopi-Kuks dhe Shupenz-Klenj ende vazhdojn t jen t bllokuara. M problematike vazhdon t mbetet gjendja pr zhbllokimin e rrugve q lidhin komunat me qendrat e rretheve. Burime nga shtabet e emergjencave t ktyre rretheve bjn me dije se t paktn dhjet komuna si: Lura, Kalaja e Dods, Trebisht, Ostren, Martanesh, Derjan, Macukull, Komsi etj., ende vazhdojn t jen t izoluara pr shkak t dbors, ku trashsia e saj ka arritur mbi 1 metr. Numri i fshatrave n zona t thella malore, q nuk lidhen me rrug automobilistike me qendrat e komunave, sht shum m i madh. Jeta pr kta mijra banor t ktyre fshatrave sht br mjaft problematike, pasi rezervat ushqimore po shkojn drejt fundit, sepse nuk sht menduar prej tyre se mund t izoloheshin n fundin e muajit mars. Kshtu, banor t Komuns s Komsis, n Rrethin e Matit, apelojn pr ndihma ushqimore dhe n ilae, pasi rezervat e siguruara prej tyre kan shkuar drejt fundit. Ndrkoh, msohet se vetm aksi nacional Peshkopi-Tiran sht i kalueshm, por n shum segmente t tij, si sht ai Shupenz-Bulqiz, rruga sht vetm njkalimshe. Ve ksaj, n kt pjes rruge gjat dits s djeshme, si pasoj e uljes s temperaturave, sht rikthyer edhe akulli, duke vshtirsuar qarkullimin e lir t automjeteve.

Shtabi i emergjencs civile nis verifikimin e dmeve

Vdes 20-vjeari, familja dyshon pr grip


Mjekt prjashtojn mundsin e virusit, shkak smundja e papritur e veshkave

j 20-vjear nga qyteti i Fierit ka gjetur vdekjen n ort e vona t mbrmjes s t diels. Msohet se Orion Dano ishte nisur tri dit m par nga mjekt e Fierit pr t marr

dhe kurr m par nuk ka treguar shenjat e nj smundjeje, thon shokt e tij. Ndrkoh, shefi i

Repartit t Patologjis, Novruz aushaj, sqaron se djali ka gjetur vdekjen pr shkak t nj smund-

jeje n veshka, q i sht shfaqur rrufeshm dhe ka qen fatale pr t. Rasti n fjal ka marr prej

Djali shkon t vizitohet, por mjekt e Fierit e kan nisur n Tiran, pr nj konsult n Sanatorium
trajtim m t specializuar n Sanatoriumin e Tirans. Por, pavarsisht trajtimit dhe prkujdesjes, djali nuk ka mundur t mbijetoj. Prindrit e 20-vjearit, Luan dhe Teuta, pretendojn se vdekja e djalit ka ardhur si pasoj e gripit, ndrkoh q sipas shet t Repartit t Patologjis n spitalin rajonal t qytetit, Novruz aushaj, i riu sht prekur nga nj smundje e rrall n veshka, e cila ka qen fatale pr jetn e 20-vjearit, q nuk ka mundur ta prballoj dhe si pasoj ka gjetur vdekjen. Rasti Orion Dano, 20 vje, banor n lagjen Kongresi i Prmetit t qytetit t Fierit, kishte dit q ankohej se ndihej i pafuqishm fizikisht dhe se e kishte kapur gripi. Djali shkon t vizitohet, por mjekt e Fierit, duke mos arritur t vendosnin nj diagnoz t sakt, e kan nisur pr n Tiran, pr nj konsult m t specializuar n Sanatorium. Aty shtrohet dhe nis trajtimi nga ana e bluzave t bardha t sanatoriumit. Familjart e piklluar dhe t gjetur t paprgatitur para nj fatkeqsie t till, nuk kan dashur t japin sqarime t mtejshme. Ndrkoh, t afrm t t riut shprehen t uditur prpara nj humbjeje kaq t shpejt t Orionit. Nuk morm vesh sesi Orioni iku kaq shpejt. do gj ndodhi brenda pak ditsh. Nuk besojm se ka pasur ndonj smundje t rnd t tij. Ishte shum mir, na thot Robert Dano, nj i afrt i tij. Edhe shokt e t riut q vdiq n mnyr t papritur tregojn se Orioni kishte dit q ankohej se e kishte kapur gripi dhe se nuk ndihej mir. Orioni punonte dhe pr kt arsye e kishte ln me dshir nj vit t shkolls s mesme. Donte q t vazhdonte shkolln e lart dhe pr kt punonte, q t kishte lek mnjan pr t vazhduar studimet. Kt vit ndoqi vitin e katrt, por nuk mundi ta prfundoj. Ishte i shndosh n trup

Orion Dano, 20-vjeari nga Fieri, i cili vdiq n sanatoriumin e Tirans

mjekve t Fierit vetm vizitn e par mjeksore. Ai sht drguar m pas pr n Tiran. Jemi informuar se ka qen i shtruar n Sanatorium dhe se ditt e fundit i ishte shfaqur nj smundje mjaft e rrall pr veshkat, pas s cils nuk mbijetoi. Nuk besoj se ndonj grip sezonal mund t ket prkeqsuar smundjen e tij, pavarsisht reagimit t t afrmve q pretendojn se vdekja sht shkaktuar nga gripi, sht shprehur pr Shqip she i Patologjis n Fier, Novruz aushaj. Edhe autoritetet e tjera t shndetsis dhe ato t Shndetit Parsor deklarojn se n Fier nuk ka t regjistruar me epidemi gripi, prve rasteve t virozs s stins q sht nn kontroll t plot. Vitin e kaluar, nj 25-vjeare nga Vajkani i Fierit vdiq si pasoj e gripit. Ajo kishte qndruar rreth tri dit me temperatur t lart n shtpi, pa marr asnj trajtim mjeksor. Kur sht drguar n spital, n gjendje t rnd, ka qen tepr von pr t. Rreth 10 minuta pas mbrritjes n spital, ajo ka gjetur vdekjen. Matilda Troka

FIER

Burrat kishin dal hert n mngjes pr t mbledhur rrjetat

Seman, i shptojn mbytjes tre vllezr peshkatar


re vllezr peshkatar kan mundur t shptoj mrekullisht nga mbytja n brigjet e detit Adriatik n zonn e Semanit, rreth 22 km larg qendrs s Fierit. Aleksandr, Miri dhe Eduart Lulaj, nga fshati Topoj, kan hyr hert n mngjes rreth ors 05:30 n Seman, pr t mbledhur rrjetat e peshkimit, t cilat i kishin hapur qysh n orn 03:00 t mngjesit t djeshm. Msohet se ata kan marr nj vark lundruese me lopata, por pas nj ore n ujrat e detit varka e tyre rreth 2 metra e gjat ka ndryshuar drejtim dhe ka qen e pamundur t drejtohej prej peshkatarve. Deti me dallg t forta e ka trhequr varkn shum metra larg bregut dhe e ka br t pamundur kthimin e saj n breg. Peshkatart kan ndjer rrezikun dhe kan krkuar ndihm. Ndrhyrja: Policia kufitare e vendosur n zonn e Semanit ka identifikuar mjetin lundrues dhe pas sinjalizimit sht nisur pr n vendin ku ishte barka e 3 vllezrve Lulaj. Drejt mjetit lundrues sht nisur nj skaf, i cili ka br t mundur trheqjen e mjetit

n breg. Rreth ors 10:30, pas afro katr orsh n det, tre vllezrit: Aleksandr, Miri dhe Eduart Lulaj, kan mundur t dalin shndosh e mir nga deti Adriatik. Peshkatart

jan pritur n tok nga t afrmit, familjart, si dhe peshkatart e tjer t zons, t cilt ishin alarmuar pas ngjarjes. Deti msohet se ka qen afro 5 ball dhe siprfaqja

detare ku tre vllezrit kishin hyr pr t peshkuar njihet si nj zon ku bashkohen mjaft rryma detare. Msohet se nj prej vllezrve Lulaj kishte prvjetorin e datlindjes s njrit prej fmijve dhe ky ka qen shkaku i daljes s tyre n det, edhe pse dallgt ishin t mdha. Mbajm familjen duke peshkuar. Arrijm t gjuajm rreth 2 apo 3 kilogram n dit. Nj pjes e gatuajm n shtpi dhe shesim sa pr t siguruar bukn e gojs, sht shprehur Miri Lulaj, nj prej tre vllezrve peshkatar. Ma. Tr.

LUSHNJE

Gjendet kufoma e nj burri afr urs s Shkumbinit P


asditen e djeshme sht gjetur n erm, sektor i Rrethit Lushnj, kufoma e nj njeriu. Ka qen ora 18:00 kur disa ekskavatorist q ishin duke punuar 500 metra afr urs s Shkumbinit pr nxjerrjen e materiale inerte, kan kapur trupin e nj njeriu. Sapo kan evidentuar kufomn, ata kan sinjalizuar policin, e cila ka mbrritur menjher n vendngjarje. Burime zyrtare bjn t ditur se kufoma sht e seksit mashkull dhe mendohet t jet mbi 60 vje. Ndrkoh, grupi i ekspertve kriminal ka nisur ekspertimin e zons dhe t kufoms gati t dekompozuar. Msohet se harta e hetimit sht zgjeruar edhe n Elbasan, sepse mendohet q kufoma t ket ardhur nga prurjet e lumit, ndrkoh q po hetohet n disa pista. Ma.Tr.

hna ka shnuar prmirsim t ndjeshm t temperaturave dhe ndrprerjen e reshjeve t shiut n Qarkun e Fierit. Fal prmirsimit t kushteve t motit, n shtabet e emergjencave civile n prefektur, si dhe n njsit e qeverisjes vendore, ka nisur puna pr identikimin e dmeve t shkaktuara nga reshjet e dendura t shiut. Sipas kreut t emergjencave n Prefekturn e Fierit, Viron Balla, msohet se dmet nga prmbytjet e fundit kan qen t mdha. Ne jemi n pritje t identifikimit t ktyre dmeve nga komunat dhe bashkit e qarkut dhe pas marrjes s informacionit do t ndrhyjm, thot pr Shqip Viron Balla. Ndrkoh q Edmond Levanaj, kreu i emergjencave n Bashkin e Fierit, thot se dalja e lumit Gjanic ka shkaktuar mjaft dme. Sipas Levanaj, dme ka pasur n afro 34 shtpi, pasi uji ka mundur t deprtoj deri n brendsi t kateve prdhese t tyre. Jemi duke punuar pr t verifikuar dmet materiale, pasi Bashkia e Fierit sht treguar e gatshme q t ndihmoj familjet e dmtuara. Ndryshe nga prmbytja e disa javve m par, kt fundjav dmet kan qen m t vogla, por srish do t ndihmohen t dmtuarit, thot Levanaj. Por t dhnat e depozituara deri mesditn e s hns n zyrn e emergjencave t prefekturs tregojn se prmbytjet e fundjavs kan regjistruar dme n qindra siprfaqe toke bujqsore. Deri tani jan komunikuar mbi 500 ha tok bujqsore e dmtuar, e cila ka qen e mbjell me drithra si grur e trshr, thon n zyrn e emergjencave t Prefekturs s Fierit. Edhe pse nuk ka ende nj fond pr dmet e prmbytjeve, prefekti shprehet zyrtarisht: Do t merren masa q t mos prsriten raste t tjera prmbytjesh, por ekziston mundsia edhe e dmshprblimeve. Zona e Mbrostarit, Drmnasit, Levanit, Portzs, Zharrzs si dhe e Topojs n Fier, u prekn nga prmbytjet n toka, kurse n qytetin e Fierit u prmbyt tregu industrial q ndodhet prgjat shtratit t Gjanics. Ma. Tr.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009 25

SOCIALE

KONTAKT info@gazeta-shqip.com rrethe@gazeta-shqip.com

Fiks Fare/ Vendimi i qeveris pr licencimet, i paligjshm. U mbshtet n projektligj dhe jo n ligj

Farmacistt pa licenca: Smund t prisnim m


N
Tiran dhe n rrethe jan hapur dhe ushtrojn aktivitetin disa farmaci t palicencuara. Q prej qershorit t vitit t kaluar pronart e ktyre farmacive pritn e pritn me muaj t tr q t mblidhej komisioni pr ndarjen e licencave. Por nj VKM e qershorit t vitit 2008 i ka hequr t drejtn Ministris s Shndetsis pr licencimin e farmacive dhe ua delegon drejtorive t shndetit publik rajonal. Mbledhja e fundit n Ministrin e Shndetsis pr licencimin e farmacive sht mbajtur n nntor t vitit t kaluar. Q ather procesi sht bllokuar, pasi strukturat n DSHP ashtu si dhe vendimi pr formulart e vetdeklarimit nuk ishte marr akoma. Pra, Drejtoris s Shndetit Publik iu ngarkua kjo detyr, por ajo nuk kishte strukturat pr ta br kt pun. Pr kt arsye, t zott e farmacive q kishin paraqitur krkesat pr tu pajisur me licenca nuk pritn m q ti jepej fund burokracis dhe i hapn farmacit pa u licencuar. Fiks Fare gjeti disa prej ktyre farmacive n Tiran, q funksionojn pa licenc. Vet pronart Kemi t paktn q nga janari q presim, shton kryeinspektori i Qendrs s Kontrollit t Barnave. Kryetari i urdhrit t farmacistve, Arjan Jaupllari, kalimin e ksaj kompetence te DSHP-ja e shikon si nj hallk q shton korrupsionin, n nj koh kur pritet q t ngrihet qendra kombtare e licencimit. Farmacistt, q jan n pritje, kan menduar se do hapin farmaci dhe po bjn vetgjyqsi duke pritur nga dita n dit t licencohen. Nga ana tjetr, kryetari i urdhrit t farmacistve shpjegon edhe nj klek n kt proces. Nse do t bhet licencimi sipas vendimit t qeveris nr. 910 i dats 18.06.2008 ky sht nj vendim i jashtligjshm, pasi sht i bazuar n projektligj dhe jo n ligj. Ligji i ndryshuar i barnave ka dal n tetor t 2008-s, kur vendimi i qeveris sht miratuar n qershor t 2008-s. Kur pyesim pr kt problem specialistin e sektorit t Drejtoris Juridike dhe Licencimin e Aktiviteteve Private, Arjan Bregu, ai i bn bisht pyetjes se ku sht bazuar vendimi, duke thn q sht marr n kuadr t procesit t Task-Forcs.

Kryetari i urdhrit t farmacistve, Arjan Jaupllari

e tyre tregojn se kan disa jav q kan lluar aktivitetin edhe pse DSHP nuk u ka kthyer prgjigje akoma pr dhnien e licencs. Kudrete Kondi, drejtuese teknike n nj farmaci n kryeqytet tregon se farmacia sht hapur q n dhjetor t vitit 2008 dhe akoma nuk marrim asnj prgjigje nga DSHP. Ndrsa

nuk kemi asgj konkrete, licencn q t funksionojm si farmaci, ne jemi akoma t stepur n drejtim t puns. N Qendrn e Kontrollit t Barnave e din q jan hapur farmaci q shesin barna pa pasur licenc. Denian Shahini, kryeinspektor n QKB, shpjegon se n disa raste kan dijeni dhe njoftojn inspektort,

organet tatimore. Kaq i lejon ligji. Koht e fundit kan br lajmrime disa her. Jan shtat raste n disa rrethe, prfshi Tirann, Durrsin, Librazhdin, Elbasanin dhe Krujn, q kan aplikuar pr licenc ndrkoh, por q nuk u sht dhn akoma, sepse ka nj ndryshim ligji. Edhe ne po presim q t veprojm.

Jo m farmaci veterinare, por shrbim bujqsor


Dy ministri diskutojn projektvendimin e ri
LORINA MIXHA

PS

ontrolli i barnave q shiten n farmaci t ndryshme do t bhet nga t dy dikasteret, Shndetsia dhe Bujqsia. Duke nisur nga rastet sporadike, t evidentuara nga inspektort e Qendrs s Kontrollit t Barnave sht vendosur q shndetsia n bashkpunim me bujqsin t hartoj nj projektvendim. Ky draft do t ket pr qllim t bj disa ndryshime kryesore n legjislacionin aktual, duke nisur nga emrtesat e shrbimeve. T

Nj vit m par, rreth 60 farmaci jan penalizuar pr shkelje t rregullave e pr munges licencash
quhet shrbim veterinar dhe jo farmaci. Kemi diskutuar me prfaqsues t Ministris s Shndetsis dhe Ministris s Bujqsis, pr hartimin e nj drafti, i cili t ndihmoj n bashkpunimin mes palve pr sa u takon kontrolleve, tha Besnik Jakaj, drejtor i Qendrs Kombtare t Kontrollit t Barnave. Sipas tij, nga kontrollet e rastsishme nga inspektort e QKKBs, ka rezultuar q n farmacit bujqsore tregtohen barna edhe pr njerzit. Kjo bie n kundrshtim me ligjin dhe me kushtet apo kriteret e parashikuara pr tregimin dhe ambientin e vendosjes s ilaeve pr njerzit. Deri tani, hapsira ligjore ka parashikuar q kontrollet n subjekte t tilla t kryhen nga Ministria e Bujqsis, ndrkoh q drafti do t parashi-

koj kontrolle nga t dyja palt, si dhe penalizime, sqaroi kreu i QKKB-s. Nga ana tjetr, hyrja n fuqi e ligjit t ri pr licencimin e subjekteve farmaceutike, ka ende shum pun pr t br derisa t shihen frytet e para. Pak koh m par, Parlamenti miratoi ligjin e ri pr licencimin e subjekteve farmaceutike dhe ndryshimet pr tregimin e barnave n Shqipri. Sipas amendimeve t kryera, tashm licencimi i subjekteve farmaceutike bhet nga drejtorit e autoriteteve rajonale prkatse n t gjith vendin. Lejen pr t hapur nj farmaci tashm privatt e marrin nga kto drejtori rajonale dhe jo m nga Ministria e Shndetsis. Po ashtu edhe shumica e kontrolleve kryhen pikrisht nga kto subjekteve q japin t drejtn pr tregtimin e ilaeve. Vetm pr dy muaj e pak nga Qendra e Kontrollit t Barnave jan gjetur 6 subjekte private, t cilt tregtonin barna pa licenc. Edhe pse numri i ktyre farmacive pa licenc mund t duket i vogl, t dmtuarit m t mdhenj mbeten pacientt, t cilt pr t prmirsuar gjendjen shndetsore blejn ilae t pakontrolluara nga autoritetet shndetsore. N kto kushte, n rast se rezulton q t smurt t blejn ilae t skaduara, t cilat nuk bjn efekt, ose n rastin m t keq mund t ken edhe efekte negative, asnj struktur, as ato shtetrore nuk mbajn prgjegjsi pr pasojat. Nj vit m par, rreth 60 farmaci jan penalizuar pr shkelje t rregullave, pr munges licencash, pr parregullsi. T 60 farmacit jan penalizuar me gjoba ose heqje t drejte pr ushtrimin e shrbimit deri n 2 vjet.

ABUZIMI Nga kontrollet e rastsishme nga inspektort e QKKB-s, ka rezultuar q n farmacit bujqsore tregtohen barna edhe pr njerzit

gjith opinioni publik ndjek prej muajsh me shqetsim situatn dramatike dhe kaotike t furnizimit me barna n spitalet e vendit. Prball ksaj situate t papranueshme, shqiptart duhet t dgjojn deklarimet e ministres s Shndetsis se barnat do t mbrrijn vetm n qershor, kur t realizohen tenderat. Por, kjo ministre pati deklaruar vern e kaluar q furnizimi me barna do t zgjidhej q n tetor 2008. Qeveria jon sht e vetmja qeveri n bot q edhe furnizimin me barna e bn vetm gjat fushats elektorale. Kshtu ka deklaruar dje Ilir Beqja, nnsekretar i PS-s pr Programin. Sipas tij, ka 45 muaj q shqiptarve u krkohet t mos smuren derisa t mbarojn tenderat. Jan ndrruar ministrat, por nuk sht rregulluar asgj. Edhe kur ministri ka qen politikan, edhe kur ka qen profesionist i mjeksis. Edhe kur ka qen i mandatuar nga Partia Demokratike, edhe kur ka qen i mandatuar nga partit aleate me PD. Kjo tregon se problemi nuk jan ministrat. Problemi sht mungesa e vizionit pr t reformuar shndetsin. Problemi sht mungesa e instrumentit t duhur politik, pra e programit. Ktyre problemeve i shtohet edhe paaftsia dhe paprgjegjshmria e Kryeministrit t vendit, theksoi Beqja.

Qeveria blen ilae vetm pr zgjedhje I

Berat

I ftohti shton numrin e pacientve t vegjl me viroza

Rikthehet gripi, do dit mbi 30 fmij n pediatri


T
emperaturat e ulta, q prfshin ditt e fundit qytetin e Beratit, kan rritur ndjeshm numrin e rasteve me virozat e gripit. Mjekt e familjeve, pran qendrave shndetsore deklarojn se do dit prballen me nj fluks n rritje t t prekurve nga gripi. N repartin e pediatris pran spitalit t qytetit, mjekt pohojn se jan duke u prballur me nj numr n rritje t pacientve t vegjl, kryesisht t moshave t vogla, deri n 15 vje. Vetm gjat javs q shkoi 200 fmij kan marr ndihmn mjeksore pran ktij reparti, ndrkoh q do dit paraqiten mbi 30 raste. Ditt e fundit, si rezultat i rikthimit t temperaturave t ulta sht shtuar ndjeshm numri i t prekurve nga virozat e stins. M t predispozuar pr tu prekur jan fmijt e vegjl, sidomos ata q shkojn n kopshte, erdhe e shkolla. Qndrimi i tyre n kolektiva, lehtson prhapjen e virusit dhe prekjen m leht t ktij kontingjenti fmijsh, sqaron mjeku Jashar Buba, shefi i pavijonit t pediatris n spitalin e qytetit. Pr rastet e paraqitura n spital, mjeku sqaron se pasi kan marr ndihmn e par jan larguar pr n shtpi, por nuk kan munguar dhe rastet e komplikacioneve, q kan krkuar t ra j t i m s p i t a l o r. Pa c i e n t t paraqiten me: temperatur s lart, dhimbje koke, humbje rezistence. Pr parandalimin e virozave t gripit, mjekt rekomandojn qndrimin n shtpi, duke iu shmangur kshtu n maksimum kontaktit me ajrin e ftoht, konsumimin e lngjeve, q prmbajn vitamin C dhe qndrimin n ambiente n ngrohta. N rastet e shfaqjes s komplikacioneve, mjekt rekomandojn q t smurt t paraqiten menjher pran qendrave shndetsore, pr t marr trajtimin e duhur mjeksor. Mi.Ha.

shqip shqip
E MARTE, MARTE, 24 MARS 2009 24 MARS 2009

27

SPEKTAKEL
Aida ka thn pr Adelajdn se ka shikime provokuese. Ajo edhe Dritanin e shikon n mnyr provokuese!- sht shprehur Aida. Sipas saj, Adela po nuk hodhi shikime provokuese, q t ndihet e ngacmuar, q t ndiej trheqjen q krijon, ajo nuk bn muhabet

27

& TELEVIZION

anort e shtpis s Big Brother kan nisur t miqsohen me dy konkurrentt e rinj, Anjezn dhe Anin. Mimoza sht shprehur se ndoshta do t jet pikrisht ajo q do t largohet kt jav, ndrsa Aida dhe Adelajda edhe nj her nuk i kan shptuar debatit mes tyre. Mesida do ta kuptoj tani Adela diskuton me Dritanin pr Mesidn. Ajo tregon se i erdhi shum keq kur Mesida mezi i dha dorn n momentin kur u largua nga shtpia dhe thot se nuk e kupton se si ka mundsi q ajo ta merrte inat, ndrkoh q nuk i kishte br asgj t keqe, nuk i kishte thn nj fjal me kunja apo ta ngatrronte me ndonj. Adela tregon se Mesida kishte hyr me qllimin q t futej mes saj dhe Bjordit edhe pse mes tyre nuk ka pasur asnjher asgj. Dritani nuk e kupton dhe mendon se Mesida me asnj nuk ka pasur prplasje, prvese me Adeln. Ai thot se nse ajo nuk e ka kuptuar Adeln brenda, me siguri tani q sht jasht do ta kuptoj. Dritani thot se nse srish nuk do ta kuptoj, do t jet ai q do ta ndihmoj n kt pik pr ti kuptuar gjrat se si jan realisht. Ai e sqaron Adeln se nuk do ta bj pr t por, pr dik tjetr. Megjithat, Dritani shton se Mesida sht vajz e mir dhe me t sht sjell gjithmon mir. Ai mendon se gabimi i vetm i saj ishte se filloi t kapej me Adeln e duke u fokusuar vetm tek ajo. Po ndihem mir Banort mendojn q tema e dits pr debatin t jet ajo e njohjes s dy konkurrentve t rinj. Radha sht e Antoninit i cili prezanton veten, cili sht, far shkolle ka mbaruar, far pune ka br. Ai tregon pr historin e dashuris e cila ka prfunduar pak koh m par dhe banort i bjn pyetje mbi kt lidhje. Qetsori e pyet at se sa e kan bezdisur shakat q ka shkmbyer ai dhe Adi me t, sepse shaka t ktij lloji do t ken gjithmon dhe Adi e sqaron se e bjn pr tia kaluar mir e jo pr t lnduar ndonj. Ani prgjigjet se sht ndier mir. Banort i bjn pyetje t llojeve t ndryshme duke nisur q nga jeta q bn jasht, si e ka ndier veten n shtpin e Big Brother, si i duken banort e tjer, arsyeja se pse sht futur etj. Antonini i prgjigjet me shum lehtsi t gjitha pyetjeve, ndrsa banort jan ata q duken m shum n siklet n przgjedhjen e tyre. Me Bjordin u ftoha prej zyshs! Sipas Aids, Adelajda duke br me Bjordin lojn trhiq e mos e kput, po fiton shum n syt e publikut. Sipas saj, ajo po fshihet nn petkun e vajzs s mir q nuk bn veprime t pahijshme dhe t bijs q nuk do ti lndoj prindrit e vet, q madje sakrifikon ndjenjat dhe lumturin e saj pr t mos i lnduar, duke sajuar kshtu historin e nj dashurie t pamundur pr t trhequr njerzit jasht shtpis. E kupton se far reklame po i bn ajo vetes?!- i ka thn Aida Arjonit. Aida ka shtuar se kt reklam ajo e ka br edhe me Republikn, Mimozn dhe Bjordin. Arjoni ka ndrhyr duke thn se Adela ia ka mbushur komplet mendjen Bjordit. Aida ka pohuar dhe ka shtuar se ajo u ftoh me Bjordin pikrisht pr kt. Sipas saj, ai kishte ardhur dhe i kishte thn se ajo nuk e njihte Adeln. N vazhdim t komenteve pr zyshen, Aida ka thn gjithashtu se kishte qen pikrisht Adela, q n rolin e shoqes s mir, e kishte larguar Bjordin nga Mimoza. Aida i tha Arjonit se si ia kishte treguar vet Mimoza, Adelajda shkonte tek ajo dhe i thoshte se nuk duhet ta lndonte Bjordin, nuk duhet ta bnte t vuante dhe kur Mimoza e pyeste pse po ia thoshte t gjitha kto, kur Adela e dinte shum mir q ajo nuk kishte t tilla qllime, ajo vazhdonte prsri. T gjith kt, sipas Aids, Adelajda e bnte pr autoreklam, duke shfrytzuar do situat apo rrethan t mundshme pr t folur pr veten. Aida ka shtuar se ajo kt vazhdon ta bj, akoma, gjat gjith kohs. Ajo do moment thot vetm un mendoj, un, un, un...!- ka thn Aida. Adelajda sht provokuese! Aida ka thn pr Adelajdn se ka shikime provokuese. Ajo edhe Dritanin

Aida: Adelajda provokon meshkujt


e shikon n mnyr provokuese!- sht shprehur Aida. Sipas saj, Adelajda po nuk hodhi shikime provokuese, q t ndihet e ngacmuar, q t ndiej trheqjen q krijon, ajo nuk bn muhabet. Po sipas Aids, Adelajda kshtu e ka krijuar edhe jetn jasht. Aida ka vazhduar edhe m tej, duke thn se nj femr t till ajo e quante t cekt e t ndyr. Sipas saj, nj femr e till nuk do t bj kurr paqe me veten, do t shkatrroj gjithmon familjen e vet. Kam probleme me leximin! Ani, duke biseduar me Aidn dhe Arjonin ka thn se kishte probleme me leximin. Ai ka thn se ka shum vshtirsi pr t lexuar. Aida dhe Arjoni i kan thn se nuk duhet ta ket problem apo

t kompleksohet nga kjo gj, sepse edhe ata, n momente t caktuara, sidomos kur u sht dashur t lexojn me z t lart, p.sh listn e buxhetit, jan gjendur prpara nj vshtirsie t till. Ti nuk ke kuraj! Ti nuk ke kapur njher nj libr shkencor dhe ta lexosh pr t krijuar bindjen tnde!- i ka thn Bjordi Adelajades, gjat nj diskutimi mbi jetn, gjenezn, klonimin dhe argumente t ngjashme, ku Adelajda mbronte prejardhjen nga Zoti, ndrsa Bjordi t kundrtn. Fillimisht biseda u zhvillua mes gjith banorve, por m pas Adela dhe Bjordi e vazhduan diskutimin e tyre m vete. Sipas Bjordit, Adelajda nuk ka kuraj ti thot gjrat hapur se kishte frik se mos lndonte njeri. Ajo i ka thn, pas diskutimesh t shumta se preferonte ta zhvillonin kt bised kur t ishin jasht dhe t ishin rehat dhe jo n shtpin e Big Brother. Ajo ka shtuar se ai duhet ta respektoj at. Un t respektoj ty, por jo injorancn! i ka thn Bjordi. Ai ka shtuar se m rehat se ishin ktu, ku nuk kishin asgj pr t br prvese t flisnin, nuk mund t ishin askund tjetr. Mendoj se do t dal un! Mimoza i ka thn Republiks se mendonte dhe kishte frik se kt jav do t dilte ajo nga shtpia e Big Brother. Republika e ka pyetur se far e shtynte t mendonte kshtu dhe ajo i ka shpjeguar se mbshtetej n faktin q pjesa tjetr e t nominuarve ishin konkurrent m t fort se ajo. Sipas Republiks, ishte e vrtet q t qenurit n nominim m shum se nj her dhe mosdalja nga shtpia, tregojn se je konkurrent i fort, por jo vendimtare. Mimoza shtoi se kishte shum dshir t vazhdonte t qndronte brenda shtpis. Adelajda sht shum e mir! Tani jam shum mir! i ka thn Anjeza Bjordit, kur ky i fundit e ka pyetur nse ishte ambientuar apo jo. Ai ka vazhduar duke i thn se Adelajda ishte nj vajz shum e mir dhe se ishte shum ndryshe nga mund t dukej jasht dhe pr kt ajo duhet ta besonte. Anjeza i ka thn se nga biseda q kishin zhvilluar pak m par, Adelajda i kishte thn se ishte shum e trhequr n disa gjra, pr shkak t mentalitetit t vendit ku ka jetuar. Bjordi i ka thn se mes Adelajdes dhe Mesids, kishte pasur keqkuptime, madje disa nga banort e tjer e kishin shfrytzuar kt t fundit, pr ti vn kundr njra-tjetrs. Ndaj nuk do t doja q t ndodhte prap! i ka thn ai Anjezs, duke prdorur pothuajse t njjtat fjal q Adelajda ia kishte thn atij, vetm nj dit m par. Ai ka shtuar se ajo mund t mos e plqente Adeln, por duhet ta bnte kt pasi ta njihte e jo ta paragjykonte. Ti je m i drejt se duhet! Me aq sa kam vn re un, - i ka thn Anjeza Bjordit, duke shtuar se edhe mund t gabonte, pasi nuk kishte shum koh q i njihte, - ti je m i drejt se duhet! Ky ishte sipas saj shkaku q at e keqkuptonin. Bjordi i ka thn se ai kshtu ishte, i plqente kjo gj dhe nuk mund e nuk donte ta ndryshonte. Sipas Anjezs, kjo cilsi e tij, nga t tjert mund t interpretohej edhe si dobsi. Bjordi i ka thn se Adi ishte nj nga ata q e kuptonin drejt dhe Anjeza ka shtuar se edhe ajo i prkiste atij grupi. Ti ke munges intelekti! Aida i ka thn Adelajdes se nuk po e bnte si duhej rolin e kryefamiljarit, sepse nuk po i ndante n mnyr t drejt porosit dhe blerjet e tyre. Ajo i ka thn Adels se kjo e fundit nuk e kishte pjekurin e nevojshme pr t dhn zgjidhjet e duhura. Aida i ka thn gjithashtu se ajo kishte munges intelekti dhe se kt mendim po vazhdonte tia prforconte dita-dits. Adelajda ia ka kthyer se nuk i interesonte fare q tia ndrronte mendimin Aids. Sipas ksaj t fundit, Adelajda kishte vetm nj cilsi, nj z acarues dhe asgj m tepr. Adelajda i ka prsritur se nuk i interesonte fare far mund t thoshte apo mendonte ajo. Sipas Aids, mosinteresimi i saj, vinte sepse zysha mjaftohej me aq sa kishte dhe nuk e kuptonte rndsin e atyre q i mungonin. Un nuk kisha aspak qllim t t acaroja, por ti po kapesh me gjra t vogla! i ka thn Adelajda Aids.

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

28

KULTURE

Schmitt sheh te Sknderbeu i vetmuar n fund t jets s tij jo kampionin e lufts lirimtare, as themeluesin e shtetit shqiptar, as mbrojtsin e qytetrimit evropian, por, si shprehet ai, hakmarrsin pr vrasjen e t atit. Kapedani shqiptar nuk kishte nevoj pr nj casus belli, sepse ai ndrmori nj kryengritje lirimtare dhe pastaj zhvilloi nj luft mbrojtse. Pr m tepr, motivi i hakmarrjes s Sknderbeut nuk ka sesi ti ket bindur n Kuvendin e Lezhs, m mars 1444, krert e tjer t zotrimeve feudale shqiptare q t pranonin t ndrmerrnin luftn kundr sulltanit turk nn udhheqjen e Kastriotit. Me t tilla motive mund t shkruhen romane, por jo histori

Sknderbeu, hakmarrs apo kampion i lufts lirimtare?


KRISTO FRASHRI

Rrnjt historike t rezistencs sknderbegiane

istoriani zviceran, Oliver Jens Schmitt, duke par prshtypjet negative q shkaktoi teza e tij se motivi i epopes sknderbegiane ishte hakmarrja e heroit pr vrasjen e t atit nga sulltani turk, shpejtoi ta zbuste prshtypjen n nj intervist q dha n Gazetn Shqiptare, m 21 dhjetor 2008. N intervist ai njoftoi se n trajtesn e tij nuk ka dashur t thot q shqiptart i vajtn pas Sknderbeut t shtyr nga motivi i hakmarrjes q kishte Sknderbeu pr vrasjen e t atit. Ai pohoi se rezistenca ka rrnj m t thella. Ai deklaroi n intervistn e vet se ka dashur t thot q hakmarrja ka qen motiv personal vetm pr Sknderbeun dhe vetm pr fillimin e kryengritjes s armatosur. N t vrtet, publiku shqiptar reagoi ndaj monografis s historianit zviceran jo m kot. Motivin e hakmarrjes Schmitt e thot shkoqur q n shpin t kopertins s monografis, kur shkruan: sht gati emblematike vetmia e Sknderbeut n ditt e tij t fundit: hakmarrsi i t atit, kundrshtari i dy sulltanve, atleti i Krishtit, Aleksandri i Ri u ndodh i vetm mbi rrnojat e veprs s tij. Pra, me kt prcaktim, ai sheh te Sknderbeu i vetmuar n fund t jets s tij jo kampionin e lufts lirimtare, as themeluesin e shtetit shqiptar, as mbrojtsin e qytetrimit evropian, por, si shprehet ai, hakmarrsin pr vrasjen e t atit. Sidoqoft, n intervistn e prmendur historiani zviceran bn gjysm hapi mbrapa, mbasi motivin e hakmarrjes nuk ua atribuon gjith shqiptarve q i vajtn pas Sknderbeut, por vetm heroit. Ne na vjen mir pr kt trheqje, meqense ai tani u atribuon shqiptarve motive m jetsore, ndonse, si pjesrisht u tha, ai ende nuk i ka par drejt motivet q i shtyn malsort shqiptar ta ndjekin pas Sknderbeun. Megjithat, nuk jemi t nj mendimi me t kur ai e prsrit se motivi q e shtyu Sknderbeun ti prvishet kryengritjes antiosmane ishte hakmarrja pr vrasjen e t atit. Para s gjithash, vrasja nga sulltani i t atit t Sknderbeut, Gjon Kastriotit, nuk sht vrtetuar nga burime dokumentare. Ka nj version tjetr, sipas t cilit Sknderbeu u ngrit kundr sulltanit pr t marr hakun e tre vllezrve t tij q Murati II i kishte helmuar (M. Barleti). Por edhe ky version nuk sht i sakt, mbasi n burimet historike del se vllai i madh, Stanishi, jetonte n Shqipri, edhe pasi Sknderbeu braktisi sulltanin, t paktn n vitin 1445, kurse vllai i dyt, Reposhi, jetonte n rrethinat e malit Atos, pra nuk jetonte peng n oborrin e sulltanit. Historiant e vrtet e din fare mir se luftrat pushtuese grabitqare ekspansioniste fillojn pasi gjejn ose shpikin nj rast. Pra, pasi gjejn si thoshin latint: nj casus belli (pretekst lufte), i cili n fakt nuk prfaqson motivin e vrtet t lufts. Dihet se n luftn e Trojs, n fillim t shekullit XII

Motivin e hakmarrjes Schmitt e thot shkoqur q n shpin t kopertins s monografis, kur shkruan: sht gati emblematike vetmia e Sknderbeut n ditt e tij t fundit: hakmarrsi i t atit, kundrshtari i dy sulltanve, atleti i Krishtit, Aleksandri i Ri u ndodh i vetm mbi rrnojat e veprs s tij
p.e.s., koalicioni grek i kryesuar nga Agamemnoni prdori si casus belli, sipas Homerit, rrmbimin e Helens bukuroshe, gruas s Menelaut, Mbretit t Sparts, nga Paridi, biri i Prijamit, mbretit t Trojs. Historiant as q e vn n pesh kt casus belli, mbasi me kthimin e bukuroshes Helen n shtpin e burrit t tronditur nuk justifikohet pjesmarrja e t gjitha shteteve greke kundr Trojs, as lufta e lodhshme dhjetvjeare, as shpenzimet e shumta q kreu ekspedita, as dmet e mdha q psuan ushtrit greke. Pothuajse t gjith historiant shohin n kt luft motive tepr t thella prirjen e qyteteve greke pr t shtrir ndikimin e tyre n Azin e Vogl, t cilin e pengonte shteti dardan me kryeqendrn e vet, bastionin e Trojs. Po ashtu, askush nuk e beson se shkakun e Lufts s Par Botrore e dha vrasja e Franz Ferdinandit, princit trashgimtar t perandoris austrohungareze, nga nj atentator serb n Sarajev, m 28 qershor 1914. T gjith historiant e marrin atentatin e Sarajevs si nj casus belli, kurse shkakun e vrtet t Lufts s Par Botrore e shohin n prpjekjet e Fuqive t Boshtit Qendror pr supremacin e tyre n shkall planetare. Kemi edhe nj rast tjetr, t cilin e mbajn mend moshatart e mi. M 28 tetor t vitit 1940, Italia fashiste prdori si casus belli pr luftn q i shpalli Greqis vrasjen n rrethana ende t paqarta t bariut am, Daut Hoxha, nga nj band greke, gjoja pr t vn n vend nderin e shqiptarve. Natyrisht, edhe n kt rast, pretekstin qesharak q prdori Italia fashiste asnj historian nuk e ka marr n konsiderat, madje as q e zn n goj. Historiant e t gjitha shkollave shkaqet e vrteta t lufts ita-

logreke i shohin te synimet imperialiste t Italis fashiste pr mbisundimin e saj n Gadishullin Ballkanik. T kthehemi te Sknderbeu. Kapedani shqiptar nuk kishte nevoj pr nj casus belli, sepse ai ndrmori nj kryengritje lirimtare dhe pastaj zhvilloi nj luft mbrojtse. Kryengritja lirimtare nuk kishte pra nevoj pr hakmarrje personale. Ndoshta mund t quhet casus belli teza e hakmarrjes ndaj oficerit dezertor q paska frymzuar sulltant turq ti turren Shqipris me egrsi shtazarake pr dhjetra vite me radh, por edhe n kt rast, hakmarrja nga pala osmane nuk prbn motivin e vrtet t lufts s sulltanve. Pr m tepr, motivi i hakmarrjes s Sknderbeut nuk ka sesi ti ket bindur n Kuvendin e Lezhs, n mars 1444, krert e tjer t zotrimeve feudale shqiptare q t pranonin t ndrmerrnin luftn kundr sulltanit turk nn udhheqjen e Kastriotit. Me t tilla motive mund t shkruhen romane, por jo histori. Si do ngjarje historike, e cila pr nga madhshtia e saj ka prbr epok, edhe rezistenca shqiptare e shekullit XV e shndrruar q n kohn e saj n epope, ka rrnj historike t afrta dhe t hershme. Rrnjt e hershme prbjn nj tem m vete, e cila del jasht qerthullit t ktij debati. Shkurtimisht mund t thuhet se ato duhen krkuar n fuqin e rezistencs q kan treguar shqiptart, t paktn gjat pesmbdhjet shekujve t mparshm, pr t ruajtur etnin e tyre, duke kundrshtuar do faktor q rrezikonte asgjsimin e gjuhs, liris, zakoneve, dokeve dhe autonomin e bashksive t tyre etnike. Pra, ato duhen krkuar n prirjen e tyre pr mbijetes. Vetm lidhja e ngusht me komponentt e etnis s tyre mund t shpjegoj mbijetesn e shqiptarve prball presioneve romake, bizantine, bullgare, serbe, anzhuine q ata psuan gjat pesmbdhjet shekujve t kaluar. Megjithat, nuk duhet ln pa thn se po kjo lidhje e ngusht me komponentt e etnis ka sjell si pasoj izolimin e tyre, pra ka shkaktuar n t njjtn koh prapambetjen ekonomike, shoqrore, politike, kulturore t shqiptarve. Kjo lidhje organike me etnin mund t shpjegoj edhe arsyen prse nj mori etnish q kan jetuar n Gadishullin Ballkanik pr t mos shkuar shum larg, si trakt, dakt, myzt, keltt, panont, liburnt n kohn antike avart, hunt, lombardt, gepidt, herult n Mesjetn e hershme u asimiluan dhe u fshin nga gjeografia etnike e Evrops Juglindore. Prkundrazi, shqiptart, natyrisht edhe helent, i prballuan tallazet q u solli historia. Ktu nuk sht fjala pr ti ngritur nj monument autokonservimit etnik t shqiptarve, as pr t justifikuar prapambetjen e tyre q shihet edhe sot e ksaj dite, por pr t shpjeguar faktin historik. Pr sa u prket rrnjve historike t afrta t epopes sknderbegiane, analiza e tyre meriton m tepr kujdes. Kjo pr arsye se mungesa e analizs shkencore nga historiani zviceran edhe

ca m keq paragjykimet q ai ka pr epopen sknderbegiane e kan uar at n konkluzione thellsisht t gabuara. Rrnjt e afrta duhet ti krkojm n gjysmn e dyt t shekullit XIV. sht pr t ardhur keq se vorbulln q prfshiu Shqiprin n gjysmn e dyt t shekullit XIV historiani O.Schmitt nuk e ka lidhur me rezistencn sknderbegiane t shekullit XV, madje as nuk e ka analizuar drejt si proces historik n vllimin e botuar n variantin shqip dy vjet m par (2006), me titull Arbria Venedike, prkthyer gjithashtu nga Ardian Klosi. Edhe ktu ai i kalon fluturimthi ngjarjet. Deri n mes t shekullit XIV, Shqipria vazhdoi, me ndonj parantez t shkurtr, t sundohej nga fuqi t huaja. Pas vdekjes s car Stefan Dushanit m 1355, e cila u pasua nga copzimi i shpejt i Perandoris serbe, viset shqiptare m n fund u liruan nga sai i huaj. Me asgjsimin e zgjedhs serbe, faktort politik shqiptar e patn pr t parn her fushn t lir pr t vepruar jo n baz t diktateve t sovranve t huaj, por n baz t interesave partikulariste pushtetore, t cilat tani prputheshin me interesat e pavarsis s etnis s tyre. Si e kam trajtuar n monografin time, Gjergj Kastrioti Sknderbeu. Jeta dhe vepra (Tiran 2002, fq.30-31), me vdekjen e Stefan Dushanit, bujart shqiptar t mdhenj e t vegjl, t cilt, pr ti shptuar zdrukthit t carit serb qen strukur n qytetin e Durrsit apo n malsit e thella, prfshir edhe ata feudal t pakt q i kishin shrbyer si vojvod carit serb, u ngritn pr t rivendosur pushtetin partikularist n zotrimet e tyre partikulariste. T part qen bujart shqiptar t amris me Gjin Bua Shpatn n krye, t cilt formuan n Epir m 1358, Despotatin shqiptar t Arts. Nj vit m von, m 1359, Karl Topia e prtriti, ndonse me kufij m t ngusht, por tani t pavarur, zotrimin e t atit t tij, Tanush Topis, dikur vasal i mbretit anzhuin, n hapsirn midis Krujs dhe Petrels. Vitin tjetr, m 1360, doli n sken plaku Balsh, nj ish-vojvod i carit serb, i cili u shkput nga vartsia e Perandor Stefan Uroshit dhe mkmbi nj zotrim feudal t pavarur n trevn e Shkodrs. Pastaj, me radh bujar t tjer feudal mkmbn zotrime t pavarura: Andrea Muzaka n rrethin malor t Tomorics, Pal Gropa n trevn pjellore t Ohrit, Vlash Matranga n krahinn bregdetare t Karavastas, Lek Dukagjini n trevn malore t Mirdits, Nikoll Zakaria n viset rreth e rrotull Danjs, pa zn n goj feudalt e vegjl m pak t rndsishm. N kto rrethana, edhe fisnikt e qyteteve e shkundn zgjedhn e huaj dhe i shndrruan qytetet n bashksi qytetare (comuna civitatis) t pavarura m par Durrsi, e pastaj Shkodra, Ulqini, Drishti, Shasi etj. Si rrjedhim, Shqipria edhe pse u lirua nga zgjedha e huaj, psoi nj copzim t thell politik. N situatn e re vepruan menjher ligjet e njohura t rendit feudal. Prirja pr t rritur rentn solli nevojn pr fuqizimin e pushtetit dhe prirjen pr zgjerimin e kufijve. Kjo nga ana e saj

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

29

shpuri n mnyr t pashmangshme n luftrat midis feudalve, me t cilat sht mbushur historia e viteve 60 dhe 70 t shekullit XIV. Kshtu, si kudo n viset evropiane, edhe Shqipria u zhyt n anarki feudale. Kam prshtypjen se O.Schmitt e kujton anarkin feudale si nj fenomen krejtsisht negativ, ku nuk sundon as ligji, as rendi, as rregulli. Dihet se anarkia feudale nuk sht nj fenomen q ndodhi vetm n Shqipri. Npr t kan kaluar gjat Mesjets t paktn t gjitha vendet e Evrops. Ka qen nj domosdoshmri historike, nj paradhom pr t hyr n sallonin e kohs moderne. Pr kt arsye, nuk sht e drejt q t akuzohen vetm shqiptart. Edhe pse n anarkin feudale ka nj rrmuj, si i thon shqip ku as qeni nuk e njeh t zon, prapseprap edhe anarkia ka ligjet e veta dhe rregullat e saj. Historia ka provuar se edhe brenda n anarkin feudale, ku duket se nuk ka ligjshmri dhe rregullsi, n t vrtet ka ligjshmrit dhe rregullsit e saj. Kto veori, historiani zviceran, pr sa i prket fenomenit n Shqipri, nuk ka arritur ti hetoj. Si kudo, edhe ktu gjat anarkis feudale peshku i madh e prpiu natyrshm t voglin, i shkathti e nnshtroi me lehtsi t ngathtin. Kshtu, pr shembull, Jonimt u bn vasal t Zakariajve, kurse vet Zakariajt, Dukagjint e Dushmant hyn n vartsin e Balshve. U shfrytzuan t gjitha mjetet financiare e ushtarake. U lidhn martesa dhe u nnshkruan aleanca. Interesat politike qen aq t mdha, sa n kto martesa dhe n kto aleanca nuk u prfilln fare prkatsit fetare t ndryshme, institucionet e t cilave qen n armiqsi midis tyre. Megjithat, ndrsa n Gadishullin Ballkanik dallimet fetare midis dy kishave t krishtera (perndimore dhe lindore), madje edhe brenda n radht e kishs perndimore (midis papistve dhe antipapistve) apo n

Para s gjithash, vrasja nga sulltani i t atit t Sknderbeut, Gjon Kastriotit, nuk sht vrtetuar nga burime dokumentare. Ka nj version tjetr, sipas t cilit Sknderbeu u ngrit kundr sulltanit pr t marr hakun e tre vllezrve t tij q Murati II i kishte helmuar (M. Barleti). Por edhe ky version nuk sht i sakt
gjirin e kishs lindore (midis tre kishave: bizantine, bullgare, serbe) ishin burim shqetsimesh, n Shqipri ato nuk uan pesh. Kshtu, pr shembull, Karl Topia, katolik i lidhur me Avinjonin, ndrtoi manastirin ortodoks t Shn-Gjon Vladimirit pran Elbasanit, ku u varros edhe vet. Po ashtu, Balsha II katolik roman, lidhi martes me Komnenn, bijn e Aleksandr Komnen Asenit, ortodoks i kishs bullgare, n nj koh kur edhe vllai tjetr i tij, Gjergj Balsha, u martua me Marien, bijn e Andrea Muzaks, ortodoks i kishs bizantine, i cili nga ana e vet kishte marr pr grua Eufemin, motrn e zotit t Vlors, ortodoks i kishs bullgare. Por kto lidhje familjare nuk i penguan t luftonin me arm midis tyre. U lidhn gjithashtu edhe aleanca me shtete t huaja dikush me Venedikun e Papatin, dikush me Raguzn apo Rashn. Rezultati? Harta politike e Shqipris ishte n ndryshim t vazhdueshm. N kursin e luftrave t brendshme, nga copzimi i vendit n nj shumic zotrimesh t prara u kalua brenda disa viteve n krijimin e formacioneve autonome m t mdha feudale n principatn e Shkodrs, n at t Durrsit dhe n despotatin e Janins. Ngjarjet po i nnshtroheshin ligjit tjetr mesjetar, sipas t cilit, sundimtart e fuqishm t kthyer n familje dinastike, synuan ti shtrinin kufijt politik deri n kufijt

linguistik. Pra, si kudo edhe n Shqipri u shfaq aspekti i dyfisht i ligjit themelor i anarkis feudale n fillim luftrat e ashpra midis feudalve partikularist dhe m pas kaprcimi me an luftash nga vet feudalt - partikulariste i coptimit drejt krijimit t nj shteti t prqendruar. Por ky proces q po shpinte n formimin e shtetit t bashkuar shqiptar i cili sapo u shfaq n vitet 80 t shekullit XIV me luftn midis dy principatave t mdha, t Shkodrs dhe t Durrsit u ndrpre, theksojm u ndrpre dhe jo u varros, nga dy faktor madhor t jashtm. Njri ishte invazioni osman q erdhi nga Lindja, i cili vendosi n trojet e Shqipris sundimin e vet n dm t pavarsis s krerve t feudalve shqiptar, tjetri ishte ndrhyrja e Venedikut nga Perndimi, i cili pushtoi qytetet bregdetare t Shqipris, n dm t pavarsis s komunave qytetare shqiptare. T dy kta faktor e ndrpren, si u tha, por nuk e varrosn procesin q po e shtynte shoqrin shqiptare, ashtu si at t vendeve t tjera t Evrops, t ecte drejt krijimit t nj formacioni t vetm shtetror, pra formimin e shtetit t prqendruar. Kto ngjarje jan prmendur dhe n punimin tjetr t historianit zviceran O.Schmitt, Arbria venedike, por aty ngjarjet nuk jan par drejt. Piknisje e vllimit sht pushtimi nga Republika e Venedikut e gjasht qyteteve bregdetare t Shqipris mesjetare: Durrsit, Vlors, Lezhs, Shkodrs, Ulqinit dhe Tivarit. Me gjith peshn e madhe ekonomike t ktyre qyteteve, ato nuk prfaqsojn mbar trojet shqiptare. Jasht ktyre, Republika e Venedikut nuk ushtroi asnj pushtet n pjesn m t madhe t hapsirs gjeografike shqiptare. Kur n kt monografi trajtohen ngjarjet q ndodhn n prapashpin t zotrimeve venedike, pra n pjesn drrmuese t viseve shqiptare, vet historiani zviceran dshmon se ato nuk kan fare lidhje me Republikn e Shn Markut. Ather pyesim: Prse monografin ai e quan Arbria venedike? Apo nuk i plqen q ka pasur nj moment q viset shqiptare kan qen t pavarura? A nuk kemi t drejt t lexom ktu, si n nj

radioskopi, fobin q ka autori pr historin e Shqipris apo t shqiptarve si farktar t historis s tyre? N fillim t shekullit XV, kur sundimi osman u trondit nga luftrat pr fron midis djemve t sulltan Bajazitit I, procesi i formimit t shtetsis shqiptare rifilloi prsri t vepronte nga e para. Prsri u rimkmbn zotrimet feudale partikulariste, pavarsisht se jo pak prej tyre, pr tu mbrojtur nga rivalt e brendshm, krkuan strehim n vasalitetin e sulltanit vasalitet i cili nuk e prekte pushtetin brenda zotrimeve t tyre. N vitin 1431, kur sulltan Murati II, pas shpronsimit t zotrve feudal shqiptar, deri ather vasal t tij, zbatoi n viset e tyre regjimin feudal ushtarak osman procesi historik i shtetsis shqiptare prsri nuk u asgjsua, vese vazhdoi t lvrinte si prushi nn hi. Me nj fjal, ai nuk e varrosi dot procesin historik, tashm shekullor, q e kishte shtyr shoqrin shqiptare t shkelte n rrugn e formimit t shtetit t bashkuar shqiptar. Madje, tani procesi i formimit t nj shteti t bashkuar shqiptar ishte m dinamik se m par. Megjithat, kt radh rimkmbja e zotrimeve partikulariste nuk prodhoi prplasje me njra-tjetrn, mbasi mbi krye qndronte rreziku i ndrhyrjes arrogante t pushtetit t fuqishm sulltanor. Dshmi jan kryengritjet e njpasnjshme kundr sulltanit, q ndrmorn gjat viteve 30 krert shqiptar t shpronsuar nga zotrimet e tyre. Si dihet, kryengritjet dshtuan, ngase pr shkak t rivaliteteve feudale, ato nuk u koordinuan midis tyre. Qen pikrisht kto disfata ato q i bindn krert feudal, t rrezikuar pr vdekje nga pushteti i sulltanit, t pranonin m n fund vullnetarisht n Kuvendin e Lezhs pjesmarrjen bashkrisht n luft kundr zgjedhs osmane me n krye nj udhheqs t aft politikisht dhe ushtarakisht. Sknderbeu u zgjodh kapedan i prgjithshm (Capitaneus generalis si e quan Gjon Muzaka), si m i denj, mbasi kishte trashguar nga i ati zotrimin e Dibrs e t Matit me popullsi luftarake, t gatshme pr kryengritje kundr sundimit osman. N t njjtn koh, ai kishte trashguar, me an martesash me krer t tjer feudal, nj varg lidhjesh familjare, t cilat

kishin vlern e aleancave politike. M n fund, si gjeneral i ushtris osmane, Sknderbeu krijonte besim se ishte i aft t udhhiqte kryengritjet kundr ushtrive turke, aq m tepr q taktikn e tyre luftarake e njihte m mir se krert e tjer. N vshtrimin historik, n kt rol dhe n kt luft, Gjergj Kastrioti Sknderbeu ishte prfaqsuesi m i aft dhe m i denj i vazhdimit t procesit t ndrprer t krijimit t shtetsis kombtare shqiptare. Si rrjedhim, motivi i hakmarrjes, t cilin historiani zviceran e ka kaq shum pr zemr, as q duhet zn me goj, por duhet hedhur n shport. Kur flet pr Kuvendin e Lezhs, n t cilin morn pjes krert kryesor t zotrimeve feudale shqiptare dhe t bashksive malsore t Shqipris, O.Schmitt kritikon historiant shqiptar sikur kta paskan thn se aty u formua shteti shqiptar. Edhe ktu, historiani zviceran, si zakonisht, nuk sht i sakt. Me sa dim ne, asnj historian shqiptar nuk ka pohuar se n Lezh, m 2 mars 1444, u formua shteti shqiptar. Pesdhjet vjet m par n Historin e Shqipris, vllimi I, Tiran 1959, faqe 277, autori i ktyre radhve e ka prcaktuar lidhjen shqiptare q u formua n Kuvendin e Lezhs m 2 mars 1444 me kto fjal: Lidhja Shqiptare (e Lezhs) kishte karakterin e nj aleance politike dhe ushtarake e krijuar pr nevojat e lufts kundr pushtuesve turq, por secili bujar pjesmarrs e ruante autonomin e vet. Sknderbeu, si kryetar, ishte n kt koh vetm nj i par midis t barabartve (primus inter pares). Nuk gzonte asnj t drejt t ndrhynte n zotrimet e bujarve t tjer. Megjithat, caktimi i nj udhheqsi t vetm politik e ushtarak kishte nj rndsi t madhe; ishte nj hap prpara n kaprcimin e prarjes feudale. Aty thuhet gjithashtu: Nj vendim tjetr me rndsi q mori Kuvendi i Lezhs qe formimi i nj ushtrie shqiptare me repartet q do t rekrutonin si Sknderbeu, ashtu dhe bujart e tjer n zotrimet e tyre. Komandant i saj u caktua gjithashtu Sknderbeu, me titullin kapiten i prgjithshm, ndrsa komandantt e tjer t veant do t caktoheshin nga vet bujart. Megjithat, n at punim sht thn

n vendin e duhur se Kuvendi i Lezhs shrbeu si piknisje, e cila disa vite m von i dha dor Sknderbeut t formonte shtetin kombtar shqiptar. Vlersimi q historiani zviceran i bn Kuvendit t Lezhs me gati-gati t njjtat fjal sht nj pun e mir. Por, pretendimi i tij se me kt vlersim ai korrigjon historiant shqiptar, t cilt paskan pohuar se n Kuvendin e Lezhs qenka formuar shteti shqiptar, sht nj sjellje jo e ndershme. Dhuna me t ciln Mehmeti II pas vdekjes s Sknderbeut e pushtoi Krujn m 1478 dhe fushatat me t cilat pasardhsi i tij, Bajaziti II, u dha fund m 1506 kryengritjeve t armatosura shqiptare, u duk sikur e futn Shqiprin nn zgjedhn e tyre, por ata edhe kt radh nuk e varrosn dot procesin tashm historik t formimit t shtetit kombtar shqiptar. Ky proces vazhdoi prsri t vepronte nn dhe. N gjysmn e dyt t shekullit XVIII, kur shtyllat e pushtetit perandorak osman filluan t lkundeshin, procesi doli prsri n siprfaqe. Kt radh, shprehsit e tij u bn disa nga qeveritart shqiptar, t cilt drejtonin si pashallar n emr t sulltanit administratn perandorake osmane n sanxhakt e Shqipris. Shum prej tyre i kthyen sanxhakt administrativ n pashallqe autonome. Ashtu si n gjysmn e dyt t shekullit XIV, edhe tani prirja e pashallqeve shqiptare pr tu shkputur nga varsia e sulltanit u shoqrua prsri me luftrat midis tyre. U prsrit fenomeni i anarkis feudale. S bashku me t u prsritn edhe ligjet e saj, t cilat shpun n formimin e pashallqeve t mdha feudale de facto autonome. T till qen Karamahmut Pash Bushatlliu n Shkodr, Ahmet Kurt Pasha n Berat, Ali Pash Tepelena n Janin, Mahmut Pash Begolli n Pej etj. Tashm dihet se n pajtim me kushtet historike, politike, ekonomike, shoqrore, kulturore, ideologjike shqiptare dhe ndrkombtare t

Pr sa u prket rrnjve historike t afrta t epopes sknderbegiane, analiza e tyre meriton m tepr kujdes. Kjo pr arsye se mungesa e analizs shkencore nga historiani zviceran edhe ca m keq paragjykimet q ai ka pr epopen sknderbegiane e kan uar at n konkluzione thellsisht t gabuara
shekullit XVIII, pashallart shqiptar, n pamundsi pr t realizuar pavarsin e tyre t plot, synuan t realizonin t paktn formacione shtetrore autonome shqiptare nn sovranitetin e sulltanit. Ashtu si n shekullin XV, edhe kt radh pashallqet autonome shqiptare (ndryshe nga sa i ndodhi Mehmet Ali Pash Misirit n Egjipt, i cili pati prkrahjen e Francs, pastaj t Anglis) u shtypn nga dhuna e Perandoris Osmane dhe nga indiferenca e Fuqive t Mdha evropiane. Megjithat, procesi i shtetsis shqiptare n Shqipri edhe kt radh u ndrpre, por prsri nuk u varros. Ai prap vazhdoi her nn dhe, her n siprfaqe, derisa m 1912 procesi gjeti shtegun e vet t prshtatshm dhe m n fund u realizua me shpalljen n Vlor m 28 nntor 1912 t Pavarsis s Shqipris, pa qen nevoja pr fenomenin e anarkis feudale. Kt fill t kuq, i cili ka prshkuar historin e popullit shqiptar, historiani zviceran, i ngrthyer nga megalomania shtetrore prusiane, pr fat t keq nuk e ka kapur.

NESR DO T LEXONI:
- A sht e vrtet historia e shkruar e Sknderbeut? - Heroi n gojdhnat dhe dokumentet historike - Si e trajton sot historiograa shqiptare Sknderbeun

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

30

SPORT
Shkurt
FANTAZISTI

Cana, hakmarrje ndaj Hungaris: Ndeshja do t vendoset nga detajet


Thirrje tifozve: Pa mbshtetjen tuaj, kthehemi n skuadr t zakonshme
ERALD KODHELI

Skela: I befasuar me mungesn e Bogdanit


Ervin Skela, mesfushori q militon me Energie Kotbus n Bundeslign gjermane, pranoi se u befasua kur msoi q trajneri Ari Han nuk kishte grumbulluar Erjon Bogdanin pr dy takimet e radhs. Edhe pse sulmuesi 31-vjear ka siguruar nj vend n formacion me Kievon, kjo nuk ka mjaftuar q ai t jet kundr Hungaris dhe Danimarks. Me sinqeritet them se jam befasuar kur nuk e kam par emrin e tij n list. Gjithmon kam menduar se nj lojtar si Bogdani i shrben shum Kombtares shqiptare. Uroj q ai t rikthehet sa m shpejt n skuadr, n mnyr q t jap kontributin e tij, deklaroi Skela nga grumbullimi n Durrs. Fantazisti vlonjat e cilson ndeshjen me Hungarin si nj prej m t rndsishmeve n Grupin 1. Sipas tij, skuadra duhet t tregoj q n fillim se dshiron t toj, ndrkoh q ftoi sulmuesit t tregohen m agresiv prpara ports. Ndeshja me Hungarin sht sfida kye e ktyre eliminatoreve dhe duhet ta marrim seriozisht q prej minuts s par. Duhet t tregojm prej llimit q duam ta tojm, shtoi ai. Skela pohoi se ndihet shum i zhgnjyer nga barazimi me Maltn m 11 shkurt: Kemi msuar shum gjra nga ajo ndeshje. Shpresojm q mos t prsrisim t njjtat gabime si n t kaluarn. e. kodheli KOKSH

ikthimi i Lorik Cans n Kombtare ka ngritur humorin n ambientin kuqezi. 25-vjeari konrmon gjendjen e mir fizike prpara sfids s 28 marsit me Hungarin, ndrkoh q krkon nj skuadr t guximshme pr t tuar. Do t krkojm t hakmerremi, por duhet t jemi t kujdesshm, pasi skuadrat jan pothuajse n t njjtin nivel dhe rezultati i ndeshjes do t vendoset nga detajet e vogla. Mes t tjerave, mesfushori nuk ka harruar t ftoj tifozt n stadium: Me mbshtetjen e tyre, n Qemal Stafa bhemi shum t fort. Barazimi me Maltn ishte nj goditje e rnd, por tani vjen Hungaria Kjo sht nj ndeshje shum e rndsishme. Kishim llogaritur q me Maltn dhe Hungarin t merrnim 6 pik, por kjo nuk mund t ndodh. Takimin e radhs e luajm n fushn ton dhe pr momentin sfida me Hungarin sht m e rndsishmja. Pikrisht pr kt duhet impenjim maksimal nga t gjith. T shtunn ktheheni ju dhe Lala, dy shtylla t Kombtares, q i munguat Shqipris n La Valeta Fatkeqsisht kemi munguar n at ndeshje. Por jam i bindur se nga niveli q kemi, mund t tonim me Maltn, pavarsisht mungesave. Edhe pse e pash ndeshjen nga televizori, kalova nj moment mjaft t vshtir: nuk ishte e leht t shihja shokt dhe trajnerin q nuk e tonin dot at takim. Personalisht kam rreth nj muaj q jam kthyer n fush, dita-dits po arrij formn m t mir. Nuk e di se n far gjendje sht Lala, por kam dgjuar se sht aktivizuar me skuadrn e dyt dhe ka luajtur n fundjav n Bundeslig. Kjo sht mjaft pozitive, sepse edhe nse nuk jan n fush, prezenca e elementve si Altini dhe Ervini e ndihmojn ekipin n aspektin psikologjik. Ndeshje si kjo me Hungarin, pra me skuadra t t njjtit nivel, jan mjaft problematike. Pse kshtu? sht shum e vrtet. Kur dy kundrshtar jan afr me njritjetrin, gjithmon vendosin detajet e vogla. N ndeshjen e par n Hungari treguam munges eksperience. Vazhdoj t besoj se mund ta kishim fituar at takim, nse

do t kishim treguar m shum stabilitet n lojn ton. Gjat lojs kishim disa raste pr shnim, ose t paktn t merrnim nj barazim. Por, n pjesn e dyt u ndshkuam n dy raste, kur humbm prqendrimin. Ajo ndeshje duhet marr

si shembull q t mos prsrisim gabimet. Hungaria nuk sht m e mir se ne. Besoj se mund t fitojm dhe ktu mund t na ndihmoj publiku yn i jashtzakonshm. N Qemal Stafa, me mbshtetjen e tifozve, Shqipria

mund t kthehet n nj skuadr t fort pr do kundrshtar. Pa mbshtetjen e tifozve, kthehemi n kundrshtar t zakonshm. Hungarezt jan t vetmit q na kan shkaktuar humbje deri n kt faz t eliminatoreve. A do t shihet kjo sd si nj shans pr tu hakmarr? Po, mund t shihet si hakmarrje. N Hungari krkuam t tonim me patjetr, por nuk ia arritm. U mendua se kundrshtari do t na linte hapsira, por ndodhi e kundrta. Kjo rezultoi fatale. Pra, kur krkohet me ngulm torja, nuk arrijm tu imponohemi kundrshtarve? E kemi m t leht t barazojm? M se e vrtet. Kjo tregon se ne nuk i kemi lojtart pr t vn n vshtirsi kundrshtarin. Duhet t prshtatemi me kushtet dhe lojtart q kemi. Duhet t tregohemi m t zgjuar. T arrijm rezultate me rastet q na jepen, por llimisht duhet t mbrohemi mir. Ndoshta duhet t guxojm m shum n fazn sulmuese, apo ky repart nuk sht aq produktiv sa duhet? Patjetr q duhet t sulmojm

dhe t jemi t guximshm n kt ndeshje. T gjith krkojn tore, por duhet t mos gabojm. Kemi gjith javn prpara, pr ta prgatitur kt ndeshje. Do t analizojm gjithka dhe mendoj se mund t jemi gati. Sa pr sulmin, mund t them se produktiviteti i tyre varet edhe nga furnizimi prej skuadrs. Duhet t shfrytzojm ato 2-3 raste q na vijn dhe t eliminojm problemet q kemi. Por, dua t them se nuk ka as vend dhe as koh pr polemika. Deri ku mund t arrij Kombtarja n kto eliminatore? Nse tojm t shtunn, m pas do t mund t bjm llogari se sa pik t tjera mund t marrim. Por, e rndsishme sht se skuadra sht rinuar, pas tre vjetsh mosha mesatare do t jet 25 vje. Ky do t jet suksesi yn n t ardhmen. E ardhmja e Cans: Sa do t ndikonte fitimi i titullit me Marsejn? I kemi shanset t tojm kampionatin dhe Kupn UEFA. Jan edhe nnt ndeshje pr tu luajtur Sa pr t ardhmen, edhe mund t qndroj n Marsej.

Prplasja

Drejtoria e stadiumit nuk i lejon kuqezinjt t strviten t enjten n impiant

Rindizet konikti FSHF-stadium, Qemal Stafa dbon Kombtaren


prag t ndeshjes s t shtuns ndaj Hungaris, rikthehet srish n sken konflikti i vjetr mes Federats Shqiptare t Futbollit dhe stadiumit kombtar Qemal Stafa. Kt her sht seanca strvitore e t enjtes, thelbi i ksaj prplasjeje. Prfaqsuesja sht grumbulluar q prej t diels n Durrs, ndrsa seancat strvitore i ka zhvilluar n stadiumin e Kavajs apo n Niko Dovana. Pr t enjten FSHF kishte parashikuar q strvitjen e pasdites ta zhvillonte n Qemal Stafa. Por jo gjithka ka shkuar sipas planeve, pasi administratort e impiantit kombtar i jan prgjigjur negativisht ksaj krkese. Me keqardhje e them se n Qemal Stafa kemi hasur nj probleme, pasi nuk na

Nj sms krcnuese pr sekretarin Bello


Prplasjet pr zgjedhjet n Komitetin Olimpik Kombtar Shqiptar duket se tashm kan kaluar n nj faz tjetr, at t krcnimeve. Kjo sht e reja m e fundit n lidhje me zhvillimet e fundit n kt institucion. Sekretari i Prgjithshm i KOKSH-it, Stavri Bello, ka br nj denoncim n policin e Tirans pas nj krcnimi t br me sms pr shkak t detyrs s tij. I kontaktuar n tel nga Top-Channel, sekretari Bello ka pohuar se do t ndjek rrugn e drejtsis pr t zbardhur kt shtje. Si llim ai ka dhn deklaratn e par n nj nga komisariatet e policis s kryeqytetit. Kjo deklarat pritet t drgohet ditn e sotme n Prokurorin e Tirans. Bello pohon se nuk ka asnj konikt pune dhe se nuk mund t hamendsoj cili mund t jet krcnuesi. N fund ai ka shtuar se ka informuar edhe drejtuesit e institucioneve t larta t sportit evropian dhe botror pr kt krcnim me sms. E megjithat, n ambientet e KOKSH-it nuk mungojn zrat q hamendsojn se nj gj e till mund t ket lidhje me polemikat e fundi n kt institucion, ku tashm ka nj konikt t hapur mes dy palve. N njrn an qndrojn drejtuesit e vjetr, ndrsa n tjetrn ata t rinj, t zgjedhur nga Asambleja e jashtzakonshme e KOKSH. A. Manallari

lejojn t zhvillojm nj seancs strvitore t enjten pasdite. Nuk bhet fjal pr dshirn, nse do apo nuk do dikush, por pr nj

detyrim, sepse n ndeshje zyrtare, n fushn ku do t luhet ndeshja, u lejohet si miqve, ashtu edhe vendasve t bjn nj seanc t vjetme strvitore, thekson shefi i zyrs s shtypit FSHF, Tritan Kokona. Ndrsa tentativat pr t dgjuar versionin e drejtorit t stadiumit, Perikli Dhales, kan rezultuar t dshtuara, pasi ai e kishte fikur telefonin. Konikti mes FSHF-s dhe Qemal Stafa sht nj plag e vjetr, q riciklohet sa her q palt nxjerrin n pah interesat ekonomike. Zanalln e kan n vitin 2006, kur prplasja e par u shnua pas prplasjes mes palve n lidhje me prtimet nanciare nga t ardhurat e stadiumit prej shitjes s biletave t ndeshjeve ndrkombtare. Pas ndeshjes me

Rumanin, drejtoria e stadiumit krkonte q n takimet e ardhshme t ardhurat e biletave t ndaheshin 50% me 50%, ndrsa federata 70% me 30% n favor t saj. FSHF i degdisi pr dy ndeshje me radh kuqezinjt drejt Shkodrs me Maqedonin dhe Sllovenin, ndrkoh q kishin krcnuar se ndeshjen me Luksemburgun do ta luanin n Ruzhdi Bizhuta t Elbasanit. Por vetm pak koh para ndeshjes u arrit t gjendej nj gjuh e prbashkt. Por konikti u rindez srish m 20 tetor 2007, me rastin e organizimit n Shqipri t turneut t UEFA-s t 17-vjearit. FSHF krkonte q ndeshjet t zhvilloheshin pa pages, ndrkoh q administruesit e impiantit kombtar krkonin qiran.

Anti-Hungaria

Vendimet e KE-s

Ukrainasit plotsojn kontingjentin


P
as dy ditve strvitje t prgjysmuar, kontingjenti i prfaqsueses sht plotsuar me ardhjen e legjionarve q militojn n Ukrain. Isli Hidi, Ervin Bulku dhe Dorian Bylykbashi jan bashkuar me skuadrn gjat orve t pasdites s djeshme, ndrkoh q t fundit n hotel Dyrrahu kan mbrritur Debatik Curri dhe Armend Dallku. Pas udhtimit slits, t pest kta lojtar do t jen nn urdhrat e trajnerit Ari Han, pr t prgatitur takimin e 28 marsit kundr Hungaris. Edhe sot strvitja do t vazhdoj me ngarkes t plot, ku seanca e paradites do t zhvillohet n Kavaj, ndrsa ajo e pasdites n stadiumin Niko Dovana t Durrsit. Aty drejtuesi i stolit kuqezi do t prgatis skemat pr ndeshjen e fundjavs, ndrkoh q pikpyetjet m t mdha i prkasin sulmit. Hamdi Salihi sht lojtari m i kuotuar n kt repart, por nuk prjashtohet aktivizimi i Besart Berishs prkrah lojtarit t Riedit. Lorik Cana dhe Altin Lala do t zn vendet e tyre n mesfush. e. kodheli

M 13 maj Shqipria ndan trofeun e par


rofeu i par i edicionit futbollistik shqiptar 2008-2009 do t ndahet m datn 13 maj. Bhet fjal pikrisht pr Kupn e Shqipris. Ishte Komiteti Ekzekutiv i FSHF-s ai q prcaktoi datn e ndeshjes nale t trofeut t dyt pr nga prestigji n futbollin ton pas titullit t kampionit t Shqipris. N mbledhjen e djeshme t KE-s u vendosn gjithashtu datat e luajtjes s ndeshjeve gjysm nale t ktij kompeticioni. Ndeshjet gjysmnale t Kups s Shqipris do t luhen m dat 15.04.09 dhe ndeshjet e kthimit m dat 29.04.09, shkruante dje deklarata pr shtyp e FSHF-s. Por, pas Tirans, Shkumbinit e Vllaznis, m par do t duhet t njihet gjysmnalisti i katrt, i cili do t dal nga ndeshja ekstra mes Flamurtarit dhe Partizanit. Komiteti Ekzekutiv vendosi gjithashtu edhe q Federata Shqiptare e Futbollit t mbshtes aktivitetin e Milan Junior Camp, Tirana 2009, duke vn n dispozicion t tij infrastrukturn e saj t mundshme (fushat strvitore). A. Manallari

shqip
E MARTE, 24 MARS 2009

SPORT

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

31

Morati: Edhe Ibrahimovi e ka nj mim


Pas paknaqsive t sulmuesit, shfaqen Bara, Real Madrid dhe Manester Junajtid

nteri nuk gjen paqe. Te zikaltrit vazhdon shtja Ibrahimovi. Pas paknaqsis s shfaqur nga sulmuesi suedez pas eliminimit nga Liga e Kampioneve, deklaratat e prsritura gjat fundjavs kan sjell reagimin e drejtuesve t klubit. I pari q ka ndrhyr ishte presidenti Morati, i cili shprehu dy koncepte: 1. Interi as q mund t imagjinohet pa Ibrahimovi dhe 2. nse vrtet dshiron t ndrroj ekip, do lojtar e ka nj mim Ndoshta mund t ndodh q Ibra transferohet n nj tjetr skuadr dhe Championsin e ton Interi, shpjegoi patroni i kampionve t Italis. N disa raste, mund t pendohesh pas disa vendimeve q merr. Ai ishte i mrzitur pas eliminimit nga Manesteri, ashtu si edhe un. Fjalt e tij tregojn ambicien q ka. Nuk sht kaq

Situata
IBRAHIMOVI

Merkato

Dyshimet pr t ardhmen e Ibrahimovi lindin nga deklaratat enigmatike t 27-vjearit dhe menaxherit t tij, Mino Raiola
MORATI

Milani prgatit ofertn pr danezin Kajer

Nuk mund t mendohet Interi pa Zlatanin, pr peshn q ka te tifozt. M plqen t mendoj se ai do t vazhdoj t luaj me ne
MURINJO

Ndrkoh q, presidenti lshon sinjale dashurie, e ardhmja e suedezit sht e pasigurt


e leht t zgjedhsh nj skuadr, me t ciln e ke t sigurt se e ton kt trofe. Gjithsesi, n rastin e Ibrahimovi, problemi nuk sht i aspektit ekonomik e nuk bhet fjal as pr antipati ndaj skuadrs. Por, nse sulmuesi do t kmbngulte q t largohej? T gjith e kan nj mim, nse do t vendoste t mos luante m tek Interi, nj mim do ta kishte edhe Ibra. Nuk do t kemi asnj takim n fund t sezonit, ekziston nj vlersim reciprok, mjafton t flasim q ta kuptojm njri-tjetrin. N deklaratat e Moratit nuk ka munguar as pjesa romantike: Nuk mund t mendohet Interi pa Zlatanin, pr vet peshn q ky lojtar ka mes tifozve. M plqen t mendoj se ai do t vazhdoj t luaj me ne. Ndrkoh q, presidenti lshon sinjale dashurie, spekulimet pr t ardhmen e suedezit me origjin boshnjake jan shtuar. Asnjher m par, ai nuk sht dukur kaq pran largimit nga zikaltrit. Barcelona sht klubi m i interesuar pr Ibrahimovi. Reali e Madridit e sheh si kart rezerv nse dshton afrimi i Kristiano Ronaldos, ndrsa Manester Junajtid krkon ta blej nse humbet mesfushorin portugez. T gjitha dyshimet lindin nga deklaratat enigmatike t 27-vjearit dhe menaxherit t tij, Mino Raiola. N situatn e krijuar ka ndrhyr edhe Hoze Murinjo. Nga Lisbona, ku trhoqi nj diplom honoris causa, trajneri luzitan tha: Paknaqsia e Ibrahimovi? T gjith u zhgnjyem nga Liga e Kampioneve, por personalisht shoh vetm mirqenien e tij. Mendoj se tani do t ket nj stimul m shum: mund t fitoj klasifikimin pr golashnues. Kemi nj marrdhnie t shklqyer dhe momentalisht po luan m mir se n t kaluarn. Besoj se fjalt e tij jan keqinterpretuar. M tej, drejtuesi i stolit zikaltr shtoi: A kam bindur ndonjher nj lojtar q t mos largohet? Dika t till e bra me Dekon, n vitin 2003 kur ishim te Porto, pasi tuam Kupn UEFA. N sezonin pasardhs triumfuam n Champions. Murinjo krkon t kuroj yllin e skuadrs s tij: Humori i keq i Ibrs nuk ka lidhje me skuadrn, e kuptoj keqardhjen e tij pas Manesterit, por q prej atij eliminimi e shoh m t motivuar.

N vitin 2003, binda Dekon t qndronte te Porto, pasi triumfuam n Kupn UEFA. N sezonin pasardhs tuam Championsin

Angli

Trajneri spanjoll prgatitet t ndrtoj nj superskuadr pr sezonin e ardhshm

Benitez, 100 mln pr Silva, Vija e Berri


T
reshja Geret Berri nga Aston Vila dhe David Vija & David Silva nga Valencia jan objektivi i Liverpulit pr n ver dhe pr kt arsye trajneri i Reds-ave, Rafa Benitez, krkon ti vihen n dispozicion rreth 100 milion sterlina (afrsisht 106.3 milion euro). Tekniku spanjoll sht n pritje t sinjalit t klubit pr t nisur shpenzimin e ksaj shume. Blerja e ksaj tresheje do t garantonte edhe nj skuadr q synon edhe titullin n Premier Leagues dhe jo vetm Champions League. Lajmi sht br i ditur nga tabloidi britanik The Sunday Mirror. Me sa duket pronart amerikan t Reds jan t gatshm t mbshtesin menaxherin e tyre, Rafa Benitez, drejt arritjes s ktyre tri blerjeve. Kto tri prforcime jan shum t dshiruara nga trajneri spanjoll i Livepulit, q sht i gatshm t rindrtoj nj skuadr pretendente pr sezonin e ardhshm. Po ashtu sipas
TITULLI

n fund duket se Milani do t bj nj ofert zyrtare pr danezin Simon Kajer. Prej kohsh sht folur rreth interesimit t kuqezinjve pr lojtarin e Palermos, q me paraqitjet e tij ka trhequr vmendjen e shum klubeve t mdha. Edhe pse mbrojtsi ka deklaruar se ndihet i lumtur n Sicili, kjo nuk i ka demoralizuar drejtuesit e klubit milanist. Gjat fundjavs s kaluar, Ariedo Braida ishte i pranishm n stadiumin e Kievos, pr t ndjekur nga afr paraqitjen e Kajer. Vzhgimi ka ardhur n nj koh kur zv/presidenti Galiani pohoi se danezi sht mjaft i talentuar dhe nj futbollist pr t cilin Milani interesohet.

Bardhezinjt

Rafa Benitez: Fati i titullit sht ende n dorn e Manesterit

Liverpuli, gati 20 milion sterlina pr t rrmbyer Robenin nga Reali


gazets, Benitez, ka identikuar lojtarin e krahut t djatht t Vigan Atletik, Antonio Valencia, edhe pse zrat e fundit asin pr nj kalim shum t mundshm t tij n radht e skuadrs rivale t Manester Junajtid. Sipas shtypit britanik, nj tjetr blerje shum e krkuar e Benitezit sht edhe ajo e holandezit t Realit t Madridit, Arjen Robben. The Daily Star shkruante se trajneri i Reds-ave po planifikon rreth 20 milion sterlina pr t marr ish-lojtarin e elsit q militon tashm te madrilent. Paraqitja e mir e

holandezit n radht e Realit n kt sezon e ka br pr vet tekniku spanjoll t anglezve, i cili e dshiron me do kusht n skuadr. N nj prononcim t djeshm, pas tores s thell 5-0 ndaj Aston Vilas, trajneri i Liverpulit, theksoi se sht Manesteri, ai q i ka n dor fatet e titullit. Fal rezultatit t s diels, diferenca mes dy skuadrave sht reduktuar n nj pik, por Liverpuli ka nj golavarazh m t mir (+33 kundrejt +31). Por Manesteri ka nj ndeshje m pak se rivalt. E kemi thn dhe m par se na duhet t bjm punn ton dhe t presim ndonj gabim t Junajtid, tha Benitez. Tani jemi m afr, por ata jan n nj pozicion m t mir. Na duhet t mbajm ritmin. Tani si pr ne ashtu edhe pr ata do ndeshje duhet konsideruar si nj nale. Por t gjith e din tashm se fatet e titullit jan n dorn e Manesterit jo tonn.

Juventusi, gati ti ofroj Nedvedit rinovimin e kontrats

Replika

Trajneri

Aneloti: Kam fituar edhe si ndihmstrajner i Berluskonit K

KUNDRPRGJIGJJA

Prgjigje pikante e trajnerit t Milanit pr Murinjon q kishte sulmuar: Disave u bjn formacionin

a srish polemik n distanc mes Hoze Murinjo e Karlo Anelotit. Ai q e ka ndezur situatn ishte trajneri i zikaltrve, i cili pasdite pas tores ndaj Rexhins, ka sqaruar se kujt i referohej, kur disa koh m par kishte folur pr trajner, q humbasin dinjitetin e tyre profesional. Do t thot q, ndrsa un e przgjedh vet skuadrn time q do t zbres n fush, ka trajner, t cilt nuk e bjn kt, bota e futbollist sht e mbushur plot me t till, ka thn portugezi i sigurt, q ai nuk do t pranonte imponime t tilla: Nse dikush do t m thoshte se si ta bj formacionin, nj dit m pas zyra ime do t ishte bosh dhe valixhet gati pr tu kthyer n shtpi. Prgjigjja nuk ka vonuar. Trajneri i Milanit, me t dgjuar fjalt e teknikut t Interit, ka buzqeshur dhe sht prgjigjur n nj mnyr po aq pikante n mikrofonat e Sky pas ndeshjes me Napolin: Mund ti them se, me Berluskonin trajner kam tuar dy Kupa kampionesh si lojtar dhe dy si ndihms trajner i tij.... Ndrsa n lidhje me sdn e San Paolos ka qen shum i qart: Pika sht e mir, paraqitja pak m pak. Mund t bnim dika m shum. Tani duhet t ruhemi nga Xhenoa e Fiorentina, q po ecin shum mir. E ardhmja? Vitin e ardhshm dua t luaj n Champions me Milanin.

elsi-Rajkard: Mes tyre duket se tashm ka nj marrveshje

uventusi krkon t mbaj t paktn edhe pr nj sezon Pavel Nedved. Pas dmtimeve t shumta, arusha eke vendosi t largohet n fund t ktij kampionati. Por, me golin e shnuar n toren 4-1 kundr Roms, ai tregoi se ka ende pr t dhn. Bardhezinjt po prpiqen ta bindin q t qndroj dhe t njjtn gj pritet t bj edhe menaxheri Mino Raiola. Pavel e caktoi lamtumirn, por do mundohem ta bind q t vazhdoj t luaj, tha ai. Nse Juve do t kishte plane t tjera, qndrimi i tij nuk do t kishte vler. Megjithat, drejtuesit e klubit jan shprehur t gatshm ti rinovojn kontratn, nse lojtari dshiron.

Indian Wells

NDRMJETSI

Gus Hiding duket se ka qen ndrmjetsi i negociatave mes Rajkard dhe bosit rus t elsit, Abramovi

elsi duket se tashm e ka gjetur trajnerin e ri pr sezonin e ardhshm. Ai me shum mundsi do t jet pikrisht ish-trajneri holandez i Barcelons, Frenk Rajkard. Lajmi sht br i njohur dje nga shtypi britanik, por edhe media t tjera ndrkombtare, sipas t cilave, mes palve mendohet se sht arritur nj marrveshje. Gjithka duket praktikisht e prfunduar. Q n prfundim t ktij sezoni, Rajkard do t ket mundsin t marr vendin e holandezit tjetr, Gus Hidink, i cili, pas shkarkimit t Luis Felime Skolarit, e mori drejtimin e elsit si nj trajner part-time vetm pr pjesn e mbetur t ktij edicioni. Ish-lojtari i Milanit dhe m pas ish-trajneri i katalanasve msohet se, ka gjetur gjuhn e prbashkt me pronarin rus t anglezve, Roman Abramovi. Pr arritjen e ksaj marrveshjeje duket se ka pasur nj ndrmjets shum t fuqishm, pikrisht trajnerin aktual t londinezve, Gus Hidink. N fakt, ky i fundit ka folur shum mir pr bashkkombsin e tij te padroni i Blues, i cili duket se e ka braktisur totalisht pistn e Karlo Anelotit. Trajneri aktual i elsit, q n fund t ktij sezoni do t rikthehet n detyrn e tij si trajneri i Kombtares s Rusis, sht nj mbshtets i zjarrt i teknikut, Frank Rijkard, pr t ardhmen e elsit.

Tenis, Nadal fiton finalen ndaj Murray


uper Nadal n Indian Wells sht treguar m i fort se Murray, mbi t gjitha n ndeshjen finale pr meshkuj, kur kishte edhe ern n favor. Finalja mes spanjollit dhe skocezit ka prfunduar pas vetm nj or e 20 minutash: 6-1 6-2 pr numrin nj t bots. Kshtu ai ka dyshuar suksesin e dy viteve m par n Kalifornia (mundi n nale serbin Xhokovi), duke arritur kshtu titullin e 13-t n nj Masters 1000 (emri i ri n kt sezon i Masters Series) dhe duke u renditur nj titull m posht se Roxher Federer. Rekordi absolut i ksaj kategorie i prket amerikanit Andre Agasi, i cili sht ndalur n kuotn e 17 titujve.