Μαθηματικά
Α΄ Γυμνασίου

Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει τη σφραγίδα των εκδόσεων ΒΟΛΟΝΑΚΗ

© 2008 Εκδόσεις Βολονάκη
Μαυρομιχάλη 41 & Βαλτετσίου, Αθήνα
τηλ. 210 3608065, Fax: 210 3608197
www.volonaki.gr, e-mail: info@volonaki.gr
Δημιουργικό εξωφύλλου: Αγγελόπουλος Στέλιος
Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Παντελής Φαρίδης
Επιμέλεια: ΕΝ ΠΛΩ, Μιχ. Αγγέλου 35, Ιωάννινα, τηλ. 26510 20069
Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση του έργου αυτού, καθώς
και η αναπαραγωγή του με οποιοδήποτε άλλο μέσο χωρίς τη σχετική άδεια
του εκδότη.
ISBN 978-960-381-391-0

Λεβέντης Γεώργιος
Νταλταγιάννης Αναστάσιος

Μαθηματικά
Α΄ Γυμνασίου

Η

Πρόλογος

σύνταξη ενός βιβλίου Μαθηματικών για τα παιδιά της Α
Γυμνασίου είναι σίγουρα μια μεγάλη πρόκληση για τον
κάθε εκπαιδευτικό που ασχολείται χρόνια με την δευτεροβάθμια εκπαίδευση και είναι σε θέση να γνωρίζει πολύ καλά τα
προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας μαθητής κατά την διαδικασία εκμάθησης αυτού του γνωστικού αντικειμένου. Οι δυσκολίες
γίνονται ακόμη περισσότερες όταν κανείς σκεφθεί την τάξη. Η
Α Γυμνασίου είναι μια μεταβατική τάξη για τον Έλληνα μαθητή
και όπως και σε άλλα κύρια μαθήματα έτσι και στα Μαθηματικά
καλείται να καλύψει εν είδει επανάληψης την ύλη του Δημοτικού
και παράλληλα να προχωρήσει σε νέες έννοιες που θα του χρησιμεύσουν για να συνδεθεί με τις επόμενες τάξεις του Γυμνασίου.
Προς αυτήν την κατεύθυνση εργαστήκαμε και στο παρόν βιβλίο.
Το ανά χείρας τεύχος καλύπτει όλη την ύλη της Α Γυμνασίου: επτά
κεφάλαια Άλγεβρας και 3 κεφάλαια Γεωμετρίας. Περιλαμβάνει:
• Όσο γίνεται συνοπτικότερα τη θεωρία της κάθε ενότητας, χωρίς
ωστόσο να παραλείπεται καμία έννοια και κανένας ορισμός,
• Λυμένα παραδείγματα ούτως ώστε ο μαθητής να κατανοεί ευκολότερα τη θεωρία που έχει προηγηθεί,
• Απαντήσεις μεθοδολογικά δοσμένες στις Δραστηριότητες, τις
Ασκήσεις και τα Προβλήματα του Σχολικού Βιβλίου
• Πρόσθετες Ασκήσεις για τον μαθητή αλλά και τον εκπαιδευτικό, οι οποίες βέβαια συνοδεύονται από απαντήσεις (στο τέλος του
βιβλίου)
• Κριτήρια Αξιολόγησης για τον εκπαιδευτικό, τα οποία φυσικά
συνοδεύονται από απαντήσεις (στο τέλος του βιβλίου).
Όπως γίνεται εμφανές και απολύτως σαφές το βιβλίο ανταποκρίνεται απόλυτα στις νέες απαιτήσεις της εποχής μας, έχοντας ως
πρώτο μέλημά του να βοηθήσει τους μαθητές αλλά και τους εκπαιδευτικούς, ακόμη και τους γονείς. Οι συγγραφείς αισθάνονται
την ανάγκη να ευχαριστήσουν τις εκδόσεις Βολονάκη, οι οποίες
τους έκαναν την τιμή να εντάξουν το βιβλίο τους στο πρόγραμμά
τους, συνεχίζοντας να δίνουν στο ελληνικό μαθητικό κοινό βιβλία
ποιότητας.
Ιωάννινα, 20/06/2008
Γεώργιος Λεβέντης
Αναστάσιος Νταλταγιάννης

10

Περιεχόμενα
Πρόλογος

Μέρος Α: Άλγεβρα
Κεφάλαιο 1: Οι Φυσικοί Αριθμοί

1.1 Φυσικοί Αριθμοί – Διάταξη Φυσικών - Στρογγυλοποίηση............................ 16
1.2 Πρόσθεση, Αφαίρεση και Πολλαπλασιασμός Φυσικών Αριθμών................. 28
1.3 Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών........................................................................... 39
1.4 Ευκλείδεια Διαίρεση....................................................................................... 49
1.5 Χαρακτήρες Διαιρετότητας – Μ. Κ. Δ. – Ε. Κ. Π. – Ανάλυση αριθμού σε
γινόμενο πρώτων παραγόντων............................................................................. 57

Κεφάλαιο 2: Τα Κλάσματα

2.1 Η έννοια του κλάσματος................................................................................. 74
2.2 Ισοδύναμα Κλάσματα..................................................................................... 82
2.3 Σύγκριση Κλασμάτων..................................................................................... 93
2.4 Πρόσθεση και Αφαίρεση Κλασμάτων............................................................ 101
2.5 Πολλαπλασιασμός Κλασμάτων...................................................................... 113
2.6 Διαίρεση Κλασμάτων..................................................................................... 121

Κεφάλαιο 3: Δεκαδικοί Αριθμοί

3.1 Δεκαδικά Κλάσματα....................................................................................... 136
3.2 Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό...... 147
3.3 Υπολογισμοί με τη βοήθεια υπολογιστή τσέπης............................................ 156
3.4 Τυποποιημένη μορφή μεγάλων αριθμών........................................................ 157
3.5 Μονάδες Μέτρησης........................................................................................ 160

Κεφάλαιο 4: Εξισώσεις και Προβλήματα

4.1 Η έννοια της εξίσωσης – Οι εξισώσεις: α + x = β, x – α = β,
α – x = β, αx = β, α : x = β και x : α = β............................................................... 178
4.2 Επίλυση Προβλημάτων.................................................................................. 187

Κεφάλαιο 5: Ποσοστά

5.1 Ποσοστά......................................................................................................... 198
5.2 Προβλήματα με ποσοστά............................................................................... 208

........................................2 Απόλυτη τιμή ρητού – Αντίθετοι ρητοί – Σύγκριση Ρητών........................................... 273 7.............................................................................................. 353 1...................................................................................................................... 327 1............11 Κεφάλαιο 6: Ανάλογα Ποσά – Αντιστρόφως ανάλογα ποσά 6............................................ 237 6..... 309 1.........................7 Δεκαδική μορφή ρητών αριθμών.................................................. 224 6........................ 331 1...1 Σημείο – Ευθύγραμμο Τμήμα – Ευθεία – Ημιευθεία – Επίπεδο – Ημιεπίπεδο.................................................1 Θετικοί και αρνητικοί αριθμοί (Ρητοί αριθμοί) – Η ευθεία των ρητών – Τετμημένη Σημείου................... 258 7..2 Λόγος δύο αριθμών – Αναλογία.5 Διαίρεση Ρητών Αριθμών..........5 Προβλήματα Αναλογιών.............................................................................................................5 Μέτρηση..................10 Τυποποιημένη μορφή μεγάλων και μικρών αριθμών......9 Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη ακέραιο.................................................9 Θέσεις ευθειών στο επίπεδο...................................... 229 6............................................ 247 Κεφάλαιο 7: Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί 7.......... 357 ............................. Σύγκριση και ισότητα ευθύγραμμων τμημάτων – Απόσταση Σημείων – Μέσο ευθύγραμμου τμήματος..8 Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη φυσικό................................................................ 335 1. 283 7.............................. 279 7.........................................................11 Κύκλος και στοιχεία του κύκλου............................. 233 6..........6 Αντιστρόφως ανάλογα ποσά................................................................................................ 287 7.....................................................................................3 Ανάλογα ποσά – Ιδιότητες αναλόγων ποσών.10 Απόσταση σημείου από ευθεία – Απόσταση Παραλλήλων.... 269 7..................... 316 1................................................................4 Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας........................ 244 6............................................................................ 341 1................... 254 7..7 Εφεξής και Διαδοχικές Γωνίες – Άθροισμα Γωνιών......................... 349 1.3 Μέτρηση............8 Παραπληρωματικές και Συμπληρωματικές Γωνίες – Κατακορυφήν γωνίες...3 Πρόσθεση Ρητών Αριθμών............6 Δεκαδική μορφή ρητών αριθμών...........................1 Παράσταση σημείων στο επίπεδο............................................ 321 1.................................4 Αφαίρεση Ρητών Αριθμών........... 297 Μέρος Β: Γεωμετρία Κεφάλαιο 1: Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 1...2 Γωνία – Γραμμή – Επίπεδα σχήματα – Ευθύγραμμα σχήματα – Ίσα σχήματα...................6 Είδη Γωνιών – Κάθετες Ευθείες............................. 291 7................................................................ 264 7.... Σύγκριση και Ισότητα Γωνιών – Διχοτόμος Γωνία....................4 Πρόσθεση και Αφαίρεση Ευθύγραμμων Τμημάτων... 302 1...........

.........12 Επίκεντρη γωνία – Σχέση επίκεντρης γωνίας και του αντιστοίχου τόξου – Μέτρηση τόξου..................2 Άξονας συμμετρίας.................... 367 Κεφάλαιο 2: Συμμετρία 2..............3 Παραλληλόγραμμο – Ορθογώνιο – Ρόμβος – Τετράγωνο – Τραπέζιο – Ισοσκελές Τραπέζιο...................... Τραπέζια 3........12 1..................................5 Κέντρο συμμετρίας...... 393 2....................... 406 3.....4 Συμμετρία ως προς σημείο......................................... 424 Απαντήσεις Ασκήσεων & Προβλημάτων για Εξάσκηση και Κριτηρίων Αξιολόγησης.......................................................................4 Ιδιότητες Παραλληλογράμμου – Ορθογωνίου – Ρόμβου – Τετραγώνου – Τραπεζίου – Ισοσκελούς τραπεζίου................................................................................3 Μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος................................... 437 ................................................................2 Είδη τριγώνων – Ιδιότητες ισοσκελούς τριγώνου. 385 2......1 Στοιχεία τριγώνου – Άθροισμα γωνιών τριγώνου........ 411 3................................................. 396 Κεφάλαιο 3: Τρίγωνα – Παραλληλόγραμμα...................................................................................................................... 391 2..................................................... 378 2.................................... 382 2.6 Παράλληλες ευθείες που τέμνονται από μια άλλη ευθεία.................................................1 Συμμετρία ως προς άξονα...............................................................13 Θέσεις ευθείας και κύκλου................. 419 3........................... 362 1.

ΑΛΓΕΒΡΑ .Α΄ ΜΕΡΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ .

.

7. 6. 4. 5. 3.Οι φυσικοί αριθμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 1. 100 15 .99. 8. ... 2.

2 .... 5 .16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 1. 4 . Περιττοί: 1. 999 . . 1000 . Οι άρτιοι αριθμοί διαιρούνται με το 2 ενώ οι περιττοί όχι. 2007 . 3 ....... 99 . 2 .. . . .. . Άρτιοι: 0 .. 2004 .. 4 . 2 ... . 10 ... 102 . 5 . εφόσον είναι ο πρώτος φυσικός αριθμός. 9.... 3 ....…. 6 . Οι φυσικοί αριθμοί χωρίζονται σε άρτιους (ζυγούς) και περιττούς (μονούς). 205 . Ο αριθμός 0 έχει μόνο επόμενο (τον αριθμό 1).. ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Οι αριθμοί 1.. 100 . . Κάθε φυσικός αριθμός N έχει ένα προηγούμενο τον N − 1 και έναν επόμενο τον N + 1 . ονομάζονται φυσικοί αριθμοί και το σύνολό τους συμβολίζεται με το γράμμα Ν . 999 . Αν ο N είναι άρτιος τότε ο προηγούμενος και ο επόμενος είναι περιττοί.. ενώ αν είναι περιττός τότε ο προηγούμενος και ο επόμενος είναι άρτιοι: Πχ: Aν N = 6 (άρτιος).. 11. 3 . 998 .... . 8 και οι περιττοί σε 1.. 7 . 5 . 4 . ο προηγούμενος είναι ο N − 1 = 5 (περιττός) και ο ... . 102 . Γενικά οι άρτιοι τελειώνουν σε 0 .1 • Φυσικοί αριθμοί • Διάταξη φυσικών αριθμών • Στρογγυλοποίηση... 101 . .

Για τη γραφή των φυσικών αριθμών χρησιμοποιούμε το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης που αποτελείται από τα ψηφία 0. Τα σύμβολα που χρησιμοποιούμε για τη διάταξη των αριθμών είναι: > μεγαλύτερος. 500 = 500 Τους φυσικούς αριθμούς μπορούμε να τους απεικονίσουμε σε μια ευθεία με πρώτο αριθμό το 0 και τους υπολοίπους σε σημεία δεξιότερα του 0 . < μικρότερος. = ίσος. 2 εκατοντάδες χιλιάδες. 7. 9 δεκάδες. 5 δεκάδες χιλιάδες. ο προηγούμενος είναι ο N − 1 = 54 (άρτιος) και ο επόμενος ο N + 1 = 56 (άρτιος). 4.Διάταξη φυσικών αριθμών . Πχ: 100 > 89 . Πχ: 254.κ. 8.ο. μεγαλύτερος είναι αυτός με τα περισσότερα. Αν έχουν ίσο αριθμό ψηφίων τότε συγκρίνουμε τα ψηφία ξεκινώντας από τα αριστερά. 17 . Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διάταξη. Aν N = 55 (περιττός).το αμέσως επόμενο τις δεκάδες. ΔΙΑΤΑΞΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Οι φυσικοί αριθμοί μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους και να τοποθετηθούν σε σειρά ανάλογα με το ποιος είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος από τον άλλο. Έτσι. 6. 3. 2.Φυσικοί αριθμοί . το δεξιότερο ψηφίο εκφράζει τις μονάδες . Κάθε ψηφίο ενός φυσικού αριθμού έχει διαφορετική αξία (ή δεκαδική τάξη) ανάλογα με τη θέση στην οποία βρίσκεται.Στρογγυλοποίηση επόμενος ο N + 1 = 7 (περιττός). 1. 8 εκατοντάδες. το επόμενο τις εκατοντάδες κ.897 7 μονάδες. 5. 1010 > 1000 . Αν δύο αριθμοί δεν έχουν ίσο αριθμό ψηφίων. 4 χιλιάδες. 9.

0 1 2 3 4 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Ορισμένες φορές για λόγους απλότητας στρογγυλοποιούμε τους φυσικούς αριθμούς στην πλησιέστερη δεκάδα. Οι κανόνες που ακολουθούμε κατά τη στρογγυλοποίηση είναι οι εξής: Αν ο αριθμός που βρίσκεται δεξιότερα του ψηφίου στο οποίο στρογγυλοποιούμε είναι 0 .κ. 1. Το ψηφίο που αντιστοιχεί στις εκατοντάδες είναι το 3 και στα δεξιά του βρίσκεται το 6 . αναλόγως με την περίσταση.637 στις εκατοντάδες.18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Η ευθεία αυτή αποκαλείται άξονας των φυσικών αριθμών. 7 . Πχ: Θέλουμε να στρογγυλοποιήσουμε το 13.600 . 9 τότε του προσθέτουμε μία μονάδα και αντικαθιστούμε όλα τα δεξιότερα ψηφία του με μηδενικά. επομένως το 6 μένει ως έχει και ο στρογγυλοποιημένος αριθμός είναι ο 13. χιλιάδα κ. εκατοντάδα.637 στις χιλιάδες.000 .ο. Αν ο αριθμός που βρίσκεται δεξιότερα του ψηφίου στο οποίο στρογγυλοποιούμε είναι 5 . Αν ο αριθμός που να αυξήσουμε κατά μια μονάδα κατά τη στρογγυλοποίηση . 2 . επομένως το 3 γίνεται 4 και ο στρογγυλοποιημένος αριθμός είναι ο 14. Το ψηφίο που αντιστοιχεί στις εκατοντάδες είναι το 6 και στα δεξιά του βρίσκεται το 3 . 8 . Η απόσταση κάθε φυσικού αριθμού από τον επόμενο και τον προηγούμενο είναι σταθερή. 4 τότε αφήνουμε τον αριθμό ως έχει αντικαθιστώντας όλα τα δεξιότερα ψηφία του με μηδενικά. Πχ: Θέλουμε να στρογγυλοποιήσουμε το 13. 6 . 3 .

Δε στρογγυλοποιούμε αριθμούς που αντιστοιχούν σε αριθμούς τηλεφώνου. άρα δε διαιρείται ακριβώς με το 2 οπότε είναι περιττός. Α. ερευνούμε αν διαιρείται ακριβώς με το 2 ή όχι. 455 . 860 . Ο στρογγυλοποιημένος αριθμός είναι 203. άρα δε διαιρείται ακριβώς με το 2 οπότε είναι περιττός.κ.Διάταξη φυσικών αριθμών . Ο αριθμός 860 ισούται με 430 ⋅ 2 . Γ. 19 . Γ. Δ.000 . τότε αυτό γίνεται 0 και αυξάνει ο αριστερά του αριθμός κατά 1. Ο αριθμός 2007 ισούται με 1003 ⋅ 2 + 1 . Β. δηλαδή διαιρείται ακριβώς με το 2 οπότε είναι άρτιος. Ο αριθμός 203 ισούται με 101 ⋅ 2 + 1 . ημερομηνίες κ. Αν στρογγυλοποιήσουμε στις εκατοντάδες τότε το 9 αυξάνεται κατά 1 μονάδα οπότε γίνεται 0 και το 2 γίνεται 3 . 2007 . άρα δε διαιρείται ακριβώς με το 2 οπότε είναι περιττός.ο. Πχ: 202. Ο αριθμός 455 ισούται με 227 ⋅ 2 + 1 . ταυτότητας. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να χαρακτηριστούν ως άρτιοι ή περιττοί οι αριθμοί: Α.Στρογγυλοποίηση είναι το 9 . Όταν πρέπει να χαρακτηρίσουμε έναν αριθμό σαν άρτιο ή περιττό. 203 .987 .Φυσικοί αριθμοί . Δ. Β.

Β. Το πλήθος ν των φυσικών αριθμών που περιλαμβάνονται ανάμεσα τον αριθμό α και τον αριθμό β (δηλαδή χωρίς τους α . 6 . από αριστερά προς τα δεξιά. Ο αριθμός 400 έχει λιγότερα ψηφία από τον αριθμό 4. 789 και 987 . Β. Β.100 και 10. Γ. Είναι: 3 . 5 .000 . 6 . Αν έχουν ίδιο αριθμό ψηφίων τότε συγκρίνουμε το ψηφίο στην ίδια τάξη. 7 . 3. 400 και 4. 10.010 . Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν είναι: ν = β − α . Μετρώντας τους διαπιστώνουμε ότι οι αριθμοί είναι οκτώ. 4 . 9 . Β. Α. Α. άρα: 400 < 4.20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 2. β ) είναι: ν = β −α − 1. δηλαδή το πλήθος ν των αριθμών είναι: ν = 9 − 2 −1 = 6 . Στην τάξη των εκατοντάδων έχουμε: 7 < 9 . . 3 . Είναι: 2 . μέχρι να βρούμε το πρώτο ψηφίο που διαφέρει. Να γράψετε και να μετρήσετε τους αριθμούς ανάμεσα στο 2 και το 9 . 7 . 8 . Μετρώντας τους διαπιστώνουμε ότι οι αριθμοί είναι έξι. Όταν συγκρίνουμε δύο αριθμούς μετράμε τα ψηφία τους. Το πλήθος ν των φυσικών αριθμών που περιλαμβάνονται από τον αριθμό α μέχρι και τον αριθμό β είναι: ν = β − α + 1 . 8 . Άρα: 789 < 987 .000 . 4 . δηλαδή το πλήθος ν των αριθμών είναι: ν = 9 − 2 +1 = 8 . Να γράψετε και να μετρήσετε τους αριθμούς από το 2 μέχρι και το 9 . Να συγκρίνετε τους παρακάτω αριθμούς: Α.000 . 5 . Α.

η αύξουσα σειρά των αριθμών είναι: 50.000. και το τμήμα κάθε ν αριθμών είναι ίσο. Β.Διάταξη φυσικών αριθμών . 50. Να τοποθετήσετε τους αριθμούς 5 . 4.050.402 < 4.240 . Για να τοποθετήσουμε αριθμούς σε φθίνουσα (από το μεγαλύτερο στο μικρότερο) ή αύξουσα (από το μικρότερο στο μεγαλύτερο) σειρά. 55. Α.050 < 50. 65 και 95 στον άξονα που ακολουθεί: Θα πρέπει να θυμόμαστε πως δύο συνεχόμενοι αριθμοί στον άξονα ισαπέχουν μεταξύ τους.204 και 4.420 > 4. Να διατάξετε σε φθίνουσα σειρά τους αριθμούς 4.500 < 55.402 και 4. Επαναλαμβάνοντας την παραπάνω διαδικασία.500.420 και 4.402. έχουμε: 4. Τα ψηφία στις τάξεις των δεκάδων χιλιάδων και των χιλιάδων είναι ίσα.080 .420 . Άρα όλοι οι παραπάνω αριθμοί σε φθίνουσα σειρά είναι: 4. Έτσι.Στρογγυλοποίηση Γ. τους συγκρίνουμε όλους μεταξύ τους. άρα: 80. Συγκρίνοντας τα ψηφία των δεκάδων.204 < 4.204 .240 . 35 . .240 . 50.402 > 4.420 είναι ο μεγαλύτεροι από τους 4. Το ψηφίο της τάξης των χιλιάδων είναι ίδιος ( 4 ). 4. 4. οι αριθμοί 4. 5.800 > 80. 4.000 .005 < 50. Να διατάξετε σε αύξουσα σειρά τους αριθμούς50.005. Συγκρίνοντας τις εκατοντάδες. Α. Β. όμως στην τάξη των εκατοντάδων είναι 8 > 0 .204.21 Φυσικοί αριθμοί .240 > 4.

Σε ποιους αριθμούς επιτρέπεται η στρογγυλοποίηση και σε ποιους όχι. Α.255 €. Β. Η στρογγυλοποιημένη στην εκατοντάδα δόση δανείου είναι 1. Τηλέφωνο 2651095637 . ΓΔ. νούμερα ταυτοτήτων και διαβατηρίων κοκ. Α. κωδικούς. Δόση δανείου: 1. διευθύνσεις. δεν εκτελούμε στρογγυλοποιήσεις.344m . Δίνονται οι παρακάτω φυσικοί αριθμοί: Αρ. Β. Ομοίως. το Ι που αντιστοιχεί στο 65 βρίσκεται 5 μονάδες αριστερά του Ε (70) και το Κ που αντιστοιχεί στο 95 βρίσκεται 5 μονάδες αριστερά του Ζ (100). . Στον αριθμό ταυτότητας και στο τηλεφωνικό νούμερο δεν εκτελούμε στρογγυλοποίηση σε αντίθεση με τη δόση δανείου.300 €. 6. Στους αριθμούς που υποδηλώνουν συγκεκριμένα στοιχεία όπως. το μήκος διαδρομής και τη μάζα αυτοκινήτου. Να στρογγυλοποιήσετε όσους αριθμούς επιτρέπεται στην εκατοντάδα. Μήκος διαδρομής: 4. Αν το σημείο που βρίσκεται ο αριθμός 5 το ονομάσουμε Η. ΗΘ έχουν μήκος 10 το καθένα δηλαδή κάθε μονάδα έχει μήκος 1. τότε το ΑΗ έχει μήκος 5 το Η βρίσκεται 5 μονάδες αριστερά του Β ( 10 ). το Θ που αντιστοιχεί στο 35 βρίσκεται 5 μονάδες αριστερά του Γ (40). Ταυτότητας: 196959 . Το στρογγυλοποιημένο στην εκατοντάδα βάρος αυτοκινήτου είναι τα 1.000kg. Βάρος αυτοκινήτου: 1020kg . τηλέφωνα. αφού το ψηφίο στα δεξιά του 2 είναι το 5 .22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Τα τμήματα ΑΒ. ΕΖ. Το στρογγυλοποιημένο στην εκατοντάδα μήκος διαδρομής είναι 4.300m . αφού το ψηφίο στα δεξιά του 3 είναι το 4 . αφού το ψηφίο στα δεξιά του 0 είναι το 2 .

2cm άρα στο σημείο Β βρίσκεται το 3 . 45 = 45 Β. Γ. ενώ οι δύο επόμενοι το 290 και το 291 . το ΟΒ που είναι 6cm αντιστοιχεί σε: 6cm = 3Ü δες 3µον μονάδες. 456 < 465 Δ. Οι τρεις προηγούμενοι αριθμοί του 289 είναι το 288 .620 > 4. Α. πέντε εκατομμύρια οχτακόσια δώδεκα. 2.Διάταξη φυσικών αριθμών .690 6. 20. το 287 και το 286. 205 Β.945 ΣΤ.765 < 8.Φυσικοί αριθμοί .508 > 3. 4.800 > 4. Β.515 > 3. Α. Οι αριθμοί κατ’ αύξουσα σειρά. εκατόν είκοσι χιλιάδες τρία. 345 < 5. 38 > 36 Γ. 90. Α. 1.876 < 86.970 Ε. 3. έχουν ως εξής: 3.813 . Β Ο 2cm Α 0 1 2 3 4 Γ Δ Ε 5 6 7 8 Εφόσον ΟΑ = 2cm και αντιστοιχεί σε 1 μονάδα. 732 Γ. 8.801 5. 23 . τριάντα οκτώ χιλιάδες επτακόσια πενήντα ένα.Στρογγυλοποίηση ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 13.

στη 2η νύχτα το 4 κοκ. 8. Γ.025 . οπότε στο σημείο Κ αντιστοιχεί ο αριθμός 375 . Ο 761 στρογγυλοποιείται στον 800 . δηλαδή Παρασκευή. Σωστό (Σ). ΟΕ = 14cm ) βρίσκονται οι αριθμοί 5 . Α. ΙΑ. Σωστό (Σ). εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των . 7. Β. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 6 . Σωστό (Σ).275 . στη 2η ημέρα το 3 . βρίσκονται οι αριθμοί 2 . Στο σημείο Μ αντιστοιχεί ο αριθμός 1. δηλαδή στις δεκάδες και τις χιλιάδες αντίστοιχα. Λάθος (Λ). εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 4 . Ι. Ο 659 στρογγυλοποιείται στον 700 . Σωστό (Σ). στα Γ. Σωστό (Σ). Σωστό (Σ). Ε. Σωστό (Σ). τότε στο διάστημα από το 1 (1η ημέρα) μέχρι και το 9 (5η ημέρα). μπορεί να αγνοηθεί χωρίς να αλλάξει ο αριθμός. Θ. 6 . 8 . οπότε σε 8 = 7 + 1 ημέρες από Πέμπτη θα είναι Πέμπτη και μία ημέρα. Εφόσον η εβδομάδα έχει 7 ημέρες. δηλαδή τέσσερεις διανυκτερεύσεις. στην 1η νύχτα το 2 . Δ. Ζ. 7 αντίστοιχα. 6 . Όταν το 1o από αριστερά ψηφίο είναι 0 . Κάθε γραμμή στον άξονα του σχήματος αντιστοιχεί σε 75 μονάδες. Στο σημείο Ν αντιστοιχεί ο αριθμός 2. Η. Λάθος (Λ). Ο∆ = 12cm . ΙΒ. Το 0 βρίσκεται στη 2ç και την 4ç από δεξιά θέση. Ο 345 στρογγυλοποιείται στον 300 . ΣΤ. Δ. Λάθος (Λ).24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Ομοίως. Σωστό (Σ). το διάστημα από Πέμπτη σε Πέμπτη είναι 7 ημερών. Λάθος (Λ). Αν αντιστοιχήσουμε στην 1η ημέρα το 1. Ε ( ΟΓ = 10cm . 4 .

568. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 6 .765 στρογγυλοποιείται στον 8. Ο 9. Είναι 7.800 .300 .549 στρογγυλοποιείται στον 31. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 3 .Στρογγυλοποίηση εκατοντάδων είναι το 5 .Φυσικοί αριθμοί .532 στρογγυλοποιείται στον 9.Διάταξη φυσικών αριθμών . εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 6 . Ο 8. Είναι 7. Β.000 .500 .564 στρογγυλοποιείται στον 123. Είναι 7.000 .500 . 25 . εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των χιλιάδων είναι το 3 .000 . εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων χιλιάδων είναι το 6 .600. Είναι 7. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λάθος (Λ). Ο 123. Είναι 7. Α.350 . Δ. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 4 .564 στρογγυλοποιείται στον 34. Ε. Γ. Ο 34. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των δεκάδων είναι το 9.567 στρογγυλοποιείται στον 2.568.570. Ο 31. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των δεκάδων χιλιάδων είναι το 8 .568. εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 6 . εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 4 .600 . εφόσον το ψηφίο στα δεξιά των εκατοντάδων είναι το 6 . 9. Ο 2.600 .600 .

1.26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Α. Α. 32. 8455 . Να βρείτε τους δύο προηγούμενους και τον ένα επόμενο φυσικό αριθμό των παραπάνω αριθμών. Να διαχωρίσετε σε άρτιους και περιττούς τους αριθμούς: 233 .234. Ανάμεσα στους αριθμούς 23 και 26 υπάρχει ένας άρτιος και ένας περιττός φυσικός αριθμός. 49. ( ) 2. Να βρείτε πόσοι φυσικοί αριθμοί περιλαμβάνονται ανάμεσα στο 5 και το 500 . ( ) Δ. 12 . 1234 . Ανάμεσα στο 11 και στο 24 περιλαμβάνονται 12 φυσικοί αριθμοί. Β.453 . Να γράψετε σε φυσική γλώσσα τους αριθμούς: 22. Όλοι οι αριθμοί που το τελευταίο τους ψηφίο είναι το 3 είναι περιττοί. τότε μπορεί να αγνοηθεί. χιλιάδες και δεκάδες χιλιάδες έχουν οι παραπάνω αριθμοί. 4. 700 . Να βρείτε πόσες δεκάδες. 332 . 567. 0 . ( ) Γ.870 . ( ) Ε. ( ) Β. Β. . Ο αριθμός 26 είναι μεγαλύτερος από τον 14 γιατί 6 > 4 . ( ) Η.532 . 567 .921. 1. ( ) ΣΤ.709 . Α. Δεν μπορούμε να στρογγυλοποιήσουμε έναν αριθμό τηλεφώνου. εκατοντάδες. Όταν το 1ο από δεξιά ψηφίο είναι το 0 . Δεν μπορούμε να τοποθετήσουμε άρτιους και περιττούς αριθμούς στον ίδιο άξονα. 1.459 . 3. Α.

Α.213 .234 ….431 ..659 5. Α.576 .568 …. 8.134 .001 4. < ) στα παρακάτω ζεύγη αριθμών: 34 . 1. 43 457 …. 8. 0 75 150 225 300 375 450 525 27 .0457 1. 8..687 . 4. 6 . 2. 7.324 6. Να γράψετε όλους τους φυσικούς αριθμούς που προκύπτουν με το συνδυασμό των ψηφίων 5 .587 . =.440 6.Διάταξη φυσικών αριθμών . Β. 59. 5.312.. 5.. 1. Β. Κάθε αριθμός θα πρέπει να έχει μόνο τα τρία παραπάνω ψηφία από μία φορά.786 . 6. Να διατάξετε σε φθίνουσα σειρά τους αριθμούς: 5.Φυσικοί αριθμοί . 4. Να βρείτε πόσοι φυσικοί αριθμοί περιλαμβάνονται από το 21 μέχρι και το 2007. 7. 1.243 . 2. Να διατάξετε σε αύξουσα σειρά τους αριθμούς: 3. 6.685 .Στρογγυλοποίηση Β. Γ. 4.010 …. Να διαχωρίσετε τους αριθμούς που προέκυψαν σε άρτιους και περιττούς.765 .124 . 7 . 6.678 .. Να τοποθετήσετε στον παρακάτω άξονα τους αριθμούς που αντιστοιχούν στην αξία των χαρτονομισμάτων από τα 50€ μέχρι και τα 500€ .….234 . Να διατάξετε τους αριθμούς αυτούς σε φθίνουσα σειρά. Να τοποθετήσετε το κατάλληλο σύμβολο ( >.944 ….

550. στην πλησιέστερη δεκάδα. 24 . 10.2 Πρόσθεση. αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΟΣΘΕΣΗ Πρόσθεση αποκαλείται η πράξη κατά την οποία προκύπτει το άθροισμα . Β. Διαβατηρίου: Μ 98826754 . Απόσταση Γης – Σελήνης: 384. Να κατασκευάσετε άξονα κατάλληλης μονάδας και να τοποθετήσετε σ’ αυτόν τους αριθμούς: 12 . 32 . ο τριψήφιος αριθμός που προκύπτει να είναι άρτιος. 1. Κώδικας: 45554 . Να στρογγυλοποιήσετε τους αριθμούς 11.644€ . 20 . Δίνονται φυσικοί αριθμοί: Μάζα άρματος μάχης: 48. Ταχ.134 . Ποιο ψηφίο θα πρέπει να τοποθετήσετε δεξιά στον αριθμό 83 έτσι ώστε το ψηφίο αυτό να περιλαμβάνεται ανάμεσα στο 3 και το 8 .951 Α. Να στρογγυλοποιήσετε όσους επιτρέπεται από τους παραπάνω αριθμούς στην πλησιέστερη εκατοντάδα. Αρ. 12.254 . 18 .394km. 97. στην πλησιέστερη χιλιάδα. 40 . 11. στην πλησιέστερη εκατοντάδα. Γ. και αν τον στρογγυλοποιήσουμε στην πλησιέστερη δεκάδα ο αριθμός να γίνεται 830 .265kg . 38 . Κόστος δημοσίου έργου: 4. 58. χιλιάδα και δεκάδα χιλιάδα.28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 9.398 . 21.

τότε η πρόσθεση ισοδυναμεί με την πράξη: ν+µ = α Οι φυσικού αριθμοί που προστίθενται κατά την πρόσθεση (εδώ οι ν . το άθροισμά τους παραμένει αμετάβλητο. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ Ουδέτερο στοιχείο: Αν σε ένα φυσικό αριθμό ν προτεθεί το 0 ο αριθμός παραμένει αμετάβλητος. δηλαδή: ν+µ = µ+ν Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται αντιμεταθετική ιδιότητα. Αν ν . 29 . ΑΦΑΙΡΕΣΗ Αφαίρεση αποκαλείται η πράξη κατά την οποία προκύπτει η διαφορά ∆ φυσικών αριθμών και συμβολίζεται με το ( − ).Πρόσθεση. το άθροισμά τους παραμένει αμετάβλητο. Αντιμεταθετική ιδιότητα: Αν αλλάξουμε τη σειρά με την οποία προσθέτουμε δύο φυσικούς αριθμούς. δηλαδή: (κ + ν ) + µ = κ + (ν + µ ) Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται προσεταιριστική ιδιότητα. αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών α φυσικών αριθμών και συμβολίζεται με το ( + ). δηλαδή: ν+0=ν Επομένως το 0 είναι το ουδέτερο στοιχείο της πρόθεσης. Προσεταιριστική ιδιότητα: Αν αλλάξουμε τη σειρά με την οποία προσθέτουμε τρεις φυσικούς αριθμούς. µ δύο φυσικοί αριθμοί. µ ) ονομάζονται προσθετέοι.

µ δύο φυσικοί αριθμοί. δηλαδή: ν–ν =0 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Πολλαπλασιασμός αποκαλείται η πράξη κατά την οποία προκύπτει το γινόμενο φυσικών αριθμών και συμβολίζεται με το ( ⋅ ). ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ Ουδέτερο στοιχείο: Αν ένας φυσικός αριθμός ν πολλαπλασιαστεί με το 1. δηλαδή: ν ⋅1 = ν . µ ) ονομάζονται προσθετέοι. Ισχύει ότι: Μ =∆+Α Για να είναι η διαφορά ∆ φυσικός αριθμός θα πρέπει να ισχύει Μ > Α . Ουδέτερο στοιχείο: Αν από ένα φυσικό αριθμό ν αφαιρεθεί το 0 ο αριθμός παραμένει αμετάβλητος. ο αριθμός παραμένει αμετάβλητος. Αν ν . δηλαδή: ν–0=ν Επομένως το 0 είναι το ουδέτερο στοιχείο και της αφαίρεσης. τότε ο πολλαπλασιασμός ισοδυναμεί με την πράξη: ν ⋅µ Οι φυσικού αριθμοί που προστίθενται κατά την πρόσθεση (εδώ οι ν . Αν από ένα αριθμό ν αφαιρεθεί ο εαυτός του το αποτέλεσμα της πράξης είναι το μηδέν.30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί ∆ =Μ−Α Ο αριθμός Μ ονομάζεται μειωτέος και ο Α αφαιρετέος.

Επιμεριστική ιδιότητα: Για τρεις φυσικούς αριθμούς ισχύει ότι: κ ⋅ (ν + µ )= κ ⋅ ν + κ ⋅µ και κ ⋅ (ν − µ )= κ ⋅ ν − κ ⋅µ Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται επιμεριστική ιδιότητα και ισχύει και για περισσότερους αριθμούς μέσα στην παρένθεση. πχ: κ ⋅ (ν + µ + λ − ω)= κ ⋅ ν + κ ⋅µ + κ ⋅ λ − κ ⋅ ω . Αν ένας φυσικός αριθμός ν πολλαπλασιαστεί με το 0 . ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ Αριθμητική παράσταση ονομάζεται μια σειρά φυσικών αριθμών οι οποίοι συσχετίζονται μεταξύ τους μέσω των πράξεων της πρόσθεσης της αφαίρεσης και του πολλαπλασιασμού.Πρόσθεση. ο αριθμός που προκύπτει είναι πάντα το 0 . αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Επομένως το 1 είναι το ουδέτερο στοιχείο του πολλαπλασιασμού. δηλαδή: (κ ⋅ ν )⋅µ = κ ⋅ (ν ⋅µ ) Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται προσεταιριστική ιδιότητα. δηλαδή: ν ⋅µ = µ ⋅ ν Η παραπάνω διαδικασία ονομάζεται αντιμεταθετική ιδιότητα. το γινόμενό τους παραμένει αμετάβλητο. το γινόμενό τους παραμένει αμετάβλητο. δηλαδή: ν⋅0 = 0 Αντιμεταθετική ιδιότητα: Αν αλλάξουμε τη σειρά με την οποία πολλαπλασιάζουμε δύο φυσικούς αριθμούς. Προσεταιριστική ιδιότητα: Αν αλλάξουμε τη σειρά με την οποία πολλαπλασιάζουμε τρεις φυσικούς αριθμούς. Η σειρά με την οποία εκτελούμε τις διάφορες πράξεις καθορίζεται από τους εξής κανόνες: 31 .

6 . Εκτελούμε τις πράξεις σύμφωνα με όσα αναφέρονται παραπάνω. Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις: Α. πάλι σύμφωνα με τα προηγούμενα. 3 . από αριστερά προς τα δεξιά. 5 . Β. 123 + (134 − 43 ) + 202 Γ. Είναι: 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 = 45 .880 . ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Αν στην παράσταση δεν υπάρχουν παρενθέσεις. Αν στην παράσταση υπάρχουν παρενθέσεις. Β. Να υπολογίσετε το άθροισμά τους. Είναι: 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 ⋅ 5 ⋅ 6 ⋅ 7 ⋅ 8 ⋅ 9 = 362. 35 + (12 + 8 ) Β. 9 . Οι φυσικοί αριθμοί που αναφέρονται είναι οι 1. Να υπολογίσετε το γινόμενό τους. 2 . 32 − (2 ⋅ 3 + 22 − 2 ⋅ 14 ) Εκτελούμε τις πράξεις κατά προτεραιότητα σύμφωνα με όσα αναφέρονται παραπάνω. τότε εκτελούμε πρώτα τους πολλαπλασιασμούς με τη σειρά που αναγράφονται και στη συνέχεια τις προσθέσεις και τις αφαιρέσεις. τότε εκτελούμε πρώτα τις πράξεις μέσα στις παρενθέσεις εφαρμόζοντας την παραπάνω σειρά και στη συνέχεια τις υπόλοιπές πράξεις στην αριθμητική παράσταση που προκύπτει. Α. (44 − 35 ) + 4 ⋅ 12 Δ. 2. 8 . 4 . . Για τους φυσικούς αριθμούς που περιλαμβάνονται μεταξύ του 0 και του 10 : Α. 7 .

α + γ + β − δ Χρησιμοποιούμε την αντιμεταθετική ιδιότητα και στη συνέχεια εκτελούμε τις πράξεις σύμφωνα με τα παραπάνω. πρώτα τους πολλαπλασιασμούς και ύστερα την πρόσθεση και την αφαίρεση από αριστερά προς τα δεξιά. Γ. γνωρίζοντας πως οι αναγραφόμενες διαστάσεις είναι σε cm : 33 . 3. 2 + β + 7 + α Γ. Εκτελούμε πρώτα την πρόσθεση στην παρένθεση: 35 + (12 + 8 ) = 35 + 20 = 55 . Είναι: α + 10 + β + 5 =10 + α + β + 5 =10 + 20 + 5 = 35 . Β. Να υπολογίσετε το γκρίζο εμβαδόν στο παρακάτω σχήμα. Β. αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Α. Εκτελούμε πρώτα την αφαίρεση στην παρένθεση. Γ. Είναι: α + γ + β − δ = α + β + γ − δ = 25 + 5 = 30 . Εκτελούμε. Είναι: 2 + β + 7 + α = 2 + β + α + 7 = 2 + α + β + 7 = 2 + 20 + 7 = 29 . ύστερα τον πολλαπλασιασμό και τέλος την πρόσθεση: (44 − 35) + 4 ⋅12 = 9 + 4 ⋅12 = 9 + 48 = 57 . και τέλος την αφαίρεση: 32 − (2 ⋅ 3 + 22 − 2 ⋅14 ) = 32 − (6 + 22 − 28 ) = 32 − (28 − 28 ) = 32 − 0 = 32 . Εκτελούμε πρώτα την αφαίρεση στην παρένθεση και μετά τις προσθέσεις από αριστερά προς τα δεξιά: 123 + (134 − 43) + 202 = 123 + 91 + 202 = 214 + 202 = 416 . Δ. 4. Αν α + β = 25 και γ − δ = 5 να υπολογίσετε τις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις: Α. Α. στην παρένθεση.Πρόσθεση. α + 10 + β + 5 Β.

τρία των 20€ και τα υπόλοιπα των 15€ . Μια παρέα εννιά παιδιών αποφασίζει να πάει στο γήπεδο. Επίσης πέντε από τα παιδιά αγοράζουν αναψυκτικό που κοστίζει 3€ και σάντουιτς που κοστίζει 4€ .500cm 2 − 318cm 2 = 1. 5.500cm 2 . Το εμβαδόν E 2 του μαύρου σχήματος είναι το άθροισμα των εμβαδών των τριών κάθετων παραλληλογράμμων διαστάσεων 18cm και 3cm και των δύο οριζόντιων παραλληλογράμμων διαστάσεων 13cm και (18 − 12 )cm : E 2 = 3 ⋅ (18 ⋅ 3) + 2 ⋅ 13 ⋅ (18 − 12 ) = 3 ⋅ 54 + 2 ⋅ (13 ⋅ 6 ) = 48 + 2 ⋅ 78 = 48 + 156 = 31 13 ⋅ (18 − 12 ) = 3 ⋅ 54 + 2 ⋅ (13 ⋅ 6 ) = 48 + 2 ⋅ 78 = 48 + 156 = 318cm 2 . Πόσα € ξόδεψε συνολικά η παρέα.182cm 2 . οπότε το ζητούμενο εμβαδό προκύπτει αρχικά από γινόμενα και στη συνέχεια από την πρόθεση των γινομένων. . 3cm 60cm Το εμβαδόν του γκρίζου παραλληλογράμμου χωρίς το μαύρο σχήμα είναι: Ε1 = 60cm ⋅ 25cm = 1.34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 25cm 12cm 13cm 18cm Υπενθυμίζουμε ότι το εμβαδόν παραλληλογράμμου ισούται με το γινόμενο βάση επί ύψος. Το ζητούμενο εμβαδόν E είναι η διαφορά των E1 και E 2 : Ε = Ε1 − Ε 2 = 1. Δύο από τα παιδιά αγοράζουν εισιτήριο των 25€ .

093 . Α. 1. διαφορά. 37 ⋅ 10 = 370 Γ. 485 + 525 1.565 + 528 4. αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών 35 Μέσα από τα στοιχεία που περιγράφονται στα προβλήματα δημιουργούμε τις διάφορες αριθμητικές παραστάσεις και. Α. 3. επιμεριστική.200 Β. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 17. Θα υπολογίσουμε πρώτα τον αριθμό Ν των παιδιών που αγόρασαν εισιτήριο των 15€ . Γ. Β.010 Γ. των αναψυκτικών και των σάντουιτς: Π = 2 ⋅ 25 + 3 ⋅ 20 + 4 ⋅15 + 5 ⋅ (3 + 4) = 2 ⋅ 25 + 3 ⋅ 20 + 4 ⋅15 + 5 ⋅ 7 = 50 + 60 + 60 + 35 = 205€ 3 ⋅ 20 + 4 ⋅15 + 5 ⋅ 7 = 50 + 60 + 60 + 35 = 205€ . προκύπτει το ζητούμενο. θα έχουμε: N = 9−2−3 = 7−3 = 4 Το ποσό Π που ξόδεψε η παρέα είναι το άθροισμα του κόστους των εισιτηρίων.591 11. προσεταιριστική. 2. το ουδέτερο στοιχείο της πρόσθεσης 0 .173 Β. Δ. αντιμεταθετική. κάνοντας τις πράξεις. Α 3.Πρόσθεση. προσεταιριστική. 52 ⋅ 100 = 5.582 + 7. ∆ = Μ − Α ΣΤ.900. Η. Ε. αντιμεταθετική. Ζ.000 3.000 = 4. Εφόσον σε σύνολο 9 παιδιών 2 και 3 απ’ αυτά αγόρασαν εισιτήριο των 25 και 20€ αντίστοιχα. 490 ⋅ 10.

1 + 2 + 3 + 4 = 10 1 + 2 + 3 ⋅ 4 = 1 + 2 + 12 = 15 1 ⋅ 2 + 3 ⋅ 4 = 2 + 12 = 14 1⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 = 24 5. 9. Προσπαθούμε να εκφράσουμε έναν από τους αριθμούς συναρτήσει το 10 του 100 κοκ. 230 Η. Άρα: Ε = Ε1 + Ε 2 + Ε3 = 2 ⋅14 + 2 ⋅ 3 + 2 ⋅ 3 = 2 ⋅ (14 + 3 + 3) = 2 ⋅ 20 = 40m3 . Ε 2 = 2 ⋅ 3 . 52 − (11 + 9 ) Ζ. Δ. Β. 4 ⋅111 = 4 ⋅ (100 + 10 + 1) = 4 ⋅100 + 4 ⋅10 + 4 ⋅1 = 400 + 40 + 4 = 444 . 7. 34 ⋅ 99 = 34 ⋅ (100 − 1) = 34 ⋅100 − 34 ⋅1 = 3.212 . 879. Ε 2 και Ε3 . 45 ⋅12 = 45 ⋅ (10 + 2 ) = 45 ⋅10 + 45 ⋅ 2 = 450 + 90 = 540 . Γ.726 Ε. 5 ⋅110 = 5 ⋅ (100 + 10 ) = 5 ⋅100 + 5 ⋅10 = 500 + 50 = 550 .400 − 34 = 3. Ε3 = 2 ⋅ 3 . 60 − 18 + 2 ΣΤ. Το εμβαδόν Ε του σχήματος ισούται με το άθροισμα των εμβαδών Ε1 .684 .36 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 4.366 . 2. 190 Β.000 6. 58 ⋅ 98 = 58 ⋅ (100 − 2 ) = 58 ⋅100 − 58 ⋅ 2 = 5. Α. γιατί έτσι γίνεται πιο εύκολος ο πολλαπλασιασμός.200 + 12 = 1. 12 ⋅101 = 12 ⋅ (100 + 1) = 12 ⋅100 + 12 ⋅1 = 1. ΣΤ.700 Θ. για τα εμβαδά αυτά ισχύει: Ε1 = 2 ⋅14 . Η. Άρα: Α.800 − 116 = 5. 462 Δ. 225 Γ. Ε. 7 ⋅11 = 7 ⋅ (10 + 1) = 7 ⋅10 + 7 ⋅1 + 70 + 7 = 77 . . 3 ⋅13 = 3 ⋅ (10 + 3) = 3 ⋅10 + 3 ⋅ 3 = 30 + 9 = 39 . Ζ.

12. Στρογγυλοποιούμε τα ποσά στην πλησιέστερη δεκάδα για να υπολογίσουμε πρόχειρα το άθροισμα. Οι αίθουσες των 20 θρανίων χωράνε 40 μαθητές και οι αίθουσες των 12 θρανίων 24 μαθητές. Το κόστος των ρούχων είναι: 35 + 48 + 77 = 160€ .030€ > 1. 369 → 370 . 11. 432 → 430 . Σε όλες τις αίθουσες χωράνε συνολικά: 7 ⋅ 40 + 5 ⋅ 24 = 280 + 120 = 400 μαθητές. 38 → 40 .025€ . Το κατά προσέγγιση άθροισμα είναι: 160 + 30 + 40 + 370 + 430 = 1. αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών 8. 30 → 30 . Β. 9. δεν αρκούν τα χρήματα. Το ακριβές άθροισμα είναι: 156 + 30 + 40 + 370 + 430 = 1. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.000€ Επομένως. 156 → 160 . Είναι: (120 + 135 + 25 + 38 ) − (107 + 112 + 19 + 23) = 318 − 261 = 57 . Το έτος γέννησης του πατέρα του Άρη είναι: 1983 − 25 = 1958 . 10. Τα χρήματα του Νίκου φθάνουν οριακά για την αγορά των ρούχων. Άρα οι μαθητές χωράνε στις αίθουσες. Η ηλικία του Άρη είναι: 2007 2007–−1983 = 24 τη Ý έτη. Α.Πρόσθεση. Α. Από τις 12 αίθουσες οι επτά έχουν 20 θρανία και οι πέντε 12 θρανία. Στο σχολείο γράφτηκαν: 80 + 58 + 61 = 199 < 400 μαθητές. Να εκτελέσετε με τη σωστή σειρά τις παρακάτω πράξεις: 37 . Β.

δύο των 200€ κοκ). Γ. (14 − 2 ⋅ 7 )⋅ 2007 + (3 ⋅ 20 − 4 ⋅15 )⋅ 2004 . . ποιο είναι το νέο συνολικό ποσό που προκύπτει. Σε κάθε μία από τις 7 πρώτες στάσεις ανεβαίνουν στο συρμό 17 επιβάτες και κατεβαίνουν 5 . Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις: Α. Δ. 2. 12 ⋅199 Ε. 52 ⋅ 99 Δ.38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί Α. Β. 12 ⋅147 + 12 ⋅ 3 − 12 ⋅150 Β. πόσο είναι το συνολικό ποσό που διαθέτετε. 29 − 8 ⋅ 2 + 24 ⋅ 3 −  2 ⋅ 3 ⋅ 4 − (2 + 3 + 4 ) . Ένας συρμός του μετρό ξεκινά από την αφετηρία άδειος για μια διαδρομή 12 στάσεων. 27 ⋅101 Β. Αν ξεκινώντας από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο χαρτονόμισμα ο αριθμός τους αυξάνεται κατά ένα (δηλαδή έχετε ένα χαρτονόμισμα των 500€ . Να βρείτε πόσους επιβάτες θα έχει ο συρμός στο τέρμα της διαδρομής. 22 82 + 13 − (2 ⋅16 + 5 ) + 11 . Αν διαθέτετε ένα χαρτονόμισμα από κάθε κατηγορία (δηλαδή από 5€ μέχρι και 500€ ). Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις: Α. Α. 6. 68 ⋅111 Γ. 2007 ⋅11 3. ενώ σε κάθε μια από τις υπόλοιπες ανεβαίνουν στο συρμό 8 επιβάτες και κατεβαίνουν 22 . 24 ⋅16 + 24 ⋅18 − 24 ⋅ 32 5. 45 − + 21 ⋅ (87 − 2 ⋅14 )⋅ (2 ⋅ 3 ⋅ 4 ) − 22 . Β.

9. Αν α + β = 98 και ββ –+ γ = 98 να υπολογίσετε την παράσταση α+2β–γ+4. Την 1η εβδομάδα έβαλε 28 λίτρα βενζίνη με 97 λεπτά το λίτρο. Να εξετάσετε αν οι διαφορές δύο άρτιων και δύο περιττών αριθμών είναι άρτιες ή περιττές. ⋅ α ν παράγοντες Ο φυσικός αριθμός α ονομάζεται βάση της δύναμης και ο ν εκθέτης.39 Δυνάμεις φυσικών αριθμών 7. . το γινόμενο ενός φυσικού αριθμού α που αποτελείται από ν παράγοντες ίσους με α. Α..3 Δυνάμεις φυσικών αριθμών ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα γινόμενα που προκύπτουν από τον πολλαπλασιασμό του ίδιου αριθμού ονομάζονται δυνάμεις. 4 ⋅ 4 ⋅ 4 = 64 . Ένας οδηγός βάζει στο αυτοκίνητό του βενζίνη μία φορά την εβδομάδα.. 1... Β. Πχ: 7 ⋅ 7 = 49 . Πόσα ξόδεψε σε βενζίνη τις τρεις αυτές εβδομάδες ο οδηγός. 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 = 81 . ονομάζεται νιοστή δύναμη του α και συμβολίζεται με αν: α ν = α ⋅ α ⋅ α ⋅ α ⋅ . Έτσι. Να χρησιμοποιήσετε τις πράξεις που μάθατε για να εκφράσετε γενικά έναν άρτιο και έναν περιττό φυσικό αριθμό. τη 2η 36 λίτρα με 98 λεπτά το λίτρο και την 3η 19 λίτρα με 99 λεπτά το λίτρο. 8.

Όταν ο εκθέτης είναι ο αριθμός 2 . α 4 → ¨άλφα στην τετάρτη¨ α 5 → ¨άλφα στην πέμπτη¨ κοκ.40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί ενώ η δύναμη α ν αποκαλείται ¨άλφα στη νιοστή¨. Όταν ο εκθέτης είναι ο αριθμός 3 . τότε η δύναμη α 0 ισούται με 1 ανεξάρτητα από την τιμή του α : α 0 = 1 Δεν ορίζεται η δύναμη 00 . Άρα: 1ν = 1 Το γινόμενο 0 ⋅ 0 ⋅ 0 ⋅…. Η δύναμη α1 είναι ο αριθμός α : α1 = α . Άρα: 0ν = 0 . τότε η δύναμη α 3 αποκαλείται ¨άλφα στον κύβο¨. τότε η δύναμη α 2 αποκαλείται ¨άλφα στο τετράγωνο¨. ⋅ 0 ισούται πάντα με 0 . ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟΥ 10 Οι δυνάμεις με βάση το 10 ισούνται με τον αριθμό που έχει πρώτο ψηφίο το . (ν ≠ 0 ) Όταν ο εκθέτης είναι ο αριθμός 0 . Το γινόμενο 1 ⋅1 ⋅1 ⋅…. ανεξάρτητα με το πόσες φορές επαναλαμβάνεται. Για τους υπόλοιπους εκθέτες ν η αντίστοιχη δύναμη του α αποκαλείται κανονικά ¨ α στη νιοστή¨: α1 → ¨άλφα στην πρώτη¨. ανεξάρτητα με το πόσες φορές επαναλαμβάνεται. ⋅1 ισούται πάντα με 1. Αυτό συμβαίνει γιατί το εμβαδόν ενός τετραγώνου πλευράς α ισούται με α ⋅ α = α 2 . Αυτό συμβαίνει γιατί ο όγκος ενός κύβου ακμής α ισούται με α ⋅ α ⋅ α = α3 .

000 = 103 κοκ. 785 = 7 ⋅100 + 8 ⋅10 + 5 ⋅1 = 7 ⋅102 + 8 ⋅101 + 5 ⋅100 . 3. 102 = 10 ⋅10 = 100 ν μηδενικά . 1 εκατοντάδα = 100 = 102 .000 + 4 ⋅100 + 5 ⋅10 + 2 ⋅1 = 3 ⋅103 + 4 ⋅102 + 5 ⋅101 + 2 ⋅100 . Άρα ο κάθε φυσικός αριθμός μπορεί αν γραφεί σαν συνάρτηση των δυνάμεων του 10 αν η κάθε δύναμη πολλαπλασιαστεί με το αντίστοιχο ψηφίο του αριθμού.452 = 3 ⋅1. 1 χιλιάδα = 1. 1 δεκάδα = 10 = 101 . ⋅10 =10000 …. ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ Εφόσον μια αριθμητική παράσταση περιέχει δυνάμεις. δίνουμε προτεραιότητα στις πράξεις μέσα σ’ αυτές και στη συνέχεια ακολουθούμε την παραπάνω σειρά. πρώτα υπολογίζουμε τις δυνάμεις και στη συνέχεια εκτελούμε τις υπόλοιπές πράξεις με τη σειρά που αναφέρεται στις προηγούμενες παραγράφους. Η παραπάνω μορφή γραφής των αριθμών ονομάζεται ανάπτυγμα σε δυνάμεις του 10 . 104 = 10 ⋅10 ⋅10 ⋅10 = 10. ΑΝΑΠΤΥΓΜΑ ΕΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΕ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟΥ 10 Οι δυνάμεις του 10 εκφράζουν τα ψηφία ενός αριθμού ανάλογα με την αξία τους. 103 = 10 ⋅10 ⋅10 = 1. Πχ: 14 = 10 + 4 ⋅1 =101 + 4 ⋅100 .41 Δυνάμεις φυσικών αριθμών 1 και στα δεξιά του τόσα 0 όσος είναι ο αριθμός του εκθέτη. δηλαδή: 1 μονάδα = 1 = 100 . Αν υπάρχουν παρενθέσεις.. .0 Πχ: ν παράγοντες 100 = 1 .000 .000 . δηλαδή: 10ν =10 ⋅10 ⋅10 ⋅10 ⋅…. 101 = 10 .

441 2. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: Κάνουμε απλή εφαρμογή στον ορισμό της δύναμης. 9⋅9⋅9⋅9⋅9⋅9 . 55 . Τα αρχικά νούμερα είναι τα έντονα. Τι παρατηρείτε σε κάθε περίπτωση. 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 8 = 85 = 32.000 2 3. 4 4 . Να εκφράσετε με μορφή δυνάμεων τα γινόμενα: 7 ⋅ 7 ⋅ 7 ⋅ 7 .768 .401 . 9 ⋅ 9 ⋅ 9 ⋅ 9 ⋅ 9 ⋅ 9 = 96 = 531.125 Β. Είναι: 33 = 3 ⋅ 3 ⋅ 3 = 9 . Α. 5 3 -4 3 και (5-4 ) 2 2 3 3 . Είναι: 7 ⋅ 7 ⋅ 7 ⋅ 7 = 7 4 = 2. 8⋅8⋅8⋅8⋅8 . 5 3 +4 3 και (5+4 ) Β.42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Α. 55 = 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 = 3. Να υπολογίσετε τις δυνάμεις: 33 . α α2 α3 1 1 1 4 4 = 16 43 = 64 2 6 6 = 36 63 = 216 2 10 10 = 100 103 = 1. Α. 44 = 4 ⋅ 4 ⋅ 4 ⋅ 4 = 16 . Κάνουμε απλή εφαρμογή στον ορισμό της δύναμης. Να υπολογίσετε τις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις και να συγκρίνετε τα αποτελέσματα. 5 2 -4 2 και (5-4 ) . 5 2 +4 2 και (4+5 ) . Β.

000 3 Άρα: 53 ⋅ 43 = (5 ⋅ 4 ) 3 Γενικεύοντας μπορούμε να γράψουμε ότι: (α ⋅β ) = α ν ⋅βν . 52 ⋅ 42 = 25 ⋅16 = 400 (5 ⋅ 4 ) = 202 = 400 . (5 + 4 ) = 93 = 729 . 52 − 42 = 25 − 16 = 9 (5 − 4 ) 2 = 12 = 1 . Α. 2 Άρα: 52 ⋅ 42 = (5 ⋅ 4 ) 2 53 ⋅ 43 = 125 ⋅ 64 = 8. ν Β.000 . Άρα: 52 − 42 > (5 − 4 ) 2 (5 − 4 ) 3 53 − 43 = 125 − 64 = 61 = 13 = 1 .β ν . 2 Άρα: 52 + 42 < (5 + 4 ) 2 53 + 43 = 125 + 64 = 189 3 Άρα: 53 + 43 < (5 + 4 ) 3 Γενικεύοντας μπορούμε να γράψουμε ότι: (α + β ) > α ν + βν .43 Δυνάμεις φυσικών αριθμών (5 ⋅ 4 ) 2 Γ. ν .β ) ν >α ν +β ν . ν Γ. =α ν ⋅ β ν . Άρα: 53 − 43 > (5 − 4 ) 3 Γενικεύοντας μπορούμε να γράψουμε ότι: (α − β ) < α ν − βν . 52 + 42 = 25 + 16 = 41 (α ⋅ β ) ν <α ν . (5 ⋅ 4 ) = 203 = 8. (5 ⋅ 4 ) 3 και Εκτελώντας τις πράξεις βλέπουμε ότι γενικώς ισχύουν τα εξής: (α+β ) ν (α . (5 + 4 ) = 92 = 81 . 4 2 ⋅ 5 2 και 53 ⋅ 4 3 .

Να κάνετε τις παρακάτω πράξεις: Β.000 + 3 ⋅100. Να αναπτύξετε σε δυνάμεις του 10 τους παρακάτω αριθμούς. 234.600 = 3.000. Α.600 = 3.000. εκατοντάδες ⋅10 2 δεκάδες ⋅101 .000.000 + 4 ⋅10. 2 2 . 2 Εκτελούμε τις πράξεις με τη σωστή σειρά δηλαδή: παρενθέσεις – δυνάμεις . 45.606 . Α.000.201 = 4 ⋅10. 45.606 2 2 2 + 4 ) ⋅102 = 6 + 62 ⋅102 = 6 + 36 ⋅100 = 6 + 3.000 + 2 ⋅100 + 0 ⋅10 + 1⋅1 = = 4 ⋅107 + 5 ⋅106 + 7 ⋅105 + 0 ⋅104 + 0 ⋅103 + 2 ⋅102 + 0 ⋅101 + 1⋅100 = 4 ⋅107 + 5 ⋅106 + 7 ⋅105 + 2 ⋅102 + +1⋅100 0 ⋅103 + 2 ⋅102 + 0 ⋅101 + 1⋅100 = 4 ⋅107 + 5 ⋅106 + 7 ⋅105 + 2 ⋅102 + +1⋅100 5. 6+ (3 ⋅ 4+4 ) ⋅ 10 2 .788 . 22-4 2 + (7-2 2 ) .450 .000 + 0 ⋅10.201 = 4 ⋅10. 234.700. δηλαδή: μονάδες ⋅100 .000 + 4 ⋅100 + 5 ⋅10 + 0 ⋅1 = 2 ⋅105 + 3 ⋅104 + 4 ⋅103 + 4 ⋅102 + 5 ⋅101 + 0 ⋅100 = 2 000 + 4 ⋅1.000 + 4 ⋅1.788 = 1⋅1.700. Β.000 + 7 ⋅100.44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 4. Γ.344. 2 Β.000 + 0 ⋅10. 2 Α.000. 1. 22 − 42 + (7 − 22 ) = 22 − 42 + (7 − 4 ) = 22 − 42 + 32 = 22 − 16 + 9 =15 .000 + 5 ⋅1. κοκ.000 + 4 ⋅1.000 + 0 ⋅1.000 + 7 ⋅100 + 8 ⋅10 + 8 ⋅1 = 1⋅106 + 3 ⋅105 + 4 ⋅104 + 4 ⋅103 + 7 ⋅102 + 8 ⋅101 + 8 ⋅100 Γ.000 + 7 ⋅100.450 = 2 ⋅100.344.000 + 3 ⋅10.000 + 4 ⋅100 + 5 ⋅10 + 0 ⋅1 = 2 ⋅105 + 3 ⋅104 + 4 ⋅103 + 4 ⋅102 + 5 ⋅101 + 0 ⋅100 = 2 ⋅105 + 3 ⋅104 + 4 ⋅103 + 4 ⋅102 + 5 ⋅101 Β. 1. 6 + (3 ⋅ 4 + 4 ) ⋅102 = 6 + (2 + 4 ) ⋅102 = 6 + 62 ⋅102 = 6 + 36 ⋅100 = 6 + 3.700. Α.πολλαπλασιασμοί – προσθέσεις και αφαιρέσεις.000 + 7 ⋅100 + 8 ⋅10 + 8 ⋅1 = 1⋅106 + 3 ⋅105 + 4 ⋅104 + 4 ⋅1.000 + 2 ⋅100 + 0 ⋅10 + 45.201 Πολλαπλασιάζουμε τα ψηφία του αριθμού ανάλογα με την αξία τους με την αντίστοιχη δύναμη.000 + 0 ⋅1.000 + 5 ⋅1.

45 Δυνάμεις φυσικών αριθμών ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 22. 102 = 10 ⋅10 = 100 .600 . 1. 502 = 50 ⋅ 50 = 2. 28 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 256 . 27 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 =128 . 22 = 2 ⋅ 2 = 4 . . 3. 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 = 56 Γ.375 4. 1 ⋅1 ⋅1 ⋅1 ⋅1 ⋅1 = 16 Β. x ⋅ x ⋅ x = x 3 ΣΤ. 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 8 ⋅ 6 ⋅ 6 ⋅ 6 = 86 ⋅ 63 Δ.024 .913 5.625 2. 26 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 64 . α ⋅ α ⋅ α ⋅ α = α 4 Ε.744 3. 21 = 2 . 29 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 512 . 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 25 α 8 2 α 64 81 100 121 144 169 196 225 256 289 324 361 400 625 α3 512 729 1. 202 = 20 ⋅ 20 = 400 .096 4. 210 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 =1. 23 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 8 .197 2.331 1.728 2. Α. 4.000 1. 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ α ⋅ α ⋅ α = 24 ⋅ α 3 . 302 = 30 ⋅ 30 = 900 .000 15. 25 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 32 . 402 = 40 ⋅ 40 = 1.500 .859 8. 24 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 =16 .832 6.

Α. 5. α ⋅ α ⋅ α = α 3 . 3 ⋅ 52 + 2 = 3 ⋅ 25 + 2 = 75 + 2 = 77 . 6. 32 + 33 + 23 + 24 = 9 + 27 + 8 + 16 = 60 . Άρα γενικά: Γ. 2 > α 2 + β2 . . Α.000 . x ⋅ x ⋅ x ⋅ x = x 4 . 802 = 80 ⋅ 80 = 6.641 + 45 =14. 2 (3 + 6 ) 2 62 + 52 = 36 + 25 = 61 32 + 62 = 9 + 36 = 45 > 32 + 62 (α + β ) 9. 503 = 50 ⋅ 50 ⋅ 50 = 125.000 . x + x + x + x = 4x . Α. 203 = 20 ⋅ 20 ⋅ 20 = 8. (6 + 5 ) =112 = 121 . (13 − 2 ) + 5 ⋅ 32 =14. Δ. 3 ⋅ 5 + 22 = 3 ⋅ 5 + 4 =15 + 4 =19 . 303 = 30 ⋅ 30 ⋅ 30 = 27.641 + 5 ⋅ 9 =14. 3 ⋅ (5 + 2 ) = 3 ⋅ 7 2 = 3 ⋅ 49 =147 . Γ. 103 = 10 ⋅10 ⋅10 = 1.000 . (3 + 6 ) = 92 = 81 .000 . Β. 2 7. Δ.000 . α + α + α = 4α .46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 602 = 60 ⋅ 60 = 3. Α.100 . Β. 4 8. Ε.600 . 403 = 40 ⋅ 40 ⋅ 40 = 64. 902 = 90 ⋅ 90 = 8. 702 = 70 ⋅ 70 = 4. 3 ⋅ 52 = 3 ⋅ 25 = 75 . 2 (6 + 5) 2 > 6 2 + 52 Β. Β.686 .900 . 3 ⋅ 52 + 22 = 3 ⋅ 25 + 4 = 75 + 4 = 79 .400 .

1 ⋅ 2 ⋅ (3 + 4 )=14 Δ. 2 + 2 ⋅ 2 = 2 + 4 = 6 3 + 3⋅3 = 3 + 9 = 12 4 + 4⋅4⋅4 = 4 + 64 = 68 5 + 5⋅5 + 5⋅5 = 5 + 25 + 25 = 55 5⋅5 + 5⋅5⋅5 = 25 + 125 = 150 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1.654 αναπτύσσεται ως εξής: 123.650 αναπτύσσεται ως εξής: 890.000 + 7 ⋅100 + 2 ⋅10 + 0 ⋅1 = = 3 ⋅104 + 4 ⋅103 + 7 ⋅102 + 2 ⋅101 + 0 ⋅100 = 3 ⋅104 + 4 ⋅103 + 7 ⋅102 + 2 ⋅101 .720 = 3 ⋅10. Το 123. (1 + 2 )⋅ (3 + 4 ) = 3⋅ 7 = 21 1 ⋅ (2 + 3 ⋅ 4 ) = 1 ⋅ (2 + 12 )=1 ⋅14 = 14 (1⋅ 2 + 3)⋅ 4 = (2 + 3)⋅ 4 = 5 ⋅ 4 = 20 1 + (2 + 3)⋅ 4 = 1 + 5 ⋅ 4 =1 + 20 = 21 12.654 =1 ⋅100.000 + 3 ⋅1. Α. (1 + 2 )⋅ 3 + 4 =13 Γ. Το 34.650 = 8 ⋅100.720 αναπτύσσεται ως εξής: 34. Το 890.000 + 4 ⋅1. Α.000 + 0 ⋅1. 11. (1 + 2 )⋅ 3 ⋅ 4 = 36 . 1 + 2 + 3 ⋅ 4 =14 Β.47 Δυνάμεις φυσικών αριθμών 10. Β.000 + 9 ⋅10.000 + 2 ⋅10.000 + 6 ⋅100 + 5 ⋅10 + 4 ⋅1 = = 1 ⋅105 + 2 ⋅104 + 3 ⋅103 + 6 ⋅102 + 5 ⋅101 + 4 ⋅100 . Γ.000 + 6 ⋅100 + 5 ⋅10 + 0 ⋅1 = = 8 ⋅105 + 9 ⋅104 + 0 ⋅103 + 6 ⋅102 + 5 ⋅101 + 0 ⋅100 = 8 ⋅105 + 9 ⋅104 + 6 ⋅102 + 5 ⋅101.

3. Άθροισμα 126 20 13 18 26 21 28 18 36 72 15 17 19 27 25 23 24 78 24 16 21 14 22 29 24 84 12 30 Τα στοιχεία του πίνακα Γ είναι ανεπαρκή. 10 ⋅10 ⋅10 ⋅10 . Να εκφράστε με μορφή δυνάμεων τα παρακάτω γινόμενα: 2⋅2⋅2⋅2⋅2⋅2⋅2⋅2⋅2 . 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 . η κάθε στήλη και η κάθε διαγώνιος του καθένα πίνακα έχει το ίδιο άθροισμα: Α. 45 . Να υπολογίσετε τις δυνάμεις: 34 . 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 . Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: α 3 1 2 4 β 13 14 12 11 2 2 α +β (α + β ) 2 12 14 18 5 10 6 9 7 8 . 1011 .48 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Οι φυσικοί αριθμοί 2. Άθροισμα 75 Δ. 56 . Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: α 6 8 2 4 2 α α3 4. Άθροισμα 51 Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 2. Η κάθε γραμμή.

2 + 4 ⋅ 43 + 22 − 6 ⋅12007 .106 .890 .007.007 7.987 . 4 ⋅ 4 ⋅ 4 + 4 (42 − 2 ⋅ 4 )+ 42 − 44 . Να αναπτύξετε σε δυνάμεις του 10 τους παρακάτω αριθμούς: 2.007 .456. Να κάνετε τις παρακάτω πράξεις: 2007 Α.49 Διαίρεση φυσικών αριθμών – Διαιρετότητα 5. Β. 7.909 . Η διαίρεση συμβολίζεται με το (:) ∆ : δ = π + υ Η παραπάνω σχέση μπορεί να γραφεί και σαν γινόμενο: . Δ.4 2 Διαίρεση φυσικών αριθμών – Διαιρετότητα ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Ευκλείδεια διαίρεση ονομάζεται η πράξη κατά την οποία ένας αριθμός ∆ διαιρείται με τον δ δίνοντας ως αποτέλεσμα το άθροισμα αριθμών π + υ . 2. (32 − 51 ) − 3 ⋅ (9 − 23 )+ 23 ⋅ 32 − (2 ⋅ 3) 2 1.342. 12. 44++55⋅⋅2222⋅⋅((22++424222)) −−5533 ++10 1000 −−002007 33 Γ. 277.007. 88. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: α 7 6 5 4 β 13 14 12 11 2 2 β −α 3 10 2 9 1 8 (β − α ) 2 6.

∆ : δ = π Στην τέλεια διαίρεση. Ο διαιρετής είναι πάντοτε διαφορετικός του μηδέν: δ ≠ 0 . Η τέλεια διαίρεση είναι η αντίστροφη πράξη του πολλαπλασιασμού. π = πηλίκο. ο ∆ αποκαλείται και πολλαπλάσιο του δ και ο δ διαιρετής του ∆ . δηλαδή: ή ∆= δ⋅π. υ = υπόλοιπο. Τις διαιρέσεις λοιπόν τις εκτελούμε μαζί με τους πολλαπλασιασμούς. Οι αριθμοί που αναφέρονται ονομάζονται ως εξής: ∆ = διαιρετέος. δ = διαιρέτης. Όταν δ = 1 τότε: Όταν ∆ = 0 τότε: Όταν ∆ = δ = α τότε: ∆ :1 = 1 0:δ = 0 ∆ :δ = α :α =1 ΤΕΛΕΙΑ ΔΙΑΙΡΕΣΗ Ως τέλεια χαρακτηρίζουμε μια διαίρεση όταν το υπόλοιπο είναι μηδενικό. Το υπόλοιπο είναι πάντοτε μικρότερο του πηλίκου: υ < π .50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Η ταυτότητα ονομάζεται και δοκιμή ή επαλήθευση της διαίρεσης.Οι φυσικοί αριθμοί ∆ =δ⋅π + υ Το παραπάνω γινόμενο ονομάζεται και ταυτότητα της ευκλείδειας διαίρεσης. . Επίσης μπορούμε να πούμε πώς ο ∆ διαιρείται με τον δ ή ότι ο δ διαιρεί τον ∆ . ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ Η διαίρεση είναι ανάλογη πράξη με τον πολλαπλασιασμό. δηλαδή μετά τις δυνάμεις και πριν από τις προσθέσεις και αφαιρέσεις .

Β. Η ταυτότητα της ευκλείδειας διαίρεσης έχει τη γενική μορφή: ∆=δ ⋅ π+υ . 450 15 . 156=14 ⋅ 10+16 . Γ. με υ<δ και δ ≠ 0 . δηλαδή 1 < 3 . Β.117 13 . τότε η ισότητα αυτή δεν εκφράζει ταυτότητα ευκλείδειας διαίρεσης. Α. 450:15 . Η ταυτότητα είναι: 450 = 15 ⋅ 30 2. 125:9 . 24 5 Β. . Είναι ταυτότητα ευκλείδειας διαίρεσης εφόσον 3 ⋅12 + 1 = 36 + 1 = 37 και υ < δ .51 Διαίρεση φυσικών αριθμών – Διαιρετότητα ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. 24:5 . Να εκτελέσετε τις ακόλουθες διαιρέσεις γράφοντας και την ταυτότητά τους σε κάθε περίπτωση. 223=8 ⋅ 28 –1 . Α. δηλαδή μια διαδικασία που μας δείχνει εάν εκτελέσαμε την πράξη σωστά. Α. Να εξετάσετε τις παρακάτω ισότητες και να εντοπίσετε αυτές που αποτελούν ταυτότητες ευκλείδειων διαιρέσεων. Η ταυτότητα της κάθε διαίρεσης είναι και η επαλήθευσή της. Α. Αν σε μια ισότητα κάτι από τα παραπάνω δεν ισχύει.450 30 1 8 0 Η ταυτότητα είναι: Η ταυτότητα είναι: 125 = 9 ⋅13 + 8 24 = 5 ⋅ 4 + 1 Η διαίρεση είναι τέλεια γιατί υ = 0 . 125 9 Γ. Γ.20 4 . 37=3 ⋅ 12+1 .

είναι το υπόλοιπό της διαίρεσης του 129 με το 6 και πηλίκο 21. Είναι: ∆ = 122 . Ψάχνουμε το διαιρέτη Δ. Δ:5 Γ. Γ. π = 4. Χρησιμοποιούμε τις ταυτότητες των διαιρέσεων για να βρούμε τους ζητούμενους αριθμούς. Άρα δεν ισχύει η συνθήκη υ < δ . π = 21 άρα: ∆ = δ ⋅ π + υ ή υ = ∆ − δ ⋅ π =129 − 6 ⋅ 21 = 129 − 126 = 3 . Γ. υ = 2 άρα: ∆ = δ ⋅ π + υ ή δ ⋅ π = ∆ − υ ή δ = (∆ − υ ) : π = (122 − 2 ) : 24 = 120 : 24 = 5 . 1. 2 . το υπόλοιπό είναι υ = 16 μεγαλύτερο του διαιρέτη: 16 > 14 και 16 > 10 . Δ:8 Το υπόλοιπό είναι πάντοτε μικρότερο του διαιρέτη! Τα πιθανά υπόλοιπά είναι οι φυσικοί αριθμοί για τους οποίους ισχύει υ < δ . δηλαδή: Α. υ= 0 . 4. Να βρεθεί ο αριθμός που: Α.52 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . δ = 6. Α. Στις παρακάτω ευκλείδειες διαιρέσεις να βρείτε τα πιθανά υπόλοιπα. Β.Οι φυσικοί αριθμοί Β. 3. Δεν είναι ταυτότητα ευκλείδειας διαίρεσης γιατί αν ο διαιρέτης είναι δ = 14 ή 10 . υ = 2 άρα: ∆ = δ ⋅ π + υ= 5 ⋅ 4 + 2 = 20 + 2 = 22 . Είναι: δ = 5 . Ψάχνουμε το υπόλοιπο υ. Δ:3 Β. Γ. διαιρεί τον αριθμό 122 δίνοντας πηλίκο 24 και υπόλοιπο 2 . εφόσον δ=3 . όταν διαιρείται με το 5 δίνει πηλίκο 4 και υπόλοιπο 2 . Ψάχνουμε το διαιρετέο δ. Β. Δεν είναι ταυτότητα ευκλείδειας διαίρεσης γιατί το 223 προκύπτει από το γινόμενο 8 ⋅ 28 με αφαίρεση του 1. Είναι: ∆ = 129 . Α. π = 24 .

Α. δηλαδή μετά από 52 ⋅ 7 = 364 ημέρες. Πόσες εβδομάδες έχει ένα έτος. 6. Α. 2 . 52 εβδομάδες μετά τη Δευτέρα 01/01/07. υ= 0 . 3 : (5 − 22 ) + 16 : (29 − 33 ) = 3 : (5 − 4 ) + 16 : (29 − 27 ) = 3 :12 + 16 : 23 = 3 :1 + 16 : 8 = 3 + 2 = 5 2 ) 2 3 2 + 16 : (29 − 27 ) = 3 :12 + 16 : 23 = 3 :1 + 16 : 8 = 3 + 2 = 5 . Α. Άρα η επόμενη ημέρα.πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις – προσθέσεις και αφαιρέσεις. 3 .53 Διαίρεση φυσικών αριθμών – Διαιρετότητα Β. 2 . Ένα έτος έχει 365 ημέρες και μια εβδομάδα 7 ημέρες. είναι Τρίτη. 4 . εφόσον δ=8 5. υ= 0 . Επομένως. 3: (5-2 2 ) +16: (29-33 ) 2 3 Β. δηλαδή η 01/01/08. η ημερομηνία είναι 31/12/07 και είναι πάλι Δευτέρα. 3 3 . Αν γνωρίζετε ότι η 1/1/2007 ήταν Δευτέρα. 3 . 1. Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις: Α. 4 . τι ημέρα είναι η 1/1/2008. εφόσον δ=5 Γ. 1. Β. 5 . συνεπώς ο αριθμός των εβδομάδων ενός έτους είναι το πηλίκο της διαίρεσης 365 : 7 . (36+14:2-5 ): (3 -3 2 3 4 :32 )+144:12 2 Εκτελούμε τις πράξεις με τη σωστή σειρά δηλαδή: Παρενθέσεις – δυνάμεις . 7 . Β. Ο Δ είναι: 365 = 364 + 1 = 7 ⋅ 52 + 1 άρα η διαίρεση 365 : 7 έχει πηλίκο 52 και υπόλοιπο 1. 6 . Μέσα από τα στοιχεία που περιγράφονται στα προβλήματα κατασκευάζουμε και εκτελούμε τις κατάλληλες διαιρέσεις που μας δίνουν τη λύση . 1 έτος έχει 52 εβδομάδες και περισσεύει 1 ημέρα.

002 69 552 58 345 0 Β. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 26.445 = 17 ⋅ 85 .Οι φυσικοί αριθμοί Β. (36 + 14 : 2 − 52 ): (33 − 34 : 32 )+ 144 :122 = (36 + 14 : 2 − 25 ) : (27 − 81 : 32 )+ 144 :1 ): (3 3 − 34 : 32 )+ 144 :122 = (36 + 14 : 2 − 25 ) : (27 − 81 : 32 )+ 144 :122 = (27 − 81 : 9 )+ 144 :12 (36 + 7 − 25 ) : (27 − 81 2 : 9 )+ 144 :122 =1 8 : (27 − 9 ) + 144 :122 =1 8 :18 + 144 :144 = =1 8 : (27 − 9 ) + 144 :122 =1 8 :18 + 144 :144 =1 +1 = 2 .002 = 69 ⋅ 58 . Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 1. 1. 4.445 17 85 85 136 0 Γ.231 = 213 ⋅17 . 925 37 85 25 74 0 Δ.54 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 4. Α.321 213 1431 17 213 0 . 3. 1. Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 925 = 37 ⋅ 25 . Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 3.

300 = 18 ⋅16 + 12 .500 = 42 ⋅ 35 + 30 .082 77 462 66 462 0 2. Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 5. 6 .082 = 77 ⋅ 66 . π = 35 ή 42 και υ = 30 . Δ.592 : 52 = 896 δοχεία των 52 λίτρων. 1. Είναι ευκλείδεια διαίρεση με ∆ = 300 .940 ⋅12 . 5. Β. 762 = 38 ⋅19 + 40 .Διαίρεση φυσικών αριθμών – Διαιρετότητα Ε. π = 16 ή 18 και υ = 12 . το υπόλοιπο θα είναι: υ = 0 .280 2. Το 1 μέτρο κοστίζει 65 : 5 =1 3€ . Θα χρειαστούν 46. 3 . δ = 18 ή16. 35. 4. εφόσον δ = 8 . Είναι ευκλείδεια διαίρεση με ∆ = 1.500 . Δεν είναι ευκλείδεια διαίρεση γιατί αν ο διαιρέτης είναι δ = 38 ή 19 . δ = 35 . Αν είναι δ = 9 . Γ. 4 . 1. Γ. Είναι ευκλείδεια διαίρεση με ∆ = 125 . π = 3 και υ = 20 . 5. υ = 4 . 125 = 35 ⋅ 3 + 20 . το υπόλοιπό είναι υ = 40 μεγαλύτερο του διαιρέτη: 40 > 38 και 40 > 19 . 55 . 3. π = 73 . 7 . Το υπόλοιπό είναι πάντοτε μικρότερο του διαιρέτη άρα. δ = 42 ή 35 . Β.940 5880 12 2940 0 ΣΤ. Α. Η δοκιμή (ταυτότητα) της διαίρεσης είναι: 35. 5 . τότε ο διαιρετέος Δ είναι: ∆ = δ ⋅ π + υ= 9 ⋅ 73 + 4 = 657 + 4 = 661 . Το 1 κιλό κρέας ζυγίζει 30 : 3 =1 0€ .280 = 2. Α. 2 . Ο διαιρέτης δεν μπορεί να είναι το 3 γιατί θα είναι μικρότερος του υπολοίπου 20 .

145 :12 . 88 = 4 ⋅ 20 + 8 . Για την τιμή αυτή του διαιρέτη. 109 = 2 ⋅ 55 − 1 . 1550 : 25 . Δ. 23 : 3 . 58 = 4 ⋅14 + 2 . Κάθε 7 ημέρες επαναλαμβάνεται η Τρίτη. Β. Να εκτελέσετε τις ακόλουθες διαιρέσεις γράφοντας και την ταυτότητά τους σε κάθε περίπτωση. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: Δ 24 55 465 δ 4 6 13 99 17 π 10 3 υ 0 2 19 8 4 924 221 730 12 5 52 3. Γ. Β.345 : 44 . 94 = 10 ⋅ 8 + 14 . 2. Α. Να βρείτε τη μικρότερη τιμή που μπορεί να πάρει ο διαιρέτης μιας διαίρεσης με πηλίκο 11 και υπόλοιπο 4 . Να βρείτε τη μεγαλύτερη τιμή που μπορεί να πάρει το υπόλοιπο μιας διαίρεσης με διαιρέτη το 8 και πηλίκο το 20 . Β. Είναι: 247 = 7 ⋅ 35 + 2 . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 2. 144 = 6 ⋅ 24 . Γ.Οι φυσικοί αριθμοί 6. Δ. να υπολογίσετε και τον διαιρετέο. να υπολογίσετε και τον διαιρετέο. Α. άρα μετά από 247 ημέρες θα είναι Πέμπτη. Να εντοπίσετε ποιες από τις παρακάτω ισότητες αποτελούν ταυτότητες ευκλείδειων διαιρέσεων. Ε.56 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . δηλαδή οι 247 ημέρες έχουν 35 ολόκληρες εβδομάδες και 2 ημέρες επιπλέον. Α. Για την τιμή αυτή του υπολοίπου. . 4.

5 Χαρακτήρες διαιρετότητας .Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων 5. Ένα σχολείο ετοιμάζεται για να πραγματοποιήσει μια διήμερη εκδρομή. 2 ⋅ (24 + 4 − 55 : 5 ) : (180 : 5 − 10 − 23 2 ) Γ. ((501 501−−64 64::22565))::5522 −−2. Αν το ξενοδοχείο που θα καταλύσει το σχολείο έχει μόνο τρίκλινα δωμάτια. 32 ⋅ ( 32 − 144 : 48 ): (122 : 62 )⋅ (52 − 32 ) 1.ΜΚΔ . Α. Β. Θα χωρέσουν ακριβώς στα δωμάτια.000::((44⋅⋅5522)) Δ.ΕΚΠ Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων. Αν το σύνολο των μαθητών είναι 416 πόσα λεωφορεία των 52 θέσεων απαιτούνται. Γ. πόσα δωμάτια θα χρειαστούν τα παιδιά. 6. Αν για κάθε 32 παιδιά απαιτείται 1 συνοδός καθηγητής. Να εκτελέσετε τις ακόλουθες πράξεις: Α. ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Γενικά ορίζουμε ως πολλαπλάσια ενός φυσικού αριθμού α τους αριθμούς που προκύπτουν από τον πολλαπλασιασμό του α με όλους τους 57 .000 2. πόσοι καθηγητές θα χρειαστεί να συνοδέψουν την εκδρομή. 88 88:11 :11−−4422 ::2222 ++(169 169 68 :13 :13−−12 1222) Β.

ονομάζεται το μικρότερο μη μηδενικό πολλαπλάσιο των δύο αριθμών. 1⋅ α . σε συντομογραφία ΕΚΠ (α. β). ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Με βάση τον παραπάνω ορισμό προκύπτουν ορισμένες ιδιότητες: . είναι πολλαπλάσιο του β . 3⋅ α . ΔΙΑΙΡΕΤΕΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ – ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Τους φυσικούς αριθμούς οι οποίοι διαιρούν (ακριβώς) ένα φυσικό αριθμό α τους ονομάζουμε διαιρετές του αριθμού α . οι αριθμοί δ και π είναι διαιρέτες του α . διαιρεί και τα πολλαπλάσια του β . Ο κάθε φυσικός αριθμός α που διαιρείται από τον φυσικό αριθμό β .……. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Με βάση τον παραπάνω ορισμό προκύπτουν ορισμένες ιδιότητες: Κάθε φυσικός αριθμός α διαιρεί (ακριβώς) όλα τα πολλαπλάσιά του. Δηλαδή τα πολλαπλάσια του α είναι: 0 ⋅ α .Οι φυσικοί αριθμοί φυσικούς αριθμούς.58 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Προφανώς το 0 είναι κοινό πολλαπλάσιο όλων των αριθμών . 2 ⋅ α . Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο των α και β . Δηλαδή στην ισότητα: α = δ⋅π . αφού α ⋅ 0 = 0 για κάθε α . ν ⋅ α . ΚΟΙΝΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑ ΔΥΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Ορίζουμε ως κοινά πολλαπλάσια δυο φυσικών αριθμών α και β τους αριθμούς οι οποίοι είναι ταυτόχρονα πολλαπλάσια και του α και του β . Ο κάθε φυσικός αριθμός α που διαιρεί τον φυσικό αριθμό β .

14 . 21. οι αριθμοί: 2 .. ΑΝΑΛΥΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΓΙΝΟΜΕΝΟ Ανάλυση φυσικού αριθμού α σε γινόμενο πρώτων παραγόντων ονομάζεται η γραφή του α σε μορφή γινομένου πρώτων αριθμών. Πχ. 31 . 17 . διαιρούνται μόνο με το 1 και τον εαυτό τους. β )=1 . δεν είναι ούτε πρώτος ούτε σύνθετος αριθμός. 23 .κοκ. 15 . 51 . Μέγιστος Κοινός Διαιρέτης των α και β. 39 . 20 . 13 . 11. ΚΟΙΝΟΙ ΔΙΑΙΡΕΤΕΣ ΔΥΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Ορίζουμε ως κοινούς διαιρέτες δυο φυσικών αριθμών α και β τους αριθμούς οι οποίοι είναι ταυτόχρονα διαιρέτες και του α και του β. Προφανώς το 1 είναι κοινός διαιρέτης όλων των αριθμών . 37 . Πχ. 22 . 29 . οι α και β ονομάζονται πρώτοι μεταξύ τους. 18 . 6 . 9 . 41. 47 . οι αριθμοί: 4 . Κάθε φυσικός αριθμός α που έχει ως διαιρέτες και άλλους φυσικούς αριθμούς εκτός από το 1 και τον α . 16 .Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων Κάθε φυσικός αριθμός α έχει διαιρέτες το 1 και τον α . 5 . 10 . αφού α :1 = α για κάθε α . άρα είναι παραδείγματα πρώτων αριθμών. 24 .…κοκ.. άρα είναι παραδείγματα σύνθετων αριθμών. σε συντομογραφία ΜΚΔ (α. διαιρούνται και με άλλους φυσικούς αριθμούς εκτός του 1 και του εαυτού τους. 7 . Κάθε φυσικός αριθμός α που έχει ως διαιρέτες μόνο το 1 και τον α ονομάζεται πρώτος αριθμός. ως ουδέτερο στοιχείο του πολλαπλασιασμού. ονομάζεται ο μεγαλύτερος διαιρέτης των δύο αριθμών. Το 1. 43 . 8 . 59 . 3 . ονομάζεται σύνθετος αριθμός. β). 19 . 12 . Αν για δύο αριθμούς α και β είναι ΜΚ∆ (α.

Το 5 δε διαιρείται με το 3 . (δηλαδή το 3 ).60 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Το 15 δε διαιρείται με το 2 . Κάθε αριθμός αναλύεται σε γινόμενο πρώτων παραγόντων με μοναδικό τρόπο.Οι φυσικοί αριθμοί Πχ. άρα προχωρούμε σε διαίρεση με το 5 : 5 : 5 =1 5ο πηλίκο. Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία στο πηλίκο που προκύπτει μέχρις ότου το πηλίκο που προκύπτει να μη διαιρείται με το 2 . Η διαδικασία ολοκληρώνεται όταν προκύπτει πηλίκο ίσο με 1 . . 60 : 2 = 30 2ο πηλίκο. Τελικά είναι: 120 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 5 = 23 ⋅ 3 ⋅ 5 . οπότε προχωράμε στον επόμενο πρώτο αριθμό (το 5 ) κοκ. 30 : 2 =1 5 3ο πηλίκο. άρα προχωρούμε σε διαίρεση με το 3 : 15 : 3 = 5 4ο πηλίκο. 8 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 28 . τα γινόμενα: 4 = 2 ⋅ 2 = 24 . 9 = 3 ⋅ 3 = 32 . Στη συνέχεια εκτελούμε διαίρεση με τον αμέσως μεγαλύτερο πρώτο αριθμό. 10 = 2 ⋅ 5 . Το πηλίκο είναι το 1 άρα η ανάλυση ολοκληρώθηκε. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Η ανάλυση του 120 σε γινόμενο πρώτων παραγόντων έχει ως εξής: 120 : 2 = 60 1ο πηλίκο. Επαναλαμβάνουμε τις διαιρέσεις μέχρι το πηλίκο να μη διαιρείται με το 3 . εργαζόμαστε ως εξής: Διαιρούμε τον αριθμό α με τον μικρότερο πρώτο αριθμό (δηλαδή το 2 ). είναι παραδείγματα ανάλυσης αριθμών σε γινόμενο πρώτων παραγόντων. …. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΣΕ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ Για να αναλύσουμε τον αριθμό α σε γινόμενο πρώτων παραγόντων.κοκ. 6 = 2 ⋅ 3 .

ούτε με το 3 . οι αριθμοί 80 . 120 αναλύονται σε γινόμενο πρώτων παραγόντων ως εξής: 80 = 24 ⋅ 5 . Πχ. Άρα: ΜΚ∆ (80. Οι κοινοί παράγοντες με το μικρότερο εκθέτη είναι οι 23 . 120 = 23 ⋅ 3 ⋅ 5 . 3 . ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ Κριτήρια διαιρετότητας ονομάζουμε τους κανόνες με τους οποίους διαπιστώνουμε κατά πόσον ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με τους αριθμούς 2 . Πχ. 9 . 10 και 25 . Άρα: 125 = 5 ⋅ 5 ⋅ 5 = 53 ΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΚΔ ΚΑΙ ΕΚΠ ΔΥΟ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ Το ΜΚΔ δύο ή περισσότερων αριθμών που έχουν αναλυθεί σε γινόμενο πρώτων παραγόντων είναι το γινόμενο των κοινών πρώτων παραγόντων τους με το μικρότερο εκθέτη. 5 . Το ΕΚΠ δύο ή περισσότερων αριθμών που έχουν αναλυθεί σε γινόμενο πρώτων παραγόντων είναι το γινόμενο των κοινών και μη κοινών πρώτων παραγόντων τους με το μεγαλύτερο εκθέτη. το ΕΚΠ των αριθμών του προηγούμενου παραδείγματος είναι: ΕΚΠ (80. 40. 5 . 40 . 40 = 23 ⋅ 5 .Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων Η ανάλυση του 125 σε γινόμενο πρώτων παραγόντων έχει ως εξής: Το 125 δε διαιρείται με το 2 . 40.120 )= 23 ⋅ 5 = 8 ⋅ 5 = 40 .120 )= 24 ⋅ 3 ⋅ 5 = 16 ⋅ 3 ⋅ 5 = 240 . 61 . άρα προχωρούμε στο 5 : 125 : 5 = 25 (1ο πηλίκο) 25 : 5 = 5 (2ο πηλίκο) 5 : 5 =1 τέλος διαδικασίας.

400 και 5. Διαίρεση με το 9 : Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με το 9 αν το άθροισμα των ψηφίων του διαιρείται με το 9 . 244 διαιρούνται με το 2 . ενώ ο 4. 1. οι αριθμοί 30 . Πχ. Διαίρεση με το 4 ή το 25 : Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με το 4 ή το 25 . 00 . 48 . ο οποίος διαιρείται με το 4 . 500 διαιρούνται με το 5 . οι αριθμοί 50 . Πχ. 4 .816 διαιρείται με το 4 γιατί τα δυο τελευταία του ψηφία σχηματίζουν τον αριθμό 16 . 100 .62 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . δηλαδή αν ο α είναι άρτιος. 105 . αν ο αριθμός που σχηματίζεται από τα δυο τελευταία ψηφία του α διαιρείται με το 4 ή το 25 αντίστοιχα . 100 . 26 .975 διαιρείται με το 25 γιατί τα δυο τελευταία του ψηφία σχηματίζουν τον αριθμό 75 . οι αριθμοί 117 . ο οποίος διαιρείται με το 25 . 000 .000 αν το τελευταία του ψηφία είναι αντίστοιχα 0 . οι αριθμοί 567 . 1. 5 + 8 + 5 = 18 και οι αριθμοί 9 και 18 διαιρούνται με το 3 .000 αντίστοιχα.000 κοκ: Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με τα 10 . Πχ.998 διαιρούνται με το 9 αφού 5 + 6 + 7 = 18 . 1 + 9 + 9 + 8 = 27 και οι αριθμοί 18 και 27 διαιρούνται με το 9 .000 διαιρούνται με τα 10 . 585 διαιρούνται με το 3 αφού 1 + 1 + 7 = 9 . 1. Πχ. Πχ. Πχ. Διαίρεση με τα 10 .Οι φυσικοί αριθμοί Διαίρεση με το 2 : Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με το 2 αν το τελευταίο του ψηφίο είναι άρτιο. Διαίρεση με το 5 : Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με το 5 αν το τελευταίο του ψηφίο είναι 0 ή 5 . . 100 και 1. Διαίρεση με το 3 : Ένας φυσικός αριθμός α διαιρείται με το 3 αν το άθροισμα των ψηφίων του διαιρείται με το 3 . οι αριθμοί 2 . ο αριθμός 77. 255 .

Η ανάλυση σε γινόμενο πρώτων παραγόντων αφορά σύνθετους αριθμούς. άρα είναι σύνθετος αριθμός. άρα είναι σύνθετος αριθμός. Το 24 έχει διαιρέτες τους 1. Το 20 έχει διαιρέτες τους 1. πρώτα του á και μετά των πηλίκων που προκύπτουν. 11. 5 …κοκ. Να αναλύσετε σε γινόμενο πρώτων παραγόντων τους αριθμούς: 38 . Το 19 έχει διαιρέτες τους 1 και 19 . Το 22 έχει διαιρέτες τους 1. 7 και 21. άρα είναι πρώτος αριθμός. Για να εξετάσουμε αν ένας αριθμός είναι πρώτος ή σύνθετος βρίσκουμε τους διαιρετές του. 63 . 22 . 108 . άρα είναι σύνθετος αριθμός. 12 . και 22 . 3 . 3 . 10 και 20 . 2 . με τα 2 .Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Επίσης αναφέρουμε ότι: Όλοι οι πρώτοι αριθμοί εκτός του 2 είναι περιττοί και όλοι οι άρτιοι αριθμοί εκτός του 2 είναι σύνθετοι. 4 . 6 . 2 . 71 . Το 21 έχει διαιρέτες τους 1. 5 . 3 . Η ανάλυση ενός αριθμού á σε γινόμενο πρώτων παραγόντων γίνεται σύμφωνα με τη θεωρία με διαδοχικές διαιρέσεις. 20 . άρα είναι πρώτος αριθμός. 2 . 8 . 23 και 24 . και 24 . 155 . προχωρούμε στον επόμενο. Το 23 έχει διαιρέτες τους 1 και 23 . άρα είναι σύνθετος αριθμός. Αν κάποιος πρώτος αριθμός δεν είναι διαιρετής του á ή κάποιου πηλίκου. 21. 2. Να χαρακτηρίσετε ως πρώτους ή σύνθετους τους αριθμούς: 19 . 4 .

Οι φυσικοί αριθμοί Ο αριθμός 38 : 38 : 2 =1 9 (1ο πηλίκο) 19 :19 = 1 (2ο πηλίκο) Άρα: 38 = 2 ⋅19 . 200 και 256 . . 200 = 23 ⋅ 52 .64 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Αναλύουμε τους αριθμούς σε πρώτους παράγοντες και επιλέγουμε τους κοινούς στη μικρότερη δύναμη (ΜΚΔ). 200. ή τους κοινούς και μη κοινούς στη μεγαλύτερη δύναμη (ΕΚΠ). 200. 3. 256 = 28 Το ΕΚΠ των αριθμών αυτών είναι το γινόμενο του 2 και του 5 στη μεγαλύτερή τους δύναμη: ΕΚΠ (160. Ο αριθμός 55 : Οι αριθμοί 2 και 3 δεν είναι διαιρέτες του 55 .400 . Ο ΜΚΔ των αριθμών αυτών είναι ο αριθμός 2 στη μικρότερη δύναμη: ΜΚ∆ (160. συνεπώς δεν αναλύεται. 256 )= 23 = 8 . Να βρείτε το ΕΚΠ και ο ΜΚΔ των αριθμών 160 . 160 = 25 ⋅ 5 . Ο αριθμός 108 : 108 : 2 = 54 (1ο πηλίκο) 54 : 2 = 27 (2ο πηλίκο) 27 : 3 = 9 (3ο πηλίκο) 9:3 = 3 (4ο πηλίκο) 3:3 =1 (5ο πηλίκο) Άρα: 108 = 2 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 = 22 ⋅ 33 . 256 )= 28 ⋅ 52 = 256 ⋅ 25 = 6. άρα προχωρούμε στον αριθμό 5 : 55 : 5 =1 1 (1ο πηλίκο) 19 :19 = 1 (2ο πηλίκο) Άρα: 38 = 2 ⋅19 . Ο αριθμός 71 : Ο 71 είναι πρώτος αριθμός.

δηλαδή να είναι τα ζέυγη 2 και 5 ( 25 ). να βρείτε τον αριθμό τους. 65 . Για να διαιρείται ο αριθμός με το 9 πρέπει ο αριθμός που σχηματίζουν τα δύο ψηφία που λείπουν να διαιρείται με το 25 . Όμως ο αριθμός θα πρέπει να διαιρείται και με το 3 . 26. Να βρείτε τα ψηφία που λείπουν στους παρακάτω αριθμούς ώστε: Α.Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων 4. Άρα είναι ένας από τους: 20. 16 δε διαιρούνται με το 3 . Οι 11 . Ο αριθμός 4 _ _ να διαιρείται με το 25 και το 3 . Άρα ο αριθμός είναι ο 450 . Μέσα από τα στοιχεία που περιγράφονται στα προβλήματα προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε την κατάλληλη θεωρία. Όταν οι στρατιώτες παρατάσσονται σε τριάδες δεν περισσεύει κανείς. Αν η διμοιρία δεν μπορεί να έχει λιγότερους από 19 και περισσότερους από 29 στρατιώτες. Για τα άλλες δύο πιθανά ζεύγη 4 + 2 + 5 =11 και 4 + 7 + 5 =16 . άρα το άθροισμα των ψηφίων του πρέπει να διαιρείται με το 3 . Αυτό ισχύει μόνο για το ζεύγος 5 και 0 : 4 + 5 + 0 = 9 . Απ’ αυτές μόνο για το 1 προκύπτει άθροισμα ψηφίων που διαιρείται με το 9 : 2 + 1 + 6 =18 . 5. Άρα ο αριθμός είναι ο 216 . 5 και 0 ( 50 ). Ο αριθμός 2_6 να διαιρείται με το 9 . Εφαρμόζουμε τα κριτήρια διαιρετότητας ή και συνδυασμούς αυτών. Εφόσον δεν περισσεύει κανένα κρεβάτι ο αριθμός των στρατιωτών διαιρείται με το 2. Α. 28. Β. Β. Το ψηφίο που λείπει μπορεί να πάρει τιμές από 1 μέχρι και 9 . 22. Για να διαιρείται ο αριθμός με το 9 πρέπει το άθροισμα των ψηφίων να διαιρείται με το 9 . ή 7 και 5 ( 75 ). Ένας στρατιωτικός θάλαμος με διπλά κρεβάτια είναι πλήρως κατειλημμένος από μια διμοιρία στρατιωτών. 24. δηλαδή είναι άρτιος.

οι α και β ονομάζονται πρώτοι μεταξύ τους. Άρα η διμοιρία έχει 24 στρατιώτες. Α. 684 (6 + 8 + 4 =18). Αν ΕΚΠ (α.66 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . μόνο ο 24 διαιρείται με το 3 (2 + 4 = 6 ) . Κάθε φυσικός αριθμός α που έχει ως διαιρέτες μόνο το 1 και τον α ονομάζεται πρώτος. Ένα κοινό πολλαπλάσιο των 5 και 8 είναι το 80 . 2. Β.5 )= 15 Β.012 (6 + 0 + 1 + 2 = 9 ). Από τους πιθανούς αριθμούς. Γ. Α. 9.504 (9 + 5 + 0 + 4 =18 ) ή 9. τότε ο β είναι πολλαπλάσιο του α . ΕΚΠ (3.Οι φυσικοί αριθμοί Οι στρατιώτες παρατάσσονται σε τριάδες χωρίς να περισσεύει κανείς. Το άθροισμα των ψηφίων του αριθμού πρέπει να διαιρείται με το 9 : Α. Δ. ονομάζεται σύνθετος. β )=1 . Αν για δύο αριθμούς α και β είναι ΜΚ∆ (α.8 )= 40 . 1.594 (9 + 5 + 9 + 4 = 27 ) . β ) = β . Β. Επομένως το άθροισμα των ψηφίων του διαιρείται με το τρία. 3. άρα ο αριθμός τους διαιρείται με το τρία. Ο αριθμός 1 δεν είναι ούτε πρώτος ούτε σύνθετος. 6 )= 66 . Κάθε φυσικός αριθμός α που έχει ως διαιρέτες και άλλους φυσικούς αριθμούς εκτός από το 1 και τον α . Γ. ΕΚΠ (11. ΕΚΠ (5. 6. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 30.

Θα βγάλουν μοντέλο μετά από 30 χρόνια. Αν για τους φυσικούς αριθμούς ισχύει ότι ΜΚ∆ (α. 24 ) = 8 Γ. 6 . 11. ΕΚΠ (5. ΜΚ∆ (16.12. 7 )=105 .15 ) = 15 Δ. ΜΚ∆ (22. 8 και 12 .8 ) = 1 Β. 2 .50 ) = 2 8. 7. 12 . 60 ) = 10 Ε. Οι διαιρέτες του 14 είναι οι 1. Οι διαιρέτες του 11 είναι οι 1. 4 . 2.5 )= 30 Ε. δηλαδή το 2031 . Είναι ΕΚΠ (3. ΕΚΠ (3.9 )= 18 ΣΤ. Οι διαιρέτες του 10 είναι οι 1.5 )= 30 .5. 3 .12 )= 22 ⋅ 3 ⋅ 5 = 60 Θα ξανασυναντηθούν μετά από 60 ημέρες.30. 14 . Οι διαιρέτες του 13 είναι οι 1. Οι διαιρέτες του 12 είναι οι 1. 9.15 )= 120 4. Είναι ΕΚΠ (2. 2 . 7 . 5 . Είναι: 10 = 2 ⋅ 5 και 12 = 22 ⋅ 3 . 10 . β ) = 24 σημαίνει ότι όλοι οι διαιρετές του 24 είναι και διαιρέτες των α και β .10 )= 10 Δ. Τόσοι είναι οι μαθητές της Α΄ γυμνασίου. δηλαδή στις 10 Μαΐου. 5. ΕΚΠ (3. ΜΚ∆ (10. ΕΚΠ (10. 3 . 13 . Α. Οι διαιρέτες του 24 είναι οι 1. Ο Γιάννης θα έχει πάει 60 :10 − 1 = 5 φορές και ο Νίκος 60 :12 − 1 = 5 φορές μέχρι να ξανασυναντηθούν.Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων Γ. 6 . ΕΚΠ (8. 6. 2 . ΜΚ∆ (5.32. 4 .6. 2 .3. 67 . ΜΚ∆ (30.

82 . 19 . Οι διαιρέτες του 16 είναι οι 1. Άρα 78 = 2 ⋅ 3 ⋅13 .333 . 2 .999 . 4 . 12 . 31 .232 . 4 . 616 . 28 . 78 : 2 = 39 39 : 3 =1 3 13 :13 =1 . 124 . 28 . Β. 77 . 88. Οι 11. 3 . Οι διαιρέτες του 124 είναι οι 1. Οι διαιρέτες του 3. 10 . 9 . 35 . 4 . 69 . Οι διαιρέτες του 20 είναι οι 1. 20 .68 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . 14 . 2 . 16 . 13 . 7 . 2 . 8 . 14 . 19 . 16 . 2 . 17 . 56 . 15 . Οι διαιρέτες του 18 είναι οι 1. 105 . Οι διαιρέτες του 95 είναι οι 1. 112 . 41. 95 . 7 . 22 . 2 . Οι διαιρέτες του 345 είναι οι 1. 18 . 5 . 16 . Οι διαιρέτες του 1. 115 . 3 . 1. 348 : 2 =1 74 174 : 2 = 87 87 : 3 = 29 . 5 . Οι διαιρέτες του 82 είναι οι 1. 12.999 είναι οι 1. 8 .232 είναι οι 1. 3 . 3. 2 . 2 . 19 είναι πρώτοι αριθμοί Οι 10 . 308 . 15 . 345 . 5 . 4 . 62 . 10. 2 . 44 . 20 είναι σύνθετοι αριθμοί. 15 . 4 . Οι διαιρέτες του 17 είναι οι 1. 5 .Οι φυσικοί αριθμοί Οι διαιρέτες του 15 είναι οι 1. Α. 14 . 11. Οι διαιρέτες του 28 είναι οι 1. Οι διαιρέτες του 19 είναι οι 1. Οι διαιρέτες του 105 είναι οι 1. 5 . 15 . 3 . 3 . 18 . Εφόσον ο αριθμός α πολλαπλασιάζεται με το 2 μας δίνει άρτιο άρα και σύνθετο αριθμό. 1. 21. 17 .

172 1. 2. Θέλετε να μοιράσετε σε πιατέλες 32 παστάκια φράουλας. 50 . Ο αριθμός 1. Άρα 348 = 22 ⋅ 3 ⋅ 29 . 5.344 = 23 ⋅ 293 . Να βρείτε τον ΜΚΔ και το ΕΚΠ των: Α. 60 Γ. Να χαρακτηρίσετε ως πρώτο ή σύνθετο τον πενταπλάσιο ενός πρώτου αριθμού. 144 .210 : 2 = 605 605 : 5 =1 21 121:11 =1 1 11:11 =1 . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 2. Άρα 2. Δ.100. 45 . Β. Άρα 1. 1.Χαρακτήρες διαι/τας-ΜΚΔ-ΕΚΠ-Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων 29 : 29 =1 .344 : 2 =1 . 3. _ 5 _ να διαιρείται με το 5 και το 3 και να είναι μικρότερος του 1. 48 παστάκια 69 . 25 . Ο αριθμός 1. 120.210 = 2 ⋅ 5 ⋅112 . 65 Β. Να χαρακτηρίσετε ως πρώτους ή σύνθετους τους αριθμούς από 42 μέχρι και 47 και να βρείτε ποιοι είναι πρώτοι μεταξύ τους. Γ. 40 . Να βρείτε τα ψηφία που λείπουν στους παρακάτω αριθμούς ώστε: Α. 4. 180.2 _ 7 να διαιρείται με το 9 .172 : 2 = 586 586 : 2 = 293 293 : 293 = 1 .

β. 5. δ ) = 16 και α. δ < >1. . 70 να βρείτε τους φυσικούς Αν ΕΚΠ (α. Αν σήμερα έκανε και τις τρεις δουλείες μαζί. Λάθος. Σωστό. β . γιατί 25 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 32 . μετά από πόσες μέρες θα το ξανακάνει. 2.Οι φυσικοί αριθμοί σοκολάτας και 72 παστάκια βανίλιας έτσι ώστε να μην περισσέψει κανένα γλυκό και οι πιατέλες να έχουν ίδιο αριθμό γλυκών από κάθε είδος.70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . Σωστό. γιατί (100 − 30 ) − 10 = 70 − 10 = 60 και 100 − (30 − 10 )=100 − 20 = 80. τον πολλαπλασιάζουμε με το 10 και προσθέτουμε και τον α . πλένει το αυτοκίνητο του κάθε 30 ημέρες και αλλάζει λάδια κάθε 160 ημέρες. Για να πολλαπλασιάζουμε με το 11 έναν φυσικό αριθμό α . Πόσες πιατέλες θα χρησιμοποιήσετε και πόσα γλυκά από κάθε είδος θα έχει η καθεμιά. β. Λάθος. γ. 1. 7. Επαναληπτικά θέματα 1ου κεφαλαίου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις επαναληπτικές ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 32. Λάθος. γ και δ . αριθμούς α . 3. 6. γ. Ένας οδηγός βάζει βενζίνη κάθε 8 ήμερες. 4.

Συνεπώς. Λάθος. 9. 19. Λάθος. Σωστό. Λάθος. Λάθος. γιατί α ⋅ α ⋅ α ⋅ α ⋅ α ⋅ α = α 6 . άρα διαφέρουν κατά 2 . Σωστό. Μεταξύ δύο διαδοχικών περιττών αριθμών υπάρχει ένας άρτιος. άρα άρτια. 14. 23. Σωστό. Σωστό. Ποια είναι τα ουδέτερα στοιχεία της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού. Σωστό. 13. 21. η διαφορά δύο οποιανδήποτε περιττών αριθμών είναι πολλαπλάσιο του 2 . Σωστό. 210 )= 35 . 20. Λάθος. 16. Λάθος. Είναι ΕΚΠ (35. Το άθροισμα των ψηφίων του 38 είναι 3 + 8 =11 που δε διαιρείται με το 3 . Το 15 είναι διαιρέτης του 420 αφού 320 :15 = 28 . αφού το 10 είναι σύνθετος αριθμός. Σωστό. Σωστό. Σωστό. Λάθος. 71 .Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 1ου κεφαλαίου 6. 8. Είναι ΕΚΠ (2. 10. Λάθος. 18. γιατί 20 − 12 : 4 = 20 − 3 =1 7 . 7. 22. Κριτήριο αξιολόγησης 1ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1ο Α. 17. 11. 24 )= 24 . 12. 15. Σωστό.

Για την τιμή αυτή του υπολοίπου.890 Β. (23 + 81: 32 − 88 : 8 ) : 2 :⋅ (170 : 34 + 269 − 33 ) 2 ΘΕΜΑ 3ο Α. 124 : 31 − 24 : 42 + (2160 :18 − 82 ) Β. Να βρείτε το ΕΚΠ και το ΜΚΔ των παραπάνω αριθμών. πως ονομάζονται τα α και ν . να υπολογίσετε και τον διαιρετέο. Γ. Να βρείτε τη μικρότερη τιμή που μπορεί να πάρει ο διαιρέτης μιας διαίρεσης με πηλίκο 24 και υπόλοιπο 7 . Για την τιμή αυτή του διαιρέτη.Οι φυσικοί αριθμοί Β. Πότε μια διαίρεση είναι τέλεια. 1250. και 1. ΘΕΜΑ 2ο Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις: Α. Να αναλύσετε σε γινόμενο πρώτων παραγόντων τους αριθμούς: 432 . . Β. Στη μαθηματική έκφραση α ν . ΘΕΜΑ 4ο Α.72 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 . να υπολογίσετε και τον διαιρετέο. Τι ονομάζουμε ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο και τι μέγιστο κοινό διαιρέτη δύο φυσικών αριθμών α και β . Να βρείτε τη μεγαλύτερη τιμή που μπορεί να πάρει το υπόλοιπο μιας διαίρεσης με διαιρέτη το 7 και πηλίκο το 16 . Δ.

73 Τα κλάσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ 1– 2 8– 4 3– 4 1– 6 2– 5 2– 3 2– 8 3– 6 .

δηλαδή µ νιοστά τότε προκύπτει το κλάσμα: 1 µ µ⋅ = ν ν µ Σε ένα κλάσμα οι αριθμοί ν κλάσματος. Το καθένα από αυτά τα μέρη αποτελεί το ένα νιοστό της συνολικής ποσότητας. δηλαδή ν νιοστά. Ο αριθμός κάτω από την γραμμή ( ν ) ονομάζεται παρονομαστής για τον οποίο ισχύει πάντα: ν ≠ 0 . Η παραπάνω έκφραση αποτελεί και τον ορισμό του κλάσματος το οποίο συμβολίζεται με: 1 ν Αν επιλέξουμε µ τμήματα της ποσότητας. μας δίνουν την αρχική ποσότητα: ν =1 ν . Όλα τα νιοστά. µ και ν ονομάζονται όροι του Ο αριθμός πάνω από την γραμμή ( µ ) ονομάζεται αριθμητής. Η γραμμή αποκαλείται γραμμή κλάσματος.1 Η έννοια του κλάσματος ΘΕΩΡΙΑ Έστω ότι χωρίζουμε μια ποσότητα σε ν ίσα μέρη.Τα κλάσματα 2.74 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .

ν Κάθε κλάσμα δηλαδή: µ εκφράζει τη διαίρεση του αριθμού µ από τον ν . τότε το κλάσμα είναι μικρότερο της ν μονάδας: µ < 1. Να βρείτε με πόσα λεπτά ισούνται τα 2 της ώρας.75 Η έννοια του κλάσματος Ο κάθε φυσικός αριθμός α μπορεί να γραφεί σαν κλάσμα με αριθμητή το α και παρονομαστή το 1: α= α 1 µ Αν στο κλάσμα είναι μ<ν. ν 1 υπολογίζουμε πρώτα το διαιρώντας το μέγεθος με το ν και στη συνέχεια ν πολλαπλασιάζουμε με μ. . ν Αν στο κλάσμα μονάδας: µ είναι μ>ν. ν µ = µ:ν ν ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο της ν µ > 1. 5 µ Όταν δίνεται ένα μέγεθος και μας ζητείται το του μεγέθους.

76 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Όταν μας δίνεται το Εφόσον τα 5 των χρημάτων. Για να βρούμε το Τα 2 1 της ώρας είναι το πολλαπλασιασμένο με το 2 .Τα κλάσματα 1 της ώρας χωρίζουμε την ώρα σε 5 1 5 ίσα μέρη και το καθένα απ’ αυτά είναι το . δηλαδή τα 5 από τα 8 κομμάτια. το 8 1 . Αν τα µ μιας ενός μεγέθους και μας ζητείται όλο το ν 1 µ μέγεθος. Άρα: 5 111 60 60 60 þþώρας ρας ÜÜÜ ==12 λεπτ ÜÜÜ λεπτά λεπτά. 8 8 Το συνολικό ποσό θα είναι τα χρημάτων: 8 1 των χρημάτων. δηλαδή: 5 5 22 2 2 11 1 1 της þτης ==22=⋅2=⋅ 2⋅της þτης ==22=⋅12 λεπτ ÜÜÜ ==24 λεπτ ÜÜÜÜ της ώρας ώρας λεπτά της της þ ρας þρας þρας ρας της ⋅ της της þ ρας þρας þρας ρας 2=⋅12 2⋅12 ⋅12 λεπτ λεπτ λεπτ Ü24 =24 =λεπτά. δηλαδή 8 ⋅ των 8 8 8 1 των χρημάτων = 8 ⋅ των χρημάτων = 8 ⋅ 2€ = 16€ . 2. είναι 10€ . υπολογίζουμε το διαιρώντας το με μ και στη συνέχεια το ν ν πολλαπλασιάζουμε με ν. δηλαδή το 1 κομμάτι. 24 λεπτ λεπτ λεπτ 55 5 5 55 5 5 5 των χρημάτων που έχει στην τσέπη του ο Νίκος είναι 10€ . þρας ρας=== λεπτ λεπτ λεπτ =12 12 λεπτ λεπτ 555 555 Η ώρα έχει 60 λεπτά. θα είναι: 8 1 5 των χρημάτων = των χρημάτων : 5 =10€ : 5 = 2€ . 8 8 . να 8 βρείτε ολόκληρο το ποσό που έχει στην τσέπη του ο Νίκος.

15 15 Άρα το σύνολο των επιβατών. Β. να βρείτε πόσους 15 επόβάτες έχει το λεωφορείο. 15 15 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 36. Τα κλάσματα 10 μεγαλύτερο. 1 α = 1 . Α. δηλαδή τα 15 . α Γ. είναι: 15 15 1 των επιβατών =15 ⋅ των επιβατών =15 ⋅ 3 = 45 επιβάτες. 1. η έκφραση ¨το μέρος κ του μεγέθους Α ¨ αντιπροσωπεύει κ από τα κομμάτια αυτά. ενώ το κλάσμα 4 3 9 20 . Οι κ . . Είναι: α =α.77 Η έννοια του κλάσματος 7 των επιβατών ενός λεωφορείου είναι 21. και είναι μικρότερα του 1. Αν τα Εφόσον τα 7 1 των επιβατών είναι 21 το θα είναι: 15 15 1 7 των επιβατών = των επιβατών : 7 = 21: 7 = 3 επιβάτες. 9 3 2 7 18 . 3. α 0 = 0. λ ονομάζονται όροι του κλάσματος. Αν χωρίσουμε το μέγεθος Α σε λ ίσα κομμάτια. λ 2.

000 του κιλού. δηλαδή τα κομμάτια. Α. 100 γραμμάρια = του κιλού. Εφόσον Όλη η τούρτα. 5 2 2 4 6 1 25 . αποτελείται από  της τουρτας ⋅ 7  = 2 ⋅ 7 =14 7 7  100 250 7.000 του κιλού.78 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . το κιλό είναι τα 5 ⋅ του κιλού 5 5 5⋅ 5. 2 της τούρτας 7 7 1  . 4 3 9 8 3 40 2 1 της τούρτας = 4 κομμάτια. . 250 γραμμάρια = 1.Τα κλάσματα 3. οπότε οι 15 ημέρες είναι τα 30 του μήνα. Εφόσον το δηλαδή: 1 1 του κιλού είναι 15 καρύδια. το είναι: 7 7 : 2 = 4 : 2 = 2 κομμάτια. Α. 4 της τάξης. 500 Γ. Α. 28 1 του κιλού = 5 ⋅14 καρύδια = 70 καρύδια.. 1. .000 1. Β. . .000 15 4. 500 γραμμάρια = του κιλού. 600 γραμμάρια = 600 1. 6. Οι απόντες μαθητές είναι 4 σε σύνολο 28 δηλαδή τα 4. Ο μήνας αποτελείται από 30 ημέρες. . .

οπότε οι 15 ημέρες είναι τα 365 του έτους.79 Η έννοια του κλάσματος Β. 5 5 Συνεπώς θα πληρώσουμε 90 − 36 = 54€ . . οπότε η περίμετρος Π είναι: Π = 2 ⋅ 33 + 2 ⋅ 9 = 66 + 18 = 84cm . Το εξάμηνο αποτελείται από 6 ⋅ 30 = 180 ημέρες. 7. δηλαδή τα της τιμής είναι Τα 5 1 είναι 90€ . 5. Το έτος αποτελείται από 365 ημέρες. Άρα οι δύο πλευρές του παραλληλογράμμου έχουν μήκος 33cm και οι άλλες δύο 9cm . άρα το 5 5 90 = 18€ . Τα = 8 ⋅ 4 = 32 μαθητές. Τα 11 1 3 της πλευράς είναι 33cm . 3 1 των μαθητών είναι 12 άρα το είναι 12 : 3 = 4 μαθητές. 5 2 1 της τιμής είναι 2 ⋅ της τιμής = 2 ⋅18 = 36€ . 180 15 Γ. Το σύνολο 8 8 8 8 1 της τάξης είναι τα δηλαδή: των μαθητών = 8 ⋅ των μαθητών 8 8 8 6. οπότε οι 15 ημέρες είναι τα 15 του εξαμήνου. άρα το είναι 33 :11 = 3cm . Τα 11 11 11 είναι 3 ⋅ 3 = 9cm . Το σύνολο της τιμής του φορέματος.

Τα 1 5 = 8 ⋅ cm = 4cm . . Από τους 11 ποδοσφαιριστές μιας ελληνικής ομάδας οι 4 είναι αλλοδαποί και οι υπόλοιποι Έλληνες. 16 Δ. 4 Γ. 10 10 5 1 1 6 είναι 5cm . άρα το είναι ⋅ 5 =1cm και τα είναι: 5 5 5 5 1 6 ⋅ = 6 ⋅1cm = 6cm . 3 . Α. Α. Να υπολογίσετε το μέρος της ομάδας που αποτελείται από αλλοδαπούς ποδοσφαιριστές. 1 . Τα 10 1 1 5 8 ⋅ 5 = cm και τα είναι 5cm .80 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 5 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1. άρα το είναι είναι: 10 10 10 10 10 8⋅ Β. 5 2. 1 4 3 16 1 8 5 24 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.Τα κλάσματα 8. 2 . 10 . Α. 6 Β.

Αν 9 ο αριθμός των μαθητριών είναι 85 . ο Γιώργος 22 κογχύλια λιγότερα από τον Κώστα και η Ελένη 16 κογχύλια λιγότερα από τον Γιώργο. . Τι μέρος των κογχυλιών είναι αυτά που μάζεψε ο Γιώργος. 2 των αυτοκινήτων ενός γεμάτου πάρκινγκ 140 θέσεων είναι λευκού 7 3 και τα κόκκινου χρώματος. Οι μαθήτριες ενός γυμνασίου είναι τα 5 του συνόλου των παιδιών. να υπολογίσετε τον αριθμό όλων των παιδιών του γυμνασίου. Ο Κώστας. 5. Να βρείτε το μέρος των 500€ που αποτελούν όλα τα υπόλοιπα χαρτονομίσματα. 2. Αν τα 8 της μάζας του ανθρώπινου σώματος αποτελείται από νερό. Να υπολογίσετε το μέρος της ομάδας που αποτελείται από Έλληνες ποδοσφαιριστές. ο Γιώργος και η Ελένη μαζεύουν κογχύλια στην παραλία. Πόσα κογχύλια μάζεψε ο Κώστας. να 9 βρείτε τη μάζα του νερού στο σώμα ενός ανθρώπου μάζας 72 κιλών. 4. να υπολογίσετε τον αριθμό των λευκών και 28 των κόκκινων αυτοκινήτων του πάρκινγκ. Τι μέρος των κογχυλιών είναι αυτά που μάζεψε η Ελένη. Β. 6. Ο Κώστας έχει μαζέψει τα 12 του συνολικού αριθμού των κογχυλιών.81 Η έννοια του κλάσματος Β. Γ. Τα 5 τρία παιδιά μάζεψαν συνολικά 240 κογχύλια. Αν τα 3. Α.

μας γίνεται έκπτωση ίση με το της τιμής του.82 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Για την αγορά ενός αυτοκινήτου νέας τεχνολογίας. Πόσα χρήματα θα πληρώναμε αν η έκπτωση ήταν ίση με το τιμής του αυτοκινήτου. Πόσα χρήματα θα πληρώσουμε τελικά.500€ : Α. ή απλά ίσα.000€ και παίρνει 1 κάθε δύο χρόνια αύξηση ίση με τα του τρέχοντος μισθού του. οπότε ισχύει: α γ = β δ . Πόση ήταν η αρχική τιμή του αυτοκινήτου. ονομάζονται ισοδύναμα. Γ. Πόσος θα 10 είναι ο μισθός του υπαλλήλου μετά από τρία χρόνια.2 Ισοδύναμα κλάσματα ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Δύο κλάσματα.Τα κλάσματα 7. Ένας υπάλληλος προσλαμβάνεται με αρχικό μισθό 1. τα α γ και . όταν β δ εκφράζουν το ίδιο μέρος ενός μεγέθους. 2. Β. 8 Αν η έκπτωση αντιστοιχεί σε 21. 1 της αρχικής 10 8. φιλικής προς το 1 περιβάλλον.

Το κλάσμα που δεν απλοποιείται περεταίρω ονομάζεται ανάγωγο . 8 8:2 4 ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Απλοποίηση κλάσματος ονομάζουμε τη διαδικασία κατά την οποία διαιρούμε τους όρους του κλάσματος ώστε να προκύψει ένα απλούστερο ισοδύναμο κλάσμα. α με τον ίδιο β αριθμό µ . προκύπτει κλάσμα που είναι ισοδύναμο του αρχικού: Πολλαπλασιάζοντας και τους δύο όρους ενός κλάσματος µ⋅α α = µ ⋅β β Πχ: 1 3 ⋅1 3 = = . προκύπτει κλάσμα που είναι ισοδύναμο του αρχικού: Διαιρώντας και τους δύο όρους ενός κλάσματος α:δ α = .83 Ισοδύναμα κλάσματα Στα παραπάνω ισοδύναμα κλάσματα ισχύει ότι: α ⋅ δ =β ⋅ γ . 4 3 ⋅ 4 12 α με τον ίδιο κοινό β διαιρέτη δ . Η ιδιότητα αυτή ονομάζεται χιαστί ιδιότητα. δηλαδή τα γινόμενα που προκύπτουν από τον χιαστί πολλαπλασιασμό των όρων τους (αριθμητής του ενός επί τον παρονομαστή του άλλου) είναι ίσα. β:δ β Πχ: 4 4:2 2 = = .

.Τα κλάσματα κλάσμα. 5 Δύο ή περισσότερα κλάσμα τα που έχουν παρονομαστή διαφορετικό αριθμό. διαιρούμε τους όρους του κλάσματος με τον ΜΚΔ τους. Ο ΜΚΔ των όρων αυτού του κλάσματος είναι το 1. ονομάζονται ομώνυμα: Πχ: Τα 1 4 . ονομάζονται ετερώνυμα: Πχ: Τα 1 .84 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Πχ. . οι όροι του κλάσμα). 8 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΤΕΡΩΝΥΜΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΣΕ ΟΜΩΝΥΜΑ Για να μετατρέψουμε δύο ή περισσότερα ετερώνυμα κλάσματα σε ομώνυμα ακολουθούμε συγκεκριμένη διαδικασία: Βρίσκουμε το ΕΚΠ των παρονομαστών των κλασμάτων. 5 15 είναι ετερώνυμα κλάσματα. 5 5 17 είναι ομώνυμα κλάσματα. 24 έχουν ΜΚΔ το 12 άρα: 36 24 24 :12 2 = = (ανάγωγο 36 36 :12 3 ΟΜΩΝΥΜΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΩΝΥΜΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ Δύο ή περισσότερα κλάσμα τα που έχουν παρονομαστή τον ίδιο αριθμό. Για να απλοποιήσουμε ένα κλάσμα ώστε να προκύψει το ισοδύναμο ανάγωγό του. 4 1 .

85 Ισοδύναμα κλάσματα Διαιρούμε το ΕΚΠ με κάθε παρονομαστή και πολλαπλασιάζουμε τα πηλίκα που προκύπτουν με τους όρους του αντίστοιχου κλάσματος. 3 σε ένα ισοδύναμο κλάσμα με παρονομαστή 5 Διαιρούμε το ζητούμενο παρονομαστή με αυτόν του κλάσματος και πολλαπλασιάζουμε με το πηλίκο που προκύπτει τους όρους του. 8 Άρα πολλαπλασιάζουμε τους όρους του ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. τα 5 7 και είναι ετερώνυμα. 6 8 ΕΚΠ (6. Είναι. Να μετατρέψετε το κλάσμα το 100 . 24 : 6 = 4 και 24 : 8 = 3 . 5 7 με το 4 και τους όρους του με 6 8 5 ⋅ 4 20 7 ⋅ 3 21 = = το 3 . Έτσι προκύπτουν ομώνυμα κλάσματα τα οποία είναι ισοδύναμα με τα αρχικά. Είναι: και 6 ⋅ 4 24 8 ⋅ 3 24 20 21 5 Τα κλάσματα και είναι ομώνυμα και ισοδύναμα με τα κλάσματα 24 24 6 7 και αντίστοιχα.8 )= 24 . Πχ. Διαιρώντας το 100 με το 5 έχουμε: 100 : 5 = 20 Άρα πολλαπλασιάζουμε τους όρους του κλάσματος 3 ⋅ 20 60 = 5 ⋅ 20 100 3 με το 20 : 5 .

48 )= 6 . Το κλάσμα 18 γίνεται: 48 18 18 : 6 3 = = . τα κλάσματα 12 14 και δεν είναι ίσα. 48 52 . Ελέγχουμε την πιθανή ισότητα των κλασμάτων εξετάζοντάς τα ανά δύο. Να απλοποιήσετε το κλάσμα 18 σε ισοδύναμο ανάγωγο κλάσμα.86 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . και . Για το ζεύγος κλασμάτων 12 14 και τα χιαστί γινόμενα είναι: 48 52 12 ⋅ 52 = 624 και 14 ⋅ 48 = 672 ≠ 624 Άρα. Είναι: ΜΚ∆ (18. 48 Βρίσκουμε τον ΜΚΔ των όρων του κλάσματος και διαιρούμε και τους δύο μ’ αυτόν. 8 48 3. 5 2. 12 14 3 . Να εξεταστεί αν κάποια από τα 48 52 12 Δίνονται τα κλάματα κλάσματα είναι ίσα. Τα κλάσματα που είναι ίσα (ή ισοδύναμα) δίνουν ίσα χιαστί γινόμενα. 48 48 : 6 8 Το απλοποιημένο κλάσμα 3 18 είναι ανάγωγο και ισοδύναμο του αρχικού .Τα κλάσματα Το κλάσμα 60 έχει παρονομαστή 100 και είναι ισοδύναμο με το κλάσμα 100 3 .

9 ) = 18 . 48 12 4. είναι ομώνυμα και ισοδύναμα των και 18 18 6 9 . Να μετατρέψετε σε ομώνυμα τα κλάσματα 5 11 και . 6 9 Βρίσκουμε το ΕΚΠ των παρονομαστών. τα κλάσματα 12 3 και είναι ίσα. Άρα πολλαπλασιάζουμε τους όρους του κλάσματος το 2 . Έχουμε: 5 11 με το 3 και τους όρους του κλάσματος με 6 9 5 ⋅ 3 15 11 ⋅ 2 22 = = και 6 ⋅ 3 18 9 ⋅ 2 18 Τα κλάσματα αντίστοιχα. 15 22 5 11 . το διαιρούμε με τον παρονομαστή του κάθε κλάσματος και πολλαπλασιάζουμε και τους δύο όρους των κλασμάτων με το αντίστοιχο πηλίκο. Είναι ΕΚΠ (6. τα κλάσματα 12 3 και δεν είναι ίσα. οπότε 18 : 6 = 3 και 18 : 9 = 2 .87 Ισοδύναμα κλάσματα Για το ζεύγος κλασμάτων 12 3 και τα χιαστί γινόμενα είναι: 48 12 12 ⋅12 = 144 και 3 ⋅ 48 = 144 Άρα. 48 12 Για το ζεύγος κλασμάτων 14 3 και τα χιαστί γινόμενα είναι: 52 12 14 ⋅12 =168 και 3 ⋅ 52 =156 ≠168 Άρα.

δεν είναι 4 2 ισοδύναμα. Αν ισχύει α γ = τότε: α ⋅ δ = γ ⋅β β δ Γ. όταν εκφράζουν το ίδιο μέρος ενός μεγέθους. Τα χιαστί γινόμενα είναι: 3 ⋅ 2 = 6 . άρα τα . άρα τα . Ανάγωγο ονομάζεται το κλάσμα που δεν απλοποιείται περεταίρω. Ε. Τα χιαστί γινόμενα είναι: 7 ⋅ 40 = 280 . 14 ⋅ 26 = 264 . Α. 2 18 2. . 7 30 Γ. 8 ⋅ 30 = 240 ≠ 280 . 4 ⋅1 = 4 ≠ 6 . Δ. Β. το κλάσμα γίνεται ανάγωγο. 8 40 δεν είναι ισοδύναμα. 13 26 Δ. 3 ⋅18 = 54 . Ομώνυμα ονομάζονται τα κλάσματα που έχουν παρονομαστή τον ίδιο αριθμό.88 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Τα χιαστί γινόμενα είναι: 2 ⋅ 27 = 54 . Διαιρώντας τους όρους ενός κλάσματος με τον ΜΚ∆ τους. 3 1 Β. είναι 3 28 ισοδύναμα. 14 28 είναι ισοδύναμα. άρα τα . άρα τα . Δύο κλάσματα ονομάζονται ισοδύναμα. 1. ΣΤ. Ετερώνυμα ονομάζονται τα κλάσματα που έχουν παρονομαστή διαφορετικό αριθμό.Τα κλάσματα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 40 . Α. Τα χιαστί γινόμενα είναι: 13 ⋅ 28 = 364 .

5 5 ⋅ 20 100 Γ. Α. 2 2 ⋅ 50 100 Ε. 5 Είναι: 100 : 5 = 20 . άρα: 2 2⋅2 4 = = . Είναι: 6 : 3 = 2 . άρα: 3 3 ⋅ 25 75 . Είναι: 100 : 5 = 20 . Είναι ΜΚ∆ (6. Είναι ΜΚ∆ (30. 6 6:2 3 50 50 :10 5 = = . Συνεχίζουμε με το ισοδύναμη 75 75 :15 5 4 . Επειδή το 75 δεν διαιρεί το 100 απλοποιούμε το ΜΚ∆ (60. 3 3 ⋅ 5 15 . = = 4 4 ⋅ 25 100 Β. Είναι ΜΚ∆ (18.89 Ισοδύναμα κλάσματα 3. άρα: 5 5 ⋅ 50 250 = = . 5 75 5 ⋅ 20 100 4. άρα: Γ. 75 ) = 15 έχουμε: κλάσμα 60 60 :15 4 = = . άρα: 60 διαιρώντας με τον 75 4 60 4 ⋅ 20 80 = = = . άρα: 4 4 ⋅ 5 20 = = . Είναι: 15 : 3 = 5 .10 )= 2 . Είναι: 100 : 2 = 50 .50 )=10 . 3 3⋅ 2 6 Β. Είναι: 100 : 4 = 25 . 20 20 ⋅ 5 100 Δ. άρα: 8 8 ⋅ 20 160 = = . 30 30 :10 3 18 18 : 9 2 = = . Α. άρα 2 2 ⋅ 5 10 = = . άρα: Β. Είναι: 100 : 20 = 5 . 27 )= 9 . 27 27 : 9 3 5. Α. άρα: 10 10 : 2 5 = = .

51) = 1 . Είναι ΜΚ∆ (25. Είναι ΕΚΠ (3. Είναι ΜΚ∆ (30. Α.32 ) = 2 ≠ 1 . Γ. Το κενό είναι ο αριθμός 70 (14 ⋅ 5 ).15 ) = 1 . άρα: 25 25 : 5 3 = = . Είναι ΜΚ∆ (26. 36 2 7. επομένως το 14 είναι ανάγωγο. Α. Το κενό είναι ο αριθμός 3 (9 : 3).12 ) = 12 . και = 5 5 ⋅ 9 45 9 9 ⋅ 5 45 Β. και = 8 8 ⋅ 5 40 10 10 ⋅ 4 40 Γ. επομένως το 16 είναι ανάγωγο.9 ) = 45 . Απλοποιώντας το 48 3 έχουμε το ισοδύναμο . 50 3 3 ⋅ 9 27 7 7 ⋅ 5 35 = = = . Το κενό είναι ο αριθμός 33 (3 ⋅11). 30 Β. οπότε το κενό είναι 32 (3 ⋅ 8 ). Είναι ΜΚ∆ (35. Είναι ΜΚ∆ (9. Δ. επομένως το 9. Είναι ΜΚ∆ (14. 51 Δ. Είναι ΜΚ∆ (16.90 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . άρα: 35 35 : 8 4 = = . επομένως το 32 δεν είναι ανάγωγο. Είναι ΕΚΠ (5. Α.56 ) = 8 . Β. άρα 7 7 ⋅ 5 35 3 3 ⋅ 4 12 = = = . 15 Γ. άρα 26 δεν είναι ανάγωγο.Τα κλάσματα 6.50 ) = 2 ≠ 1 . 9 9:3 3 Γ. Είναι ΕΚΠ (8.10 ) = 45 . 26 26 : 8 7 8. Α.30 ) = 5 . και = 3 3 ⋅ 4 12 12 12 ⋅1 12 . άρα 11 11 ⋅ 4 44 7 7 ⋅1 7 = = = . άρα: Β.12 ) = 3 . 30 30 : 5 5 12 12 : 3 4 = = .

105 Δ. 40 315 . Ι. Γ. Ο αριθμητής θα είναι τριπλάσιος του x . 39 225 . Σ. Ζ. 75 Γ.91 Ισοδύναμα κλάσματα 10. Σ. Λ. ΙΑ. Α. 30 Β. Ισούται με το αρχικό. 135 . Αν ο αριθμητής είναι μεγαλύτερος του παρονομαστή το κλάσμα είναι μεγαλύτερο του 1. Σ. Σ. Η. Σ. Να απλοποιήσετε σε ισοδύναμα ανάγωγα τα παρακάτω κλάσματα: Α. . Δ. Λ. Β. ΣΤ. . Λ. 14 . 96 Γ. Να μετατρέψετε τα κλάσματα . Σ. 42 Β. 1 3 5 7 σε ισοδύναμα κλάσματα με 2. Απλοποιούμε διαιρώντας και όχι αφαιρώντας τον ίδιο αριθμό από τους όρους. 3. Σ. Να μετατρέψετε το κλάσμα σε ένα ισοδύναμο με παρονομαστή τους 15 αριθμούς: Α. και 3 6 8 12 παρονομαστή τον αριθμό 24 . Δ. Ε. Θ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 6 1. 144 . Λ.

7. 9 36 Γ. Να μετατρέψετε σε ομώνυμα τα παρακάτω κλάσματα: Α. . . Να ελέγξετε αν τα παρακάτω ζεύγη κλασμάτων είναι ισοδύναμα. Α. 12 144 Β. 7 9 21 17 . και 12 18 24 Γ. 5 12 15 30 4 . Να το μετατρέψετε αν είναι δυνατόν σε 5 ισοδύναμο κλάσμα με παρονομαστή το 55 και το 62 και να σχολάσετε τα αποτελέσματα. Το πρώτο είναι πλήρες κατά τα 28 και το δεύτερο κατά τα 32 98 των θέσεων.Τα κλάσματα 4. και . Ποια πρέπει να είναι η τιμή των α και β ώστε να ισχύουν οι παρακάτω 12 13 4 125 β = = και α 5 55 11 ισότητες κλασμάτων: 6. Δύο όμοια αεροπλάνα με ίδιο αριθμό θέσεων φτάνουν στο αεροδρόμιο Ελ. 14 58 και . 3 4 Β. Βενιζέλος. 97 1358 5. Δίνεται το κλάσμα . 84 1176 και . 2 7 και . Να εξετάσετε αν τα δύο αεροπλάνα μεταφέρουν τον ίδιο 112 αριθμό επιβατών. 13 169 και .92 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 5 7 11 . 8.

τότε α β > . τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα .93 Σύγκριση κλασμάτων 2. μεγαλύτερο είναι εκείνο που έχει τον μικρότερο παρονομαστή: Αν µ > ν Πχ. µ ν 4 4 8 8 > γιατί 11 < 15 .3 Σύγκριση κλασμάτων ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΟΜΩΝΥΜΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Συγκρίνοντας ομώνυμα κλάσματα. ν ν 4 7 8 6 < γιατί 4 < 7 . > γιατί 5 < 7 . τότε α α < . 15 15 5 5 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΙΣΟ ΑΡΙΘΜΗΤΗ Συγκρίνοντας κλάσματα με ίσο αριθμητή. 11 15 5 7 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΤΕΡΩΝΥΜΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Συγκρίνοντας ετερώνυμα κλάσματα. > γιατί 8 > 6 . μεγαλύτερο είναι εκείνο που έχει τον μεγαλύτερο αριθμητή: Αν α > β Πχ.

β δ 24 25 < 30 30 4 5 < . αν κ > λ τότε ν ν δ ν 4 5 24 25 και γίνονται ομώνυμα ως και 5 6 30 30 δηλαδή οπότε α γ > . 2 < 1 γιατί 2 < 3 (γνήσιο κλάσμα).94 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . μεγαλύτερο είναι εκείνο που έχει τον μεγαλύτερο αριθμητή: α κ = β ν και Πχ. τα δηλαδή κ λ γ λ > . 5 > 1 γιατί 5 > 4 (καταχρηστικό κλάσμα). τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο της μονάδας και ονομάζεται καταχρηστικό κλάσμα: Πχ. = οπότε. 4 . 3 Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος από τον παρονομαστή. τότε το κλάσμα είναι μικρότερο της μονάδας και ονομάζεται γνήσιο κλάσμα: Πχ. 3 Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μικρότερος από τον παρονομαστή.Τα κλάσματα και στη συνέχεια. τότε το κλάσμα ισούται με τη μονάδα: Πχ 3 =1. 5 6 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΟΝΑΔΑ Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι ίσος με τον παρονομαστή.

Να συγκρίνετε τα κλάσματα: Α. 11 13 9 21 και .95 Σύγκριση κλασμάτων ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να συγκρίνετε τα κλάσματα οπότε 8 8 > . 20 25 Όταν συγκρίνουμε ετερώνυμα κλάσματα τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα και συγκρίνουμε τους αριθμητές. 25 ) = 100 οπότε: 9 9⋅5 45 21 21 ⋅ 4 84 = = = = και 20 20 ⋅ 5 100 25 25 ⋅ 4 100 . 11 13 Εφόσον τα κλάσματα έχουν ίσους παρονομαστές συγκρίνουμε τους αριθμητές. 9 9 Β. Α. Τα κλάσματα έχουν ίσους παρονομαστές άρα: 5<7 οπότε 5 7 < . Τα κλάσματα έχουν ίσους αριθμητές άρα: 11 < 13 2. 5 7 και 9 9 Β. Τα κλάσματα μετατρέπονται σε ομώνυμα: ΕΚΠ (20. 8 8 και . Εφόσον τα κλάσματα έχουν ίσους αριθμητές συγκρίνουμε τους παρονομαστές.

. Για να είναι ένα κλάσμα ίσο με τη μονάδα εξισώνουμε τον αριθμητή με τον παρονομαστή. Ο αριθμητής είναι 144 = 12 ⋅12 = 122 . Είναι 45 < 54 άρα 45 < 1 επομένως το κλάσμα αυτό είναι γνήσιο.Τα κλάσματα Είναι 45 < 84 άρα: 9 21 45 84 < < δηλαδή . 54 34 Συγκρίνουμε τους όρους του κάθε κλάσματος αν ο αριθμητής είναι μεγαλύτερος του παρονομαστή το κλάσμα είναι γνήσιο. Να χαρακτηρίσετε ως γνήσια ή καταχρηστικά τα κλάσματα 45 35 και . 54 Είναι 35 > 34 άρα 35 > 1 επομένως το κλάσμα αυτό είναι καταχρηστικό. διαφορετικά είναι καταχρηστικό. Να βρείτε τον φυσικό αριθμό α . άρα: α = 1. ώστε το κλάσμα να είναι ίσο 2 11 + α ) ( με τη μονάδα.96 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 34 144 4. 20 25 100 100 3. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 43 . Πρέπει 144 = (11 + α ) ή 122 = (11 + α ) 2 2 δηλαδή 12 = 11 + α .

Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι ίσος με τον παρονομαστή. 12 ) = 60 . Τα κλάσματα έχουν ίσο αριθμητή άρα εφόσον 5 < 9 τότε Γ. Β. 8 Β. Για να συγκρίνουμε δύο κλάσματα πρέπει να έχουν έναν όρο ίσο. 9 < 10 άρα 9 < 1 .97 Σύγκριση κλασμάτων 1. τότε το κλάσμα > 1 . Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μικρότερος του παρονομαστή. Α. 7 7 Β. γ γ 2. άρα: 48 40 4 8 > > . Α. 12 > 11 . Τα κλάσματα έχουν ίδιο αριθμητή άρα αφού 10 < 11 < 12 < 13 < 14 τότε: 31 31 31 31 31 > > > > . 5 < 8 άρα 5 < 1 . 10 11 12 13 14 4. άρα: 3 3 > . δηλαδή 60 60 5 12 3. Αν α β > τότε α > β . 5 9 4 4 ⋅12 48 8 8 ⋅ 5 40 = = = = και 5 5 ⋅12 60 12 12 ⋅ 5 60 48 > 60 . Γ. Τα κλάσματα είναι ομώνυμα συνεπώς 3 5 < . 10 Γ. τότε το κλάσμα ισούται με 1. Α. τότε το κλάσμα < 1 . Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος του παρονομαστή. Τα κλάσματα είναι ετερώνυμα άρα ΕΚΠ (5.

5 5 ⋅ 6 30 15 16 18 40 42 < < < < 30 30 30 30 30 6.10. 109 < 120 άρα 109 < 1. ΕΚΠ (5. και είναι < 1 γιατί ο αριθμητής του είναι μεγαλύτερος 2 4 4 5 10 του παρονομαστή. με απλοποίηση. = και 2 20 4 20 4 20 5 20 10 20 . Είναι: 6 7 8 7 < < ή.15 ) = 30 άρα: 3 3 ⋅ 6 18 = = . . 15 15 ⋅ 2 30 20 20 ⋅ 2 40 = = . 10 10 ⋅ 3 30 δηλαδή 5 8 3 20 7 < < < < . Τα 1 1 3 4 9 . = .Τα κλάσματα άρα 12 >1 11 Δ. 3 < < 4 . ή. = . 3 3 3 3 Β.5.98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . με απλοποίηση. 120 5. με απλοποίηση. . 2 2 2 2 Γ.10 ) = 20 άρα 1 10 1 5 3 15 4 16 9 18 = = . 1 < < 2 . Α. 12 < 5 5 5 5 Δ. 5 5 ⋅ 6 30 8 8 ⋅ 2 16 = = . 12 < 10 10 10 10 7. ή. ΕΚΠ (2. με απλοποίηση. 4. Είναι: 60 63 65 63 < < < 13 . Είναι: 5 5 ⋅ 3 15 = = . 16 = 16 άρα 16 = 1 16 Ε. 15 15 ⋅ 2 30 Είναι: 7 7 ⋅ 6 42 = = . 10 15 5 15 5 3 5 6 5 < < ή. Είναι: 120 125 130 125 < < < 13 . .

4. 720 720 720 720 720 720 720 Η= 360 . ΕΚΠ (2. 3 9.9. Να τοποθετήσετε σε αύξουσα σειρά τα κλάσματα: Α. άρα: 1 Α: . Α. Οι αποστάσεις 0 − 1 . . 3 Β: 2 . 5 6 Γ. 7 7 7 7 . Β= . 3 7 Δ: . 5 9 Δ: . 5 6 3 9 Γ. 5 11 17 8 . ΣΤ = . 7 9 3 13 . Ζ= . 720 Άρα: ΣΤ > Α = Γ > Β > ∆ > Ζ > Ε = Η . 4 2 4 5 10 8. άρα: 1 Α: . 1 − 2 …κοκ είναι χωρισμένες σε 3 ίσα τμήματα η καθεμία.3. .99 Σύγκριση κλασμάτων οπότε: 5 10 15 16 18 < < < < ή 20 20 20 20 20 0< 1 1 3 4 9 < < < < < 1. 1 − 2 …κοκ είναι χωρισμένες σε 5 ίσα τμήματα η καθεμία.15. Ε= . 4 . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 5 Β: 4 . . 15 15 15 15 Β. 5 Ε: 11 5 Β. . . Οι αποστάσεις 0 − 1 . 6 12 18 9 . Γ= . .16 )= 720 συνεπώς: Α= 540 528 540 495 360 560 480 . . ∆= . 3 Γ. .

.500 διερχόμενων . . 5 2 10 Β. . Γ. την τιμή του φυσικού αριθμού α για την οποία το κλάσμα είναι ίσο με 1. 21 29 και . 9 9 9 9 2 4 11 12 3 5 10 15 3. την ελάχιστη τιμή του φυσικού αριθμού α για την οποία το κλάσμα είναι μικρότερο του 1. 150 2 4. Β. Να βρείτε το φυσικό αριθμό μεταξύ των κλασμάτων: Α. 7. Να συγκρίνετε μεταξύ τους και με τη μονάδα τα κλάσματα: Α. 265 256 και 256 265 Γ. . 188 189 και 189 188 Β. 450 6 και .Τα κλάσματα 2. Στη διάρκεια ενός 24ώρου η κάμερα του δρόμου Α κατέγραψε 140 παραβάτες σε σύνολο 5. 5 5 33 . 14 10 και 3 3 Γ. . . 3 2 3 5. Να τοποθετήσετε σε φθίνουσα σειρά τα κλάσματα: Α. . . Δίνεται το κλάσμα 8 ⋅ Β. . . Να βρείτε: 23 α Α. Να τοποθετήσετε στην ευθεία των αριθμών τα κλάσματα: 1 1 1 Α. .100 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . . Β. 2 3 1 . 12 14 και 13 13 6. .000 διερχόμενων αυτοκινήτων και η κάμερα του δρόμου Β 220 παραβάτες σε σύνολο 7. . Δύο κάμερες της τροχαίας εθνικών οδών καταγράφουν τους παραβάτες στους δρόμους Α και Β . . 3 5 8 11 11 11 11 11 5 3 6 9 .

Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων αυτοκινήτων. αφαιρέσετε από τους όρους του κλάσματος το 1. Β. Γ. προσθέσετε στους όρους του κλάσματος το 1.4 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Για να προσθέσουμε δύο ή περισσότερα κλάσματα θα πρέπει να είναι ομώνυμα. 101 . Δ. Σε ποιόν από τους δύο δρόμους κινήθηκαν οι πιο νομοταγείς οδηγοί. Δίνεται το κλάσμα . Το άθροισμα ομώνυμων κλασμάτων ισούται με ένα κλάσμα που έχει για αριθμητή το άθροισμα των αριθμητών των κλασμάτων και για παρονομαστή τον κοινό παρονομαστή των ομώνυμων κλασμάτων. προσθέσετε το 1 στον παρονομαστή και το αφαιρέσετε από τον αριθμητή. 4 8. Να το συγκρίνετε με τα κλάσματα που προκύπτουν 5 αν: Α. 2. προσθέσετε το 1 στον αριθμητή και το αφαιρέσετε από τον παρονομαστή.

δ δ ∆ =δ*π + υ . Αν για δύο κλάσματα ισχύει α γ α α+γ γ < τότε < < . τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα και στη συνέχεια ακολουθούμε τα παραπάνω. β Ο μικτός αριθμός έχει ένα ακέραιο μέρος ( ν ) και ένα κλασματικό μέρος ( α ). β δ β β+δ δ ΜΙΚΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Το άθροισμα ενός κλάσματος και ενός φυσικού αριθμού ν + σε συντομία και ως ν α γράφεται β α και ονομάζεται μικτός αριθμός. β Για να μετατρέψουμε ένα μικτό αριθμό σε κλάσμα πολλαπλασιάζουμε το ακέραιο μέρος του με τον παρονομαστή και τον προσθέτουμε στον αριθμητή: ν α ν ⋅β + α = β β Για να μετατρέψουμε ένα κλάσμα σε μικτό αριθμό διαιρούμε τον αριθμητή με τον παρονομαστή και γράφουμε το πηλίκο ως ακέραιο μέρος και το υπόλοιπο ως αριθμητή: ∆ υ =π . + = ν ν ν Για να προσθέσουμε ετερώνυμα κλάσματα.Τα κλάσματα α β α +β .102 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .

α β α −β − = . Η διαφορά ομώνυμων κλασμάτων ισούται με ένα κλάσμα που έχει για αριθμητή τη διαφορά των αριθμητών των κλασμάτων και για παρονομαστή τον κοινό παρονομαστή των ομώνυμων κλασμάτων. 8 8 8 4 6 2 Ελέγχουμε αν τα κλάσματα είναι ομώνυμα. Β. ν ν ν Για να αφαιρέσουμε ετερώνυμα κλάσματα. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. . Η πρόσθεση και η αφαίρεση κλασμάτων είναι στην ουσία πράξεις των αριθμητών δηλαδή φυσικών αριθμών. δ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Για να αφαιρέσουμε δύο ή περισσότερα κλάσματα θα πρέπει να είναι ομώνυμα. τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα και στη συνέχεια ακολουθούμε τα παραπάνω.103 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων Το κλάσμα ∆ πρέπει να είναι μεγαλύτερο της μονάδας. Να υπολογίσετε τα αθροίσματα: Α. 15 29 31 3 5 3 + + . συνεπώς ισχύουν όλες οι ιδιότητες και τηρείται η προτεραιότητα κατά τα γνωστά. + + . Αν είναι τότε προσθέτουμε τους αριθμητές. δηλαδή ∆ > δ . διαφορετικά τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα και στη συνέχεια προσθέτουμε τους αριθμητές.

4 6 2 12 12 12 12 12 2. 3 18 6 18 9 18 5 1 2 30 3 4 30 − 3 − 4 23 − − = − − = = . 7 7 7 7 7 Β. άρα: Το άθροισμα είναι: 3 9 5 10 3 18 = .104 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . άρα τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα: ΕΚΠ (3. άρα αφαιρούμε τους εκθέτες: 41 29 11 41 − 29 − 11 1 − − = = . Τα κλάσματα είναι ομώνυμα. Τα κλάσματα είναι ετερώνυμα. διαφορετικά τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα και στη συνέχεια αφαιρούμε τους αριθμητές. = . Τα κλάσματα είναι ομώνυμα. Τα κλάσματα είναι ετερώνυμα. 7 7 7 3 6 9 Ελέγχουμε αν τα κλάσματα είναι ομώνυμα. 6 )=12 . άρα προσθέτουμε τους εκθέτες: 15 29 31 15 + 29 + 31 75 + + = = . Να υπολογίσετε τις διαφορές: Α. Αν είναι τότε αφαιρούμε τους αριθμητές. 8 8 8 8 8 Β. 3 6 9 18 18 18 12 12 . 4. . 6.9 )=18 . − − . Α. άρα: Η διαφορά είναι: 5 30 1 3 2 4 = = . = . 41 29 11 5 1 2 − − . 4 12 6 12 2 12 3 5 3 9 10 18 9 + 10 + 18 37 + + = + + = = . = . Β.Τα κλάσματα Α. άρα τα μετατρέπουμε σε ομώνυμα: ΕΚΠ (2.

Να μετατρέψετε σε κλάσμα το μικτό αριθμό 7 3 . Να υπολογίσετε την παράσταση 3 1 +4 +2. . πρώτα τους μετατρέπουμε σε κλάσματα. Είναι: 7 3 7 ⋅10 + 3 70 + 3 73 = = = . 10 10 10 10 4. 10 Πολλαπλασιάζουμε το ακέραιο μέρος με τον παρονομαστή και προσθέτουμε το γινόμενο στον αριθμητή. Είναι: 22 = 3 ⋅ 7 + 1 . 46 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 46 . Να μετατρέψετε σε μικτό αριθμό το κλάσμα 22 7 Διαιρούμε τον αριθμητή με τον παρονομαστή και γράφουμε το πηλίκο ως ακέραιο μέρος και το υπόλοιπο ως αριθμητή. 8 8 Όταν σε μαθηματικές παραστάσεις υπάρχουν μικτοί αριθμοί.105 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων 3. άρα: 22 1 =3 7 7 5.

20 15 20 ⋅ 3 15 ⋅ 4 60 60 60 60 20 ΣΤ. 3 − = − = − = = . 17 3 17 ⋅ 3 3 ⋅ 4 51 12 51 + 12 63 21 + = + = + = = = . 12 3 12 3 ⋅ 4 12 12 12 12 3 Ε.Τα κλάσματα 1. 10 3 10 3 ⋅ 2 10 6 10 − 6 4 1 − = − = − = = = .106 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 4 2 4 2 ⋅ 3 4 6 4 + 6 10 + = + = + = = . 9 9 9 9 Γ. 8 4 8 4⋅2 8 8 8 8 2 Δ. Α. Α. 9 27 9 ⋅ 3 27 27 27 27 27 Ε. 3 3 3 3 Β. 4 1 1 4 1 4 ⋅10 1 40 1 40 + 1 41 = 4+ = + = + = + = = . 13 13 13 13 Γ. 10 10 1 10 1 ⋅10 10 10 10 10 10 . 4 2 4 ⋅ 3 2 12 2 12 − 2 10 − = − = − = = . 3 8 3 ⋅ 8 8 ⋅ 3 24 24 24 24 3 3 3 ⋅11 3 ⋅ 7 33 21 33 − 21 12 ΣΤ. 8 8 1 8 1⋅ 8 8 8 8 8 8 Β. 11 2 11 + 2 13 + = = =1 . 3 1 3 −1 2 − = = =1 . Α. 2 2 2 2 Β. 5 2 5+ 2 7 + = = . 8 2 8 2 ⋅ 4 8 8 8 + 8 16 4 + = + = + = = = . 8 3 8−3 5 − = = . 15 5 15 5 ⋅ 3 15 15 15 + 15 30 5 + = + = + = = = . 7 5 7 ⋅ 8 5 ⋅ 3 56 15 56 − 15 41 − = − = − = = . 3 = 3 + = + = + = + = = . 12 4 12 4 ⋅ 3 12 12 12 12 2 2. 9 3 9 3⋅3 9 9 9 9 Δ. 7 11 7 ⋅11 11 ⋅ 7 77 77 77 77 5 5 3 5 3 ⋅ 8 5 24 5 24 + 5 29 3.

Α. άρα: 5. 2 = 2 + = + = 9 9 1 9 1⋅ 9 9 9 9 9 9 4. 2 2 2 2 2 2 38 36 + 2 36 2 2 2 = = + =3 + =3 .107 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων 1 1 2 1 2 ⋅ 9 1 18 1 18 + 1 19 + = + = = . 5 5 . 15 15 1 15 15 ⋅1 15 15 15 15 5 16 3 16 3 ⋅ 2 5 ⋅ 20 16 6 100 16 + 6 + 100 122 61 + +5 = + + = + + = = = . Α. 5 = 2 ⋅ 2 + 1 = 4 + 1 . άρα: Β. Γ. άρα: Γ. 8 8 1 8 1⋅ 8 8 8 8 8 12 12 1 12 15 ⋅1 12 15 12 + 15 27 9 +1 = + = + = + = = = . 3 − 2 = 3 −  2 +  = 3 −  +  = 3 −  +  5 5  1 5  1⋅ 5 5  11 3 ⋅ 5 11 15 11  10 + 1  =3 −  − = − = = 3− = 5 1⋅ 5 5 5 5  5  = 15 − 11 4 = . 15 = 4 ⋅ 3 + 3 =12 + 3 . Α. 20 10 20 10 ⋅ 2 1 ⋅ 20 20 20 20 20 100 10 1 1  2 1  2⋅5 1  6. 12 12 12 12 12 12 3 3 2 3 2 ⋅ 8 3 16 3 + 16 19 + 2= + = + = + = = . Β. 38 = 3 ⋅12 + 2 = 36 + 2 . 4 4 4 4 4 4 5 4 +1 4 1 1 1 = = + =2+ =2 . 15/4 15 12 + 3 12 3 3 3 = = + =3 + =3 . Γ.

Συνεπώς 5 τα 1 2 και του ποσού είναι: 5 5 1 των χρημάτων = 20. Ο 2ος πήρε 1 2 των 2/5 λιγότερα σε σχέση με τον1ο. 3⋅ 2 2 ⋅3 6 6 6 6 6 6 6 6 6 2 4  2  4  1⋅ 3 2  4  3 2  4 Γ.108 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .000€ .000 είναι το σύνολο των χρημάτων. 4 – 2 =  4 +  –  2 +  =  3 2  3  2   1⋅ 3 3   1⋅ 2 2 1  13 5  12 1   4 = +  –  + = – = 3  2 2 3 2  3 = 13 ⋅ 2 5 ⋅ 3 26 15 26 − 15 11 6 + 5 6 5 5 5 − = − = = = = + = 1 + =1 . 5 . 1 – = 1 +  – =  + – = + – 3 5  3  5  1 ⋅ 3 3  5  3 3  5 = 3 + 2 4 5 4 5 ⋅ 5 4 ⋅ 3 25 12 − = – = − = – = 3 5 3 5 3 ⋅ 5 5 ⋅ 3 15 15 = 25 − 12 13 = .000€ = τα χρήματα του 1ου.Τα κλάσματα 1 1  1  1   4⋅3 1   2⋅ 2 1 + – +  Β. Ο 1ος πήρε τα των 8 5 5 20. 5 2 των χρημάτων = 2 ⋅ 4. 15 15 7. δηλαδή τα .000€ : 5 = 4. Τα 20.000€ = 8.000€ .

000€ . δηλαδή τα: .000 4 χρημάτων.000€ .000€ − 7.= 109 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων Ο 2ï ò πήρε κατά 1 8 1 7 λιγότερα χρήματα από τον πρώτο δηλαδή τα – = 8 8 8 8 1 7 των χρημάτων του 1ï õ . 8 7.10. 5.000€ : 8 =1. προσθέτουμε τα κλάσματα.000 1 Τα χρήματα του 3ï õ αποτελούν τα: = 20. 8. Εφόσον ο 1ï ò πήρε 8.000 20 χρημάτων. 5. 5 ⋅ 6 15 ⋅ 2 3 ⋅10 10 ⋅ 3 30 30 30 30 30 30 Συνεπώς το υπόλοιπο μέρος της παραγωγής έμεινε απούλητο. Είναι: ΕΚΠ (3. του συνόλου των Τα χρήματα που πήρε ο τρίτος είναι: 20.000 7 Τα χρήματα του 2ï õ αποτελούν τα: = 20.000€ . τα και του ποσού 8 8 είναι: 1 των χρημάτων του 1ï õ = 8.000€ − 8.000€ = 7. Για να βρούμε το μέρος της παραγωγής που πουλήθηκε.15 ) = 30 .000€ = τα χρήματα του 2ï õ . 2 2 1 1 2 ⋅ 6 2 ⋅ 2 1 ⋅10 1 ⋅ 3 12 4 10 3 12 + 4 + 10 + 3 29 + + + = + + + = + + + = = 5 15 3 10 5 ⋅ 6 15 ⋅ 2 3 ⋅10 10 ⋅ 3 30 30 30 30 30 30 2 ⋅ 6 2 ⋅ 2 1 ⋅10 1 ⋅ 3 12 4 10 3 12 + 4 + 10 + 3 29 + + + = + + + = = .000€ = 5. 9 8 9 ⋅ 8 8 ⋅ 9 72 72 72 72 9. 8 7 των χρημάτων του 1ï õ = 7 ⋅1. Είναι: του συνόλου των 5 3 5 ⋅ 8 3 ⋅ 9 40 27 40 − 27 13 – = − = – = = .

Σ. 8−3 8 3 3 = – =1 – 8 8 8 8 . 30 30 30 30 10. ΣΤ. Ε. 3 1 3 1⋅ 5 3 5 3 5 + 3 8 Δ. Α. Σ. 3 4 3+ 4 7 5+ 2 5 2 2 2 + = = = = + =1 + =1 5 5 5 5 5 5 5 5 5 1 4 1 + 4 5 5 ⋅ 4 20 + = = = = 3 3 3 3 3 ⋅ 4 12 1 1 1⋅ 6 1⋅ 5 6 5 6 + 5 11 + = + = + = = 5 6 5 ⋅ 6 6 ⋅ 5 30 30 30 30 Λ. Β. Ζ. Γ. 1 + = + = + = + = = 5 1 5 1⋅ 5 5 5 5 5 5 Σ.110 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .Τα κλάσματα 30 29 30 − 29 1 – = = της παραγωγής. 1 2 1 ⋅ 3 2 ⋅ 5 3 10 3 + 10 13 + = + = + = = 5 3 5 ⋅ 3 3 ⋅ 5 15 15 15 15 Λ. Σ. 3 3+5 3 5 3 = + = + 1 5 5 5 5 Σ.

12 12 12 12 2. + 5/7 3/2 1 3/5 5/7 5/7 + 5/7 = 10/7 5/7 + 3/2 = 31/14 5/7 + 1 = 12/7 5/7 + 3/5 = 46/35 3/2 3/2 + 5/7 = 31/4 3/2 + 3/2 = 3 3/2 + 1 = 5/2 3/2 + 3/5 = 21/10 1+5/7 = 12/7 1 + 3/2 = 5/2 1+1 = 2 1 + 3/5 = 8/5 3/5 + 5/7 = 46/35 3/5 + 3/2 = 21/10 3/5 + 1 = 8/5 3/5 + 3/5 = 6/5 1 3/5 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. οπού είναι δυνατό. 9 9 9 9 5 45 19 45 + 19 64 32 + = = = . 90 90 90 90 45 16 8 16 + 8 24 + = = = 2. 8 4 4 + 8 12 12 : 2 6 + = = = = . το τελικό κλάσμα: . 10 10 10 10 10 : 2 5 5 4 5+ 4 9 5 + = = =1= .111 Πρόσθεση – αφαίρεση κλασμάτων ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1. Να υπολογίσετε τα παρακάτω αθροίσματα απλοποιώντας.

7 Να μετατρέψετε τους παρακάτω μικτούς σε κλάσματα (Α – Γ ) και αντιστρόφως (∆ – ΣΤ ): 4 Α. 5 1 4 – – . οπού είναι δυνατό. + + . 9 .  2 – 3  +  2   16   4. 25 3 + 44 11 1 3 9 Δ. 25 12 . 14 3 Δ. Να βρείτε δύο ομώνυμα κλάσματα που το ένα να είναι διπλάσιο του άλλου και το άθροισμά τους να ισούται με 6. 7 1 12 1 Γ. 5 7 6 + + 12 12 12 Γ. 14 7 + 42 42 Β. – 5 6 Δ. 5 5. 17 9 – 8 8 Β. 4 5 ΣΤ.Τα κλάσματα Α. 4 7 14 2. 153 12 Β. να υπολογίσετε το άλλο. 32 23 4 – – 15 15 15 8 2 Γ. το τελικό κλάσμα: Α.112 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Β. 4 8 6 3. Αν η διαφορά δύο κλασμάτων ισούται με 13 και το ένα από τα δύο 15 1 κλάσματα είναι το .  4 –  +  +  –  –  3   3 6   5 15    3 32   2 ⋅ 42  – 9 / 24  . Να υπολογίσετε τις παρακάτω διαφορές απλοποιώντας. 7 2 Ε. Να υπολογίσετε την τιμή των παρακάτω αριθμητικών παραστάσεων: 5   2 1   32 9   Α.

Τι μέρος του τζίρου μένει στον καταστηματάρχη.5 Πολλαπλασιασμός κλασμάτων ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Το γινόμενο δύο κλασμάτων ισούται με ένα κλάσμα με αριθμητή το γινόμενο των αριθμητών και παρονομαστή το γινόμενο ων παρονομαστών: α γ α⋅γ ⋅ = . Να υπολογίσετε την τιμή των παρακάτω αριθμητικών παραστάσεων: 1 4 2 3 Α. Οι υποχρεώσεις ενός καταστήματος σε σχέση με τις ακαθάριστες μηνιαίες 19 του τζίρου είναι ο ΦΠΑ. τα το ενοίκιο και το τα υπόλοιπα λειτουργικά 50 5 5 εισπράξεις του (τζίρος). έχουν ως εξής: Το έξοδα. β δ β⋅δ . 4 – 3 + 33 . 3 +  –  + 22 2 5 3 85 1 1 3 Β. το 100 1 2 1 ο δημοτικός φόρος. 5 3 10 8. 2.113 Πολλαπλασιασμός κλασμάτων 7.

β β ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Δύο αριθμοί ονομάζονται αντίστροφοι όταν το γινόμενό τους ισούται με 1. β . β α β⋅α Ο αντίστροφος ενός φυσικού αριθμού α είναι το κλάσμα 1 . Ο αντίστροφος ενός κλάσματος α β είναι το κλάσμα γιατί: β α α β α.114 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .β ⋅ = =1 . ΤΟ ΚΛΑΣΜΑ ΩΣ ΠΗΛΙΚΟ Το κλάσμα α ισοδυναμεί με τη διαίρεση α : β : β α =α :β.Τα κλάσματα Το γινόμενο ενός κλάσματος με ένα φυσικό αριθμό ισούται με ένα κλάσμα με αριθμητή το γινόμενο του αριθμητή του κλάσματος και του φυσικού αριθμού και παρονομαστή τον παρονομαστή του κλάσματος: α α⋅γ ⋅γ= . ενώ δεν υπάρχει ο αντίστροφος του 0 . α Ο αντίστροφος του 1 είναι ο εαυτός του.

1 Β. Είναι: 5 = 5 + = + = . Είναι: το 18 . 6 9 Για να υπολογίσουμε τον αντίστροφο ενός μικτού αριθμού τον μετατρέπουμε πρώτα σε κλάσμα.115 Πολλαπλασιασμός κλασμάτων Το κλάσμα α αποκαλείται «άλφα προς βήτα» ή λόγος των α και β . Ο αντίστροφος του 2 7 είναι το . Ο αντίστροφος του 3 είναι το 1 . 3 Β. 3 16 1 2 3 4 7 1 2 + = + = . 7 2 1 1 15 1 16 Δ. 5 . . 3 3 3 3 3 Ο αντίστροφος του μικτού αριθμού 5 Ε. 3 1 2 Ε. 3 . Ο αντίστροφός του αθροίσματος + είναι 6 9 18 18 18 6 9 . 5 Γ. 5 Γ. Για να υπολογίσουμε τον αντίστροφο μιας αριθμητικής παράστασης εκτελούμε πρώτα τις πράξεις και υπολογίζουμε τον αντίστροφο του αποτελέσματος. 7 1 Δ. Α. + . Να υπολογίσετε τους αντίστροφους των παρακάτω αριθμών: Α. 7 1 3 είναι το . Ο αντίστροφος του 1 είναι το 5 . 2 . β ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.

22 ⋅  + 2  − ⋅ 4 = 4 ⋅  + = 4⋅ + − ⋅ =4⋅ + − ⋅ 8 8 2 8  8 2 4 4 4 8  8 2 8 8 3 2 ⋅8 +1  1 4 ⋅ 2 +1  3 17  1 9  6 17  1 ⋅ 9 + = 4⋅ + − ⋅ =4⋅ + − = − ⋅ 4 8  8 2 4 8  8 2  8 8  8⋅2 =4⋅ 25 9 100 9 200 9 191 − = − = − = . και η Ελένη 160 εκ.Τα κλάσματα 2. 1 1 3 1 2 ⋅ +  + 2 ⋅ ⋅  2 3 6 6 3 1 1 1 3 Β.116 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . α 2 του ύψους του Κώστα ισούνται με: 9 . πολλαπλασιασμοί. Α. Να υπολογίσετε τις αριθμητικές παρακάτω παραστάσεις: Α. απλά ζητούμε το κλάσμα Τα β . Τα του ύψους του 9 Κώστα σε τι μέρος του ύψους της Ελένης αντιστοιχούν. Όταν ζητούμε το μέρος του αριθμού α που αποτελεί ο αριθμός β . 1 1 3 2 1⋅ 3 2 3 4 1 2 1 2 1  1⋅ 2  1 3 ⋅ +  + 2⋅ ⋅ = ⋅ + + 2⋅ +2⋅ = + = ⋅ + 2⋅ = 3 3 6 18 3 ⋅ 6 18 18 18 6 3 3 6 6  6⋅3  3 6 2 1⋅ 3 2 3 4 7  1 2 1  1⋅ 2  1 3 +2⋅ = + = . δυνάμεις. 8 16 8 16 16 16 16 2 3. Ο Κώστας έχει ύψος 180 εκ. προσθέσεις και αφαιρέσεις. μικτοί σε κλάσματα. = ⋅ + + 2⋅ = ⋅ + 2⋅ = 18 3 ⋅ 6 18 18 18 18  3 6 6  6⋅3  3 6 1 1 1 3  3 2 ⋅8 +1  1 4 ⋅ 2 +1  3 17  1 9  6 17 Β. δηλαδή παρενθέσεις. 2 2 ⋅  + 2  − ⋅ 4 8 8 2 4 Εκτελούμε τις πράξεις με τη γνωστή προτεραιότητα.

κ . 4 4⋅2 8 ⋅2= = = 2 2 2 2 3. 7 ⋅ 10 7 ⋅10 70 = = =5 14 14 14 Δ. Δύο αριθμοί ονομάζονται αντίστροφοι όταν το γινόμενό τους ισούται με 1. Β. 1. 3 ⋅ = = 4 4 4 Γ.117 Πολλαπλασιασμός κλασμάτων 2 2 ⋅180 360 ⋅180εκ. 9 9 90 Το μέρος του ύψους της Ελένης που αντιστοιχεί στα 40 εκ. 5 5 ⋅10 50 1 ⋅10 = = = 100 100 100 2 Β. = 40εκ. 160 4 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 49 . 8 100 8 ⋅100 800 ⋅ = = =16 10 5 10 ⋅ 5 50 . 3 3⋅3 9 2. Το γινόμενο δύο κλασμάτων ισούται με ένα κλάσμα με αριθμητή το γινόμενο των αριθμητών και παρονομαστή το γινόμενο ων παρονομαστών. 1 κ 1 . Α. κ . Μόνο το 1 ισούται τον αντίστροφό του. 2 7 2 ⋅ 7 14 7 ⋅ = = = 5 8 5 ⋅ 8 40 20 Β. Α. Γ. = εκ. Οι αντίστροφοι των κ . λ . είναι: 40 1 = του ύψους της Ελένης. Α. = εκ. είναι αντίστοιχα οι: κ λ κ Δ.

Τα κλάσματα Γ. Α. 7 4 Β. 4 ⋅ 2 =  4 +  ⋅  2 +  = ⋅ = ⋅ = = = = + 5 2  5  2 5 2 5 2 5⋅ 2 10 10 10 1 4 ⋅ 5 + 1 2 ⋅ 2 + 1 21 5 21 ⋅ 5 105 100 + 5 100 5 1 1 ⋅ = ⋅ = = = = + =10 + = = 10 . 3 2 3⋅ 2 6 1 ⋅ = = = 2 15 2 ⋅15 30 5 4. 1 . * 5/7 3/2 1 3/4 7/5 7/5 * 5/7 = 1 7/5 * 3/2 = 31/14 7/5 * 1 = 7/5 7/5 * 3/4 = 21/20 2/3 * 3/2 = 1 2/3 * 1 = 2/3 2/3 * 3/4 = 1/2 1 * 3/2 = 5/2 1*1 = 1 1 * 3/4 = 3/4 4/3 * 3/2 = 2 4/3 * 1 = 4/3 4/3 * 3/4 = 1 2/3 2/3 * 5/7 = 10/21 1 1 * 5/7 = 5/7 4/3 4/3 * 5/7 = 20/21 1 3  1  3 2 ⋅3 +1 3 7 3 7 ⋅ 3 21 1 ⋅ = ⋅ = = = . 3 Ε. 5 2 5 2 5⋅ 2 10 10 10 10 2 2 1 1 3⋅8 +1 25 250 125 124 + 1 124 1 1  Γ. 1 72 Γ. 3 ⋅10 =  3 +  ⋅10 = ⋅10 = ⋅10 = = = = + = 31 + = 8 8 8 8 8 4 4 4 4 4  3⋅8 +1 25 250 125 124 + 1 124 1 1 1 ⋅10 = ⋅10 = = = = + = 31 + = 31 . 8 5 Δ. 4 5 4 ⋅ 5 20 ⋅ = = 9 9 9 ⋅ 9 81 Δ. Α. 8 739 ΣΤ. 5. 8 8 8 4 4 4 4 4 4 = 2 3  2  3 1 ⋅ 3 + 2 3 5 3 5 ⋅ 3 15 5 4 + 1 4 1 1 1 Δ. 2 ⋅ =  2 +  ⋅ = 3 21  3  21 3 21 3 21 3 ⋅ 21 63 3 1 1  1  1  4 ⋅ 5 + 1 2 ⋅ 2 + 1 21 5 21 ⋅ 5 105 100 + 5 100 Β.118 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 1 ⋅ = 1 +  ⋅ = ⋅ = ⋅ = = = = = + =2+ = 2 3 2  3 2 3 2 3 2 3⋅ 2 6 2 2 2 2 2 2 1 ⋅ 3 + 2 3 5 3 5 ⋅ 3 15 5 4 + 1 4 1 1 1 ⋅ = ⋅ = = = = = + =2+ = 2 3 2 3 2 3⋅ 2 6 2 2 2 2 2 2 6.

Ε. Ο όγκος του αναψυκτικού είναι 1 =1 + = 2 2 2 2 Ήπιε τα 8.  +  ⋅ = ⋅ =  5 5  4 5 4 20 6 3 1 3 1 3 Γ.Πολλαπλασιασμός κλασμάτων 1 1 1⋅ 2 + 1 3 = του λίτρου.  −  ⋅ = ⋅ =  5 5  4 5 4 20  7 2  3  35 2  3 37 3 111 37 = 9.  +  ⋅ =  +  ⋅ = ⋅ =  3 15  8  15 15  8 15 8 120 40  7 2  3  35 2  3 33 3 99 33 = Β. Α. Να υπολογίσετε τους αντίστροφους των παρακάτω αριθμών: 21 1 1 2 . 7. του όγκου. δηλαδή: 3 3 2 6 3 1 6 3 24 3 27 + ⋅ = + = + = 5 5 4 5 20 20 20 20 6 3 1 9 1 9 Β. 2 2 3 ⋅ =1 λίτρο. . Δ. 3 .  −  ⋅ =  −  ⋅ = ⋅ =  3 15  8  15 15  8 15 8 120 40 Γ. 32 12 2007 4 3 2. Β. 24 . 119 . Γ. Α. 7 2 3 7 6 280 6 274 137 − * = − = − = = 3 15 8 3 120 120 120 120 60 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να υπολογίσετε τις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις και να βρείτε τον αντίστροφό τους: Α.

4 του 1 κιλού. να υπολογίσετε πόσα γραμμάρια είναι τα: Α. 10 Β. 8 4.000 γραμμάρια. 3 του 1 κιλού. 3 Γ. 1 1 3 1 7 7  ⋅ +2 Β. τα 2 του ντεπόζιτου. Το ντεπόζιτο ενός αυτοκινήτου έχει χωρητικότητα 45 λίτρα και είναι εντελώς άδειο. 9 Β. Από τους 150 υπαλλήλους μιας εταιρίας. Αν η βενζίνη κοστίζει 1 4 € το λίτρο. 440ml . 4 Δ. E.  +  ⋅10 − 5 2 3 12 5  15 30  1  3 1 3 1 Γ. 5 Γ.120 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . 5 6. Δ. το 1 του ντεπόζιτου. Β 44ml . 5. 121ml . 5 των 2 κιλών.  ⋅ + 2 ⋅ 2  +  ⋅  4  2 2 8 3 3. τα 7 του ντεπόζιτου. τα υπολογίσετε: 1 πηγαίνει στη δουλεία 3 3 με μετρό και οι υπόλοιποι με ΙΧ αυτοκίνητο. Αν 1 κιλό ισούται με 1. Να 5 . 22ml .1101ml 110 . πόσο θα πληρώσουμε 100 για να γεμίσουμε: Α. Γ. το του με λεωφορείο.Τα κλάσματα Α. Να υπολογίσετε τι μέρος ενός κουτιού αναψυκτικού 330ml είναι τα: Α. 9 των 5 κιλών.

7. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: * 4/5 6/11 1 8/7 5/4 11/6 1 7/8 2. τον αριθμό των υπαλλήλων που χρησιμοποίει το κάθε μέσο. το μέρος του συνόλού των υπαλλήλων που χρησιμοποιεί ΙΧ. δηλαδή τη διαίρεση δύο αριθμών. Β.6 Διαίρεση κλασμάτων ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Το πηλίκο της διαίρεσης δύο κλασμάτων ισούται με το γινόμενο του διαιρετέου με τον αντίστροφο του διαιρέτη: α γ α δ α ⋅δ : = ⋅ = β δ β γ β ⋅γ ΣΥΝΘΕΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ Εφόσον το κλάσμα εκφράζει το λόγο. .121 Διαίρεση κλασμάτων Α.

Ένα σύνθετο κλάσμα μετατρέπεται σε απλό με αριθμητή το γινόμενο των άκρων και παρονομαστή το γινόμενο των μέσων όρων: α β α ⋅δ = γ β ⋅γ δ Στο παραπάνω αποτέλεσμα θα οδηγηθούμε αν γράψουμε το σύνθετο α β κλάσμα γ δ κλάσμα ως διαίρεση των α γ και και πολλαπλασιάσουμε το β δ α γ με τον αντίστροφο του κλάσματος : β δ α γ α δ α ⋅δ : = ⋅ = β δ β γ β ⋅γ . γ δ γ μέσοι όροι.122 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . οι α και δ ονομάζονται άκροι όροι και οι β . α β Στο σύνθετο κλάσμα .Τα κλάσματα το πηλίκο δύο κλασμάτων μπορεί να γραφεί σε μορφή κλάσματος ως : α α γ β : = β δ γ δ Το κλάσμα που έχει ένα τουλάχιστον όρο σε μορφή κλάσματος. ονομάζεται σύνθετο κλάσμα.

4 : .123 Διαίρεση κλασμάτων ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. 8 . 7 7 2 14 1 1 5 ⋅ 2 + 1 1 11 1 11 33 Δ. Να γίνουν απλά τα σύνθετα κλάσματα: 4 Α. 3 . 2 3 2 2 1 Β. : Β. 2 3 3 9 Για να υπολογίσουμε ένα γινόμενο που περιέχει μικτούς αριθμούς. 3 9 3 9 3 9 3 20 3 ⋅ 20 60 2. 2 3 2 3 2 3 2 2 4 2 3 ⋅ 3 + 4 2 ⋅ 9 + 2 13 20 13 9 13 ⋅ 9 117 Ε. 2 3 6 7 1 1 4 2 Δ. Α. 3 2 7 4 Β. 5 : . τους μετατρέπουμε πρώτα σε κλάσματα. Γ. 5 : = : = : = ⋅3= . Να υπολογίσετε τα παρακάτω πηλίκα: 3 1 1 8 Α. Ε. 3 : 2 . 3 5 11 Γ. 3 : 2 = : = : = ⋅ = = . 4 : = 4 ⋅ 6 = 24 . 8 8 1 8 : 2= ⋅ = . 6 Γ. : 2 . 3 1 3 9 : = ⋅ 3 = .

Τα κλάσματα Τα σύνθετα κλάσματα γίνονται απλά είτε υπολογίζοντας το λόγο γινομένου άκρων προς το γινόμενο μέσων. Α. ώστε να εφαρμόσουμε με ευκολία τα 1 παραπάνω. είτε θεωρώντας το σύνθετο κλάσμα ως διαίρεση κλασμάτων. Όταν ένας από τους δύο όρους ενός σύνθετου κλάσματος είναι φυσικός ν αριθμός ν τότε τον γράφουμε ως . Θεωρούμε το σύνθετο κλάσμα ως διαίρεση κλασμάτων: 4 3 = 4 : 2 = 4 ⋅ 7 = 4 ⋅ 7 = 28 = 14 2 3 7 3 2 3⋅ 2 6 3 7 Β. Θεωρούμε το σύνθετο κλάσμα ως διαίρεση κλασμάτων: . Πολλαπλασιάζουμε άκρους – μέσους: 4 4 1 4 ⋅ 5 20 = = = 3 3 1⋅ 3 3 5 5 ( 2ος τρόπος). Πολλαπλασιάζουμε άκρους – μέσους: 4 3 = 4 ⋅ 7 = 28 = 14 2 3⋅ 2 6 3 7 ( 2ος τρόπος). (1ος τρόπος).124 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . (1ος τρόπος).

4 2 + 2 3 2 Όταν οι όροι ενός σύνθετου κλάσματος είναι μικτοί αριθμοί και αριθμητικές παραστάσεις. (1ος τρόπος). Να γίνουν απλά τα σύνθετα κλάσματα: Α. . εκτελούμε πρώτα τις πράξεις σε αριθμητή και παρονομαστή α β και στη συνέχεια πράττουμε μέχρι να προκύψει κλάσμα της μορφής γ δ κατά τα γνωστά.125 Διαίρεση κλασμάτων 4 4 1 4 3 4 5 4 ⋅ 5 20 = = : = ⋅ = = 3 3 1 5 1 3 1⋅ 3 3 5 5 Γ. Πολλαπλασιάζουμε άκρους – μέσους: 11 11 8 = 8 = 11 ⋅1 = 11 3 8 ⋅ 3 24 3 1 ( 2ος τρόπος). 4 2 + 3 12 7 1 Β. Θεωρούμε το σύνθετο κλάσμα ως διαίρεση κλασμάτων: 11 11 8 = 8 = 11 : 3 = 11 ⋅ 1 = 11 ⋅1 = 11 3 8 1 8 3 8 ⋅ 3 24 3 1 3.

10 Πόσα μπουκάλια θα χρειαστούμε. 3 3 3 3 3 3 2 2 1⋅ 7 + 2 9 Ο παρονομαστής είναι: 1 =1 + = = . Από τα δεδομένα του προβλήματος δημιουργούμε τη διαίρεση κλασμάτων ή το σύνθετο κλάσμα. Ο αριθμητής είναι: 4 4 3 ⋅ 3 4 6 10 + 2= + = + = . Ο αριθμητής είναι: 1 1 1 2 ⋅18 1 36 + 1 37 42 + 2 = 16 + 2 + =18 + = + = = 2 2 2 2 2 2 2 Ο παρονομαστής είναι: 3 = 3 1 1 37 37 ⋅1 37 Άρα το σύνθετο κλάσμα είναι: 42 + 2 = 2 = = . . 3 3 2⋅3 6 1 2 4. 7 7 7 7 4 10 +2 10 ⋅ 7 70 Άρα το σύνθετο κλάσμα είναι: 3 = 3 = = .Τα κλάσματα Α.126 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Θα είναι όλα τα μπουκάλια εντελώς γεμάτα. Θέλουμε να μεταφέρουμε το λάδι ενός δοχείου 12 λίτρων σε μπουκάλια των 7 του λίτρου. 2 9 3 ⋅ 9 27 1 7 7 Β.

127 Διαίρεση κλασμάτων Θα διαιρέσουμε την ποσότητα του λαδιού με τον όγκο κάθε μπουκαλιού για να βρούμε πόσα μπουκάλια ισοδυναμούν με το λάδι του δοχείου: 12 : 7 10 120 119 + 1 17 *7 + 1 1 1 =12 ⋅ = = = =7 + =7 . : = ⋅ 2 = = 4 2 4 4 2 Β. 10 1 1 1 1 5 1 : = : = ⋅ 5 = = 100 5 10 5 10 10 2 Δ. Β. 7 21 7 7 7 9 63 : = : = ⋅ = =3 3 27 3 9 3 7 21 . Το κλάσμα που έχει ένα τουλάχιστον όρο σε μορφή κλάσματος. Α. 10 7 7 7 7 7 7 Άρα. 1. Α. ονομάζεται σύνθετο κλάσμα. 1 1 1 3 : = ⋅ 3 = =1 3 3 3 3 Γ. 7 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 51 . Το πηλίκο της διαίρεσης δύο κλασμάτων ισούται με το γινόμενο του διαιρετέου με τον αντίστροφο του διαιρέτη. 3 1 3 6 3 2. θα χρειαστούμε 8 μπουκάλια από τα οποία τα 7 θα είναι εντελώς γεμάτα με λάδι και το 1 θα είναι γεμάτο κατά το 1 του όγκου του.

Α. 1 1 1 2 : = ⋅2= 3 2 3 3 3 2 Είναι Α ⋅ Β = ⋅ =1 . 1 1 1  1 1  1 2 1 3 3 : : = : ⋅2= : = ⋅ = . 3 5. : 5/7 1/2 1 4/3 5/7 5/7 : 5/7 = 1 5/7 : 1/2 = 10/7 5/7 : 1 = 5/7 5/7 : 4/3 = 15/28 1/2 1/2 : 5/7 = 7/10 1/2 : 1/2 = 1 1/2 : 1 = 1/2 1/2 : 4/3 = 3/8 1 1 : 5/7 = 7/5 1 : 1/2 = 2 1:1 = 1 1 : 4/3 = 3/4 4/3 4/3 : 5/7 = 28/15 4/3 : 1/2 = 8/3 4/3 : 1= 4/3 4/3 : 4/3 = 1 . 10 : = 10 ⋅ = = 3 6 6 10 60 3 6 20 20 Γ.Τα κλάσματα 1 3. 8 4 8 3 2 8  2 8 2 8 Είναι Α ≠ Β άρα δεν ισχύει στη διαίρεση η προσεταιριστική ιδιότητα. 1 1 1 3 : = ⋅ 3 = 2 3 2 2 Β. 1 Είναι Γ ⋅ ∆ = ⋅ 3 =1 . Α. 2 : 4 = : 4= : 4= ⋅ = = 2 2 2 2 4 2⋅4 8 Δ. άρα οι Γ και ∆ είναι αντίστροφοι.128 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . Α. 8  3 2  8  3  8 3 8 2 16 6 3 1 1 1 1  1 3 1 3 Β. 2 : = 2 ⋅ 3 = 6 3 Β. 5 :1 = 5 ⋅1 = 5 8 8 8 1 2 ⋅ 2 +1 5 5 1 5 ⋅1 5 Γ. άρα οι Α και Β είναι αντίστροφοι. 4 1 : 3 1 = 4 ⋅10 + 1 : 3 ⋅ 3 + 1 = 41 : 10 = 41 ⋅ 3 = 123 10 3 10 3 10 3 10 10 100 4. 2 3 20 20 1 20 1 20 6 60 :10 = ⋅ = = ∆.  :  : =  ⋅ 3  : = : = ⋅ 2 = = . 6.

45 : 15 = 1 : 15 = 1 ⋅ 9 = 9 = 3 90 9 2 9 2 15 30 10 Δ. 3 : 4 = 3 ⋅ 10 = 30 = 3 10 10 10 4 40 4 Β.Διαίρεση κλασμάτων 7. 3 = 3 = = = 4 4 3 ⋅ 4 12 4 1 20 20 20 ⋅ 4 80 Γ. Α. 7 8 = 56 = = = 2 3 6 56 ⋅ 6 336 42 . 8 = = 4 8 ⋅ 4 32 5 15 15 15 ⋅1 15 5 Β. 3 3 = 3 4 = 12 = = =8 1 1 1 1 12 ⋅1 12 :2 ⋅ 8 8 2 16 129 . 5 11 55 2 4 2 3 6 : ⋅ 6 ⋅16 96 Γ. 5 : 4 = 5 ⋅ 9 = 45 = 5 9 9 9 4 36 4 Γ. 16 : 8 = 16 ⋅ 9 = 144 = 6 3 9 3 8 24 3 3 ⋅ 5 15 8. Α. Α. 5 =5 = = = 2 4 2 2 4 5 ⋅ 4 20 5 + + 3 6 3 3 3 4 2 8 . = 1 = = =16 5 5 1⋅ 5 5 4 4 3 1 4 4 + 4 ⋅ 3 12 3 5 = 5 9. 8 ⋅ 55 440 55 Β.

33 : 42 . Σύμφωνα με τα παραπάνω: 3 13 3 13 39 2 1 1 1 1 1 1 1 3 1 4 2 2 ⋅ = ⋅ + ⋅ = + = + = = 3 13 2 13 6 13 26 78 78 78 78 39 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.Τα κλάσματα ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 2 1 1 1. 3 3 1 5 Ε. 5 1 : 3 4 Β. 28 : 8 . 7 Γ. Σύμφωνα με τα παραπάνω: 3 9 3 9 27 2 1 1 1 1 1 1 1 3 1 4 2 ⋅ = ⋅ + ⋅ = + = + = = 3 9 2 9 6 9 18 54 54 54 54 27 Τα 2 1 2 1 2 του είναι: ⋅ = . 9 12 . Σύμφωνα με τα παραπάνω: 3 5 3 5 15 2 1 1 1 1 1 1 1 3 1 4 2 ⋅ = ⋅ + ⋅ = + = + = = 3 5 2 5 6 5 10 30 30 30 30 15 Τα 2 1 2 1 2 του είναι: ⋅ = . 12 : 4 . Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν την ισότητα = + οπότε για 3 2 6 v περιττό: 2 1 1 1 1 1 ⋅ = ⋅ + ⋅ 3 v 2 v 6 v Τα 2 1 2 1 2 του είναι: ⋅ = . Να υπολογίσετε τα παρακάτω πηλίκα: Α. 2 : . 7 2 1 Δ.130 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .

4 3. Να μετατρέψετε σε απλά τα σύνθετα κλάσματα: 2 2 + Α. 5 7 3 3 8 1 4 Β. 19 .  +  : ⋅  4 − 2  3 4 5 2  Γ. Να μετατρέψετε σε απλά τα σύνθετα κλάσματα: 12 Α. 5 9 1 42 ⋅ 5 4. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: : 3/5 3/4 1 8/9 3/5 3/4 1 8/9 . 5 21 8 Β. 2 33 + 7 42 + 3 4 2 ⋅ Γ. Να υπολογίσετε τις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις: 2 3 2 1  Α. 76  2 1   1 7  ⋅  ⋅  :  ⋅1  37  7 42   3 9  1  2 1 1 22 :2 : ⋅4: 3 2  7 3 3  2 1 3 Δ.  2 :  :  :   3 2 2 5. 7 3 4 41 Γ.131 Διαίρεση κλασμάτων 2. Β.

Αν ο πρώτος αδελφός καλύπτει τα του ποσού. το κλάσμα του ποσού που καλύπτουν οι άλλοι δύο αδελφοί. το ακριβές ποσό που πληρώνει ο κάθε αδελφός. 7 να βρείτε: Α.Τα κλάσματα 6. Αν η βενζίνη κοστίζει 1 € το λίτρο. Ο 1ος αδελφός προσέφερε τα διπλάσια χρήματα από τον 2ο και 4 τα τετραπλάσια από τον 3ο. Επαναληπτικά θέματα 2ου κεφαλαίου Κριτήριο αξιολόγησης 2ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1ο Α. Για να γεμίσουμε το εντελώς άδειο ρεζερβουάρ βενζίνης του αυτοκινήτου 1 1 μας πληρώσαμε 47 € . δ . Να βρείτε το κλάσμα με το οποίο πρέπει να διαιρέσουμε τα πηλίκο να ισούται με: Α. 4 9 2 ώστε το 3 2 Β. Β. ώστε να ισχύει: α γ = β δ . 3 8. β .400 900€ . γ .4 . Τι πρέπει να ισχύει μεταξύ των α . Τρία αδέλφια με τις οικονομίες τους αγόρασαν ηλεκτρονικό υπολογιστή αξίας 1.132 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 . να βρείτε τη 4 20 χωρητικότητα του ρεζερβουάρ. 7.

Πως προσθέτουμε δύο ετερώνυμα κλάσματα. να συγκρίνετε τους αριθμούς Χ1 και Χ 2 . Τι ονομάζεται γνήσιο και τι καταχρηστικό κλάσμα. γ ισχύει ότι: α + β = Χ 2 = 22α+8β–3γ.Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 2ου κεφαλαίου Β. Δ. : 2 +  : 2 3 5  2 5  3  7   1   1 2 Β. τότε: 3 4 α+3 −γ Α. να υπολογίσετε τις αριθμητικές παραστάσεις: Χ1 = âα+3β–γ Αν για τα α . Τι ονομάζεται σύνθετο κλάσμα. 5 133 . α−γ Β.  + 2  ⋅  2 ⋅1  2    3 3 9  ΘΕΜΑ 3ο 2 1 και 2β − γ = . β . ΘΕΜΑ 4ο Ο Γιάννης αγόρασε 12 βάζα μέλι χωρητικότητας 3 του λίτρου το καθένα. ΘΕΜΑ 2ο Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις:  1 2 1 Α. Γ.

Β. 9 λίτρων θα πρέπει να αγοράσει ο 25 Γιάννης.Τα κλάσματα Α. Πόσα βάζα μέλι χωρητικότητας . ώστε τελικά να έχει την ίδια ποσότητα μελιού με πριν. Πόσα λίτρα μέλι αγόρασε συνολικά ο Γιάννης.134 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 .

001 135 .06 β ––ν 26 1.002 –– α ν 10 0.734 9.Δεκαδικοί αριθμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 45.

Το μέρος του αριθμού αριστερά της υποδιαστολής ονομάζεται ακέραιο μέρος.136 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 3.ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Δεκαδικά κλάσματα ονομάζονται τα κλάσματα που έχουν παρονομαστή δύναμης του 10 . Το μέρος του αριθμού δεξιά της υποδιαστολής ονομάζεται δεκαδικό μέρος. Π. π. 100 = 102 κ.1 • Δεκαδικά κλάσματα • Δεκαδικοί αριθμοί • Διάταξη δεκαδικών • Στρογγυλοποίηση ΘΕΩΡΙΑ ΔΕΚΑΔΙΚΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ .324 είναι δεκαδικός και έχει: ακέραιο μέρος το 73 δεκαδικό μέρος το 324 . ο αριθμός 73.χ. τα οποία διαχωρίζονται με ένα κόμμα που αποκαλείται υποδιαστολή.ο.χ. Δεκαδικό κλάσμα: α 10ν Δεκαδικοί ονομάζονται οι αριθμοί οι οποίοι αποτελούνται από ένα ακέραιο μέρος και ένα δεκαδικό μέρος.κ. 10 = 101 .

χ. 00 Ο δεκαδικός αριθμός δεν μεταβάλλεται αν παραλείψουμε μηδενικά δεκαδικά ψηφία από το δεξί άκρο του. Το 3ο ψηφίο δεξιά της υποδιαστολής αντιπροσωπεύει τα χιλιοστά. π.: Το κλάσμα 215 είναι δεκαδικό με παρονομαστή 100 = 102 .Δεκαδικοί αριθμοί . 102.Δεκαδικά κλάσματα . π. 2100 = 102. 21 Κάθε δεκαδικό κλάσμα μπορεί να γραφεί σε μορφή δεκαδικού αριθμού μετατρέποντας τα ψηφία του αριθμητή σε δεκαδικά από δεξιά προς τα αριστερά και δημιουργώντας τόσα δεκαδικά ψηφία όσα μηδενικά έχει ο παρονομαστής.χ. ο αριθμός 73. Άρα ο 100 137 . Π. δηλαδή όσος είναι ο εκθέτης της δεκαδικής δύναμης του παρονομαστή.324 αποτελείται από: 7 δεκάδες 3 μονάδες } } ……………… 3 δέκατα 2 εκατοστά 4 χιλιοστά (ακέραιο μέρος) (δεκαδικό μέρος) Κάθε φυσικός αριθμός γράφεται σε μορφή δεκαδικού με ψηφία δεκαδικού μέρους μηδενικά. 3 = 3. Το 2ο ψηφίο δεξιά της υποδιαστολής αντιπροσωπεύει τα εκατοστά.χ.Διάταξη δεκαδικών . Έτσι στο παραπάνω παράδειγμα.Στρογγυλοποίηση Τα ψηφία του δεκαδικού μέρους ονομάζονται δεκαδικά ψηφία και η αξία τους μειώνεται καθώς βρίσκονται δεξιότερα της υποδιαστολής. Έτσι: Το πρώτο ψηφίο δεξιά της υποδιαστολής αντιπροσωπεύει τα δέκατα.

Εφόσον το κλάσμα α β ισοδυναμεί με τη διαίρεση α : β . όσα είναι τα ψηφία του δεκαδικού.χ.820 75. μπορεί να μετατραπεί σε δεκαδικό αριθμό ο οποίος ισούται με το αποτέλεσμα της διαίρεσης α : β όπου: .825 γράφεται σαν κλάσμα με αριθμητή τον αριθμό χωρίς υποδιαστολή και παρονομαστή το 10 υψωμένο στον κύβο ( 3 δεκαδικά ψηφία): 75.138 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί δεκαδικός που ισούται με το κλάσμα είναι ο αριθμητής με τα δύο δεξιά ψηφία του δεκαδικό μέρος. 825  = 103 = 1 000 3ψηϕ ψηφία ßα  3 µηδενικ μηδενικάÜ Ο δεκαδικός αριθμός μπορεί να θεωρηθεί ως το πηλίκο της διαίρεσης του φυσικού που ισούται με τον αριθμό χωρίς υποδιαστολή δια το 10 στη δύναμη του αριθμού των δεκαδικών ψηφίων. 15 1 00  2 2μηδενικά µηδε − νικ Ü Κάθε δεκαδικός αριθμός μπορεί να γραφεί σε μορφή δεκαδικού κλάσματος με αριθμητή το δεκαδικό αριθμό χωρίς υποδιαστολή και παρονομαστή το 10 υψωμένο στη δύναμη τέτοιου εκθέτη. Π.820 75. Ο δεκαδικός 75. Άρα: ψηφία 2ψηϕ ßα 215 = 2.

Δεκαδικά κλάσματα .χ. γιατί το ακέραιο μέρος του 14.χ. 67 Άρα 20 : 3 = 3 Το σύμβολο  αντιστοιχεί στην έννοια “περίπου ίσο”. ΔΙΑΤΑΞΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Όταν το ακέραιο μέρος δύο δεκαδικών αριθμών είναι διαφορετικό.35 (14) είναι μεγαλύτερο από αυτό του 9.χ. Τα δεκαδικά ψηφία προκύπτουν συνεχίζοντας τη διαίρεση προσθέτοντας 0 στο υπόλοιπο και τοποθετώντας στο πηλίκο υποδιαστολή: Π.35 > 9.Δεκαδικοί αριθμοί . μεγαλύτερος είναι ο αριθμός που έχει το μεγαλύτερο ακέραιο μέρος. 4 5 Όταν το πηλίκο της διαίρεσης δεν είναι ακριβές.33 3 Προσέγγιση εκατοστού (δύο ψηφία) 20  6. γράφουμε το αποτέλεσμα κατά προσέγγιση δηλαδή στρογγυλοποιούμε τον αριθμό σε κάποιο δεκαδικό. 32 = 32 : 5 = 6.Διάταξη δεκαδικών . Π.Στρογγυλοποίηση Το ακέραιο μέρος ισούται με το πηλίκο. Άρα 10 : 3 = } 10  3. 139 . 48 (9) .: 14. Π. 48 .

5 10 .3 Ομοίως : 22.12 < 32. 255 Για να στρογγυλοποιήσουμε τον αριθμό στα δέκατα εξετάζουμε το ψηφίο των εκατοστών.300 = 11.8 ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Π. Π. 255 = 11. Άρα 11. Να γραφούν σε μορφή δεκαδικών τα κλάσματα: Α: 25 10 Β: 42 100 Γ: 18 1000 Όταν ο αριθμητής είναι μικρότερος του παρονομαστή.: 11. ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Κατά τη στρογγυλοποίηση των δεκαδικών αριθμών ακολουθούμε τους ίδιους κανόνες που ισχύουν και για τη στρογγυλοποίηση των φυσικών αριθμών.140 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Όταν το ακέραιο μέρος δύο δεκαδικών αριθμών είναι ίσο τότε συγκρίνουμε ένα προς ένα τα δεκαδικά ψηφία. Έτσι εξετάζουμε αν το ψηφίο δεξιά του ψηφίου είναι μεγαλύτερο ή μικρότερο του 5 .χ.800 = 22.χ. τότε ο δεκαδικός που προκύπτει έχει ακέραιο μέρος 0 και ενδεχομένως και τα πρώτα δεκαδικά.: 32. Α: Ο παρονομαστής του κλάσματος είναι το 10 = 101 άρα ο δεκαδικός αριθμός είναι ο αριθμητής με 1 δεκαδικό ψηφίο: 25 = 2.826 = 22. 21 (2) . 21 .12 (1) είναι μικρότερο από αυτό του 32. γιατί το 1ο δεκαδικό ψηφίο του 32. από τα αριστερά προς τα δεξιά.

42 100 Γ: Ο παρονομαστής του κλάσματος είναι το 1000. Ο δεκαδικός αριθμός που ισούται με το κλάσμα 8 8 είναι: Άρα ισούται με τον αριθμό 0. άρα ο δεκαδικός αριθμός είναι ο αριθμητής με 2 δεκαδικά ψηφία: 42 = 0.375 ... 018 1000 2. 727 (προσέγγιση στο εκατοστό) ή (προσέγγιση στο χιλιοστό) 141 . 73  0..Στρογγυλοποίηση Β: Ο παρονομαστής του κλάσματος είναι το 100.  0.Δεκαδικοί αριθμοί .Δεκαδικά κλάσματα . 3 3 Α: Είναι 3 : 8 = . 72727. B: Είναι 32 : 44 = 32 32 και ο δεκαδικός που ισούται με το κλάσμα 44 44 είναι: 0.Διάταξη δεκαδικών . άρα ο δεκαδικός αριθμός είναι ο αριθμητής με 3 δεκαδικά ψηφία: 18 = 0. Να γραφούν οι παρακάτω διαιρέσεις ως κλάσματα και ως δεκαδικοί αριθμοί: A: 3 : 8 Β: 32 : 44 Η διαίρεση α : β ισούται με το κλάσμα α και με το δεκαδικό αριθμό που β προκύπτει από την διαίρεση του α με τον β . Όταν η διαίρεση είναι ατελής στρογγυλοποιούμε σε κάποιο δεκαδικό..

142 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 3. 007 Ο παρονομαστής του κλάσματος θα έχει τόσα μηδενικά.5 Γ: 0.5 ισούται με κλάσμα με αριθμητή τον αριθμό 185 και παρονομαστή το 10 : 18. 007 ισούται με κλάσμα με αριθμητή τον αριθμό 7 και παρονομαστή το 1000 : 0. 78 Β: 18. 015 = 2. 015 = 2. 015 το 0 άρα : 2. 015 Α: στην πλησιέστερη μονάδα. 000 = 2 Β: Το ψηφίο δεξιά του εκατοστού είναι το 3ο δεκαδικό δηλαδή στον 2. Να γραφούν σε μορφή δεκαδικού κλάσματος οι δεκαδικοί: Α: 6. 020 = 2. όσα τα δεκαδικά ψηφία του αριθμού.5 = 185 10 Γ: Ο δεκαδικός 0. 78 = 678 100 Β: Ο δεκαδικός 18. 02 . Β: στο πλησιέστερο εκατοστό. Εξετάζουμε το αμέσως δεξιότερα του ψηφίου στο οποίο κάνουμε τη στρογγυλοποίηση. 78 ισούται με κλάσμα με αριθμητή τον αριθμό 678 και παρονομαστή το 100 : 6. Α: Το ψηφίο δεξιά της μονάδος είναι το 1ο δεκαδικό δηλαδή στον 2. Α: Ο δεκαδικός 6. 015 το 5 άρα : 2. Να στρογγυλοποιήσετε τον αριθμό 2. 007 = 7 1000 4.

Δεκαδικοί αριθμοί . 16 80 80 7  0. 3 77 Το κλάσμα ισούται με 77 :105 .Διάταξη δεκαδικών . Το κλάσμα ισούται με 2 : 21 . 21 16 Το κλάσμα ισούται με 19 : 3 . 4375 16 ή 120 112 7  0.Α) Εκτελώντας τη διαίρεση 7 :16 είναι: 70 64 16 0. 59) 4 5 9 Β) Είναι: 9 :16 = 16 25 Γ) Είναι: 25 : 79 = 79 2 2. 437 : προσέγγιση χιλιοστού.Α) Είναι: 4 : 5 = 3.Δεκαδικά κλάσματα .Στρογγυλοποίηση ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 16 0 Β) Εκτελώντας τη διαίρεση 21:17 είναι: 143 . 105 1. 43 : προσέγγιση εκατοστού.4375 Άρα 7 :16 = 60 48 7 = 0.

Α: 58 = 5.2352.. 17 21  1. 24 : προσέγγιση εκατοστού.. 211 : προσέγγιση χιλιοστού 95 4. 2352. 95 20  0.525 100 Δ: Γ: 3. Α: 3. 024 1.2105 20 = 0..025 = 50.004 1000 .144 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 21 40 60 90 16 ..8 10 5. 17 Άρα 21:17 = 1.. 25 100 4.024 = 1. 95 Άρα 20 : 95 = 0.... 95 ή 20  0. ή 21  1. 03 100 Β: 45. 25 = Γ: 5. 235 : προσέγγιση χιλιοστού. 2105...000 3.. 17 Γ) Εκτελώντας τη διαίρεση 20 : 95 είναι: 200 140 500 25 . 21 : προσέγγιση εκατοστού. 17 21 = 1. 004 = 1...5 = 35 10 Β: 3 = 0..

ψηφίο δεκάκις χιλιοστών: 9 .Δεκαδικά κλάσματα .3 4.876 Γ: 0. 4 < 4. 7 < 5 ΣΤ) 4 < 4.1 < 6 είναι 1. 001 = 0 Β: 67.Διάταξη δεκαδικών .4 3 4.5 < 5 Γ) 2 < 2. ψηφίο δεκάκις χιλιοστών: 5 .9000 = 67. 0005 : ψηφίο χιλιοστών: 0 . 7 < 5.876.9 Δ: 8.7 4 Άρα: 5. 705 9.9 < 2.8 < 3 Ε) 4 < 4. 2 Ε: 23.5 4. 7. Α) 5. 001 = 0 Β: 67.896 Δ: 8.876. 7048 = 23. 0 = 9. 8. Β) 4 < 4. Γ) 456. 01 ακέραιο μέρος 980 < 899 . 001 = 0.9 0 1 2. 7000 = 23.1 5 6 145 .5 2.8956 = 67.8 < 3.Α) 45.876. Γ) 7.19 < 899.345 < 54.876.5340 όλα τα ψηφία ίσα. Β) 980. 239 Ε: 23. 240 = 8. 010 = 9. 008 Γ: 0. 7050 = 23. 7048 = 23. 008 = 9. 200 = 8. 7 Στρογγυλοποίηση στο εκατοστό: Α: 9.534 = 7.3 2. 008 = 9. 239 = 8. 413 ψηφία δέκατου: 3 < 4 . 7000 = 23.876. Β) 98.3 < 4.3 < 2.8 2 3. το τελευταίο 0 αγνοείται. 239 = 8.5 < 4. Α: 3 < 3. 7048 = 23. 008 = 9.8960 = 67. 24 Ε: 23.8956 = 67.Στρογγυλοποίηση 6. 01 Γ: 0.3 < 5 Ζ) 2 < 2.5 < 3 Η) 1 < 1.Δεκαδικοί αριθμοί . ψηφίο δεκάκις χιλιοστών: 6 .876.8756 : ψηφίο χιλιοστών: 5 .5 < 2. 239 = 8.1 1. 001 Β: 67.876.8956 = 67. 4 < 4 άρα χωρίζουμε το τμήμα μεταξύ κάθε φυσικού αριθμού σε δέκα ίσα μέρη (δέκατα).Στρογγυλοποίηση στο δέκατο: Α: 9.9 < 2 Θ) 5 < 5.3 < 3 Δ) 2 < 2. 7 Στρογγυλοποίηση στο χιλιοστό: Α: 9.8909 : ψηφίο χιλιοστών: 0 .9 Δ: 8.9000 = 67.

20 10 345 . 45 = 345 .146 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 10. 12. 0. 72 : 85 90 Ε.5 . 4 20 10 3. 2 έχουμε : 34. 0. 77.391 Δ. 027 . 14 : 70 Β.000 34. Να γραφούν σε μορφή κλασμάτων οι δεκαδικοί αριθμοί: Α.592 < 34. 1000 2 4 = = 0.529 < 34. 10.000 2 Γ. 259 11. 0 50 10 5 10 19 190 = = 19.9 . 104 103 Ε. 345 .952 < 34. = = 3. 4 .3 .120 Ε. Συμπληρώνοντας τον 34.345 = 13. Να γραφούν σε μορφή κλασμάτων και δεκαδικών αριθμών οι διαιρέσεις: Α. 28 Γ.5 = 345 10 45 9 15 30 = = 0. 4 Β. 5 10 10 50 25 = = = 2. _ 7 το ψηφίο του δέκατου θα ανέβει μια μονάδα γιατί το ψηφίο του εκατοστού είναι το 7 > 5 . 100 2007 Δ. 100 0. Να γραφούν σε μορφή δεκαδικών αριθμών τα κλάσματα: 24 Α.925 < 34. 36 : 200 3.102.1. _ _ _ με όλους τους συνδυασμούς των 9 . 295 < 34. 10 142 Β. 5 . 121: 200 Δ. 0345 = 6 3 = = 0. Όταν στρογγυλοποιηθεί στο δέκατο ο αριθμός 25. Άρα το αρχικό ψηφίο του δέκατου είναι το 5 − 1 = 4 και ο αριθμός είναι ο 25.102. 0 1 10 ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 1. 47 . 26 : 4 Γ. 5 10 2.

1. 4242 Γ. 9. 2549 Να συγκρίνετε τους παραπάνω στρογγυλοποιημένους αριθμούς για κάθε περίπτωση.40. 2. 7. 3.Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό 4. 001 . 9.40. 99. Α.1 .2. 2. Να τοποθετήσετε στην ευθεία αριθμών τους παρακάτω αριθμούς. 2 . Να βρεθεί ο αριθμός που έχει 4 μονάδες. 6.1 . 3.10 .99 . 009 σε φθίνουσα σειρά. Να τοποθετήσετε τους δεκαδικούς αριθμούς : 9. 0. Να τοποθετήσετε τους δεκαδικούς αριθμούς: 1.2 2. 01 . 1. 1. τοποθετούμε τους αριθμούς έτσι ώστε η υποδιαστολή να βρίσκεται στην ίδια στήλη και κάθε ψηφίο να βρίσκεται στην ίδια στήλη ανάλογα με την αξία του. 11. Α. 147 . Να στρογγυλοποιήσετε στο δέκατο. 1.5555 Β. 13. 11. 09 .3. 01 . Β. 5. το εκατοστό και το χιλιοστό τους δεκαδικούς αριθμούς: Α. 11. 7 εκατοστά και στρογγυλοποιημένος στη δεκάδα δίνει αριθμό με 3 δέκατα. Να βρεθεί το κλάσμα που προκύπτει από τον παραπάνω δεκαδικό αριθμό. 3.1717 Δ. 001 σε αύξουσα σειρά. 6.9 • Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς • Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Κατά την πρόσθεση ή την αφαίρεση δεκαδικών αριθμών. Β. 3.90 .

03 Επίσης ισχύουν όλες οι ιδιότητες της πρόσθεσης και της αφαίρεσης δηλαδή: αντιμεταθετική .1 1. Π. τοποθετώντας στο γινόμενο .χ.99 0.10 2.χ.ουδέτερο στοιχείο πράξης το “ 0 ”. 24 2.χ.προσεταιριστική .1 → 3. 24 → Κατά τα λοιπά ισχύουν ακριβώς τα ίδια με την πρόσθεση και την αφαίρεση φυσικών αριθμών.45 + 1.148 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Π. ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Κατά τον πολλαπλασιασμό δεκαδικών αριθμών εκτελούμε την πράξη όπως τον πολλαπλασιασμό φυσικών αριθμών.45 + 1.: 3. προσθέτουμε μηδενικά στο τέλος του ενός ώστε να εξισώνεται ο αριθμός τους.55 2. 42 1.: 1.10 4. 04 Όταν προσθέτουμε ή αφαιρούμε δεκαδικούς αριθμούς με διαφορετικό αριθμό δεκαδικών ψηφίων.02 – 1.: 3. Π.

0. Π.Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό την υποδιαστολή έτσι ώστε να προκύπτουν τόσα δεκαδικά ψηφία όσο το σύνολο των ψηφίων των δεκαδικών που πολλαπλασιάζονται: Π.5516 ⋅10 = 25. 455 ⋅ 0. ….1 x 2. Κατά τον πολλαπλασιασμό δεκαδικού με τους 0. 42  22 δεκαδικά δεκα − δικ Ü ψηφία ψηϕ ßα Κατά τον πολλαπλασιασμό ενός δεκαδικού με δυνάμεις του 10 (10ν ) μεταφέρεται η υποδιαστολή προς τα δεξιά τόσες θέσεις όσες είναι ο εκθέτης της δύναμης (ν) δηλαδή όσα είναι τα μηδενικά του πολλαπλασίου του 10 : 2. 455 ⋅ 0.χ. 01 .16 μετάθεση κατά δύο θέσεις δεξιά. μεταφέρεται η υποδιαστολή προς τα αριστερά τόσες θέσεις όσα τα δεκαδικά ψηφία των 0.516 μετάθεση κατά μία θέση δεξιά. 1 = 2. 22 22 δεκαδικά δεκα − δικ Ü 2 2 θέσεις θ Ýσεις αριστερά αριστερ Ü 149 .5516 ⋅102 = 255.: 22.5516 ⋅100 = 2. 01 . 0.χ. 2 22 + 22 } 1+1=2 δεκαδικά ψηφία 2. 1 δεκαδικό 1 δεκα − δικ ü 2 455 1 1 θέση θ Ýση αριστερά αριστερ Ü 22. 0.: 1. 001 κ.α. 01  455  = 0. 2.1 .1 .

01 = 11 22 .…. Άρα πολλαπλασιάζουμε τους 1. 25 και 0. 05 → ν = 1 1 θέση Κατά τη διαίρεση ενός δεκαδικού με τα 0.5 με το 102 = 100 : 1.…… μετατοπίζεται η υποδιαστολή τόσες θέσεις δεξιά όσα τα δεκαδικά ψηφία των 0. δηλαδή όσα μηδενικά έχει το πολλαπλάσιο του 10 : → 0.1 ή 0.5 . 0.5 ⋅100 = 50 Άρα 1.5 = 125 : 50 = 125 = 2.5 :10 = 0.χ. 25 : 0. 0.5 Το 1. 2 δεκα − 2 δεκαδικά δικ Ü 2 θέσεις θ2Ýσεις δεξιά δεξι Ü   11. 221: 0. 01 . 01 . 25 ⋅100 = 125 και 0.: 1. 50 Κατά τη διαίρεση ενός δεκαδικού με τις δυνάμεις του 10 (10ν ) μετατοπίζεται η υποδιαστολή τόσες θέσεις αριστερά όσος είναι ο εκθέτης της δύναμης (ν ) . 25 : 0. 001 .1 . 25 έχει δύο δεκαδικά ψηφία. Π. ενώ το 0.1 .5 ένα.50 :101 = 0.150 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Κατά τη διαίρεση δεκαδικών αριθμών πολλαπλασιάζουμε διαιρετέο και διαιρέτη με την δύναμη του 10 που αντιστοιχεί στον μεγαλύτερο αριθμό δεκαδικών ψηφίων των αριθμών και εκτελούμε διαίρεση φυσικών αριθμών.

42 ⋅10 = 24. 2 . 4) 2 = 0. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. 42 ⋅10 Β. 33. Μετατοπίζουμε την υποδιαστολή δεξιά δύο θέσεις: 33. 4 ⋅100 = 3340 . 0524 ⋅ 0. 01 Μετατοπίζουμε την υποδιαστολή δεξιά ή αριστερά ανάλογα με το αν πολλαπλασιάζουμε με πολλαπλάσιο ή υποπολλαπλάσιο του 10.1 = 0.1 Δ. Γ.1 τον αριθμό 2.Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ Κατά τον υπολογισμό δυνάμεων με βάση δεκαδικό αριθμό ισχύουν οι ιδιότητες των δυνάμεων φυσικών αριθμών. Α. Να πολλαπλασιάσετε με το 10 και να διαιρέσετε με το 0. 4 ⋅ 0. 254 ⋅ 0. 0524 ⋅ 0. Μετατοπίζουμε την υποδιαστολή αριστερά μία θέση: 1. 254 ⋅ 0. 4 ⋅100 Γ. Ο αριθμός των δεκαδικών ψηφίων που προκύπτει από την νιοστή δύναμη δεκαδικού αριθμού ισούται με τον αριθμό των δεκαδικών ψηφίων του δεκαδικού επί “ν”: (0. 000524 . Μετατοπίζουμε την υποδιαστολή αριστερά δύο θέσεις: 0. 4 = 0. 2. 0. 1. 151 . Β. 2.54. Μετατοπίζουμε την υποδιαστολή δεξιά μία θέση: 2. 01 = 0.1254 .16 11δεκαδικ δεκαδικό δεκαδικάÜ ü ⋅ 2 = 2 δεκαδικ Οι πράξεις σε αριθμητικές παραστάσεις εκτελούνται με τη γνωστή προτεραιότητα. Να υπολογίσετε τα παρακάτω γινόμενα: Α. Δ. Α.

4. 3.8 : 0. Β : Είναι: 12.1 = 39. 2 + 0. 76 ⋅ 0. Να εκτελέσετε τις πράξεις στις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις: Α.. Θα διαιρέσουμε το νερό του μπουκαλιού με τη χωρητικότητα του ποτηριού: 1. 64 − 2.5 + 0.3  γεμίζουμε με ένα μπουκάλι νερό 1. 252 + 2 : 0.1 ισοδυναμεί με ν μηδενικά ν πολλαπλασιασμό με τον 10 . 64 − 4.53 Β. 76 . 2 + 1.1 = 25. 2 + 0.125 = 17.1: 0.1 = = 6.565 Β.1: 0. 64 − 2.5 + 0.8 : 0. 22 − 2.5 + 0. 76 :100 = 0.00….54 : 0.1276 και 12. 0625 + 20 = 50.8 : 0. 01 και να διαιρέσετε με το 100 τον αριθμό 12. 2 + 1. 4.1: 0.5  .53 = 17.152 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Β.54 ⋅10 = 25. 0625 4.1 = (0. 22 − 2. Α : Είναι: 2. .565 17. (0.125 = 17. 25) 2 + 2 : 0..125 = 13. 01 = 0. 4 . 64 − 4. Πόσα ποτήρια νερού 0. 2 + 2. 25) 2 + 2 : 0. Α.1276 . (0. Χρησιμοποιούμε τα δεδομένα των προβλημάτων ώστε να καταλήξουμε στις κατάλληλες αριθμητικές παραστάσεις.125 = 13. 4 και 2.1: 0.1 = 39. Ο πολλαπλασιασμός με τον 10ν ισοδυναμεί με διαίρεση με τον 0.1 = (4 + 2.3 = 5 ποτήρια νερό για κάθε μπουκάλι.00…. 0625 + 2 : 0.5 : 0.1 ν μηδενικά και αντιστρόφως η διαίρεση με τον αριθμό 0.52 ) 2 + 2 : 0.52 ) 2 + 2 : 0.5 + 0. Να πολλαπλασιάσετε με το 0.1 Εκτελούμε τις πράξεις με τη σωστή προτεραιότητα.

130 + 7.14 = 174.53m .12.Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ 61) 1.19 + 26.915 2. 042 1. Α.89 + 26. 4995 153 .833 13. 15. Η περίμετρος του οικοπέδου Β είναι : Π Β = 29.180 3.58m . Η περίμετρος του οικοπέδου A είναι: Π Α = 2(80.89 + 80.129 + 8.19 = 366. 24 + 57. H περίμετρος του οικοπέδου Γ είναι: Π Γ = 39.4. Γ.5010 11. Στοιχίζουμε σωστά τους αριθμούς: Α: Β: 48.93 + 47. 791 .13 + 23. 0005 .33 = 212. 3.12.5025 .3995 7.9 + 44. 66m . 73 + 57.565 18.15 + 38.195 58.9020 20.590 3. 75 + 47. 256 7.14) = 2 ⋅106.19 + 48. Β.

0625 120 240 Β.35 : 7 = 4. 520 ⋅ 0.1 − 45 :10 = 47 − 4.5 .32 ⋅100 = 52 + 32 = 84 Β. 49.1 + 0.5 = 52. 4. 01 + 0.91: 0. 7 : 0.19 = 8.167 Δ.154 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 4. 48 579 300 12. 520 : 5. 314 140 150 0 25 12.935 : 700 4935 3500 0 7 7. 2391 6.000 : 514 514 52.05 5.000 860 3460 3760 101.56 Γ. Α. 4. 0491 + 8.14 = 520 ⋅100 : 5. Α.819 ⋅10 = 0. Α.14 ⋅100 = 52.

6 : 0.12 Β.3 ⋅ 0. 785 :1000 = 9. Α. 785 = 9.5 = 0. 3. Η περίμετρος τετραγώνου πλευράς α είναι Π = 4α δηλαδή : 20.5 . 04 ΣΤ. 0.33 = 0. Να εκτέλεσετε τις πράξεις στις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις: 155 .5 = 20. Α. 215 7. 01 ⋅ 7. 2 ⋅ 0.85 = 58. 0. 25 Ε. 2 = 4 ⋅ α άρα α = 20.800 − 6. 05 ⋅ 0. 3. 10.1 Γ. 027 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Α. 7 άρα : 48. 2 : 4 = 5. 7 δηλαδή 48. 12.52 = 2α + 10. 48 :10 Β. 9. 4 : 0. 24 ⋅ 5 − 2 + 3 ⋅ 5 = 120 − 2 + 15 = 133 . 0001 − 6.15 3. 26 ⋅ 20 Γ. 8. 11. 61 Β.91 . 254 Δ. 0.98 : 0.52 − 10.3 ⋅ 0.Πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς – Δυνάμεις με βάση δεκαδικό αριθμό Β.82 : 2 = 18.1 ⋅ 3. 2 = 0. 22 = 0. 4. 05 .1 = 9. 9. 7.52 = 0.5 ⋅ 0. Είναι Π = 2α + 10.82 και 37. 01 = 49.12 = 3.55 ⋅102 Δ. 25 Δ. 1. 45 ⋅ 0.1: 2 = 33 − 2 + 27. 2 Β. 22.52 = 4. 0. 43 4. 12. 3 ⋅11 − 2 + 54.1401 Γ. 0.3 Γ. Β.5 Δ. Να υπολογίσετε τις δυνάμεις: Α.5 ⋅ 4. 0. 7 = 37. Να εκτελέσετε τις παρακάτω διαιρέσεις με προσέγγιση χιλιοστού. Να υπολογίσετε τα παρακάτω γινόμενα: Α. 122. 25 : 7. 9. 01 2. 33. 012 = 7.793.3 = 0.

5.5 0. 01: 0. 7) : (2 ⋅ 2.5 ⋅1. ⋅ ⋅2. αν η βενζίνη κοστίζει 0.8)3 8 2 5 5.52 ⋅ 0. 02 ⋅10 − 1. :1.9 Δ. Β. Τις πλευρές α . τοποθετεί την υποδιαστολή. +5.8 + 1. Το πλήκτρο = δίνει το αποτέλεσμα των πράξεων. να υπολογίσετε: Α. 12. 22+2+5. Ένα παραλληλόγραμμο έχει πλευρές α και β για τις οποίες ισχύει : α = 2β . Αν η περίμετρος είναι 9m . 2. (14.5 +7. Το πλήκτρο . (14.2. 0. β .5) 2 + ( ⋅ 0.3 Υπολογισμοί με τη βοήθεια υπολογιστή τσέπης Στους υπολογιστές τσέπης υπάρχουν πλήκτρα με τα σύμβολα των πράξεων + − × ÷ για την εκτέλεση των πράξεων.5 ++7. 0. 1. (1.156 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Α.92 2 22 2 22 Β. τον κύβο και την τετάρτη δύναμη και να τους τοποθετήσετε σε αύξουσα σειρά: Α. :1. 7.56: 46 46 ⋅ 2. Το εμβαδό του παραλληλογράμμου. 2 Γ.5 : :0. 25 25 25 :1.1 Β. 3.1 + 0. ( + 1.1 + 4. : :(1. 44:40.1 6.5 12 7. 25) 25) 25) 3 1 4 Γ. (14. .97 € το λίτρο.5 ⋅10) ⋅10) ⋅10) : (1. Αν γεμίσουμε 9 μπουκάλια χωρητικότητας 1. 46 0. Να υψώσετε τους παρακάτω αριθμούς στο τετράγωνο.5  με βενζίνη πόσο θα πληρώσουμε.

1 = 2 M + 2.5 × 3.χ. οπότε αν ένας αριθμός έχει περισσότερα ψηφία εμφανίζεται σε προσσέγγιση. 2 = 8 M − MR 4 MC 0 3. 4 = 1 × 5. Συνήθως η οθόνη διαθέτει από 8 έως 12 ψηφία.9 + 0. διαίρεση με 0 ) εμφανίζεται η ένδειξη Ε (error = λάθος).Υπολογισμοί με τη βοήθεια υπολογιστή τσέπης Ενδέχεται να υπάρχουν πλήκτρα για περισσότερες λειτουργίες (π. 28 ÷ 5. x 2 ύψωση στο τετράγωνο). 03 + 0.4 Τυποποιημένη μορφή μεγάλων αριθμών Όταν ένας σχετικά μεγάλος αριθμός A γράφεται σε μορφή γινομένου ενός αριθμού a επί μια δύναμη του 10 .χ. 4 + 7.8 + 4. 47 = 2. 7. Εάν εκτελεστεί αντικανονική πράξη (π. 2 − 0. 157 .1 = 9.5 ÷ 5 = 1. η γραφή αυτή ονομάζεται τυποποιημένη: A = a ⋅10v Ο αριθμός a είναι A < a < 10 και μπορεί να είναι δεκαδικός ή φυσικός. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ σελ 62 1. 2 = 10 M + 2. M + M MR MC λειτουργία μνήμης.

310 = 7.31 ⋅105 . 7. 4.5 ⋅106 .900 = 2. 518. 00000 = 2 και τα ψηφία μετά είναι 5 άρα a = 2 . Να γράψετε σε τυποποιημένη μορφή τους παρακάτω αριθμούς: Α. v = 5 200. 225 .500.250. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ σελ 63 1.500.960. Α. Η δύναμη (ν) του 10ν προκύπτει από τον αριθμό των ψηφίων μετά την υποδιαστολή δηλαδή μετά το πρώτο από αριστερά ψηφίο. 4. 4. 12.3 ⋅106 Γ.300.500000 = 4. 42 ⋅109 Ε.96 ⋅106 Δ. 225 και τα ψηφία μετά είναι 7 άρα: a = 1.000 Γ.420. 131.18 ⋅108 Θ.8 ⋅103 ΣΤ. 200.000 Β. Ο αριθμός που προκύπτει αν τοποθετήσουμε την υποδιαστολή στο 2ο ψηφίο είναι: 4.000 = 4.000.000 Εφόσον ο α είναι μικρότερος του 10 σημαίνει πως προκύπτει τοποθετώντας την υποδιαστολή στο δεύτερο από αριστερά ψηφίο.000 = 7.158 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1.000 = 4.000 = 2 ⋅105 .83 ⋅105 Β.800 = 4.5 και τα ψηφία μετα είναι 6 άρα a = 4. Β.31 ⋅103 Ζ.5 . Ο αριθμός που προκύπτει αν τοποθετήσουμε την υποδιαστολή στο 2ο ψηφίο είναι: 1.000 = 5.000. 225 ⋅107 . v = 6 συνεπώς: 4.000 = 1.000 = 3. Ο αριθμός που προκύπτει αν τοποθετήσουμε την υποδιαστολή στο 2ο ψηφίο είναι: συνεπώς: 2. 3. Γ. Α.250. v = 7 συνεπώς: 12.819 ⋅105 Η. 7.000 = 1. 281. 2250000 = 1. 583.000 = 5.

3 3. 150 2.000. 6.000. 9.234.321 ⋅123. 12. 1.1 ⋅106 = 3. 452.789 = 1.000 Β. .000 Γ. 4. Α. 2 ⋅104 Γ. 4. 3.654. 6. 25 ⋅106 Γ. 025 ⋅106 Β. Να συγκρίνετε τους αριθμούς: 0. 4 ⋅103 = 7.250. 25 ⋅104 = 32. 1.000 Β. 2 ⋅102 = 920 3. 7. 1. 75 ⋅105 2. 1. 4 ⋅105 Δ.000. 632 ⋅105 Δ.55 ⋅10 2 3. Να γράψετε σε δεκαδική μορφή τους παρακάτω αριθμούς: Α. 21932631112635269 ⋅1017  1. 4.3 ⋅107 .000 = 6. 675. Α. 9.5 ⋅104 4.100.1 ⋅109 Ε. 2 ⋅104 Β.400 Ε. 22 ⋅1017 Γ.000.000 Δ. 5. Να επιλέξετε από τους παρακάτω αριθμούς αυτούς που δεν είναι τυποποιημένες μορφές και να τους μετατρέψετε καταλλήλως ώστε να γίνουν: Α. 3 ⋅106 .000 = 109 ⋅109 = 109+9 = 1018 Β.000 Γ. 0. Να γράψετε σε τυποποιημένη μορφή τους παρακάτω αριθμούς: Α.0003 = (106 )3 = 106⋅3 = 1018 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.159 Τυποποιημένη μορφή μεγάλων αριθμών Ι. 8. 30 ⋅105 Ποιος από τους παραπάνω αριθμούς αποτελεί τυποποιημένη έκφραση και γιατί.000 ⋅1.820 ⋅105 = 482. 987. 1.456.500 Δ.000.567 Ε.

1km = 1.1m = 1 1 m = 1 m . 01m = 1 2 m = 1 m. το οποίο συμβολίζεται με m. Υποδιαιρέσεις του μέτρου είναι: Το δεκατόμετρο dm (ή παλάμη) : 1dm = 0. 001km = 1 3 km 10 1m = 10dm 1m = 100cm = 102 cm 1m = 1. ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΗΚΟΥΣ Βασική μονάδα μέτρησης του μήκους είναι το μέτρο.000mm = 103 mm .µμίλι ßλι = 1. ν . 10 10 Το εκατοστόμετρο cm (ή εκατοστό) : 1cm = 0.852m . Πολλαπλάσιο του μέτρου είναι το χιλιόμετρο ( km ). 1000 10 Ισοδύναμα: 1m = 0. 100 10 To χιλιοστόμετρο mm (ή χιλιοστό):1mm = 0. 001m = 1 3 m = 1 m.160 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 3.000m = 103 m Χρησιμοποιείται και το ναυτικό μίλι: 11ν.5 Μονάδες μέτρησης ΘΕΩΡΙΑ Α.

000m ⋅1. 01m 2 = 1 2 m 2 . 10 To τετραγωνικό εκατοστόμετρο (ή εκατοστό): cm 2 = cm ⋅ cm = 0.000m 2 = 106 m 2 Χρησιμοποιείται και το στρέμμα: 1 στρέμμα με 1.000. 0001m 2 = 1 4 m 2 . 001m = 0. 01m = 0.000m = 1.1m ⋅ 0.000m 2 = 103 m 2 = 0. 001m ⋅ 0. 000001m 2 = 1 6 m 2 . Β. Πολλαπλάσιο του τετραγωνικού μέτρου είναι το τετραγωνικό χιλιόμετρο km 2 1km 2 = 1km ⋅1km = 1. 01m ⋅ 0.Μονάδες μέτρησης Από τα παραπάνω προκύπτει πως για να μετατρέψουμε μια μέτρηση μήκους από μία υποδιαίρεση σε άλλη πολλαπλασιάζουμε ή διαιρούμε με το 10 . 10 Υποδιαίρεση του τετραγωνικού μέτρου είναι: Το τετραγωνικό δεκατόμετρο: dm 2 = dm ⋅ dm = 0. 10 Ισοδύναμα: 161 .000 (= 103 ) . 10 Το τετραγωνικό χιλιοστόμετρο (ή χιλιοστό): mm 2 = mm ⋅ mm = 0. Ειδικότερα για να μετατρέψουμε τα km σε m ή αντίστροφα πολλαπλασιάζουμε ή διαιρούμε με το 1. ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΕΜΒΑΔΟΥ Το εμβαδό σαν μέγεθος προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό μήκος × μήκος άρα η βασική του μονάδα είναι το τετραγωνικό μέτρο m ⋅ m = m 2 . 001km 2 = 1 8 km 2 .1m = 0.

001 m 001στρ µµατα Ý = 1 3 στρέμματα στρ µµατα 10 1m 2 = 100dm 2 = 102 dm 2 1m 2 = 10.1m = 0. Οι υποδιαιρέσεις του κυβικού μέτρου είναι: Το κυβικό δεκατόμετρο: 1dm3 = 1dm ⋅1dm ⋅1dm = 0. Γ. Ειδικότερα για να μετατρέψουμε τα m 2 σε km 2 και στρέμματα ή αντίστροφα πολλαπλασιάζουμε ή διαιρούμε με το 106 ή το 103 αντίστοιχα.1m ⋅ 0. άρα έχει μονάδα μέτρησης το κυβικό μέτρο m3 = m ⋅ m ⋅ m .000.000mm 2 = 106 mm 2 Για να μετατρέψουμε μια μέτρηση μήκους από μια υποδιαίρεση σε άλλη πολλαπλασιάζουμε ή διαιρούμε με το 100 . 000001km 2 = 1 6 km 2 10 στρέμματα 11m Ý 2 2==0.162 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 1m 2 = 0. 001m3 = 1 3 m3 10 Το κυβικό εκατοστόμετρο ή εκατοστό: .000cm 2 = 104 cm 2 1m 2 = 1. ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΟΓΚΟΥ Το μέγεθος του όγκου προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό μήκος × μήκος × μήκος ή μήκος × εμβαδόν.1m ⋅ 0.0.

000000001m3 = 1 9 m3 10 001m ⋅ 0. 10 10 Ισοδύναμα: 1m3 = 1.000 .000m = 106 m Για να μετατρέψουμε μια μέτρηση όγκου από μια υποδιαίρεση σε άλλη πολλαπλασιάζουμε ή διαιρούμε με το 1. 001m3 = 1 3 m3 10 To cm3 είναι το 1 του λίτρου και ονομάζεται και χιλιοστόλιτρο m 1000 : 1m = 1cm3 = 1 3  = 1 6 m3 . 001m3 . Ειδικότερα 1 = 1.000cm3 = 0. 001m ⋅ 0. 01m ⋅ 0.000dm3 = 103 dm3 1m3 = 1. 001m = 0. 001m = 0.000.000cm3 = 106 cm3 1m3 = 1.000cm3 = 0.163 Μονάδες μέτρησης 1cm3 = 1cm ⋅1cm ⋅1cm = 0.000 = 103  1m3 = 1. 01m = 0. 001m ⋅ 0.000.000mm3 = 109 mm3 1m3 = 1. 000001m3 = 1 6 m3 10 To κυβικό χιλιοστόμετρο ή χιλιοστό: 1mm3 = 1mm ⋅1mm ⋅1mm = 0.000.000. . 01m ⋅ 0. 000000001m3 = 1 9 m3 10 Επίσης χρησιμοποιείται και το λίτρο  : 1 = 1.

Οι μονάδες μέτρησης του χρόνου ακολουθούν εξαδικό σύστημα. ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ Βασική μονάδα μέτρησης του χρόνου είναι το δευτερόλεπτο (ή δεύτερο) s.000kg = 103 kg .600 h 11ssÝ== 11 hηµ ημέρες ρες 3.400 Ε.400 s . 1T = 1.164 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Δ. : 1ηµ ημέρα Ισοδύναμα: 1s = 1 1s = 1 60 min 3. h : 1h = 60 min = 60 ⋅ 60 s = 3. H ώρα Η ημέρα Ýρα = 24h = 24 ⋅ 3. ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΜΑΖΑΣ Βασική μονάδα μέτρησης της μάζας είναι το χιλιόγραμμο (ή κιλό) kg .600 s .600 s = 86.600 86. Πολλαπλάσιο του κιλού είναι ο τόνος Τ. Υποδιαιρέσεις του κιλού είναι: . Έτσι: Πολλαπλάσια του δευτερολέπτου είναι: Το λεπτό min: 1min = 60s .

000. 165 .λ. 001kg = 1 3 kg .ποσοτήτων ενός μεγέθους θα πρέπει αυτές να είναι στην ίδια μονάδα μέτρησης. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1.I.000mg = 106 mg 1kg = 0. συγκρίσεις κ. dm. 001T = 1 3 T 10 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Οι παραπάνω βασικές μονάδες των μεγεθών που αναφέρονται μαζί με άλλες των υπόλοιπων μεγεθών δημιουργούν ένα σύστημα μονάδων που ονομάζεται διεθνές σύστημα (S. Κάθε μονάδα μήκους προκύπτει από την αμέσως μικρότερη αν πολλαπλασιάσουμε με το 10 και από την αμέσως μεγαλύτερη αν διαιρέσουμε με το 10 .).000 g = 103 g 1kg = 1.Μονάδες μέτρησης Το γραμμάριο g : 1g = 0. 000001kg = 1 6 kg . mm. Να μετατρέψετε την ποσότητα μήκους 50 cm σε: m.τ. 10 Ισοδύναμα: 1kg = 1. Για να εκτελέσουμε πράξεις. 10 Το χιλιοστόγραμμο mg : 1mg = 0.

01m = 0. m3 . 4m 2 είναι: 0.000m = 50. 1000 Τα 50 είναι: 50 ⋅1. Να μετατρέψετε την ποσότητα εμβαδού 0. Κάθε μονάδα όγκου προκύπτει από την αμέσως μικρότερη αν πολλαπλασιάσουμε με 1.000mm 2 . 0004στρ 3. ݵµατα >> >> >> : 0. Να μετατρέψετε την ποσότητα όγκου 50 σε m . Τα 0. >> >> >> : 50 ⋅1. 4m 2 σε: dm 2 . 4 :103 στρ ݵµατα = 4 :104 στρ ݵµατα = 0. >> >> >> : 0. cm3 . 10 Τα 50 cm είναι 50 ⋅10−2 m = 50 ⋅ 0. 05m 2 = 5 ⋅10−2 m 2 . 4 ⋅104 cm 2 = 4. Κάθε μονάδα εμβαδού προκύπτει από την αμέσως μικρότερη αν πολλαπλασιάσουμε με το 100 ( 10 2 ) και από την αμέσως μεγαλύτερη αν διαιρέσουμε με το 100 ( 10 2 ). dm3 . Το στρέμμα ισούται με 1. .000m = 5 ⋅104 m .000m 2 . >> >> >> : 50dm3 . cm 2 . mm 2 . Τα 50 cm είναι 50 ⋅10mm = 50 ⋅10mm = 500mm .000cm3 = 50.000mm3 = 5 ⋅107 mm3 .000. στρέμματα. 4 ⋅10 6 mm 2 = 400. >> >> >> : 0.000 ( 103 ) και από την αμέσως μεγαλύτερη αν διαιρέσουμε με 1. Το  ισούται με 10−3 m3 = 1dm3 και 1  = m = 1cm3 .000 ( 103 ).000cm 2 . στρέμματα. mm3 .5m . >> >> >> : 50 ⋅10−3 m 2 = 0.000. 4 ⋅102 dm 2 = 40dm 2 .000mm3 = 50. >> >> >> : 50 ⋅1.000cm3 = 5 ⋅104 cm3 (= 5 ⋅104 m) .166 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Τα 50 cm είναι 50 ⋅10−1 dm = 50 dm = 5dm . 2.

2m και 30cm . Ε. 2 ⋅106 m = 67.83 ⋅10−2 m = 0.1 ⋅10−3 km = 0. 4583m . Γ. Δ. 004mm3 .5h .67) 1. 95. Δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τις ποσότητες αυτές γιατί τα 4cm 2 είναι εμβαδόν και τα 0. 23dm = 23 ⋅10 = 230cm . Προσοχή στο εξαδικό σύστημα των υποδιαιρέσεων του χρόνου. 0625ηµ Ýρες . Αν μετατρέψουμε τα cm σε m είναι 30cm = 30 ⋅10−2 m = 0. Είναι 0.200. 5. >> >> >>: 90 : (60 ⋅ 24)ηµ Ýρες = 0.1m = 3. Δηλαδή: Τα 90 min είναι: 90 ⋅ 60 s = 5. 2m .400 s . 0031km . Β: 4cm 2 και 0.83cm = 45.3m > 0. 3. 45. Επίσης δεν μπορούμε να συγκρίνουμε ανόμοια μεγέθη. Άρα 0.000m . Α. Είναι 4cm 2 και 0. Για να συγκρίνουμε ποσότητες φυσικού μεγέθους θα πρέπει οι ποσότητες να είναι στην ίδια μονάδα. Β. 2m και 30cm . 167 . Ο αγώνας διαρκεί 90 λεπτά.5mm = 95.55cm . >> >> >>: 90 : 60h = 1.Μονάδες μέτρησης 4. 67. Β.5 ⋅10−1 cm = 9. 004mm3 όγκος! ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 004mm3 . Α.3m . Να συγκρίνετε τις ποσότητες Α: 0. 2m δηλαδή 30cm > 0. 2km = 67. Να μετατρέψετε σε δευτερόλεπτα και ημέρες τη διάρκεια ενός ποδοσφαιρικού αγώνα.

100m 2 E = 44. 2m = 36m 2 .3m = 2. 3.8m Άρα: 4.1⋅103 mm .1στρ µµατα . 0. 023 ⋅1.1m = 3.300mm = 2.3 ⋅103 mm . 023km < 678dm < 986m .000m 2 . 023km = 0. = 225 ðëÜêåò . Το εμβαδόν της αυλής είναι: Ε = 5m ⋅ 7. Το εμβαδόν ορθογωνίου παραλληλογράμμου με πλευρές a = 23cm .100 Ý Ý :1.56m < 23m < 67. Το εμβαδόν τετραγώνου πλευράς α είναι: E = a 2 .100mm = 3. β = 4. άρα E = 2102 m 2 = 44.987στρ ݵµατα = 0.8m < 986m ή 456cm < 0. 2 ⋅1000mm = 4.000m 2 = 350. Β) 0. γ = 2.000m 2 = 5. Επομένως ο αριθμός των πλακών που θα χρειαστούμε είναι: N=E E' = 56m 2 0.1⋅1000mm = 3.035 ⋅100mm 2 = 103.000στρ µµατα = 44. Γ) 350στρ ݵµατα = 350 ⋅1. 4.3 ⋅1000mm = 2. 5. 1.035cm 2 = 1. 6.16m 2 . β = 45cm είναι: E = α ⋅ β = 23cm ⋅ 45cm = 1.000. 7. a = 3.200mm = 4. 4m) 2 = 0. Α) 56km 2 = 56. 6 ⋅107 m 2 .100m 2 = 44.035cm 2 .500mm 2 .56m 678dm = 678 :10m = 67. >> >> κάθε πλάκας είναι: E ' = (40cm) 2 = (0.000m 2 = 987 m 2 .168 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 2.987 ⋅1. 2 ⋅103 mm .16m 2 350 πλάκες.000m = 23m 456cm = 456 :100m = 4. 2m = 4.

520 s . Ο όγκος ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου δεξαμενής πλευρών a = 3m .230 s Δ. Α. 4h = 4 ⋅ 60 min = 240 min άρα: 4h + 52 min = 240 + 52 min = 292 min = 292 ⋅ 60 s = 17.000 €. 75 min = 56.000cm3 άρα ο όγκος του στερεού είναι: 15dm3 + 29cm3 = 15. β = 2m .5 min άρα: 5h + 20 min + 30 s = 300 min + 20 min + 0. 5h = 5 ⋅ 60 min = 300 min και 30 s = 30 : 60 min = 0.000 .5 min = 320. Άρα 17 h + 20 min − 8h + 10 min = 9h + 10 min . 75 ⋅ 60 s = 3. 75 min άρα: 56 min + 45s = 56 min + 0. Το κρασί και στις τρεις δεξαμενές είναι: 3 ⋅ 30m3 = 90m3 = 90 ⋅103 dm3 = 90.029 ⋅103 mm3 = 15.5 min = 320.000dm3 = 90. γ = 5m είναι: V = a ⋅ β ⋅ γ = 3m ⋅ 2m ⋅ 5m = 30m3 .000 = 360. 60 12.520 s .000mm3 . Εφόσον 1 κοστίζει 4 € το συνολικό ποσό είναι: 4 ⋅ 90.Μονάδες μέτρησης 8. 5 : 20 το απόγευμα είναι: 17 h + 20 min .5 ⋅ 60 s = 19. 45s = 45 : 60 min = 0. 15dm3 = 15 ⋅100cm3 = 15.230 s + 0. Α.000cm3 + 29cm3 = 15. 10.405s .5 min = 320.029cm3 ή 15.029 :106 m3 = 0. 9.029. 015029m3 ή 15.5 min = 320. 75 min = 56. Γ. 1 h = 1 ⋅ 60 min = min = 6 min 10 10 10 169 . 11. Β. 3h = 3 ⋅ 60 min = 180 min άρα: 3h + 12 min = 180 min + 12 min = 192 min = 192 ⋅ 60 s = 11.5 ⋅ 60 s = 19.

ένα των 3kg και δύο των 1kg και στην άλλη το σώμα των 10kg . 3kg = 3. ένα των 3kg και ένα των 1kg και στην άλλη το σώμα των 9kg . 2kg = 2 ⋅1000 g = 2. Α.000 g άρα: 3kg + 600 g = 3.1 . Β. 15.000kg = 3. Για 2. Γ. 6kg και από την άλλη πλάστιγγα 3 σταθμά του 1kg . Για 2.1 . Β. Άρα στη ζυγαριά θα βάλουμε από τη μία πλάστιγγα το βάρος των 3. 1T πετρέλαιο έχει όγκο 1. 1 h = 1 ⋅ 60 min = 60 min = 12 min 5 5 5 60 Γ.200 άρα 3T πετρέλαιο έχουν όγκο . 4 16. 6kg . Β. 1 h = 1 ⋅ 60 min = min = 10 min 6 6 6 13.600 :1. 1 δοχείο του 0.5 και 3 δοχεία των >> 1 δοχείο των 2 και 4 δοχεία των 0. 45kg . 14. Στη μια πλάστιγγα τοποθετούμε το σώμα των 5kg .600 g = 3.8 >> 1 δοχείο των 2 .000 g άρα: 2kg + 450 g = 2.170 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί Β. 0.5 . Για 5 χρειάζονται 2 δοχεία των 2 και 1 δοχείο του 0. Α. Α. Στην πλάστιγγα τοποθετούμε το σώμα των 5kg . 1 σταθμό των 500g και 2 σταθμά των 50g . Άρα στη ζυγαριά θα βάλουμε από τη μία πλάστιγγα το βάρος των 2. 45kg και από την άλλη 2 σταθμά του 1kg και 9 σταθμά των 50g .450 g = 2.

ψος 3 Άρα το ύψος είναι: 3. Το ύψος είναι 1. Εφόσον στο 1min αντλούνται 8 .5cm . 105 : 75 = 105 75 =7 5 αντίστροφοι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 6m3 = 2.5cm . άρα στο 1cm αντιστοιχούν 768 120 = 6. Στην άνοδο των 10cm αντιστοιχούν 10 ⋅ 6.171 Μονάδες μέτρησης 3 ⋅1. Άρα η στάθμη θα κατέβει 37. 768m3 = 768 . Β. 80cm = 0. Τα 768 χρειάζονται 768 : 8 = 96 min για να αντληθούν. άρα ο όγκος της δεξαμενής είναι: 1. Άρα ο όγκος της δεξαμενής είναι ýVΥ = 3. 2ος >> : 1h + 45 min = 60 min + 45 min = 105 min . 6m 2. Α.600 :144cm = 25  cm . 4 = 64 . 2m ⋅ 0.8m ⋅ 0. 4 . Α. 6ým3 = 2. 17. 1ος ποδηλάτης: 1h + 15 min = 60 min + 15 min = 75 min . 1 h = 30 min άρα σε 30 min έχουν αντληθεί 30 ⋅ 8 = 240 τα οποία 2 αντιστοιχούν σε 240 : 6. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: .5m 2 = 1. 4 = 37. Στο 1cm ύψους αντιστοιχούν 3.5m 2 ⋅ ύψος. 75 :105 = 75 105 =5 7 Β. 6m3 . τα 64 χρειάζονται 64 : 8 = 8 min για να αντληθούν.600 = 3. Γ.8m = 0.200 = 3.8m . 2m = 120cm . 44m = 144cm .5m ⋅1m ⋅ ύψος ψος ή 3. 18.

08m Α. σε cm 2 και cm3 .5 62. . σε dm 2 και dm3 . Γ. 44 52. 2 250 125 36 2. Να συγκρίνετε την περίμετρο και το εμβαδό δύο οικοπέδων. 2m . 5. 4. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: m3 dm 3 cm3 mm3 m  0. 62 € το λίτρο. ενός τεραγώνου πλευράς a = 0. Α. γ = 8dm και το πετρέλαιο κοστίζει 0. Β.5km και ενός παραλληλογράμμου πλευρών β= 400m και γ=6000dm. 02 4. Να βρείτε το εμβαδό τετραγώνου και τον όγκο κύβου πλευράς a = 0.172 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί km m dm cm mm 1. 2 44 250 650 3. β = 200cm . σε mm 2 και mm3 . Να βρείτε πόσα χρήματα θα πρέπει να πληρώσουμε για να γεμίσουμε τη δεξαμενή του καλοριφέρ με πετρέλαιο αν αυτή έχει διαστάσεις a = 1.

2. Λ Το κλάσμα που προκύπτει είναι ισοδύναμο με το αρχικό. Α) Αν ένα ορθογώνιο οικόπεδο στοιχίζει 120. Σ α β β = 1⋅ = β α α 173 . 7. 45T . Σ 5. Σ 3. Να βρείτε πόσους ανθρώπους μάζας 80kg και 65kg μπορεί να μεταφέρει ώστε το σύνολο των ανθρώπων να είναι έξι.Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 3ου κεφαλαίου 6. 8. Ένας υπάλληλος εργάζεται από Δευτέρα ως Παρασκευή από 08 : 00 πμ έως 15 : 00 . Επαναληπτικά θέματα 3ου κεφαλαίου 1. Να βρείτε πόσες ώρες. να βρείτε πόσα μέτρα σύρματος χρειαζόμαστε για να περιφράξουμε το οικόπεδο. λεπτά και δευτερόλεπτα εργάζεται στη διάρκεια ενός μηνός. Ένας ανελκυστήρας έχει ως μέγιστη τιμή μεταφερόμενης μάζας τους 0. Β) Αν η μια πλευρά του είναι 25m . Να υποθέσετε πως ο μήνας έχει 30 μέρες και η 1η του μηνός είναι Δευτέρα.Λ: 1: 4.000 € σε μια περιοχή όπου το 1m 2 κοστολογείται προς 160 € να βρείτε πόσα στρέμματα είναι το εμβαδόν του.

4658 7. 7 = 6. Λ 8 = 8 = 3 3 24 1 8.050 : 3.. Σ 9. 3 1. Σ 18. 4 = 34 : 73 = 0. Σ 15.Λ 3 ⋅ 7 21 = 9 9 5 13 13 7. 66666. Σ 20. Σ 12. 14.. 05 19.34 ενώ 2.5 : 5.593 : 4. Άρα 16. Λ Ο παρονομαστής δεν είναι δύναμη του 10..56 . 10..593 < 3.650 . Σ 11.100 4. Λ 34. Σ 21. Λ 3.3 17. άρα το κλάσμα είναι μικρότερο του 1.174 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί 6. Λ 1. Σ 13. Λ 23 = 7.100  0.650 = 0. Ο παρονομαστής είναι μεγαλύτερος του αριθμητή.050 2.

000 12.000 500 15 30 18 Β.5) 2 ΘΕΜΑ 3ο Α.000 1. Να βρείτε σε g τη μάζα ενός φορτηγού 4.1.4 44 4++1. Να γράψετε σε τυποποιημένη μορφή τους παρακάτω αριθμούς: 450. 4 :1. 45 0. 76 1. 2)3 : (1.000. 7)3 Γ.1 2.8 ⋅ 2. 01 ⋅ 2.250. 3 1. (1.6 2. . 4 .3 − 0.1 24. 033 ΘΕΜΑ 2ο Να εκτελέσετε τις παρακάτω πράξεις στρογγυλοποιώντας το αποτέλεσμα στο πλησιέστερο εκατοστό: Α. (2.012 ⋅ 0. Να γράψετε ως δεκαδικά κλάσματα τους παρακάτω δεκαδικούς και να απλοποιήσετε τα κλάσματα όπου είναι δυνατό: 0. 7) 2 : (1.000 Β.600.122 Β. 4 + 2. 0.007 ⋅102 − 4.5 Δ. 175 . Να γράψετε τα επόμενα κλάσματα ως δεκαδικούς με προσέγγιση εκατοστού και να τους τοποθετήσετε σε αύξουσα σειρά: 3 465 252 21 . 73 ⋅ 4. 25T και να γράψετε το αποτέλεσμα σε τυποποιημένη μορφή.1. 4 ⋅1. 25 : 0.Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 3ου κεφαλαίου Κριτήριο αξιολόγησης 3ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1ο Α.

. Τι κλάσμα του νερού θα πρέπει να αφαιρέσουμε ώστε στο δοχείο να μείνουν 300 .176 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Δεκαδικοί Αριθμοί ΘΕΜΑ 4ο Α. B. 1. Αν το ύψος του δοχείου είναι 1. 75m3 είναι γεμάτο με νερό.54m πόσα cm 2 είναι η βάση του. Ένα ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο δοχείο όγκου 0.

Εξισώσεις και Προβλήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ α+x=β x–α=β α–x=β α•x=β x:α=β α:x=β 177 .

x:α=β και α:x=β ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Εξίσωση ενός αγνώστου ονομάζεται μια ισότητα η οποία περιέχει αριθμούς και ένα γράμμα.: η 0 ⋅ x = 14 δεν ισχύει για καμία τιμή του x. Η διαδικασία ανεύρεσης της λύσης της εξίσωσης ονομάζεται επίλυση της εξίσωσης. Όταν τοποθετούμε μια λύση της εξίσωσης στη θέση του αγνώστου για . Όταν μια εξίσωση δεν επαληθεύεται για καμία τιμή του αγνώστου τότε ονομάζεται αδύνατη.178 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα 4. x–α=β. α–x=β. α x=β. Π.χ. Όταν μια εξίσωση επαληθεύεται για οποιαδήποτε τιμή του αγνώστου ονομάζεται ταυτότητα ή αόριστη. με το οποίο συμβολίζεται ο άγνωστος.χ. Π. Ο αριθμός τον οποίο αν τον τοποθετήσουμε στη θέση του αγνώστου επαληθεύει την ισότητα ονομάζεται λύση ή ρίζα της εξίσωσης.1 • Η έννοια της εξίσωσης • Οι εξισώσεις α+x=β. συνήθως το x .: η 0 ⋅ x = 0 ισχύει για κάθε τιμή του x .

: 12 − x = 8 ⇒ x = 12 − 8 = 4 Η εξίσωση της μορφής α ⋅ x = β έχει λύση την x = β : α . β αριθμούς) έχει λύση την x = β − α .Η έννοια της εξίσωσης να διαπιστώσουμε αν ισχύει η ισότητα εκτελούμε την επαλήθευση της λύσης.χ.χ.: 3 ⋅ x = 18 ⇒ x = 18 : 3 = 6 Η εξίσωση της μορφής x : α = β έχει λύση την x = β ⋅ α . 179 .: 2 + x = 6 ⇒ x = 6 − 2 = 4 Η εξίσωση της μορφής x − α = β έχει λύση την x = β + α . Π.: 14 : x = 7 ⇒ x = 14 : 7 = 2 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΕ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Διάφορες προτάσεις που περιγράφουν την επεξεργασία ενός αριθμού μπορούν να μετατραπούν σε εξισώσεις χρησιμοποιώντας έναν άγνωστο και γνωστούς αριθμούς. Π.χ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Η εξίσωση της μορφής α + x = β (με x άγνωστο και α . Π. Π. Π.χ.: x − 4 = 1 ⇒ x = 1 + 4 = 5 Η εξίσωση της μορφής α − x = β έχει λύση την x = α − β . Π.χ.χ.: x : 5 = 20 ⇒ x = 20 ⋅ 5 = 100 Η εξίσωση της μορφής α : x = β έχει λύση την x = α : β .

λ.: η εξίσωση 4 x = 16 ισοδυναμεί με την έκφραση “Το τετραπλάσιο ενός αριθμού ισούται με 16 ”.χ. άρα η εξίσωση που ισοδυναμεί με την παραπάνω έκφραση είναι η εξής: x − 3 = 8 . Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις: α) 3 x + 5 x = 16 β) 2 ⋅ x + 4 = 12 γ) x : 3 − 7 = 2 δ) 2 x + 6 = 3 + 3 x − x + 3 ε) x − 5 = 2 x − x + 6 Όταν οι εξισώσεις έχουν πιο σύνθετη μορφή τότε τις απλοποιούμε είτε κάνοντας πράξεις στα 2 μέλη της εξίσωσης και εφαρμόζοντας ιδιότητες όπως επιμεριστική. είτε θεωρώντας ως νέο άγνωστο ένα συνδυασμό του αγνώστου της εξίσωσης με κάποιους αριθμούς.τ. προσεταιριστική κ. Π. κάθε εξίσωση μπορεί να περιγραφεί από αντίστοιχη έκφραση. Στην έκφραση: “Η ελάττωση ενός αριθμού κατά 3 ισούται με 8 ” συμβολίζουμε με x τον άγνωστο αριθμό από τον οποίο αφαιρούμε το 3 και τον εξισώνουμε με το 8 . Χρησιμοποιώντας την επιμεριστική ιδιότητα της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού έχουμε: (3 + 5) x = 16 ή 8 x = 16 η εξίσωση τώρα είναι της μορφής α x = β άρα x = 16 : 8 = 2 . ..180 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα Π. α) 3 x + 5 x = 16 .χ. Έτσι μετατρέπουμε τη σύνθετη εξίσωση σε μια από τις γνωστές απλές μορφές. Αντίστροφα.: Στην έκφραση: “Το διπλάσιο ενός αριθμού να ισούται με 4 ” συμβολίζουμε με x τον άγνωστο αριθμό τον οποίο πολλαπλασιάζουμε με το 2 και τον εξισώνουμε με το 4 . ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. άρα προκύπτει η εξίσωση: 2 ⋅ x = 4 .

2. ε) x − 5 = 2 x − x + 6 ή x − 5 = (2 − 1) x + 6 ⇒ x − 5 = x + 6 . Θεωρώ σαν άγνωστο y τον x : 3 οπότε: y − 7 = 2 (μορφή x − α = β ) άρα: y = 2 + 7 = 9 δηλαδή x : 3 = 9 (μορφή x : α = β ) άρα x = 9 ⋅ 3 = 27 . Άρα ο αριθμός 8 δεν είναι λύση. δ) 2 x + 6 = 3 + 3 x − x + 3 ή 2 x + 6 = 3 + (3 − 1) x + 3 ή 2 x + 6 = 3 + 2 x + 3 ή 2 x + 6 = 2 x + 6 . Είναι της μορφής x + α = β . Να επαληθεύσετε τη λύση που δίνεται στις παρακάτω εξισώσεις: α) 5 ⋅ x + 11 = 21 λύση ο αριθμός 2 β) x : 4 + x = 2 x − 3 λύση ο αριθμός 8 Για να επαληθεύσουμε μια λύση την τοποθετούμε στη θέση του αγνώστου και ελέγχουμε την εξίσωση. Θεωρώ σαν άγνωστο y το 2 ⋅ x και η εξίσωση γίνεται: y + 4 = 12 . β) x : 4 + x = 2 x − 3 τοποθετούμε στη θέση του x το 8 : 8 : 4 + 8 = 2 ⋅ 8 − 3 ή 2 + 8 = 16 − 3 ή 10 = 13 άτοπο. ΄Αρα y = 12 − 4 = 8 δηλαδή 2 ⋅ x = 8 (μορφή α x = β ). γ) x : 3 − 7 = 2 .Η έννοια της εξίσωσης β) 2 ⋅ x + 4 = 12 . 3. α) 5 ⋅ x + 11 = 21 αν τοποθετήσουμε στη θέση του x το 2 είναι: 5 ⋅ 2 + 11 = 21 ή 10 + 11 = 21 ή 21 = 21 . Η εξίσωση δεν ισχύει για κανένα x άρα είναι αδύνατη. Άρα ο αριθμός 2 είναι λύση. Η ισότητα αυτή ισχύει για οποιαδήποτε τιμή του x άρα η εξίσωση είναι ταυτότητα. 181 . Να μετατρέψετε την παρακάτω έκφραση σε εξίσωση: “Το πενταπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 2 ισούται με το εξαπλάσιο του ίδιου αριθμού”. Επομένως: x = 8 : 2 = 4 . Θεωρούμε άγνωστο τον αριθμό και εκτελούμε τις πράξεις που περιγράφονται στην έκφραση.

δ) το τετραπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά το επταπλάσιο του ίδιου αριθμού ισούται με 88 . Περίμετρος: Π = α + α + α + α ή Π = (1 + 1 + 1 + 1)α ή Π = 4 ⋅ α . να προσθέσουμε το 2 και να τον εξισώσουμε με τον εαυτό του πολλαπλασιασμένο με το 6 . α) x + x = 2 x β) α + α + α = (1 + 1 + 1)α = 3α . α β γ 3⋅ x 10 ⋅ x x + 12 x −5 δ x − y > 20 ε x ⋅ y = 32 2. α) το τριπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 25 . 3. Εμβαδόν: Ε = α ⋅ α = α 2 . δηλαδή: 5 x + 2 = 6 x .182 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα Αν x ο άγνωστος αριθμός θα πρέπει να τον πολλαπλασιάσουμε με το 5 . ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ 74) 1. β) το μισό ενός αριθμού ελαττωμένο κατά 7 ισούται με 2 . γ) ένας αριθμός μειωμένος κατά το διπλάσιο ενός άλλου αριθμού. 4.

83 − 4.93 183 . x( y ⋅ z ) = ( x ⋅ y ) ⋅ z Προσεταιριστική ιδιότητα πολλαπλασιασμού. αν x = 0 τότε 2 + α = 0 το x δεν μπορεί να πάρει την τιμή 0 για κανένα φυσικό αριθμό α . 2 2 3 6 2 ⋅z = ⋅ = = 9 9 5 45 15 6. Αν αντικαταστήσουμε το x με το 12 έχουμε: x + 13 = 25 δηλαδή 12 + 13 = 25 ή 25 = 25 άρα το 12 είναι λύση της εξίσωσης x + 13 = 25 . αν x = 3 τότε 2 + α = 3 και α = 1 άρα το x μπορεί να πάρει την τιμή 3 .9 ή x = 10.9 = 15. α) x + 4. 7. 8.83 ή x = 15. αν x = 1 τότε 2 + α = 1 το x δεν μπορεί να πάρει την τιμή 1 για κανένα φυσικό αριθμό α .Η έννοια της εξίσωσης γ) 3 ⋅ α + 52 ⋅ α = (3 + 52)α = 55 ⋅ α δ) 2 ⋅ β + β + 3 ⋅ α + 2 ⋅ α = (2 + 1) β + (3 + 2)α = 3β + 5α ε) 4 ⋅ x + 8 ⋅ x − 3 ⋅ x = (4 + 8) x − 3 ⋅ x = 12 x − 3 x = 9 ⋅ x στ) 7 ⋅ ω + 4ω − 10ω = (7 + 4)ω − 10ω = 11ω − 10ω = ω 5. x − 2 = 4 λύση το 6 1 + y = 4 λύση το 3 18 − ω = 10 λύση το 8 9 − α = 1 λύση το 8 93 − β = 86 λύση το 7 9.

9 10. α) v + 3 = 4 ή v = 4 − 3 ή v = 1 . α) 3 12 12 12 20 = ή 3: x = ή x = 3: ή x = 3⋅ ή x=5 x 20 20 20 12 β) 5 15 5 5 7 = = 15 : x ή x = 15 : ή x = 15 ⋅ ή x = 21 ή 7 x 7 7 5 γ) 35 x 35 35 = ή = x : 8 ή x = ⋅8 ή x = 7 40 8 40 40 δ) 49 4 49 4 45 = x+ ή x = − ή x= ή x=9 5 5 5 5 5 11.1 ή x = 38 − 7. α) x+3 1 7 x+3 7 1 x+3 5 + = ή = − ή = ή x +3 = 5 ή x = 5−3 4 2 4 4 4 2 4 4 ή x=2 β) 5 x 3 10 + x 12 + = ή = ή 10 + x = 12 ή x = 12 − 10 ή x = 2 8 16 4 16 16 γ) 3 x+2 6+ x+2 8 + x 10 + +1 ή =1 ή = ή 8 + x = 10 ή x = 10 − 8 5 10 10 10 10 ή x=2 12.1 ή x = 30.184 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα β) 40. 79 γ) 53. 4 + x = 93.19 ή x = 93.19 − 40.19 ή x = 53. 404 − 4. 404 − x = 4. 4 ή x = 52. 214 δ) 38 − x = 7.19 ή x = 49.

το 2ο σχήμα έχει περίμετρο 8cm . x = 128 : 4 ή x = 32 δηλαδή το 32ο σχήμα έχει . 15. το 3ο σχήμα έχει περίμετρο 12cm . 5 5 5 5 5 5 5 5 14. Αν x είναι ο ζητούμενος αριθμός τότε από το πρόβλημα έχουμε: x+4= 21 21 21 − 20 1 ή x = −4 ή x = ή x= 5 5 5 5 Κάνουμε επαλήθευση αντικαθιστώντας στην εξίσωση το x με το 1 : 5 1 21 1 20 21 21 21 1 +4= = = ή + ή ή . Η περίμετρος των σχημάτων είναι πολλαπλάσια του 4 άρα η περίμετρος του 5ου σχήματος είναι 20cm . γ) Είναι 4 ⋅ x = 128 ή περίμετρο 128 . α) Το 1ο σχήμα έχει περίμετρο 4cm . Αν x είναι ο ζητούμενος αριθμός τότε: x + 5 = 313 ή x = 313 − 5 ή x = 308 Κάνουμε επαλήθευση αντικαθιστώντας στην εξίσωση το x με το 308 : 308 + 5 = 313 ή 313 = 313 άρα ο αριθμός είναι το 308 . το 4ο σχήμα έχει περίμετρο 16cm . β) Αν τα τετράγωνα της βάσης του σχήματος είναι x τότε η περίμετρος είναι 4⋅ x .185 Η έννοια της εξίσωσης β) x − 2 = 8 ή x = 8 + 2 ή x = 10 γ) t + 4 + 1 = 3 + 19 ή t + 5 = 22 ή t = 22 − 5 ή t = 17 δ) 6 − x = 5 ή x = 6 − 5 ή x = 1 13.

3 είναι λύσεις των 2 εξισώσεων: α) 4 x + 5 = 19 β) 2 + x + 2 x = 10 − 4 x − x γ) 4 x + 2 = 8 x δ) 5 x + 6 = 6 x 2. Να βρείτε τις φυσικές τιμές του x ώστε οι παρακάτω εξισώσεις να ισχύουν αν γνωρίζετε ότι το α είναι φυσικός αριθμός. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις: α) 2 x + 5 = 23 β) 15 − 5 x = 6 x + 4 x 3x + 2 17 +5 = x+ δ) 3 3 4 + 8 = 32 ε) 2+ x γ) 20 + x = 10 + x − 10 4 στ) x = 0. α) 20 : 5x = α β) α + x = 4 . 1. Να μετατρέψετε τις παρακάτω εκφράσεις σε εξισώσεις: α) Ένας αριθμός μειωμένος κατά 1 ισούται με το μισό του ίδιου αριθμού.186 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1 1. γ) Το μισό του μισού ενός αριθμού ισούται με 12 3.8 5 2 5. Να μετατρέψετε τις παρακάτω εξισώσεις σε εκφράσεις: α) 5 x + 4 = 18 1 1 β) x + = x − 1 2 2 γ) 2( x + 4) = 4 x − 2 4. 2 . Να εξετάσετε αν κάποιοι από τους αριθμούς . β) Το πενταπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 2 ισούται με το εξαπλάσιο του ίδιου αριθμού μειωμένο κατά 2 .

Έχετε ένα κομμάτι ξύλου και μετράτε μ’ αυτό τις πλευρές ενός ορθογωνίου παραλληλογράμμου.2 Επίλυση προβλημάτων ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε πρόβλημα περιέχει ορισμένες λέξεις-κλειδιά οι οποίες μας οδηγούν στη λύση του. γ) Να υπολογίσετε την περίμετρο για μήκος ξύλου ίσο με 10 . 4. δ) Πόσο πρέπει να είναι το μήκος του ξύλου ώστε η περίμετρος του ορθογωνίου να ισούται με 30 . Η μια πλευρά είναι μεγαλύτερη από το ξύλο κατά 1 και η άλλη μικρότερη κατά 2 . Δηλαδή: . Επίσης ένα πρόβλημα μπορεί να επιλυθεί κατασκευάζοντας εξίσωση σύμφωνα με τα δεδομένα. Ορισμένες φορές για να λυθεί ένα πρόβλημα αρκεί να ακουλουθηθούν οι πράξεις με τη σειρά που περιγράφονται σ’ αυτό.187 Επίλυση προβλημάτων 6. α) Να εκφράσετε τις πλευρές του ορθογωνίου σε σχέση με το μήκος του ξύλου. β) Να εκφράσετε την περίμετρο του ορθογωνίου σε σχέση με το μήκος του ξύλου.

Το διπλάσιο του αθροίσματός τους είναι: 2(2v + 1) = 4v + 2 . Οι διαδοχικοί φυσικοί αριθμοί διαφέρουν κατά 1. . Επαληθεύοντας τις λύσεις έχουμε: 2 ⋅ (7 + 8) − 1 = 29 ή 2 ⋅15 − 1 = 29 ή 30 − 1 = 29 ή 29=29 . Προχωρούμε στη λύση της εξίσωσης προσδιορίζοντας την τιμή του αγνώστου. Εκφράζουμε τα δεδομένα του προβλήματος καθώς και τα άλλα ζητούμενα σε σχέση με τον άγνωστο. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Έτσι αν v είναι ο ένας αριθμός. 2. Εκτελούμε επαλήθευση της λύσης που προέκυψε. Το άθροισμά τους είναι: v + v + 1 = 2v + 1 . Εντοπίζουμε τον ένα άγνωστο και εκφράζουμε τα δεδομένα και τα υπόλοιπα ζητούμενα σε σχέση με αυτόν.188 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα Θεωρούμε σαν άγνωστο της εξίσωσης το ζητούμενο και το συμβολίζουμε με ένα γράμμα. ο επόμενος θα είναι ο v + 1 . Να βρεθούν οι αριθμοί. >> >> >> >> μειωμένο κατά 4 είναι 4v + 2 − 4 = 4v + 1 . Άρα οι αριθμοί είναι ο v = 7 και ο v + 1 = 7 + 1 = 8 . Πόσες σειρές έχει το λεωφορείο. Η εξίσωση λοιπόν είναι: 4v + 1 = 29 ή 4v = 29 − 1 ή 4v = 28 ή v = 28 : 4 ή v = 7. Το διπλάσιο του αθροίσματος δυο διαδοχικών φυσικών αριθμών μειωμένο κατά 4 ισούται με 29 . Ένα λεωφορείο 52 θέσεων έχει σειρές των 4 καθισμάτων. Έτσι προκύπτει η εξίσωση που ισοδυναμεί με το πρόβλημα.

για α = 3 . ο επόμενος είναι ο v + 1 και ο . Έστω ότι ο ζητούμενος αριθμός είναι ο vvvv . ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ 78) 1. v = 4 ⋅ 9 : 4 = 9 δεκτό. v = 5 ⋅ 9 : 4 = 11. 25 απορρίπτεται γιατί v = φυσικός. Επαληθεύοντας: 4 ⋅13 = 52 ή 52 = 52 . Ο αριθμός vvvv διαιρείται με το 9 άρα τα ψηφία του πρέπει να έχουν άθροισμα πολλαπλάσιο του 9 : Άρα v + v + v + v = 9 ⋅ α με α φυσικό αριθμό ή 4v = 9α ή v = (9α ) : 4 .5 >> >> >> . Άρα το λεωφορείο έχει 13 σειρές καθισμάτων. Άρα το σχολείο έχει 240 4 4 μαθητές. Επαληθεύοντας: 2 1 240 ⋅ 240 = 60 ή ⋅ 240 = 60 ή = 60 ή 60 = 60 . Άρα η εξίσωση είναι: 4 ⋅ x = 52 ή x = 52 : 4 ή x = 13 . v = 2 ⋅ 9 : 4 = 18 : 4 = 4. με τον v να είναι φυσικός μονοψήφιος αριθμός ( v < 10 ). 2. v = 9 : 4 = 2. για α = 1 . 75 >> για α = 4 . >> >> . για α = 2 . Άρα το v παίρνει την τιμή 9 και ο αριθμός είναι ο 9999 και επαληθεύοντας 9 + 9 + 9 + 9 = 4 ⋅ 9 = 36 πολλαπλάσιο του 9 . Αν v ο μικρότερος φυσικός αριθμός. v = 3 ⋅ 9 : 4 = 27 : 4 = 6.189 Επίλυση προβλημάτων Αν x ο αριθμός των σειρών τότε ο αριθμός των καθισμάτων είναι 4 ⋅ x και ισούται με 52 . Αν οι μαθητές του σχολείου είναι x τότε προκύπτει η εξίσωση: ή 2 ⋅ x = 60 8 1 1 x = 60 ή x = 60 : ή x = 60 ⋅ 4 ή x = 240 . 25 > 10 απορρίπτεται. για α = 5 . 8 4 4 3.

511 . Αν η ηλικία της μητέρας είναι x τότε: x − 18 = 25 ή x = 25 + 18 ή x = 43 . Για τις λανθασμένες απαντήσεις πήρε: 1 ⋅ (100 − x) = 100 − x μονάδες. . δηλαδή: 7 + 5 + v + 3 = α ⋅ 9 ή 15 + v = α ⋅ 9 ή v = α ⋅ 9 − 15 . 4. 3v + 3 = 1533 ή Επαληθεύοντας: 510 + 511 + 512 = 1533 ή 1533 = 1533 . οι λανθασμένες θα είναι 100 − x . Αν x είναι οι σωστές απαντήσεις.190 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα μεθεπόμενος ο v + 2 . v = 2 ⋅ 9 − 15 = 18 − 15 = 3 δεκτό. Επαληθεύοντας: 43 − 18 = 25 ή 25 = 25 . 5. άρα: v + v + 1 + v + 2 = 1. v = 3 ⋅ 9 − 15 = 27 − 15 = 12 > 10 απορρίπτεται. Άρα έδωσε 60 σωστές και 100 − 60 = 40 λάθος απαντήσεις. Επαληθεύοντας: 3 ⋅ 60 + 1 ⋅ 40 = 220 ή 180 + 40 = 220 ή 220 = 220 . 7. 7 + 5 + 3 + 3 = 18 = 2 ⋅ 9 . πολλαπλάσιο του 9 . Διαιρείται με το 9 άρα το άθροισμα των ψηφίων του ισούται με πολλαπλάσιο του 9 . ο αριθμός είναι ο 75v3 . για α = 3 . Αν η αξία του χωραφιού είναι x € τότε ο 1ος παίρνει ( x + 600) €. Για τις σωστές απαντήσεις πήρε: 3 ⋅ x μονάδες. Επαληθεύοντας: 7533 . με τον v να είναι φυσικός μονοψήφιος αριθμός.533 ή 3v = 1533 − 3 ή 3v = 1530 ή v = 1530 : 3 ή v = 510 . 512 . Άρα v = 3 και ο αριθμός είναι ο 7533 . για α = 1 . Άρα οι αριθμοί είναι οι 510 . v = 9 − 15 αδύνατο. Άρα η εξίσωση είναι: 3 ⋅ x + 100 − x = 220 ή 2 x + 100 = 220 ή 2 x = 220 − 100 ή 2 x = 120 ή x = 120 : 2 ή x = 60 . 6. Άρα η μητέρα είναι 43 ετών. για α = 2 . Αν το ψηφίο που λείπει είναι το v .

600 ή y = 30.400 και y − 15.. 75 = 99.000 − 600 ή x = 14. Επαληθεύοντας: 14. Αν η αρχική ποσότητα του κρασιού είναι x και τα δοχεία των 7 είναι y τότε χώρεσε στα δοχεία ποσότητα ( x − 18) η οποία ισούται με 7 ⋅ y δηλαδή: x − 18 = 7 ⋅ y . α) ΑΒ + 47 = 73 ή ΑΒ = 73 − 44 ή ΑΒ = 26 άρα Α = 2 και Β = 6 . Ο 3ος παίρνει 15. Άρα αρχικά είχαμε 95 κρασί και χρησιμοποιήσαμε 11 δοχεία.000 ή 15.000 ή x = 15.000 = 15. .400 € και του διαμερίσματος 30.000 . Αν x τα μπουκάλια με x φυσικό είναι: 0. 75 ⋅ x = 100 ή x = 100 : 0. 9.000 και y − 15. Επαληθεύοντας: 95 − 18 = 7 ⋅11 ή 77 = 77 . 75 .400 + 600 = 15.. Εφόσον 90 < x < 100 προκύπτει ότι για x = 95 : 95 − 18 = 7 ⋅ y ή 77 = 7 y ή y = 77 : 7 ή y = 11 .000 και 30.600 = 15.600 €.600) €. α) Εφόσον x = φυσικός x = 133 και το ξύδι που συσκευάστηκε ισούται με 133 ⋅ 0.191 Επίλυση προβλημάτων Αν η αξία του διαμερίσματος είναι y € τότε ο 2ος παίρνει ( y − 15.000 = 15. 10.3333.000 + 15.600 = 15.600 .000 οπότε: x + 600 = 15.000 ή y = 15.000 ή 15.600 − 15. ή β) Γ∆ − 8 = ∆5 ΓΔ 8 Δ5 άρα ∆ = 3 οπότε Γ3 − 8 = 35 ή Γ3 = 35 + 8 ή Γ3 = 43 άρα Γ = 4 . 75 ή x = 133. Άρα η αξία του χωραφιού είναι 14.600 = 15. 8.000 € που ισοδυναμούν με την αξία αυτών του 1ου και του 2ου άρα: x + 600 = 15.

12.192 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα β) Περίσσεψαν 100 − 99.5 ⋅ 3 + 2. 28 …. 3 75 11. 75 = 18. 4 4 1 7 Το 1ο συνεργείο καθαρίζει 3 = = 3.5 km/ημέρα 2 2 3 11 Το 2ο >> >> 2 = = 2. 14 . Αν ο αρχικός μισθός είναι x τότε αποταμιεύει το 1 x ⋅x = του μισθού 15 15 του. Αν η ηλικία του ανθρώπου φέτος είναι x . 25 ⋅ x = 18. 75 ή 18. 25 ή x = 3 . 18 13. Η παραλία έχει μήκος 18 km = km = 18. 75km .5 + 8. 75 = 0. 75 ή 10. 75 ⋅ 3 = 18. 75 : 6. 75 ή x = 18. 75 km/ημέρα. 75 . . Του χρόνου η ηλικία του ανθρώπου θα είναι x + 1 και θα είναι πολλαπλάσιο του 9 . 1 x 6x Ο νέος μισθός ισούται με x + x = x + = του αρχικού μισθού.5 ⋅ x + 2. Αν το 5 5 5 x 6x = y⋅ ποσό της αποταμίευσης είναι το y μέρος του νέου μισθού είναι: 15 5 x 6x x 5 50 x 5 1 άρα y = : ή y= ⋅ ή y= ή y= ή y= άρα 15 5 15 6 x 90 x 90 18 1 αποταμιεύει το του νέου μισθού. 18 . 4 4 Αν ολοκληρώνουν το καθάρισμα της παραλίας σε x ημέρες τότε: 3. 21. Άρα η παραλία καθαρίζεται σε 3 ημέρες. 7 . 75 ⋅ x = 18. το x είναι πολλαπλάσιο του 7 δηλ. 25 = 18. 75 ή 6. 25 . Επαληθεύοντας: 3. 27 ….

2. 3. Να βρεθεί ο αριθμός. πορτοκάλια και μήλα. 7. Το πενταπλάσιο ενός φυσικού αριθμού ισούται με το τετραπλάσιο του επόμενου φυσικού αριθμού μειωμένο κατά 3. προκύπτει το εμβαδόν του σπιτιού αυξημένο κατά το μισό του.193 Επίλυση προβλημάτων Για x = 35 έχουμε 35 = 7 ⋅ 5 και x + 1 = 36 = 9 ⋅ 4 . 2 € το ένα και τα πορτοκάλια 0. 6 € να βρείτε πόσα μήλα και πόσα πορτοκάλια αγόρασε. 5. Το μισό ενός αριθμού αυξημένο κατά το 1 του αριθμού ισούται με τον 3 αριθμό μειωμένο κατά 2 . Επίσης για x = 98 είναι 98 = 7 ⋅14 και x + 1 = 99 = 9 ⋅11 . Αν τριπλασιάσουμε το εμβαδόν ενός σπιτιού και του αφαιρέσουμε 120 τ. Ποιοί είναι οι αριθμοί. Πόσο εμβαδόν έχει το σπίτι. 6. Άρα φέτος ο άνθρωπος είναι 35 ετών και του χρόνου 36 .15 € το ένα και η Μαρία πλήρωσε συνολικά 3. Πόσων ετών ήταν όταν προσελήφθη στη δουλειά. . Η Μαρία αγόρασε συνολικά 20 φρούτα. Πόσο ζυγίζει το τούβλο. Αν τα μήλα κοστίζουν 0. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.μ. Το τριπλάσιο άθροισμα τριών διαδοχικών φυσικών αριθμών ισούται με το εξαπλάσιο άθροισμα του 1ου και του 2ου. 4. 2η λύση είναι η ηλικία των 98 ετών (του χρόνου 99 ). Να βρείτε τον αριθμό. Ο Γιάννης θα πάρει σύνταξη στα 65 του χρόνια και ύστερα από 32 χρόνια υπηρεσίας. Ένα τούβλο ζυγίζει 1kg και μισό τούβλο.

194 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα 8. Αν το άθροισμα των ηλικιών του ζευγαριού είναι 77 χρόνια να βρείτε τις 2 ηλικίες. Επαναληπτικά θέματα 4ου κεφαλαίου Κριτήριο αξιολόγησης 4ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1ο Να λύσετε τις εξισώσεις: α) 2 x +– 3 = ( x + 5) β) 1 2 2 3 4 + = 1+ x 2x 3x γ) 24 26 : x +– 8 = 10 x ΘΕΜΑ 2ο α) Να εξετάσετε αν ο αριθμός 2 είναι ρίζα της εξίσωσης: ( x + 1) 2 = x 2 + 3 x + 1 − x . Ένας άνδρας παντρεύτηκε μια γυναίκα που η ηλικία της ισούται με το μισό της δικής του αυξημένο κατά 17 . β) Να μετατρέψετε σε έκφραση την εξίσωση: 1 x − 5 = 2 x − 23 . 2 .

Αν τα κορίτσια είναι 3 περισσότερα από τα αγόρια να βρείτε τον αριθμό των αγοριών και κοριτσιών του τμήματος. ΘΕΜΑ 4ο Ένα τμήμα της 1ης Γυμνασίου αποτελείται από 35 μαθητές.Επαναληπτικά θέματα 4ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 3ο Να βρεθούν δυο διαδοχικοί φυσικοί αριθμοί που το άθροισμά τους να ισούται με το τριπλάσιο της διαφοράς τους. 195 .

196 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – Εξισώσεις και Προβλήματα .

197 Ποσοστά ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΠΟΣΟΣΤΑ ‰ % ‰ % ‰ % ‰ % ‰ % ‰ % .

σύμφωνα με τα παραπάνω. 100 Το σύμβολο α‰ ονομάζεται “ποσοστό επί τοις χιλίοις” και ισούται με α .000 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΣΕ ΚΛΑΣΜΑ Ένα ποσοστό α% .1 Ποσοστά ΘΕΩΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Το σύμβολο α% ονομάζεται “ποσοστό επί τοις εκατό” ή απλά ποσοστό και ισούται με το κλάσμα α . ισούται με α% = Στη συνέχεια το κλάσμα α .198 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά 5. 100 Αν το ποσοστό είναι α‰ . 1. τότε ισοδύναμα α‰ = α . 1. 100 α απλοποιείται όταν αυτό είναι δυνατό.000 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΣΕ ΔΕΚΑΔΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ Για να γραφεί ένα ποσοστό α% σε μορφή δεκαδικού αριθμού: .

199 Ποσοστά α . ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ Ένα κλάσμα μπορεί να γραφεί σε μορφή ποσοστού ακολουθώντας 2 διαδικασίες: Το κλάσμα (ή ν ν α α μετατρέπεται στο ισοδύναμο οπότε = = α% µ µ 100 100 ν α οπότε = α‰ ).000 ισοδυναμεί με α‰ .000 ) το α 1. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΔΕΚΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ Για να γραφεί ένας δεκαδικός αριθμός σε μορφή ποσοστού: Γράφεται σε μορφή κλάσματος με παρονομαστή το 100 (δηλαδή α Το α 100 100 ).000 Το κλάσμα ν ισούται με το δεκαδικό που προκύπτει από τη διαίρεση µ . Αντίστοιχα αν ο δεκαδικός γραφεί σε μορφή κλάσματος με παρονομαστή το 1.000 ( α 1. ισοδυναμεί με α% . Ή µ 1. Γράφεται το ποσοστό α% σε μορφή κλάσματος Ισοδύναμα ένα ποσοστό α‰ ισούται με το δεκαδικό που προκύπτει από τη διαίρεση α :1.000 . 100 Το κλάσμα ισούται με το δεκαδικό που προκύπτει από τη διαίρεση α :100 .

Ο δεκαδικός γράφεται σε μορφή κλάσματος α δηλ.200 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά α δηλαδή α% (ή 100 ν : µ . 7 13 µ δε γράφεται σε μορφή κλάσματος με παρονομαστή ν 100 . Να γραφούν ως ποσοστά τα κλάσματα Α. α‰ ). εκτελούμε τη διαίρεση µ : ν και ο δεκαδικός που προκύπτει (με κατάλληλη προσέγγιση) μετατρέπεται σε ποσοστό. Είναι 9 9⋅4 36 = = 25 25 ⋅ 4 100 άρα 9 = 36% 25 Β.000 ΕΥΡΕΣΗ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΜΙΑΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ Το ποσοστό α% μιας ποσότητας Α ισούται με το γινόμενο: α% Α = α ⋅Α 100 ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Το 13 δεν είναι διαιρέτης του 100 άρα το σε κλάσμα της μορφής 7 δε μετατρέπεται 13 α . Α. 1. Άρα θα το μετατρέψουμε σε δεκαδικό: 100 . Όταν ένα κλάσμα 9 25 Β.

8% 100 Άρα 7 = 53.538 γράφεται σε μορφή κλάσματος με παρονομαστή το 100 ως: 0. Να βρεθεί ο αριθμός που το 25% ισούται με 40 . Έστω x ο ζητούμενος αριθμός.000 = = = 40 Επαληθεύοντας: το 25% του 160 είναι 160 ⋅ 100 100 100 25% ⋅ x = 40 ή .5% Όπου είναι δυνατό εκτελούμε απλοποιήσεις ή πολλαπλασιάζουμε τους όρους του κλάσματος που προκύπτει με τέτοιον φυσικό αριθμό. 75‰ Γ. Το 2. 13 2.201 Ποσοστά 7 = 7 :13 = 0. Το 25% του x ισούται με 40 δηλαδή: 25 25 ⋅ x 40 ⋅100 ⋅ x = 40 ή = 40 ή x = = 160 100 100 25 25 160 ⋅ 25 4.8% .5 2. β γνωστές ποσότητες.8 = 53. Α. Το 32% ισούται με 32 8 = 100 25 Β. Το 75‰ ισούται με 75 3 = 1.538 13 Ο δεκαδικός 0. ώστε ο αριθμητής να είναι φυσικός. Να γραφούν ως κλάσματα τα ποσοστά: Α.5% ισούται με 2. 32% Β.538 = 53. 2. Χαρακτηρίζουμε τον ζητούμενο αριθμό ως x και κατασκευάζουμε την εξίσωση x ⋅ α% = β με α .5 ⋅10 25 1 = = = 100 100 ⋅10 1.000 40 Γ.53846  0.000 40 3.

3)120 = 0. Ισοδύναμα το πρόβλημα λύνεται ως εξής: Αν x το ζητούμενο τότε x = 120 + 25%120 = 120 + 0. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (ΣΕΛ 81) 1. Το 30% του 120 είναι: 30% ⋅120 = 30 ⋅120 = 36 100 Άρα το 120 μειωμένο κατά 30% ισούται με 120 − 36 = 84 . Τα κλάσματα μετατρέπονται σε ισοδύναμα με παρονομαστή 100 : .202 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά 4. 25 ⋅120 = 120 (1 + 0. Το 25% του 120 είναι: 25% ⋅120 = 25 1 120 ⋅120 = ⋅120 = = 30 100 4 4 Άρα το 120 αυξημένο κατά 25% ισούται με 120 + 30 = 150 . 7 ⋅120 = ⋅120 100 Ισοδύναμα: x = 120 − 30%120 = 120 − Άρα x = 70% ⋅120 . 30 ⋅120 100 70 = 120 − 0. Υπολογίζουμε τον αριθμό που αντιστοιχεί στα ποσοστά και προσθέτουμε ή αφαιρούμε στην αρχική ποσότητα. Να βρεθεί ο αριθμός που προκύπτει όταν το 120 Α) Αυξηθεί κατά 25% Β) Μειωθεί κατά 30% .3 ⋅120 = (1 − 0. Α. 25 ή 120 ⋅ 125 δηλαδή x = 125% ⋅120 100 Β. 25 ) = 120 ⋅1.

= = = 150% 5 5 ⋅ 20 100 2 2 ⋅ 50 100 γ. 1 = 1. Οι δεκαδικοί μετατρέπονται σε κλάσματα με παρονομαστή το 100 . 1 1 ⋅ 25 25 3 3 ⋅ 25 75 = = = 25% δ.19 = 19 = 19% 100 7 = 7% 100 β. 07 = 15 3 = 100 20 341 = 341% 100 γ. 3. 41 = ε. 100 100 β. 100 100 γ. α.000€ = 10 30. άρα το 45% της 1h είναι: 45%1h = 45%60 min = 45 2. 0.000 3 ⋅1.52 = 52 = 52% 100 δ. 0. 48% = 48 12 = 100 25 50 1 = 100 2 4.000m = 1. 15% = δ. α. 0.000cm3 άρα το 20% του 1 είναι: 20%1 = 20%1.700 ⋅ 60 min = min = 27 min . 100 100 .000 ⋅ 3. 50% = β. 3 3 ⋅ 20 60 = = = 60% 5 5 ⋅ 20 100 2.000cm3 = cm = 100cm3 . 7% = 7 100 γ. 1h = 60 min . 1 1 ⋅ 20 20 3 3 ⋅ 50 150 = = = 20% β. α. Είναι 10% ⋅ 3.000€ = € = 300€ . = = = 75% 4 4 ⋅ 25 100 4 4 ⋅ 25 100 ε.203 Ποσοστά α.000cm3 = 20 10. 0. 03 = 3 = 3% 100 3.

500 100 2. δηλαδή 22%0. Εξατμίστηκε το 22% των 0. 61 ⋅ 0.450km = 6.500 στρεμμάτων.000g = g = 250g . 22 100 365 100 και οι 30 ημέρες = 8. 78  0.900km + 3. γ) α 50 2 = = άρα α = 2 και τα 50 στρέμματα είναι το 2% των 100 2. 6. Το 50% των 500g είναι: 50%500g = 50 25.000 ⋅ 500g = g = 250g .000g = 25 25. 100 1000 100 β) Εφόσον 1 έτος = 365 ημέρες : α 30 8.1342 100 100 7.400km . β) Το ποσοστό της ακτίνας R που αντιστοιχεί στο φλοιό είναι: 50 0. 100 100 6. 100 100 5. 100 100 ε. Αν α% είναι το ζητούμενο ποσοστό τότε: α) α 50 5 = = άρα α = 5 και τα 50€ είναι το 5% των 1. 22 = = 0. α) Η ακτίνα της Γης είναι: R = 50km + 2.000€ . α 3 = ⇒ α = 3 άρα τα 3dm είναι το 3% των 100dm .204 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά δ.000 ⋅1.000g ⇒ 25% του 1kg είναι: 25% ⋅1kg = 25% ⋅1.400 100 . 0078 = = 0. 22% του έτους. 0822 = άρα α = 8. 61 = 22 22 ⋅ 0. 61 . δ) 1 παλάμη = 1dm και 1m = 10dm οπότε 10m = 10 ⋅10 = 100dm . 1kg = 1. 61 = = 0. 78% ⋅ R .

080€ = Διασκέδαση: 10% των 1.080€ . άρα 7% ⋅1.205 Ποσοστά >> >> >> >> >> >> >> στο μανδύα είναι: 2. 6€ 100 100 Σπουδές: 18% των 1.450 53.560 ⋅1. άρα 18% ⋅1. 6.400 100 8.080€= € = 324€ 100 100 Διατροφή: 32% των 1.080€= € = 345. άρα 32% ⋅1.080€= € = 194.900 45.400 ⋅1.31% ⋅ R .080€ = 32 34.200 − x ) € = (1.080€ . 6.080€= € = 75.200 − 120 ) € = 1. Α) Ενοίκιο: 30% των 1. άρα 30% ⋅1. 4€ 100 100 7 7.080€ .400 100 γ) >> >> >> >> >> >> >> στον πυρήνα είναι: 3. 3 3.080€ .560 ⋅1.080€ = 18 19.000 ⋅1.440 ⋅1.080€ = Βιβλία: 7% των 1. Το ποσό x που αποταμιεύεται είναι: x = 10% ⋅1. 6€ 100 100 . 100 100 Το υπόλοιπο ποσό y είναι: y = (1.91  0. 4€ 100 100 Αυτ/το: 3% των 1.91% ⋅ R .080€ .080€= € = 32.200€= € = 120€ .240 ⋅1.080€ .200€ = 10 12.5391 = = 53.080€ = 30 32. άρα 3% ⋅1. 4531 = = 45.31  0.080€ .

09 = = 9% 1.4€ αποτελούν τα άρα 32. 6€ αποτελούν τα άρα 345.200 Β) Ενοίκιο: Τα 324€ αποτελούν τα άρα 324 27 = 0. 7% 1.162 = = 16. 027 = = 2.200 75. 288 = = 28.800 ⋅1.200 100 Αυτ/το: Τα 32.4€ αποτελούν τα άρα 75.6€ αποτελούν τα άρα 194. 4 2. 1.3% 1.8% 1. 1.200 100 Διατροφή: Τα 345.200 100 Σπουδές: Τα 194. 7 = 0. 6 28.200 .200 32.200 100 Διασκέδαση: Τα 108€ αποτελούν τα άρα 345.206 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά άρα 10% ⋅1. 6 € αυτών που εισπράττονται.200 100 Βιβλία: Τα 75. 6 6.3 = 0.080€ = 10 10. 4 € αυτών που εισπράττονται. 4 16.8 = 0. 1. 4 € αυτών που εισπράττονται.200 100 108 € αυτών που εισπράττονται.080€= € = 108€ 100 100 324 € αυτών που εισπράττονται.200 194. 1. 1. 1. 063 = = 6. 2 = 0.200 108 9 = 0. 6 € αυτών που εισπράττονται. 2% 1. 27 = = 27% 1.

21 7 2.7 . το 22% του 0. 25 36 20 ΣΤ.1% του 55 Ε. το 1. Το 45% του ποσού ισούται με 9€ Β. το 45‰ των 4m Γ.5% 255‰ 0.25% Ζ. το 45% του 32 Β. 127% Δ. το 164% των 40cm 6. το 52% των 10cm Δ. το 22% των 2m Β. Να γραφούν ως ποσοστά τα παρακάτω κλάσματα: Α.45% των 200dm Ε.14 Η. 24 9 45 Δ. το 11‰ των 0. Ε. 76% Γ. το 504‰ του 2008 Ζ. 13.5€ Δ.7% ΣΤ. Να βρείτε τι ποσοστό % είναι: .55‰ 3. το 0. 01 4. το 11.5km ΣΤ. Να βρεθούν τα παρακάτω ποσοστά: Α.207 Ποσοστά ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.5‰ του 20 Γ. 0.25€ Γ. 1. 1.5 60. Το 101% του ποσού ισούται με 50. Να γραφούν ως ποσοστά οι δεκαδικοί: 22. Να γραφούν ως κλάσματα τα ποσοστά: Α.9% του 18 ΣΤ. το 0. 32 50 Γ. 022 5. 25 Θ.4 . Να βρείτε το αρχικό ποσό σε € για το οποίο: Α. Να βρεθούν σε cm : Α. το 101% του 63 Δ. το 40% του 0. Α. 2. 525‰ Ε. Το 75% του ποσού ισούται με 26.4% Β. το 10% του 3. 0002 . Το 225‰ του ποσού ισούται με 27€ 7. 0. 45 100 Β. Να γραφούν ως δεκαδικοί τα ποσοστά: 5% 12. 33% Β.

(φόρος προστιθέμενης αξίας) είναι ένας γενικός φόρος ο οποίος .Α. Το 8 στο 20 Γ.Π.Π. 5. 100 Η τελική τιμή Τ του αγαθού θα είναι: Τ = A − E = A − α ⋅A .1 στο 40 8. Ο πρώτος είναι πολύ καλός στη δουλειά του και παίρνει αύξηση 8% στο μισθό του. Το 0.208 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά Α.200€ μηνιαίως.Α. Να βρεθούν τα ποσά των μισθών των υπαλλήλων. 100 Φ.5% του νέου μισθού του 1ου υπαλλήλου. Το 20 στο 18 Δ. Δύο υπάλληλοι μιας εταιρείας αμείβονται με 1. ενώ ο δεύτερος λόγω κακής συμπεριφοράς και μειωμένης αποδοτικότητας υφίσταται μείωση ίση με το 5.2 Προβλήματα με ποσοστά ΘΕΩΡΙΑ ΕΚΠΤΩΣΗ Όταν στο ποσό A αξίας ενός αγαθού γίνεται έκπτωση κατά ένα ποσοστό α% . Το 12 στο 200 Β. Ο Φ. τότε: Το ποσό Ε της έκπτωσης είναι Ε : α%A = α A.

Το ποσοστό του Φ.209 Προβλήματα με ποσοστά επιβάλλεται από το κράτος σε όλα τα προϊόντα.Α. είναι: Τ = x ε⋅K ⋅ 12 100 .Π. α% τότε αντιστοιχεί σε : α%A = α ⋅A 100 οπότε η τελική τιμή Τ του αγαθού (με Φ. Ο τόκος που αντιστοιχεί σε κεφάλαιο K με ετήσιο επιτόκιο ε% για χρονικό διάστημα x μηνών. 100 ΤΟΚΟΣ Τόκος είναι ένα ποσοστό που προστίθεται σε ένα αρχικό κεφάλαιο K κάθε χρόνο.Π. παρεχόμενες υπηρεσίες και συναλλαγές. Ο τόκος Τ που αντιστοιχεί σε αρχικό κεφάλαιο K με επιτόκιο ε% είναι: Τ = ε% ⋅ K = ´ =Κ+ K ε⋅K και το νέο κεφάλαιο K ´ στο τέλος του 1ου χρόνου: 100 ε⋅K 100 Κάθε χρόνο ο τόκος κεφαλαιοποιείται και τοκίζεται με το επιτόκιο ολόκληρο το ποσό του νέου κεφαλαίου.Π. Το ποσοστό του τόκου ονομάζεται επιτόκιο ε% . αποκαλείται και συντελεστής.) είναι Τ = A + α%A = A + α ⋅A . με x < 12 .Α.Α. Αν σε ένα αγαθό αρχικής αξίας A επιβληθεί Φ.

000 ⋅120€ = = 30€ . Αν πληρώσουμε για το παντελόνι 80€ . Ποια η τιμή του παντελονιού. Β. Το ποσοστό της έκπτωσης είναι 25% . Γ.210 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Α. πόση έκπτωση μας έκανε ο καταστηματάρχης. 100 100 Άρα για το παντελόνι θα πληρώσουμε: 120€ − 30€ = 90€ Β. Έκπτωση = 25% ⋅120€ = 25 3. Για να βρούμε την τελική τιμή ενός ποσού στο οποίο γίνεται έκπτωση α% βρίσκουμε αρχικά το ποσό της έκπτωσης και το αφαιρούμε από το αρχικό ποσό. Για να βρούμε την αρχική τιμή ενός ποσού Α στο οποίο έχει γίνει έκπτωση α% και το αποτέλεσμα είναι Β τότε ισχύει ότι: Α − Α ⋅ α =Β 100 Α. Για να βρούμε το ποσοστό της έκπτωσης α% ενός ποσού Α που αντιστοιχεί σε ποσό Β . Αν η τιμή των 120€ είναι η τελική μετά την έκπτωση 25% πόση ήταν η αρχική τιμή του παντελονιού. Στη βιτρίνα ενός καταστήματος ένα παντελόνι αξίας 120€ πωλείται με έκπτωση 25% . Έστω ότι μας έγινε έκπτωση α% τότε εφόσον πληρώσαμε 80€ το ποσό της έκπτωσης είναι: . άρα υπολογίζουμε πρώτα το ποσό έκπτωσης. θεωρούμε ότι Β = α ⋅Α 100 και μετατρέπουμε το αποτέλεσμα σε ποσοστό.

ο αντίστοιχος Φ. Άρα η αρχική τιμή του παντελονιού ήταν 160€ .500€ .000 : 75 = 160 .500€ = 285€ .Π.Π.33% . Το αγαθό έχεο συντελεστή 19% άρα ο Φ. 75 = 12. Αν στα 1. 25 ) = Α ⋅ 0. Β.Π. 19% κοστίζει 1. άρα το ποσό με Φ.Προβλήματα με ποσοστά Έκπτωση = 120€ − 80€ = 40€ .Α.Α. 2 = 40 ή 100 100 40 400 = = 33. Α. είναι: Φ.500€ συμπεριλαμβάνεται ο Φ. 75 άρα 100  100  120 = Α ⋅ 0. Τα 120€ που πληρώσαμε είναι ίσα με τη διαφορά της αρχικής τιμής Α και της έκπτωσης 25% που έγινε στην αρχική τιμή Α δηλαδή: 120 = Α − 25% Α = Α − 25 25   Α = Α 1 −  = Α (1 − 0.Α.33 . Το ποσό Β χωρίς Φ.785€ . Α.Α. Αν η αρχική τιμή του αγαθού ήταν Α .Π.Π. 75 οπότε Α = 120 : 0. Β. 1.Α. 2.Α. Να βρείτε πόσο θα πληρώσουμε τελικά για το προϊόν. Έστω Α η αρχική τιμή του παντελονιού. θα ήταν 211 .Α.Π.Α.Π.Α.Π. = 19% ⋅1. α% από ποσό Α προκύπτει από τη σχέση Β = Α − α %Β ή Β + α %Β = Α . Άρα= 40€ = α%120€ ή 40 = =α= 120 α ⋅120 ή 40 = α ⋅ ή α ⋅1. 2 12 Άρα η έκπτωση ισούται με 33. είναι: 1. Το ποσό Β με Φ.500€ + 285€ = 1. α% σε ποσό Α προκύπτει από τη σχέση Β = Α + α% Α . Ένα αγαθό με συντελεστή Φ. Γ. να βρείτε την τιμή του αγαθού χωρίς Φ..Π.

000 ⋅ 2.19 19%Α = άρα = Α = 1500 :1. Κατά τη διάρκεια του 2ου χρόνου το κεφάλαιο που τοκίζεται είναι τα 50.250 ⋅ 2.19 Α = Α (1 + 0.5% ο τόκος σε κεφάλαιο 50. στον 1ο χρόνο Β.5%=50. Καταθέτουμε σε μια τράπεζα κεφάλαιο 50.19 ⋅ Α και το τελικό ποσό των 1.000 ⋅ 2.5 125.19 ) = Α ⋅1.19  1260.000€ συν τους τόκους του 1ου χρόνου.500 = Α + 0. άρα: 1.250 ⋅ 2. Α.212 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά 19 ⋅ Α = 0. δηλαδή το νέο κεφάλαιο ισούται με 51.000 = ⋅1250  520. το ποσό που τοκίζεται το 2ο χρόνο είναι το Α + Τ1 οπότε προκύπτει τόκος Τ2 ≠ Τ1 .500 θα ισούται με 100 Α + Φ.5€ . 3. στους 5 μήνες Αν Τ1 οι τόκοι του 1ου χρόνου του κεφαλαίου Α .5% . άρα: Τόκος 2 = 51. Να βρείτε τους τόκους: Α. Ο τόκος που αντιστοιχεί σε διάστημα 5 μηνών θα είναι τα του ετήσιου 12 τόκου. Εφόσον το επιτόκιο είναι 2. Άρα: Τόκος 3 = 5 5 ⋅ 2.5% ⋅50.Α.Π. στο 2ο χρόνο Γ. 25€ 100 100 5 Γ.250€ . Για χρονικό διάστημα μικρότερο του χρόνου (εφόσον τα επιτόκια είναι ετήσια) υπολογίζουμε τον τόκο για ένα χρόνο και τον διαιρούμε με το κλάσμα του έτους που αποτελεί το χρονικό διάστημά μας.5 128.125 = = 1281.83€ 12 12 .000 = = 1250€ 100 100 Β.000€ είναι: Τόκος 1 = 50.5%=51.000€ με σταθερό επιτόκιο 2.

Στο τέλος του 3ου μήνα η μετοχή ανέβηκε κατά 5% άρα κάθε μετοχή 5 κοστίζει περισσότερο κατά: 48. Άρα το κέρδος του επιχειρηματία είναι: 20. 715€ .3 ⋅ = 2. Στο τέλος του 2ου μήνα η μετοχή ανέβηκε 5% άρα κάθε μετοχή κόστιζε περισσότερο κατά: 5% ⋅ 46€ = 5 ⋅ 46 = 2.3€ .3€ + 2. 715€ = 20.5% ⋅ 83. α) Στο τέλος του 1ου χρόνου ο τόκος είναι: Τ1 = 4.600 = 3.286€ − 20.5 ⋅ 83. 286€ γ) Τα 286€ είναι το = 0.762€ 100 .5% ⋅ 80.3 ⋅ 5% = 48. 415€ δηλαδή η μετοχή 100 κόστιζε: 48.000€ .600€ .000 = 3.600 = 4.600€ = 83.213 Προβλήματα με ποσοστά ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (ΣΕΛ 85) 1. 100 β) Στο τέλος του 2ου χρόνου το κεφάλαιο που τοκίζεται είναι το 80.000€ αρχικού ποσού.000€ + 3. β) Ο επιχειρηματίας πλήρωσε αρχικά 400 ⋅ 50€ = 20.3€ = 48. Στο τέλος του 3ου μήνα οι 400 μετοχές κόστιζαν 400 ⋅ 50.286€ . 0143 του αρχικού ποσού ή το 1.000€ = 286€ .3€ δηλαδή η μετοχή κόστιζε: 100 46€ + 2.000 = 4. 43% του 20.5 ⋅ 80. 415€ = 50. 2. α) Στο τέλος του 1ου μήνα η μετοχή έπεσε κατά 8% άρα κάθε μετοχή 8 κόστιζε λιγότερο κατά: 8% ⋅ 50€ = ⋅ 50 = 4€ δηλαδή η μετοχή κόστιζε: 100 50€ − 4€ = 46€ .600€ άρα ο νέος τόκος Τ2 =είναι: 4.

600 = 4. 4.000€ 100 άρα το αυτοκίνητο κοστίζει 25. Το 30% των 20. 100 100 α) Άρα το αυτοκίνητο κόστισε: 20. 5. Συμφέρει να αγοράσει από τον πρώτο.214 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά Τ2 = 4. β) Το 50% των 300cm3 είναι: 50% ⋅ 300cm3 = 50 ⋅ 300cm3 = 150cm3 .000 = 0.600 = 3.5% ⋅ 83.000 = 10.500 μονάδες κοστίζουν .000€ . 02 ) = 1.56 = 56% .000€ − 6. Αν K το κεφάλαιο τότε τα 1. 02K = 1.000€ − 10. 100 Έπρεπε να προσφέρονται 150cm3 δωρεάν στα 300cm3 .000€ ή K + 0. Η κάθε μονάδα κοστίζει 0. 100 3.000€ ή 100 K (1 + 0. β) Είναι: 14. 25. 1.000 = 30 600.000€ αποτελούν το K και το 2% του K δηλαδή: K + 2%K = 1.000€ .000€ .5 ⋅ 83.000€ = 15.000€ ή K + 2 K = 1.39€ .000€ ή K = 1.762€ . α) Όχι.000€ = 14.000€ είναι: 30% ⋅ 20. 07€ άρα οι 1.000 € = 980.000 = 40 ⋅ 25.000 ⋅ 20. 02 6. 02K = 1.000€ ή 1.000 γ) Το ποσό της έκπτωσης είναι: 40% ⋅ 25.000 = = 6.

100 α) Σε δόσεις θα πληρώσει 30.500 − 4.500€ = 0 . Άρα : Τόκος 1ης δόσης = 1% ⋅18.500€ = 9.500 − 4.000€ = 18.000 = 40 ⋅ 30.000 = 4.000€ και κάθε δόση είναι 18.215 Προβλήματα με ποσοστά 1.500 − 4.000 = 1 ⋅ 9.500 ⋅ 0. στα 127€ είναι: 127€ ⋅19% = 127 ⋅ 19 = 24.000 − 4.000€ − 12.500 = 1 ⋅13. 100 Το νέο υπόλοιπο είναι 18.13€ .13€ = 151. Μετρητοίς πλήρωσε το 40% ⋅ 30. Το σύνολο του λογαριασμού είναι: 105€ + 22€ = 127€ .500€ .Α.600€ . 100 Το νέο υπόλοιπο είναι 9.Π.500€ . 30.000 = 12.000 = 1 ⋅18.000 .000 = 90€ . Οι τόκοι συνολικά είναι 180 + 135 + 90 + 45 = 450€ . 4 Ο τόκος κάθε μήνα ήταν το 1% του αντίστοιχου υπολοίπου.000€ . β) Το ποσοστό της επιβάρυνσης λόγω των τόκων είναι 450 = 0.5% . Τόκος 2ης δόσης = 1% ⋅13. 7. 100 Το νέο υπόλοιπο είναι 13. 100 Το τελικό πληρωτέο ποσό είναι: 127€ + 24.500 = 45€ .500€ = 4.500€ . 07 = 105€ .13€ . Τόκος 4ης δόσης = 1% ⋅ 4. Ο Φ.500 = 135€ . Τόκος 3ης δόσης = 1% ⋅ 9.500 = 1 ⋅ 4. 015 = 1.500€ = 13. 100 Το νέο υπόλοιπο είναι 4.000 = 180€ .

Επομένως τα 8. .19A άρα 100 8.Α.000 = 1. Δόση = 100 + 18 = 118€ 100 3 3% ⋅ 500€ = ⋅ 500€ = 15€ .200 = 100 100 9. Το ψυγείο κόστισε συνολικά 828 + 663 = 1. Δόση = 100 + 9 = 109€ 100 3 3% ⋅ 200€ = ⋅ 200€ = 6€ . β) Το ποσό που πλήρωσε σε 6 μηνιαίες δόσεις είναι: 1. 1.330€ ) 100 19 19 ⋅1. Ο Φ. Δόση = 100 + 6 = 106€ 100 3 3% ⋅100€ = ⋅100€ = 3€ .000 ⋅ 19 = 1.200€ είναι: 50% ⋅1.200 = Η προκαταβολή είναι 50% ⋅1.330€ (ή 8.330 = 7. είναι: 19% ⋅1.330€ που είναι τα συνολικά έσοδα είναι: 8.200 ⋅1.216 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά 8. Δόση = 100 + 12 = 112€ 100 3 3% ⋅ 300€ = ⋅ 300€ = 9€ .Α.200 = = 228€ 100 100 50 50 ⋅1.200 = = 600€ . Στη δόση προστίθεται ο τόκος ( 3% επί του εκάστοτε υπολοίπου) άρα 3 ⋅ 600€ = 18€ .000€ .200 + ΦΠΑ = 600€ + 228€ = 828€ . Δόση = 100 + 3 = 103€ 100 1η δόση: τόκος 3% ⋅ 600€ = 2η δόση: τόκος 3η δόση: τόκος 4η δόση: τόκος 5η δόση: τόκος 6η δόση: τόκος Το σύνολο των δόσεων είναι 118 + 115 + 112 + 109 + 106 + 103 = 663€ .330 − 7.200 ⋅1.Π.330€ = A + 19%A = A + A= 19 A = A + 0.Α. Δόση = 100 + 15 = 115€ 100 3 3% ⋅ 400€ = ⋅ 400€ = 12€ . είναι: 7.200€ − 600€ = 600€ άρα η δόση είναι 600 : 6 = 100€ . δηλαδή 19%A .19 Ο Φ.19 )A = 1.491€ .Π. α) Το 50% των 1. Αν A καθαρά έσοδα στην εφορία αποδίδει τον Φ.19A = (1 + 0.Π.

= 19% άρα: 19% ⋅ 350 = 19 ⋅ 350 = 66.5 − 416. Το ετήσιο επιτόκιο καταθέσεων μιας τράπεζας είναι 3% .5 = 130€ . Να βρείτε: α) Πόσο τόκο θα πάρουμε για αρχικό κεφάλαιο 15.5€ . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.5 ⋅ = 416. γ) Να βρείτε το ποσοστό και τους ψήφους του 3ου κόμματος στο εκλογικό τμήμα.Π.5€ .000€ σε 2 χρόνια. 2. Το ποσό είναι μεγαλύτερο από τον τόκο της τράπεζας σε ένα χρόνο.200 ψηφοφόρων το πρώτο κόμμα έλαβε το 45% των ψήφων.5 + 416.5 + 41. άρα συμφέρει να πληρώσουμε τοις μετρητοίς. Στις εκλογές συμμετείχαν 3 κόμματα. α) Φ.5€ με ετήσιο επιτόκιο 10% σε ένα χρόνο θα είναι: τοκος   10 416.15€ .Α. γ) Μετρητοίς κοστίζει 350€ + 66. = 480 + 66. 65 = 458. Σε ένα εκλογικό τμήμα κατά την καταμέτρηση. β) Τι κεφάλαιο αποδίδει στον πρώτο χρόνο τόκο 630€ . 100 κεϕαλαιο Το ποσό που κερδίζουμε πληρώνοντας μετρητοίς είναι 546.5 = 546. Συνολικά το κόστος είναι 480€ + Φ.Π.5 + 416.5 ⋅10% = 416.Α.217 Προβλήματα με ποσοστά 10. β) Αν το 2ο κόμμα έλαβε 444 ψήφους τι ποσοστό επί τοις εκατό των ψήφων πήρε στο εκλογικό τμήμα. σε σύνολο 1.5 = 416. Τα 416.5€ 100 β) Το ραδιοκασετόφωνο σε 16 δόσεις των 30€ κοστίζει: 30 ⋅16 = 480€ . α) Να βρείτε τον αριθμό των ψηφοφόρων του 1ου κόμματος στο εκλογικό τμήμα. .

000€ σε 18 μήνες. 3. α) Τι ποσό πλήρωσε αρχικά ο Γιώργος. β) Το ποσό της κάθε δόσης. τα πλήρωσε τοις μετρητοίς και τα υπόλοιπα σε 6 μηνιαίες δόσεις με μηνιαίο επιτόκιο 2% . Αν ο Κώστας έδωσε για προκαταβολή 600€ να βρείτε: α) Πόσο κοστίζει η τηλεόραση. Να βρείτε: α) Πόσα g φυσικό χυμό φρούτου περιέχονται στο κουτάκι. .Α. πόσο κοστίζει η τηλεόραση. Ο Γιώργος αγόρασε οικιακό εξοπλισμό αξίας 14. β) Τι ποσό πλήρωσε τελικά ο Γιώργος. ενώ το υπόλοιπο είναι νερό. Από αυτά.218 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά γ) Πόσο τόκο θα πάρουμε για αρχικό κεφάλαιο 20. 6. 2 ενός κεφαλαίου 18. το 55% + Φ. γ) Τα g και το ποσοστό του νερού στο αναψυκτικό. β) Το ποσοστό % της ζάχαρης στο αναψυκτικό. Ο Κώστας αγόρασε μια τηλεόραση πληρώνοντας το 40% προκαταβολή και το υπόλοιπο σε 5 άτοκες μηνιαίες δόσεις. Αν το επιτόκιο της Α είναι 3% πόσο θα πρέπει 4. Ένα κουτάκι αναψυκτικού 330g περιέχει 20% φυσικό χυμό φρούτου και 11g ζάχαρη.Π.000€ σε μια τράπεζα Α και 3 τα υπόλοιπα σε μια τράπεζα Β. 5. Η Μαρία καταθέτει τα να είναι το επιτόκιο της Β ώστε σε ένα χρόνο η Μαρία να πάρει το ίδιο ποσό από τους τόκους. γ) Αν το ποσό των 600€ περιλαμβάνει το 41% της αξίας της τηλεόρασης και το συνολικό Φ.Π.000€ .Α. 19% .

ενώ ένας συνάδελφός του σε άλλη χώρα πληρώνει 14%Φ. Το όριο αφορολόγητου εισοδήματος είναι τα 12. Ερωτήσεις Σωστό.000€ γ) Αν για εισοδήματα μεγαλύτερα των 23. Ποιός από τους 2 καταστηματάρχες φορολογείται λιγότερο. 05 )A = 1.000€ ο φόρος γίνεται 30% .Α. Από αυτό το ποσό και μέχρι 15.000€ . 05A και το 100 219 .Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 5ου κεφαλαίου 7. 9.000€ και μέχρι τις 23.000€ ο φόρος είναι 15% . Ένας ιδιοκτήτης εστιατορίου στην Ελλάδα πληρώνει 19%Φ. 8. α) Να βρείτε το ποσό του τόκου που αποδίδει σε 2 χρόνια μια τράπεζα με ετήσιο επιτόκιο καταθέσεων 4% σε κεφάλαιο 25.Π. Επαναληπτικά θέματα 5ου κεφαλαίου Σχολ. Σ: Αν A η τιμή του βιβλίου η αύξηση είναι 5%A = βιβλίο κοστίζει A + A0. και 7% δημοτικό φόρο. 5A = 0. Σ: 30%του x = 30 3 x 90 x 90x 3x ⋅ x = x . (ΣΕΛ 84) Α. Λάθος 1.000€ . 90%του = ⋅ = = 100 10 3 100 3 300 10 2. Να υπολογίσετε το φόρο των εισοδημάτων: α) 14. ενώ από τις 15.000€ β) 17.000€ ο φόρος γίνεται 40% να υπολογίσετε το φόρο του εισοδήματος 40. 05A . β) Αν το επιτόκιο αυξηθεί κατά 10% το δεύτερο χρόνο. Βιβ.Α.000€ . 05 = (1 + 0. να βρείτε το νέο ποσό του τόκου σε 2 χρόνια.Π. και 2% δημοτικό φόρο.

Λ: Έμεινε το 1 − − = = 0. Σ 12.155A ποσοστό: 0. 05A + 0. Σ 4. Σ 1 1 1 8.155A = 0. 7% 300 7.155A − A = 0. A 3.105A και νέα τιμή 1. 4 = 40% 80 .155 = 15. Λ: Το 30% της ώρας είναι 30% ⋅ 60 min = 30 ⋅ 60 min = 18 min 100 11. Σ 6. 05 )A = 0. Λ: Απουσίαζαν τα 28 7 10.167 = 16. 7% 3 2 6 4 1 = των μαθητών δηλαδή 0. Αντιστοίχηση ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ: 120€ − 84€ = 36€ έκπτωση: 36 = 0.143 ή 14.155A . 25 = 25% 400 4 Β. Συνολική αύξηση: 1. Σ 5.220 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά Νέα αύξηση: 10% (1.105A = 1.3% 9. Λ: Αύξηση 100 1 = = 0. Λ: Το αρχικό κόστος είναι 100€ + 200€ = 300€ και η έκπτωση: 200  0.3 = 30% 120 ΦΟΥΣΤΕΣ: 80€ − 48€ = 32€ έκπτωση: 32 = 0. 667 = 66.5% .

β) Να βρείτε την αξία ενός προϊόντος που μαζί με τον Φ.Α. κοστίζει 714€ . 221 . 2 = 20% 40 ΦΟΡΜΕΣ: 50€ − 45€ = 5€ έκπτωση: 5 = 0. Να βρείτε: α) Πόσο θα πληρώσουμε για ένα παντελόνι αρχικής τιμής 120€ .15 = 15% 180 ΜΠΛΟΥΖΕΣ: 40€ − 32€ = 8€ έκπτωση: 8 = 0.Α.Π. που αντιστοιχεί σε προϊόν αξίας 425€ .1 = 10% 50 Κριτήριο αξιολόγησης 5ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1Ο Να γραφούν με μορφή κλασμάτων και δεκαδικών τα ποσοστά: α) 33% β) 45% γ) 72% δ) 112% ΘΕΜΑ 2Ο α) Να βρείτε τον Φ. ΘΕΜΑ 3Ο Ένα κατάστημα ρουχων κάνει σε όλα τα είδη του έκπτωση 45% .Π.Επαναληπτικά θέματα – Κριτήριο αξιολόγησης 5ου κεφαλαίου ΦΟΡΕΜΑΤΑ: 180€ − 153€ = 27€ έκπτωση: 27 = 0.

. ΘΕΜΑ 4Ο Ο Κώστας αγόρασε αυτοκίνητο αξίας 15.000€ και πλήρωσε το 60% της αξίας του ως προκαταβολή. Ποιό το ποσό που θα πληρώσει τελικά ο Κώστας.5€ .222 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – Ποσοστά β) Ποια ήταν η αρχική τιμή μιας μπλούζας που την πληρώνουμε με την έκπτωση 38. ενώ το υπόλοιπο θα το εξοφλήσει σε 3 μηνιαίες δόσεις με μηνιαίο επιτόκιο 2%.

Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΝΑΛΟΓΑ ΠΟΣΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΩΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΠΟΣΑ y=2x 223 .Ανάλογα Ποσά .

β). Β. β) λέγονται συντεταγμένες του σημείου Μ και γράφουμε Μ(α. Β αντιπροσωπεύουν τους αριθμούς α. Ο ημιάξονας Oy λέγεται ημιάξονας των τεταγμένων. y â Â Ì 1 Á O 1 á x .Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά 6. αντίστοιχα. y 3 2 1 O 1 2 x 3 Στο διπλανό σχήμα έχουμε ένα ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων και ένα σημείο Μ του επιπέδου. τότε: Ο αριθμός α λέγεται τετμημένη του Μ. Ο αριθμός β λέγεται τεταγμένη του Μ. Οι αριθμοί του διατεταγμένου ζεύγους (α.1 • Παράσταση σημείων στο επίπεδο ΘΕΩΡΙΑ Ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων λέμε: δύο κάθετους ημιάξονες Ox. Oy που τους τέμνουν στα σημεία Α. Ο ημιάξονας Ox λέγεται ημιάξονας των τετμημένων.224 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . Από το σημείο Μ φέρνουμε κάθετες στους ημιάξονες Ox. Oy με κοινή αρχή το σημείο Ο που έχει οριστεί πάνω τους η ίδια μονάδα μέτρησης. β. Αν τα σημεία Α.

Β στους ημιάξονες Ox. που βρίσκεται στον ημιάξονα Oy είναι 0.225 Παράσταση σημείων στο επίπεδο Αντίστροφα Στο διπλανό σχήμα έχουμε ένα ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων και τα σημεία Α. η τετμημένη του Β. φέρουμε κάθετη στον ημιάξονα Oy. . y â Â(0. που αντιπροσωπεύει τον αριθμό 0 στον Oy. β. η τεταγμένη του Α είναι 0. β).â) Á(á. y O á x Αν τα σημεία Α και Β έχουν την ίδια τεταγμένη β. τότε βρίσκονται σε ημιευθεία παράλληλη στον ημιάξονα Ox. τότε βρίσκονται σε ημιευθεία παράλληλη στον ημιάξονα Oy. κάθε διατεταγμένο ζεύγος (α. Οι κάθετες από τα σημεία Α.0) O á x Αν τα σημεία Α και Β έχουν την ίδια τετμημένη α. αντίστοιχα. αντίστοιχα. β) αντιστοιχεί σ’ ένα σημείο Μ του επιπέδου. που έχει συντεταγμένες (α. Ομοίως. Άρα. τέμνονται στο σημείο Μ. Oy. τον τέμνει στο σημείο Ο. Β. που βρίσκεται στον ημιάξονα Ox. y â Â Ì Á á O x Παρατηρήσεις Αν από το σημείο Α. που αντιπροσωπεύουν τους αριθμούς α. Οπότε.

Β και Γ . β). όταν α < β ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Β με την ίδια τετμημένη. τότε: το Α είναι πάνω από το Β. α) είναι πάνω από το Β(κ. α) είναι κάτω από το Β(κ. όταν α > β το Α(κ. όταν η τεταγμένη του Α είναι μικρότερη από την τεταγμένη του Β y â Â á Á O ê x Δηλαδή: το Α(κ. β).226 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . όταν η τεταγμένη του Α είναι μεγαλύτερη από την τεταγμένη του Β.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά y â Á Â O x Αν έχουμε δύο σημεία Α. y á Á â Â O ê x το Α είναι κάτω από το Β. Στο διπλανό σχήμα να βρείτε τις συντεταγμένες των σημείων Α.

Αφού το σημείο Λ(0. 0). στο σημείο που αντιστοιχεί στον αριθμό 2. δηλαδή Α(4. που αντιστοιχεί στον αριθμό 2 και το σημείο Β στον ημιάξονα Oy. 3). Επειδή το σημείο Β βρίσκεται στον ημιάξονα Ox. Άρα. Oy αντίστοιχα. βρίσκουμε πρώτα το σημείο Α στον ημιάξονα Ox. Επειδή το σημείο Κ(4. οι συντεταγμένες του σημείου Α είναι το ζεύγος (4. 0). έχει τετμημένη 0. Κ(4. βρίσκεται στον ημιάξονα Ox. Λ(0. Λύση Αρχικά αριθμούμε τους ημιάξονες Ox και Oy μέχρι και τη μεγαλύτερη τετμημένη και τεταγμένη των σημείων Μ. y y Á 3 Ã 2 1 1 Á Ë Ã Â O 1 Â x 1 O 2 3 Ê 4 2. Από το σημείο Α φέρνουμε κάθετες ευθείες στους ημιάξονες Ox και Oy. y 3 2 Â Ì(2. Για να βρούμε τη θέση του σημείου Μ(2. τα οποία αντιπροσωπεύουν στους ημιάξονες τους αριθμούς 4 και 3.2) 1 Ë O 1 2 Ê(4. 3). 2). Το σημείο αυτό είναι το Μ. που τοyς τέμνουν αντίστοιχα στα σημεία Κ και Λ. Επειδή το σημείο Γ βρίσκεται στον ημιάξονα Oy. που τέμνονται σ’ ένα σημείο. Β(3. 2). Άρα. που αντιστοιχεί στον αριθμό 3.3) Ë(0. 3). βρίσκεται στον ημιάξονα Oy. Β κάθετες ευθείες στους ημιάξονες Ox. Άρα. στο σημείο που αντιστοιχεί στον αριθμό 4. Κ. 3). 0) έχει τεταγμένη 0.227 Παράσταση σημείων στο επίπεδο Λύση Αρχικά αριθμούμε τους ημιάξονες Ox και Oy. αντίστοιχα. Λ. Στη συνέχεια φέρνουμε από τα σημεία Α. 2) έχει τετμημένη 0. Να σχεδιάσετε ένα ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων και να τοποθετήσετε τα σημεία Μ(2. έχει τεταγμένη 0. Γ(0.0) 3 4 x .

λπ. βρίσκονται πάνω στον ημιάξονα Ox. Αν τα τοποθετήσουμε πάνω σε ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων και τα ενώσουμε. παρατηρούμε ότι βρίσκονται πάνω σε μια ημιευθεία.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα 2η Ο πίνακας μας δείχνει τη θερμοκρασία ενός ασθενούς σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές. Η ημιευθεία αυτή είναι η διχοτόμος της γωνίας των ημιαξόνων Ox και Oy. Π. Ενδεικτικά επιλέγουμε τα διατεταγμένα ζεύγη: (1. Παρατηρούμε ότι όλα τα σημεία που βρίσκονται πάνω στο ΑΓ έχουν τετμημένη το 2 και όλα τα σημεία που βρίσκονται πάνω στο ΒΔ έχουν τεταγμένη το 2. δηλαδή οι συντεταγμένες του είναι (2. Τοποθετούμε τα σημεία και παρατηρούμε ότι: Το σημείο Ι βρίσκεται πάνω στον ημιάξονα Ox. Το ΑΒΓΔ είναι τετράγωνο. Τοποθετούμε τα σημεία που προκύπτουν από τον πίνακα σε διάγραμμα και στη συνέχεια τα ενώνουμε για να έχουμε μια εκτίμηση της θερμοκρασίας του ασθενούς τις ώρες που δεν τη μετράμε. (4. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Το σημείο Κ βρίσκεται στην τομή των δύο ευθυγράμμων τμημάτων.2. α) Ε5 β) Ο αριθμός αντιπροσωπεύει τις δικαιολογημένες απουσίες του μαθητή Αντωνίου για το 2ο τρίμηνο. δηλαδή 12 ζεύγη χρονικών στιγμών – θερμοκρασιών. Συμπληρώνουμε το 6. 4. η οποία ξεκινά από την αρχή Ο. (5. θα ισχύει ότι: Τα σημεία που η τεταγμένη τους είναι 0. 2). 2). στις 12:30 είχε 39. γ) D12 → Πρέπει να συμπληρωθεί το σύνολο των δικαιολογημένων απουσιών του μαθητή. Επομένως. το Κ έχει τετμημένη 2 και τεταγμένη 2. Τα ζεύγη αυτά μπορούμε να τα θεωρήσουμε ως σημεία και να τα τοποθετήσουμε σε κατάλληλο διάγραμμα. 2.7.χ. Έτσι διακρίνουμε στον πίνακα 12 ζεύγη τιμών. 3). 4). Γενικά. βρίσκονται πάνω στον ημιάξονα Oy.2 κ.228 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . 3. Το σημείο Κ βρίσκεται πάνω στον ημιάξονα Oy. Τα σημεία που η τετμημένη τους είναι 0. στις 9:00 είχε 37. στις 7:30 ο ασθενής είχε 37. (2. 5). Ε13 → Πρέπει να συμπληρωθεί το σύνολο των αδικαιολόγητων απουσιών του . 1). (3.

Δ. Αν ένα σημείο βρίσκεται στον ημιάξονα Oy. 3). 2). Το ζεύγος (α. Να βρείτε τις συντεταγμένες των σημείων Α. 229 . Να σχεδιάσετε ένα ορθοκανονικό σύστημα ημιαξόνων με μονάδα μέτρησης 0.Λόγος δύο αριθμών . που εκφράζονται με την ίδια μονάδα μέτρησης είναι το πηλίκο των μέτρων τους.25 Kg. 0) βρίσκεται στον ημιάξονα ____________. β) λέγεται _____________ του Μ.__).5 cm και να τοποθετήσετε τα σημεία: Α(3.5 Kg. ii. γ. 6. 3. δ. Η αρχή των αξόνων Ο έχει συντεταγμένες το ζεύγος (__. γ) Ναι. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά. ο αριθμός β λέγεται _____________ του Μ.25 Kg. ΑΣKΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις: α. Έστω το σημείο Μ(α. Β. Γ(4. Ο αριθμός α λέγεται ______________ του Μ.5 Kg. Δραστηριότητα για το σπίτι α) Μικρότερο φυσιολογικό βάρος: 7. Μεγαλύτερο φυσιολογικό βάρος: 12.4). Το σημείο Μ(α. β) Υπέρβαρο αν ζυγίζει περισσότερο από (περίπου) 13. στ. Ε του διπλανού σχήματος.Αναλογία μαθητή. Β(2. Συμπληρώνουμε το 27. Ο ημιάξονας Oy λέγεται ημιάξονας των _______________. Δ(0. Λιποβαρές αν ζυγίζει λιγότερο από 8.2 • Λόγος Δύο Αριθμών • Αναλογία ΘΕΩΡΙΑ Λόγος δύο ομοειδών μεγεθών. έχει _____________ 0. 0). β) i. iii. Γ. Ο ημιάξονας Ox λέγεται ημιάξονας των _______________. 2. β. ε.

Β στο σχέδιο ή στο χάρτη και β η πραγματική τους απόσταση. όταν το ένα αποτελεί σμίκρυνση ή μεγέθυνση του άλλου ή είναι ίσα. τότε = = = β δ ζ β δ ζ β +δ +ζ Αν α β = . τότε = = β δ β δ β +δ Ισχύουν Αν αδ = βγ.230 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . Δηλαδή: α γ = β δ Οι αριθμοί α. β είναι α =κ . τότε α γ α β = ή = β δ γ δ Αν α γ ε α γ ε α +γ +ε = = .Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά Ο λόγος δύο αριθμών α. Αν α η απόσταση δύο σημείων Α. δ. τότε: κλίμακα = α β . Αν οι λόγοι των αντιστοίχων πλευρών δύο παραλληλογράμμων είναι ίσοι. τότε αυτοί θα είναι ίσοι και με το λόγο των παραμέτρων τους. όταν α β = γ δ Ιδιότητες Αναλογιών Αν α γ = . τότε α = β γ γ Αν α α = και α ≠ 0. τότε β = γ β γ Δύο σχήματα λέγονται όμοια. β Αναλογία ονομάζεται η ισότητα δύο λόγων. τότε αδ = βγ β δ Αν α γ α γ α +γ = . Κλίμακα ονομάζεται ο λόγος της απόστασης δύο σημείων μιας εικόνας ενός αντικειμένου προς την πραγματική απόσταση των δύο αντίστοιχων σημείων του αντικειμένου. β είναι ανάλογοι των γ.

24 = ή x = 0. Άρα.5 1. Λύση Είναι 1.5 cm 18 cm Για να υπολογίσουμε την περίμετρο του κάθε τετραγώνου προσθέτουμε το μήκος των πλευρών του.000 x x = 120. ενώ το πραγματικό της ύψος είναι 1.000 500. 24 · 500. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα 1η Πλευρά τετραγώνου Περίμετρος τετραγώνου 1.92 m. η πραγματική τους απόσταση είναι 120 Km. Έστω x η πραγματική τους απόσταση. Πόσο έχουν σμικρυνθεί όλα τα αντικείμενα της φωτογραφίας. Έχουμε 1 0. η κλίμακα είναι 1:24. 1ο τετράγωνο → 1.231 Λόγος δύο αριθμών . όλα τα αντικείμενα έχουν σμικρυνθεί 24 φορές.000 m ή x = 120 Km Άρα. 2.000 η απόσταση δύο πόλεων Α και Β είναι 24 cm. Σε μια φωτογραφία το ύψος μιας γυναίκας είναι 8 cm.5 ⋅10 15 15 :15 1 = = = = 6 6 ⋅10 60 60 :15 4 . Σε χάρτη κλίμακας 1:500.24 m.Αναλογία ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1.5 cm 6 cm 4 cm 16 cm 4. Ποια είναι η πραγματική τους απόσταση. Λύση Είναι 24 cm = 0. 92 m = 192 cm Έχουμε 8 1 = 192 24 Οπότε.

5 ⋅10 45 45 : 45 1 = = = = 18 18 ⋅10 180 180 : 45 4 Παρατηρούμε ότι για τα τρία τετράγωνα.5 φορές. y και 12 cm οι διαστάσεις του τριγώνου που θα σχεδιάσουμε. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι x = 9 cm. άρα πρέπει να έχουν και τους 6 6 ίδιους αριθμητές. Δραστηριότητα 2η Θα βρούμε το λόγο του ύψους του παιδιού στη φωτογραφία προς το ύψος του παιδιού στην πραγματικότητα. η πλευρά των 6 cm αντιστοιχεί στα x cm και η πλευρά των 10 cm αντιστοιχεί στα y cm.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά 2ο τετράγωνο → 4 4:4 1 = = 16 16 : 4 4 3ο τετράγωνο → 4. αφού το αρχικό τρίγωνο και το τρίγωνο με μεγέθυνση είναι όμοια. 2 2⋅3 6 2 6 6 6 Τα κλάσματα 9 x = έχουν τους ίδιους παρονομαστές. Η πλευρά των 8 cm αντιστοιχεί στα 12 cm. Για κάθε πλευρά του τριγώνου υπολογίζουμε το κλάσμα: πλευρά μεγεθυσμένου τριγώνου / πλευρά αρχικού τριγώνου (κλάσμα: να γίνει σε μορφή κλάσματος) Είναι 12 12 : 4 3 x y = = . Για να βρούμε τον y: . Είναι 2 2:2 1 = = . το κλάσμα πλευρά προς περίμετρο είναι το ίδιο. δηλ. 8 8 : 4 2 6 10 Τα κλάσματα αυτά πρέπει να είναι ίσα μεταξύ τους. Άρα πρέπει 3 x 3 y = και = . το ύψος του παιδιού έχει σμικρυνθεί 165 165 : 2 82.5 4.232 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά .5 στη φωτογραφία 82. Δραστηριότητα 3η Έστω x. . . Από αυτό συμπεραίνουμε ότι τα τετράγωνα είναι όμοια μεταξύ τους. Επομένως η = γίνεται = . 2 6 2 10 Για να βρούμε τον x: Είναι 3 3⋅3 9 3 x 9 x = = .

Ποιες είναι οι πραγματικές διαστάσεις του οικοπέδου. 3. γίνεται 2 10 10 10 15 y . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.233 Ανάλογα ποσά . Οι διαστάσεις ενός οικοπέδου σχήματος ορθογωνίου σε ένα σχέδιο με κλίμακα 1:200 είναι 15 cm και 12 cm.000 η απόσταση δύο πόλεων είναι 20 cm.Ιδιότητες ανάλογων ποσών Είναι 3 3 ⋅ 5 15 = = . Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: Κλίμακα Μήκος σε σχέδιο Πραγματικό μήκος 1:2 5 cm 1:50 40 m 8 cm 20 m 2. 2 2 ⋅ 5 10 Επομένως. άρα πρέπει να έχουν και 10 10 τους ίδιους αριθμητές. η Τα κλάσματα 3 y 15 y = = .3 • Ανάλογα Ποσά • Ιδιότητες Ανάλογων Ποσών ΘΕΩΡΙΑ Ανάλογα Ποσά Δύο ποσά λέγονται ανάλογα. ώστε όταν οι τιμές . έχουν τους ίδιους παρονομαστές. αν μεταβάλλονται με τέτοιο τρόπο. Σε χάρτη κλίμακας 1:700. Ποια είναι η πραγματική τους απόσταση. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι y = 15 cm. 6.

Όταν το ποσό y είναι ποσοστό του ποσού x. τριπλασιασμό. όπου α ο συντελεστής αναλογίας. όταν α β = .ο. δύο ποσά που συνδέονται με ποσοστιαία σχέση είναι ποσά ανάλογα. Ιδιότητες Αναλόγων Ποσών Δύο ποσά x και y είναι ανάλογα. Τα ανάλογα ποσά x και y συνδέονται με τη σχέση y = α · x. του ενός ποσού επιφέρει διπλασιασμό. είναι y = ⋅ 3 = 5 5 Είναι α = . δ. Τα ποσά α. Η σχέση y = α · x εκφράζει μια αλληλεπίδραση των ποσών x και y. Συγκεκριμένα. τα δύο ποσά συνδέονται με τη σχέση y= α α ή α%. o τριπλασιασμός. x y 3 10 5 8 Λύση Επειδή τα ποσά x και y είναι ανάλογα. 8 8 . κ.234 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά .κ. γ δ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1.κ. κ. του άλλου ποσού. όπου α ο συντελεστής αναλογίας. x Το πηλίκο α λέγεται συντελεστής αναλογίας. συνδέονται με τη σχέση y = α · x. τότε και οι αντίστοιχες τιμές του άλλου να πολλαπλασιάζονται με τον ίδιο αριθμό. Να υπολογίσετε το συντελεστή αναλογίας και να συμπληρώσετε τον πίνακα. Στο διπλανό πίνακα τα ποσά x και y είναι ανάλογα. οπότε y = x 5 5 8 24 Για x = 3. ο διπλασιασμός. β είναι ανάλογα των γ.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά του ενός πολλαπλασιάζονται με έναν αριθμό.ο. ⋅ x και είναι ανάλογα με συντελεστή αναλογίας το 100 100 Δηλαδή. όταν οι αντίστοιχες τιμές τους δίνουν πάντα το ίδιο πηλίκο y = α.

β) τετραπλασιάζεται. στ) Λ. Αν εξετάσουμε τους λόγους Ασκήσεις και Προβλήματα 1. τα ποσά δεν είναι 8 10 ανάλογα. . 65 1. Είναι: β) Υπολογίζουμε τους λόγους των αντίστοιχων τιμών x. γ) y = αx 3. ε) Λ. από τον πίνακα. είναι 8 10 12 8 10 3 5 3⋅10 = 30 και 8 ⋅ 5 = 40 . δεν είναι ίσοι. α) Σ. η) Λ 2. Δηλ.Ιδιότητες ανάλογων ποσών Για y = 10. γ) Λ. παρατηρούμε ότι δεν είναι ίσοι 1. Άρα. είναι 10 = 8 8 5 50 25 ⋅ x ή x = 10 : ή x = 10 ⋅ ή x = ή x= 5 5 8 8 4 Οπότε. ενώ είναι πιο κοντό από το άτομο που ζυγίζει 68 κιλά. Άρα. α) ανάλογα.235 Ανάλογα ποσά . ζ) Λ. . . y που προκύπτουν 3 5 7 3 5 . Αυτό σημαίνει ότι το βάρος του ανθρώπου δεν είναι ανάλογο του ύψους του. δ) Λ. Επίσης από τον πίνακα παρατηρούμε ότι το άτομο που ζυγίζει 71 κιλά είναι πιο ψηλό από το άτομο που ζυγίζει 58 κιλά. 60 1. β) Σ. Παρατηρούμε ότι για τους λόγους . 72 μεταξύ τους. οι λόγοι . το βάρος και το ύψος δεν μεταβάλλονται ανάλογα. 62 1. ο πίνακας γίνεται: x 3 x= y 24 5 x= 25 4 10 5 8 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα 1η 58 71 56 68 . . α) Υπολογίζουμε τους λόγους των αντίστοιχων τιμών x. y που προκύπτουν από τον πίνακα: .

2 1. 8 ⋅10 18 3 11 11⋅10 110 10 = = = 3.61 → y = 1.995 (περίπου) Για y = 0. 2 ⋅10 12 3 6 6 ⋅10 60 10 = = = 1.437 Για x = 0. 100 7 .125 → x = 0.2261 Για y = 0.274 (περίπου) 201 x. 8 1. 3 3.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά 3 3⋅10 30 10 = = = 0. 9 0.7 → y = 7. Πολλαπλασιάζουμε τον συντελεστή αναλογίας 4 με την ποσότητα κάθε υλικού που δίνεται από τη συνταγή. 3⋅10 33 3 Άρα οι λόγοι είναι ίσοι μεταξύ τους και τα ποσά είναι ανάλογα. βούτυρο 4 7 7 1 ⋅ 2 = = 3 φλιτζάνια ζάχαρη 4 2 2 7 7 3 ⋅1 = = 1 βανίλια 4 4 4 7 7 3 ⋅1 = = 1 φλιτζάνια γάλα 4 4 4 . Ο συντελεστής αναλογίας είναι y = Για x = 0 → y = 0 Για x = 1 → y = 2.55 → x = 0. Ο συντελεστής αναλογίας είναι 7 ⋅ 4 = 7 αυγά 4 7 7 3 ⋅1 = = 1 πακέτα φαρίνα του μισού κιλού 4 4 4 7 ⋅ 250 = 437. 9 ⋅10 9 3 4 4 ⋅10 40 10 = = = 1.236 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά .062 (περίπου) Για x = 3. 5 γρ.01 Για y = 2 → x = 0. 4. Έτσι βρίσκουμε πως θα γίνει η συνταγή αν θέλουμε να φτιάξουμε μεγαλύτερη δόση: 5.

Να εξετάσετε αν τα ποσά που δίνονται στον παρακάτω πίνακα είναι ανάλογα: x y 3 6 5 10 21 42 6 2 18 6 45 18 3. β. 2. 0) των ημιαξόνων. αν γνωρίζετε ότι τα ποσά x και y είναι 3 ανάλογα με συντελεστή αναλογίας α = . y) δύο αναλόγων ποσών βρίσκονται πάνω σε μια ημιευθεία με αρχή την αρχή Ο(0.237 Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. τότε και η αντίστοιχη τιμή του άλλου ποσού __________. 2 x 0 2 2 5 y 6. Αν τριπλασιάσουμε την τιμή ενός από δύο ανάλογα ποσά. Δύο ποσά x και y είναι ανάλογα όταν οι αντίστοιχες τιμές τους δίνουν πάντα __________________. γ.4 6 9 5 • Γραφική Παράσταση Σχέσης Αναλογίας ΘΕΩΡΙΑ Τα σημεία που αντιστοιχούν στα ζεύγη τιμών (x. Να συμπληρώσετε το διπλανό πίνακα. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά. Τα ανάλογα ποσά x και y συνδέονται με τη σχέση __________ όπου ____ ο συντελεστής αναλογίας. ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις: α. .

εκτός του Ο. τα Α(α. Β(α. γ).Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά y y=áx O x Αν α = 1. η σχέση αναλογίας γίνεται y = 1 · x ή y = x και η ημιευθεία που την αναπαριστά έχει αρχή την αρχή των αξόνων και είναι διχοτόμος της γωνίας  xOy των ημιαξόνων.238 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . y Æ Á â ã O Â á x Στο διπλανό σχήμα: Το τμήμα ΑΜ είναι πάνω από το ΟΜ εκτός του σημείου Μ. Παρατηρούμε ότι το Α είναι πάνω από το Β και ότι η ημιευθεία Oz είναι πάνω από την Ot. Η ημιευθεία Mt είναι κάτω από την ημιευθεία Mz. β). y y=x O x Παρατήρηση Στο κάτω σχήμα παίρνουμε δύο οποιαδήποτε σημεία των ημιευθειών Oz. . εκτός του σημείου τους Ο ή η ημιευθεία Ot είναι κάτω από την Oz. π.χ. Ot εκτός του Ο με ίση τετμημένη. εκτός του Μ.

έχουμε: Αν x < α. που παριστάνει η ημιευθεία ΟΑ. Οπότε. για να κατασκευάσουμε. Οπότε. έχουμε y = 2 · 1 = 2. αρκεί να γνωρίζουμε άλλο ένα σημείο της. Γραφικά τη σχέση αναλογίας y = 2x την αναπαριστά μια ημιευθεία που διέρχεται από την αρχή των ημιαξόνων. Λ(x. να βρείτε τη σχέση αναλογίας των ποσών x και y. Να παραστήσετε γραφικά τη σχέση αναλογίας. γ) βρίσκονται στις ημιευθείες Oz. το ζεύγος τιμών (1. τότε β < γ Αν x > α. Η ημιευθεία ΟΑ του διπλανού σχήματος παριστάνει γραφικά τη σχέση αναλογίας y = 2x. y Á(1*2) 2 1 O 1 x 2.239 Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας Οπότε. Λύση Τα ποσά x και y συνδέονται με τη σχέση y = 2x. Για x = 1. At. τότε β > γ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. αντίστοιχα. αν τα σημεία Κ(x. . Δύο ποσά x και y είναι ανάλογα με συντελεστή αναλογίας α = 2. 2) ορίζει τις συντεταγμένες του σημείου από το οποίο διέρχεται η ημιευθεία. Από το κάτω σχήμα. β).

Οπότε το ζεύγος (3. 1. 1) είναι ζεύγος τιμών των αναλόγων ποσών x και y. 3) y 3 γ) 2 1 0 1 2 x .5).5 Για x = 2 → y = 3 x 1 2 y 1.5 δίνεται από τον τύπο y = 1.5x Για x = 1 → y = 1.5 3 β) Έχουμε τα σημεία (1.240 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . (2. Άρα. Ο συντελεστής αναλογίας είναι α = 1 1 . α) Η σχέση μεταξύ δύο ανάλογων ποσών x και y με α = 1. η σχέση αναλογίας είναι y = x . 1). 3 3 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά y A 1 O 1 2 3 x Λύση Παρατηρούμε ότι η ημιευθεία διέρχεται από το σημείο Α(3.

5x. για x = 1 → y = 10.5.5). 0) αρκεί να βρούμε άλλο ένα σημείο. 2 y 1 0 1 2 x β) Για την y = 3x. 5. Προκύπτει έτσι το σημείο (2. για x = 2 → y = 1. 1). 10) . δηλ. 3). προκύπτει το σημείο (1. Επειδή η γραφική παράσταση θα περνάει από το (0. δηλ. y 3 2 1 0 1 2 x γ) Για την y = 5. για x =1 → y = 5. Για να σχεδιάσουμε τη γραφική παράσταση μιας σχέσης αναλογίας χρειαζόμαστε δύο σημεία. y 5 4 3 2 1 0 1 2 x δ) Για την y = 10x.241 Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας 2. προκύπτει το σημείο (1. α) Για την y = 1 x . για x = 1 → y = 3. προκύπτει το σημείο (1. δηλ.

Ο πίνακας Α αντιστοιχεί στην y = 2.5 Για x = 12 → y = 30 Ομοίως: Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 2x + 1 Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 2x + 3 Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 12 : x Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 0. θα πληρώσει συνολικά y = 40φ μ μαγιό. Π. α) Αν ο καταστηματάρχης αγοράσει: φ φόρμες. για x = 100 → y = 1.01x.5x (4). 1). y 1 0 50 100 x 3. προκύπτει το σημείο (100. διότι: Για x = 4 → y = 10 Για x = 7 → y = 17. Επειδή το ένα σημείο είναι το (0. θα πληρώσει συνολικά y = 20μ π παπούτσια. .χ.242 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . θα πληρώσει συνολικά y = 50π Για να σχεδιάσουμε τις γραφικές παραστάσεις αυτών των σχέσεων χρειαζόμαστε 2 σημεία.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά y 10 0 x 1 ε) Για την y = 0.5x Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 2x + 2 Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 3x Ο πίνακας Β αντιστοιχεί στην y = 4x – 1 4. δηλ. 0) αρκεί να βρούμε άλλο ένα τυχαίο σημείο για κάθε σχέση.

000) Για την y = 20μ. προκύπτει το σημείο (100. για π = 100 → y = 5. δηλ. y) δύο αναλόγων ποσών βρίσκονται πάνω ____________ με _____________. για φ = 100 → y = 4. Η τετμημένη του Α είναι π = 4. Η ημιευθεία που αναπαριστά τη σχέση αναλογίας y = x είναι _____________. 0π y χρήματα Α 4000 20 y= y=4 5000 μ 0φ y=5 6000 Γ Β 2000 0 50 80 100 200 αριθμός κομματιών x β) Για κάθε είδος θα πληρώσει 12. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.000 : 50 = 80. Β.000 € Στον άξονα των χρημάτων βρίσκουμε το 4. δηλ. x y 0 0 2 3 4 6 . Η γραμμή αυτή τέμνει τις γραφικές παραστάσεις στα Α. θα αγοράσει 200 μαγιό.000 : 40 = 100. θα αγοράσει 80 παπούτσια. ώστε να προκύψουν αληθείς προτά- σεις: α.000) Για την y = 50π. δηλ. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά.000) Σχεδιάζουμε τις 3 σχέσεις στο ίδιο σύστημα ορθογωνίων αξόνων. Γ. Η τετμημένη του Γ είναι μ = 4. δηλ. β. προκύπτει το σημείο (100.000 € και από το σημείο αυτό φέρνουμε παράλληλη προς τον άξονα που εκφράζει τον αριθμό των κομματιών.000. δηλ.000 : 20 = 200.243 Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας Για την y = 40φ. θα αγοράσει 100 φόρμες. 2.000. δηλ. Να αντιστοιχίσετε καθέναν από τους παρακάτω πίνακες στις συναρτήσεις που ακολουθούν: α.000 : 3 = 4. Η τετμημένη του Β είναι φ = 4. για μ = 100 → y = 2.000. 2. προκύπτει το σημείο (100. Τα σημεία που αντιστοιχούν στα ζεύγη (x. 4. 5.

Τη σχέση y = α · x 3.5 • Προβλήματα Ανάλογων Ποσών ΘΕΩΡΙΑ Για να διαπιστώσουμε αν δύο ποσά είναι ανάλογα. Πόσα κιλά ψωμί θα φτιάξουμε με 8 kg αλεύρι. Τη σχέση y =α x ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1.244 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . Για να φτιάξουμε 10 kg ψωμί χρειαζόμαστε 7. x y 0 1 1 3 5 11 x y 0 1 1 4 2 7 γ. 2.5 kg αλεύρι. Να εξετάσετε αν τα ζεύγη (1. 2) αναπαριστούν σημεία της 3 5 5 γραφικής παράστασης μιας αναλογίας. χρησιμοποιούμε τα παρακάτω: 1. 5 x y = 2x + 1 2 3 2 3. y = 3x + 1 y = 1. . 3. 6.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά β. 1. ) . Τον ορισμό των αναλόγων ποσών 2. ( . (3. ) .

Δηλ.000 ή y = 60 150 y Άρα. 5 8 Ψωμί 10 y 7.110 .5 Άρα. έχουμε το διπλανό πίνακα αναλογίας.200 ή y = ή y = 42 70 y 100 Η είσπραξη από την πώληση των 5 ζευγαριών είναι 5 · 42 = 210 €. θα τα πουλούσε 60 €. Να βρείτε το τελικό ποσοστό κέρδους. Η είσπραξη από την πώληση των 15 ζευγαριών υποδημάτων είναι 15 · 60 = 900 €. για να έχει κέρδος 50%. θα φτιάξουμε 10.800 = 310 €.245 Προβλήματα ανάλογων ποσών Λύση Τα ποσά αλεύρι και ψωμί είναι ανάλογα. 667 10 y 7. Οπότε έχουμε τον ακόλουθο πίνακα αναλογίας: Τιμή αγοράς 100 40 Τιμή πώλησης 150 y Δηλαδή 100 40 = ή 100y = 6. 100 60 4200 = ή 100y = 4. πρέπει να αναγάγουμε το κέρδος στα 100 €. Από τον παρακάτω πίνακα αναλογίας έχουμε Αλεύρι 7. Ένα κατάστημα αγόρασε 20 ζεύγη υποδημάτων με 40 € το καθένα και τα διέθεσε με 50% κέρδος. Τα τελευταία πέντε ζευγάρια τα πούλησε την περίοδο των εκπτώσεων με έκπτωση 30%. πρέπει να το πουλήσει 150 €. Επειδή μετά έκανε έκπτωση 30% στην τιμή πώλησης. δηλαδή με τιμή πώλησης 100 € μετά την έκπτωση θα το πουλούσε 70 €. Έστω y η ζητούμενη ποσότητα ψωμιού.5 8 80 = ή 7. 5y = 80 ή y = ή y = 10. . Λύση Η τιμή αγοράς των 20 ζευγαριών υποδημάτων είναι 20 · 40 = 800 € Αν η τιμή κόστους κάθε ζεύγους είναι 100 €. Η συνολική είσπραξη είναι 900 + 210 = 1. Το κέρδος στο κατάστημα είναι 1.667 kg ψωμί. Για να υπολογίσουμε το ποσοστό κέρδους επί της τιμής αγοράς.110 €. 2.

δηλ. = 3 14 2. 800 100 31000 = ή 800y = 31. 2 x ή x = 5. Συμβολίζουμε με x τον άγνωστο.2 x Σκιά 3 14 1.000 ή y = ή y = 38. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1. Τα ποσά ύψος – σκιά είναι ανάλογα.6 m. Τα ποσά βάρος στη γη – βάρος στο φεγγάρι είναι ανάλογα. Συμβολίζουμε με x το βάρος του παιδιού στο φεγγάρι και κατασκευάζουμε τον πίνακα αναλογίας: Αστροναύτης Παιδί Βάρος στη γη 78 52 Βάρος στο φεγγάρι 13 x Είναι 78 52 ή x = 8.75%. το ύψος του δέντρου και κατασκευάζουμε τον πίνακα αναλογίας: Είναι Πάσσαλος Δέντρο Ύψος 1.246 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . 75 310 y 800 Επομένως.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά Οπότε. το ποσοστό κέρδους του εμπόρου είναι 38. έχουμε τον ακόλουθο πίνακα αναλογίας Τιμή αγοράς 800 100 Κέρδος 310 y Άρα. 67 = 13 x .

100 100 x ή x = 2.000 €. Τα 40 kg ελιές βγάζουν 5 kg λάδι. Ένα αυτοκίνητο πουλήθηκε με έκπτωση 10%. Είναι Σταφύλια 100 x Μούστος 80 2. ώστε όταν το ένα μέγεθος πολλαπλασιάζεται επί έναν αριθμό. Όταν δύο ποσά x και y είναι αντιστρόφως ανάλογα. 2. Συμβολίζουμε με x τα Kg σταφύλια που πρέπει να πατήσει για να βγάλει 6 · 350 = 2. αν το ποσό που πληρώθηκε είναι 27. το γινόμενο των αντιστοίχων τιμών τους παραμένει σταθερό: y = α · x. τα x και y είναι αντίστροφοι αριθμοί.6 • Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά ΘΕΩΡΙΑ Δύο μεγέθη είναι αντιστρόφως ανάλογα στην περίπτωση που η μεταβολή τους είναι τέτοια. να βρείτε το ύψος του δέντρου. Τα ποσά είναι ανάλογα.100 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. = 80 2. Ένα φυτό ύψους 80 cm ρίχνει σκιά 50 cm. το άλλο διαιρείται με τον ίδιο αριθμό.247 Αντιστρόφως ανάλογα ποσά 3. Πόσα κιλά ελιές πρέπει να έχουμε για να βγάλουμε 120 kg λάδι. .625 Kg.σκιά είναι ανάλογα. α ≠ 0. 6. Αν α = 1. Την ίδια στιγμή ένα δέντρο ρίχνει σκιά 8 m. Ποια η αρχική τιμή του αυτοκινήτου. Αν γνωρίζουμε ότι τα ποσά ύψος . 3.100 Kg μούστο.

2. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα των αντιστρόφως αναλόγων ποσών x και y. 8y = 6 · 4 ή 8y = 24 y= 24 ήy=3 8 Οπότε. που ονομάζεται υπερβολή. Ένα έργο το τελειώνουν 6 εργάτες σε 4 ημέρες. Άρα η σχέση είναι x · y = 6 ή y = 6 . x . διότι οι συντεταγμένες των σημείων της δεν παίρνουν την τιμή 0. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Η υπερβολή δεν τέμνει τους ημιάξονες Ox και Oy. Λύση Έστω ότι το έργο θα το τελειώσουν σε y ημέρες. έχουμε τον παρακάτω πίνακα: Εργάτες 6 8 Χρόνος 4 y Άρα.248 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά .χρόνος είναι αντιστρόφως ανάλογα. το γινόμενο των τιμών τους είναι σταθερό και ίσο με 1 · 6 = 6.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά Τα σημεία που παριστάνουν τα ζεύγη (x. Οπότε. y) βρίσκονται σε μια καμπύλη γραμμή. Τα ποσά εργάτες . x 1 y 6 2 3 1. Λύση Επειδή τα ποσά x και y είναι αντιστρόφως ανάλογα. Σε πόσες ημέρες θα τελείωναν το έργο 8 εργάτες. το έργο θα τελειώσει σε 3 ημέρες.5 1 Να σχεδιάσετε τη γραφική παράσταση της σχέσης των αντιστρόφως αναλόγων ποσών.

2. Γ. 3⋅ = 2.249 Αντιστρόφως ανάλογα ποσά 6 ή y = 3. (2. γ) Σ. (3. 2). στ) Λ.5). y) που δίνονται να είναι σταθερό. . 2 1 α) Είναι 1⋅ 2 = 2. 1). 2 6 Για x = 3 έχουμε y = ή y = 2. έχουμε τα ακόλουθα ζεύγη: (1. ε) Σ. 1. πίνακας αντιστρόφως αναλόγων ποσών πρέπει το γινόμενο για όλα τα ζεύγη (x.5 = ή 1. 3 6 6 Για y = 1. x Για x = 2 έχουμε y = Συνεπώς. β) Σ. x 1. υπερβολή 3. Σε ορθοκανονικό σύστημα αναφοράς βρίσκουμε τα σημεία Α. β) καμπύλη. (6. Ε με συντεταγμένες τα παραπάνω ζεύγη τιμών. α) υποδιπλασιάζεται. (4. 4 ⋅ = 2 . 3). β) Αντιστρόφως ανάλογα ποσά. άρα είναι 3 2 πίνακας αντιστρόφως αναλόγων ποσών. δ) Σ.5 6 Για y = 1 έχουμε 1 = ή x = 6. Για να είναι ένας πίνακας. 2 ⋅1 = 2. Β. Η ζητούμενη γραφική παράσταση είναι η υπερβολή που φαίνεται στο ακόλουθο σχήμα: y A 6 5 4 B 3 Ã 2 Ä Å 1 Ï 1 2 3 4 5 6 x ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1.5 έχουμε 1.5x = 6 ή x = ή x = 4. Το γινόμενο είναι σταθερό. α) Λ. 6). Δ.

5). Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με (Σ).5.522). (1. (4. 0. δ. είναι αντιστρόφως ανάλογα.75). 0. Αν τα ποσά x. αν είναι λανθασμένες: α. 4.667). 5 3. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. 1. Αν xy = 10. 4 Γραμμή 2: 17.35). Επομένως. y παίρνουν τιμές αντιστρόφων αριθμών. 17.292 β) Από τον πίνακα προκύπτουν τα ζεύγη: (0. Να εξετάσετε αν τα ποσά των παρακάτω πινάκων είναι αντιστρόφως ανάλογα: α.5 = 3.4. (10.5).3. 0. 5 ή y= x= x y Τα κενά του πίνακα συμπληρώνονται ως εξής: Γραμμή 1: 1.5.5). αν είναι σωστές. (2. 2. Η υπερβολή δεν τέμνει τους ημιάξονες Ox και Oy.5 y 6 9 4 x 6 2 3 y 4 12 7 β. 3. (1. 1.Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά γ) Το γινόμενο δεν είναι σταθερό. x 3 2 4. 0. τα ποσά x και y είναι ανάλογα. 2. άρα το γινόμενο των αντιστοίχων τιμών τους είναι σταθερό και ίσο με 1 · 3.5. 7). 5 και έχουμε: 3. (2.7.522. δ) Το γινόμενο δεν είναι σταθερό. γ. . x β. 0. άρα δεν είναι αντιστρόφως ανάλογα ποσά. Αν y = 3 . (3.167.292). τα ποσά x και y είναι αντιστρόφως ανάλογα. 2. άρα δεν είναι αντιστρόφως ανάλογα ποσά.875).250 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . 1. 7. 1. 5.4. (0.35.5). (12. και με (Λ). 1.2. α) Τα ποσά είναι αντιστρόφως ανάλογα. x ⋅ y = 3. (0.

α. Να συμπληρώσετε τον πίνακα. ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις: i. x y 1 2 4 6 ΘΕΜΑ 3ο Στο κάτω σχήμα έχουμε μια υπερβολή που αναπαριστά τα ζεύγη (x. Η γραφική παράσταση δύο αντιστρόφως αναλόγων ποσών είναι __________ γραμμή και ονομάζεται ____________. ΘΕΜΑ 2ο Τα ποσά x και y του διπλανού πίνακα είναι ανάλογα. να συμπληρώσετε τον ακόλουθο πίνακα: x 2 3 15 y 8 Κριτήριο αξιολόγησης 6ου κεφαλαίου ΘΕΜΑ 1ο Α. Να βρείτε το συντελεστή αναλογίας και τη σχέση που συνδέει τα ποσά x και y. ii. Β. όπου x η . Δύο μεγέθη των οποίων οι αντίστοιχες τιμές δίνουν πάντα το ίδιο πηλίκο λέγονται ____________. Η ισότητα δύο λόγων ονομάζεται _____________. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά. Τι ονομάζεται κλίμακα. Αν τα ποσά x και y είναι αντιστρόφως ανάλογα. iii. y).251 Κριτήριο αξιολόγησης 6ου κεφαλαίου 3. y) και να σχεδιάσετε τη γραφική παράσταση της σχέσης αναλογίας. γ. Να βρείτε τα σημεία που παριστάνουν τα ζεύγη (x. β.

α. Το χρόνο που χρειάζεται για να γεμίσει η δεξαμενή. όταν η παροχή είναι 3m3/h. β.252 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Ανάλογα Ποσά . Να βρείτε γραφικά: i. Την παροχή της βρύσης όταν η δεξαμενή γεμίζει σε 6 h. y 1 Ï 1 x .Αντιστρόφως Ανάλογα Ποσά παροχή μιας βρύσης σε m3/h και y ο χρόνος σε h που χρειάζεται για να γεμίσει μια δεξαμενή. ii. Να βρείτε τη σχέση που συνδέει τα μεγέθη x και y. Τη χωρητικότητα της δεξαμενής. iii.

444 – 95 253 .Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΘΕΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ –1 – 3.

Δηλ. οι αριθμοί: + . −3 είναι ετερόσημοι. ο ένας είναι θετικός και ο άλλος αρνητικός. Ομόσημοι λέγονται οι αριθμοί που έχουν το ίδιο πρόσημο.χ. π. 0. +5. 2 3 Π. + 5 Αρνητικός λέγεται ο αριθμός που έχει πρόσημο «–». π. ή όταν γράφουμε 5 εννοούμε τον θετικό αριθμό + 5. 6. − . Δηλ. Ακέραιοι αριθμοί είναι οι φυσικοί αριθμοί μαζί με τους αντίστοιχους αρνητικούς.254 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί 7.χ.χ. – 3 Το 0 δεν είναι ούτε θετικός ούτε αρνητικός αριθμός.2 -2 Öõóéêïß 3 5 -7 - 5 7 . 3 Οι αριθμοί −5. οι αριθμοί: …. – 2. 2. 1. + είναι ομόσημοι. Π. όλοι οι θετικοί ή όλοι οι αρνητικοί. 1 3 7 Οι αριθμοί +3. τα κλάσματα και οι δεκαδικοί μαζί με τους αντίστοιχους αρνητικούς. −3. Θετικός λέγεται ο αριθμός που έχει πρόσημο «+». Οι φυσικοί αριθμοί περιέχονται στους ακεραίους και οι ακέραιοι στους ρητούς Ñçôïß 2 3 ÁêÝñáéïé -1. π. Σε έναν θετικό αριθμό μπορούμε να παραλείψουμε το πρόσημο «+».1 • Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί (Ρητοί Αριθμοί) • Η Ευθεία των Ρητών Αριθμών • Τετμημένη Σημείου ΘΕΩΡΙΑ Πρόσημα λέγονται τα σύμβολα «+» και «–» και τα γράφουμε πριν από τους αριθμούς εκτός του μηδενός. αντί + 5 γράφουμε 5.χ. Δηλ.χ.1 είναι ομόσημοι Ετερόσημοι λέγονται δύο αριθμοί που έχουν διαφορετικό πρόσημο. … Ρητοί αριθμοί είναι οι φυσικοί αριθμοί. – 1.

Παρατηρήσεις 1. 1 .Θετικοί και αρνητικοί αριθμοί . Υπάρχουν σημεία του άξονα x΄x που δεν αντιστοιχίζονται σε ρητούς αριθμούς. 2. −3.χ. Από τους παρακάτω αριθμούς. 4 3 2 Λύση Θετικοί είναι οι αριθμοί που έχουν πρόσημο «+» ή δεν έχουν πρόσημο. . ο αριθμός – α αντιστοιχίζεται στο συμμετρικό σημείο Α΄ του Α ως προς το Ο. να βρείτε ποιοι είναι θετικοί και ποιοι αρνητικοί: – 5. 0. τότε ο αριθμός α λέγεται τετμημένη του σημείου Α x´ á 0 Á O x π. οπότε λέμε ότι έχουμε τον άξονα x΄x 0 x´ 1 x O Αν ο θετικός αριθμός α αντιστοιχίζεται στο σημείο Α. Ο ημιάξονας Ox λέγεται θετικός ημιάξονας.Τετμημένη σημείου Παράσταση των ρητών αριθμών με σημεία του άξονα Έστω ο ημιάξονας Ox και ο αντικείμενός του Ox΄. + 3. − 2 1 . x´ -á 0 á A´ O Á 0 -á Οπότε έχουμε τον άξονα x΄x των ρητών á x´ -3 x´ -2 x x O -1 5 2 0 1 2 3 x 3 2 -0. το σημείο Α έχει τετμημένη – 2 -2 x´ Á -1 0 O 1 2 x ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Οπότε είναι οι αριθμοί: + 3.5 Δεξιά του 0 είναι οι θετικοί αριθμοί και αριστερά του οι αρνητικοί. 2 255 .Η ευθεία των ρητών . Ο ημιάξονας Ox΄ λέγεται αρνητικός ημιάξονας. Αν ένα σημείο Α του άξονα x΄x αντιστοιχίζεται σ’ έναν αριθμό α.

+8. α) θετικοί. 3 Το 0 δεν είναι ούτε θετικός ούτε αρνητικός αριθμός. Τρίπολη → –60 C. . Χανιά → +110 C Δραστηριότητα 2η 3 → τρεις όροφοι πάνω από το ισόγειο 2 → δύο όροφοι πάνω από το ισόγειο 1 → έναν όροφο πάνω από το ισόγειο 0 → ισόγειο –1 → έναν όροφο κάτω από το ισόγειο –2 → δύο ορόφους κάτω από το ισόγειο Ασκήσεις και Προβλήματα 1. β) + 580 €. –3. Πάτρα → +20 C. −3. Θεσ/νίκη → –30 C. αρνητικοί. Ιωάννινα → –50 C. –20.1. γ) θετικοί. αρνητικοί. 7. Να εκφράσετε με ρητούς αριθμούς τις παρακάτω εκφράσεις: α) Ελάττωση θερμοκρασίας κατά 30 C β) Έσοδα 580 € γ) 50 m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας Λύση Έχουμε: α) – 30 C. 18 Αρνητικοί: –3. Φλώρινα → –100 C. Οπότε. β) ομόσημοι. 4 .256 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Αρνητικοί είναι οι αριθμοί που έχουν πρόσημο «–». Θετικοί: +5. γ) – 50 m ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα 1η Αθήνα → +70 C. Αλεξανδρούπολη → –80 C. είναι οι αριθμοί: – 5. 2 − . 2. 2. ετερόσημοι.

9 → Σ. ενώ το μέσο του είναι το 9 : 2 = 4.5 από το Α. Το μήκος του ΟΒ. δηλ. β. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά. ενώ το σημείο Μ έχει τετμημένη –2). 5 → Ι. Δηλ. 6.5.000 €. Ο ´ 0 1 2 3 4 Α Μ Β 5 6 6. το μέσο απέχει 4. δ) –1 μονάδα. 5. η απόσταση του Β από το Ο. δηλ. Δύο αριθμοί που έχουν διαφορετικό πρόσημο λέγονται ………………… γ. από την τετμημένη του Β) το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΟΑ (δηλ.5–8 Μ 4.5 Α –7 –6 –5 –4 Ο –3 –2 –1 0 Α ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Επομένως οι αριθμοί στα ερωτήματα (β) και (θ) δε μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε ως ομόσημοι ούτε ως ετερόσημοι.Η ευθεία των ρητών . Επομένως. 0 → Ο. 257 .5. την τετμημένη του Α).5. Β x΄ –14 –13 Β ´ –12 –11 –10 Μ –9–8.5 7 Μ 8 Α x Β 1. Βρίσκουμε το γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε τετμημένη: –6 → Μ. 4. αφαιρούμε από το μήκος του ΟΒ το μήκος του ΟΑ. είναι 13. Οι ρητοί αριθμοί που έχουν πρόσημο «–» λέγονται ……………… β. Παρατηρούμε ότι σχηματίζεται η λέξη ΜΥΣΤΙΚΟ. α) +50. α) Σ. 7.Τετμημένη σημείου 3. στον ημιάξονα Ox είναι το σημείο που έχει τετμημένη 5 + 1. γ. Όμοια το μήκος ΟΑ είναι 4 (παρατηρούμε ότι το μήκος του ευθυγράμμου τμήματος είναι ένας θετικός αριθμός). ε) –30 m.5 από το Ο. Στον άξονα x΄x αριστερά του 0 βρίσκονται οι ……………… ρητοί.000 €. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι το Μ έχει τετμημένη –8. –9 → Τ. (ζ). α) Για να βρούμε το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ.5. Σ. Σ. (δ). Αυτό σημαίνει ότι το μέσο απέχει 1.5 = 6. 10 → Υ. ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις: α. (ι) Ετερόσημοι: (ε). ε.Θετικοί και αρνητικοί αριθμοί .5 + 4 = 8. το ΑΒ έχει μήκος 8 – 5 = 3.5 από το Α ή 4. –5 → Κ. Λ (το σημείο Κ έχει τετμημένη +2. Λ (ο αριθμός 7 είναι θετικός). (η) Το 0 δεν είναι ούτε θετικός ούτε αρνητικός αριθμός. (στ). δ. Το μέσο του ευθύγραμμου τμήματος μήκους 3 είναι το 3 : 2 = 1. γ) +500 €.5 β) Για να βρούμε το μήκος του ευθυγράμμου τμήματος ΒΑ. Ομόσημοι: (α). Επομένως. (γ). αφαιρούμε από το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΟΒ (δηλ. β) –78. το ΒΑ έχει μήκος 13 – 4 = 9.

8 . τότε (ΟΑ) = 0. σχήματα 11 και 12) Αν α ≠ 0 είναι ΟΑ > 0. Από τα διπλανά σχήματα έχουμε |α| = (ΟΑ) [Βλ.2 • Απόλυτη Τιμή Ρητού • Αντίθετοι Ρητοί • Σύγκριση Ρητών ΘΕΩΡΙΑ Απόσταση Σημείων Γνωρίζουμε ότι απόσταση 2 σημείων Α και Β είναι το μήκος του τμήματος ΑΒ και συμβολίζεται με (ΑΒ) ή ΑΒ (Βλ. −1. τους αρνητικούς και σε αυτούς που δεν είναι ούτε θετικοί ούτε αρνητικοί: – 5. + 3. σχήμα 9). σχήμα 8). τους θετικούς. 0. οπότε |α| = 0 (βλ. Αν τα σημεία Α και Β ταυτίζονται. τότε (ΑΒ) > 0 (Βλ. σχήμα 10) Γενικά είναι ( ΑΒ) ≥ 0 ή ΑΒ ≥ 0 (το = ισχύει όταν Α ≡ Β ). Αν τα σημεία Α και Β είναι διαφορετικά. 7. 2 3. Να κατατάξετε τους παρακάτω αριθμούς σε τρεις ομάδες. οπότε |α| > 0 Αν α = 0. Απόλυτη Τιμή Ρητού Η απόλυτη τιμή ενός ρητού αριθμού α εκφράζει την απόσταση του σημείου με τετμημένη α από την αρχή Ο του άξονα και συμβολίζεται με |α|. τότε (ΑΒ) = 0 (Βλ. − 3 . 4.258 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί 2. Να εκφράσετε με ρητούς αριθμούς τις παρακάτω εκφράσεις: α) ελάττωση της θερμοκρασίας κατά 50 C β) ζημιά 50 € γ) αύξηση πληθυσμού κατά 150 ανθρώπους δ) 18 m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. σχήμα 13) Γενικά ισχύει | α |≥ 0 .

Απόλυτη τιμή ρητού .x| = |x| áíôßèåôïé -x 0 x Η απόλυτη τιμή ενός θετικού αριθμού είναι ο ίδιος ο αριθμός: π. δεξιά και αριστερά από την αρχή του άξονα.χ. σχήμα 14) Αντίθετοι Αριθμοί Αντίθετοι αριθμοί ονομάζονται δύο αριθμοί που είναι ετερόσημοι και έχουν ίδια απόλυτη τιμή.χ. διότι είναι ετερόσημοι και |+2| = |– 2| Ο αριθμός – 2 είναι ο αντίθετος του + 2 Ο αριθμός του + 2 είναι ο αντίθετος του – 2 Για να σημειώσουμε τον αντίθετο ενός αριθμού συμφωνούμε να θέτουμε μπροστά από τον αριθμό το πρόσημο «–». Οι αριθμοί + 2 και – 2 είναι αντίθετοι. Π.(+3) διαβάζεται ο αντίθετος του αριθμού +3 και είναι ίση με -3.Αντίθετοι ρητοί . |+ 5| = + 5 áíôßèåôïé x 0 -x Η απόλυτη τιμή ενός αρνητικού αριθμού είναι ο αντίθετός του: π. -á x´ Á´ 0 á Ï Á x (OA) = (OA´) Σύγκριση Ρητών Μεγαλύτερος από δύο ρητούς αριθμούς είναι εκείνος που βρίσκεται δεξιότερα από τον άλλο στον άξονα. έχουν τετμημένες. δηλ. Γενικά: Ο αντίθετος του x είναι ο – x και ισχύει |. Ο αντίθετος του 0 είναι το 0.3| = |+ 3| Η απόλυτη τιμή του 0 είναι το μηδέν.χ. á x´ Οπότε: â 0 ã á<â<0<ã<ä ä x 259 .Σύγκριση ρητών Από το διπλανό σχήμα έχουμε: |+ 2| = (ΟΑ) = 2 |– 2| = (ΟΑ΄) = 2 (Βλ. αντίθετους αριθμούς. Οπότε Ο αντίθετος του + 2 είναι ο – (+ 2) = – 2 Ο αντίθετος του 3 είναι ο – 3 Ο αντίθετος του – 2 είναι ο – (– 2) = + 2 Η παράσταση . |0| = 0 Δύο σημεία που βρίσκονται σε ίση απόσταση. |.

β) + .260 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Κάθε θετικός αριθμός είναι μεγαλύτερος από κάθε αρνητικό ρητό á 0 â x´ x â>á Ένας θετικός αριθμός είναι μεγαλύτερος από το 0 0 x´ á x á>0 Ένας αρνητικός αριθμός είναι μικρότερος από το 0 á x´ 0 x á<0 Μεγαλύτερος από δύο θετικούς ρητούς είναι εκείνος που έχει τη μεγαλύτερη απόλυτη τιμή. Άρα |– 3| = 3 -3 x´ Á 0 3 Ï 1 x 2ος τρόπος Επειδή ο αριθμός – 3 είναι αρνητικός. δηλ. – 5 < – 2 διότι |– 5| = 5 > 2 = |– 2|.χ. Να υπολογίσετε την απόλυτη τιμή των ρητών αριθμών: 3 α) – 3. Δηλ. |– 3| = – (– 3) = + 3 = 3 . αυτός που βρίσκεται δεξιότερα από τον άλλο πάνω στον άξονα. Δηλ. π. + 3 < + 5 διότι |+ 3| = 3 < 5 = |+ 5|.χ. αυτός που βρίσκεται δεξιότερα από τον άλλο πάνω στον άξονα 0 +3 +5 x´ x Μεγαλύτερος από δυο αρνητικούς ρητούς είναι εκείνος που έχει τη μικρότερη απόλυτη τιμή. 1ος τρόπος Η απόσταση του σημείου Α με τετμημένη – 3 από την αρχή Ο του άξονα είναι 3 μονάδες. -5 -2 0 x´ x ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. γ) – 1. π. η απόλυτη τιμή του είναι ο αντίθετός του.2 2 Λύση α.

Δ: 4 μονάδες Δραστηριότητα 2η Η τετμημένη του Μ είναι το 8 και του Μ΄ το –8. έχουμε |– 1.2 < 0.Αντίθετοι ρητοί . -5 x´ β.5. Αφού ο αριθμός + γ. που η απόστασή τους από το Ο είναι 5.Σύγκριση ρητών 3 είναι θετικός. | + | = + = 2 2 2 β. Γ: 5 μονάδες.Απόλυτη τιμή ρητού . ενώ η τετμημένη του Β΄ είναι το –6. η απόλυτη τιμή του είναι ο ίδιος αριθμός. Η τετμημένη του Α είναι το 3. 2 3 3 3 δηλ. Β: 3 μονάδες.2| = 1. Επειδή – 1. Επειδή | x |= Â 0 5 Ï 5 5 Á x 5 5 5 5 5 5 5 έχουμε x = ή x = − . Οι ζητούμενοι αριθμοί είναι οι τετμημένες των σημείων του άξονα x΄x. οι ζητούμενοι αριθμοί είναι ο 5 και ο – 5. 7 7 7 7 7 7 7 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα 1η Α: 1 μονάδα. αφού | |= και | − |= . όταν | x |= 7 Λύση α. α) Να βρείτε τους αριθμούς που έχουν απόλυτη τιμή 5. 5 β) Να βρείτε τις τιμές του x. Δραστηριότητα 3η Με αύξουσα σειρά: –3 < –2 < –1 < 0 < +1 < +3 < +5 261 . Η τετμημένη του Β είναι το 6. Στο παρακάτω σχήμα παρατηρούμε ότι η απόσταση των σημείων Α και Β από το Ο είναι 5. Άρα.2 2. Οι τετμημένες είναι αντίθετοι αριθμοί. ενώ η τετμημένη του Α΄ είναι το –3.5.

α) Είναι |α| = 100 όταν α = –100 ή α = 100 β) Είναι |α| = 21.73| = 2. Τοποθετούμε στον x΄Ox τους αριθμούς: –69 < –68. –1. β) |–2.χ. Ο πίνακας συμπληρώνεται ως εξής: Αριθμός 1 +2 –2 –19 +8 –12 +7 –7 Αντίθετος Απόλυτη Τιμή ­–1 –2 +2 +19 –8 +12 –7 +7 1 2 2 19 8 12 7 7 7. +2. δ) μικρότερη. δ) |–20. Για να βρούμε την απόσταση του σημείου από την αρχή του άξονα υπολογίζουμε την απόλυτη τιμή του αριθμού στον οποίο αντιστοιχεί.07| = 8. 0. οι αριθμοί – 3.25 < –5. +1.07 Για το –8 → |–8| = 8 3. μη αρνητικός αριθμός. +5 δεν είναι αντίθετοι.05 Για το 0 → |0| = 0 Για το +8. β) αντίθετοι.6| = 7.5 < –3 < +1 < +3 < +8 < +9 < +12 Συμμετρικοί ως προς την αρχή του άξονα είναι οι αριθμοί –9. 2.05.2 όταν α = –5. +9 και –3. γ) Σ (Το x μπορεί να είναι το 3 ή το 4) δ) Σ (Οι ακέραιοι είναι οι –2.7 γ) Είναι |α| = 0. όταν α = 0 δ) Είναι |α| = 7.66 → |+7.7.25| = 7.73 → |–2.03 ε) Είναι |α| = 5.73 Για το +7.05| = 1. α) Σ (Κάθε θετικός ρητός είναι μεγαλύτερος από κάθε αρνητικό ρητό) β) Λ (Είναι –7.03 ή α = 7.25 < –39.7 ή α = 21.5| = 2.7 όταν α = –21.262 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Με φθίνουσα σειρά: +5 > +3 > + 1 > 0 > –1 > –2 > –3 Ασκήσεις και Προβλήματα 1.2 6. ε) Λ (π.25 < +70.5. Για το –2.66| = 7. οι –6 και +6.75 < –20. ε) μικρότερη.25. +6. διότι |–7.2 ή α = 5.05 → |–1.05| = 20. α) |+7. –6.5 < +15 < +43 < +52.66 Για το –1. +3. Αντίθετοι ονομάζονται δύο αριθμοί που είναι ετερόσημοι και έχουν την ίδια απόλυτη τιμή. όπως π.07 → |+8. α) απόλυτη τιμή. Οι αριθμοί τοποθετούνται πάνω στον x΄Ox με την εξής σειρά: –9 < –7. γ) |+16| = 16. 8.03 όταν α = –7. . ε) |–58| = 58 5.7 = |–6. γ) αρνητικός.7|.6 < –6.6 > 6.χ. 4.

– 10.25 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 10 20 30 -20. άρα –11 < 11 = |11| β) Είναι +3 = |3| και –3 < +3. β. στ) =. Με αύξουσα σειρά: – 10 < – 8 < – 4 < –3 < –2 < 0 < +5 < +7 < +15 12. Αν α < 0. . Αν α > 0 και β < 0. Αν α < 0 και β < 0 και |α| < |β|. γ.263 Απόλυτη τιμή ρητού . α) Είναι 11 = |11| και –11 < 11.. α) Είναι +38 < +41. Αν ο αριθμός α είναι αρνητικός. – 11.Αντίθετοι ρητοί . ζ) Είναι 0 < +4. τότε α … β. ε) =. στ.5 40 50 60 70 +43 9. +1. η) >. 10. α) >. διότι κάθε θετικός αριθμός είναι μεγαλύτερος από κάθε αρνητικό. διότι |–9| = 9 < 16 = |–16| ε) Είναι 7 > –8. τότε α … β.Σύγκριση ρητών -69 -39. ζ) =. τότε |α| = ……. διότι |9| = 9 < 11 = |11| γ) Είναι –3 < –2. 0. α) Το x μπορεί να είναι: –12. +4 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. δ) >. διότι |+38| = 38 < 41 = |+41| β) Είναι 9 < 11.75 +15 +52. διότι το 0 είναι μικρότερο από κάθε θετικό. άρα –3 < +3 = |3| Συμπεραίνουμε ότι η απόλυτη τιμή ενός θετικού αριθμού είναι ο ίδιος ο αριθμός και ότι κάθε αρνητικός αριθμός είναι μικρότερος από την απόλυτη τιμή του. +2. +3. ο αντίθετός του είναι …………… ε. στ) Είναι 0 > –3. διότι το 0 είναι μεγαλύτερο από κάθε αρνητικό. θ) >. Δύο αριθμοί που είναι …………… και έχουν …………… ονομάζονται αντίθετοι. η. διότι |–3| = 3 > 2 = |–2| δ) Είναι –9 > –16. ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις: α. –9 β) Δεν υπάρχει ακέραιος αριθμός έτσι ώστε να ισχύει η –4 < x < –5 γ) Το x μπορεί να είναι: –1. Ο αντίθετος του x είναι ο ………… δ. |0| = …… ζ. Η απόλυτη τιμή ενός ρητού αριθμού α εκφράζει την …………… του σημείου με τετμημένη …………… από την …………… του άξονα και συμβολίζεται με ………….. γ) >. 11. β) <.25 +70 O -70 -68. ι) > 13. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά.

3.7|) = .15 Πρόσθεση Ετεροσήμων Αριθμών Για να προσθέσουμε δύο ετερόσημους ρητούς αριθμούς. − 7. ε. αφαιρούμε από τη μεγαλύ- . 0.(3 + 5 + 7) = . – 9. β. Π. α) Να βρείτε την απόσταση του σημείου Α με τετμημένη – 3 από την αρχή Ο του άξονα x΄x. 7 • Πρόσθεση Ρητών Αριθμών ΘΕΩΡΙΑ Πρόσθεση Ομόσημων Αριθμών Για να προσθέσουμε δύο ή περισσότερους ομόσημους ρητούς αριθμούς. 3.5) + (.5.264 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί θ.(2 + 3) = .χ. Για να υπολογίσουμε το άθροισμα (+ 5) + (+ 3): Προσθέτουμε τις απόλυτες τιμές των αριθμών + 5 και + 3. |+ 5| + |+ 3| = 5 + 3 = 8. προσθέτουμε τις απόλυτες τιμές τους και στο άθροισμα βάζουμε το πρόσημό τους.5| + |. Να βρείτε την απόλυτη τιμή των ρητών αριθμών: α. + 13.3) + (.2| + |-3|) = . Άρα. Στο άθροισμα βάζουμε το πρόσημο «+».7) = . 2. β) Να υπολογίσετε την απόλυτη τιμή του αριθμού – 3.5 (.(|.3 5 . δ. δηλ. (+ 5) + (+ 3) = + 8 Ομοίως έχουμε: (– 2) + (– 3) = – (|. γ. Οι …………… αριθμοί έχουν την ίδια απόλυτη τιμή.3| + |.

β είναι αντίθετοι.3| = 7 – 3 = 4 Στη διαφορά βάζουμε πρόσημο «+». τότε β = .|.265 Πρόσθεση ρητών αριθμών τερη απόλυτη τιμή τη μικρότερη και στη διαφορά βάζουμε το πρόσημο του ρητού με τη μεγαλύτερη απόλυτη τιμή.α) = (.|+ 5|) = .3 (.α. 2.(|.8| . β αντίθετοι. Από την ισότητα α + (. τότε α + β = 0 . Για να υπολογίσουμε το άθροισμα (+ 7) + (. Αν οι α.8) = .1. | + |= 5 5 4 4 6 3 6 3 Επειδή οι αριθμοί − . + είναι ετερόσημοι και | − |>| + | έχουμε 5 4 5 4 3  24 − 15 9  6  3  6 6 3 =−  −  +  +  = − | − | − | + | = −  −  = − 4  20 20  5  4  5 5 4 Για το άθροισμα  −  +  +  Ομοίως έχουμε (+ 5) + (. Άρα. οπότε οι α και β είναι αντίθετοι. Δηλ. Άρα: Αν α + β = 0.4) = .3) = + 4  6  3  5  4 6 6 3 3 Είναι | − |= .3|. από τη μεγαλύτερη απόλυτη τιμή αφαιρούμε τη μικρότερη και έχουμε: |+ 7| .2 – 1.2) + (+1.8 (+ 7) + (. ο β είναι ο αντίθετος του α. Είναι |+ 7| = 7 και |–3| = 3 Επειδή οι αριθμοί + 7.7) = 0 Ιδιότητες της Πρόσθεσης α+β=β+α αντιμεταθετική α + (β + γ) = (α + β) + γ προσεταιριστική α+0=0+α=α α + (.3) Βρίσκουμε τις απόλυτες τιμές των αριθμών +7 και –3.4) = . (+ 7) + (. διότι |+ 7| > |.α) = 0 συμπεραίνουμε ότι το άθροισμα των αντιθέτων αριθμών α και – α είναι 0.α) + α = 0 Παρατηρήσεις 1.(3.(8 – 5) = . Π.χ. Αν α + β = 0.3. τότε οι α. – 3 είναι ετερόσημοι.

3.6| = 6 Επειδή οι αριθμοί είναι + 13 και – 6 είναι ετερόσημοι έχουμε: (+ 13) + (.5 + 4) = . Να υπολογίσετε τα αθροίσματα: α. (.(11 – 8) = .(3. (+ 13) + (. Έχουμε |+ 13| = 13 και |.9) = .17) + (+ 17) = 0  3 3 2.7. (. Έχουμε: (. (.(|-5| + |.6) = (|+ 13| .11| = 11 και |+ 8| = 8 Αφού οι αριθμοί – 11 και + 8 είναι ετερόσημοι έχουμε: (. δ.6). Να υπολογίσετε τα αθροίσματα: α.3.11| . β.6|) = + (13 – 6) = + 7 δ.5) + (.9|) = . Οι αριθμοί − 3 3 και + είναι ετερόσημοι. γ. 4 5 .5) + (.4). ε.11) + (+ 8) = . Είναι |.  −  +    4 5 Λύση α.266 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Σχόλιο Για να προσθέσουμε δύο ρητούς αριθμούς: Βρίσκουμε τις απόλυτες τιμές τους. αφαιρούμε από τη μεγαλύτερη απόλυτη τιμή τη μικρότερη και στη διαφορά βάζουμε το πρόσημο του ρητού με τη μεγαλύτερη απόλυτη τιμή. Είναι |.9| = 9 Αφού οι αριθμοί – 5 και – 9 είναι ομόσημοι έχουμε: (. 1. Επειδή οι αριθμοί – 17 και + 17 είναι αντίθετοι έχουμε: (.5 β. προσθέτουμε τις απόλυτες τιμές τους και στο άθροισμα βάζουμε το πρόσημό τους. Έχουμε |+ 7| = 7 και |+ 8| = 8 Επειδή οι αριθμοί + 7 και + 8 είναι ομόσημοι έχουμε: (+ 7) + (+ 8) = + (|+ 7| + |+ 8|) = + (7 + 8) = + 15 β. β.5| + |. (. Οι αριθμοί -3.5| = 5 και |.(|.(|.9).4) = .(5 + 9) = .3 ε.5) + (. Εξετάζουμε αν είναι ομόσημοι ή ετερόσημοι: Αν είναι ομόσημοι. Αν είναι ετερόσημοι.14 γ.|.4|) = .3.5 και – 4 είναι ομόσημοι.11) + (+ 8).17) + (+ 17) Λύση α.5) + (. (+ 7) + (+ 8).|+ 8|) = .

α) + 10. ε) –1. β) +9. (–4) + (–8) = –12. (–21) + (–11) = –32. (–21) + (+17) = –4 5. θ) –15.4 4.5. (+9) + (+17) = +26 Γραμμή 3: (–4) + (+4) = 0. γ) Σ. ι) +7. θ) +4. (–4) + (+17) = +13 Γραμμή 4: (–21) + (+4) = –17. (–5) + (–8) = –13. (–4) + (–11) = –15.1. (–21) + (–8) = –29.1. γ) +94.9. (+9) + (–8) = +1.6. α) (+6) + (–8) = –2. γ) +100. ζ) –6.8. Πρώτο τετράγωνο: Εξετάζουμε το άθροισμα της κάθε γραμμής: Γραμμή 1: (–1) + (+4) + (–3) = (–1) + (–3) + (+4) = (–4) + (+4) = 0 Γραμμή 2: (–2) + 0 + (+2) = (–2) + (+2) = 0 Γραμμή 3: (+3) + (–4) + (+1) = (+3) + (+1) + (–4) = (+4) + (–4) = 0 Εξετάζουμε το άθροισμα της κάθε στήλης: Στήλη 1: (–1) + (–2) + (+3) = (­–3) + (+3) = 0 Στήλη 2: (+4) + 0 + (–4) = (+4) + (–4) = 0 267 . (–5) + (+17) = +12 Γραμμή 2: (+9) + (+4) = +13. α) Λ. η) +2. ε) +16.5. α. β) Λ. στ) –6.2. Συμπληρώνουμε τον πίνακα: Γραμμή 1: (–5) + (+4) = –1.3. (–5) + (–11) = –16. ζ) +3. β) (+5) + (–5) = 0. 3.Πρόσθεση ρητών αριθμών Έχουμε | − 3 3 3 3 3 |= . δ) +8. γ) (+7) + (+9) = +16. δ) Λ.96. –2.5. (+9) + (–11) = –2. ι) –20. δ) (–9) + (–8) = –17. ε) (+6) + (+5) = +11 6. στ) +1. ε) Σ 2.| + | και > 4 4 5 4 5  3  3  4  5 15 − 12 3  3 3 − =− =− 20 20  4 5 Οπότε:  −  +  +  = −  ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1. δ) +14. β) +0. η) –12.

8) + (–5.2) = (–9.5) + (–4.1) + (–0. 7.75) + (+20.9) = +1 Γραμμή 3: 0 + (–4.5) + (+5.268 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Στήλη 3: (–3) + (+2) + (+1) = (–3) + (+3) = 0 Εξετάζουμε το άθροισμα των διαγωνίων Διαγώνιος 1: (–1) + 0 + (+1) = (–1) + (+1) = 0 Διαγώνιος 2: (–3) + 0 + (+3) = (–3) + (+3) = 0 Άρα.9) = (+5.9) = +1 Εξετάζουμε το άθροισμα των διαγωνίων Διαγώνιος 1: (+1.24) = +4 8.5) + (–2.4) + (+3.8) + (+2.8) + (+8.5 Άρα.4) + (+5.9) + (+5.99) + (–15.9) + (–4.2) + (+11) = +1.75) + (+9. αφού η πρόσθεση των αριθμών της διαγωνίου δεν δίνει άθροισμα 1.9) + (–4.5) + (–9.8) + (–5. α)  9   5   2   5   7   20   4   3   13   +  +  −  +  +  +  −  +  +  +  −  =  +  +  −  +  −  = (+1) + (−2)  4   4   3   3   13   13   4   3   13   4   3   13  =  +  +  −  +  −  = (+1) + (−2) = −1  4   3   13   1   5   3   1   4   3⋅ 7   1  β)  +  +  −  +  +  +  −  =  −  +  + +−   7   7   5   35   7   5 ⋅ 7   35   4   21   1   4   20   4 ⋅ 5   20  +−  = − ++  = − ++   7   35   35   7   35   7 ⋅ 5   35  = − ++  20   20  ++  = 0  35   35  = − .9) = +1 Εξετάζουμε το άθροισμα κάθε στήλης Στήλη 1: (+1.5) = (+3.75) + (+2.8 β) (–3.1) + (+3. Δεύτερο τετράγωνο Εξετάζουμε το άθροισμα κάθε γραμμής: Γραμμή 1: (+1.1) + (+3.9) = (–4.75) + (+9.2) = (–3.99) + (–15.5) + (–4.9) = +10. το τετράγωνο είναι μαγικό.99) = (–29.9) = (+5.5) = +1 Γραμμή 2: (–0.4) + (+2.24) + (+33. το τετράγωνο δεν είναι μαγικό.9) + (+5. α) (–3.5) + (–9.99) = (–3.4) + (+8.9) = +1 Στήλη 3: (–2.5) + (–2.1) + 0 = +1 Στήλη 2: (+2.5) + (+20.4) + (–2.1) + (+2.

Δηλ. β = . + (+ 5) + (+ 9). Αν το άθροισμα ομόσημων ρητών είναι θετικός αριθμός.23) + (. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με (Σ).2 Παρατηρήσεις 1. δ. Αν το άθροισμα ομόσημων ρητών είναι αρνητικός.4 • Αφαίρεση Ρητών Αριθμών ΘΕΩΡΙΑ Για να αφαιρέσουμε από τον αριθμό α τον αριθμό β. τότε οι ρητοί είναι αρνητικοί. να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης Α = α + β + γ. τότε οι α και β είναι αντίθετοι. 7.269 Αφαίρεση ρητών αριθμών ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Για τις εξισώσεις έχουμε: x+α=βήx=β–α α–x=βήx=α–β .10) + (. Να υπολογίσετε τα αθροίσματα: α.5.5) = . ε. β.3) + (. γ. Αν α + β = 0. Το άθροισμα δύο ετερόσημων αριθμών είναι θετικός αριθμός. στ. α – β = α + (. (. 2. (+ 3) – (+ 5) = (+ 3) + (. τότε μεγαλύτερη απόλυτη τιμή έχει ο αρνητικός. (. (+ 12) + (+ 18). (+3). Αν α = + 3.2 και γ = . αν είναι σωστές. 2.χ. και με (Λ). (+ 5) + (+ 8). ε. β. τότε οι ρητοί είναι θετικοί.2) + (.17).1) 3. (.β) π. γ. Η αφαίρεση στους ρητούς αριθμούς είναι πάντα δυνατή. δ.7). αν είναι λανθασμένες: α. Αν το άθροισμα δύο ετερόσημων αριθμών είναι αρνητικός. προσθέτουμε στον α τον αντίθετό του β.

5) – (. β. η θερμοκρασία από τον Φεβρουάριο στον Μάρτιο αυξήθηκε κατά 150 C. Να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης Α = (. (+ 8) – (+ 13) = (+ 8) + (.2) – (+ 7) + (+ 3) Λύση Μετατρέπουμε τις αφαιρέσεις σε προσθέσεις και έχουμε: Α = (.7) + (+ 3) = – 8 + 6 + 4 – 2 – 7 + 3 = – 8 – 2 – 7 + 6 + 4 +3 = –17 + 13 = – 4 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα Πιο ζεστός: Ιούλιος (+360 C). Διαφορά θερμοκρασίας: (–10) – (+36) = –46.270 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. η θερμοκρασία από τον Ιούλιο στον Δεκέμβριο μειώθηκε κατά 46 βαθμούς. δηλ. (. η θερμοκρασία .8) + (+ 6) – (. (+ 8) – (+ 13) Λύση Μετατρέπουμε τις αφαιρέσεις σε προσθέσεις και έχουμε: α. δηλ.4) + (.5 2.5) – (. Μάρτιος – Απρίλιος: (+18) – (+10) = +8 Απρίλιος – Μάιος: (+24) – (+18) = +6 Μάιος – Ιούνιος: (+32) – (+24) = +8 Ιούνιος – Ιούλιος: (+36) – (+32) = +4 Ιούλιος – Αύγουστος: (+28) – (+36) = (+28) + (–36) = –8.8) + (+ 6) – (.13) = 8 – 13 = . Φεβρουάριος – Μάρτιος: (+10) – (–5) = (+10) + (+5) = +15.3).5 + 3 = 2 β. η θερμοκρασία από τον Ιανουάριο στον Φεβρουάριο αυξήθηκε κατά 30 C. (. δηλ.8) + (+ 6) + (+ 4) + (.4) + (. πιο κρύος: Δεκέμβριος (–100 C). δηλ.2) + (.2) – (+ 7) + (+ 3) = (. Διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ κάθε δύο διαδοχικών μηνών: Ιανουάριος – Φεβρουάριος: (–5) – (–8) = (–5) + (+8) = +3.5) + (+ 3) = . Να υπολογίσετε τις διαφορές: α. η θερμοκρασία από τον Ιούλιο στον Αύγουστο μειώθηκε κατά 80 C. δηλ.3) = (. Αύγουστος – Σεπτέμβριος: (+20) – (+28) = (+20) + (–28) = –8.

δ) 14. Σεπτέμβριος – Οκτώβριος: (+7) – (+20) = (+7) + (–20) = –13 Οκτώβριος – Νοέμβριος: (–3) – (+7) = (–3) + (–7) = –10 Νοέμβριος – Δεκέμβριος: (–10) – (–3) = (–10) + (+3) = –7 Ασκήσεις και Προβλήματα 1. ενώ (+1) – (–4) = (+1) + (+4) = +5) δ) Λ (είναι 6 – (+8) + (+5) + (–3) + 2 + (–1) = 6 – 8 + 5 – 3 + 2 – 1 = =6 + 5 + 2 – 8 – 3 – 1 = 13 – 12 = 1) ε) Σ (είναι x + (–3) = –2 ή x = (–2) – (–3) ή x = (–2) + (+3) ή x = +1) στ) Λ (είναι x + (–2) = +5 ή x = (+5) – (–2) ή x = (+5) + (+2) ή x = +7. (–9) – (+3) = (–9) + (–3) = –12 γ) Λ (π. β = –5 και α + β = (–2) + (–5) = –7 271 . (+5) – (–2) = (+5) + (+2) = +7) β) Λ (π. α) (+5) – (+3) + (+8) = 5 – 3 + 8 = 5 + 8 – 3 = 13 – 3 = 10 β) (–25) + (–4) – (–10) = –25 – 4 + 10 = –29 + 10 = –19 γ) (+12) + (+2) – (–8) = 12 + 2 + 8 = 22 5. α) |+3| + |–2| + |–9| = 3 + 2 + 9 = 14 β) |–20| + |–10| – |+10| = 20 + 10 – 10 = 20 γ) |–3| – |–2| + |–5| – |+6| = 3 – 2 + 5 – 6 = 3 + 5 – 2 – 6 = 0 4.2. Επομένως.55 – 18. α) Λ (π.χ. ε) − −  −  = − + = 0 7  7 7 7 3.χ.9. α) 5 – (–7) = 5 + 7 = 12. γ) –2 – (–15.2 = 2  2 2 2 13. (–4) – (+1) = (–4) + (–1) = –5.2) = –2 + 15. Γραμμή 1: Είναι α = +3 και α + β = –5 ή (+3) + β = –5 ή β = (–5) – (+3) ή β = (–5) + (–3) ή β = –8 Είναι α – β = (+3) – (–8) = (+3) + (+8) = +11 Γραμμή 2: Είναι β = –8 και α + β = +10 ή α + (–8) = +10 ή α = (+10) – (–8) ή α = 10 + 8 ή α = 18 Είναι α – β = (+18) – (–8) = 18 + 8 = 26 Γραμμή 3 Είναι α = –2. Είναι x – (+7) = –10 + (+5) ή x – (+7) = (–5) ή x = (–5) – (–7) ή x = (–5) + (+7) ή x = +2.Αφαίρεση ρητών αριθμών από τον Αύγουστο στον Σεπτέμβρη μειώθηκε κατά 80 C.45 = –3. β) –8 – (+8) = –8 – 8 = –16.χ. οι εξισώσεις έχουν διαφορετικές λύσεις) ζ) Σ (είναι x – (–2) = (–8) + (+7) – (–4) ή x + 2 = –8 + 7 + 4 ή x = –8 – 2 + 7 +4 ή x = –10 + 11 ή x = 1 2.

–3.1 – 3 = –5.7 – 2.375 γ) x + = ή x = − ή x = − 4 8 8 4 8 8 8 5 5 8 5 13 ή x = 3.1) – 3 = –2. –4.1) = 3 + 2.8 – (–3. .1 + 14.25 δ) x − = 2 ή x = 2 + ή x = + ή x = 4 4 4 4 4 7.1 Είναι β – α = (–2.45) – (–5.1.7) = =–11.55) = 3.45) = –3.7 + 5) = – (+11. α) x + (–8) = –18 ή x = (–18) – (–8) ή x = (–18) + (+8) ή x = –10 β) x + 12 = –14 ή x = –14 – 12 ή x = –26 5 7 7 5 7 10 3 ή x = − ή x = –0. 3.1 8. Γραμμή 1 Είναι α – β = 7 – 3 = 4 Είναι β – α = 3 – 7 = –4 Γραμμή 2 3 11 1 13 = και 3 = .1 Γραμμή 4 Είναι α – β = 3 – (–2.55) + (2.55) – (–2.8 – (–8. –5.7 = 7. 1. α) 11 – (12 – 2) + (10 – 5) – (8 + 5) 11 – 10 + 5 – 13 = 11 + 5 – 10 – 13 = =16 – 23 = –7 β) – (13.4 γ) 1  3 5   7 5  1  2   7 10  − − − +  = −− − +  6  4 4   12 6  6  4   12 12  .1 Παρατηρούμε ότι σε καθεμία από τις παραπάνω περιπτώσεις προκύπτουν αντίθετοι 1 1 2 2 αριθμοί: 4. Άρα: 4 4 4 4 11 13 2 1 − =− =− Είναι α – β = 4 4 4 2 13 11 2 1 − = = Είναι β – α = 4 4 4 2 Είναι 2 Γραμμή 3 Είναι α – β = (–5.45) = (–5.6) + 14. − .1 Είναι β – α = (–2.1.1 = 5.55) = (–2. 5.45) + (+5.1) + 14.8 + 3.272 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Είναι α – β = (–2) – (–5) = (–2) + (+5) = 3 Γραμμή 4 Είναι α = –9 και α + β = +6 ή (–9) + β = 6 ή β = (+6) – (–9) ή β = 6 + 9 ή β = 15 Είναι α – β = (–9) – (+15) = –24 6.

75 12 12 12 12 4 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. (– 12) + (– 3) – (– 7) – (+ 5). δ. (+ 13) – (+ 3. γ. Δηλ. β = – 3. Να κάνετε τις πράξεις: α. (– 2) – (+ 3) – (– 7). δ. Αν α = + 2. (+ 5) – (– 7) + (– 3) – (+ 5). τότε αβ < 0 Αν αβ > 0. Αν α > 0 και β < 0. β. (+ 7) – (+ 7). γ. β. να υπολογίσετε τις τιμές των παραστάσεων: α. τότε αβ > 0 Το γινόμενο δύο ετερόσημων αριθμών είναι αρνητικός αριθμός. Α = – α + β – γ – δ.6) + (– 1) 3. β είναι ομόσημοι Αν αβ < 0. Δηλ. Β = α – β + γ – 7 7. (+ 5) – (+ 7).4) – (– 7. τότε οι αριθμοί α. γ = – 6 και δ = + 5. β. 0 – (+ 3) 2. β είναι ετερόσημοι. ε.5 • Πολλαπλασιασμός Ρητών Αριθμών ΘΕΩΡΙΑ Πρόσημο Γινομένου Ρητών Αριθμών Το γινόμενο δύο ομόσημων αριθμών είναι θετικός αριθμός. 273 . στ. (+ 7) – (+ 3). Να υπολογίσετε τις διαφορές: α. τότε αβ > 0 Αν α < 0 και β < 0. (– 6) – (– 10).Πολλαπλασιασμός ρητών αριθμών = 2 6 17 9 3 + − = − = − = –0. τότε οι αριθμοί α. (– 12) – (– 8). Αν α > 0 και β > 0.

δ. Οπότε έχουμε: (+2) · (+15) = + (|+2| · |+15|) = + (2 · 15) = + 30 ή (+2) · (+15) = + (2 · 15) = +30 ή (+2) · (+15) = +30 β. Επειδή οι αριθμοί +2 και +15 είναι ομόσημοι. β. (+5) · (–14). Να υπολογίσετε τα γινόμενα: α. (–3) · (–8). Επειδή οι αριθμοί +5 και –14 είναι ετερόσημοι. + · – = – (+ 2) · (– 5) = – 10 – · + = – (– 7) · (+ 3) = – 21 ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ομοίως έχουμε: (–8) · (+9) = –72 . Δηλ. Πολλαπλασιασμός Ρητών Για να πολλαπλασιάσουμε δύο ομόσημους ρητούς αριθμούς. (–8) · (+9) Λύση α. Δηλ. πολλαπλασιάζουμε τις απόλυτες τιμές τους και στο γινόμενο βάζουμε το πρόσημο «–». + · + = + (+ 3) · (+ 2) = (|3|) · (|2|) = + (3 · 2) = + 6 –·–=+ (– 5) · (– 4) = + (5 · 4) = 20 Για να πολλαπλασιάσουμε δύο ετερόσημους ρητούς αριθμούς. πολλαπλασιάζουμε τις απόλυτες τιμές τους και στο γινόμενο βάζουμε το πρόσημο «+». το γινόμενό τους θα έχει πρόσημο «–». Οι ρητοί αριθμοί α και β λέγονται αντίστροφοι. Ομοίως έχουμε: (–3) · (–8) = + (|–3| · |–8|) = + (3 · 8) = +24 ή (–3) · (–8) = 24 γ. το γινόμενό τους έχει πρόσημο «+». γ. Οπότε: (+5) · (–14) = – (5 · 14) = –70 δ.274 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Ιδιότητες του Πολλαπλασιασμού α·β=β·α Αντιμεταθετική α · (β · γ) = (α · β) · γ Προσεταιριστική 1·α=α·1=α 0·α=α·0=0 α · (β + γ) = α · β + α · γ Επιμεριστική Παρατηρήσεις 1. Οι αντίστροφοι αριθμοί είναι ομόσημοι. (+2) · (+15). όταν αβ = 1 2.

589) = 0 ε) 1 · (–20. β) –. 3  −  = − ⋅  = − 25  24  600  25 24  3. Β = (2α – β) · (γ – αβ) + βγ = [2 · (–3) – (–5)] · [–1 – (–3) · (–5)] + (–5) · (–1) = (–6 + 5) · (–1 – 15) + 5 = –1 · (–16) + 5 = 16 + 5 = 21 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα Προσθέτουμε το +524. 10 φορές (όσες και οι ημέρες που έβγαζε αυτό το κέρδος). ε) αρνητικών. 2. άρα (+524.2 (–0. δηλ.5) · (+10) = 5. δηλ. Το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού εκφράζει τη συνολική ζημιά.4 €.245 € Το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού εκφράζει το συνολικό κέρδος. επομένως το πρόσημο είναι «+». Α = αβ – 4β – αγ.5 €. Α = αβ – 4αβ – αγ = –3 · (–5) – 4 · (–5) – (–3) · (–1) = 15 + 20 – 3 = 32 β.725 · 1. δ) 1. Προσθέτουμε το –265. β = –5 και γ = –1.5) + (+524. τα χρήματα τα οποία έχασε ο έμπορος.015 στ) –0. Είναι: (–265.000) = –(0. 10 φορές (όσες και οι ημέρες που είχε αυτή ζημιά). α) –5 · 27 + 2 · 27 = (–5 + 2) · 27 = (–3) · 27 = –81 275 . Αν α = –3. α) +. γ) μεταβάλλεται. Παρατηρούμε ότι το γινόμενο δύο θετικών ρητών είναι θετικός ρητός.015) = –20.Πολλαπλασιασμός ρητών αριθμών 2.6 δ) 0 · (–10.245 €.725 (+1.000) = –725 ζ) 12  15  180  12 15  = −0. Ασκήσεις και Προβλήματα 1. Είναι: (+524. β.4) · (+10) = –2.654 €. τα χρήματα τα οποία εισέπραξε ο έμπορος. επομένως το πρόσημο είναι «–». α) (–1) (–1) = + (1 · 1) = +1 β) –3 (–10) = + (3 · 10) = +30 γ) –1.5) = + (1. Β = (2α – β) · (γ – αβ) + βγ Λύση α.5) = 5. να υπολογίσετε την τιμή των παραστάσεων: α.2 · 0.5) + … + (+524. ενώ το γινόμενο ενός θετικού με αρνητικό ρητό είναι αρνητικός ρητός.5) = +0.

276

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί

β) 10,35 (–25) + 9,65 (–25) = (10,35 + 9,65) (–25) = 20 (–25) = –500
6
 6
 6
 6
6 
γ) − (−10) +  −  (+3) =  −  (−10 + 3) =  −  (−7) = +  ⋅ 7  = +6
7
 7
 7
 7
7 

4. Γραμμή 1
1
 1
(−2)(−1) = + (2 ⋅1) = +2,(−2)   = +  2 ⋅  = +1,(−2) ⋅ 0 = 0 ,
2
 2
(−2)(+2) = −(2 ⋅ 2) = −4,(−2)(+3) = −(2 ⋅ 3) = −6

Γραμμή 2:
1
 1

(−3, 2)(−1) = + (3, 2 ⋅1) = +3, 2 , (−3, 2)  −  = +  3, 2 ⋅  = +1, 6, (−3, 2) ⋅ 0 = 0
2
 2

(−3, 2)(+2) = −(3, 2 ⋅ 2) = −6, 4,(−3, 2)(+3) = −(3, 2 ⋅ 3) = −9, 6

Γραμμή 3:
3
3
 3
3 
 3  1 
3 1
 +  (−1) = −  ⋅1 = − = −1, 5,  +  −  = −  ⋅  = − = −0, 75
2
4
 2
2 
 2  2 
2 2
 3
 3
3 
 3
3  9
 +  ⋅ 0 = 0,  +  ⋅ (+2) = +  ⋅ 2  = +3,  +  (+3) = +  ⋅ 3  + = +4, 5
 2
 2
2 
 2
2  2

Γραμμή 4:
1
 1

(+10)(−1) = −(10 ⋅1) = −10,(+10)  −  = − 10 ⋅  = −5,(+10) ⋅ 0 = 0 ,
2
 2

(+10)(+2) = + (10 ⋅ 2) = +20,(+10)(+3) = + (10 ⋅ 3) = +30

5. α) (−7)(−8 +10 − 5) = (−7)(−3) = + (7 ⋅ 3) = +21
 1 1 1
 2 4 1
 1
β) (0, 25 − 0, 05)  − + −  = 0, 20  − + −  = 0, 20  + 
4
2
8
8
8
8




 8
1

= +  0, 20 ⋅  = +(0, 20 ⋅ 0,125) = +0, 025
8

1
γ) (−10) − 6 ⋅ = −10 −1 = −11
6

6. α) (5 + α )(2 + β ) = (5 + α ) ⋅ 2 + (5 + α ) ⋅ β = 10 + 2α + 5β + αβ

Πολλαπλασιασμός ρητών αριθμών

β) (α + 7)(α − 7) = (α + 7) ⋅ α + (α + 7)(α − 7) = α ⋅ α + 7α + α (−7) + 7(−7)
= α 2 + (7 − 7) ⋅ α − 49 = α 2 − 49
γ) (α − 3)( β − 3) = (α − 3) ⋅ β + (α − 3) ⋅ (−3) = αβ − 3β + α (−3) + (−3)(−3)
= αβ − 3β − 3α + 9
δ) (γ + 8)(δ + 5) = (γ + 8) ⋅ δ + (γ + 8) ⋅ 5 = γδ + 8δ + 5γ + 8 ⋅ 5 = γδ + 8δ + 5γ + 40

7. α) Είναι (−1)(−1) = +1 , αφού το πλήθος των αρνητικών παραγόντων είναι
άρτιο.

β) Είναι (−1)(−1)(−1) = −1 , αφού το πλήθος των αρνητικών παραγόντων είναι
περιττό.
γ) Είναι (−1)(−1)(−1)(−1) = +1, αφού το πλήθος των αρνητικών παραγόντων είναι
άρτιο.

8. Για α = 3 είναι
Α = (3 −1)(3 +1)(3 − 2)(3 + 2) = 2 ⋅ 4 ⋅1⋅ 5 = 40
Για β = 2 είναι
Β = 2(2 − 3)(2 + 3)(2 − 5)(2 + 5) = 2(−1)(+5)(−3)(+7) = + (2 ⋅1⋅ 5 ⋅ 3⋅ 7) = +210
Για γ = 0,5 είναι
Γ = 0, 5(2 ⋅ 0, 5 −1)(3⋅ 0, 5 +1)(4 ⋅ 0, 5 − 2)(0, 5 + 2)(0, 5 − 2)
= 0, 5 ⋅ 0 ⋅ 2, 5 ⋅ 0 ⋅ 2, 5 ⋅ (−1, 5) = 0

9. Γραμμή 1:
A = xyz = (−2)(+0, 5)(+1) = −(2 ⋅ 0, 5 ⋅1) = −1
B = yxω = (+0, 5)(−2)(−3) = + (0, 5 ⋅ 2 ⋅ 3) = +3
Γ = xA – B = (−2)(−1) − (+3) = (+2) − (+3) = 2 − 3 = −1
AB + Γ = (−1)(+3) + (−1) = (−3) + (−1) = −4
Γραμμή 2:
 1
1

Α = xyz =  −  (+6)(−4) = +  ⋅ 6 ⋅ 4  = +12
2
2




 1
 1

B = yxω = (+6)  −  (−0, 3) = +  6 ⋅ ⋅ 0, 3  = +0, 9
 2
 2

277

278

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί

 1
1

Γ = xA – B =  −  (+12) − (+0, 9) = −  ⋅12  − (+0, 9) = −6 − 0, 9 = −6, 9
 2
2

AB + Γ = (+12)(+0, 9) + (−6, 9) = (12 ⋅ 0, 9) + (−6, 9) = +10, 8 − 6, 9 = 3, 9

Γραμμή 3:
 3
 3

Α = xyz = (−2)  +  (+0, 2) = −  2 ⋅ ⋅ 0, 2  = −0, 6
 2
 2

 3
3

B = yxω =  +  (−2)(−7) = +  ⋅ 2 ⋅ 7  = +21
 2
2

Γ = xΑ – Β = (−2)(−0, 6) − (+21) = + (2 ⋅ 0, 6) − (+21) = 1, 2 + (−21) = −19, 8

ΑΒ + Γ = (−0, 6)(+21) + (−19, 8) = −(0, 6 ⋅ 21) + (−19, 8) = −12, 6 −19, 8 = −32, 4

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ
1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με (Σ), αν είναι σωστές ή με (Λ)
αν είναι λανθασμένες:
α. Το πρόσημο του γινομένου δύο αρνητικών ρητών είναι «–».
β. Οι αντίστροφοι αριθμοί είναι ετερόσημοι.
γ. Αν α · β = 5, τότε οι αριθμοί α και β είναι πάντοτε θετικοί.
δ. Αν α · β = –3, τότε οι αριθμοί α και β είναι ετερόσημοι.

2. Να υπολογίσετε τα γινόμενα:
α. (+5) · (+6),
β. (+7) · (+9),
γ. (–3) · (–8),
δ. (–6) · (–7),
ε. (+3) · (–5),
στ. (+6) · (–8).

3. Αν α = –2, β = –3 και γ = –1, να υπολογίσετε τις τιμές των παραστάσεων:
α. Α = 3α – 2β + 5γ,
β. Β = αβ – βγ + γ,
γ. Γ = γ – αβγ + 2β,
δ. Δ = (α – β) · (β – 3γ)

279

Διαίρεση ρητών αριθμών

7.6

• Διαίρεση Ρητών Αριθμών

ΘΕΩΡΙΑ
Για να διαιρέσουμε δυο ρητούς αριθμούς, διαιρούμε τις απόλυτες τιμές τους και στο
πηλίκο βάζουμε:

το πρόσημο «+», αν είναι ομόσημοι. Δηλ. + : + = + και – : – = +
π.χ. (+15) : (+3) = +5
(–21) : (–7) = 3

το πρόσημο «–», αν είναι ετερόσημοι. Δηλ. + : – = – και – : + = –
π.χ. (+42) : (–6) = –7
(–72) : (+9) = –8

α
λέγεται λόγος του α προς το β και ορίζεται ως
β
α
(β ≠ 0).
η μοναδική λύση της εξίσωσης βx = α. Δηλ. βx = α ή x =
β

Το πηλίκο της διαίρεσης α : β ή

Είναι:

α
1 α γ α δ
=α ⋅ , : = ⋅
β
β β δ β γ

Διαίρεση με διαιρέτη το 0 δεν ορίζεται.

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. Να υπολογίσετε τα πηλίκα:

α. –36 : (–9), β. 48 : (–12), γ. –63 : 7, δ. 45 : (–9), ε. –3,6 : (–1,2)
Λύση
α. –36 : (–9) = + (36 : 9) = +4
β. 48 : (–12) = – (48 : 12) = –4
γ. –63 : 7 = – (63 : 7) = –9
δ. 45 : (–9) = – (45 : 9) = –5
ε. –3,6 : (–1,2) = + (3,6 : 1,2) = –3

2
2. Να λύσετε τις εξισώσεις: α. 7x = –21, β. –18x = 9, γ. − x = −4
3
−21
21
α. 7x = ­–21 ή x =
ήx= −
ή x = –3
7
7

280

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί

9
9
1
ή x=−
ή x=−
−18
18
2
2
3
 2
 2
γ. − x = −4 ή x = −4 :  −  ή x = +  4 :  ή x = 4 ⋅ ή x = 6
3
2
 3
 3
β. –18x = 9 ή x =

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Ασκήσεις και Προβλήματα

1. α) +, β) –, γ) διαιρετέο, διαιρέτη, δ) λόγος
2. α) (+15,15) : (+3) = +(15,15 : 3) = +5, 05
β) (−4, 5) : (−1, 5) = +( 4, 5 : 1, 5) = +3
γ) (−81) : (+0, 9) = −(81 : 0, 9) = −90
δ) 49 : (−7) = −(49 : 7) = −7

3. Γραμμή 1
−7 5 −14 5
19
+
=
− =−
3 −6
6
6
6
−7 5
7  5
14 5
9
3
x− y=

= − −−  = − + = − = −
3 −6
3  6
6 6
6
2

x+ y=

35
 −7   5   7   5 
7 5
xy =   ⋅   =  −  ⋅  −  = +  ⋅  = +
18
 3   −6   3   6 
3 6
42
 −7   5   7  6 
x : y =   :   =  −  −  = +
15
 3   −6   3  5 

Γραμμή 2
x + y = 1, 7 + 2, 3 = 4
x − y = 1, 7 − 2, 3 = −0, 6
xy = 1, 7 ⋅ 2, 3 = 3, 91
17 23 17 10 170 17
x : y = 1, 7 : 2, 3 = : = ⋅ =
=
10 10 10 23 230 23

Διαίρεση ρητών αριθμών

Γραμμή 3
4
4 5
9
 4
x + y =  −  + (−1) = − −1 = − − = −
5
5 5
5
 5
 4
 4 5 1
x − y =  −  − (−1) =  −  + =
 5
 5 5 5
4
 4
xy =  −  (−1) = +
5
5


4
 4
x : y =  −  : (−1) = +
5
 5
10 1.000
=
= 40
0, 25
25
−0, 75
0, 75
75
β)
=+
= + = +1, 5
−0, 5
0, 5
50
−120
−120 −120
120
γ)
=
=
=+
= +6
(−12) + (−8) 12 − 8 −20
20
1 16
2 8
δ) Είναι 3 =
και 2 = , άρα:
5 5
3 3
48
6
 1   2   16   8 
 16 3 
=+
 −3  :  −2  =  −  :  −  = +  ⋅  = +
5
3
5
3
5
8
40
5

 
 
 


4. α)

74
2
= −24
3
3
β) −0,14 x = −49 ή x = (−49) : (−0,14) ή x = + (49 : 0,14) ή x = +350

5. α) −3x = 74 ή x = 74 : (−3) ή x = −

γ) x(−2) = 12 ή (−2) x = 12 ή x = 12 : (−2) ή x = −(12 : 2) ή x = −6
δ)

2
4
12
 4 2
 4
 4 3
x = − ή x =  −  ή x =  −  :   ή x = −  ⋅  ή x = − = −1
3
6
12
 6  3
 6
6 2

−1 2
12  1   2   12   1   1   4 
+

= −  +−  −−  = −  +−  −− 
3 −6 −15  3   6   15   3   3   5 
1 1 4
2 4
10 12 2
=− − + =− + =− + =
3 3 5
3 5
15 15 15

6. α)

281

282

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί

β) −

(−2)(−5)(−1)
(−2)(−5)(−1)
(2 ⋅ 5 ⋅1)
10
 (−2)(−5)(−1) 
= − −
=+
=−
= − = −1

−10
10
10
10
10

 −7 5   3   −7  5    3   7 5   3 
γ) 
−  :  −  =  −  −  :  −  =  − +  :  − 
 3 −3   2   3  3    2   3 3   2 
4
 2  2
= − ⋅−  = +
9
 3  3

 −7 
 

 9

7. α) (−8)   − (−15) : (−8)  (−8) + (−27) :  − 
64
8

  7 

 9
= +  8 ⋅  − [+(15 : 8) ] (−8) + (−27) :  −  =
 8
  64 

9   7 15 
8
 56 15 


 −  (−8) +  27 :  =  −  (−8) +  27 ⋅  =
8 8 8 
9
 64 8 


216
 8
= +8 + 24 = +32
 −  ⋅ (−8) +
9
 8

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ
1. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά, ώστε να προκύψουν αληθείς προτάσεις:
α. Το πηλίκο ομόσημων αριθμών έχει πρόσημο ………
β. Αν α > 0 και β < 0, τότε
γ.

α
...
=α ⋅
β
...

α
…0
β
...

δ. Αν β ≠ 0, τότε η εξίσωση βx = α έχει μοναδική λύση την x =
...
ε. Διαίρεση με διαιρέτη το 0 …………………

2. Να υπολογίσετε τα πηλίκα:

α. (+15) : (+3), β. (–24) : (–8) , γ. (–45) : (+9), δ. (+39) : (–13)

3. Να λύσετε τις εξισώσεις:
α. 3x = 6,
β. –2x = 5,

Δεκαδική μορφή ρητών αριθμών

γ. –6x = –18,
δ. 5 x = −

2
,
3

3
x = 2,
5
5
10
στ. − x = −
3
3

ε. −

7.7

• Δεκαδική Μορφή Ρητών Αριθμών

ΘΕΩΡΙΑ
Αν ένας ρητός είναι ακέραιος, τότε προφανώς γράφεται ως δεκαδικός.
α α
Αν ένας ρητός είναι κλάσμα
( ανάγωγο), τότε διακρίνουμε περιπτώσεις:
β β
Αν ο παρονομαστής του κλάσματος γράφεται ως γινόμενο δυνάμεων του 2 και του
α
37
37
5, δηλ. β = 2ν · 5κ , τότε ο ρητός
γράφεται ως δεκαδικός, π.χ.
=
= 1, 85
β
20 22 ⋅ 5
Αν ο παρονομαστής δε γράφεται ως γινόμενο δυνάμεων του 2 και του 5, τότε ο
α
ρητός αριθμός
δε γράφεται ως δεκαδικός.
β
2
Στην περίπτωση αυτή έχουμε π.χ. = 0,666…, όπου το ψηφίο 6 επαναλαμβάνεται
3
ατελείωτα.

Ο αριθμός 0,666… λέγεται περιοδικός δεκαδικός με περίοδο το 6 και γράφεται
συμβολικά 0, 6 .
163
Π.χ. −
= −1, 646464...
99
Τους αριθμούς που βρήκαμε παραπάνω τους ονομάζουμε περιοδικούς δεκαδικούς
αριθμούς.

283

284

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί

Το πλήθος των επαναλαμβανόμενων δεκαδικών ψηφίων κάθε περιοδικού αριθμού
ονομάζεται περίοδος.
Κάθε ρητός αριθμός μπορεί να έχει τη μορφή δεκαδικού ή περιοδικού δεκαδικού
αριθμού.
Παρατήρηση
Ένας περιοδικός αριθμός λέγεται απλός περιοδικός, όταν η περίοδος ξεκινά
μετά την υποδιαστολή, διαφορετικά λέγεται μικτός περιοδικός.
Αντίστροφα: Κάθε περιοδικός δεκαδικός αριθμός μπορεί να γραφεί ως ρητός με
κλασματική μορφή.
Άρα:
Το σύνολο των ρητών αποτελείται από τους δεκαδικούς και τους περιοδικούς
δεκαδικούς αριθμούς.

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Σχόλιο
Για να μετατρέψουμε έναν περιοδικό δεκαδικό αριθμό κάνουμε τα εξής βήματα:
1. Θέτουμε τον περιοδικό δεκαδικό αριθμό α με x δηλ. x = α.
2. Αν ο x είναι μικτός, πολλαπλασιάζουμε και τα δύο μέλη της (1) με κατάλληλη
δύναμη του 10, ώστε ο μικτός να γίνει απλός περιοδικός.
3. Αν ο x είναι απλός, πολλαπλασιάζουμε τα δύο μέλη της (1) με μια δύναμη του
10, που έχει εκθέτη όσα τα ψηφία της περιόδου.
4. Γράφουμε το 2ο μέλος ως άθροισμα ενός φυσικού και ενός άλλου που
εκφράζεται με τη βοήθεια του x.
5. Λύνουμε την εξίσωση που προκύπτει.

1. Να γράψετε σε κλασματική μορφή τους δεκαδικούς περιοδικούς αριθμούς: α.
0, 7 , β. −1, 53.
Λύση
α. 0, 7
Έστω x = 0, 7 Είναι
x = 0,777…
10x = 7,777…
10x = 7 + 0,777…
10x = 7 + x
10x – x = 7

Δεκαδική μορφή ρητών αριθμών

(10 – 1)x = 7
9x = 7
x=

7
9

Άρα 0, 7 =

7
9

β. −1, 53
Έστω x = 1, 53 Είναι
x = 1,535353…
100x = 153,5353
100x = 153 + 0,5353…
100x = 153 + x – 1
100x – x = 153 – 1
(100 – 1)x = 152
99x = 152
x=

152
99

Άρα −1, 53 = x = −

152
99

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

1. α) −
ε)

15
5
13
20
= −1, 5 , β) = 0, 625 , γ)
= 0, 9285714 , δ)
= 1, 81 ,
10
8
14
11

32
= 1, 032258064516129
31

2. α) 57, 92 =

5.792 5.792 : 4 1.448
=
=
100
100 : 4
25

β) Θέτουμε x = 2, 8 και έχουμε: x = 2,888… ή 10x = 28,888… ή 10x = 26 + 2,888…
26
ή 10x = 26+x ή 10x – x = 26 ή (10 – 1)x = 26 ή 9x = 26 ή x =
9

285

β) 7.1. α) 3.1111… + x – 1. ε) Ομοίως προς τα προηγούμενα. 83 και έχουμε: x = 3.. 8 = 26 9 γ) Θέτουμε x = 3.1111… ή 10x – x = 11 + 0. 3.1111… .000 10.1.1111… ή 10x = 11 + 0. Όμως όλοι γνωρίζουμε από την εμπειρία μας ότι ο Αχιλλέας θα φθάσει τη χελώνα.838383… ή 100x = 383.838383… ή 100x = 380 + x ή 100x – x = 380 ή (100 – 1)x = 380 ή 99x = 380 380 380 ή x = .1111… + 1. 99 99 δ) Ομοίως προς τα προηγούμενα.1 και έχουμε: x = 1.0001 + … ή Α = 1.7.000 Α = 1 + 0.1111… . ή 10 100 1.01 + 0.111… ή 10x = 11 + 0. Η απόσταση που θα διανύσει ο Αχιλλέας μέχρι να φθάσει τη χελώνα είναι: Α = 1+ 1 1 1 1 + + + + .1111… Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η απόσταση Α που πρέπει να καλύψει ο Αχιλλέας είναι ίση με τον αριθμό 1.1 + 0. 9 .1111… ή 10x = 11.1111… ή 9x = 11 – 1 ή 9x = 10 ή x = 10 1 =1 9 9 Τελικά ο Αχιλλέας θα φθάσει τη χελώνα.326 Δραστηριότητα για το σπίτι Όταν ο Αχιλλέας βαδίσει το 1 στάδιο που τον χωρίζει από τη χελώνα. η χελώνα θα έχει βαδίσει το και επομένως πάλι θα ⋅ = 10 10 10 100 προηγείται. αυτή θα έχει 1 βαδίσει το του σταδίου και επομένως θα προηγείται. Είναι x = 1.1.001 + 0.286 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Συμπεραίνουμε ότι 2. Μας δίνεται η εντύπωση ότι η χελώνα πάντα θα προηγείται. 83 = . γ) 7.838383… ή 100x = 380 + 3.. όταν βαδίσει 1 1 στάδια. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι 3. Όταν ο Αχιλλέας βαδίσει 10 1 1 1 1 το του σταδίου.

χ. . 26 . γ. Να γράψετε με δεκαδική μορφή τους ρητούς: α. (–2)3 = (–2) · (–2) · (–2) = – 8 < 0 287 . (+2)3 = (+2) · (+2) · (+2) = +8 > 0 Μια δύναμη με βάση αρνητικό αριθμό και εκθέτη άρτιο είναι θετικός αριθμός: Π. στ.047. − 7 15 17 5 30 91 . β. . .2.χ. 1. ε. 1. Να βρείτε την κλασματική μορφή των αριθμών: α.45. Π. λέμε το γινόμενο ν παραγόντων ίσων με τον αριθμό α. (–3)4 = (–3) · (–3) · (–3) · (–3) = +81 > 0 Μια δύναμη με βάση αρνητικό αριθμό και εκθέτη περιττό είναι αρνητικός αριθμός: Π. αν =α·α·α·α·…·α Ορίζουμε ακόμη α1 = α Πρόσημο δύναμης Μία δύναμη με βάση θετικό αριθμό είναι θετικός αριθμός. δ. 3. Δηλ. 73 . 9. β. 0. ζ. . στ.χ. − 10 8 20 3 11 44 2. 5 . 3. γ. δ.8 • Δυνάμεις Ρητών Αριθμών με Εκθέτη Φυσικό ΘΕΩΡΙΑ Ορισμοί Δύναμη με βάση ένα ρητό αριθμό α και εκθέτη φυσικό αριθμό v ≥ 2 που συμβολίζεται με αν. 275 7.Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη φυσικό ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. – 5. ε.

υψώνουμε καθέναν από τους όρους του πηλίκου στον εκθέτη αυτόν: ν  α  αν   = ν β β  5. Αν α > 0. Για να διαιρέσουμε δυνάμεις με την ίδια βάση. τότε (–α)ν = –αν Αν ν άρτιος. Αν α < 0. τότε αν < 0 Ιδιότητες 1. αν ν περιττός. αν ν άρτιος. τότε διακρίνουμε περιπτώσεις: Αν ο ν είναι άρτιος. Για να υψώσουμε ένα πηλίκο σε έναν εκθέτη. (–1)38 = 1 Αν ν περιττός. Για να υψώσουμε ένα γινόμενο σε εκθέτη. τότε (–1)ν = –1.χ. (–1)17 = –1 .χ. αφήνουμε την ίδια βάση και βάζουμε εκθέτη το άθροισμα των εκθετών: αμ · αν = αμ+ν 2.288 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Παρατήρηση Επειδή ο εκθέτης σε μια δύναμη δηλώνει το πλήθος των παραγόντων. τότε (–1)ν = 1. τη διαφορά του εκθέτη του διαιρέτη από τον εκθέτη του διαιρετέου: αµ α µ : α ν = α µ −ν ή ν = α µ −ν α 3. Άρα: 1. αφήνουμε την ίδια βάση και βάζουμε εκθέτη. π. τότε αν > 0 Αν ο ν είναι περιττός. υψώνουμε τη βάση της δύναμης στο γινόμενο των εκθετών: (αμ)ν = αμ·ν Πρόσημο Βάσης – Πρόσημο Δύναμης Έχουμε (–3)4 = (–3) · (–3) · (–3) · (–3) = + (3 · 3 · 3 · 3) = +34 = 34 Άρα (–3)4 = 34 Γενικά. οι προηγούμενες προτάσεις απορρέουν από τις αντίστοιχες προτάσεις του πρόσημου γινομένου πολλών παραγόντων. υψώνουμε κάθε παράγοντα του γινομένου στον εκθέτη αυτόν: (α · β)ν = αν · βν 4. π. τότε (–α)ν = αν Έχουμε (–2)5 = (–2) · (–2) · (–2) · (–2) · (–2) = – (2 · 2 · 2 · 2 · 2) = –25 Άρα (–2)5 = –25 Γενικά. Για να υψώσουμε μια δύναμη σε έναν εκθέτη. τότε αν > 0 2. Για να πολλαπλασιάσουμε δυνάμεις με την ίδια βάση .

δ. έχουμε – (–6)7 > 0. θα μολυνθούν: 3 + 3 + … + 3 = 9 · 3 = 3 · 3 · 3 = 33 = 27 νέα αρχεία. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δραστηριότητα Την πρώτη ώρα λειτουργίας του υπολογιστή το ένα αρχείο θα μολύνει 3 άλλα στοιχεία. (–13)5. Αφού –13 < 0 και ο εκθέτης 5 (που δηλώνει το πλήθος των παραγόντων) είναι περιττός έχουμε (–13)5 < 0. το πρόσημο του αριθμού είναι «–». διότι το «–» είναι πρόσημο της δύναμης και όχι της βάσης της δύναμης. Το (–α)ν είναι η δύναμη του –α στη νιοστή. γ.χ. Δηλ. Άρα. Άρα. Τη δεύτερη ώρα λειτουργίας καθένα από αυτά τα αρχεία θα μολύνει με τη σειρά του άλλα 3 αρχεία. οπότε –76 < 0. γ. Το –αν είναι ο αντίθετος της δύναμης αν και διαβάζεται «πλην το α στη νιοστή». Η παράσταση –76 δεν είναι δύναμη. το πρόσημο του αριθμού είναι «+». ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. β. Να βρείτε το πρόσημο των αριθμών: α. – (–6)7 Λύση α. είναι –34 = –81. Δηλ. Επειδή η βάση της δύναμης (–5)4 είναι αρνητικός αριθμός και ο εκθέτης είναι άρτιος έχουμε: (–5)4 > 0. π. δ. Οπότε το πρόσημο του αριθμού «–». θα μολυνθούν: 3 + 3 + 3 = 3 · 3 = 32 = 9 αρχεία Την τρίτη ώρα λειτουργίας καθένα από αυτά τα 9 αρχεία θα μολύνει άλλα 3 αρχεία. 289 .Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη φυσικό Παρατήρηση Δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση μεταξύ των συμβόλων (–α)ν και –αν . Συνεχίζοντας με τον ίδιο τρόπο: την τέταρτη ώρα λειτουργίας θα μολυνθούν: 3⋅ 3⋅ 3⋅ 3 = 34 = 81 νέα αρχεία την πέμπτη ώρα λειτουργίας θα μολυνθούν: 3⋅ 3⋅ 3⋅ 3⋅ 3 = 35 = 243 νέα αρχεία. β. (–5)4. Επειδή (–6)7 < 0. Οπότε το πρόσημο του αριθμού είναι «+». αλλά ο αντίθετος αριθμός της δύναμης 76. Είναι 76 > 0. –76.

8 5 5 5 2 2 3⋅ 3 9  3 3 = = = = 0.600 + 5. στ) κάθε παράγοντα. η) γινόμενο 2.600 = 0 (−6)5 84 103 −65 84 103 65 84 103 + = − − + = + − − Γ= − 5 − 3 (−4) 4 (−5)3 35 +4 4 −53 35 4 4 53 .36 5 3.024 + 87. 5 ⋅ 64 = 20.8 5 2  3   → τετράγωνο του πηλίκου 3 δια 5 → 0. ζ) καθένα από τους όρους.290 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Ασκήσεις και Προβλήματα 1. 36   2 5 ⋅ 5 25 5 5 Επομένως η αντιστοίχιση γίνεται ως εξής: 3 + 52 → άθροισμα των 3 και 52 → 28 (3 + 5) 2 → τετράγωνο του αθροίσματος 3 και 5 → 64 3⋅ 52 → γινόμενο των 3 και 52 → 75 (3⋅ 5) 2 → τετράγωνο του γινομένου 3 επί 5 → 225 3 − 52 → διαφορά των 3 και 52 → -22 (3 − 5) 2 → τετράγωνο της διαφοράς 3 πλην 5 → 4 32 → πηλίκο των 32 → και 5 → 1.000 − 25. δ) άθροισμα. β) άρτιο. γ) αρνητικό. α) θετικός. Α = (−1)1 + (−1) 2 + (−1)3 + (−1) 4 + (−1)5 = (−1) + (+1) + (−1) + (+1) + (−1) = −1+1−1+1−1 = −1 Β = 32 ⋅ 54 − 25 ⋅ 45 + 87. ε) τη διαφορά του εκθέτη του διαιρέτη από τον εκθέτη του διαιρετέου. 5 ⋅ 4 3 = 32 ⋅ 625 − 25 ⋅1. Υπολογίζουμε τα στοιχεία της 1ης γραμμής: 3 + 52 = 3 + 5 ⋅ 5 = 3 + 25 = 28 (3 + 5) 2 = 82 = 8 ⋅8 = 64 3⋅ 52 = 3⋅ 25 = 75 (3⋅ 5) 2 = 152 = 15 ⋅15 = 225 3 − 52 = 3 − 5 ⋅ 5 = 3 − 25 = −22 (3 − 5) 2 = (−2) 2 = (−2)(−2) = +4 32 3⋅ 3 9 = = = 1.

(+7) . y5 · y. ω3 · ω · ω4.9 x5 y3 . τότε αν < 0 β. 7. x2 y • Δυνάμεις Ρητών Αριθμών με Εκθέτη Ακέραιο ΘΕΩΡΙΑ Η δύναμη κάθε αριθμού διαφόρου του μηδενός με εκθέτη το 0 είναι ίση με τη μονάδα: α 0 = 1 . Να βρείτε ποιες από τις παρακάτω δυνάμεις είναι θετικές και ποιες αρνητικές: 5  3 α.  2 3 4 3. β. γ.Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη ακέραιο 5 4 3  6   8   10  =   −   −   = 25 − 24 − 23 = 32 −16 − 8 = 8  3  4  5  ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. γ. β. (α · β)ν = α · βν ν  α  αν δ. (αμ)ν = αμ·ν 2. αν είναι λανθασμένες: α. δ.  −  . Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με (Σ). αμ · αν = αμ·ν γ. x2 · x3. (–5) . με α ≠ 0 291 . Αν α < 0 και ν άρτιος. ε.   = ν β β  ε. Να γράψετε ως μια δύναμη τις παρακάτω παραστάσεις: α. αν είναι σωστές ή με (Λ).

α≠0 α α  α    β  −ν ν β  =   . 5−2 = 1 1 = 2 5 25 −1 −3 .   Λύση α.1 10ν ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ −4 −3 3 1 1. 00. α. ισχύουν: 1 = α −ν ν α 1 α −1 = α −1 α  β   = α β  Αν ν < μ. β ≠ 0 α  Οι ιδιότητες των δυνάμεων με εκθέτη φυσικό ισχύουν και για τις δυνάμεις με εκθέτη ακέραιο.. Να υπολογίσετε τις δυνάμεις: α. δ. τότε 10−ν = αν 1 = µ −ν .   . β. α ≠ 0 µ α α 1 = 0. Δηλ. 3 .   . 2 4 −2 5 7 −1 στ. 10 . γ. ε..292 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Η δύναμη κάθε αριθμού διαφόρου του μηδενός με εκθέτη αρνητικό είναι ίση με ένα κλάσμα που έχει αριθμητή τη μονάδα και παρονομαστή τη δύναμη του αριθμού αυτού με αντίθετο εκθέτη ν α −ν 1 1 = ν =  . 5 .

  = 43 = 64 4 −1 7 5 στ. 25 4 2 2 2 1   1  (αβ ) =  (−2)  =  −   ⋅ 2  = (−1) 2 = +1 2   2  2 2 2  1   1  2 2  α   2   2   1 ⋅1   1  1 = = = =   = = +0. 3−1 = 1 3 γ.   = 5 7 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1. 0625      −2     β   −2     2(−2)   −4  16    1  2 2 2 4  1  2 (−α ) =  −  =  −  = + = +4 1  2  1 2 −1 −1 −1 1  1     1  2 5 5 (γβ ) =  −  (−2)  =  +  ⋅ 2   =   =   = = 2. Γραμμή 1: 2 2 2 2 2 9 1  1  1 4  3 3 (α + β ) =  + (−2)  =  − 2  =  −  =  −  = +   = + = +2. 10−3 = 1 = 0.5 5 2 2  5     5  −1 .   =   = 4 = 3 81 2 3 −3 1 ε. 001 103 −4 4 24 16 3 2 δ.293 Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη ακέραιο β. 25 4 2  2  2 2  2 2 2 2 9 3 = +   = + = +2.

Α = (−1) −3 + (−1) −2 + (−1) −1 + (−1)9 + (−1)1 + (−1) 2 = (−1)3 + (−1) 2 + (−1)1 + (+1) + (−1) + (+1) = (−1) + (−1) + (−1) + (+1) + (+1) + (+1) = (−3) + (+3) = 0 5 Β = (−2) 2  (−3) 2  −2 + (−23. 01 100  1  10  −2 −2 (γβ ) = [0. 25 4  2   2 2   2   2 2 2  1 1  1    1  1 (αβ ) = (−1)  −   =  + 1   = +   = + 2 = + = +0. 01 ⋅10) ] −1 −1 −1 −1 1  1  10  = (−0. 01(−10) ] = [−(0.1) =  −  =  −  = −10  10   1 −1 2.000 2 2 2 2 2  α   10   10    =  =  −  = +1  β   (−10)   10  −2 2 1  10   1 (−α ) = (−10) =  −  =  −  = + = +0.294 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Γραμμή 2 2 2 2  9  1   2 1   3  (α + β ) 2 = (−1) +  −   =  − −  =  −  = + = +2. 25 2 4  2    2  2  2 2 2    −1  2 2  α  −1   1   (−1) ⋅ 2   −1 ⋅ 2   −2  2 =  =   = (+2) = +4   =  1  =  −1  =   β  −     1 ⋅ (−1)   −1 ⋅1   −1   2  2  2 (−α ) −2 = [−(−1) ] = (+1) −2 = (+1) 2 = +1 −2 −1 −1 −1 1  3  1    3 1  4  3  4 (γβ ) =   −   =  −  ⋅   =  −  =  −  = − 3  4  3  2  2    2 2  −1 Γραμμή 3 (α + β ) 2 = [10 + (−10) ] = (10 − 10) 2 = 0 2 (αβ ) 2 = [10(−10) ] = [−(10 ⋅10) ] = (−100) 2 = +10.5) −2  5 .5) 2 (23.

επομένως: x −3 = (10−2 ) −3 = 10( −2)( −3) = 106 x3 = (10−2 )3 = 10( −2)⋅3 = 10−6 x −1 = (10−2 ) −1 = 10( −2)( −1) = 102 −3 .103 ⋅ 5 ⋅ 2 = 103 ⋅10 = 103+1 = 104 10 1 = 10−3 . επομένως: x −3 = (10−3 ) −3 = 10( −3)( −3) = 109 x3 = (10−3 )3 = 10( −3)⋅3 = 10−9 x −1 = (10−3 ) −1 = 10( −3)( −1) = 103 Στήλη 2: Είναι 0.103 + 102 = 1. Είναι 1 = 10−1 .5)0 = 1. 01 = 10−2 .024 ⋅ + 1 = + = 81 81 81 81 10 −5 −4 (−6) −5 16−4 5−3  −6   16   5  Γ= + − =   +  −  −5 −4 −3 12 (−32) (−10)  12   −32   −10  −5 −4 −3 5 4 3  −1   1   1   2   −2   −2  =   +  −  =   +  −   2   −2   −2   −1   1   1  25 (−2) 4 (−2)3 32 16 −8 = + − 3 = + − = −32 + 16 + 8 = −8 (−1)5 14 1 −1 1 1 3.5)0⋅5 = 210   + (23.5) −2  =   5 (−2)10 (−3) −4 + (23.100 δε μπορεί να γραφεί σαν δύναμη του 10) 4.100 3 10 (Το 1.024 81 1.+1) 295 Δυνάμεις ρητών αριθμών με εκθέτη ακέραιο 5 2 = (−2) 2⋅5 (−3) 2( −2) + (23.105 = 1.000 + 100 = 1. 001 = 10−3 . Στήλη 1: Είναι 0.5)0  4 5 4 1  −3   1  = (−2)   + (23.5 ) (23.5) 2+ ( −2)  = (−2)10 (−3) −4 + (23.024 ⋅ (−3) 4  1   −3  1 1.

  = 32 3 −3 . και με (Λ). 53 =   −2 1 ε. επομένως: x −3 = (10−1 ) −3 = 10( −1)( −3) = 103 x3 = (10−1 )3 = 10( −1)⋅3 = 10−3 x −1 = (10−1 ) −1 = 10( −1)( −1) = 101 = 10 Στήλη 4: x −3 = (−10) −3 = −10−3 x3 = (−10)3 = −103 x −1 = (−10) −1 = −10−1 = −0.296 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Στήλη 3: Είναι 0.1 = 10−1 .1 Στήλη 5: Είναι −100 = −102 . επομένως: x −3 = (−102 ) −3 = −102( −3) = −10−6 x3 = (−102 )3 = −102⋅3 = −106 x −1 = (−102 ) −1 = −102( −1) = −10−2 = −0. 3−2 = β. αν είναι λανθασμένες: 1 32 α. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις με (Σ). 01 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. αν είναι σωστές.   =    13   17  1 5 3 δ. (−235)0 = 1 3  17   13  γ.

β.Τυποποιημένη μορφή μεγάλων και μικρών αριθμών 2. Λύση Για να μετατρέψουμε τον αριθμό 4700000 σε τυποποιημένη μορφή: Βάζουμε την υποδιαστολή μεταξύ του 4 και του 7. 3 −2 −1 −2 −3 1   . 10 . ζ. (52 ) −2 5 −3 7 7. 3 .   . Να υπολογίσετε τις δυνάμεις: −4 2 α. (23 ) −1 . Οι πολύ μικροί θετικοί αριθμοί μπορούν να γραφούν σε τυποποιημένη μορφή και συγκεκριμένα στη μορφή α · 10-ν όπου 1 ≤ α ≤ 10 και ν φυσικός. στ. δ. ε. −2 . 5 ⋅ 5 . στ. δ. 5 . 5  18     13  −1 3. 7 . γ. δηλ. β.700000 Το πλήθος των ψηφίων μετά την υποδιαστολή είναι 6 297 . Να κάνετε τις πράξεις: 37 1 25 α. ώστε να προκύψει δεκαδικός αριθμός με ακέραιο μέρος μεγαλύτερο ή ίσο του 1 και μικρότερο του 10. ε. 7 ⋅ 7 . Να γράψετε σε τυποποιημένη μορφή τον αριθμό 4700000. 2 ⋅ 2 .10 −9 −3 • Τυποποιημένη μορφή Μεγάλων και Μικρών Αριθμών ΘΕΩΡΙΑ Οι πολύ μεγάλοι αριθμοί μπορούν να γραφούν σε τυποποιημένη μορφή και συγκεκριμένα στη μορφή: α · 10ν όπου 1 ≤ α ≤ 10 και ν φυσικός. γ. η. 4. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. 3 5 2 θ. 5 . (3−1 ) −2 .

Άρα.000.000. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ε.000. 844 ⋅108 m .600. 67 . 67 ⋅10−27 = 1. 7 ⋅106 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ασκήσεις και Προβλήματα 1. 4700000 = 4.00002. γ) 1. 7 ⋅10−23 gr. Το 1 gr. στ. υδρογόνου περιέχει: 1027 1 1027 100 ⋅1027 = = = 0. β) 9. 45 ⋅109 έτη. δ. γ. . 243. 5988 ⋅1027 = 5. 0.000. Να γράψετε σε τυποποιημένη μορφή τους αριθμούς: α.298 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Θετικοί και Αρνητικοί Αριθμοί Οπότε. για να προκύψει ο αριθμός 4700000 από τον αριθμό 4.00000034. β) 4. 5. 0.000000000735. 496 ⋅108 Km 2. 67 167 1027 3. 988 ⋅10−1 ⋅1027 = 5. 30. α) 1⋅10−14 = 10−14 cm. 988 ⋅1026 1. Είναι 1. 0.7 τον πολλαπλασιάζουμε με 106 . β. 67 1.000. α) 3.

Β΄ ΜΕΡΟΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ .

.

Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 301 .

1 • Σημείο • Ευθύγραμμο Τμήμα • Ευθεία • Ημιευθεία • Ημιεπίπεδο ΘΕΩΡΙΑ ΣΗΜΕΙΟ-ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟ ΤΜΗΜΑ Η μύτη μιας βελόνας. χy. Τρία διαφορετικά σημεία Α. χ΄y΄. η άκρη του μολυβιού δίνουν την έννοια του σημείου. το οποίο δεν έχει αρχή ούτε τέλος ονομάζεται ευθεία.302 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 1. Β. Ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ ΕΥΘΕΙΑ-ΗΜΙΕΥΘΕΙΑ Ένα ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ. το οποίο παριστάνεται ως μία τελεία και ένα κεφαλαίο γράμμα Α Β Γ Σχήμα 1. . την οποία συμβολίζουμε με μικρά γράμματα π. χ. Γ Η ένωση δύο σημείων Α και Β δημιουργούν ένα ευθύγραμμο τμήμα με άκρα Α και Β (σχήμα 2) Α Β Σχήμα 2.

Ευθύγραμμο τμήμα . Μια ημιευθεία Αχ ΠΡΟΣΟΧΗ Αν Ο ένα σημείο της ευθείας χ΄χ. 303 .Επίπεδο . ονομάζονται αντικείμενες ημιευθείες (Σχήμα 5) x΄ Ο x Σχήμα 5. Οι αντικείμενες ημιευθείες Οχ και Οχ΄ ΕΠΙΠΕΔΟ-ΗΜΙΕΠΙΠΕΔΟ Ονομάζουμε επίπεδο την επιφάνεια. πάνω στην οποία υπάρχει παντού η ευθεία γραμμή.Ευθεία .Σημείο .Ημιεπίπεδο Α Β x y Σχήμα 3.Ημιευθεία . που έχει αρχή το Α και δεν έχει τέλος ονομάζεται ημιευθεία Αχ (Σχήμα 4) Α Β x Σχήμα 4. τότε οι δυο ημιευθείες Οχ και Οχ΄ που ορίζονται. Μια ευθεία χy ΠΡΟΣΟΧΗ Από ένα σημείο διέρχονται άπειρες ευθείες Από δύο σημεία διέρχεται μόνο μία ευθεία Το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ.

το χωρίζει σε δύο ημιεπίπεδα π2 ε π1 Σχήμα 7. Ένα επίπεδο ΠΡΟΣΟΧΗ Ένα επίπεδο επεκτείνεται απεριόριστα Από τρία μη συνευθειακά σημεία διέρχεται ένα μοναδικό επίπεδο και από ίνα ή δύο σημεία διέρχονται άπειρα επίπεδα Κάθε επίπεδο χωρίζει το χώρο σε δύο μέρη Κάθε ευθεία ενός επιπέδου. Δύο ημιεπίπεδα Π1 και Π2 .304 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ε π Σχήμα 6.

Ευθύγραμμο τμήμα .Σημείο . ΓΛ καθώς και τα ΚΒ. ΟΚ. ΒΓ. ΑΒ. ΚΛ.Ημιεπίπεδο ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Πόσες ημιευθείες έχοιυν αρχή το Α και πόσες από αυτές είναι αντικείμενες. ΟΛ. ΚΓ.Ημιευθεία .Ευθεία . ΒΛ. Να γράψετε τα ευθύγραμμα τμήματα που ορίζονται απ’ όλα τα σημεία του σχήματος Β Κ Γ Λ Α Ο Λύση Τα ευθύγραμμα τμήματα που ορίζονται είναι: ΟΑ. ΛΑ τα οποία δεν είναι σχεδιασμένα στο σχήμα 2.Επίπεδο . ΟΓ. ΟΒ. Κ΄ x΄ y Α y΄ x Κ 305 .

Αχ. Να γράψετε τα ευθύγραμμα τμήματα που ορίζονται από όλα τα σημεία του πενταγώνου A Β Ε Γ Δ 3. Ay΄ και αντικείμενες είναι οι ημιευθείες: η Ακ με την Ακ΄. Να γράψετε τρία σημεία που δεν είναι συνευθειακά και να χαράξετε όλα τα ευθύγραμμα τμήματα που έχουν άκρα τα σημεία αυτά 2. η Αχ με την Αχ΄ και η Αy με την Αy΄. Αχ΄. Να χαράξετε τις αντικείμενες ημιευθείες των ημιευθειών του σχήματος Ζ y x .306 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Λύση Οι ημιευθείες που έχουν αρχή το Α είναι: Ακ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Ακ΄. Αy.

Ευθύγραμμο τμήμα . ΑΓ. α) Σχηματίζονται τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ. ΕΓ Α Β Ε Δ Γ 307 . ΓΔ. ΕΑ.Ημιεπίπεδο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 152 1.Ευθεία . ΒΕ. ΑΔ. ΑΓ.Επίπεδο . ΓΔ. ΔΑ. ΒΓ. α) άπειρα β) ευθεία γ) ημιευθεία δ) αντικείμενες ε) επίπεδο 2. ΒΓ.Ημιευθεία . ΔΕ.Σημείο . ΒΔ. ΒΔ Α Β Δ Γ β) Σχηματίζονται τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ.

Βχ. ΚΑ. ΒΔ. Τα ευθύγραμμα τμήματα του διπλανού σχήματος είναι ΑΒ. ΒΓ. ΒΕ. Οι αντικείμενες ημιευθείες του σχήματος είναι Αχ. Για να φτιάξουμε την αντικείμενη ημιευθεία της ημιευθείας: ΑΒχ προεκτείνουμε τη ΒΑ προς το μέρος του Α και η αντικείμενη ημιευθεία της είναι η Αχ΄ ΒΓy προεκτείνουμε τη ΓΒ προς το μέρος του Β και η αντικείμενη ημιευθεία της είναι η Βy΄ . ΔΕ. ΑΓ. ΒΔ.308 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες γ) Σχηματίζονται τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ. ΓΔ. ΑΕ. ΚΓ.ΚΒ. ΓΔ. ΓΕ. ΒΓ. ΒΖ. ΕΖ. ΓΖ. ΑΓ. ΑΔ. Βχ΄ x x΄ Α Β 5. Αχ΄. ΖΔ Β Α Γ Ζ Ε Δ 3. ΑΔ. ΚΔ Κ x΄ x Α Β Γ Δ 4. ΖΑ.

2 • Γωνία • Γραμμή • Επίπεδα Σχήματα • Ευθύγραμμα Τμήματα • Ίσα Σχήματα ΘΕΩΡΙΑ ΓΩΝΙΑ Από το σημείο Ο φέρνουμε δύο ημιευθείες Οχ και Οy (Σχήμα 8).Ίσα σχήματα ΓΑζ προεκτείνουμε την ΑΓ προς το μέρος του Γ και η αντικείμενη ημιευθεία της είναι η Γζ΄ x΄ z Α y΄ Β x Γ y z΄ 1. Οι Οχ και Οy λέγονται πλευρές της γωνίας και το σημείο Ο κορυφή.Ευθύγραμμα σχήματα .Επίπεδα σχήματα .Γωνία . Ο χώρος μεταξύ των Οχ και Οy καλείται κυρτή γωνία και ο εξωτερικός χώρος μη κυρτή. ˆ y ή ϕˆ Συμβολίζουμε την παρακάτω γωνία ως χΟ 309 .Γραμμή .

Το τρίγωνο ΑΒΓ την πλευρά ΒΓ ˆ και Γˆ είναι προσκείμενες της πλευράς ΒΓ Οι γωνίες Β ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΑ ΣΧΗΜΑΤΑ-ΙΣΑ ΣΧΗΜΑΤΑ .310 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες x ά υρ ε πλ φ μη κυρτή Ο κυρτή κορυφή y ˆ y ή ϕˆ Σχήμα 8. Η γωνία χΟ ΠΡΟΣΟΧΗ ˆ .Β ˆ και Γˆ Ένα τρίγωνο έχει τρεις γωνίες Α Α Β Γ ˆ περιέχεται στις πλευρές ΑΒ και ΑΓ Η γωνία Α Αντίστοιχα συμβαίνει στις άλλες γωνίες  ˆ βρίσκεται απέναντι από Σ Η γωνία Α χήμα 9.

Τα στοιχεία που συμπίπτουν λέγονται αντίστοιχα σχήματα. Να γράψετε τις γωνίες που βλέπετε στο σχήμα Γ Ο Α Β 311 .Ευθύγραμμα σχήματα . που τα άκρα τους συμπίπτουν. όταν το ένα τοποθετηθεί πάνω ατο άλλο κατάλληλα. Τα τρίγωνα ΑΒΓ και Α΄Β΄Γ΄ είναι ίσα ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.Γραμμή . Α΄ Α Β΄ Β Γ΄ Γ Σχήμα 11.Ίσα σχήματα Ευθύγραμμα σχήματα ονομάζονται οι τεθλασμένες γραμμές.Επίπεδα σχήματα . Ευθύγραμμο σχήμα Ίσα σχήματα λέγονται τα σχήματα που συμπίπτουν. Γ Β Α Δ Θ Ε Ζ Η Σχήμα 10.Γωνία .

312 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Λύση ˆ . ΑΒΓ ˆ Οι γωνίες που βλέπουμε είναι: ΓΟΒ    2. ΑΕΒ ˆ . ΟΓΑ ˆ . ΓΑΒ ˆ . Ποια ευθύγραμμα σχήματα έχουν σχηματιστεί από τις ευθείες στο παρακάτω σχήμα. ΟΓΒ ˆ . Ποιες γωνίες σχηματίζονται στα τρίγωνα Α∆Ε . Δ Ζ Γ Ε Α Β Λύση  ˆ . ∆ΑΕ Στο τρίγωνο Α∆Ε έχουμε τις γωνίες: Α∆Ε  ˆ ˆ . ΕΓ∆ ˆ . Γ∆Ε Στο τρίγωνο ∆ΕΓ έχουμε τις γωνίες: ∆ΕΓ 3. ∆ΕΑ ˆ ˆ . x z Β y Α Ζ ε΄ ε Ε Γ Δ . και ∆ΕΓ . ΑΕΒ . ΑΓΒ ˆ . ΒΑΕ Στο τρίγωνο ΑΕΒ έχουμε τις γωνίες: ΑΒΕ  ˆ ˆ .

ΑΖΕ. ΑΓΔ. ΕΓΔ.Επίπεδα σχήματα . ΑΒΓ. Να γράψετε τις κορυφές και τις πλευρές του παρακάτω σχήματος Β Γ Δ Α Ζ Ε 2.Γραμμή .Ευθύγραμμα σχήματα . Ποια ευθύγραμμα σχήματα έχουν δημιουργηθεί από τις ευθείες του παρακάτω σχήματος.Ίσα σχήματα Λύση Έχουν σχηματιστεί τα τρίγωνα ΑΕΔ. x Θ κ ε Α Γ Β y Η Ε Ζ Δ 313 . Να γράψετε τις γωνίες που έχουν σχηματιστεί στο παρακάτω σχήμα Β Γ Α Δ Θ Ε Η Ζ 3.Γωνία . ΑΕΔ. ΒΖΔ και το τετράπλευρο ΒΖΕΓ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.

ΒΑΓ ˆ 3. α) Β Α Α ˆ ΓΒΑ β) Κ 3 1 Η Α Β 2 Β ˆ 3. ΑΚΒ ˆ 4. ΖΚΑ γ) 2 1 Γ Δ 1 3 δ) Β Δ 2 Γ ˆ 1. ΓΑ∆ 1. ΑΒΓ ˆ ήΒ ˆ 2. ΒΑ∆ ˆ 2.314 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 156 Ζ Γ 1. ΗΚΖ ˆ 2. ΒΚΗ Α 3 4 ˆ 1. ⋅ ˆ 2. ΑΓ∆ ˆ 3. α) Μεταξύ των πλευρών ΑΒ και ΒΓ είναι η γωνία ΑΒΓ β) Απέναντι από την γωνία Γ είναι η πλευρά ΑΒ γ) Προσκείμενες στην πλευρά ΑΓ είναι οι γωνίες Α και Γ .

α) Ευθύγραμμα σχήματα 1 x ΓΩΝΙΑ 2 Κορυφές 3 4 ΤΡΙΓΩΝΟ 5 1 2 x x ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΟ 5 x x ΠΕΝΤΑΠΛΕΥΡΟ Πλευρές 3 4 x x x β) Αριθμός σημείων 2 3 4 5 6 1 x 2 3 x 4 5 Αριθμός οριζόμενων ευθειών 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 x x x .Ίσα σχήματα Α Β Γ 3.315 Γωνία .Ευθύγραμμα σχήματα .Γραμμή . Το σημείο Α ανήκει στην γωνία χΟy y Α Ο x 4.Επίπεδα σχήματα .

1m 10 1 m=0. Πολλαπλάσια και υποδιαιρέσεις του μέτρου φαίνονται στον πίνακα 1. μονάδα μήκους είναι το μέτρο (m). Έτσι.316 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 1.001 m 1000 . Ονομασία μονάδας Σύμβολο Σχέση με το μέτρο Χιλιόμετρο Km 1 Km=1000 m Μέτρο m Δεκατόμετρο dm Εκατοστόμετρο cm 1 cm= Χιλιοστόμετρο mm 1 mm= 1 dm= 1 m=0.3 • Μέτρηση • Σύγκριση και Ισότητα Ευθύγραμμων Τμημάτων • Απόσταση Σημείων • Μέσο Ευθύγραμμου Τμήματος ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗ-ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ Η σύγκριση ενός μεγέθους με την αντίστοιχη μονάδα λέγεται μέτρηση.01 m 100 1 =0.

Λύση ε Α 20 cm 5 cm 1 cm Β Γ Δ 317 .Απόσταση σημείων . σύγκριση και ισότητα ευθυγράμμων τμημάτων .2 cm. Να βρείτε το μέσο του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ με μήκος 6. 2. Το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ και το μέσο Μ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να εξετάσετε αν τα ΑΓ και ΒΔ είναι ίσα. Α ε Β Μ Σχήμα 12. ΒΓ=5 cm και ΓΔ=20 cm. Β. Β λέγεται το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ και συμβολίζεται με (ΑΒ) και Μέσο ενός ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ. Δ και ΑΒ=1 cm.4 cm Το μέσο Μ χωρίζει το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ σε δύο ευθύγραμμα τμήματα ΑΜ=ΜΒ. Άρα ΑΜ=ΜΒ=3.Μέσο ευθύγραμμου τμήματος ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ-ΜΕΣΟ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Απόσταση δύο σημείων Α. Σε μία ευθεία ε να πάρετε τα σημεία Α.2 Α Μ Β 6.Μέτρηση. Με το υποδεκάμετρο βρίσκουμε το Μ ώστε το ΑΜ=3. λέγεται το σημείο Μ που ισαπέχει από τα άκρα του.2 cm. Γ.4 cm Λύση 3.

3. Γ. Δ ώστε ΑΒ=2 cm. Να βρείτε δύο σημεία Α.318 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Το μήκος του ΑΓ είναι 5+1=6 cm και του ΒΔ=5+20=25 cm Άρα τα ΑΓ και ΒΔ δεν είναι ίσα. Τι είναι το σημείο Κ για το το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ. ΒΓ=1 cm και ΓΔ=2 cm και να συγκρίνετε τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΓ και ΒΔ. να συγκρίνετε τα ευθύγραμμα τμήματα ΟΠ και ΛΜ 5. Λ. Σε μία ευθεία ε να πάρετε τα σημεία Α. Αν Ο το μέσο του ΚΛ και Π το μέσο του ΛΜ. Να συμπληρώσετε τον πίνακα ΑΠΟΣΤΑΣΗ Σε m Α 200 Β Γ Δ Σε Km 5. Σε μία ευθεία ε να πάρετε τα σημεία Κ.43 dm από το Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 162 . Β. Β της ε που να απέχουν 5 cm από το Κ.4 cm.2 1000 2. Να πάρετε ένα σημείο Α και να βρείτε 3 σημεία που το καθένα να απέχει 0. Μ ώστε ΚΛ=3. να πάρετε ένα σημείο Κ. Σε μία ευθεία ε.2 2. 4. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.

095 m Αφού το κάθε βήμα του είναι 75 cm=0.48 m=0.74=15.75 m. ΑΚΤΙΝΑ Σε m Σε Km Αφροδίτη 6.085 Γη 6.000 71. Η περίμετρος του αγρού είναι 4 ⋅ 15.378 Άρης 3.44 m Στο τόπι έμειναν: 65-15.5+0.2 m-60.250 76 2.000 3.085.2 0.6 234.95+3.750.72 m ή 72 cm 6.347 dm 51.5 0. Με το υποδεκάμετρο βρίσκουμε τα σημεία Β.84 12.7 m 5.47 8. Δ που απέχουν το καθένα 2. μόνο μία ευθεία 3.25 m Πουλήθηκαν συνολικά: 3.56 m 4.75 m=1. σύγκριση και ισότητα ευθυγράμμων τμημάτων .095 m : 0. ΑΒ ΒΓ ΓΔ ΔΕ ΕΑ Περίμετρος cm 517 420 84 1. Η συνολική απόσταση που θα διανύσει ο πεζός είναι: 619+271+205=1.460 βήματα 5.44=49.Μέτρηση. Μετατρέπουμε τα μήκη στην ίδια μονάδα μέτρησης 25 cm=25:100 m=0.Μέσο ευθύγραμμου τμήματος 1. α) απόσταση β) απέχει εξίσου 2.000 6.4 125 7.17 4.Απόσταση σημείων .7 42 8.750 Δίαε 71.3 m=61. θα είναι: 1.48 m Άρα πρέπει να αγοράσει ακόμα 61.400 7.378.76 23.2 m Το συρματόπλεγμα έχει μήκος 60 m+3 dm+18 cm=60.400. Γ.7 cm από το Α 319 .25+7.000 6.

5cm  11.2 cm.2 ή ΑΒ=8. ε 3 cm Α 2.7 9. αφού 3.8 cm>3 cm β) Είναι ΑΒ=ΑΔ=3 cm 10. θα είναι ΟΑ=ΟΒ Αφού ΟΑ=4.2+4.3 c Α Κ Β .320 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Β m 7c 2. δηλαδή ΚΑ=ΚΒ. 2. Οπότε ΑΒ=ΟΑ+ΟΒ=4. 5 + 3 = 5. Το μέσο Κ του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ θα απέχει από το Α και το Β ίση απόσταση.2 cm 4.5 cm 3 cm Β Γ Δ ●Μ Þκος ΑΓ : ΑΒ + ΒΓ = 2.7 cm Δ Α 2.8 cm Γ α) Είναι ΑΓ>ΑΔ.4 cm Α Ο Β 4.2 cm 12. 3 cm x΄ Δ cm Γ 3 cm Α Β 3. 5 cm  Μήκος  ⇒ ΑΓ=ΒΔ Μήκος ●Μ Þκος Β∆ : ΒΓ + Γ∆ = 3 + 2. Επειδή το Ο είναι το μέσο του ΑΒ. εκτός της ευθείας ΑΒ και φέρνουμε την ΚΜ Μ m 3. θα είναι και ΟΒ= 4. Στη συνέχεια παίρνουμε με το υποδεκάμετρο σημείο Μ.2 cm. 5 = 5.

Γ. τα τοποθετούμε το ένα μετά το άλλο διαδοχικά και για να αφαιρέσουμε ευθύγραμμα τμήματα τα τοποθετούμε με κοινή αρχή και η διαφορά τους είναι το ευθύγραμμο τμήμα με αρχή το τέλος του μικρότερου και τέλος το τέλος του μεγαλύτερου. Πρόσθεση και αφαίρεση ευθύγραμμου τμήματος ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. ΠΡΟΣΘΕΣΗ Δ Β Α Α Γ Β Γ ΑΒ + ΓΔ Δ Β Δ ΑΦΑΙΡΕΣΗ Α Γ Α Γ Β Δ ΓΔ – ΑΒ Σχήμα 13.Πρόσθεση και αφαίρεση ευθύγραμμων τμημάτων 1. Δ έτσι ώστε ΑΒ=2 cm. το 321 . Σε μια ευθεία ε παίρνουμε τα σημεία Α.4 • Πρόσθεση και Αφαίρεση Ευθύγραμμων Τμημάτων ΘΕΩΡΙΑ Για να προσθέσουμε δύο ή περισσότερα ευθύγραμμα τμήματα. Β.

β) ΓΕ. γ) ΑΒ+ΒΓ δ) ΒΓ+ΓΔ ε) ΑΒ_ΓΔ 4. Σε μια ευθεία να πάρετε τα σημεία Α. Να βρείτε τα μήκη των ΓΔ. να πάρετε διαδοχικά τα σημεία Α. Λ ώστε ΚΛ=5cm και ένα σημείο Α ώστε ΑΚ=2. Να βρείτε το μήκος του ΑΔ. Να βρείτε τα μήκη των τμημάτων ΑΓ. Να βρείτε το μήκος του ΑΓ 5. Γ. ΒΓ=ΑΒ+2=2+2=4 cm και ΓΔ=ΒΓ-1=3 cm ε Α Β 2 cm Γ 4 cm Δ 3 cm Άρα ΑΔ=ΑΒ+ΒΓ+ΓΔ=2+4+3=9 cm ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. έτσι ώστε ΑΒ=20cm. Σε μια ευθεία ε να πάρετε τα σημεία Κ. ΓΔ=2cm και ΔΕ=5cm.322 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΒΓ να είναι μεγαλύτερο κατά 2 cm από το ΑΒ και το ΓΔ να είναι κατά 1 cm μικρότερο από το ΒΓ. ΑΒ και ΑΔ 6. Σε μια ευθεία ε. Σε μια ημιευθεία Αχ να πάρετε τα σημεία Β. Να βρείτε το μήκος του ΛΑ για κάθε πιθανή θέση του Α πάνω στην ευθεία ε 7. Να πάρετε τα σημεία Β στην Αχ έτσι ώστε ΑΒ=5cm και ένα σημείο Γ στην Αχ΄ έτσι ώστε ΓΒ=2. ΒΓ=3dm. Να βρείτε την περίμετρο του παρακάτω σχήματος αν όλες οι πλευρές είναι .6dm και ΔΕ=1. Γ και Δ έτσι ώστε ΑΓ=6cm.3cm 2.6cm. Θεωρούμε δύο αντικείμενες ημιευθείες Αχ και Αχ΄. 3.5km και Γ μέσο του ΑΔ. ΒΓ=10cm και ΓΔ=8cm. Β. Β. Να βρείτε το μήκος της τεθλασμένης γραμμής ΑΒΓΔΕ με πλευρές ΑΒ=60mm. Λύση Έχουμε ΑΒ=2 cm. ΓΔ=0. ΒΓ=2cm. Γ και Δ έτσι ώστε ΑΒ=2 cm. Να βρείτε τα μήκη των τμημάτων α) ΑΓ. ΒΔ και ΑΔ. ΒΓ=0. Δ και Ε.5cm.

ΔΕ. το οποίο είναι 1.6 cm Μετράμε το μήκος του τμήματος ΖΗ και είναι ΖΗ=6.5=7.5 cm=6.5cm . Με το υποδεκάμετρο μετράμε το μήκος των τμημάτων ΑΒ.5cm. ΓΔ. ΒΓ. δηλαδή είναι ισόπλευρο. Τα προσθέτουμε και βρίσκουμε το μήκος της τεθλασμένης γραμμής ΑΒΓΔΕ. ένα σημείο Ε. τέτοιο ώστε ΒΕ=7.3+1.5cm Παίρνουμε στην ημιευθεία ΒΓ.3+1. Το τρίγωνο ΑΒΓ έχει τις τρεις πλευρές του ίσες με 2. Η περίμετρος του είναι 3 ⋅ 2. Άρα το μήκος της γραμμής ΑΒΓΔΕ είναι μεγαλύτερο από το μήκος του τμήματος ΖΗ Β Α Ζ Δ Γ Ε Η 2.323 Πρόσθεση και αφαίρεση ευθύγραμμων τμημάτων ίσες με 3 cm και να συγκρίνετε το μήκος του ΑΔ με το μήκος ΑΒ+ΒΓ+ΓΔ Δ Γ Ε Β Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 164 1.5+2.3cm. με αρχή το Β.

Μετετρέπουμε τα 2cm σε mm.4m=0.5=3cm 7.324 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 2.5cm δ) ΑΔ-ΔΒ=8. Έστω ημιευθεία Οχ.6=3. Β. Με το υποδεκάμετρο παίρνουμε τα σημεία Α. Παίρνουμε τα σημεία με την βοήθεια του υποδεκάμετρου 16 cm Κ Λ 20 cm Μ Ν Έχουμε ΛΜ=ΚΜ-ΚΛ=16-6=10cm ΛΝ=ΚΝ-ΚΛ=20-6=14cm ΜΝ=ΚΝ-ΚΜ=20-16=4cm 6.6cm α) ΑΔ=ΑΒ+ΒΔ=3+5. έτσι ώστε ΑΒ=3cm. Παίρνουμε τα σημεία Α.5-1.5cm β) ΒΓ=ΑΓ-ΑΒ=4. δηλαδή 2cm=20mm.9=8.6cm γ) ΓΔ=ΒΔ-ΒΓ=5.4 ⋅ 100cm=40cm ˆ y 10cm=30 cm ΒΓ=3dm=3 χΟ ΔΕ=380mm=380:10 cm=38 cm Άρα το μήκος της τεθλασμένης ΑΒ+ΒΓ+ΓΔ+ΔΕ=40+30+50+38=158cm γραμμής ΑΒΓΔΕ είναι 5.5cm και ΑΓ=4. Γ και Δ.9cm Άρα ΑΓ+ΓΔ=4. Γ και Δ έτσι ώστε ΑΔ=6cm .5 cm ε 3.5=8.5 2. ΒΓ. ΔΕ. ΕΖ δηλαδή ισούται με 16+9+12+14+20=71mm 4. Οπότε το μήκος της τεθλασμένης γραμμής ΑΒΓΔΕΖ είναι το άθροισμα των τμημάτων ΑΒ.5 cm cm Β 2 . ΑΒ=0. ΓΔ.6+3.6-3=1. ΒΔ=5.5 cm Α Γ Ε 7.5-5. Β.

Β. Έχουμε ότι ΑΒ=2cm.2cm Α 3 cm 2 cm Β 6.5 cm Δ Ε . οπότε ΒΓ=0. Έχουμε ότι ΒΓ=ΑΒ+4 και ΒΓ=ΓΔ-3. Γ.Β Γ + 1 ⇔ 2ΒΓ+ΒΓ=ΑΔ+1 ⇔ 3ΒΓ=15 ΒΓ=5cm ε 14 cm Α Β Γ Δ 9. Β. Με πρόσθεση κατά μέλη προκύπτει 2 Β Γ = Α Β + 4 + ΓΔ .3 ⇔ 2 Β Γ = Α Β + ΓΔ + 1 ⇔ 2 Β Γ = Α Δ . Παίρνουμε τα σημεία Α. Γ και Δ.5 ⋅ ΑΒ=0. Δ και Ε ΑΔ=ΑΓ+ΓΔ=4.2 cm Γ1.325 Πρόσθεση και αφαίρεση ευθύγραμμων τμημάτων Α∆ =1cm 6 Α∆ ΒΓ= =2cm 3 ΓΔ=ΑΔ-(ΑΒ+ΒΓ)=6-(1+2)=6-3=3cm ΑΒ= 1 cm Α 2 cm Β 6 cm Γ Δ 8.5 ρˆ > θˆ 2=5cm ΑΓ=ΑΒ+ΒΓ=2+1=3cm 5 cm 1 cm 2 cm Α Β Γ Δ 10. Παίρνουμε τα σημεία Α.5cm ΓΕ=ΑΕ-ΑΓ=3.5 ⋅ ΑΒ=2.5 ⋅ 2=1cm ΑΔ=2.

Έχουμε τις παρακάτω περιπτώσεις i) 3 cm 4 cm Κ ΚΛ=ΚΑ+ΑΒ+ΒΛ=11cm ii) 3.326 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 11. Επομένως ΚΑ=ΚΒ+ΒΛ=5cm iii) 4 cm 3.5 cm Α 4.5 cm Α Β 4 cm 3 cm Λ 3. το ΚΛ παίρνει τις τιμές 11cm.5cm Επομένως ΚΑ=ΑΒ-ΑΛ-ΚΒ=2cm α) Ανάλογα με τις θέσεις των σημείων Κ και Λ. Επομένως Κλ=ΚΑ+ΑΛ=4cm iv) 3 cm Κ Λ 3.5 cm 3 cm Κ Α Λ Β ΑΛ=ΑΒ-ΒΛ=1cm.5 cm Α Κ Β Λ ΚΒ=ΑΒ-ΑΚ=5cm.5 cm Β ΑΛ=ΑΒ-ΒΛ=1cm ΒΚ=ΑΒ-ΑΚ=1. όταν το Κ και το Λ εντός του ΑΒ Σε καμιά περίπτωση το ΚΛ δεν παίρνει τιμή μεγαλύτερη από 11cm . Τα σημεία Κ και Λ μπορούμε να τα πάρουμε εκατέρωθεν των σημείων Α και Β αντίστοιχα. 5cm. 4cm. όταν το Κ είναι εκτός και το Λ εντός του ΑΒ ΚΛ=2cm. 2cm β) Είναι ΚΛ=11cm όταν τα σημεία Κ και Λ είναι εκτός του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ ΚΛ=5cm. όταν το Κ είναι εντός και το Λ εκτός του ΑΒ ΚΛ=4cm.

Να κατασκευάσετε τη διχοτόμο μιας γωνίας 90ο Λύση ˆ y =45ο Με το μοιρογνωμόνιο κατασκευάζουμε τη γωνία χΟ Η διχοτόμος της θα τη χωρίζει σε δύο ίσες γωνίες που η καθεμία θα έχει μέτρο 90ο:2=45ο 327 . σύγκριση και ισότητα γωνιών . Η διχοτόμος ΟΔ της γωνίας χΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.5 • Μέτρηση • Σύγκριση • Ισότητα Γωνιών • Διχοτόμος Γωνίας ΘΕΩΡΙΑ Η μέτρηση των γωνιών γίνεται με μοιρογνωμόνιο και ο αριθμός που προκύπτει ονομάζεται μέτρο της γωνίας Διχοτόμος γωνίας ονομάζεται η ημιευθεία που έχει αρχή την κορυφή της γωνίας και τη χωρίζει σε δύο ίσες γωνίες x Ο ω ω Δ y ˆy Σχήμα 14.Μέτρηση.Διχοτόμος γωνίας 1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 168 1. Να χωρίσετε τη γωνία χΟ είναι διπλάσια της άλλης.328 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ˆ δ =45ο Με το μοιρογνωμόνιο κατασκευάζουμε τη γωνία χΟ y Ο δ 45ο 45ο x ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να σχεδιάσετε μια γωνία χΟ ˆ y σε τρεις ίσες γωνίες Οδ. Να σχεδιάσετε μια γωνία α) 80ο β) 180ο ˆ y =120ο και να φέρετε την ημιευθεία Οζ. …από το άνοιγμα των πλευρών της . η 2. έτσι ώστε η μία να 4. από τις οποίες η μία είναι 1 οποία χωρίζει τη γωνία χΟ 4 ˆy χΟ ˆ y =60ο και να φέρετε τις ημιευθείες Οζ και 3. Να σχεδιάσετε μια γωνία χΟ ˆ y σε δύο γωνίες. οι οποίες χωρίζουν τη γωνία χΟ ˆ y =105ο σε δύο άλλες γωνίες.

Μετρώντας με το μοιρογνωμόνιο βρίσκουμε: αˆ =45ο. λˆ =60ο. κˆ =324ο. βˆ =93ο. Με το μοιρογνωμόνιο σχηματίζουμε τις γωνίες μ=48 ˆ ο ψ=6 ˆ ο ο ω=215 ˆ ο κ=17 ˆ ˆλ=72ο ο φ=170 ˆ ο ρ=90 ˆ ο ˆ θ=318 4. γωνία χΟ x Ο 56ο 76ο Ζ 20ο y 3. σύγκριση και ισότητα γωνιών . =323ο. δˆ =82ο. Μετά φτιάχνουμε 2.Μέτρηση. Με το μοιρογνωμόνιο σχηματίζουμε την γωνία χΟ ˆ =76ο-56ο=20ο ˆ z =56ο. εˆ =180ο.Διχοτόμος γωνίας ˆ y =76ο. Επομένως zOy με πλευρά την Οχ. µˆ =140ο 329 .

α) ωˆ < φˆ β) φˆ < ρˆ γ) ωˆ < ρˆ δ) ψˆ > κˆ ε) ψˆ < λˆ στ) ψˆ > µˆ ζ) ρˆ > θˆ ˆ y και τις διχοτόμους Οζ 7. σχεδιάζουμε τις γωνίες χΟ ο α) Η διχοτόμος χωρίζει την γωνία 48 σε δύο ίσες γωνίες 24ο y z 24 24ο ο Ο x β) Η διχοτόμος χωρίζει την γωνία 72ο σε δύο ίσες γωνίες 36ο y z 36 36ο ο x Ο γ) Η διχοτόμος χωρίζει την γωνία 144ο σε δύο ίσες γωνίες 72ο z x 72ο Ο 72ο y .330 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 5. αˆ > δˆ > > βˆ 6. Με το μοιρογνωμόνιο.

331 Είδη γωνιών .6 • Είδη Γωνιών • Κάθετες ευθείες ΘΕΩΡΙΑ ΕΙΔΗ ΓΩΝΙΩΝ x 90ο Ορθή γωνία Ο y x Οξεία γωνία y Ο y Αμβλεία γωνία x Ο Ευθεία γωνία y x Ο Μηδενική γωνία Ο y x Πλήρης γωνία Ο y x .Κάθετες ευθείες 1.

Να σχεδιάσετε ένα τρίγωνο ΑΒΓ με Α . Να σχεδιάσετε μια γωνία 80ο και να φέρετε τη διχοτόμο της Λύση ˆ y =80ο και φέρνουμε την Με το μοιρογνωμόνιο μετράμε μια γωνία χΟ ˆ δ = δΟ ˆ y =40ο διχοτόμο της Οδ ⇒ χΟ y δ Ο 40ο 40ο x ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ ˆ =40ο και Β ˆ =60ο 1.332 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΥΘΕΙΕΣ Δυο ευθείες χ. y είναι κάθετες. όταν σχηματίζουν ορθή γωνία y 90ο x Ο ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.

α) Ορθή β) Πλήρης γωνία 2. Να σχεδιάσετε μια ορθή γωνία χΟ έτσι ώστε ΟΑ=2cm. Με το χάρακα φέρνουμε το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ. Χαράσσουμε έπειτα την ευθεία ε. ε2 κάθετες στο ΑΒ. ε Ο x 3. 2. που είναι κάθετη στην Οχ. Στη συνέχεια τοποθετούμε το γνώμονα πάνω στην Οχ έτσι ώστε η μία από τις κάθετες πλευρές του να συμπίπτει με την Οχ και η κορυφή του να ακουμπάει στο Ο.333 Είδη γωνιών . . Με χάρακα φέρνουμε μια ημιευθεία Οχ. α) Να βρείτε στην Οy σημείο Β. έτσι ώστε ΑΒ=4 cm β) Να μετρήσετε τις γωνίες του τριγώνου ΟΑΒ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 172 1.Κάθετες ευθείες α) Να βρείτε τη γωνία Γ ως προς το μέτρο της β) Να φέρετε τις διχοτόμους των γωνιών του τριγώνου ˆ y και να πάρετε ένα σημείο Α στην Οχ. Στη συνέχεια με το γνώμονα φέρνουμε στα σημεία Α και Β ευθείες ε1.

Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία αυτή για κάθε σημείο Α. Στη συνέχεια τοποθετούμε το γνώμονα στο σημείο Ο έτσι ώστε η μία κάθετη να συμπίπτει με την Οχ και χαράσσουμε την ε2 που είναι κάθετη στην Οχ. ε2 κσι ε3 αντίστοιχα που είναι κάθετες στην Οy. οπότε κατασκευάζουμε τις ευθείες ε1. . Από το σημείο χαράσσουμε την ευθεία που είναι κάθετη στην Οy. ε1 ε2 ε3 x Γ Β Α Ο y 5. Με το χάρακα φέρνουμε τις ημιευθείες Οχ και Οy που δεν βρίσκονται στην ίδια ευθεία. Β και Γ. Τοποθετούμε το γνώμονα στην Οy έτσι ώστε η μία από τις δύο κάθετες να συμπίπτει με την Οy και η άλλη κάθετη να έρθει σε επαφή μ’ ένα από τα δοσμένα σημεία. Βάζουμε το γνώμονα στο σημείο Ο έτσι ώστε η μία κάθετη πλευρά του να συμπίπτει με την Οy και χαράσσουμε την ευθεία ε1 που είναι κάθετη στην Οy.334 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ε1 ε2 Α Β 4. Παρατηρούμε ότι η γωνία που σχηματίζουν οι ε1 και ε2 είναι ίση με τη γωνία των δύο ημιευθειών (μετρήσεις με το μοιρογνωμόνιο).

7 • Εφεξης και Διαδοχικές Γωνίες • Άθροισμα Γωνιών ΘΕΩΡΙΑ Εφεξής ονομάζονται δύο γωνίες που έχουν την ίδια κορυφή. μια κοινή πλευρά και τις άλλες πλευρές εκατέρωθεν της κοινής (Σχήμα 15) y z Ο x Σχήμα 15. Δύο εφεξής γωνίες Διαδοχικές ονομάζονται οι γωνίες που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο και η μία είναι εφεξής με την άλλη (Σχήμα 16) y t z Ο x Σχήμα 16. Διαδοχικές γωνίες 335 .Εφεξής και διαδοχικές γωνίες .Άθροισμα γωνιών 1.

y x z α) y β) Ο Ο x κ z Β γ) Α Ο Γ Λύση ˆ z και χΟ ˆ y δεν είναι εφεξής σύμφωνα με τον ορισμό α) Οι γωνίες χΟ ˆ x και zΟ ˆ y δεν είναι εφεξής. Σε ποια σχήματα οι σημειωμένες γωνίες είναι εφεξής.336 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να βρείτε και να ονομάσετε όλες τις εφεξής γωνίες του σχήματος . αφού έχουν διαφορετική β) Οι γωνίες yΟ κορυφή ˆ και ΒΟΑ ˆ είναι εφεξής γ) ) Οι γωνίες ΓΟΒ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1.

Να γράψετε τις εφεξής και τις διαδοχικές γωνίες που υπάρχουν στα παρακάτω σχήματα Α Α Β α) Δ β) y Ο x x Β Ε Γ y . Να βρείτε τις εφεξής γωνίες του σχήματος Γ Δ Β Ε Α 3.Άθροισμα γωνιών Β ε x Α Γ 2.337 Εφεξής και διαδοχικές γωνίες .

α) …εφεξής β) …διαδοχικές ˆ και ∆ΑΓ ˆ 2. ΑΚ∆ ˆ . Α∆Β ˆ . ∆ΑΓ ˆ . Β∆Γ ˆ Ε∆Α ˆ και Α∆Γ ˆ Ε∆Α ˆ και ΑΚ∆ ˆ ΒΚΑ ˆ και ∆ΚΓ ˆ ΑΚ∆ ˆ και ΓΚΒ ˆ ∆ΚΓ ˆ και ΒΚΑ ˆ ΓΚΒ ˆ και ΓΑΒ ˆ ΕΑΓ ˆ και ∆ΑΒ ˆ ΕΑ∆ ˆ . ∆ΚΓ ˆ .338 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 175 1. α) Εφεξής γωνίες: ˆ και ΖΑΓ ˆ ΒΑΖ ˆ και ΖΒ∆ ˆ ΑΒΖ ˆ και ΖΕΓ ˆ ΖΕΑ ˆ και ΕΖ∆ ˆ ΑΖΕ ˆ και ΒΖΑ ˆ ∆ΖΒ ˆ και ∆ΓΕ ˆ χΓ∆ ˆ και Ζ∆Γ ˆ Β∆Ζ ˆ και ΑΖΕ ˆ ΒΖΑ ˆ και ∆ΖΒ ˆ ΕΖ∆ . ΓΚΒ ˆ ΒΚΑ 3. Εφεξής γωνίες: ˆ και ΕΑΒ ˆ ∆ΑΕ ˆ και ΓΒΕ ˆ χΒΓ ˆ και ΕΒΑ ˆ ΓΒΕ ˆ και ΓΒΑ ˆ χΒΓ ˆ και ΕΒΑ ˆ χΒΕ ˆ και Ε∆Α ˆ Γ∆Ε ˆ και ΑΕΒ ˆ ∆ΕΑ 4. Εφεξής γωνίες: ΕΑ∆ ˆ και ΓΑΒ ˆ ∆ΑΓ ˆ και ΓΑΒ ˆ Ε∆Α ˆ και Β∆Γ ˆ Α∆Β ˆ και ΑΓ∆ ˆ ΒΓΑ ˆ και ∆ΒΓ ˆ ΑΒ∆ ˆ και Β∆Γ ˆ Ε∆Β ˆ . ΓΑΒ ˆ Διαδοχικές γωνίες: ΕΑ∆ ˆ .

ΓΑΒ ˆ Διαδοχικές γωνίες: χΑ∆ ˆ . ε2 ε1 x y ˆ και ∆ΚΑ ˆ ΓΚ∆ ˆ και ΓΚ∆ ˆ ΒΚΓ .339 Εφεξής και διαδοχικές γωνίες . zOν ˆ ˆ y . ∆ΑΓ ˆ . ΒΖΑ ˆ .Άθροισμα γωνιών ˆ . ΓΚ∆ ˆ . ∆ΚΑ ˆ . ∆ΓΑ ˆ ΑΓΒ ˆ yΓ∆ γ) Εφεξής γωνίες: ˆ ˆ y και yOz χΟ ˆ και zOν ˆ yOz ˆ ˆ z και zOν χΟ ˆ ˆ y και yOv χΟ ˆ . ΚΓ∆ ˆ . yOz Διαδοχικές γωνίες: χΟ δ) ˆ και ΚΑΒ ˆ Εφεξής γωνίες: ∆ΑΚ ˆ και ΚΒΓ ˆ ΒΓΚ ˆ και ΚΓ∆ ˆ ΑΒΚ ˆ και ∆Γˆ χ ΚΓ∆ ˆ και ΑΚΒ ˆ ∆ΚΑ ˆ και Κ∆Α ˆ Γ∆Κ ˆ και ΒΚΓ ˆ ΑΚΒ ˆ και ∆ΓΒ ˆ χΓ∆ ˆ και ΚΓΒ ˆ χΓΚ ˆ . ΕΖ∆ ˆ Διαδοχικές γωνίες: ∆ΖΒ β) Εφεξής γωνίες: ˆ και ∆ΓΑ ˆ yΓ∆ ˆ και ΓΑΒ ˆ ∆ΑΓ ˆ και ∆ΑΓ ˆ χΑ∆ ˆ και ΑΓΒ ˆ yΓΑ ˆ και ΑΓΒ ˆ ∆ΓΑ ˆ και ∆ΓΒ ˆ yΓ∆ ˆ και ∆ΑΒ ˆ χΑ∆ ˆ και ΓΑΒ ˆ χΑΓ ˆ . ΑΚΒ ˆ ΒΚΓ 5. ∆Γˆ χ Διαδοχικές γωνίες: ΒΓΚ ˆ . ΑΖΕ ˆ .

Βάζουμε το γνώμονα πάνω σε καθεμιά από τις πλευρές του τριγώνου έτσι ώστε η μία από τις δύο κάθετες πλευρές του να συμπίπτει με την πλευρά του τριγώνου και η άλλη κάθετη πλευρά του να έρθει σε επαφή με την κορυφή του τριγώνου. Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία για καθένα από τα σημεία Α και Β. Σχεδιάζουμε μια ευθεία ε και τοποθετούμε το γνώνομα έτσι ώστε η μία κάθετη πλευρά του να συμπίπτει με την ευθεία ε και η άλλη κάθετη πλευρά του να έρθει σε επαφή μ’ ένα από τα σημεία. σχηματίζοντας τις ευθείες ε1 και ε2 αντίστοιχα που είναι κάθετες στην ε (i) Οι ευθείες ε1 και ε2 συμπίπτουν. Ορθή. Οι γωνίες.340 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 6. Α ε3 ε2 Β Γ ε1 7. Χαράσσουμε που είναι κάθετη στην πλευρά του τριγώνου. που βρίσκεται απέναντι από την πλευρά. Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία αυτή και για τις τρεις πλευρές του τριγώνου. Οξεία. Μη κυρτή. μόνο αν τα σημεία Α και Β βρίσκονται στην ίδια κάθετη ε΄ προς την ε (ii) Α (i) ε ε΄ ε2 ε1 Α Β Β (ii) 8. Πλήρης ε . από τη μικρότερη στη μεγαλύτερη είναι : Μηδενική. Ευθεία. Αμβλεία.

y 180ο–φ φ z x Σχήμα 17. συμπληρωματικές και κατακορυφήν γωνίες 1. ΠΡΟΣΟΧΗ Δύο κατακορυφήν γωνίες είναι ίσες. Οι γωνίες φˆ και 180ο– φˆ είναι παραπληρωματικές Συμπληρωματικές γωνίες ονομάζονται δύο γωνίες που έχουν άθροισμα 90ο. Οι γωνίες φˆ και 90ο– φˆ είναι συμπληρωματικές Κατακορυφήν γωνίες ονομάζονται δύο γωνίες που έχουν κοινή κορυφή και τις πλευρές τους αντικείμενες ημιευθείες. 341 . y z 90ο–φ φ x Σχήμα 18.8 • Παραπληρωματικές Γωνίες • Συμπληρωματικές Γωνίες • Κατακορυφήν Γωνίες ΘΕΩΡΙΑ Παραπληρωματικές γωνίες ονομάζονται δύο γωνίες που έχουν άθροισμα 180ο.Παραπληρωματικές.

342 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες y x΄ φ Ο φ x y΄ Σχήμα 19. Να βρείτε δύο παραπληρωματικές γωνίες α και β. Άρα βˆ =100ο-20ο=80ο 1 ˆ β 4 1 ˆ 5 ˆ ˆ αˆ + βˆ =180ο ⇔ 4 β + βˆ =180ο ⇔ 4 β =180ο ⇔ β =144ο γ) Για την γωνία α ισχύει: αˆ = 1 Άρα αˆ = 144ο=36ο 4 2. όταν α) η γωνία α είναι διπλάσια της γωνίας β β) η γωνία β είναι μικρότερη κατά 20ο από την γωνία α γ) η γωνία α είναι ίση με το Λύση 1 της γωνίας β 4 α) Για την γωνία α έχουμε ότι αˆ =2 βˆ . Όμως από εκφώνηση ισχύει: αˆ + βˆ ˆ =180ο ⇔ 2 βˆ + βˆ =180ο ⇔ 3 βˆ =180ο ⇔ β =60ο Άρα αˆ =120ο β) Για την γωνία β ισχύει: βˆ = αˆ -20ο. Κατακορυφήν γωνίες ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Όμοια ισχύει ότι αˆ + βˆ =180ο ⇔ αˆ + αˆ -20ο=180ο ⇔ 2 αˆ =180ο+20ο ⇔ 2 αˆ =200ο ⇔ αˆ =100ο. Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος .

Δυο γωνίες είναι σνμπληρωματικές μεταξύ τους και η μία είναι τριπλάσια της άλλης. όταν η φˆ είναι μεγαλύτερη κατά 50ο από την ωˆ 343 . Να βρείτε δύο παραπληρωματικές γωνίες ω και φ.Παραπληρωματικές. συμπληρωματικές και κατακορυφήν γωνίες x φ ω y 30ο Ο y΄ x΄ Λύση ˆ ´ και αφού yOδ ˆ =30ο ισχύει ότι Αφού η Οδ είναι διχοτόμος της γωνίας yOχ ˆ χ´ =30ο και η δΟ ˆ ´ και ωˆ είναι κατακορυφήν γωνίες. όταν η φˆ είναι διπλάσια της ωˆ 5. Να βρείτε την συμπληρωματική της γωνίας ˆ =10ο β) Β ˆ =50ο γ) Γˆ =80ο α) Α 3. Να βρείτε τις δυο γωνίες ω και φ 4. έτσι θα είναι ωˆ + φˆ =180ο ⇔ 60ο+ φˆ =180ο ⇔ φˆ =120ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να βρείτε δύο παραπληρωματικές γωνίες ω και φ. έτσι θα είναι yOχ ˆ ´ = ωˆ Η γωνία yOχ ο =60 Η γωνία ωˆ και φˆ είναι παραπληρωματικές μεταξύ τους. Να βρείτε την παραπληρωματική της γωνίας ˆ =100ο β) Β ˆ =20ο γ) Γˆ =105ο δ) ∆ˆ =30ο α) Α 2.

Να υπολογίσετε τις γωνίες ω και φ του παρακάτω σχήματος y ω φ 38ο Ο x΄ x y΄ 7. Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος x΄ z΄ y z α β 30ο x γ δ y΄ . Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος y διχοτόμος y΄ x΄ 20ο β 120ο α γ Ο δ x 8.344 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 6. Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος x y΄ 3β β x΄ Ο γ α y 9.

Αν Οδ είναι η ˆ y =90ο και yOz 10. Να βρείτε τις 11. …κατακορυφήν γωνίες 2. συμπληρωματικές και κατακορυφήν γωνίες ˆ =40ο. Η παραπληρωματική της γωνίας 125ο είναι 180ο-125ο=55ο. Στο παρακάτω σχήμα είναι χΟ ˆ . Στο παρακάτω σχήμα η Οδ είναι η διχοτόμος της χΟ γωνίες ω και φ y δ x΄ 80ο ω Ο φ x ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 179 1.Παραπληρωματικές. 345 . σχεδιάζουμε την παραπληρωματική της. Με το μοιρογνωμόνιο σχεδιάζουμε τη γωνία 125ο και προεκτείνοντας τη μία πλευρά της προς το μέρος της κορυφής. να υπολογίσετε η γωνία ˆ z και Οδ΄ η διχοτόμος της yOz διχοτόμος της χΟ ˆ ´ δΟδ δ΄ y z δ x Ο ˆ y .

∆ΟΑ ˆ ⇔ είναι παραπληρωματική της ∆ΟΓ Η ∆ΟΒ ˆ =180ο. α) Η παραπληρωματική μιας αμβλείας είναι οξεία γωνία β) Η παραπληρωματική μιας ορθής είναι ορθή γωνία.ΑΟΓ ˆ ⇔ 5. οπότε ΓΟΒ ˆ =180ο. Η γωνία yOz σχεδιάζουμε τη χΟ ˆz η συμπληρωματική της χΟ y z 55ο Ο 35ο x ˆ είναι παραπληρωματική της ΑΟΓ ˆ .φˆ (1) ΓΟΒ ˆ ˆ . Η συμπληρωματική της γωνίας 35ο είναι 90ο-35ο=55ο.φˆ (2) ∆ΟΒ ˆ = ∆ΟΒ ˆ Από τις (1) και (2) έχουμε ΓΟΒ Γ Β Ο φ φ Α Δ . Με το μοιρογνωμόνιο ˆ =55ο είναι ˆ z =35ο και δέρνουμε την Οy ⊥ Oχ. Η ΓΟΒ ˆ =180ο. οπότε ∆ΟΒ ˆ =180ο.346 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες y x΄ 125ο 55ο x Ο 3. διότι 90ο+90ο=1800 γ) Η παραπληρωματική μιας οξείας είναι αμβλεία γωνία 4.

συμπληρωματικές και κατακορυφήν γωνίες 6. άρα βˆ =180ο-90ο=90ο z 90ο y z μέτρηση) βˆ (από υπολογισμό) x 116ο β z x αˆ =169o 10΄. αˆ =15o. άρα βˆ =180ο-43ο=137ο 18 ο Ο y x αˆ =77o.347 Παραπληρωματικές. άρα βˆ =180ο-77ο=103ο y y β z 43ο Ο z x αˆ =90o. άρα βˆ =180ο-(169ο 10΄)=10ο 50΄ βˆ (από Ο y Ο αˆ 77ο αˆ =116o. άρα βˆ =180ο-15ο=165ο β z 15 Ο αˆ =18o. άρα βˆ =180ο-18ο=162ο y ο x 162ο z αˆ =43o. άρα βˆ =180ο-116ο=64ο y β β x Ο (1ο=60΄) 169ο10΄ β x Ο 15ο 18ο 43ο 77 ο 90ο 116 ο 169 ο 10΄ 165 ο 162 ο 137 ο 103 ο 90ο 64 ο περίπου 11ο 165 ο 162 ο 137 ο 103 ο 90ο 64 ο 10 ο 50΄ .

άρα αˆ =180ο-57ο=123ο Η βˆ είναι κατακορυφήν των 57ο. Έστω ε1 και ε2 οι τεμνόμενες ευθείες. άρα βˆ =57ο Η γˆ είναι κατακορυφήν της αˆ . αˆ και γˆ λˆ καινˆ βˆ και δˆ µˆ και κˆ 10. Με το μοιρογνωμόνιο σχεδιάζουμε τη χΟ ˆ y´ είναι η κατακορυφήν της. όπως στο σχήμα Η αˆ είναι παραπληρωματική με τις 57ο. Η γωνία α είναι παραπληρωματική με τις 147ο οπότε αˆ =180ο-147ο=33ο Η γωνία β είναι παραπληρωματική με τις 110ο οπότε βˆ =180ο-110ο=70ο 147ο α β 110ο ˆ y =37ο . άρα γˆ = αˆ =123ο ε2 α β 57ο γ ε1 . Φέρνουμε τις αντικείμενες 8.348 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 7. ημιευθείες των πλευρών της και η χΟ y΄ 37 ο x΄ Ο 37 x ο y 9.

349 Θέσεις ευθειών στο επίπεδο 11. Παράλληλες ευθείες χ  y Τεμνόμενες λέγονται δύο ευθείες του ίδιου επιπέδου που έχουν ένα κοινό σημείο . H γωνία α είναι κατακορυφήν των 25ο. άρα αˆ =25ο H γωνία γ είναι κατακορυφήν των 90ο. οπότε δˆ =65ο Οι γωνίες δˆ και βˆ είναι κατακορυφήν.9 • Θέσεις Ευθειών στο Επίπεδο ΘΕΩΡΙΑ Παράλληλες ευθείες λέγονται δύο σημειώσεις του ίδιου επιπέδου που δεν έχουν κοινό σημείο x y Σχήμα 11. άρα γˆ =90ο Προφανώς δˆ +25ο=90ο. γιατί ε1 ⊥ ε2. άρα δˆ = βˆ =65ο ε1 α ε2 90 ο β γ δ ε3 25ο 1.

α) ε1 ε2 ε3 . α)…παράλληλες β)…μία και μοναδική κάθετη ευθεία γ)…παράλληλες 2. α)…άπειρες β)…θα τέμνονται γ)…παράλληλες δ)…παράλληλες ε)…τεμνόμενες 3.350 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες x Α y Σχήμα 20. Τεμνόμενες ευθείες ΠΡΟΣΟΧΗ Δύο ευθείες που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο ή θα είναι παράλληλες ή θα τέμνονται ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 183 1.

Β. Με το χάρακα σχεδιάζουμε το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ και με το γνώμονα φέρνουμε τις κάθετες ευθείες στα άκρα Α. ως εξής: Φέρνουμε την ΑΑ΄ κάθετη στη Οy και στη συνέχεια φέρνουμε την ε3 κάθετη . Β του ευθύγραμμου τμήματος Α ε1 Β ε2 5. Με το χάρακα και το γνώμονα σχεδιάζουμε ευθείες που να διέρχονται από τα σημεία Α.351 Θέσεις ευθειών στο επίπεδο β) ε1 ε2 γ) ε3 ε2 ε1 ε3 δ) ε1 Ο ε2 ε3 4. Γ και να είναι παράλληλες προς την Οy.

όταν τα Α και Β βρίσκονται σε μια ευθεία ε΄ παράλληλη προς την ε.352 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες στην ΑΑ΄. ε ε1 ε1 ε1 ε1 . Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία για το σημείο Β και φέρνουμε την ε2 παράλληλη στην ε. Επαναλαμβάνουμε την ίδια διαδικασία και για τα σημεία Β και Γ x Γ ε1 Β ε2 ε1||ε2||ε3||Οy Α ε3 y Ο 6. Οι παράλληλες από τα σημεία Α και Β συμπίπτουν. Οι ευθείες ε1 και ε2 είναι παράλληλες. Ποιες από τις ευθείες του σχήματος είναι παράλληλες και ποιες τεμνόμενες. Με το γνώμονα φέρνουμε από το Α ευθεία ΑΑ΄ η οποία διέρχεται από το Α. Β Α ε2 ε1 Α΄ Α Β΄ Β Α΄ Β΄ ε ε΄ ε ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. στο σημείο Α.

ε4  ε3 Τεμνόμενες: ε1-ε3. 3. Από ένα σημείο Α που βρίσκεται εκτός ευθείας ε να φέρετε ευθεία ε1 παράλληλη στην ε.Απόσταση Σημείου από ευθεία . ε1 ⊥ ε2 κσι ε2  ε4 γ) ένα μόνο κοινό σημείο 2. Από ένα σημείο Α που βρίσκεται εκτός ευθείας ε να φέρετε ευθεία ε1 κάθετη στην ε. Να σχεδιάσετε τέσσερις ευθείες ε1. έτσι ώστε: α) οι ευθείες να μην τέμνονται β) ε1  ε3.Απόσταση παραλλήλων Λύση ε  ε1. ε-ε4.10 • Απόσταση Σημείου από Ευθεία • Απόσταση Παραλλήλων ΘΕΩΡΙΑ Απόσταση σημείου Α από την ευθεία ε ονομάζεται το μήκος του κάθετου τμήματος ΑΑ΄ από το σημείο Α προς την ευθεία ε Α ε Α΄ Σχήμα 21. ε1-ε2. 1. ε4. ε3. ε2. Απόσταση του σημείου Α από την ευθεία ε 353 . ε1-ε4. ε2-ε4 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ε-ε2. ε2-ε3.

Στη συνέχεια να φέρετε από το Μ ευθεία παράλληλη στις ε1 και ε2 Λύση Σε μια ευθεία ε παίρνουμε δύο τυχαία σημεία Β.354 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΠΡΟΣΟΧΗ Από το σημείο Α υπάρχει μόνο μια κάθετη στην ευθεία ε Απόσταση δύο παράλληλων ευθειών ονομάζεται το μήκος οποιουδήποτε ευθύγραμμου τμήματος που είναι κάθετο στις δύο ευθείες Α Α΄ x y Σχήμα 22. Απόσταση των παράλληλων ευθειών χ. Φέρνουμε ε3 ⊥ ε. η οποία διέρχεται από το Μ. το οποίο να ισαπέχει από τις ε1 και ε2. Έτσι είναι ε3  ε1  ε2 και η ε3 λέγεται μεσοπαράλληλη των ε1 και ε2 ε Β ε1 2.5cm Μ ε Γ 2.5cm 3 ε2 . Επομένως ε1  ε2. οι οποίες διέρχονται από τα σημεία Β και Γ. Τότε ΒΜ=ΜΓ=2. Γ έτσι ώστε ΒΓ=5cm. Να σχεδιάσετε δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2 που να απέχουν 5cm. Σχεδιάζουμε τις ευθείες ε1 και ε2 κάθετες στην ε. y ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Θεωρούμε το Μ μέσο του ΒΓ. Να βρείτε ένα σημείο Μ.5cm και το Μ ισαπέχει από τις ε1 και ε2.

ε2 παράλληλες στην ε που να απέχουν από αυτή 2cm.56dm από την ε.Απόσταση παραλλήλων ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. δηλαδή ΑΓ=ΑΔ=5cm 355 . Να βρείτε ένα σημείο Β της Αχ το οποίο από την Αy ΒΒ΄=30mm και ένα σημείο Γ της Αy το οποίο απέχει από την Αχ απόσταση ΓΓ΄=0. 3. όχι αντικείμενες. Μετράμε το ΑΓ και ΑΔ και τα βρίσκουμε ίσα. Στη συνέχεια να σχεδιάσετε μια ευθεία ε1  ε που να διέρχεται από το Α.5dm α) Να συγκρίνετε μετρώντας με το υποδεκάμετρο τα τμήματα ΑΒ και ΑΓ β) Να συγκρίνετε μετρώντας με το μοιρογνωμόνιο τις γωνίες ΑΓΓ΄και ΑΒΒ΄ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 186 1. Να σχεδιάσετε μια ευθεία ε και ένα σημείο Α το οποίο απέχει 0.Απόσταση Σημείου από ευθεία . 2. α) …απόσπαση β) …απόσπαση 2. Να σχεδιάσετε μια ευθεία ε και να κατασκευάσετε δυο ευθείες ε1. Β. Με το χάρακα φτιάχνουμε την ευθεία ε και παίρνουμε τα σημεία Γ. Να σχεδιάσετε δύο ημιευθείες Αχ και Αy. Με το γνώμονα φέρνουμε στο Β την ε΄ κάθετη στην ε και παίρνουμε το σημείο Α ώστε ΑΒ=4cm. Δ έτσι ώστε ΓΒ=ΒΔ=3cm.

6cm. Γ.6cm. Παρατηρούμε ότι είναι ΟΑ΄=Α΄Β΄=´ô=1. B΄Γ΄=1. Β.356 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Α 5cm 5cm 4cm 3cm Γ ε΄ Δ Β 3cm 3. Με το γνώμονα φέρνουμε από τα σημεία Α. Δ παράλληλη προς την ε και παρατηρούμε ότι και οι τέσσερις παράλληλες που φέραμε συμπίπτουν σε μία. Μετρώντας με το υποδεκάμετρο τα ΑΓ και ΑΔ τα βρίσκουμε άνισα. 2cm y Β΄ 1. Γ΄ Α΄ Ο 6cm 1. η οποία διέρχεται από το Β. την ε΄ ε΄ Α Β Γ Δ 3. Μετράμε με το υποδεκάμετρο και βρίσκουμε Α΄Β΄=1.6cm.6cm cm 1. Φέρνουμε την ε΄ κάθετη στην ε. ΑΓ<ΑΔ Παρατηρούμε ότι το μεγαλύτερο ΑΔ αντιστοιχεί στη μεγαλύτερη απόσταση ΔΒ και το μικρότερο ΑΓ αντιστοιχεί στη μικρότερη απόσταση ΒΓ Α 10cm ε 17cm 8cm Γ 6cm Β ε΄ Δ 15cm 4.6 Α 2cm Β Γ 2cm x 5.2cm ε ε||ε΄ .

Δ και Ε. Β. Από το Α φέρνουμε ευθεία ε παράλληλη προς τις ε1 και ε2 και παρατηρούμε ότι τα σημεία Β. Σχεδιάζουμε τις παράλληλες ευθείες ε1 και ε2. Γ.11 Ε ε΄ x • Κύκλος και Στοιχεία Κύκλου ΘΕΩΡΙΑ Κύκλος ονομάζεται το σύνολο όλων των σημείων του επιπέδου που απέχουν την ίδια απόσταση από ένα σταθερό σημείο Ο. Με αυτό τον τρόπο τα σημεία αυτά ισαπέχουν από τις ευθείες ε1 και ε2. ΜΜ΄. . που είναι τα σημεία Α. ΛΛ΄. Δ. Γ. η οποία τέμνει την Αχ στο Γ.357 Κύκλος και στοιχεία κύκλου 6. επομένως το Γ είναι το ζητούμενο σημείο Α 2cm Β 1cm Γ Δ 3cm ε 1. ΝΝ΄ και ΖΖ΄ των παραλλήλων ε1 και ε2 και βρίσκουμε τα μέσα τους. Η απόσταση ΓΔ των παραλλήλων είναι 3 cm. Παίρνουμε τις αποστάσεις ΚΚ΄. Ε ανήκουν στην ε ε1 ε ε2 Λ Κ Β Α Κ΄ Μ Γ Ν Δ Λ΄ Μ΄ Ν΄ Ζ Ε Ζ΄ 7. Προεκτείνουμε τη ΒΑ κατά τμήμα ΑΕ=1cm και φέρνουμε από το Ε παράλληλη προς την ε.

Κύκλος (Ο. Χορδή κύκλου Η χορδή που περνά από το κέντρο του κύκλου λέγεται διάμετρος του κύκλου Ο Β Α Σχήμα 25. ως (Ο.ρ) ΠΡΟΣΟΧΗ Δυο κύκλοι με ίσες ακτίνες είναι ίσοι Δυο ή περισσότεροι κύκλοι με ίδιο κέντρο λέγονται ομόκεντροι Το ευθύγραμμο τμήμα που συνδέει δύο σημεία ενός κύκλου λέγεται χορδή Α Ο Β Σχήμα 24. Διάμετρος κύκλου Δύο σημεία χωρίζουν τον κύκλο σε δύο μέρη ή σε δύο τόξα .ρ) Συμβολίζουμε ένα κύκλο με κέντρο το σημείο Ο και ακτίνα ρ.358 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες Η απόσταση αυτή λέγεται ακτίνα του κύκλου και συμβολίζεται με ρ Το σημείο Ο λέγεται κέντρου του κύκλου ρ Ο Α Σχήμα 23.

Να σχεδιάσετε ένα κύκλο με κέντρο το σημείο Ο και ακτίνα α) ρ1=20cm β) ρ2=3cm γ) ρ3=0.5cm 3. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο με κέντρο το σημείο Ο και διάμετρο το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ=2. Τόξο κύκλου Κυκλικός δίσκος (Ο.13dm 2. 3cm). ρ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να σχεδιάσετε ένα άλλο κύκλο (Μ. ρ) είναι ο κύκλος (Ο. 3cm) και να πάρετε σημείο Μ του κύκλου. Κυκλικός δίσκος (Ο. ρ) μαζί με το επίπεδο που περικλείει Ο ρ Σχήμα 27.2cm. Να σχεδιάσετε τρεις ομόκεντρους κύκλους με κέντρο το σημείο Ο και διαμέτρους 3.2 cm και ΑΓ=3cm 5. 3. 5 cm. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο (O.359 Κύκλος και στοιχεία κύκλου Α Β Ο Σχήμα 26. 2dm) 4.4 cm . Να ορίσετε ένα σημείο Α του κύκλου αυτού και να χαράξετε τις χορδές ΑΒ=1. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο (O.

5 cm ακτίνα τρίτου κύκλου: 2.5cm .4cm ΜΓ=2. το κέντρο Ο του κύκλου θα είναι το μέσο του ΑΒ και η ακτίνα του κύκλου θα 3.9 cm είναι ΟΑ= 2 Α 1.360 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 189 1.9cm Ο 1.4cm 1. αφού τις αντίστοιχες διαμέτρους ακτίνα πρώτου κύκλου: 2 cm ακτίνα δεύτερου κύκλου: 2.8 cm.8 =1. Βρίσκουμε τις ακτίνες των τριών κύκλων.4 cm Μ Α Β Γ ΜΑ=2cm ΜΒ=2.5cm 2. 2cm και 15mm=1.9cm Β 3. Με το διαβήτη σχεδιάζουμε τρεις κύκλους με ακτίνες 2. Αφού η διάμετρος του κύκλου είναι το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ=3.4cm.5 cm 2cm Μ 2.

Οι χορδές ΜΑ=ΜΑ΄=2. Επομένως ΜΑ=ΜΒ και ΝΑ=ΝΒ ως ακτίνες ίσων κύκλων. ΑΒ) είναι ίσοι. 2cm) τέμνονται στα σημεία Κ και Λ. Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία για το σημείο Μ και γράφουμε κύκλο με ακτίνα 4. Μ Α Β Ν . Μ Α Β΄ Α΄ Κ Β 5. Με κέντρο το Μ και ακτίνα 2. 2cm). Σχεδιάζουμε τον κύκλο (Κ. ο οποίος τέμνει τον κύκλο (Κ.4cm) και παίρνουμε τυχαία ένα σημείο του Μ. Τα ζητούμενα σημεία είναι τα σημεία των κύκλων. 3cm) και (Β. β) Οι κύκλοι (Α. γιατί έχουν την ίδια ακτίνα. α) Γράφουμε τους κύκλους (Α. 3.4 cm γράφουμε κύκλο. ΑΒ) και (Β. 3.1 cm είναι οι ζητούμενες χορδές. Άρα ΜΑ=ΜΒ=ΝΑ=ΝΒ. ο οποίος τέμνει τον κύκλο (Κ. 3. τα οποία απέχουν 3cm από το Α και 2cm από το Β. Κ 3cm 2cm 3cm 2cm Β Α Λ 6.4cm) στα σημεία Β και Β΄. Οι κύκλοι (Α. Οι χορδές ΜΒ=ΜΒ΄=4.1 cm.4 cm είναι οι ζητούμενες χορδές.4cm) στα σημεία Α και Α΄.361 Κύκλος και στοιχεία κύκλου 4. 3cm) και (Β.

Σ’ ένα κύκλο (Ο.ρ) να φέρετε δυο διαμέτρους ΑΒ και ΓΔ.12 • Επίκεντρη Γωνία • Σχέση Επίκεντρης Γωνίας και του Αντίστοιχου τόξου • Μέτρηση Τόξου ΘΕΩΡΙΑ Η γωνία της οποίας η κορυφή συμπίπτει με το κέντρο ενός κύκλου λέγεται επίκεντρη Β λ Γ Δ Ο Α κ Σχήμα 28. καθώς και τα τόξα ΑΓ και ΒΔ . Επίκεντρη γωνία ΠΡΟΣΟΧΗ Το τόξο ΑΓΒ που βρίσκεται στο εσωτερικό της κυρτής γωνίας κΟλ ονομάζεται αντίστοιχο τόξο της επίκεντρης γωνίας κΟλ Το τόξο ΑΔΒ που βρίσκεται στο εξωτερικό της γωνίας κΟλ ονομάζεται αντίστοιχο τόξο της μη κυρτής επίκεντρης γωνίας κΟλ Το μέτρο της αντίστοιχης επίκεντρης γωνίας λέγεται μέτρου ενός τόξου ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1.362 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 1. α) Να συγκρίνετε τα τόξα ΑΔ και ΒΓ.

Επίκεντρη γωνία . ΑΓ = Β∆ Α Ο 3 ο 2 60 1 4 Δ Γ Β ˆ =60ο= Ο ˆ β) Το τόξο ΑΔ=60ο. ρ) να σχεδιάσετε δύο κάθετες ακτίνες ΟΑ. Αν Οδ είναι η ˆ . άρα η αντίστοιχη επίκεντρη Ο 1 2 ˆ +Ο ˆ =180ο ⇔ 60ο+ Ο ˆ Οι γωνίες Ο1. άρα Ο 3 4   όμοια τα αντίστοιχα τόξα. δηλαδή Α∆ = Ο  και Οι επίκεντρες γωνίες Ο3 και Ο4 είναι επίσης κατακορυφήν. άρα Ο 1 3 3 ˆ ˆ =Ο ˆ =120ο =180ο ⇔ Ο3 =120ο. η οποία τέμνει τον κύκλο στο σημείο Γ. Άρα και τα  = ΒΓ . αντίστοιχα τόξα τους ΑΔ και ΒΓ είναι ίσα. Σε κόκλο (Ο. να βρείτε τις γωνίες που σχηματίζουν οι δύο διάμετροι β) Αν Α∆ Λύση α) Οι επίκεντρες γωνίες Ο1 και Ο2 είναι ίσες ως κατακορυφήν.Σχέση επίκεντρης γωνίας και του αντίστοιχου τόξου . ΟΒ. να συγκρίνετε διχοτόμος της ΑΟΒ τις χορδές ΑΓ και ΒΓ Λύση ˆ τη χωρίζει σε δύο ίσες γωνίες: Η διχοτόμος Οδ της ορθής ΑΟΒ (Σχήμα) ˆ = ΓΟΒ ˆ =45ο ΑΟΓ Β Ο Γ δ 45ο 2 45ο 1 Α 363 . Ο3 είναι παραπληρωματικές.Μέτρηση τόξου  =60ο. οπότε Ο 3 4 2.

Να υπολογίσετε σε μοίρες τα τόξα στα οποία έχει χωριστεί ο κύκλος του παρακάτω σχήματος Β 2α Α 2α Ο Γ α Δ Ζ Ε  να 3. Να βρείτε ημικύκλιο τρία σημεία Κ. Λ. Μ έτσι ώστε ΑΚ πόσες μοίρες είναι το τόξο ΜΒ 2. Επομένως και οι Άρα τα τόξα ΑΓ και ΒΓ είναι ίσα. Να υπολογίσετε ισούται με το του κύκλου και το ΒΓ 6 9 τις επίκεντρες γωνίες ΑΟΒ και ΑΟΓ 4. ΒΟΓ και ΓΟΔ Β 3φ 2 Α 5φ 3 φ Ο Γ Δ . ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Στο παρακάτω ημικύκλιο να υπολογίσετε τις γωνίες ΑΟΒ. ρ) να πάρετε δύο τόξα ΑΒ και ΒΓ έτσι ώστε το ΑΒ 1  με τα 4 του κύκλου.ρ) φέρνουμε διάμετρο ΑΒ και παίρνουμε στο ίδιο  = ΚΛ  = ΛΜ  =20ο.364 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες  = ΒΓ  =45ο. Σ’ ένα κύκλο (Ο. δηλαδή ΑΓ αντίστοιχες χορδές ΑΓ και ΒΓ είναι ίσες. Σε κύκλο (Ο.

α) 360ο β) 180ο γ) 90ο 2.  =60ο Το τόξο ΑΓ αντιστοιχεί σε επίκεντρη γωνία 60ο. Η γωνία α είναι παραπληρωματική των 60ο. ρ) να σχεδιάσετε δύο διαδοχικές επίκεντρες γωνίες ΑΟΒ=80ο και ΒΟΓ=115ο. αφού αντιστοιχεί στην επίκεντρη γωνία β. Να υπολογίσετε την κυρτή γωνία ΑΟΓ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 192 1. δεν ανήκουν σε ίσους κύκλους Α΄ 4cm Ο΄ 45ο Β΄ Α 3cm Ο 45ο Β 365 . οπότε αˆ =120ο . γιατί. ενώ έχουν το ίδιο μέτρο 45ο. άρα ΓΒ Γ α Β 60ο β Ογ Α Δ 3.Σχέση επίκεντρης γωνίας και του αντίστοιχου τόξου . Άρα το τόξο ΒΔ=60ο.Επίκεντρη γωνία . άρα βˆ =60ο.Μέτρηση τόξου 5. Τα τόξα ΑΒ και Α΄Β΄ δεν είναι ίσα. Σε κύκλο (Ο. Το τόξο ΓΒ  =120ο αντιστοιχεί σε επίκεντρη γωνία 120ο. άρα ΑΓ Η γωνία β είναι κατακορυφήν με τις 60ο.

Ο κύκλος αντιστοιχεί σε μια πλήρη επίκεντρη γωνία. Αφού η χορδή ΑΒ είναι ίση με την ακτίνα του κύκλου. άρα ΑΒ 60ο 1 αντιστοιχεί στο = του κύκλου 360ο 6 Α Β ΟΑ=ΟΒ=ΑΒ Ο 6. Αφού τα έξι τόξα είναι ίσα. 4 cm) και (Β. Επομένως το τρίγωνο ΑΒΓ είναι ισοσκελές. 4 cm) αντίστοιχα. οπότε ΑΓ=ΒΓ.366 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 4. Οι ΑΓ και ΒΓ είναι ακτίνες στους ίσους κύκλους (Α. Μετρώντας με το μοιρογνωμόνιο βρίσκουμε ότι η επίκεντρη γωνία ΑΟΒ=60ο. το τρίγωνο ΑΟΒ είναι ισόπλευρο. Οπότε καθεμία από τις έξι επίκεντρες γωνίες είναι 360ο:6=60ο 60ο Ο 5. ˆ = ΓΒΑ ˆ =70ο και ΑΓΒ ˆ Μετρώντας με το μοιρογνωμόνιο βρίσκουμε ότι ΓΑΒ ο =40 περίπου Γ 4cm Α 4cm 2.  =60ο και Το τόξο ΑΒ αντιστοιχεί στην επίκεντρη γωνία ΑΟΒ. δηλαδή 360ο.8cm Β . θα είναι και οι αντίστοιχες επίκεντρες γωνίες ίσες.

Η ευθεία ε είναι εφαπτόμενη του κύκλου (Ο. τότε λέμε ότι η ευθεία είναι τέμνουσα του κύκλου (Σχήμα 31) ρ Ο Α Μ Β ε Σχήμα 31. ρ) Όταν η ευθεία ε και ο κύκλος έχουν ένα κοινό σημείο.ρ) .13 • Θέσεις Ευθείας και Κύκλου ΘΕΩΡΙΑ Όταν η ευθεία ε και ο κύκλος δεν έχουν κανένα κοινό σημείο. Η ευθεία ε είναι εξωτερική του κύκλου (Ο.367 Θέσεις ευθείας και κύκλου 1. Η ευθεία ε είναι τέμνουσα του κύκλου (Ο. τότε λέμε ότι η ευθεία είναι εξωτερική του κύκλου ε ρ Ο Α Μ Σχήμα 29. ρ) Όταν η ευθεία ε και ο κύκλος έχουν δύο κοινά σημεία. τότε λέμε ότι η ευθεία είναι εφαπτόμενη του κύκλου στο σημείο αυτό ε Ο ρ Α Σχήμα 30.

3cm β) ρ=3.1cm 2.2cm. 6cm) και να φτιάξετε μια χορδή ΑΒ. Να σχεδιάσετε κύκλο (Ο. ρ) με διάμετρο ΑΒ=5cm. Λύση 1 Ο κύκλος έχει ακτίνα ρ= ΑΒ=2.8cm γ) ρ=4. Να χαράξετε δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2.5 cm. 3. Να χαράξετε δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2. που να απέχουν μεταξύ τους 10cm. 2 Για να σχεδιάσουμε τις εφαπτόμενες φέρνουμε κάθετες στην ΑΒ.368 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να φέρετε τις εφαπτομένες του κύκλου στα Α και Β.5cm Ο Β ε2 ΑΒ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. στα σημεία Α και Β. Να φέρετε τις εφαπτομένες του κύκλου στα σημεία Α και Β. Να βρείτε πόσα κοινά σημεία έχει η ε με τον κύκλο (Ο. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο (Ο. ε2 4. που να απέχουν μεταξύ τους 2cm και να φέρετε μια ευθεία ε που τέμνει τις ε1 και ε2 στα σημεία Α και . Έστω μία ευθεία ε και ένα σημείο Ο. Αφού ε1 ⊥ ΑΒ και ε2 ⊥ ΑΒ ⇒ ε1  ε2 ε2 ε1 Α 2. ρ) όταν: α) ρ=2.5cm ε1 ΑΒ 2. του οποίου η απόσταση από την ε είναι ΟΜ=4. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο που να εφάπτεται στις ευθείες ε1.

6 cm Α Β 2. με απόσταση 2. έχουμε ΜΑ=ΜΒ=3. οπότε και στη διάμετρο ΑΒ Οι εφαπτομένες ε1 και ε2 είναι μεταξύ τους παράλληλες. τις παράλληλες ευθείες ε1.6 cm γράφουμε κύκλο. Βρίσκουμε το μέσο Ο του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ=3. ΜΒ είναι ακτίνες του κύκλου (Μ. ο οποίος τέμνει την ε2 στα σημεία Α και Β. Φτιάχνουμε. ε2 ως προς τον κύκλο.6 cm). ε2. Επειδή τα τμήματα ΜΑ.369 Θέσεις ευθείας και κύκλου Β αντίστοιχα. οπότε και στη διάμετρο ΑΒ Η εφαπτομένη ε2 στο Β είναι κάθετη στην ακτίνα ΟΒ. Η εφαπτομένη ε1 στο Α είναι κάθετη στην ακτίνα ΟΑ.8 cm φτιάχνουμε τον κύκλο. 3. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 194 1. Παίρνουμε σημείο Μ στην ε1 και με κέντρο το Μ και ακτίνα 3.6 cm. Με κέντρο το Ο και ακτίνα ΟΑ=1.6 3. Ποια είναι η θέση των ευθειών ε1.5 cm. Οπότε τα σημεία Α και Β είναι τα ζητούμενα σημεία ε1 Μ ε2 cm 3. Με διάμετρο ΑΒ να σχεδιάσετε ένα κύκλο. γιατί είναι και οι δύο κάθετες στην ΑΒ ε1 ε2 Α Ο Β ε1||ε2 .6 cm.

1cm) δεν έχει κανένα κοινό σημείο με την ε2. γιατί η ακτίνα του είναι μικρότερη από την απόσταση ΚΑ β) Ο κύκλος (Κ. ο κύκλος και η ευθεία δεν έχουν κανένα κοινό σημείο ε Ο 6cm 3cm 4. α) Είναι ρ=5cm και δ=4cm.1cm. 36mm) ή (Κ.370 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 3. Επειδή ρ=δ.1cm) έχει ένα κοινό σημείο με την ε2.6 cm) έχει δύο κοινά σημεία με την ε2. α) Ο κύκλος (Κ. Επειδή ρ>δ. Επειδή ρ<δ. ο κύκλος και η ευθεία έχουν δυο κοινά σημεία ε Ο 4cm 5cm β) Είναι ρ=2. 3.5cm. Το κέντρο Κ των κύκλων απέχει από την ευθεία ε2 απόσταση ΚΑ=3. 2. ο κύκλος και η ευθεία έχουν ένα κοινό σημείο ε Ο 2. γιατί η ακτίνα του είναι μεγαλύτερη από την απόσταση ΚΑ . γιατί η ακτίνα του είναι ίση με την απόσταση ΚΑ γ) Ο κύκλος (Κ.5cm γ) Είναι ρ=3cm και δ=6cm.5cm και δ=2. 3.

τότε μπορεί μπορεί να είναι και ένα από τα άκρα του ευθύγραμμου τμήματος Σ Λ . Η κάθετη ευθεία ε από το Μ στην ΑΒ είναι κάθετη και στις ακτίνες ΜΑ και ΜΒ των κύκλων. Επομένως η ε είναι εφαπτομένη των δύο κύκλων Α 18mm Μ 22mm Β ε Επαναληπτικές ασκήσεις 1ου κεφαλαίου I. το σημείο Μ είναι σημείο και των δύο κύκλων. όταν είναι παράλληλες 3. Αν ένα σημείο Μ είναι το μέσο ενός ευθύγραμμου τμήματος. Άπειρες ευθείες διέρχονται από ένα σημείο 2. Δυο ευθείες τέμνονται. Επειδή ΑΜ=18mm και ΒΜ=22 mm.371 Επαναληπτικές ασκήσεις 1ου κεφαλαίου Κ Α ε2 ε1 5. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΣ 1.

4cm) δεν υπάρχει χορδή μεγαλύτερη από 3cm 14. Οι διχοτόμοι δύο κατακορυφήν γωνιών είναι αντικείμενες ημιευθείες 10. Δυο κύκλοι με ίδιο κέντρο λέγονται ομόκεντροι 13. Αν αˆ + βˆ + γˆ =270ο. Μέσο ενός ευθύγραμμου τμήματος λέγεται: α) ένα σημείο που ισαπέχει από τα άκρα του ευθύγραμμου τμήματος β) ένα ευθύγραμμο τμήμα που έχει μήκος το μέσο του αρχικού .372 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 4. ΓΔ ενός κύκλου. Δυο εφεξής γωνίες μπορεί να είναι και κατακορυφήν 9. είναι οπωσδήποτε παραπληρωματικές 7. τότε οι παραπληρωματικές αˆ . Δίνονται οι διάμετροι ΑΒ. Τότε οι χΟy 12. Μια οξεία γωνία έχει συμπληρωματική γωνία 5. Η παραπληρωματική της μηδενικής γωνίας είναι η ευθεία γωνία 6. Το άθροισμα δύο παραπληρωματικών γωνιών είναι 90ο 8. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Αν δυο εφεξής γωνίες είναι ίσες. βˆ . γˆ είναι 11. χΟ ˆ ζ είναι διαδοχικές στην χΟy. Στον κύκλο (Ο. Δίνεται η γωνία χΟy και η γωνία χΟζ που περιέχεται ˆ . Τα τόξα ΑΔ και ΒΓ είναι ίσα ΙΙ.

Μ το μέσο του ΑΒ. να αντιστοιχίσετε κάθε τμήμα της στήλης Α με το μήκος από την στήλη Β .373 Επαναληπτικές ασκήσεις 1ου κεφαλαίου γ) ένα από τα άκρα του ευθύγραμμου τμήματος δ) ένα σημείο εκτός του ευθύγραμμου τμήματος ˆ =80ο. τότε η 2. Το μέσο ενός τόξου ΚΛ α) είναι σημείο του τόξου β) ανήκει στη χορδή ΚΛ γ) δεν είναι σημείο του κύκλου δ) είναι τόξο με μέτρο το μισό του αρχικού τόξου III. Κ το μέσο του ΝΜ και Λ το μέσο του ΜΒ. Η γωνία χ του διπλανού σχήματος είναι: α) 20 γ) 19ο ο Δ Ο Ε 45ο Α y β) 35 δ) 47ο ο x΄ 8x–12 2x+2 Ο x 5. Αν ΟΑ ⊥ ΒΓ και AOE γωνία ΓΟΔ είναι: α) 20 γ) 90ο ο β) 170 δ) 80ο ο Α Β 80 ο Ε Γ 3. Αν ΑΒ ευθύγραμμο τμήμα με ΑΒ=10cm. Ν το μέσο του ΑΜ. Στο διπλανό σχήμα η ΟΔ ⊥ ΑΒ και η ΟΕ ⊥ ΟΓ Η γωνία ω είναι: α) 90ο γ) 30ο β) 45ο δ) 135ο Δ Γ Β ω Ο 4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗΣ 1.

60ο ε.5cm ii. 7.5cm iii.75cm 2. 2. 90ο . 30ο β. ΑΝ α. Να αντιστοιχίσετε τη γωνία χ της στήλης Α με την τιμή της στη στήλη Β ΣΤΗΛΗ Α i. iii. 3x+20 3x 2 x 2 x α. ΣΤΗΛΗ Β 5x x Ο 2x ii. 45ο δ. ≈ 27ο γ.75cm iv. ΝΚ+ΜΒ δ. ΑΝ+ΚΜ β.374 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β i. 8. ΑΛ γ. 3.

Επαναληπτικές ασκήσεις 1ου κεφαλαίου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ 198 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ Η΄ ΛΑΘΟΥΣ 1. λέγεται το μήκος κάθε ευθύγραμμου τμήματος που είναι κάθετο στις δύο παράλληλες και έχει τα άκρα του σ’ αυτές 4. παραπληρωματικές είναι δύο γωνίες με άθροισμα 180ο 9. Λ. κατακορυφήν λέγονται δύο γωνίες με κοινή κορυφή και οι πλευρές τους είναι αντικείμενες ημιευθείες 11. Λ. τόξο ΑΒ λέγεται το μέρος του κύκλου που περιέχεται ανάμεσα σε δύο σημεία του κύκλου. διέρχονται άπειρες ευθείες 12. Λ. Λ. μαζί με τα Α και Β 7. Σ 14. διέρχεται μόνο μια ευθεία 13. συμπληρωματικές είναι δύο γωνίες με άθροισμα 90ο 10. Σ 8. Λ. Λ. Σ 3. Σ 6. Λ. Λ. πρέπει να ανήκουν και στην ίδια ευθεία 2. Σ 375 . Σ 5.

είναι παράλληλες ή τεμνόμενες 17. είναι άνισοι 24. Σ 27. Λ. Λ. είναι ίσες 28. Λ. Λ. Λ. το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ είναι μικρότερο από κάθε τεθλασμένη γραμμή με τα ίδια άκρα Α και Β 22. το χωρίζει σε δυο ημιεπίπεδα 16. Σ 26. είναι ακτίνα του κύκλου 23. από ένα σημείο Α μπορούμε να φέρουμε μία μόνο κάθετη σε μια ευθεία 18. Λ.376 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες 15. Λ. Λ. Σ . είναι διπλάσια από την ακτίνα 25. Λ. Σ 21. είναι μεταξύ τους παράλληλες 19. διακρίνονται σε κυρτές και μη κυρτές 20. Λ.

377 Συμμετρία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ .

. αν διπλώσουμε το φύλλο κατά μήκος της ευθείας ε Β ε Γ Σχήμα 1. Τα συμμετρικά σημεία Β και Γ ως προς την ευθεία ε Δυο σχήματα είναι συμμετρικά. όταν τα σημεία του ενός αποτελούν συμμετρικά σημεία του άλλου ΠΡΟΣΟΧΗ Τα συμμετρικά σχήματα ως προς μια ευθεία είναι ίσα ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό μιας τεθλασμένης γραμμής ως προς μια ευθεία ε Λύση Κατασκευάζουμε το συμμετρικό μιας τεθλασμένης γραμμής ενώνοντας τα συμμετρικά των κορυφών της.1 • Συμμετρία ως προς Άξονα ΘΕΩΡΙΑ Συμμετρικό σημείου Β ως προς ευθεία ε είναι το σημείο Γ με το οποίο συμπίπτει το Β.378 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία 2.

379 Συμμετρία ως προς τον άξονα Η γραμμή ΑΒΓΔΕ έχει συμμετρική την Α΄Β΄Γ΄Δ΄Ε΄ Α Α΄ Β Β΄ Γ Γ΄ Δ Δ΄ Ε Ε΄ Ζ Ζ΄ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό του κύκλου (Ο. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό του τριγώνου ΑΒΓ ως προς την ευθεία ε σε καθένα από τα παρακάτω σχήματα Β Α α) Γ Γ Β ε β) ε Α Β γ) Α Γ ε 2. ρ) ως προς την ευθεία ε σε καθένα από τα παρακάτω σχήματα .

Σε κάθε περίπτωση βρίσκουμε το συμμετρικό Ο΄ της κορυφής Ο καθώς και τα συμμετρικά Α΄.380 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Ο α) ε ρ β) ρ γ) Ο ρ ε Ο ε 3. Να κατασκευάσετε τα συμμετρικά των παρακάτω σχημάτων ως προς την ευθεία ε Β α) β) ε Δ ε Α Γ Γ ε Δ Α Β γ) Β Γ Α Β Α Ε δ) ε Ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 203 1. Β΄ δύο ακόμα σημείων Α και Β που ανήκουν το καθένα σε μια από τις πλευρές της αντίστοιχα .

ρ) με Ο΄ το συμμετρικό του κέντρου Ο ως προς την ε ε α) Ο΄ ρ ρ Α Ο Ο β) Α Β ε Ο΄ 3. ρ) ως προς την ευθεία ε είναι ο κύκλος (Ο΄. Γ΄΄ τα συμμετρικά των κορυφών Α΄. Β΄. Β΄. Έπειτα βρίσκουμε το συμμετρικό Α΄΄Β΄΄Γ΄΄ του τριγώνου Α΄Β΄Γ΄ ως προς την ευθεία ε΄. Γ΄ τα συμμετρικά των κορυφών Α. Γ΄ αντίστοιχα. Το συμμετρικό του κύκλου (Ο. με Α΄. Β. Βρίσκουμε το συμμετρικό Α΄Β΄Γ΄ του τριγώνου ΑΒΓ προς την ευθεία ε. Β΄΄. Γ αντίστοιχα. με Α΄΄. ίσος με τον (Ο. το συμμετρικό του ως προς την ε είναι ο εαυτός του x y y΄ Α Β Β΄ Ο Ο΄ ε Α΄ x΄ β) Τα σημεία Α και Β ανήκουν στην ε οπότε τα συμμετρικά τους ως προς την ε είναι τα ίδια τα σημεία Ο x΄ Α Β Α΄ Β΄ y΄ y x Ο΄ 2. .381 Συμμετρία ως προς τον άξονα α) επειδή το Ο ανήκει στην ε. ρ).

382 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Παρατηρούμε ότι το Α΄΄Β΄΄Γ΄΄ είναι ίσο με το αρχικό και ομοίως κείμενο. λέγεται άξονας συμμετρίας ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Α Γ Β Β΄ ε Γ΄ Α΄΄ Α΄ ε΄ Γ΄΄ ε΄΄ Γ1 Β΄΄ Β1 Α1 Φέρνοντας την τρίτη παράλληλη ε΄΄. Να εξετάσετε αν η διαγώνιος ενός τετραγώνου είναι άξονας συμμετρίας του . βρίσκουμε το συμμετρικό Α1Β1Γ1 του Α΄΄Β΄΄Γ΄΄. το οποίο είναι ίσο με τα υπόλοιπα και ομοίως κείμενο με το Α΄Β΄Γ΄ 2.2 • Άξονας Συμμετρίας ΘΕΩΡΙΑ Η ευθεία που χωρίζει το σχήμα σε δύο κομμάτια. τα οποία συμπίπτουν όταν διπλωθεί το σχήμα κατά μήκος της ευθείας.

Να χαράξετε τους άξονες συμμετρίας των παρακάτω σχημάτων Ο ρ α) Ο Α β) x γ) y .383 Άξονας συμμετρίας Λύση x Δ Γ Α Β Έστω ότι η ευθεία χ αποτελεί τη διαγώνιο του τετραγώνου. αποτελεί άξονα συμμετρίας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Αν διπλώσουμε κατά μήκος της ευθείας αυτής το σχήμα ΑΒΓΔ τότε διαπιστώνουμε ότι η ευθεία χ και κατ’ επέκταση η διαγώνιος ΑΓ.

Οι άξονες συμμετρίας του σχήματος που δημιουργείται από δύο ίσους και τεμνόμενους κύκλους είναι: α) η ευθεία της κοινής χορδής τους . …άπειρους άξονες συμμετρίας 2.384 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία 2. Αριθμός όταν συμμετρίας Α Ι 0 1 2 και πάνω Γ Θ X X X X 3. α) Το σχήμα έχει 3 άξονες συμμετρίας β) Το σχήμα έχει 4 άξονες συμμετρίας γ) Το σχήμα έχει 5 άξονες συμμετρίας δ) Το σχήμα έχει 6 άξονες συμμετρίας ε) Το σχήμα έχει 7 άξονες συμμετρίας στ) Το σχήμα έχει 8 άξονες συμμετρίας 4. Να βρείτε τον άξονα συμμετρίας του παρακάτω σχήματος Β Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 205 1.

Αν οι κύκλοι τέμνονται.3 Τμήματος ΘΕΩΡΙΑ Μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος ονομάζεται η ευθεία που είναι . άξονας συμμετρίας είναι η ευθεία που διέρχεται από τα δύο κέντρα. κάθε ευθεία που διέρχεται από το κέντρο είναι άξονας συμμετρίας O β) Όταν οι κύκλοι έχουν διαφορετικά κέντρα.385 Μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος β) η ευθεία που διέρχεται από τα κέντρα των δύο κύκλων Ο΄ O 5. α) Όταν οι κύκλοι είναι ομόκεντροι. άξονας συμμετρίας είναι η ευθεία της κοινής τους χορδής O O΄ • Μεσοκάθετος Ευθύγραμμου 2.

Να κατασκευάσετε την ευθεία που είναι κάθετη στην ε και διέρχεται από το Ο Λύση ε1 Α Ο Β . όπου η ακτίνα ρ είναι μεγαλύτερη από το μισό του μήκους του ΑΒ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. ρ).386 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία κάθετη προς αυτό και διέρχεται από το μέσο του ε Α Β Σχήμα2. ΠΡΟΣΟΧΗ Κάθε σημείο της μεσοκαθέτου ενός ευθύγραμμου τμήματος ισαπέχει από τα άκρα του Κάθε σημείο που ισαπέχει από τα άκρα του ευθύγραμμου τμήματος βρίσκεται πάνω στη μεσοκάθετο του Η μεσοκάθετος κάθε χορδής κύκλου διέρχεται από το κέντρο του Η μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος αποτελεί και άξονα συμμετρίας του Η μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ είναι η ευθεία που διέρχεται από τα σημεία τομής των κύκλων (Α. Δίνεται μια ευθεία ε και ένα σημείο της Ο. ρ). (Β.

Αν οι πλευρές ΑΒ και ΑΓ δεν είναι ίσες. Να χωρίσετε ένα ευθύγραμμο τμήμα σε 10 ίσα ευθύγραμμα τμήματα. έτσι ώστε ΟΜ=ΟΚ. το οποίο ισαπέχει από τις κορυφές Β και Γ 4. οπότε η ζητούμενη ευθεία είναι η μεσοκάθετος ε1 του ΑΒ 2. ο οποίος τέμνει την ευθεία ε στα σημεία Α και Β. τμήματος ΑΒ θα ανήκει στη μεσοκάθετο ε1 του ΑΒ ε1 ε Α Β Κατασκευάζουμε τη μεσοκάθετο ε1 του ΑΒ και το ζητούμενο σημείο Μ είναι το σημείο τομής της μεσοκαθέτου με την ε. Να σχεδιάσετε ένα τρίγωνο ΑΒΓ και να χαράξετε ευθεία ε  ΒΓ που να διέρχεται από το Α. Γιατί το Ο ανήκει στη μεσοκάθετη του ΚΜ. Να βρείτε ένα σημείο της ευθείας ε που να ισαπέχει από τα σημεία Α και Β . να βρείτε σημείο Μ της ε. Να σχεδιάσετε ένα ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ και μια ευθεία ε που δεν είναι κάθετη σ’ αυτό. Να σχεδιάσετε μια γωνία ΑΟΒ και να πάρετε σημείο Μ στην ΟΑ και ένα σημείο Κ στην ΟΒ. 2. Το Ο μέσο του ΑΒ.387 Μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος Με κέντρο το σημείο Ο και τυχαία ακτίνα ρ σχεδιάζουμε κύκλο. 3. Να βρείτε σημείο Μ της ε το οποίο ισαπέχει από τα σημεία Α και Β Λύση Το σημείο Μ της ε. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. επειδή ισαπέχει από τα Α κα Β το ευθύγρ.

ρ) και (Β. Έστω το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ. Λ αντίστοιχα. Σχεδιάζουμε αρχικά τη μεσοκάθετο του ΑΒ ως εξής: Φτιάχνουμε δύο ίσους κύκλους (Λ. οπότε το Μ είναι το μέσο του ΑΒ. δηλαδή ΑΜ=ΜΒ. Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία και κατασκευάζουμε τις μεσοκαθέτους των ευθύγραμμων τμημάτων ΑΜ και ΜΒ. Βρείτε δύο σημεία του κύκλου. Επομένως ΑΚ=ΚΜ=ΜΛ=ΛΒ Γ Α Κ Μ Λ Δ Β . ώστε το καθένα να ισαπέχει από τα Κ και Λ. ρ).388 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Β Α ε 5. ώστε οι κύκλοι να τέμνονται. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 209 1. οπότε βρίσκουμε τα μέσα τους Κ. α) …μεσοκάθετο του β) …μέσο… γ) …μεσοκάθετος… 2. όπου η ακτίνα ρ είναι μεγαλύτερη από το μισό του ΑΒ. Τα σημεία Γ. Να σχεδιάσετε ένα κύκλο και μια διάμετρο του ΚΛ. Δ τομής των δύο κύκλων ορίζουν τη μεσοκάθετο του.

Μ είναι τα μέσα των πλευρών του τριγώνου Α Λ Κ Β Μ Γ . Φέρνουμε την μεσοκάθετο της ΚΑ. Για να ισαπέχει η στάση από τους δύο οικισμούς. Γ Α Β 5. Φέρνουμε τη μεσοκάθετο του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ. Τα σημεία αυτά ισαπέχουν από τα Κ και Α Α Γ Β Κ 4. η οποία τέμνει την καμπύλη γ στο σημείο Γ. πρέπει να ανήκει στη μεσοκάθετο του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ. το οποίο είναι και το ζητούμενο σημείο.389 Μεσοκάθετος ευθύγραμμου τμήματος 3. η οποία τέμνει τον κύκλο στα σημεία Β. Λ. Με κανόνα και διαβήτη κατασκευάζουμε τις μεαοκαθέτους των πλευρών του. Β Γ Α Β 6. η οποία τέμνει την καμπύλη του ποταμού στο σημείο Γ. Γ. Τα σημεία Κ. Φέρνουμε τη μεσοκάθετο. το οποίο ισαπέχει από τα δυο χωριά α.

Επομένως το Κ ισαπέχει από τα άκρα του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ. Σχεδιάζουμε τις τρεις μεσοκαθέτους και παρατηρούμε ότι και οι τρεις διέρχονται από το κέντρο Κ του κύκλου. Το σημείο Γ ισαπέχει από τα Α. Β ως σημείο της μεσοκαθέτου ε΄ Α Γ Β ε . α) Συγκρίνουμε τα τμήματα ΜΑ. η οποία τέμνει την ε στο σημείο Γ. M B A K N 8. ΜΒ και τα βρίσκουμε ίσα. β) Ομοίως ΝΑ=ΝΒ γ) Επειδή τα σημεία Α και Β είναι σημεία του κύκλου. άρα ανήκει στη μεσοκάθετο του. Φέρνουμε τη μεσοκάθετο ε΄ του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ. αφού το Κ ισαπέχει από τα άκρα των χορδών απόσταση ίση με ρ. ρ Κ ρ ρ ρ ρ ρ 9.390 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία 7. θα είναι ΚΑ=ΚΒ ως ακτίνες του κύκλου. Αυτό συμβαίνει γιατί το Μ είναι σημείο της μεσοκαθέτου του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ.

είναι μια ημιευθεία Αχ΄  Αχ Το συμμετρικό τριγώνου ΑΒΓ ως προς σημείο Ο είναι τρίγωνο Α΄Β΄Γ΄. Δύο συμμετρικά σημεία ως προς Ο ΠΡΟΣΟΧΗ Δυο σημεία Μ και Μ΄ είναι συμμετρικά ως προς κέντρο Ο. το  οποίο είναι ίσο προς το ΑΒΓ Όμοια μια γωνία χΟy είναι συμμετρική ως προς σημείο Ο με την γωνία χ . όταν κάθε σημείο του ενός είναι συμμετρικό ενός σημείου του άλλου Το συμμετρικό μιας ευθείας ε ως προς σημείο Ο είναι ευθεία ε΄  ε και μιας ημιευθείας Αχ.391 Συμμετρία ως προς ένα σημείο 2. αν περιστραφεί κατά 180ο Α Ο Α΄ Σχήμα 3.4 • Συμμετρία ως προς Σημείο ΘΕΩΡΙΑ Συμμετρικό σημείου Α ως προς κέντρο Ο είναι το σημείο Α΄ με το οποίο συμπίπτει το Α. όταν το Ο είναι το μέσο του ευθύγραμμου τμήματος ΜΜ΄ Δυο σχήματα είναι συμμετρικά ως προς σημείο Ο.

Να κατασκευάσετε το συμμετρικό τετραγώνου ως προς το μέσο Μ της μιας πλευράς του 4. το ευθύγραμμο τμήμα ´ô είναι το συμμετρικό του ΒΓ ως προς το Α. Γ΄ είναι τα συμμετρικά των Β. 5. α) Γιατί είναι ΓΕ=ΓΔ. Δίνεται τρίγωνο ΑΒΓ. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ ως προς την ˆ =90ο) κορυφή Α ( Α 2. οπότε τα μέσα τους ως αντίστοιχα στοιχεία τους θα είναι συμμετρικά ως προς το . Δίνεται ένα τραπέζιο ΑΒΓΔ. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό Μ της κορυφής Α ως προς τη κορυφή Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 211 1. β) Η ημιευθεία ΑΓ τι είναι για το τμήμα ΕΔ. ρ) ως προς σημείο Α είναι κύκλος (Ο΄. ρ) όπου Ο΄ το συμμετρικό του Ο ως προς Α ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ρ) ως προς εξωτερικό σημείο 3. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό Δ της κορυφής Β ως προς την κορυφή Γ και το συμμετρικό Ε του σημείου Δ ως προς την ημιευθεία ΑΓ. Άρα ´ô=ΒΓ.392 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Όy΄ η οποία είναι ίση με την πρώτη Το συμμετρικό κύκλου (Ο. Επειδή τα Β΄. Γ ως προς το Α. Να κατασκευάσετε το συμμετρικό κύκλου (Ο.

οπότε ΑΟ=ΟΓ. άρα ΒΟ=ΟΔ. Άρα το τετράπλευρο ΑΒΓΔ είναι παραλληλόγραμμο. Επίσης το Γ είναι το συμμετρικό του Α ως προς το Ο. άρα το Μ΄ είναι μέσο του ´ô Γ΄ Μ΄ Β΄ Α Β Μ Γ 2. αφού ΒΜ=ΜΓ. Το Ο είναι το μέσο της πλευράς ΒΔ. γύρω από το οποίο. αν περιστραφεί το σχήμα κατά 180ο. γιατί οι διαγώνιοί του διχοτομούνται Α Δ Ο Β 2. Επομένως Γ΄Μ΄=Β΄Μ΄.5 Γ • Κέντρο Συμμετρίας ΘΕΩΡΙΑ Κέντρο συμμετρίας σχήματος ονομάζεται ένα σημείο Ο.393 Κέντρο συμμετρίας Α. Όμως το συμμετρικό του Μ ως προς το Α είναι το Μ΄. θα συμπέσει με το αρχικό σχήμα . οπότε ΓΜ=Γ΄Μ΄ και ΒΜ=Β΄Μ΄.

Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα παρακάτω σχήματα.394 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία ΠΡΟΣΟΧΗ Το κέντρο συμμετρίας Ο ενός σχήματος έχει συμμετρικό ως προς το σημείο Ο το ίδιο το σημείο Όταν ένα σχήμα έχει κέντρο συμμετρίας. τότε το συμμετρικό του ως προς το κέντρο συμμετρίας είναι το ίδιο το σχήμα Ένα παραλληλόγραμμο έχει κέντρο συμμετρίας το σημείο τομής των διαγωνίων του Το κέντρο του κύκλου είναι κέντρο συμμετρίας του ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ώστε το Ο να γίνει κέντρο συμμετρίας του α) γ) Ο β) Ο Ο . ώστε το Ο να γίνει κέντρο συμμετρίας του Ε Ο Α Μ Δ 2. Να συμπληρώσετε κατάλληλα το σχήμα.

395 Κέντρο συμμετρίας ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 213 1. Α X κέντρο συμμετρ. 0 1 (συνέχεια) Μ 0 1 Β X Γ X Ν Ξ Ο X X X X Δ X Π X Ε X Ρ X Ζ Η Θ Ι X X X X Σ X Τ X Υ X Φ Χ X X Κ X Λ X Ψ X Ω X 2. X X Ορθογώνιο X X Ρόμβος X X Τετράγωνο Κύκλος X X X X . συμμετρ. δ. ζ. Άξονες συμμετρίας κανένα ένα δύο X Ευθύγραμμο τμήμα X X Ισοσκελές τρίγωνο X Ισόπλευρο τρίγωνο Παραλληλόγραμμο τρεις Έχει κέντρο τέσσερις περισσότ. Με στροφή 180ο διαπιστώνουμε ποια σχήματα έχουν κέντρο συμμετρίας. Αυτά είναι τα γ. θ 3.

ε1 ε2 Τότε: i) Οι γωνίες Α1. Α4.396 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία • Παράλληλες Ευθείες που Τέμνονται 2. Β1. Β1 και Α1. Β4 βρίσκονται εκτός των παραλλήλων και λέγονται εκτός iii) Οι γωνίες Α1. Β3 βρίσκονται προς το ίδιο μέρος της ευθείας ε και λέγονται επί ταυτά iv) Οι γωνίες Α2. Β2 βρίσκονται εκατέρωθεν της ε και λέγονται εναλλάξ ΠΡΟΣΟΧΗ Δυο γωνίες εντός εναλλάξ είναι ίσες Δυο γωνίες εντός εκτός και επί ταυτά είναι ίσες Δυο γωνίες εντός και επί ταυτά είναι παραπληρωματικές . Α3. ε2 παράλληλες και ευθεία ε που τέμνει τις άλλες δύο στα σημεία Α και Β αντίστοιχα Α4 2 Β2 4 ε 3 1 1 3 Σχήμα 4. Β3. Β1. Α2.6 από μια άλλη Ευθεία ΘΕΩΡΙΑ Έστω δύο ευθείες ε1. Β2 βρίσκονται εντός των παραλλήλων και λέγονται εντός ii) Οι γωνίες Α3.

αν ε1  ε2 h γ 55ο=ε δ ε4 120 ο= α) β ζ γ=30ο Α α=60ο δ Δ ζ ε1 ε ε3 ε2 β) Β β Γ ε . ˆ Άρα είναι αˆ + βˆ =180ο ⇔ 60ο+ βˆ =180ο ⇔ β =120ο Οι γωνίες γ και β είναι κατακορυφήν. Στο παρακάτω σχήμα είναι ε1  ε2 και ε2  ε4. άρα γˆ = βˆ =120ο Οι γωνίες δ και ε είναι εντός εναλλάξ.397 Παράλληλες ευθείες που τέμνονται από μια άλλη ευθεία ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Να υπολογίσετε τις άγνωστες γωνίες ε4 ε3 γ δ ε ε1 β α=60ο ε2 Λύση Οι γωνίες α και β είναι παραπληρωματικές ως εντός και επί ταυτά. άρα εˆ = δˆ =120ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να υπολογίσετε τις γωνίες στα παρακάτω σχήματα.

Να υπολογίσετε τις 5. αν είναι ε1  ε2 και αˆ =3 βˆ ε γ ε1 β α δ ε2 ˆ = 120ο. Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος. Να υπολογίσετε τη 3. Να υπολογίσετε τις γωνίες Α και Β του τριγώνου ΑΒΓ y x 60ο Α 45ο Β Γ ˆ =90ο. α και γ . Στο παρακάτω σχήμα είναι Αχ  ΒΓ και ΓΑy γωνίες ω.398 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Α 30 ο γ) Β Ο 60ο Α Μ ε1 ε2 δ) ε3 ε1 37ο Η ΑΒ είναι διχοτόμος ˆ της γωνίας ΓΑΜ Β Γ ε2 2. Στο παρακάτω σχήμα είναι ε1  ε2  ε3 και ΑΒΓ γωνία φ φ Α Β 30 ο Γ ε1 ε2 ε3 4. Στο παρακάτω σχήμα είναι Αχ  ΒΓ. φ.

Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος ε΄ Α 45ο Β ω ε Δ ε4 y ε1 Ο Γ ε3 ε2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 216 1. α ε ζ δ β γ h 12ο ε ε1 ε2 Η αˆ είναι παραπληρωματική των 12ο. οπότε αˆ =180ο-12ο=168ο βˆ =12ο ως κατακορυφήν με τις 12ο γˆ = αˆ =168ο ως κατακορυφήν δˆ =12ο ως εντός εκτός και επί ταυτά με τις 12ο εˆ = δˆ =12ο ως κατακορυφήν ηˆ = εˆ = 168ο ως κατακορυφήν .399 Παράλληλες ευθείες που τέμνονται από μια άλλη ευθεία x Γ 120ο γ α 60ο Β φ ω y Α 6.

άρα βˆ =180ο. ως εντός και εναλλάξ των ε1  ε2. άρα εˆ =180ο.ζˆ ⇔ εˆ =110ο δˆ + αˆ =180ο.αˆ ⇔ γˆ =63ο 2. έχουμε 2 φˆ =56ο ⇔ φˆ =28ο Βδ2 είναι διχοτόμος της Β αˆ = φˆ =28ο ως εντός και εναλλάξ των ε1  ε2 με τέμνουσα τη δ2 .400 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία 2. ως εντός εκτός και επί ταυτά των ε3  ε4 βˆ = ζˆ =70ο. ˆ =180ο. βˆ = γˆ =70ο. ˆ =56ο ως εντός και εναλλάξ των ε ε με τέμνουσα την δ .9 cm Δ Α 63ο γ α β Β Γ x 4.Α ˆ ⇔ βˆ βˆ + Α ο =117 αˆ + γˆ =180ο ως εντός και επί ταυτά των ΑΔ  ΒΓ. άρα γˆ = 180ο.Α ˆ ⇔ αˆ αˆ + Α =117ο ˆ =180ο ως εντός και επί ταυτά των ΑΔ  ΒΓ. Επειδή η Η Β 1 2 1 ˆ . άρα αˆ =180ο.αˆ ⇔ δˆ =110ο ε ζ α ε1 δ γ β ε3 ε4 ε2 ε5 3. άρα δˆ = 180ο. ως εντός και επί ταυτά των ΓΔ  ΑΒ. ως εντός εκτός και επί ταυτά των ε  ε 1 2 ζˆ + εˆ =180ο ως εντός και επί ταυτά των ε3  ε4.

ως εντός και εναλλάξ των ΑΔ  ΒΓ με τέμνουσα την ΔΓ ˆ ˆ φˆ =180ο ⇔ φ =45ο θˆ + ω+ γˆ = φˆ =45ο.αˆ ⇔ βˆ =152ο ε1 ε2 Α δ1 β α 56 ο Γ γ δ2 φ φ Β 5. άρα βˆ =180ο. ως εντός και εναλλάξ των ΑΔ  ΒΓ με τέμνουσα την ΒΔ θˆ =105ο. ως εντός εκτός και επί ταυτά των ΑΒ  ΓΔ με τέμνουσα την ΑΔ εˆ +105ο=180ο. ως παραπληρωματικές. ως εντός και εναλλάξ των ΔΓ  ΑΒ με τέμνουσα την ΒΔ αˆ = θˆ =105ο.Παράλληλες ευθείες που τέμνονται από μια άλλη ευθεία γˆ = αˆ =28ο ως κατακορυφήν βˆ + αˆ =180ο ως παραπληρωματικές. άρα φˆ =180ο-116ο ⇔ φˆ =64ο βˆ = φˆ =64ο ως εντός εκτός και επί ταυτά των ε3  ε4 αˆ + βˆ = 180ο ως παραπληρωματικές. o ˆ ω=30 . άρα εˆ =75ο 401 . φˆ +116ο=180ο ως εντός και επί ταυτά των ε1  ε2. άρα αˆ =110ο ε3 ε1 ε2 ε4 116ο φ α β 6.

φ =60ο και ΚΛΜ Να βρείτε τις υπόλοιπες γωνίες του σχήματος κˆ .402 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία Α ω φ φ γ Β Δ θ 105ο 30 Γ ο ε Επαναληπτικές ασκήσεις 2ου κεφαλαίου 1. ω=30 . ˆ 2. αν ΑΟ  ΓΔ Β Α Ο Δ 50ο Γ ο ˆ ˆ =121ο. Στο παρακάτω σχήμα είναι ε1  ε2. λˆ και ρˆ ω ε1 Λ ε2 κ λ φ Ν ρ ε3 . Να υπολογίσετε τα τόξα ΑΟΒ και ΑΔ.

403 Επαναληπτικές ασκήσεις 2ου κεφαλαίου 3. Ποιες από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστές και ποιες λάθος α) Οι εντός εναλλάξ γωνίες είναι παραπληρωματικές β) Οι διχοτόμοι δυο εντός και επί ταυτά γωνιών τέμνονται κάθετα γ) Η διαγώνιος ορθογωνίου παραλληγράμμου είναι άξονας συμμετρίας του δ) Η μεσοκάθετος κάθε χορδής ενός κύκλου δεν είναι άξονας συμμετρίας του κύκλου ε) Κάθε επίπεδο σχήμα έχει άξονα και κέντρο συμμετρίας στ) Το ισοσκελές συμμετρίας τρίγωνο δεν έχει άξονα Σ Λ .

404 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – Συμμετρία .

Τρίγωνα .Τραπέζια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΤΡΙΓΩΝΑ .ΤΡΑΠΕΖΙΑ 405 .Παραλληλόγραμμα .ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΓΡΑΜΜΑ .

Τραπέζια 3. ΒΓ και οι τρεις γωνίες Α Α κορυφή γωνία Β Γ πλευρά Σχήμα 1. Β ˆ <90ο.Β ˆ και Γˆ πλευρές ΑΒ. ΑΓ. Γ οι τρεις ˆ .406 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . Γˆ <90ο Α .Παραλληλόγραμμα . ΑΓ κάθετες πλευρές και ΒΓ υποτείνουσα Β Α Β ˆ <90ο.1 • Στοιχεία Τριγώνου • Είδη Τριγώνου ΘΕΩΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΡΙΓΩΝΟΥ Τα κύρια στοιχεία ενός τριγώνου ΑΒΓ είναι οι κορυφές Α. Ένα τρίγωνο ΑΒΓ και τα στοιχεία του Υπάρχουν διάφορα είδη τριγώνου: Ορθογώνιο Γ Αμβλυγώνιο Οξυγώνιο Γ Γ Α Β ˆ =90ο Α Α ˆ >90ο Α ΑΒ. Β.

λέγεται ύψος Α Β Γ) Μ Σχήμα 3.407 Στοιχεία τριγώνου . Η διάμεσος ΑΜ του τριγώνου Β Το ευθύγραμμο τμήμα που φέρνουμε από μια κορυφή του τριγώνου κάθετο στην ευθεία της απέναντι πλευράς.Είδη τριγώνου Ισόπλευρο Ισοσκελές Σκαληνό Α Α Α Β Γ Β ΑΒ=ΑΓ=ΒΓ Γ ΑΒ=ΑΓ Β Γ ΑΒ ≠ ΑΓ ≠ ΒΓ ≠ ΑΒ ΒΓ βάση τριγώνου ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΡΙΓΩΝΟΥ Το ευθύγραμμο τμήμα που ενώνει μια κορυφή ενός τριγώνου με το μέσο της απέναντι πλευράς. Το ύψος ΑΜ του τριγώνου . λέγεται διάμεσος Α Γ Μ Σχήμα 2.

Παραλληλόγραμμα .Τραπέζια Το ευθύγραμμο τμήμα της διχοτόμου μιας γωνίας ενός τριγώνου που φέρνουμε από μια κορυφή στην απέναντι πλευρά. Μετρώντας με το υποδεκάμετρο βρίσκουμε ότι ΑΜ=3 cm. Να βρείτε το μήκος του τμήματος ΑΜ και να το συγκρίνεται με την υποτείνουσα ΒΓ Γ 2cm Λύση Έστω Μ το μέσο της ΒΓ. Άρα 1 ΑΜ= ΒΓ 2 Α Μ 6c m 4cm Β . το οποίο λέγεται ορθόκεντρο του τριγώνου Οι διχοτόμοι ενός τριγώνου διέρχονται από το ίδιο σημείο Ε. Η διχοτόμος ΑΜ του τριγώνου ΠΡΟΣΟΧΗ Οι τρεις διάμεσοι ενός τριγώνου διέρχονται από το ίδιο σημείο Ο που λέγεται βαρύκεντρο του τριγώνου Τα ύψη ενός τριγώνου διέρχονται από το ίδιο σημείο Η. ΒΓ=6 cm και να φέρετε την διάμεσο ΑΜ.408 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . Το τμήμα ΑΜ είναι η διάμεσος του τριγώνου ΑΒΓ. ΑΓ=2 1. το οποίο λέγεται έκκεντρο του τριγώνου ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ˆ =90ο) με ΑΒ=4cm. λέγεται διχοτόμος Α φ φ Β Γ Μ Σχήμα 4. Να σχεδιάσετε ένα ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ ( Α cm.

Είδη τριγώνου ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να σχεδιάσετε τα ύψη στα παρακάτω τρίγωνα Γ Α α) β) Γ Β Β Α Γ γ) Β Α 2. Να ∆ σχεδιάσετε τις διχοτόμους και τις διαμέσους του Α∆Γ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 220 1. Να σχεδιάσετε τις αποστάσεις του Μ από τις δύο άλλες πλευρές του τριγώνου 4. Να σχεδιάσετε ένα τρίγωνο ΑΒΓ και να φέρετε τη διχοτόμο ΑΔ. α) Σ β) Λ γ) Σ δ) Σ ε) Λ στ) Σ ζ) Σ η) Λ . Να σχεδιάσετε ένα τρίγωνο ΑΒΓ.409 Στοιχεία τριγώνου . Να σχεδιάσετε ένα τρίγωνο ΑΒΓ και να πάρετε το μέσο Μ της ΒΓ. Να βρείτε τα μέσα των πλευρών του και να χαράξετε τις διαμέσους του 3.

θα είναι ΜΛ=ΛΓ= 2 ΜΓ=1. τα τρίγωνα ΑΒΔ και ΑΔΓ συμπίπτουν όταν διπλώσουμε το σχήμα κατά τον άξονα ΑΔ και είναι ίσα. άρα και οι γωνίες Α1.410 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . 1 Επειδή στο τρίγωνο ΑΒΓ η ΑΜ είναι διάμεσος. Επειδή Α 1 2 ˆ είναι ∆ˆ 1 + ∆ˆ 2 =180ο ( ∆ˆ 1 = ∆ˆ 2 ) άρα 2 ∆ˆ 1 =180ο ⇔ ∆1 =90ο. Αφού η διάμεσος ΑΔ είναι άξονας συμμετρίας του τριγώνου ΑΒΓ. Α2 είναι ίσες.1cm 1 Επειδή στο τρίγωνο ΑΒΓ η ΑΛ είναι διάμεσος. ΓΖ είναι διχοτόμοι και ύψη Α 1 2 Ζ Β Ε 1 2 Δ Γ . οπότε η ΑΔ είναι και ύψος. Επαναλαμβάνουμε για τις διαμέσους ΒΕ και ΓΖ και προκύπτει ότι οι ΒΕ. η ΑΔ είναι διχοτόμος της γωνίας Α και ακόμα ότι ∆ˆ 1 = ∆ˆ 2 . θα είναι ΒΚ=ΚΜ= 2 ΒΓ=1.2cm 1 Επειδή στο τρίγωνο ΑΒΓ η ΑΚ είναι διάμεσος. Ομοίως προκύπτει ˆ =Α ˆ .Τραπέζια 2.Παραλληλόγραμμα .4cm Λ Γ 3. θα είναι ΒΜ=ΜΓ= 2 ΒΓ=2.1cm Α Β Κ Μ 4.

παρατηρούμε ότι ΑΝ=ΝΓ. Δηλαδή το Ν είναι μέσο του ΑΓ 3. Δηλαδή η ΓΡ είναι διάμεσος του τριγώνου ΑΒΓ Ν Ρ Β Α 6. διχοτόμος και άξονας συμμετρίας του τριγώνου . είναι ύψος. παρατηρούμε ότι ΔΜ=ΗΖ Α Δ Ζ Μ Β Γ Α 5. Συγκρίνοντας με τον διαβήτη τα τμήματα ΔΜ και ΜΖ.2 Γ Μ ε Ν Β ε||ΑΒ Μ Γ • Άθροισμα Γωνιών Τριγώνου • Ιδιότητες Ισοσκελούς Τριγώνου ΘΕΩΡΙΑ Σε κάθε ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ με ΑΒ=ΑΓ ισχύουν: i) Η διάμεσος που αντιστοιχεί στη βάση.Ιδιότητες ισοσκελούς τριγώνου 4. Συγκρίνοντας με τον διαβήτη τα τμήματα ΑΡ και ΡΒ. Συγκρίνοντας με τον διαβήτη τα τμήματα ΑΝ και ΝΓ. παρατηρούμε ότι ΑΡ=ΡΒ.411 Άθροισμα γωνιών τριγώνου .

Παραλληλόγραμμα . Το ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ Σε κάθε ισόπλευρο τρίγωνο ΑΒΓ ισχύουν: i) Οι ευθείες των διαμέσων είναι άξονες συμμετρίας και κάθε διάμεσος είναι ύψος και διχοτόμος ˆ =Β ˆ = Γˆ =60ο) ii) Όλες οι γωνίες είναι ίσες ( Α Α 30ο 30ο 30ο 30ο 30ο 30ο Γ Β Σχήμα 6.Τραπέζια ˆ = Γˆ ) ii) Οι προσκείμενες γωνίες στη βάση του τριγώνου είναι ίσες ( Β Α Β Δ ύψος διχοτόμος διάμεσος ΑΒ=ΑΓ ˆ ˆ Β=Γ ΒΔ=ΔΓ Γ άξονας συμμετρίας Σχήμα 5. ονομάζεται εξωτερική γωνία και συμβολίζεται Γˆ εξ . Το ισόπλευρο τρίγωνο ΑΒΓ ΠΡΟΣΟΧΗ ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο Σε κάθε τρίγωνο ΑΒΓ ισχύει Α Σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ. οι οξείες γωνίες είναι συμπληρωματικές ˆ + Γˆ =180ο ⇔ Β ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο ⇔ 90ο+ Β ˆ + Γˆ =90ο γιατί Α Η γωνία ΑΓχ που σχηματίζεται από την πλευρά ΑΓ και την προέκταση της ΒΓ προς το μέρος του Γ σ’ ένα τρίγωνο ΑΒΓ. Μια εξωτερική γωνία είναι παραπληρωματική της αντίστοιχης εσωτερικής .412 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα .

Να υπολογίσετε τις γωνίες του τριγώνου Λύση Για τις γωνίες του τριγώνου ΑΒΓ ισχύει: ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο Α Γ ˆ =2 Β ˆ . Γˆ =3 Β ˆ Α Α 60ο Άρα ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο ⇔ 2 Β ˆ +Β ˆ +3 Β ˆ =180ο ⇔ Β ˆ =30ο Α ˆ =2 Β ˆ =60ο και Γˆ =3 Β ˆ ⇔Α ˆ ⇔ Γˆ =90ο Α 30ο Β . Σ’ ένα τρίγωνο ΑΒΓ η γωνία Α είναι διπλάσια από τη Β.Ιδιότητες ισοσκελούς τριγώνου Α ˆ εσωτ. να υπολογίσετε 1. Γ Β Γˆ εξωτ. Σ’ ένα ορθογώνιο και ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ ( Α τις γωνίες Β και Γ Λύση Γ Β Α ο ˆ Α=90 ˆ + Γˆ =90ο Αφού το τρίγωνο είναι ορθογώνιο ⇔ Β ˆ = Γˆ ή Β ˆ +Β ˆ =90ο ή Β ˆ =45ο Επίσης γνωρίζουμε ότι ΑΒ=ΑΓ. Άρα Β ˆ = Γˆ =45ο Άρα Β 2. ενώ η γωνία Γ είναι τριπλάσια από τη Β. Γ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ˆ =90ο).413 Άθροισμα γωνιών τριγώνου .

414 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . αν Β ο =60 3. Να υπολογίσετε τις γωνίες του τριγώνου 5.Παραλληλόγραμμα . Να υπολογίσετε τις γωνίες στα παρακάτω σχήματα Α 55ο α) Γ β) 60ο ω 30ο Β ω Γ 10ο Α Β 4x γ) x 3x+20 ˆ 2. αν ε1  ε2 . Σ’ ένα τρίγωνο ΑΒΓ η γωνία Β είναι τριπλάσια από την Α και η Α είναι μικρότερη από τη Γ κατά 50ο. Να υπολογίσετε τις γωνίες στο παρακάτω σχήμα Α 5x Β x 120ο Γ 4. Να βρείτε τη γωνία Α ενός ισοσκελούς τριγώνου ΑΒΓ με ΑΒ=ΑΓ.Τραπέζια ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. Να υπολογίσετε τις γωνίες στα παρακάτω σχήματα.

415 Άθροισμα γωνιών τριγώνου . αν ε1  ε2 ω xκ 90ο α ε β λ 130ο ε1 ε2 ε΄ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 224 1.Ιδιότητες ισοσκελούς τριγώνου ε΄ 30 κ ε΄ ε ε1 ο α) ε΄΄ φω φ φ ω γ β) ε2 80ο ε κ δ β α ε1 32ο ε2 6. Να υπολογίσετε τις άγνωστες γωνίες στο παρακάτω σχήμα. α) Σ β) Λ γ) Λ δ) Λ ε) Σ στ) Λ ζ) Σ η) Σ θ) Λ . Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω σχήματος Α x ω ω Β 80ο Γ 7.

2cm Β 4. Δηλαδή ΑΒ= ΒΓ 2 Γ cm 8. ΑΒ=4.Τραπέζια ˆ +Β ˆ +75ο+35ο=180ο ⇔ Α ˆ =70ο ˆ + Γˆ =180ο ⇔ Α 2.Παραλληλόγραμμα . δˆ .2cm και Α ΑΒΓ με Β 1 ΒΓ βρίσκουμε ΒΓ=8.4 cm. ισχύει αˆ + γˆ + δˆ =180ο ⇔ 52ο+ γˆ +48ο=180ο ⇔ γˆ =80ο βˆ = γˆ =80ο ως κατακορυφήν δ1 β δ2 48ο ε1 γ α 52 ο δ ε2 . ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο ⇔ 90ο+60ο+ Γˆ =180ο ⇔ Γˆ =30ο α) Ισχύει ότι: Α β) Σχεδιάζουμε με υποδεκάμετρο και μοιρογνωμόνιο το ορθογώνιο τρίγωνο ˆ =90ο. γˆ είναι γωνίες τριγώνου.416 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα .4 30ο Α 60ο 4. Μετρώντας με το υποδεκάμετρο τη ˆ =60ο. αˆ =52ο ως κατακορυφήν δˆ =48ο ως εντός εκτός και επί ταυτά με ε1  ε2 και τέμνουσα τη δ1 επειδή αˆ . Ισχύει ότι: Α Α Β 75ο 35ο Γ 3.

γˆ γωνίες τριγώνου. ωˆ είναι παραπληρωματικές. αˆ =40ο ως εντός εναλλάξ των ΑΒ  ΓΔ στο τρίγωνο ΓΔΕ είναι φˆ + αˆ +42ο=180ο ⇔ φˆ =98ο επειδή φˆ . άρα αˆ + βˆ +35ο=180ο ⇔ αˆ =73ο φˆ = αˆ =73ο ως κατακορυφήν ε1 φ 35ο α β ε2 72ο β) γˆ =35ο ως κατακορυφήν βˆ +102ο=180ο. άρα αˆ + βˆ + γˆ =180ο ⇔ αˆ +78ο+35ο=180ο ⇔ αˆ =67ο φˆ = αˆ =67ο ως κατακορυφήν 35ο γ β 102ο ε1 α φ ε2 6. βˆ .Ιδιότητες ισοσκελούς τριγώνου 5. 35ο γωνίες τριγώνου. ως εντός και επί ταυτά. α) βˆ =72ο ως κατακορυφήν αˆ . βˆ . άρα βˆ =78ο αˆ .Άθροισμα γωνιών τριγώνου . έχουμε φˆ + ωˆ =180ο ⇔ ωˆ =82ο Α 40ο Ε ο Γ 42 Β φ ω α Δ 417 .

ΒΟΓ ˆ =Ο ˆ .Ο ˆ . ΓΟ∆ ˆ =Ο ˆ . Γˆ =90ο ˆ =30ο. Έχουμε ότι Β ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο ⇔ 36ο+2χ+χ=180ο ⇔ χ=48ο Ισχύει Α ˆ =96ο Άρα Γˆ =48ο και Β Α 36ο 2x Β x Γ ˆ =2χ και  =3χ ˆ =χ. ∆ΟΑ ˆ =Ο ˆ 10. Α Άρα Β ˆ =Ο ˆ . Έστω ότι Β ˆ +Β ˆ + Γˆ =180ο ⇔ 2χ+χ+3χ=180ο ⇔ χ=30ο Έχουμε Α ˆ =60ο.Ο ˆ είναι διαδοχικές και σχηματίζουν μια πλήρη γωνία. οπότε Α 9. Έστω ΑΟΒ 1 2 3 4 ˆ .418 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα .Τραπέζια 7.Ο ˆ . Οι Ο 1 2 3 4 ˆ +Ο ˆ +Ο ˆ +Ο ˆ =360ο οπότε Ο 1 2 3 4 . Ισχύει ότι ωˆ + ωˆ +74ο+180ο ⇔ ωˆ =53ο ˆ = Γˆ =53ο Άρα Β Α 74ο Β ω ω Γ ˆ =2 Γˆ ⇔ Β ˆ =2χ και Γˆ =χ 8. Οι γωνίες της βάσης είναι ίσες.Παραλληλόγραμμα .

3 • Παραλληλόγραμμο • Ορθογώνιο • Ρόμβος • Τετράγωνο • Τραπέζιο • Ισοσκελές Τραπέζιο ΘΕΩΡΙΑ Το τετράεδρο ΑΒΓΔ που έχει τις απέναντι πλευρές του παράλληλες ονομάζεται παραλληλόγραμμο 419 .Ορθογώνιο .Τετράγωνο .Ισοσκελές τραπέζιο Β Α 2 2 Δ 1 1 4 Ο 1 2 2 2 1 1 2 Γ ˆ +Β ˆ =180ο ˆ +Ο Στο τρίγωνο ΑΟΒ έχουμε Α 1 1 1 ˆ =180ο ˆ + Γˆ + Ο Στο τρίγωνο ΒΟΓ έχουμε Β 2 2 2 ˆ + ∆ˆ =180ο Στο τρίγωνο ΔΟΓ έχουμε Γˆ 1+ Ο 3 1 ˆ +Α ˆ =180ο Στο τρίγωνο ΑΟΔ έχουμε ∆ˆ 2+ Ο 4 2 Επομένως ˆ +Β ˆ +Β ˆ + Γˆ + Ο ˆ + ∆ˆ + ∆ˆ + Ο ˆ +Α ˆ =4 ⋅ 180ο ˆ +Ο ˆ + Γˆ + Ο Α 1 2 3 4 1 1 2 2 1 1 2 2 ˆ +Α ˆ )+( Β ˆ +Ο ˆ +Ο ˆ +Ο ˆ =720ο ⇔ ˆ +Β ˆ )+( Γˆ + Γˆ )+( ∆ˆ + ∆ˆ )+ Ο ⇔ (Α 1 2 3 4 1 2 1 2 1 2 1 2 ˆ +Β ˆ +Β ˆ + Γˆ + ∆ˆ +360ο=720ο ⇔ Α ˆ + Γˆ + ∆ˆ =360ο Α 3.Παραλληλόγραμμο .Τραπέζιο .Ρόμβος .

Ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ Ρόμβος: όταν όλες οι πλευρές του είναι ίσες Α Β Γ Δ Σχήμα 9. Ρόμβος ΑΒΓΔ .420 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα .Παραλληλόγραμμα . Ένα παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ (ΑΒ  ΔΓ και ΑΔ  ΒΓ) ΠΡΟΣΟΧΗ Κάθε πλευρά του παραλληλογράμμου χαρακτηρίζεται και ως βάση του Η απόσταση της βάσης από την απέναντι πλευρά λέγεται ύψος του παραλληλογράμμου ΕΙΔΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΓΡΑΜΜΩΝ Ορθογώνιο παραλληλόγραμμο: όταν όλες του οι γωνίες είναι ορθές Δ Γ Α Β Σχήμα 8.Τραπέζια Α Β Δ Γ Σχήμα 7.

Τετράγωνο .Ορθογώνιο . δηλαδή ∆ˆ =90ο 421 .Ρόμβος . Να σχεδιάσετε το ύψος τραπεζίου ΑΒΓΔ.Ισοσκελές τραπέζιο Τετράγωνο: όταν όλες οι γωνίες είναι ορθές και όλες οι πλευρές ίσες Δ Γ Α Β Σχήμα 10. ΓΔ του τραπεζίου λέγονται βάσεις του Η απόσταση των βάσεων ονομάζεται ύψος του τραπεζίου Το τραπέζιο που έχει τις μη παράλληλες πλευρές του ίσες λέγεται ισοσκελές ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ˆ =90ο 1.Παραλληλόγραμμο . με ΑΒ  ΔΓ και Α Λύση Αφού στο τραπέζιο είναι ΑΒ  ΔΓ και ΒΑ ⊥ ΑΔ. Τραπέζιο ΑΒΓΔ ΠΡΟΣΟΧΗ Οι παράλληλες πλευρές ΑΒ. Τετράγωνο ΑΒΓΔ Τραπέζιο: το τετράπλευρο που έχει μόνο δυο πλευρές παράλληλες ονομάζεται τραπέζιο Δ Γ Α Β Σχήμα 11. τότε θα είναι και ΓΔ ⊥ ΑΔ.Τραπέζιο .

Τραπέζια Άρα η πλευρά ΑΔ είναι η απόσταση των δύο βάσεων του τραπεζίου. Να πάρετε το μέσο Μ της ΑΔ και το μέσο Ν της ΒΓ. όπου ΑΒ  ΓΔ. α) Σ β) Λ γ) Σ δ) Λ ε) Λ .Παραλληλόγραμμα . με ΑΒ=3 cm και ΓΔ=4 cm. δηλαδή το ύψος του Α Δ Β Γ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ ˆ =60ο. ΓΔ=6 cm και το ύψος του είναι 2 cm 3. Να σχεδιάσετε ένα τραπέζιο ΑΒΓΔ. Να σχεδιάσετε παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ με ΑΒ  ΓΔ στο οποίο είναι ΑΒ=2 cm. α) Να υπολογίσετε το άθροισμα ΑΒ+ΓΔ β) Να συγκρίνετε το ΜΝ με το άθροισμα ΑΒ+ΓΔ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 227 1. ΒΓ=4 cm και ΒΑ= 1. Να σχεδιάσετε τα ύψη του παραλληλογράμμου που άγονται από την κορυφή Α 2.422 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . Να σχεδιάσετε παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ με Β 2 cm.

δηλαδή το τρίγωνο ΓΟΔ είναι ισοσκελές. Α 1 1 1 1 Επομένως οι διαγώνιοι χωρίζουν το τραπέζιο σε 4 ισοσκελή τρίγωνα Α 1 1 Β 2 Δ 1 1 ΑΒ  ΓΔ ΑΓ=ΑΒ=ΒΔ 2 Γ 3. Οι πλευρές θα είναι ανά δύο απέναντι ίσες.Τραπέζιο .Ρόμβος . οπότε το τρίγωνο ΑΒΔ είναι ισοσκελές. οπότε το τρίγωνο ΑΒΓ είναι ισοσκελές. αν βάλουμε τα σπίρτα να σχηματίζουν ορθές γωνίες 4. το τρίγωνο ΑΟΒ είναι ισοκελές Είναι Α 1 1 ˆ ως εντός εναλλάξ των παραλλήλων ΑΒ  ΓΔ. άρ Α 1 1 2 Συγκρίνοντας με διαφανές χαρτί τα τρίγωνα ΑΒΓ και ΑΒΔ διαπιστώνουμε ˆ =Β ˆ και Γˆ = ∆ˆ ότι είναι ίσα.Ορθογώνιο . επομένως θα είναι ρόμβος ή τετράγωνο.Παραλληλόγραμμο . αφού ˆ = ∆ˆ ως γωνίες που πρόσκεινται στη βάση του ΑΒ=ΒΔ. άρα Α 1 2 Φέρνουμε τη διαγώνιο ΒΓ. Επειδή ˆ και ∆ˆ = Α Είναι Γˆ 1 = Β 1 1 1 ˆ =Β ˆ προκύπτει Γˆ = ∆ˆ . Φέρνουμε τη διαγώνιο ΑΔ. με τις αντίστοιχες γωνίες ίσες.Ισοσκελές τραπέζιο 2. αφού ˆ αΒ ˆ = Γˆ ως γωνίες που πρόσκεινται στη βάση του ΑΓ=ΑΒ. Τα τετράπλευρα που θα δημιουργηθούν θα έχουν τις 4 πλευρές τους ίσες. δηλαδή Α 1 1 2 2 ˆ =Β ˆ . οπότε θα κατασκευάσουμε πλάγιο παραλληλόγραμμο ή ορθογώνιο αν βάλουμε τα σπίρτα να σχηματίζουν ορθές γωνίες 423 .Τετράγωνο .

4 • Ιδιότητες Παραλληλογράμμου • Ιδιότητες Ορθογωνίου • Ιδιότητες Ρόμβου • Ιδιότητες Τετραγώνου • Ιδιότητες Τραπεζίου • Ιδιότητες Ισοσκελούς Τραπεζίου ΘΕΩΡΙΑ Ιδιότητες παραλληλογράμμου I. Ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ . Παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ Ιδιότητες ορθογωνίου παραλληλογράμμου I. Οι απέναντι γωνίες είναι ίσες V. Οι μεσοκάθετοι των πλευρών του είναι άξονες συμμετρίας του Δ Γ Ο Β Α Σχήμα 13.Τραπέζια 3. Οι διαγώνιοι του διχοτομούνται III.424 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . Δυο διαδοχικές γωνίες του είναι παραπληρωματικές Δ Γ Ο Α Β Σχήμα 12. Το σημείο τομής Ο των διαγωνίων του είναι κέντρο συμμετρίας του II. Οι διαγώνιες του είναι ίσες II. Οι απέναντι πλευρές είναι ίσες IV.Παραλληλόγραμμα .

τραπεζίου και ισοσκελούς τραπεζίου Ιδιότητες ρόμβου I. Οι διαγώνιοι του είναι ίσες και κάθετες II. Τετράγωνο ΑΒΓΔ Ιδιότητες ισοσκελούς τραπεζίου I. Οι ευθείες των διαγωνίων του είναι άξονες συμμετρίας Α ωω φ φ Β φ Δ φ ωω Γ Σχήμα 14. Οι διαγώνιοι του είναι και διχοτόμοι των γωνιών του III. ρόμβου.Ιδιότητες παραλληλογράμμου. Οι διαγώνιοι του είναι κάθετες II. ορθογωνίου. Οι προσκείμενες σε κάθε βάση γωνίες του είναι ίσες II. Η ευθεία που διέρχεται από τα μέσα των βάσεων είναι άξονας συμμετρίας του και μεσοκάθετος των βάσεων του Δ Μ Γ Β Ν Σχήμα 16. Οι ευθείες των διαγωνίων του και οι μεσοκάθετοι των πλευρών του είναι άξονες συμμετρίας Δ 45 ο 45ο Γ Ο Β Α Σχήμα 15. Ισοσκελές τραπέζιο ΑΒΓΔ Α 425 . τετραγώνου. Οι διαγώνιοι του είναι διχοτόμοι των γωνιών του III. Ρόμβος ΑΒΓΔ Ιδιότητες τετραγώνου I.

Τραπέζια ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ˆ 1. δηλαδή Α = Γˆ =60ο. Γ και Δ Λύση α) Η περίμετρος του παραλληλογράμμου είναι ΑΒ+ΒΓ+ΓΔ+ΔΑ=24 cm ⇔ 3ΒΓ+ΒΓ+3ΒΓ+ΒΓ=24 cm ⇔ 8ΒΓ=24cm ⇔ ΒΓ=3cm Άρα ΑΒ=9cm. να βρείτε: α) τις πλευρές του παραλληλογράμμου β) τις γωνίες Β. ΒΓ=3cm. αν Α cm.Παραλληλόγραμμα . Ένα παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ έχει περίμετρο 24 cm.426 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα . Να υπολογίσετε τη διαγώνιο ΒΔ ενός ρόμβου ΑΒΓΔ. Αν ΑΒ=3ΒΓ και Α =60ο. ΔΑ=3cm Γ Δ Α 60ο Β ˆ β) Σε κάθε παραλληλόγραμμο οι απέναντι γωνίες είναι ίσες. δηλαδή Α ˆ =120ο =Β ˆ =60ο και ΑΒ=4 2. Επίσης δύο διαδοχικές γωνίες του παραλληλογράμμου είναι ˆ + ∆ˆ =180ο ⇔ 60ο+ ∆ˆ =180ο ⇔ ∆ˆ =120ο και ∆ˆ παραπληρωματικές. ΓΔ=ΑΒ=9cm. Λύση Α 60ο Β 60ο 60ο 60ο 60ο Γ Δ .

Στις πλευρές ΑΒ. Να συγκρίνετε μετρώντας με το υποδεκάμετρο τα τμήματα ΚΛ. έτσι ώστε ΑΚ=ΒΛ=ΓΜ=ΔΝ. ορθογωνίου. δηλαδή ΑΒ=ΑΔ=4 cm. ΝΜ και ΛΜ μετρώντας τα με το υποδεκάμετρο β) Να μετρήσετε τη γωνία ΝΜΛ με το μοιρογνωμόνιο γ) Γιατί το τετράπλευρο ΚΛΜΝ είναι τετράγωνο. Δ οπότε ΑΒ∆ ˆ =60ο. Να υπολογίσετε τις γωνίες του παρακάτω παραλληλογράμμου Α Δ 120ο Β Γ 2. Ν των πλευρών του ΑΒ. ΚΛ. άρα το τρίγωνο ΑΒΔ είναι ισόπλευρο. ΓΔ. ΑΒ  ΓΔ και να πάρετε τα 427 . Λ. α) Να συγκρίνετε τα τμήματα ΚΝ. Ν αντίστοιχα. Στο ρόμβο η διαγώνιος ΒΔ διχοτομεί τις γωνίες Β. ΔΑ ενός τετραγώνου ΑΒΓΔ παίρνουμε σημεία Κ.Ιδιότητες παραλληλογράμμου. ΝΚ ˆ =90ο) και να 4. Γιατί το ΑΒΓΔ είναι τετράγωνο. Να σχεδιάσετε ένα ισοσκελές τραπέζιο ΑΒΓΔ. Λ. δηλαδή Α ˆ =60ο ∆ˆ =120ο. Στην προέκταση της ΑΜ προς το μέρος του Μ να πάρετε σημείο Δ έτσι ώστε ΑΜ=ΜΔ. Μ. ΓΔ. ΒΓ. Μ. 6. ρόμβου. Ένα παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ έχει περίμετρο 20 cm και η πλευρά ΑΒ ισούται με 5 cm. Να σχεδιάσετε ένα ορθογώνιο και ισοκελές τρίγωνο ΑΒΓ ( Α φέρετε τη διάμεσο ΑΜ. ΜΝ. 5. ΒΓ. Να σχεδιάσετε ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ και να πάρετε τα μέσα Κ. Να υπολογίσετε τις άλλες πλευρές του παραλληλογράμμου 3. Άρα ΒΔ=ΑΒ=ΑΔ=4 και Α∆Β cm ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1. ΔΑ αντίστοιχα. ΛΜ. τραπεζίου και ισοσκελούς τραπεζίου Ο ρόμβος έχει όλες τις πλευρές του ίσες. τετραγώνου. Η γωνία Β ˆ +Β ˆ =180ο ⇔ 60ο+ Β ˆ =180ο ⇔ Β ˆ= είναι παραπληρωματική της Α.

428

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα - Παραλληλόγραμμα - Τραπέζια

μέσα Κ, Λ, Μ, Ν των πλευρών ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ, ΔΑ αντίστοιχα.
α) Να συγκρίνετε τα τμήματα ΚΛ, ΛΜ, ΜΝ και ΝΚ
β) Γιατί το τετράπλευρο ΚΛΜΝ είναι ρόμβος;
7. Να βρείτε τις άγνωστες γωνίες του παρακάτω σχήματος, στο οποίο το
ΑΒΓΔ είναι ισοσκελές τραπέζιο
Α

Δ

Β
α β
γ Γ
η

65ο

ζ

30ο

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Οι παρακάτω απαντήσεις αφορούν τις ασκήσεις και τα προβλήματα του
σχολικού βιβλίου στη σελίδα 231
1.
α) Με διαφανές χαρτί διαπιστώνουμε ότι τα τρίγωνα
ΑΒΓ, ΑΔΓ, ΒΓΔ και ΑΒΔ είναι ίσα
ΑΟΒ και ΔΟΓ είναι ίσα
ΑΟΔ και ΒΟΓ είναι ίσα
Β

Α
Ο
Δ

Γ

β) Με διαφανές χαρτί διαπιστώνουμε ότι τα τρίγωνα
ΑΟΒ, ΒΟΓ, ΓΟΔ και ΑΟΔ είναι ίσα
ΑΒΔ και ΒΓΔ είναι ίσα
ΑΒΓ και ΑΔΓ είναι ίσα

Ιδιότητες παραλληλογράμμου, ορθογωνίου, ρόμβου, τετραγώνου, τραπεζίου και ισοσκελούς τραπεζίου

Β
Α

Ο

Γ

Δ
γ) Με διαφανές χαρτί διαπιστώνουμε ότι τα τρίγωνα
ΑΒΔ, ΒΔΓ, ΑΒΓ, ΑΔΓ είναι ίσα
ΑΟΒ, ΒΟΓ, ΓΟΔ, ΑΟΔ είναι ίσα
Α

Β
Ο
Γ

Δ

2. Ο κύκλος έχει κέντρο το σημείο τομής Ο των διαγωνίων του ορθογωνίου,
για το οποίο ισχύει ΟΑ=ΟΓ=ΟΔ=ΟΒ. Επομένως ο κύκλος διέρχεται από τις
4 κορυφές διότι ισαπέχουν από το κέντρο Ο
Β

Α
Ο

Δ

Γ

3. Φέρνουμε τις αποστάσεις ΑΑ΄ και ΓΓ΄ των κορυφών Α και Γ από τη
διαγώνιο ΒΔ, τις μετράμε με το υποδεκάμετρο και τις βρίσκουμε ίσες
Β

Α
Α΄
Δ

Γ΄
Γ

429

430

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα - Παραλληλόγραμμα - Τραπέζια

4.
Σχεδιάζουμε την ε1  ΒΔ και την ε2  ΒΔ, άρα ε1  ε2

Σχεδιάζουμε την ε3  ΑΓ και την ε4  ΒΔ, άρα ε3  ε4
Επομένως το σχήμα ΚΛΜΝ είναι παραλληλόγραμμο, γιατί έχει τις απέναντι
πλευρές του παράλληλες
Λ ε1
Α
Κ

Β

Δ

ε2

Μ ε
3

Γ
Ν ε4

5. Σχεδιάζουμε ένα παραλληλόγραμμο και με τη βοήθεια του μοιρογνωμόνιου
φέρνουμε τις διχοτόμους των γωνιών του, οι οποίες προεκτεινόμενες
σχηματίζουν το τετράπλευρο ΚΛΜΝ. Μετρώντας τις γωνίες του ΚΛΜΝ με
το μοιρογνωμόνιο, τις βρίσκουμε όλες ορθές, άρα είναι ορθογώνιο
Κ
Α
Β
φ
ω
φ
ω
Ν Λ ω
φ
ω
φ
Δ
Γ
Μ
6. Φέρνουμε τις διχοτόμους των γωνιών του ορθογωνίου ΑΒΓΔ με βοήθεια
του μοιρογνωμόνιου. Το τετράπλευρο που δημιουργείται από τις διχοτόμους
είναι το ΚΛΜΝ. Με το υποδεκάμετρο διαπιστώνουμε ότι οι πλευρές του
είναι ίσες και με το μοιρογνωμόνιο βρίσκουμε όλες τις γωνίες του ορθές.
Άρα το ΚΛΜΝ είναι τετράγωνο
Κ

Α
Λ
Δ

Β
Ν

Μ

Γ

Ιδιότητες παραλληλογράμμου, ορθογωνίου, ρόμβου, τετραγώνου, τραπεζίου και ισοσκελούς τραπεζίου

α) φέρνουμε τις διχοτόμους του τετραγώνου ΑΒΓΔ και διαπιστώνουμε ότι
αυτές είναι οι διαγώνιοι του
β) φέρνουμε τις διχοτόμους του ρόμβου ΑΒΓΔ και διαπιστώνουμε ότι αυτές
είναι οι διαγώνιοι του
7. Φέρνουμε με τον γνώμονα τα ύψη ΒΒ΄ και ΔΔ΄ των τριγώνων ΑΔΒ και
ΔΒΓ αντίστοιχα. Μετράμε με το υποδεκάμετρο και βρίσκουμε ότι ΔΔ΄=ΒΒ΄.
Τα ύψη είναι ίσα, ως απόσταση μεταξύ δύο παράλληλων ευθειών.
Α

Δ

ΑΔ||ΒΓ
Γ

Β

Δ΄

8. Με το υποδεκάμετρο βρίσκουμε ότι ΑΚ=ΚΒ=ΒΟ=ΟΑ, δηλαδή το ΑΟΒΚ
είναι ρόμβος άρα οι διαγώνιοι του ΑΒ, Οκ διχοτομούνται και τέμνονται
κάθετα.
Φέρνουμε τις αποστάσεις ΟΜ και ΟΝ του Ο από τις Αy΄ και Βχ΄ αντίστοιχα.
Μετράμε με το υποδεκάμετρο και βρίσκουμε ότι ΟΜ=ΟΝ. Ομοίως και οι
αποστάσεις του Κ από τις Οχ, Οy είναι ίσες
x
Μ

Α

Κ

Ο

y

Β
Ν

9. Επειδή ΑΒ ⊥ ΒΓ και ΔΓ ⊥ ΒΓ θα είναι ΑΒ  ΔΓ και ομοίως επειδή ΑΔ ⊥ ΔΓ
και ΒΓ ⊥ ΔΓ θα είναι ΑΔ  ΒΓ, οπότε το ΑΒΓΔ είναι ορθογώνιο
α) Άρα ΓΔ=ΒΑ=3 cm και ΑΔ=ΒΓ=4 cm
β) Μετράμε με το υποδεκάμετρο και βρίσκουμε ΒΔ=5 cm και ΓΑ= 5 cm,
δηλαδή ΒΔ=ΑΓ
Α

Δ
3cm

Β

4cm

Γ

431

432

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα - Παραλληλόγραμμα - Τραπέζια

Επαναληπτικές ασκήσεις 3ου κεφαλαίου

I. Ερωτήσεις Σωστού-Λάθους

1. Οι διαγώνιοι του ορθογωνίου δεν είναι ίσες
2. Οι απέναντι γωνίες κάθε παραλληλογράμμου είναι
παραπληρωματικές
3. Μία διαγώνιος παραλληλογράμμου είναι άξονας
συμμετρίας του
4. Ένα ορθογώνιο με κάθετες διαγώνιους είναι ρόμβος
5. Οι διαγώνιοι ενός ρόμβου τον χωρίζουν σε τέσσερα
ίσα τρίγωνα
6. Σε κάθε τραπέζιο, οι διαγώνιοι το χωρίζουν σε
τέσσερα ίσα τετράγωνα
7. Αν ένας ρόμβος έχει τρεις γωνίες ίσες, είναι
τετράγωνο
8. Ένα τετράπλευρο που έχει τις δυο πλευρές
του παράλληλες και τις άλλες δυο ίσες είναι
παραλληλόγραμμο
9. Οι διαγώνιοι ισοσκελούς τραπεζίου δεν είναι ίσες
10. Σε κάθε παραλληλόγραμμο οι διαγώνιοι του δεν
διχοτομούν τις γωνίες του

Σ

Λ

Επαναληπτικές ασκήσεις 3ου κεφαλαίου

II. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
1. Σ’ ένα τυχαίο παραλληλόγραμμο, οι διαγώνιοι του
α) είναι ίσοι
β) είναι κάθετοι
γ) διχοτομούνται
δ) διχοτομούν τις γωνίες του
2. Ένα παραλληλόγραμμο είναι ορθογώνιο, αν οι διαγώνιοι του είναι
α) ίσες
β) κάθετες
γ) διχοτομούνται
δ) διχοτομούν τις γωνίες του
ˆ =(6χ+10)ο και Γˆ
3. Το τετράπλευρο ΑΒΓΔ είναι παραλληλόγραμμο. Αν Β
=58ο, ητιμή του χ είναι:
α) 18ο
β) 53ο
γ) 121ο
δ) 137ο
4. Το τετράπλευρο ΑΒΓΔ είναι παραλληλόγραμμο.Αν ΑΒ=14, ΑΔ=6,
ΓΔ=3χ+5, ΒΓ=2y-4 οι τιμές των χ, y είναι:
α) χ=3, y=5
β) χ=4, y=5
γ) χ=3, y=6
δ) χ=6, y=1
5. Στο τετράγωνο οι διαγώνιοι:
α) Σχηματίζουν μεταξύ τους γωνία 60ο
β) το χωρίζουν σε 5 ισόπλευρα τρίγωνα
γ) είναι άνισες
δ) το χωρίζουν σε 4 ορθογώνια και ισοσκελή τρίγωνα
6. Στο ρόμβο
α) οι διαγώνιοι είναι κάθετες
β) οι διαγώνιοι είναι ίσες
γ) οι πλευρές είναι ίσες και ανά δύο κάθετες

433

434

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα - Παραλληλόγραμμα - Τραπέζια

δ) οι απέναντι γωνίες του είναι παραπληρωματικές
7. Ισοσκελές ονομάζεται το τραπέζιο που έχει
α) τις προσκείμενες στην ίδια βάση γωνίες παραπληρωματικές
β) τις μη παράλληλες πλευρές ίσες
γ) δυο πλευρές ίσες
δ) τις βάσεις του ίσες

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2ου ΚΑΙ 3ου
ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Οι απαντήσεις αφορούν τις επαναληπτικές ασκήσεις αυτοαξιολόγησης 2ου και
3ου κεφαλαίου του σχολικού βιβλίου στη σελίδα 232

Α.
ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΖΕΥΓΟΥΣ ΓΩΝΙΩΝ

ΣΧΕΣΗ

Παράλληλες ευθείες
τεμνόμενες από ευθεία

Ίσες

«εντός εναλλάξ»

X

«εκτός εναλλάξ»

X

Παραπληρωματικές

«εντός και επί τ’ αυτά»

X

«εκτός και επί τ’ αυτά»

X

«εντός-εκτός εναλλάξ»

X

«εντός-εκτός επί
τ’ αυτά»

X

Επαναληπτικές ασκήσεις 3ου κεφαλαίου

Β.
1. Το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου είναι 180ο
2. Σε κάθε ισοσκελές τρίγωνο η διάμεσος που αντιστοιχεί στην βάση είναι
και
α. άξονας συμμετρίας
β. ύψος
γ. διχοτόμος
3. Σε κάθε ισόπλευρο τρίγωνο όλες οι εξωτερικές γωνίες είναι ίσες με 120ο
4. Σε κάθε ισοσκελές τραπέζιο είναι ίσες οι
α. προσκείμενες σε κάθε βάση γωνίες του
β. οι διαγώνιοί του
5. Σε κάθε ρόμβο οι διαγώνιοί του είναι
α. άξονας συμμετρίας
β. κάθετες και διχοτομούνται
γ. διχοτόμοι των γωνιών του
6. Σε κάθε ορθογώνιο παραλληλόγραμμο άξονες συμμετρίας είναι οι
μεσοκάθετοι των πλευρών του
7. Σε κάθε τετράγωνο οι ευθείες των διαγωνίων του είναι
α. διχοτόμοι των γωνιών του
β. άξονες συμμετρίας
8. Σε κάθε παραλληλόγραμμο είναι:
α. κέντρο συμμετρίας το σημείο τομής των διαγωνίων του
β. οι διαγώνιοι του διχοτομούνται

435

436

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – Τρίγωνα - Παραλληλόγραμμα - Τραπέζια

9.
ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΑ
ΣΧΗΜΑΤΑ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΞΟΝΩΝ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ
0

1

Ευθύγραμμο
τμήμα

2

Κατακορυφήν
γωνίες
Εντός εναλλάξ
γωνίες

X

Τυχαίο τρίγωνο

X

Ισοσκελές
τρίγωνο

7

8

X

X

X
X

X
X
X

Ισοσκελές
τραπέζιο

X

Τυχαίο
τετράπλευρο

X

Παραλληλόγραμμο

X

X
X

X
X

Τετράγωνο
Ρόμβος

5 6

X

Ισόπλευρο
τρίγωνο

Ορθογώνιο

4

X

Γωνία

Τραπέζιο

3

ΚΕΝΤΡΟ
ΣΥΜΜΕ9 10 11 12 ΤΡΙΑΣ

X

X
X

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ
ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ
ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ
ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ - ΑΛΓΕΒΡΑ
ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

2.444 α+x=β 439 .ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .Άλγεβρα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ – ΑΛΓΕΒΡΑ 1. α 1– ––ν % 10 2 y=2x – 3. 3. 4.

Λ Το 0 αγνοείται όταν είναι 1ο από αριστερά Η. Λ Όλοι οι φυσικοί αριθμοί τοποθετούνται στον άξονα ΣΤ. 32. Άρτιοι: 332. 8455. Α. πεντακόσιες εξήντα επτά χιλιάδες πεντακόσια τριάντα δύο. 1234. εκατομμύρια 0 0 0 0 0 1 εκατοντάδες χιλιάδες 0 0 0 0 5 2 δεκάδες χιλιάδες 2 0 0 4 6 3 χιλιάδες 2 1 1 9 7 4 εκατοντάδες 5 4 9 8 5 7 δεκάδες 6 5 2 7 3 0 μονάδες 7 3 1 0 2 9 3. Σ 2. χίλια τετρακόσια πενήντα τρία.1 1. Α.440 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .Άλγεβρα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. σαράντα εννιά χιλιάδες οκτακόσια εβδομήντα. 12. χίλια εννιακόσα είκοσι ένα. 700. 0 Περιττοί: 233. Α. Σ Β. ένα εκατομμύριο διακόσες τριάντα τέσσερις χιλιάδες επτακόσια εννιά Β. Λ 26>14 γιατί 2>4 Δ. Σ Γ.459 . Εικοσιδύο χιλιάδες πεντακόσια εξήντα επτά.

457 >> 32. Είναι 500-5-1=494 αριθμοί Β. 58000. 50€ 100€ 0 100 200€ 200 9.460 0: >> Δεν υπάρχουν >> 1 4. 756 Β.576>7. 1110.394 km. 34<43. 765>756>675>657>576>567 8.685>6. 765 Γ. Α. 11130. 657. Α.459: >> 32. Άρτιοι: 576. 21000. 1234<1243<2.312 Β.124<4. 58400. 11000. Α.441 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Οι Φυσικοί Αριθμοί Β. 6010>6001. 384. Είναι 567. 8. 4.458 και 32.786>6.550.644 € Εκατοντάδα: 48. 332: Προηγούμενοι 331 και 330 Επόμενος 333 1234: >> 1233 και 1232 >> 1235 700: >> 699 και 698 >> 701 12: >> 11 και 10 >> 13 233: >> 232 και 231 >> 234 8455: >> 8454 και 8453 >> 8456 32.550. 657. 4568<4569. 576.765>8. Σρογγυλοποιούνται μόνο τα: 48. 21250. 765.689>5.400. 21300.134<2. 97800 Γ.678 7. 97760 Β.431<3. 675. 98000 11.213<4. 5944<59440 6. 384.265 kg. 4. 58390.600 50 . Είναι 2007-21+1=1987 αριθμοί 5. 756 Περιττοί: 567. 457=0457. 12 0 18 10 500€ 300 20 20 400 24 32 30 500 38 600 40 40 10. 675. Α.300. 1234<1324.587>5.

442 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . 380. 1 ⋅ 500+2 ⋅ 200+3 ⋅ 100+4 ⋅ 50+5 ⋅ 20+6 ⋅ 10+7 ⋅ 5=500+400+300+200+100+60+35=15 95 € 5. Α.Εφόσον η στρογγυλοποίηση δίνει 830 ο αριθμός δεξιά είναι μικρότερος του 5.432 λεπτά= 74 € και 32 λεπτά 7.550. Α.2 1. 29-8 ⋅ 2+24 ⋅ 3-[2 ⋅ 3 ⋅ 4-(2+3+4)]=29-8 ⋅ 2+24 ⋅ 3-(2 ⋅ 3 ⋅ 4-9)=29-8 ⋅ 2+24 ⋅ 3-(24-9) =29-8 ⋅ 2+24 ⋅ 3-15=29-16+72-15=70 2. 45+21 ⋅ (87-2 ⋅ 14) ⋅ (2 ⋅ 3 ⋅ 4)-22=45+21(87-28) ⋅ 24-22=45+21 ⋅ 59 ⋅ 24-22 =45+29736-22=29759 Γ. Οι υπόλοιπες στάσεις είναι 12-7=5. 12 ⋅ 147+12 ⋅ 3-12 ⋅ 150=12(147+3-150)=12(150-150)=12 ⋅ 0=0 Β.000. 384. άρα σωστή απάντηση ο αριθμός 4 (834) 1.000 12.Άλγεβρα Χιλιάδα: 48. 68 ⋅ 111=68(100+10+1)=68 ⋅ 100+68 ⋅ 10+68 ⋅ 1=6800+680+68=7548 Γ.551. 52 ⋅ 99=52(100-1)=52 ⋅ 100-52 ⋅ 1=5200-52=5148 Δ. 24 ⋅ 16+24 ⋅ 18-24 ⋅ 32=24(16+18-32)=24 ⋅ 2=48 4. 82+13-(2 ⋅ 16+5)+11=82+13-(32+5)+11=82+13-37+11=69 Β. 2007 ⋅ 11=2007(10+1)=2007 ⋅ 10+2007=20070+2007=22077 3. Είναι 28 ⋅ 97+36 ⋅ 98+19 ⋅ 99=28(100-3)+36(100-2)+12(100-1) =2800-84+3600-72+1200-12=7600-168=7.000. 12 ⋅ 199=12 ⋅ (2 ⋅ 100-1)=24 ⋅ 100-12=2400-12=2388 Ε. Χιλιάδες: 50. Α. 4. Είναι α+2β-γ+4=α+β+β-γ+4=9+8+4=19 .000 Δεκ. οπότε ο τελικός αριθμός επιβατών υπολογίζεται από την παράσταση: 7 ⋅ 17-7 ⋅ 5+5 ⋅ 8-5 ⋅ 22=119-35+40-110=14 επιβάτες 6.000. 27 ⋅ 101=27 ⋅ (100+1)=27 ⋅ 100+27 ⋅ 1=2700+27=2727 Β.000. 5+10+20+50+100+200+500=885 € Β. 4. Οι άρτιοι ανάμεσα στο 3 και στο 8 είναι οι 4 και 6. Α.

000. 34 =3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3=81 45=4 ⋅ 4 ⋅ 4 ⋅ 4 ⋅ 4=1024 56=5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5=15625 1011=10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ 10=100. 3⋅  9 7 10 ⋅10 ⋅10 ⋅10    =104 4 6 3.000 2. όπου ν οποιοσδήποτε φυσικός αριθμός. 1. άρα είναι της μορφής 2ν. Ένας άρτιος αριθμός διαιρείται με το 2.000. Α. Β.443 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Οι Φυσικοί Αριθμοί 8.3 1. 2μ+1 είναι Δ=2ν+1-2μ-1= 2(ν-μ)+1-1=2(ν-μ) δηλαδή άρτια. Έστω ν>μ οπότε και 2ν>2μ. 3⋅ 3⋅ 3⋅ 3⋅ 3⋅3 =37. α 2 4 6 8 12 14 18 α2 4 16 36 64 144 196 324 α3 8 64 216 512 1728 2744 5832 4. 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 =29. Η διαφορά των άρτιων αυτών είναι Δ=2ν-2μ=2(ν-μ) και είναι άρτιος αριθμός ανεξάρτητα με το αν ν-μ είναι άρτιος ή περιττός. Για τους περιττούς 2ν+1. Ο επόμενος του παραπάνω άρτιου αριθμού είναι 2ν+1 και είναι περιττός. α 1 2 3 4 5 6 7 β 14 13 12 11 10 9 8 α2+β2 197 173 153 137 125 117 120 (α+β)2 225 225 225 225 225 225 225 . 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 =56.

000+2 ⋅ 1. 4 ⋅ 4 ⋅ 4+4(42-2 ⋅ 4)+42+44=4 ⋅ 4 ⋅ 4+4(16-2 ⋅ 4)+42+44=4 ⋅ 4 ⋅ 4+4(16-8)+42+44= =4 ⋅ 4 ⋅ 4+4 ⋅ 8+16+256=368 Δ.000+7 ⋅ 1.000.Άλγεβρα 5.987=1 ⋅ 10.000+5 ⋅ 10.000.444 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .000+2 ⋅ 1.007. 2+4 ⋅ 43+22-6 ⋅ 12007=2+4 ⋅ 64+4-6 ⋅ 1=2+256+4-6=258 Β.000.000+7 ⋅ 1. (32-51)2-3(9-23)+23 ⋅ 32-(2 ⋅ 3)2=(9-5)2-3(9-8)+23 ⋅ 32-(2 ⋅ 5)2= =42-3 ⋅ 1+23 ⋅ 32-62-16-3 ⋅ 1+8 ⋅ 9-36=16-3+72-36=49 1.000+7 ⋅ 10.342.000+6 ⋅ 1. 4+5 ⋅ 22(1+22)3-53+100-02007=4+5 ⋅ 22(1+4)3-53+100-02007=4+5 ⋅ 22 ⋅ 53-53+100-02007= =4+5 ⋅ 4 ⋅ 125-125+1-0=4+2500-125+1=2380 Γ.890=2 ⋅ 100.4 1.007=7 ⋅ 1.000+9 ⋅ 100+ +8 ⋅ 10+7 ⋅ 1=107+2 ⋅ 106+4 ⋅ 105+5 ⋅ 104+6 ⋅ 103+9 ⋅ 102+8 ⋅ 101+7 ⋅ 100 7. α 7 6 5 4 3 2 1 β 14 13 12 11 10 9 8 β2–α2 147 133 119 105 91 77 63 (β–α)2 49 49 49 49 49 49 49 6.000+9 ⋅ 100+9 ⋅ 1= =2 ⋅ 106+3 ⋅ 105+4 ⋅ 104+2 ⋅ 103+9 ⋅ 102+9 ⋅ 100 12.000+7 ⋅ 1000+8 ⋅ 100+9 ⋅ 10= =2 ⋅ 105+7 ⋅ 104+7 ⋅ 103+8 ⋅ 102+9 ⋅ 101 2.000. 2007=2 ⋅ 100+7 ⋅ 1=2 ⋅ 102+7 ⋅ 100 88.000.007. Α.000.456. 23 3 Α.000+3 ⋅ 100. 21 7 23=3 ⋅ 7+2 2 .000+7 ⋅ 1= =7 ⋅ 109+7 ⋅ 106+7 ⋅ 103+7 ⋅ 100 7.909=2 ⋅ 1.000+4 ⋅ 100.000+4 ⋅ 10.106=8 ⋅ 10000+8 ⋅ 1000+1 ⋅ 100+6 ⋅ 1=8 ⋅ 104+8 ⋅ 103+102+6 ⋅ 100 277.

2. Α. Α: είναι ταυτότητα Δ: είναι ταυτότητα Β: όχι γιατί 8>4 Γ: όχι γιατί αφαιρείται το 1 Ε: όχι γιατί 14>10 και 14>8 4. Πρέπει υ<8 άρα. 7 οπότε υ=7 Α. 145 132 13 2. Δ=δ ⋅ π+υ=8 ⋅ 20+7=160+7=167 Β. 5. Πρέπει δ>4 άρα δ=5 και Δ=5 ⋅ 11+4=55+4=59 5. 3. 6. 416:52=8 άρα 8 λεωφορεία Β. 50 50 0 1550=25 ⋅ 62 2345 44 220 53 2345=44 ⋅ 35+13 Δ. Α. υ=1. 88:11-42:22+(168:3-122)=88:12-42:22+(168:3-4)= =88:11-42:22+(56-4)=88:11-16:4+59=8-4+52=56 . 416:32=13 άρα 13 συνοδοί Γ. 4. 416:3=138 και υπόλοιπο 2 άρα θα χρειαστούν 139 δωμάτια και δεν θα χωρέσουν ακριβώς 6. 144 7 154=12 ⋅ 12+1 1 1550 25 1500 62 Γ. Δ 24 55 465 990 53 156 924 221 730 δ 4 6 13 99 17 19 77 44 14 π 6 9 35 10 3 8 12 5 52 υ 0 1 10 0 2 4 0 1 2 3.445 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Οι Φυσικοί Αριθμοί 145 12 Β.

60=22 ⋅ 3 ⋅ 5 ΕΚΠ=23 ⋅ 3 ⋅ 52=8 ⋅ 3 ⋅ 25=600. 2 ⋅ (24+4-55:5)2 :(180:5-10-23)=2(16+4-55:5)2: (180:5-10-8)= =2(16+4-11)2 : (36-10-8)=2 ⋅ 92 :18=2 ⋅ 81:18=9 Γ. 14.446 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .46 άρα είναι σύνθετος αριθμός Το 47 έχει διαιρέτες τους 1. 48=24 ⋅ 3. 5ν οπότε είναι σύνθετος αριθμός 3. 45 άρα είναι σύνθετος αριθμός Το 46 έχει διαιρέτες τους 1.2.3. 44 άρα είναι σύνθετος αριθμός Το 45 έχει διαιρέτες τους 1. ΜΚΔ=5 Β. 11.23. 9. 2. γ. 4. 21. 65=5 ⋅ 13 ΕΚΠ=52 ⋅ 32 ⋅ 13=25 ⋅ 9 ⋅ 13=2925. δ έχουν διαιρέτη μόνο το 2 σε δύναμη μικρότερη ή ίση του 4. 5. 25=52. β. 16 1. 160=25 ⋅ 5 ΕΚΠ=25 ⋅ 3 ⋅ 5=32 ⋅ 3 ⋅ 5=480 Μετά από 480 ημέρες θα χρειαστεί να κάνει τις τρεις δουλειές μαζί 9. 22. Το 42 έχει διαιρέτες τους 1. Ζητάμε τον ΜΚΔ των αριθμών των γλυκών. 120=23 ⋅ 3 ⋅ 5. ΜΚΔ=22 ⋅ 3=4 ⋅ 3=12 . 24 δηλαδή οι 2. 32(32-144:8): (122:62) ⋅ (52-32)=32(9-144:48): (144:36) ⋅ (25-9)=32(9-3):4 ⋅ 16=768 7.47 άρα είναι πρώτος αριθμός 2. 23. ΜΚΔ=2 ⋅ 5=10 Γ. 72=23 ⋅ 32 ΜΚΔ=23=8 άρα οι πιατέλες θα είναι 8 και θα έχουν οι κάθε μία 32:8=4 παστάκια φράουλας 48:8=6 παστάκια σοκολάτας 72:8=9 παστάκια βανίλιας 8. Α. Τόσες θα είναι οι πιατέλες. 144=24 ⋅ 32. 30=2 ⋅ 3 ⋅ 5. 45=32 ⋅ 5. 6. 50=2 ⋅ 52. 22. 43 άρα είναι πρώτος αριθμός Το 44 έχει διαιρέτες τους 1.Άλγεβρα Β. Άρα: 32=25. άρα είναι οι 21. Ο πενταπλάσιος ενός πρώτου αριθμού ν ισούται με 5ν και έχει διαιρέτες τουλάχιστον τους 1. 8. ν. 7. Εφόσον ΕΚΠ=16=24 οι α. 15. 5. 42. Άρα είναι σύνθετος αριθμός Το 43 έχει διαιρέτες τους 1. 40=23 ⋅ 5. 3. Ζητάμε το ΕΚΠ των αριθμών των ημερών για κάθε εργασία: 8=23.5 1. 2. 180=22 ⋅ 32 ⋅ 5 ΕΚΠ=24 ⋅ 32 ⋅ 5=16 ⋅ 9 ⋅ 5=720. (501-64:26):52-2000 :(4 ⋅ 52)=(501-64:64):52-2000 :(4 ⋅ 52)= =(501-1): 52-2000: (4 ⋅ 25):500:52-2000:100=20-20=0 Δ. 4.

Α. Για να διαιρείται ο αριθμός με το 5. (23+81:32-88:8)2 ⋅ 2(170:34+29-32)=(8+81:9-88:8)2 ⋅ 2:(170:34+29-9)= =(8+8-11)2 ⋅ 2: (5+29-9)=52 ⋅ 2:25=25 ⋅ 2:25=25 ΘΕΜΑ 3 Α. Για υ=6 είναι Δ=7 ⋅ 16+6=112+6=118 Β. Για να διαιρείται αριθμός με το 9 θα πρέπει το άθροισμα των ψηφίων του να διαιρείται με το 9. Το υπόλοιπο πρέπει να είναι μικρότερο από τους αριθμούς 7 και 16. Άρα τα ψηφία είναι 0 και 0 και 1+0+5+0=6=3 ⋅ 2 ΚΡΙΤΗΡΙΟ 1ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Α. Το α ονομάζεται βάση και το ν εκθέτης Γ. άρα αν το ψηφίο είναι 8 τότε 1+2+8+9=18=2 ⋅ 9 Β. Ουδέτερο στοιχείο της πρόσθεσης είναι το 0 και του πολλαπλασιασμού είναι το 1 Β. Για δ=8 είναι Δ=8 ⋅ 24+7=199 ΘΕΜΑ 4ο Α. θα πρέπει να τελειώνει σε 0 ή 5 και για να διαιρείται με το 3 θα πρέπει το άθροισμα των ψηφίων να διαιρείται με το 3. Μια διαίρεση είναι τέλεια όταν όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν Δ.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Οι Φυσικοί Αριθμοί 4. ΕΚΠ ονομάζεται το ελάχιστο μη μηδενικό πολλαπλάσιο των δύο αριθμών ΘΕΜΑ 2 Α. άρα η μεγαλύτερη τιμή είναι το 6. 432:2=218  216:2=108 108:2=54   54:2=27  432 = 24 ⋅ 33  27:3=9  9:3=3   3:3=1  1250 : 2 = 625 625 : 5 = 125   125 : 5 = 25 1250 = 2 ⋅ 54  25 : 5 = 5  5:5 =1  447 . Η μικρότερη τιμή του είναι το 8. 124:31-24:42+(2160:18-82=124:31-24:42+(2160:18-64)= =124:31-24:42+(120-64)=124:31-16:16+56=4-1+56=59 Β. Ο διαιρέτης πρέπει να είναι μεγαλύτερος του υπόλοιπου δηλαδή του 7.

ΕΚΠ=24 ⋅ 33 ⋅ 54 ⋅ 7=16 ⋅ 9 ⋅ 625 ⋅ 7=630. Αλλοδαποί είναι οι 4 στους 11.1 1. άρα το είναι 85:5=17 παιδιά. 7 7 7 7 δηλαδή τα λευκά. Το 9 9 9 σύνολο των παιδιών είναι τα δηλαδή 9 ⋅ 15=135 παιδιά 9 3. Τα .Άλγεβρα 1890 : 2 = 945 945 : 3 = 315  315 : 3 = 105  3 1890 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 ⋅ 7 105 : 3 = 35   35 : 5 = 7  7:7 =1  Β.448 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . δηλαδή τα Β. δηλαδή τα 4 της ομάδας 11 7 της ομάδας 11 1 1 140 2 των αυτοκινήτων αντιστοιχεί σε 140 ⋅ = =140:7=20 αυτ. ΜΚΔ=2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. Άρα τα . Οι Έλληνες ποδοσφαιριστές είναι 11–4=7 οπότε: Α. Το 5 1 των παιδιών αντιστοιχούν σε 85 παιδιά. Έλληνες είναι οι 7 στους 11.000. είναι 3 ⋅ 5=15 αυτ. 2.

000-2. Η νέα έκπτωση είναι 2000=18000 € 1 20000 ⋅ 20000= =2000 €.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 4. Τελικά θα πληρώσουμε 20. 1 της τιμής αντιστοιχεί σε 2. Ο Γιώργος μάζεψε τα 100-22=78 κογχύλια. άρα το αυτοκίνητο αρχικά στοιχίζει 8 ⋅ 8 2.500 €. Το 1 72 8 των 72 κιλών είναι =72:9=8 κιλά. Το Β. 5 1 των 240 κογχυλιών. άρα Α. Το είναι 240:12=20 κογχύλια. Η Ελένη μάζεψε 78-16=62 κογχύλια. Άρα θα πληρώσουμε 2000010 10 449 . Τα 5 € αντιστοιχούν στα 7. άρα μάζεψε των κογχυλιών 240 62 Γ. άρα τα είναι 8 ⋅ 8=64 κιλά.500=20000 € Α. 9 9 9 Τόσο είναι το νερό σε ένα σώμα μάζας 72 κιλών 5 των 500 € 500 10 Τα 10 € αντιστοιχούν στα των 500 € 500 20 Τα 20 € αντιστοιχούν στα των 500 € 500 50 Τα 50 € αντιστοιχούν στα των 500 € 500 200 Τα 200 € αντιστοιχούν στα των 500 € 500 6. Ο Κώστας μάζεψε τα 12 12 ο Κώστας μάζεψε 5 ⋅ 20=100 κογχύλια 78 Β.500=17500 € Γ. άρα μάζεψε τα των κογχυλιών 240 5.

14 14:14 1 = = Α. 6 6 ⋅ 2 12 = = 15 15 ⋅ 2 30 6 6 ⋅ 5 30 Β.42)=14 άρα 42 42 : 14 3 . ΜΚΔ(14.450 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .Άλγεβρα 1 των 1000 €.2 1. δηλαδή 1100:10=110 € 10 1 Τον τρίτο χρόνο παίρνει αύξηση ίση με το των 1210 €. δηλαδή 1000:10=100 € 10 1 Τον δεύτερο χρόνο παίρνει αύξηση ίση με το των 1100 €. Είναι 105:15=7 άρα = = 15 15 ⋅ 7 105 6 6 ⋅ 9 54 Δ. Τον πρώτο χρόνο παίρνει αύξηση ίση με το Ο μισθός του μετά από τρία χρόνια είναι 1210+121=1331 € 2. Είναι 30:15=2 άρα 2. Είναι 75:15=5 άρα = = 15 15 ⋅ 5 75 6 6 ⋅ 7 42 Γ. δηλαδή 1210:10=121 € 10 8. Είναι 135:15=9 άρα = = 15 15 ⋅ 9 135 Α. 1 1⋅8 8 = Είναι 24:3=8 άρα = 3 3⋅8 24 3 3⋅ 4 12 Είναι 24:6=4 άρα = = 6 6 ⋅ 4 24 5 5 ⋅ 3 15 Είναι 24:8=3 άρα = = 8 8 ⋅ 3 24 7 7 ⋅ 2 14 Είναι 24:12=2 άρα = = 12 12 ⋅ 2 24 3.

ΕΚΠ(12. Πρέπει τα χιαστί γινόμενα να είναι ίσα.15. ΕΚΠ(3. Α. Εξετάζουμε σε κάθε περίπτωση τα χιαστί γινόμενα. 60:12=5. 7. ΜΚΔ(39. Είναι 55:5=11 άρα 4 4 ⋅11 44 = = 5 5 ⋅11 55 451 . ΕΚΠ(5. 12:4=3 2 2⋅4 8 7 7 ⋅ 3 21 = και = = = 3 3⋅ 4 12 4 4 ⋅ 3 12 Β. ΜΚΔ(96. 13 ⋅ 144=1872. 72:24=3 άρα 5 5 ⋅ 6 30 7 7 ⋅ 4 28 11 11⋅ 3 33 και και = = = = = = 12 12 ⋅ 6 72 18 18 ⋅ 4 72 24 24 ⋅ 3 72 Γ. δηλαδή 4α=12 ⋅ 5 ⇔ 4α=60 ⇔ α=60:4 ⇔ α=15 Ομοίως 125 ⋅ 11=55β ⇔ 1375=55β ⇔ β=1375:55 ⇔ β=25 6. Είναι: Α. οπότε μεταφέρουν τον ίδιο αριθμό επιβατών. 84 ⋅ 1358=114072. 97 ⋅ 1176=114072 άρα είναι ισοδύναμα 5.144)=48 άρα 4.4)=12 και 12:3=4.40)=1 άρα το κλάσμα είναι ανάγωγο 225 225 : 45 5 Δ. . 14 ⋅ 36=504.18. 12 ⋅ 169=2028 ≠ 1872 άρα δεν είναι ισοδύναμα Β. .72)=72 και 72:12=6. 72:18=4. Εφόσον τα αεροπλάνα είναι ίδιων θέσεων για να μεταφέρουν ίσους αριθμούς επιβατών 28 98 θα πρέπει τα κλάσματα και να είναι ισοδύναμα. 60:15=4. Τα χιαστί γινόμενα είναι: 28 32 112 ⋅ 112=3136 και 28 ⋅ 112=3136.12. = = = = = = = 5 5 ⋅12 60 12 12 ⋅ 5 60 15 15 ⋅ 4 60 30 30 ⋅ 2 60 8.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 96 96 : 48 2 = = 144 144 : 48 3 Γ.30)=60 και 60:5=12. 60:30=2 7 7 ⋅12 84 9 9 ⋅ 5 45 21 21⋅ 4 84 17 17 ⋅ 2 34 . ΜΚΔ(225.315)=45 άρα = = 315 315 : 45 7 Β. άρα είναι ισοδύναμα. 9 ⋅ 58=504 άρα είναι ισοδύναμα Γ.

36:12=3.12. άρα δεν υπάρχει ισοδύναμο κλάσμα με παρονομαστή το 62 2. άρα συγκρίνουμε αριθμητές 3 7 9 13 3<7<9<13 άρα < < < 15 15 15 15 Β. Τα κλάσματα έχουν ίδιους αριθμητές άρα συγκρίνουμε παρονομαστές 7 7 7 7 3<5<6<9 άρα < < < 9 6 5 3 Γ.5. Πρέπει να γίνουν τα κλάσματα ομώνυμα: ΕΚΠ(6.Άλγεβρα Το 62 δεν διαιρείται ακριβώς με το 5. Α. . Άρα 11 8 5 3 > > > 9 9 9 9 Β. = = .18)=36 και 36:6=6.15)=30 και 30:3=10.3 1. Τα κλάσματα είναι ομώνυμα και οι αριθμητές είναι 11>8>5>3.9.10.452 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . 30:5=6. Τα κλάσματα έχουν ίσους αριθμητές και οι παρονομαστές είναι:12>11>4>2 άρα > 11 2 11 11 11 > > 4 11 12 5 5 ⋅10 = = 3 3⋅10 50 3 3⋅ 6 18 6 6 ⋅ 3 18 10 10 ⋅ 2 20 50 . Α. 30:10=3. 36:18=2 5 5 ⋅ 6 30 11 11⋅ 3 33 17 17 ⋅ 2 34 8 8 ⋅ 4 32 . = = = = = = 6 6 ⋅ 6 36 12 12 ⋅ 3 36 18 18 ⋅ 2 36 9 9 ⋅ 4 36 24 30 32 34 24<30<32<34 οπότε < < < 36 36 36 36 2. . Είναι ΕΚΠ(7. 30:15=2 άρα . Τα κλάσματα είναι ομώνυμα. = = . και 50>21>20>18 οπότε > = = = = 30 5 5 ⋅ 6 30 10 10 ⋅ 3 30 15 15 ⋅ 2 30 30 21 20 18 > > 30 30 30 Γ. 36:9=4.

Το κάθε τμήμα αντιστοιχεί στο άρα: 6 0 5.453 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 3. 450>150 και 6>2 άρα >1 και >1. >1. 6:2=3 άρα 1 2 2 ⋅ 3 4 3 3⋅ 3 9 1 1⋅ 2 2 = = . 10:2=5 1 1⋅ 2 2 1 1⋅ 5 5 1 2 5 < < <1. Κάνουμε τα κλάσματα ομώνυμα: ΕΚΠ(2.5. Α. 6:3=2. Επίσης τα χιαστί 450 ⋅ 2=900 και 150 ⋅ 6=900 150 2 450 6 = άρα 150 2 4.10)=10 και 10:5=2. Χωρίζουμε το χώρο ανάμεσα στο 0 και 1 σε 6 ίσα μέρη και το χώρο 6 6 6 1 ανάμεσα στα 1.3)=6. 188<189 άρα 189 188 188 189 265 256 265 256 Β. Καθένα αντιστοιχεί στο . > > > > ⇒ >4> άρα είναι το 4 3 3 3 3 3 3 3 Α. 2 6 4 6 ( 1 6 6 ) 9 6 12 13 14 12 14 < < δηλαδή <1< άρα είναι το 1 13 13 13 13 13 14 13 12 11 10 14 10 Β. 265>256 άρα >1 ενώ <1 οπότε > 256 265 256 265 450 6 Γ. Χωρίζουμε το χώρο μεταξύ 0 και = = . = = . άρα αντιστοιχούν σε 2 μέρη και τα 10 10 5 σε 5 μέρη 10 0 1 10 2 10 5 10 Β. Ομοίως ΕΚΠ(2. = 3 3⋅ 3 6 2 2 ⋅ 3 6 3 3⋅ 2 6 2 4 9 < <1. Είναι 5 5 ⋅ 2 10 2 2 ⋅ 5 10 10 10 10 1 2 1 σε 10 ίσα μέρη. ( 2 12 6 ) . 2 επίσης σε 6 ίσα μέρη. = = = . 188 189 189 188 <1 ενώ >1 οπότε > Α.

5)=20 άρα = = 5 −1 4 4 4 ⋅ 5 20 5 5 ⋅ 4 20 20 5 4 Γ.Άλγεβρα Γ. Πρέπει το κλάσμα να είναι μικρότερο του 1.454 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . = . Για να συγκριθεί με το Α. ενώ στον Β το των οδηγών. = > ή > = Ομοίως ΕΚΠ(4. Α.5)=20 άρα = = . = = > ή > = ΕΚΠ(5.6)=30 άρα = 5 +1 6 6 6 ⋅ 5 30 5 5 ⋅ 6 30 30 5 6 (Προσθέτοντας ή αφαιρώντας τον ίδιο αριθμό από αριθμητή και παρονομαστή ΔΕΝ προκύπτουν ισοδύναμα κλάσματα) . Άρα στον δρόμο Α κινήθηκαν = = 5000 5000 ⋅ 3 15000 7500 7500 ⋅ 2 15000 λιγότεροι παραβάτες άρα περισσότεροι νομοταγείς πολίτες 7. 4 +1 5 4 πρέπει να γίνουν ομώνυμα. 4 −1 5 3 3⋅ 5 15 4 4 ⋅ 4 16 15 4 3 = .7500)=15000 140 140 ⋅ 3 420 220 220 ⋅ 2 440 = . 21 22 23 24 25 26 27 28 29 21 29 < < < < < < < < ⇒ <5< άρα είναι το 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6. Πρέπει το κλάσμα να είναι ίσο με 1. άρα ή < = = < 5 5 ⋅ 6 30 6 6 ⋅ 5 30 30 30 5 6 Β. άρα ΕΚΠ(5. Είναι 8 ⋅ 8 ⋅ 27 27 33 = . άρα <1 ⇒ α>27. 4 −1 3 3 3⋅ 5 15 4 4 ⋅ 6 24 15 4 3 = . 5000 7500 Για να συγκρίνουμε τα κλάσματα τα κάνουμε ομώνυμα: ΕΚΠ(5000. = . = < ή < = 5 −1 4 4 4 ⋅ 5 20 5 5 ⋅ 4 20 20 5 4 Δ. 5 +1 6 5 4 4 ⋅ 6 24 5 5 ⋅ 5 25 24 25 4 5 οπότε = . 4 +1 6 6 6 ⋅ 5 30 4 4 ⋅ 4 16 30 4 6 = ΕΚΠ(4. Στο δρόμο Α οι παραβάτες ήταν το 8.6)=30 = . Ο αριθμός 28 είναι α ο πιο μικρός από τους φυσικούς αριθμούς που είναι μεγαλύτεροι του 27 140 220 των οδηγών. άρα α=27 = 3 α 2 ⋅ α 8α 27 Β.

(4.11)=44 και 44:44=1.7.6.6. 17 9 17 − 9 8 = =1 Α.455 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 2.)+( + )-( − )=(4. = = + + = = 12 12 12 12 12 12 : 6 2 Γ. 44:11=4 άρα 25 3 25 3⋅ 4 25 12 25 +12 37 = = = + = + + 44 11 44 11⋅ 4 44 44 44 44 Δ.14)=28 1 3 9 1⋅ 7 3⋅ 4 9 ⋅ 2 7 12 18 7 +12 +18 37 + + = + + = + + = = 4 7 14 4 ⋅ 7 7 ⋅ 4 14 ⋅ 2 28 28 28 28 28 Α. 2.8)=24 5 1 4 5 ⋅ 6 1⋅ 3 4 ⋅ 4 30 3 16 30 − 3 −16 11 = − − = − − = − − = 4 8 6 4 ⋅ 6 8 ⋅ 3 6 ⋅ 4 24 24 24 24 24 3.15)=30 7 ⋅10 5 ⋅ 5 18 ⋅ 2 73 25 36 = + = + − = 3⋅10 + 6 ⋅ 5 − 15 ⋅ 2 = 30 + 30 − 30 = 3 6 15 3 6 15 70 + 25 − 36 59 = 30 30 . ΕΚΠ(44. − = 8 8 8 8 32 23 4 32 − 23 − 4 5 5 : 5 1 Β. ΕΚΠ(4. 5 2 1 32 9 5 2 1 9 9 Α.)+( + )-( − )= 3 3 6 5 15 3 3 6 5 15 4⋅3 5 2⋅2 1 9⋅3 9 12 5 4 1 27 9 =( − )+( + )-( − )=( − )+( + )-( − )= 1⋅ 3 3 3⋅ 2 6 5 ⋅ 3 15 3 3 6 6 15 15 12 − 5 4 +1 27 − 9 7 5 18 ΕΚΠ(3. ΕΚΠ(4.4 1. 14 7 14 + 7 21 21 : 21 1 = = = + = 42 42 42 42 42 : 21 2 5 7 6 5 + 7 + 6 18 18 : 6 3 Β. ΕΚΠ(5. = = = − − = 15 15 15 15 15 15 : 5 3 Γ.6)=30 8 5 8 ⋅ 6 5 ⋅ 5 48 25 48 − 25 23 = − = − = − = 5 6 5 ⋅ 6 6 ⋅ 5 30 30 30 30 Δ.

)+( − )= − − 3 2 16 24 8 16 24 8 16 24 8 ⋅8 9 32 ⋅ 3 9 ⋅ 2 64 9 96 18 64 − 9 96 −18 55 78 =( )=( )= = + = − )+( − − )+( − + 1⋅8 8 16 ⋅ 3 24 ⋅ 2 8 8 48 48 8 48 8 48 55 ⋅ 6 78 330 78 408 408 : 24 17 = + = + = = = 8 ⋅ 6 48 48 48 48 48 : 24 2 Β. 4 ⋅ . Έστω 5.)+( )=(8. = = + =2+ 2 12 12 12 12 12 12 153 12 ⋅12 9 9 9:3 3 3 ΣΤ. = + =12+ =12+ =12+ =12 12 12 12 12 12 : 3 4 4 Α.Άλγεβρα 32 2 ⋅ 42 9 9 2 ⋅16 9 9 32 9 )+( )=(8. 7 ⋅ = + = + = + = 12 1 12 1⋅12 12 12 12 12 1 14 1 14 ⋅ 3 1 42 1 43 Γ. 4 4 4 4 ⋅ 5 4 20 4 24 = + = + = + = 5 1 5 1⋅ 5 5 5 5 5 1 7 1 7 ⋅12 1 84 1 85 Β.456 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .= β β 5 15 β 15 5 15 5 ⋅ 3 15 15 10 10 : 5 2 = = 15 15 : 5 3 4. (23- α α 1 13 α 13 1 13 1⋅ 3 13 3 το άγνωστο κλάσμα. Εφόσον τα κλάσματα είναι ομώνυμα και το ένα είναι διπλάσιο του άλλου είναι α και β 3α =9⇔α =3 2α α 2α 9 α + 2α 9 3α 9 και ισχύει + = ⇔ = ⇔{ Άρα τα κλάσματα = ⇔ β =7 β β β 7 β 7 β 7 3 6 είναι και 7 7 6. 14 = + = + = + = 3 1 3 1⋅ 3 3 3 3 3 7 3⋅ 2 +1 3⋅ 2 1 1 1 Δ. Τότε + = ⇔ = .= = . = = + =3+ =3 2 2 2 2 2 2 25 2 ⋅12 +1 2 ⋅12 1 1 1 Ε.

1 1 3 1 1 3 1 1 2 ⋅12 3 1 24 3 1 27 1⋅ 2 27 = = Α. Το σύνολο των εξόδων είναι: 19 1 2 1 19 1 3 19 1⋅ 2 3⋅ 20 + + + = + + = + + = 100 50 5 5 100 50 5 100 50 ⋅ 2 5 ⋅ 20 19 2 60 81 = + + 100 100 100 100 Άρα περισσεύει το 1− 81 100 81 19 = = του τζίρου − 100 100 100 100 2. Είναι 32 =9 =9+ = + = άρα ο αντίστροφος είναι ο 3 3 3 3 3 3 29 Β. 4 -3 +32 10 =4+ -(3+ )+9+ = + -( + )+ + = + -( + )+ 5 3 5 3 10 1 5 1 3 1 10 5 5 3 3 10 3 21 10 93 21⋅ 6 10 ⋅10 93⋅ 3 126 100 279 305 305 : 5 61 + = .+ = + = = − + = = 10 5 3 10 5 ⋅ 6 3⋅10 10 ⋅ 3 30 30 30 30 30 : 5 6 8. 12 Α. Είναι ο 21 2007 = 2007 1 1 Γ. Είναι ο 2.457 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 7. ⋅ + 2 = ⋅ + 2 + = ⋅ + + = + + = + + 2 3 12 2 3 12 2 3 12 12 6 12 12 6 12 6 ⋅ 2 12 . Είναι 24=16 άρα ο αντίστροφος είναι ο 16 1 1 3⋅ 4 1 12 1 13 4 Δ.5 1. 3 +( − )+22 5 =3 +( − 2 5 3 2 5 ⋅ 3 3⋅ 5 2 15 15 3 1 2 1 2 3 3⋅ 2 1 2 20 3 6 1 2 23 =3 + +22 5 =3 + +4 =( + )+ +( + )=( + )+ + = 2 15 2 15 5 1⋅ 2 2 15 5 5 2 2 15 5 7 2 23 7 ⋅15 2 ⋅ 2 23⋅ 3 105 4 156 265 265 : 5 53 = + + = + + = + + = = = 2 15 5 2 ⋅15 15 ⋅ 2 5 ⋅ 3 30 30 30 30 30 : 5 6 3 1 1 1 1 3 4 1 3 1 9 3 20 1 9 1 90 Β. 3 3 3 1 4 2 1 4⋅3 2⋅5 1 12 10 )+22 5 =3 +( − )+22 5 = Α. Είναι 3 = 3 + = άρα ο αντίστροφος είναι ο + = + = 4 4 4 4 4 4 4 13 2 2 2 27 2 29 3 Ε.

= 30 5 5 30 5 30 5 3 5 3⋅ 5 5 ⋅ 3 15 15 15 = 3 1 1 3 1 1 1 3 Γ.458 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . ( + )10-5 =( )10-(5+ )=( + )10-( + + )= 15 30 5 15 ⋅ 2 30 5 30 30 5 5 21 25 1 21 26 210 26 21 26 21⋅ 5 26 ⋅ 3 105 78 27 = ⋅ 10-( + )= ⋅ 10= = = = . 22 22:22 1 του κουτιού = = Α. 4 4 100 4 104 =1+ = + = € το λίτρο Είναι 1 100 100 100 100 100 1 1 3 1 2 3 1 +2 ⋅ 2+ ⋅ 2+ = +4+ + = + 8 4 4 8 4 4 8 . ( ⋅ + 2 ⋅ 2 )+( ⋅ )=[ +(2+ )2]+ = 8 3 4 2 2 8 4 4 4 ⋅8 2 ⋅ 2 3⋅ 2 1 32 4 6 43 + + = + + + = 8 4⋅2 4⋅2 8 8 8 8 8 3. 3 3000 Α.Άλγεβρα 2 27 29 = + 12 12 12 7 7 1 7⋅2 7 1 14 7 5⋅5 1 Β. Είναι: ⋅1000 = = 750 γραμμάρια 4 4 4 4000 Β. Είναι: ⋅ 2 ⋅1000 = = 1250 γραμμάρια 8 8 9 45000 Δ. Είναι 330 330 : 22 15 44 44:22 2 Β. Είναι: ⋅ 5 ⋅1000 = = 4500 γραμμάρια 10 10 4. Είναι του κουτιού = = 330 330 : 11 30 440 440 : 110 4 Ε. Είναι = = του κουτιού 330 330 : 110 3 121 121:11 11 Δ. Είναι: ⋅1000 = = 800 γραμμάρια 5 5 5 10000 Γ. Είναι = = του κουτιού 330 330 : 110 3 5. Είναι του κουτιού = = 330 330 : 22 15 110 110 : 110 1 Γ.

Τα κοστίζουν ⋅ 45 ⋅ = = = = = 5 5 100 5 ⋅100 500 500 : 5 100 1800 72 72 72 = =18 € + = 18 + 100 100 100 100 7 7 4 37260 37260 : 9 3640 3600 40 40 Γ. Τα κοστίζουν ⋅ 45 ⋅ = = =36 € = = + 9 9 100 900 900 : 9 100 100 100 100 Α. Με λεωφορείο πηγαίνουν 150 ⋅ = 3 3 2 300 Β. δηλαδή 150-50-60=40 υπάλληλοι. Είναι το 40 4 = του συνόλου των υπαλλήλων 150 15 7.459 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 1 1 4 45 ⋅1⋅ 4 4680 4680 : 3 1560 1500 + 60 1500 κοστίζει 45 ⋅ ⋅ = = = + = = = 3 3 100 3⋅100 300 300 : 3 100 100 100 60 60 =15+ = 100 100 60 15 € 100 2 2 104 2 ⋅ 4 ⋅104 9360 9360 : 5 1872 Β. • 4 5 6 11 1 8 7 5 4 1 30 15 44 = 22 5 4 40 10 28 = 7 11 6 44 22 = 30 15 1 11 6 88 44 = 42 21 1 4 5 6 11 1 8 7 7 8 28 7 40 = 10 42 21 88 = 44 7 8 1 . Με μετρό πηγαίνουν 150 ⋅ = = 60 υπάλληλοι 5 5 Οπότε με ΙΧ πηγαίνουν οι υπόλοιποι. Το 6. 1 150 = 50 υπάλληλοι Α.

= 1 = ή : = ⋅ = 3 3 1⋅ 3 3 1 4 1 3 3 4 4 41 41 41 41 41⋅1 41 41 4 41 1 41 Γ. :8 = ⋅ = = = 7 7 8 56 56 : 28 2 2 1 2 1 2⋅3 2 1 6 2 1 8 1 8 3 8 Δ. : = ⋅ = 3 4 3 1 3 4 12 7 84 Β.Άλγεβρα 2. 5 1 5 4 20 Α. Είναι 5 = = 21 5 ⋅ 21 105 21 5 8 5 21 105 8 8 7 7 7 ⋅ 4 28 7 3 7 4 28 = Β. 2 : =(2+ ): =( + ): =( + ): = : = ⋅ = = 8 3 3 3 3 3⋅ 3 3 3 3 3 3 3 3 3 1 1 1 5 82 197 82 15 1 5 1 5 81 1 192 5 Ε. 5 7 = 5 ⋅ 7 7 ⋅ 5 = 35 35 = 35 = = = = 3 3 24 3 27 35 ⋅ 27 945 945 : 3 315 3 3+ + 8 8 8 8 8 . 12: = ⋅ = = 21 7 1 4 4 28 28 1 28 28 : 28 1 Γ. 19 = 19 = ή 19 = 19 = : = ⋅ = = 4 19 ⋅ 4 76 4 4 19 1 19 4 76 4 1 1 3. 2 2 2 ⋅ 7 2 ⋅ 5 14 10 24 + + + 24 ⋅8 192 192 : 3 64 Α.6 1. 12 12 12 ⋅8 96 12 21 12 8 96 ή 5 = : = ⋅ = Α. 32 9 :42 12 =9 :16 =(9+ ):(16+ )=( + ):( = ⋅ = + )= : 9 15 9 197 9 12 9 12 9 9 12 12 984 984 : 3 328 = = 1773 1773 : 3 591 2.460 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .

2 2 9 ⋅ 7 2 63 2 65 4 ⋅ 65 260 32 + 9+ + + 7 7 7 7 7 7 7 42 + 3 4 2 8 8 ⋅ 8⋅5 40 40 : 40 1 = = = Γ. 5 9 = 45 = 45 = 1 1 16 45 ⋅16 720 720 : 40 18 42 ⋅ 16 ⋅ 5 5 5 4. 3 2 1 2 3⋅ 5 2 ⋅ 4 1 2 15 8 1 2 ): (4-2+ )=( ): (2+ )= + ): (4-2 )=( + + 4 5 2 3 4⋅5 5⋅4 2 3 20 20 2 3 23 1 2 ⋅ 3 2 23 1 6 2 23 1 8 23 2 8 368 368:4 92 = : ( + )= : ( + )= : ⋅ = ⋅ ⋅ = = = 20 2 3 3 20 2 3 3 20 2 3 20 1 3 60 60 : 4 15 1 1 1 22 1 1 1 4 1 1 1 4 Β. ( 1 28 1 1 4 1 29 1 4 1 29 3 4 1 87 4 = :[( + ): ] ⋅ 4: = :( : ) ⋅ 4: = :( = : ⋅ 4: = ⋅ ) ⋅ 4: 2 7 7 3 27 2 7 3 27 2 7 1 27 2 7 27 1 7 27 7 189 = ⋅ ⋅ 4⋅ = ⋅ 27= 2 87 4 174 174 7 2 1 1 7 7 2 1 1 1⋅ 9 + 7 7 2 1 16 14 16 Γ.461 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα 1 1 1 19 ⋅ 4 1 77 16 + 3 + 19 + + 4 4 4 4 4 = 4 = 77 ⋅ 7 = 539 = = = Β. :(22 7 : ) ⋅ 4: 3 = :(4 : ) ⋅ 4: = :[(4+ ): ] ⋅ 4: = 2 3 3 2 7 3 27 2 7 3 27 Α. (2: ): ( : )=(2 ⋅ ): ( ⋅ )=3: =3 ⋅ =3 ⋅ 3=9 3 2 2 2 2 3 3 1 5. ⋅ ( ⋅ 2 ):( ⋅ 1 )= ⋅ ( ⋅ ):( ⋅ )= ⋅ :( ⋅ )= : = 3 7 4 3 9 3 7 16 3 9 3 112 3 9 336 27 378:6 63 14 27 378 = ⋅ = = = 336 16 5376 5376 : 6 896 2 1 3 3 1 2 1 3 Δ. : 3 5 3 4 1 8 9 3 5 3 4 1 12 4 = 15 5 15 5 = 12 4 5 3 40 27 1 4 3 32 27 1 3 5 3 4 1 8 9 8 9 27 40 27 32 9 8 1 .

462

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική - Άλγεβρα

6. Τα λίτρα του ρεζερβουάρ προκύπτουν από την διαίρεση του ποσού που πληρώσαμε
διά την τιμή του ενός λίτρου. Επομένως είναι:
47

1
1
1
1
47 ⋅ 4 +1 1⋅ 20 +1 189 21 189 20 3780
:1
=(47+ ):(1+
)=
:
=
:
=

=
=
4 20
4
20
4
20
4 20
4
21
84

=84 λίτρα
7.
α
2 α 4
2 β 4
2β 4
το ζητούμενο κλάσμα. Τότε
: = ⇔ ⋅ = ⇔
= ⇔
β
3 β 9
3 α 9
3α 9
2 β =4
β =2
3
{3α =9 ⇔ {α =3 Άρα το κλάσμα είναι το 2

Α. Έστω

2 γ
2
2 δ
2
2δ 4 ⋅ 3 + 2
2δ 14
: =4 ⇔ ⋅ =4+ ⇔
=

= . Άρα για δ=7 και
3 δ
3
3 γ
3

3

3
2 ⋅ 7 14
1
γ=1
άρα το κλάσμα είναι το
=
3⋅1 3
7
Β. Ομοίως

8.
Α. Ο δεύτερος αδελφός έδωσε τα μισά από τον πρώτο άρα το κλάσμα του συνολικού
ποσού που του αντιστοιχεί είναι το κλάσμα του πρώτου διά 2:
4 2 4 1 24 1 2
4
⋅ = του συνολικού ποσού
:2= : = ⋅ =
7 1 7 2 7 2 7
7
Ομοίως για τον τρίτο αδελφό είναι:
4
4 4 4 1 1
:4= : = ⋅ = του συνολικού ποσού
7
7 1 7 4 7
4
5600
2
2800
1
Β. Είναι ⋅ 1400=
=800 €, ⋅ 1400=
=400 €, ⋅ 1400=200 €
7
7
7
7
7

ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
ΘΕΜΑ 1

Α. Θα πρέπει τα χιαστί γινόμενα να είναι ίσα, δηλαδή αδ=βγ
Β. Γνήσιο ονομάζεται το κλάσμα με αριθμητή μικρότερο του παρονομαστή, δηλαδή αν

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Τα κλάσματα

α
το κλάσμα, τότε α<β
β
Καταχρηστικό ονομάζεται το κλάσμα με αριθμητή μεγαλύτερο του παρονομαστή,
α
δηλαδή αν
το κλάσμα τότε α>β
β
Γ. Μετατρέπουμε τα κλάσματα σε ομώνυμα με τη βοήθεια του ΕΚΠ των παρονομαστών
και στη συνέχεια προσθέτουμε τους αριθμητές
Δ. Σύνθετο ονομάζεται το κλάσμα του οποίου ο ένας όρος είναι και αυτός κλάσμα

ΘΕΜΑ 2

2
1 2 1
1 2 1 2 ⋅ 7 1 2 1 14 1 2
1 15 3
Α. :2 +( : 5 )= :2 +( :
)= :2 +( : )= :2 +( ⋅
)=
2 3 5 3 2 3 5 5 ⋅ 3 2 3 5 15 2 3
5 14
7
1 2 3 1
2
3 1 2⋅3+ 2 3 1 8 3 1 3 3
3
3
= :2 +
= :(2+ )+
= :
+
= : +
= ⋅ +
= +
2 3 14 2
3 14 2
3
14 2 3 14 2 8 14 16 14
ΕΚΠ(14,16)=112
3⋅ 7 3⋅8
21 24
45
=
+
=
+
=
16 ⋅ 7 14 ⋅8 112 112 112
1
1
2
1
2
1⋅ 9
3⋅ 2 1
1⋅ 3 2
1
Β. ( +2)(2 +1 )=( 1 +2)[(2+ )+(1+ )]=(
+2)[(
+ )+(
+ )]=
2
2
3
3
3
3
1⋅ 2
3
3
3 3
9
9
9
7 5
9 18 12 27
108
=( +2)( + )=( + ) = ⋅ 4=
= 54
2
3 3
2 2 3 2
2

ΘΕΜΑ 3

2 1 2 ⋅ 4 1⋅ 3 8
3 11
+ =
+
= + =
3 4 3⋅ 4 4 ⋅ 3 12 12 12
2
1 4 3 4 ⋅ 4 3⋅ 3
χ 2 =2α+8β-3γ=2α+2β+6β-3γ=2(α+β)+3(2β-γ)=2 ⋅ +3 ⋅ = + =
+
=
3
4 3 4 3⋅ 4 4 ⋅ 3
16 9 25
+ =
12 12 12

Α. χ1=α+β-γ=α+β+2β-γ=(α+β)+(2β-γ)=

Β. Οι χ1, χ2 είναι ομώνυμα κλάσματα, άρα συγκρίνουμε τους αριθμητές. Είναι 25>12
άρα

25 11
> ⇒ χ2>χ1
12 12

463

464

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική - Άλγεβρα

ΘΕΜΑ 4

3 36 35 1
1
1
= = + = 7 + = 7 λίτρα μέλι
5 5
5 5
5
5
1 36
36 9 36 4
Β. Είναι 7 =
λίτρα διά την χωρητικότητα του κάθε βάζου δηλαδή
: =
5 5
5 25
5
25 5

=4 ⋅ 5=20 βάζα
9
Α. Είναι 12 ⋅

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
3.1
1.
Α.

24
= 24 :10 = 2, 4
10

Β.

142
= 142 :1000 = 0,142
1000

Γ.

2
= 0,02
100

Ε.

103
1000
1
=
=
= 0,01
5
10 100 000 100

Δ.

2007 2007
=
= 0, 2007
104 10000

2.
Α. 14:70=0,2
Β. 26:4=6,5
Ε. 36:200=0,18

Γ.

121
= 0,605
200

3.
1024
7728
102391
Β. 77,28=
Γ. 102,391=

Α. 102,4=

10

100

1000

Δ. 72:90=0,8

Δ. 0,027=

27
1000

4.
Α. Εφόσον το ψηφίο των εκατοστών είναι το 7>5 τότε κατά τη στρογγυλοποίηση στην δεκάδα το ψηφίο των δεκάτων αυξάνεται κατά 1, άρα αρχικά ήταν το 2, επομένως ο ζητούμενος
αριθμός είναι 4, 27

465

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο – Δεκαδικοί αριθμοί

Β. Είναι 4,27=

427
100

5.
Α. 1,001<1,01<1,1<11,001<11,01<11,1
Β. 99,009>9,99>9,90>9,09
6.
Στρογγυλοποίηση στο δέκατο:
Α. 13,5555=13,6 Β. 2,4242=2,4 Γ. 3,1717=3,2 Δ. 6,2549= 6,3
Στρογγυλοποίηση στο εκατοστό:
Α. 13,5555=13,56
Β. 2,4242=2,42 Γ. 3,1717=3,17 Δ. 6,2549=6,25
Στρογγυλοποίηση στο χιλιοστό:
Α. 13,5555=13,556
Β. 2,4242=2,424 Γ. 3,1717=3,172 Δ. 6,2549=6,255
7.

0,9

0

1

1,2 1,4

2,1 2,3

2

3,2 3,4

3

3.2
1.
Α. 22,45 ⋅ 0,2=4,490=4,49
Γ. 9,55 ⋅ 102=1,55 ⋅ 100=155
2.
Α. 122,48:10=12,248
Γ. 12,25:7,5=1,633

Β. 12,26 ⋅ 20=245,2
Δ. 11,05 ⋅ 0,01=0,1105
Β. 33,4:0,1=334
Δ. 9,6:0,3=32

3.
Β. 0,43=0,4 ⋅ 0,4 ⋅ 0,4=0,064
Α. 3,12=3,1 ⋅ 3,1=9,61
4
Γ. 1,25 =1,25 ⋅ 1,25 ⋅ 1,25 ⋅ 1,25=2,44140625
Δ. 0,15=0,1 ⋅ 0,1 ⋅ 0,1 ⋅ 0,1 ⋅ 0,1=0,00001
4.
Α. 12,52 ⋅ 0,1+4,02 ⋅ 10-1,01:0,1+0,92=12,52 ⋅ 0,1+4,02 ⋅ 10-1,01:0,1+0,81=
=1,252+40,2-10,1+0,81=32,162
Β. (14,4:0,5+7,12 ⋅ 10)2:(10,56:2,2+5,25:1,25)2=(28,8+71,2):(4,8+4,2)=1002:102=
=10000:100=100

4

466

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική - Άλγεβρα

3
8

Γ. ( +1,7):(2

1 2 4
3
5
4
) +( ⋅ 0,8+1,5 ⋅ 1,8)3=( +1,7):( ⋅ 2,5)2+( ⋅ 0,8+1,5 ⋅ 1,8)3=
2
5
8
2
5

= (0,375+1,7):12+(1+2,7)3=2,075+3,73=2,075+50,653=52,728
5.
Α. 1,12=1,21 1,13=1,331 1,14=1,4641
Β. 2,22=4,84
2,23=10,648 2,24=23,4256
2
3
Γ. 0,9 =0,81 0,9 =0,729 0,94=0,6561
Δ. 0,12=0,01
0,13=0,001 0,14=0,0001

1,1<1,12<1,13<1,14
2,2<2,22<2,23<2,24
0,9>0,92>0,93<0,94
0,1>0,12>0,13>0,14

6.
Συνολικά έχουμε 9 ⋅ 1,5=13,5 λίτρα βενζίνης. Το κόστος είναι 13,5 ⋅ 0,97=13,095 €. Επειδή το
€ έχει υποδιαιρέσεις εκατοστών κάνουμε προσέγγιση στα εκατοστά: 13,095=13,10=13,1 €
7.
Α. Π=α+β+α+β=2α+2β==2(2β)+2β=4β+2β=6β=9 m άρα β=9:6=1,5 m και α=2β=2 ⋅ 1,5=3
m
Β. Ε=αβ=1,5 ⋅ 3=4,5 cm2

3.4
1.
B. 452000=4.52 ⋅ 105
Γ. 6250000=6,25 ⋅ 106
A. 4000=4 ⋅ 103
6
Δ. 1234567=1,234567 ⋅ 10
Ε. 150=1,5 ⋅ 102
2.
Α. 8,025 ⋅ 106=8025000
Δ. 5,55 ⋅ 102=555

Β. 4,2 ⋅ 104=42000

Γ. 6,632 ⋅ 105=663200

3.
Οι αριθμοί Γ, Ε δεν είναι σε τυποποιημένη μορφή γιατί 12,4>10 και 0,5<1 άρα 12,4 ⋅ 105=
=1,24 ⋅ 106 και 0,5 ⋅ 104=5 ⋅ 103
4.
Είναι 0,3 ⋅ 107=3000000, 3 ⋅ 106=3000000, 30 ⋅ 105=3000000
Πρόκειται για ίσους αριθμούς. Η τυποποιημένη έκφραση είναι το γινόμενο 3 ⋅ 106 γιατί 0,3<1
και 30>10

467

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο – Δεκαδικοί αριθμοί

3.5
1.
km

m

dm

cm

mm

1,44

1.440

14.400

144.00

1.440.000

0,0522

52,2

522

5.220

52.200

0,025

25

250

2.500

25.000

0,00125

1,25

12,5

125

1250

0,000036

0,036

0,36

3,6

36

2.
m3

dm3

cm3

mm3

l

ml

0,02

20

20.000

20.000.000

20

20.000

0,0045

4,5

4.500

4.500.000

4,5

4.500

0,0000622

0,0622

62,2

62.200

0,0622

62,2

0,000000044

0,000044

0,044

44

0,000044

0,044

0,25

250

250.000

250.000.000

250

250.000

0,00065

0,65

650

650.000

0,65

650

3.
Α. α=0,08 m=0,8 dm άρα Ετετ=α2=(0,8 dm)2=0.64 dm2, V=α3=(0.8 dm)3= 0.512 dm3
B. α=0,08 m=8 cm άρα Ετετ=(8cm)2=64cm2, V=(8cm)3=512cm3
Γ. α=0,08m=80mm άρα Eτετ=(80mm)2=6400mm2, V=(80mm)3=512000mm3
4.
Είναι α=0,5km=500m, β=400m, γ=6000dm=600m
Περίμετρος τετραγώνου Π1=α+α+α+α=4α=4 ⋅ 500=2000m
Περίμετρος παραλληλογράμμου Π 2=β+γ+β+γ=2β+2γ=2(β+γ)=2(400+600)=2 ⋅
1000=2000m
Τα δύο σχήματα έχουν ίσες περιμέτρους
Ε1=α2=(500m)2=250000m2
E2=αβ=400 ⋅ 600=240000m2. Άρα Ε1>Ε2

468

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική - Άλγεβρα

5.
Μετατρέπουμε όλες τις μονάδες στην ίδια υποδιαίρεση, άρα α=1,2m, β=200cm=2m,
γ=8dm=0.8m. Ο όγκος της δεξαμενής είναι: V=αβγ=1,2 ⋅ 2 ⋅ 0,8=1,92m3=1920 L
Η ποσότητα του πετρελαίου που χρειάζεται είναι 1920 L και κοστίζει 1920 ⋅ 0,62=1190,4 €
6.
Α. Το οικόπεδο κοστίζει 120000 € άρα το εμβαδόν του σε m2 είναι:
120000:160=750 m2=0.75 στρ.
Β. Αν η άλλη πλευρά είναι μήκους α μέτρων τότε: 25α=750 ⇔ α=750:25=30m
Εφόσον το οικόπεδο είναι ορθογώνιο τότε η περίμετρος είναι Π=25+30+25+30=110m. Άρα
θα χρειαστούμε 110m σύρματος για την περίφραξη του οικοπέδου
7.
Ο υπάλληλος εργάζεται 15-8=7 ώρες ημερησίως. Εφόσον η 1η του μήνα είναι Δευτέρα, μετά
από 4 εβδομάδες θα είναι πάλι Δευτέρα 29 του μηνός. Την επομένη (Τρίτη) θα έχει 30 και θα
είναι η τελευταία μέρα του μήνα:
εργάσιμες
åñãÜóéì
åò
ημέρες
4 . 5 + 2 =20+2=22 çì
Ýñåò

Åâäï
ì Üäåò
εβδομάδες
2929
êáé
3030
ôï του
õ ì çí
üò
και
μήνα

Άρα εφόσον την ημέρα εργάστηκε 7 ώρες τότε 22 ⋅ 7=154 ώρες=154 ⋅ 60=9240 λεπτά=9240
⋅ 60=554400 δευτερόλεπτα
8.
Η διαφορά των μαζών των ανθρώπων είναι 80-65=15 κιλά
Αν και οι 6 ζύγιζαν 80 κιλά τότε 6 ⋅ 80=480 κιλά. Η μέγιστη μάζα του ανελκυστήρα είναι 0,45
τόνοι=450 κιλά άρα 480-450=30 κιλά=2 ⋅ 15 κιλά. Άρα οι 2 πρέπει να ζυγίζουν 15 κιλά λιγότερο, δηλαδή 65 κιλά. Συνεπώς 4 άνθρωποι μάζας 80 κιλών και 2 μάζας 65 κιλών μπορούν
να μετακινηθούν με τον ανελκυστήρα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ 3ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
ΘΕΜΑ 1

3
3 ⋅18 54
465
252
=
= 0,9
= 0, 465 ,
= 1, 26 , 4 =
Α.
15 4 ⋅15 60
1000
200
18

469

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο – Εξισώσεις και προβλήματα

3

21 3 ⋅ 30 + 21 121
=
=
= 41,03
30
30
30

Β. 0,76=
0,033=

76
76 : 4 19
11
=
=
1,1=
100 100 : 4 25
10

24,45=

2445 2445 : 5 489
=
=
100
100 : 5
20

33
1000

ΘΕΜΑ 2

Α. 1,44+1,63 ⋅ 2,12=3,8415+4,016 ⋅ 4,41=3,8416+18,06336  21,9
Β. (1,4+2,7)2:+(1,3-0,7)3=3,12:0,63=9,61:0,216  0,04
Γ. 0,01 ⋅ 2007 ⋅ 102-4012 ⋅ 0,5=0,01 ⋅ 2007 ⋅ 100-2006=2007-2006=1
Δ. (2,8 ⋅ 2,4:1,4 ⋅ 1,2)3:(1,25:0,5)2=(6,72:1,68)3:2,52=42:6,25=16:6,25=2,56

ΘΕΜΑ 3

Α. 450000=4,5 ⋅ 105
1250000=1,25 ⋅ 106
Β. Είναι 4,251=4,25 ⋅ 106 g

12600000000=1,26 ⋅ 1010

ΘΕΜΑ 4
Α. Ο συνολικός όγκος είναι 0,75m3=750 L. Για να μείνουν 300 L αφαιρούμε 750-300=350 L
τα οποία είναι

350 1
= του δοχείου
700 9

Β. Ο όγκος του δοχείου είναι το γινόμενο του εμβαδού της βάσης (Ε) επί το ύψος, άρα Ε ⋅
ύψος=όγκος ή Ε ⋅ 1,5=0,75 ή Ε=0,75:1,5=0,5 m2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
4.1
1.
Α. Αντικαθιστώντας:

470

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική - Άλγεβρα

1
1
+5=17 ⇔ 2+5=17 ⇔ 7=17 το δεν είναι λύση
2
2


4 ⋅ 1+5=17
4+5=17
9=17 το 1 δεν είναι λύση
4 ⋅ 2+5=17 ⇔ 8+5=17 ⇔ 13=17 το 2 δεν είναι λύση
4 ⋅ 3+5=17 ⇔ 12+5=17 ⇔ 17=17 το 3 είναι λύση
4⋅

Β. Αντικαθιστώντας:
2+

1
7 15
1
1 1
1
1
1
1
1
+2 ⋅ =10-4 ⋅ ⇔ 2+ +1=10-2⇔ 3+ =8⇔ =
το
2
2 2
2
2 2
2
2
2
2
2

δεν είναι λύση
2+1+2 ⋅ 1=10-4 ⋅ 1-1 ⇔ 2+1+2=10-4-1 ⇔ 5=5 το 1 είναι λύση
2+2+2 ⋅ 2=10-4 ⋅ 2-2 ⇔ 2+2+4=10-8-2 ⇔ 8=0 το 2 δεν είναι λύση
2+3+2 ⋅ 3=10-4 ⋅ 3-2 ⇔ 2+3+6=10-12-2 ⇔ 11=-4 το 3 δεν είναι λύση
Γ. Αντικαθιστώντας:

1
1
1
+2=8 ⋅
⇔ 2+2=4 ⇔ 4=4 το είναι λύση
2
2
2
4 ⋅ 1+2=8 ⋅ 1 ⇔ 4+2=8 ⇔ 6=8 το 1 δεν είναι λύση
4 ⋅ 2+2=8 ⋅ 2 ⇔ 8+2=16 ⇔ 10=16 το 2 δεν είναι λύση
4 ⋅ 3+2=8 ⋅ 3 ⇔ 12+2=24 ⇔ 14=24 το 3 δεν είναι λύση
4⋅

Δ. Αντικαθιστώντας:

5
17
1
1
1
+6=6 ⋅
⇔ +6=3 ⇔
=3 το δεν είναι λύση
2
2
2
2
2
5 ⋅ 1+6=6 ⋅ 1 ⇔ 5+6=6 ⇔ 11=6 το 1 δεν είναι λύση
5 ⋅ 2+6=6 ⋅ 2 ⇔ 10+6=12 ⇔ 16=12 το 2 δεν είναι λύση
5 ⋅ 3+6=6 ⋅ 3 ⇔ 15+6=18 ⇔ 21=18 το 3 δεν είναι λύση
5⋅

2.
÷
Α. χ-1=

2

Β. 5χ+2=6χ-2

Γ.

1 1
( χ)=12
2 2

3.
Α. Το πενταπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 4 ισούται με 18.
Β. Το μισό ενός αριθμού αυξημένο κατά

1
ισούται με τον αριθμό μειωμένο κατά 1.
2

Γ. Το διπλάσιο του αθροίσματος ενός αριθμού με το 4 ισούται με το τετραπλάσιο του αριθμού
μειωμένο κατά 2.
4.
Α. 2χ+5=23. Έστω y=2χ, οπότε y+5=23 ⇔ y=23-5 ⇔ y=18 δηλαδή 2χ=18 ⇔ χ=18:2
⇔ χ=9

471

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο – Εξισώσεις και προβλήματα

Β. 15-5χ=6χ+4χ ⇔ 15= -5χ-6χ-4χ=-15 ⇔ -15χ=-15 ⇔ χ=-15:(-15) ⇔ χ=1
Γ. 20+χ=10+χ-10 ⇔ χ-χ=-20+10-10 ⇔ 0χ=20 αδύνατη
Δ. 3x + 2 = 5 = x + 17 ⇔ 3x + 2 + 15 = 3x ⇔ 3x + 2 + 15 = 3x + 17 ⇔
3
3
3
3
3
3
3

3x + 17 3x + 17
ταυτότητα
=
3
3
4

4

4

4

2
Ε. 2 + x + 8 = 3 ⇔ 2 + x + 8 = 9 ⇔ 2 + x = 9 − 8 ⇔ 2 + x = 1 ⇔ (2 + x) ×1 = 4 ⇔ 2 + x = 4 ⇔

x = 4−2 ⇔ x = 4

4
42
8
ΣΤ. x = 0,8 ⇔
= 0,8 ⇔
= 0,8 ⇔ 0,85x = 8 ⇔ 4x = 8 ⇔ x = 8 : 4 ⇔ x = 2
5
5 x
5x
2
5.
Α. για χ=0 20:5 ⋅ 0 Δεν ορίζεται, το 0 δεν είναι λύση
για χ=1 20:5 ⋅ 1=20:5=4 το 1 είναι λύση
για χ=2 20:5 ⋅ 2=20:10=2 το 2 είναι λύση
για χ=3 20:5 ⋅ 3=20:15=1,33 το 3 δεν είναι λύση
για χ=4 20:5 ⋅ 4=20:20=1 το 4 είναι λύση
για χ>4 το 5χ>20 άρα το 20:5χ<1. Άρα οι λύσεις είναι 1, 2, 4
Β. για χ=0 α+0=4 ⇔ α=4 το 0 είναι λύση
για χ=1 α+1=4 ⇔ α=3 το 1 είναι λύση
για χ=2 α+2=4 ⇔ α=2 το 2 είναι λύση
για χ=3 α+3=4 ⇔ α=1 το 3 είναι λύση
για χ=4 α+3=4 ⇔ α=0 το 4 είναι λύση
για χ>4 το α παίρνει αρνητικές τιμές. Άρα οι λύσεις είναι 0, 1, 2, 3, 4
6.
Έστω χ το μήκος του ξύλου. Αν α η μία πλευρά του παραλληλογράμμου και β η άλλη τότε
Α. α=χ+1 και β=χ-2
Β. Π=2(α+β)=2(χ+1+χ-2)=2(2χ-1)=4χ-2
Γ. Για χ=10, Π=4 ⋅ 10-2=40-2=38
Δ. 4χ-2=30. Έστω 4χ=y τότε y-2=30 ⇔ y=30+2 ⇔ y=32 ⇔ 4χ=32 ⇔ χ=32:4 ⇔ χ=8

Έστω Ε το εμβαδόν. Τότε 5ν=4(ν+1)-3 ⇔ 5ν=4ν+4-3 ⇔ 5ν-4ν=1 ⇔ ν=1 8. Έστω χ ο αριθμός.15(20-χ)=3.2χ-0. Έστω ν ο πρώτος φυσικός αριθμός.6 ⇔ χ=0.15χ=3. Έστω χ ο αριθμός των μήλων. τότε η ηλικία της γυναίκας είναι 77-χ και 77-χ= 1 3 ⇔ 77-17= χ+χ ⇔ 60= χ ⇔ 3χ=2 ⋅ 60 ⇔ 3χ=120 ⇔ χ=120:3 ⇔ χ=40 2 2 Άρα ο άντρας είναι 40 ετών και η γυναίκα 77-40=37 ετών. Τότε: χ=1+ χ ⇔ χ. Τότε 3Ε-120=Ε+ Ε ⇔ 3Ε-120= Ε ⇔ 3Ε.Ε=120 2 2 2 6Ε 3 3 ⇔ .6-3 ⇔ 0.2χ+3-0. Τότε 1 1 2χ 1 1 4. Τότε τα πορτοκάλια είναι 20-χ και 0.6:0. Είναι: 3(ν+ν+1+ν+2)=6(ν+ν+1) ⇔ 3(3ν+3)=6(2ν+6) ⇔ 9ν+9=12ν+6 ⇔ 9ν-12ν=6-9 ⇔ -3ν=-3 ⇔ ν=1 Άρα οι αριθμοί είναι οι 1.2χ+0. Τότε ο δεύτερος είναι ν+1 και ο τρίτος ν+2. 3 Επαληθεύοντας: 3(1+2+3)=6(1+2) ⇔ 3 ⋅ 6=6 ⋅ 3 ⇔ 18=18 1 1 3χ + 2 χ 5χ χ+ χ=χ-2 ⇔ =χ-2 ⇔ =χ-2 ⇔ 5χ=6(χ-2) 2 3 6 6 ⇔ 5χ=6χ-12 ⇔ 5χ-6χ=-12 ⇔ -χ=-12 ⇔ χ=12 1 1 Επαληθεύοντας: ⋅ 12+ ⋅ 12=12-2 ⇔ 6+4=10 ⇔ 10=10 2 3 3. 2.05χ=0.Ε=120 ⇔ Ε=120 ⇔ 3Ε=2 ⋅ 120 ⇔ 3Ε=240 ⇔ Ε=240:3 ⇔ Ε=80τμ 2 2 2 7.6 ⇔ 0. Άρα τα μήλα είναι 12 και τα πορτοκάλια 20-12=8 1 3 3 6.2 1. Έστω ν ο αριθμός και ν+1 ο επόμενος. Αν χ η ηλικία του άνδρα.05 ⇔ χ=12. 1 χ+17 2 .472 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .χ=1 ⇔ χ=1 2 2 2 2 2 ⇔ χ=2 ⋅ 1 ⇔ χ=2 5. Έστω χ η ηλικία του Γιάννη όταν προσελήφθη.Άλγεβρα 4.15χ=3. Έστω χ το βάρος του τούβλου.6 ⇔ 0. Τότε χ+32=65 ⇔ χ=65-32 ⇔ χ=33 2.χ=1 ⇔ .

Τότε τα κορίτσια είναι χ+3 και χ+χ+3=35 ή 2χ+3=35 ή 2χ=35-3 ή 2χ=32 ή χ=32:2 ή χ=16.= +3 ⇔ = ⇔ 3χ=11 ⇔ χ= 2 2 2 2 2 2 2 3 2 3 4 12 9 8 12 9 8 13 =1+ ⇔ =1+ ⇔ =1 ⇔ =1 ⇔ 6χ ⋅ 1=13 + + + χ 2χ 3χ 6χ 6χ 6χ 6 χ 6 χ 6χ 6χ 13 ⇔ 6χ=13 ⇔ χ= 6 Β.=8 ⇔ =8 ⇔ 8χ=16 ⇔ χ=16:8 ⇔ χ=2 χ χ χ χ χ χ ΘΕΜΑ 2 Α. 26:χ-8= 10 26 10 26 10 16 ⇔ -8= ⇔ . 24 96 = =96% 25 100 . ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 5. Γ. Για χ=2 τότε (2+1)2=22+3 ⋅ 2+1-2 ⇔ 32=4+6+1-2 ⇔ 9=9 είναι λύση.473 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο – Ποσοστά ΚΡΙΤΗΡΙΟ 4ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Α. 32 64 = =64% 50 100 Γ. Το μισό ενός αριθμού μειωμένο κατά 5 ισούται με το διπλάσιο του αριθμού μειωμένο κατά 23 ΘΕΜΑ 3 Έστω χ ο αριθμός των αγοριών. Β. Α. 45 =45% 100 Β. Άρα τα αγόρια είναι 16 και τα κορίτσια 16+3=19. 2χ-3=(χ+5) χ 5 χ 5 1 3χ 11 11 ⇔ 2χ-3= + ⇔ 2χ.1 1.

2 = = 0.5:100=0.314 100 100 Θ.02 = 0.000 1.000 100.9 ⋅18 16. Α.7= 22.000 13. 9 1 25 = = =25% 36 4 100 2. 33%= Β.5%=12. 25 5. 2. 127%= 127 100 2.4:100=0. 23 1.14= Β.008 1.000 10 ⋅ 3.4%=0.255 12.032 = = 1.000 3.125 Η.1% ⋅ 55= 1.01= 0. 504 ο/οο ⋅ 2008= Ζ.000 100.0002 ⋅100 0.000 Δ.055 100 100 . 76 76 : 4 19 = = 100 100 : 4 25 525 525 : 25 21 = = 100 100 : 25 4 Ε. 1.5 230 ⋅ 20 = = 0.0088 100 100 22 ⋅ 0.4 Α.000 1.88 = = 0.55ο/οο= 100 10.012.605 100 100 504 ⋅ 2.01 ⋅100 101 = =101% 100 100 4.000 : 5 20. 13. 45% ⋅ 32= 100 255ο/οο=255:1.25= 40 ⋅ 0. 101% ⋅ 65= 101 ⋅ 63 6.Άλγεβρα Δ.5ο/οο ⋅ 20= 0. 25 1325 1325 : 25 53 = = = Ζ.474 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . 76%= 100 Δ.14 31. 22% ⋅ 0. 10% ⋅ 3. 5%=5:100=0. 032 1. 4 = = 0.9% ⋅ 18= 0.000 : 25 400 ΣΤ.022 0. 40% ⋅ 0. 45 225 = =225% 20 100 ΣΤ. 7 27 = 100 1.000 10. 4 ⋅100 40 = =40% 100 100 1.4= 100 Γ. 1.5 = = 0.270 = =2270% 100 100 0. 63 100 100 Ε.1 ⋅ 55 60. 22.0002= 11.000=0. 45 1.162 100 100 ΣΤ.02% 100 100 1. 0.012.25%= 1. 11. 7 ⋅100 2.05 0.440 ⋅ 32= =14.5 = = 0. 33 Α.022= 0.363 = = 63. 525%= Ε.004 Β.7%= 21 300 =3= =300% 7 100 Γ.55 155 155 : 5 31 = = = 1.

1 ⇔ 40α=10 ⇔ α=10:40=0.45=540 ψήφοι . Τότε: 9 900 = = 20 0.06 ⇔ α:100=0.011 ⋅ 500.055=66€ Άρα ο πρώτος παίρνει 1.06 ⇔ α=0.625 = = 35 Β. Το ποσό της αύξησης του 1ου είναι: 1.64 ⋅ 40cm=65.200 ⋅ 0.25% 100 Β.000cm=5.25 ⇔ 0.45ο/οο ⋅ 2000cm=0.1 ⇔ 40=0. Είναι 22% ⋅ 2m=22% ⋅ 200cm= 100 B.045 ⋅ 400cm=18cm Γ. 45% ⋅ χ=9 ⇔ 0. α% ⋅ 200=12 ⇔ α%=12:200 ⇔ α%=0. α% ⋅ 20=8 ⇔ 8.2 1. 52% ⋅ 10cm=0. 101% ⋅ χ=50.200-66=1.200+96=1.134€.22 ⋅ 200cm=44cm Α. 22 ⋅ 200cm=0.11% 100 α Δ. 164% ⋅ 40cm=1.45ο/οο ⋅ 200dm=0.06 ⋅ 100=6 άρα 6% α 20=8 ⇔ 20α=800 ⇔ α=800:20=40 άρα 40% 100 α Γ.050 = = 50 Γ.5 5.475 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο – Ποσοστά 5.52 ⋅ 10cm=5.Τότε: Α. 25 2. 45ο/οο ⋅ 4m=0.08=96€ Το ποσό της μείωσης του 2ου είναι: 1.200 ⋅ 5. 5. 45 45 26. 0.296€ και ο δεύτερος 1.6cm 6. Έστω χ το ζητούμενο ποσό.500cm ΣΤ. 75% ⋅ χ=26. 225 225 Α. 11ο/οο ⋅ 5km=0.45 ⋅ χ=9 ⇔ χ= 7.00045 ⋅ 2000cm=0. Α.2cm Δ. 75 75 50.25 άρα 0.75χ=26.200 ⋅ 0.200 ⋅ 8%=1.5 ⇔ χ = 1. α% ⋅ 18=20 ⇔ 18=20 ⇔ 18α=2000 ⇔ α=2000:18  111. α% ⋅ 40=0.25 ⇔ χ= 0. Έστω α το ζητούμενο ποσοστό.5%=1. 225ο/οο ⋅ χ=27 ⇔ χ= 0.9cm E. Το πρώτο κόμμα έλαβε το 45% των 1200 ψήφων δηλαδή οι ψήφοι του είναι 1200 ⋅ 45%=1200 ⋅ 0. 01 101 27 27.000 = = 12 Δ.11 άρα 111.

4=1.6ψ=600 ⇔ ψ=600:0.450=463. Άρα περίπου περιέχει 3.000=450€.03 ⋅ 15. Αν η τηλεόραση κοστίζει ψ €. Α. Α. Τότε α% ⋅ 330=11 ή ⋅ 330=11 ή α ⋅ 3.000 ⋅ 6 1 = του τόκου του δεύτερου χρό3%=600€.5=913. Τότε α% ⋅ 1200=444 ⇔ 2. 4. Συνολικά για 18 μήνες 2 2 2 Τολ=Τ1+Τ2=600+309=909€. Έστω α το ποσοστό. Τον δεύτερο χρόνο ο τόκος είναι Τ2=3% ⋅ 15.2 ⋅ 330=66 g φυσικό χυμό φρούτου α Β.600 ⋅ 0. τότε 41% ⋅ ψ+19% ⋅ ψ=600 ⇔ 0. Για να πάρει από την δεύτερη τόκο ΤΒ=360€ θα πρέπει.476 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική .33.03 ⋅ 12000=360€. Σε 18 μήνες παίρνουμε για τον πρώτο χρόνο (12 μήνες) τόκο ίσο με Τ1=20.03)= ⋅ 618=309€. Από την Α παίρνει τόκο ΤΑ=3% ⋅ 12000= =0. Για τους υπόλοιπους 6 ο τόκος είναι τα 12 2 νου δηλαδή Τ2= 1 1 1 ⋅ (20. Έστω α το ζητούμενο ποσοστό. Η τηλεόραση κοστίζει χ € τότε 40% ⋅ χ=600 ⇔ 0.000 €.03 ⋅ 15.41ψ+0.4χ=600 ⇔ χ=600:0. Το τρίτο κόμμα έλαβε 1200-540-444=216 ψήφους και ποσοστό 100%-45%37%=18% (Επαληθεύοντας 1200 ⋅ 18%=1200 ⋅ 0.500-600=900€ και κάθε δόση ισούται με 900:5=180€ Γ. 3. Τον πρώτο χρόνο ο τόκος είναι Τ1=3% ⋅ 15.000€ Γ.5€.18=216) Β.6=1.000=0.Άλγεβρα α ⋅ 1200=444 ⇔ 100 1200α=444400 ⇔ α=44400:1200=37. Α. Άρα η τράπεζα 100 Β θα πρέπει να έχει επιτόκιο 6% 5.450=0. Σε δόσεις πληρώνει τα 1.600 ⋅ 3%)= ⋅ (20. Είναι 20% ⋅ 330=0.500€ Β. Έστω χ το κεφάλαιο.3  100 3.5€ Β. ΤΒ=β% ⋅ β 6000=360 ⇔ 6000=360 ⇔ 6000β=100 ⋅ 360 ⇔ β=36000:6000=6.19ψ=600 ⇔ 0.03=21. Συνολικά Ταολ=Τ1+Τ2=450+463.33% ζάχαρη . 2 Στην τράπεζα Α καταθέτει ⋅ 18000=12000€ οπότε στην Β 3 καταθέτει18000-12000=6000€.03χ=630 ⇔ χ=630:0. Το δεύτερο κόμμα έλαβε 37% Γ.3=11 ή α=11:3. Τότε 3% ⋅ χ=630 ⇔ 0.

741=17.101 € 7.14χ+0.800 € Συνολικά ο φόρος είναι 450+2.55 ⋅ 14. 2ος χρόνος: Τ2=4% ⋅ (25.000 → αφορολόγητες 15.000 → φόρος 40%=40% ⋅ 17.000=0.000=1.000 φορολογούνται ως εξής: 12.741 € Συνολικά πλήρωσε 10. 8.000-15.155+1.07χ=0.100=0. 477 .000-15.360+6.000 € επιπλέον του αφορολόγητου ορίου.071 € Οι 6 δόσεις είναι 1. Α. Ο αλλοδαπός εστιάτορας για το ίδιο εισόδημα πληρώνει 14%χ+7%χ-0.200=84 € άρα 1.092 € 6η δόση: Τ1=2% ⋅ 1.15 ⋅ 3.000 είναι αφορολόγητες. άρα: 1η δόση: Τ1=2% ⋅ 6.144 €.02χ=0.3 ⋅ 8.000+19% ⋅ 14.000=2. Από τις 17.300=126 € άρα 1.000=450 € και 30% ⋅ 2. άρα οι τόκοι του δεύτερου χρόνου γίνεται τώρα Τ2=4.000=0.044 ⋅ 26. 9.000-23.144=2.9650 €.000+Τ1)=0.55 ⋅ 14.113 € 5η δόση: Τ1=2% ⋅ 2.000=300 € Β.300:6=1. Β.1 ⋅ 0.02 ⋅ 1. οι 15.113+1.000=17.000=0.000 € οι 12.19 ⋅ 14.050+105=1. Τότε θα πληρώσει 19% ⋅ χ+2%χ=0.144 €.000-7.000=1. Οι 40.000 € φορολογούνται με 15% και οι 17.000=1.02 ⋅ 2.050 €.000=0. Έτσι φόρος 15% ⋅ 2. Το επιτόκιο το δεύτερο χρόνο γίνεται 10% ⋅ 4%+4=0. Άρα 15% ⋅ 3.250=105 € άρα 1.040=2.400 € 40.000=0. Α.050+42=1.000=10.21χ σε φόρους.800=.4 ⋅ 17.071=6. Οι δύο εστιάτορες φορολογούνται το ίδιο. Άρα η κάθε δόση είναι 6.000=0.150=0. Άρα συνολικά έχουμε 1.3 ⋅ 2.000 €.000 είναι αφορολόγητες.000+0.154+1.050+84=1.000=0.000 € με φόρο 30%.040 €.04==0.02 ⋅ 3.02 ⋅ 4. Το νερό είναι 330-66-11=253 g που αντιστοιχεί σε 100%-20%-3.050+63=1. Στην κάθε δόση προστίθεται τόκος 2% επί του υπολοίπου.000=8.050 €.000-0.150=63 € άρα 1.176 € 2η δόση: Τ2=2% ⋅ 5.000=6.4%.092+1.700=6.250=0.04 ⋅ 26.050+126=1. Γ.000=0.000 € → φόρος 30%=30% ⋅ 8.19χ+0.000=14.000 → φόρος 15%=450 € 23.21χ.000+1. Το ποσό που περίσσεψε για δόση είναι το 14.000=600 €.134 € 4η δόση: Τ1=2% ⋅ 3.000+1.67% 6.02 ⋅ 5.000 € οι 12.000=3.300=0.044=4.050+21=1.400+6.100=42 € άρα 1.33%=76.360 € Β.176+1.300 €.155 € 3η δόση: Τ1=2% ⋅ 4.040 €.04+0.000=2. Συνολικά ο φόρος είναι 450+600=1.04 ⋅ 25.050=0.15 ⋅ 2.050=21 € άρα 1.000-12.000-12.200=0. άρα θα φορολογηθούν με 15% οι 14.000-12.000=2.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο – Ποσοστά Γ. Συνολικά 1. Από τις 14.4% ⋅ 26. Αρχικά πλήρωσε 55% ⋅ 14. Έστω χ το εισόδημα του Έλληνα εστιάτορα. Α. 1ος χρόνος: Τ1=4% ⋅ 25.000=3.02 ⋅ 6.

επομένως και οι δόσεις είναι: Πρώτος μήνας Τόκος 6. 2).5:0.000+40=2.478 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . Με μηνιαίο επιτόκιο 2% οι τόκοι.19χ=714 ή 1. Τα υπόλοιπα 15. Α (1.12 ΘΕΜΑ 2 Α.5+45% ⋅ χ ή χ-0.55=70 €. 112%=112:100=1.19=600 €.000+120=2.5 ή χ=38. ΦΠΑ=425 ⋅ 19%=425 ⋅ 0.19=80. Αν χ η αρχική τιμή της μπλούζας. 2). 45%=45:100=0.000=0. Β.55χ=38.040=15.56 ή 0.000=6.45 Δ.45χ=38. Β (3. Δ (2.33 Γ. τότε χ=38.000 €.1 Παράσταση σημείων στο επίπεδο 2.080 € Τρίτη δόση 2.000=9.75 €.000:3=2. ΘΕΜΑ 4 Αρχικά πλήρωσε 60% ⋅ 15. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 6.000 ⋅ 2%=80 € Δεύτερη δόση 2. Γ (3. 72%=72:100=0. 3). Ε (0.000 € τα μοιράζει σε τρεις δόσεις των 6.000-9.240€ .120+2. Β. χ+19% ⋅ χ=714 ή χ+0.000+2.000 € η καθεμία.000 ⋅ 2%=120 € Πρώτη δόση 2.120 € Δεύτερος μήνας Τόκος 4.6 ⋅ 15. 0). Άρα θα πληρώσουμε 120-54=66 €. .040 € Τρίτος μήνας Τόκος 2. 3).19χ=714 ή χ=714:1. Έστω χ η αξία.72 Β.Άλγεβρα ΚΡΙΤΗΡΙΟ 5ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Α.000+80=2. ΘΕΜΑ 3 Α.45 ⋅ 120=54 €. Η έκπτωση είναι 45% ⋅ 120=0.33%=33:100=0.000 ⋅ 2%=40 € Συνολικά ο Κώστας πλήρωσε 9.

8 m. στ: δεν είναι 3. ε. δ. 6. Αναπαριστούν.8 m. 30.3 2.5 1. 1:250 2. α.Αντιστρόφως ανάλογα ποσά 6. 140 Km 3. 6. 3. 2.479 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο – Ανάλογα ποσά .000 € . γ: είναι. β) 3. 10 cm. γ) 1 3.2 1. α) 2. 0.4 2. 30 m. x 0 2 2 5 4 6 5 y 0 3 3 5 6 9 5 6. 12. 24 m. β. 960 Kg.

(3. β) δεν είναι 3. 4h. γ) +150. β) Λ. (2. 12m3 . β) – 50. −1. ii. γ) Σ. Θετικοί: +3. δ) Σ. y = 2x β) x 1 2 3 y 2 4 6 γ) (1. 2).5 15 y 6 4 8 0. 6) 3. 4. β) y = 12 x ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7. 4).8 Διαγώνισμα 2. α) Σ.Άλγεβρα 6. α) α = 2. 2m3/h.1 3 2. α) – 5. δ) – 18 . x 2 3 1. Ούτε θετικοί ούτε αρνητικοί: 0 2 3. 2. α) είναι. 8 .6 1. iii. α) i. Αρνητικοί: −5.480 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . − .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο – Θετικοί και αρνητικοί αριθμοί 7. +13. 13. -3 481 . β. δ. γ. 4. 63. α. β. α. β. στ. -8 7. 3. β. γ. Λ. Σ 2. δ. στ. δ. α. -40. Σ. Λ. -1. α. 0. δ.3 1.5. β. -10. α. Α = –4 7. Σ 2. 0 7. δ. 24. 5/7. β.4 1. Σ. ε. +17. Λ. Λ. -4. β. δ. 2. 9. ε. -3 2. α. γ. γ. 30. -5. γ. 5. δ. δ. 2. γ. β. α. β. -2. 4. ε. β. γ. -13. +30. 3 3. 3.2 3. 16. γ. 3. α. γ. 0 7. α. β. δ. Σ. -5. -4.5 1. ε. α. -13. 42 3. α. 4. 3.6 2.2 2.

y 2 7. γ. γ.482 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Αριθμητική . α. 0. Λ. ε. x 5 . β. ε. 3. ζ. − . ε. θετική.Άλγεβρα 5 2 10 3. β. α. α. Σ. δ. 1. η. -0. x 3 . . γ. α. Σ. 1 1 1 1 1 . 47 16 109 14 323 146 421 . Λ. θ. η. αρνητική 3. δ. β. 0681 2. α.7. 6 . Σ. ζ. 1.7 1. Σ 2. β.8 1. β. 25 49 4 8 625 . ω 8 . . στ. Σ. 25. . . γ. 9. . − . α. − . β. α. 72 . στ. Λ. − . θετική. γ. ε. στ. γ. . 9. 9 5 100 3. y 6 . 4. δ. γ. . δ. στ. ε. 1 1 1 . Λ. 2. στ. Σ 2. Σ. δ. δ. β. β. 2 2 15 3 7. Σ.9 1. ζ. −2. γ.000 5 20 9 99 15 330 7. ε.875. α. . δ. Σ.85. γ. 2. β. ε. α. 1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ 483 .

Ε . ΑΠΟΣΤΑΣΗ Σε m Σε Km A 200 0. Ζ Πλευρές: ΑΒ.000 . Οι αντικείμενες ημιευθείες είναι: Οχ. Β . ΕΗΖ .484 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. Από τα τρία μη συνθετικά σημεία Α. ΒΓ. ΒΕΖ . Ζ . OZ 1. ΒΓ.2 1. ΔΕ.2 0. Θ  2. Γ . Τρίγωνα: ΑΒΓ . ΖΑ . Η . Â Ã 2. ΔΕ.2 Γ 2. Δ. ΓΔ. ∆ . Α 3. Β. Γ.2 B 5. Β και Γ ορίζονται τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ. ΒΓ.200 5. Τα ευθύγραμμα τμήματα είναι: ΑΒ.000 1. Ε. ΕΖ. ΑΓ. Κορυφές: Α. ΓΔ. ΕΑ 3.0022 Δ 1. Οy.1 Á 1.3 1. ΕΓ∆ .000. 1.

3 cm.3 cm ΑΔ = ΑΒ = ΑΓ = 4.2cm Ï Ð Ê Ë å Ä ΟΠ = ΟΛ + ΛΠ = 1. 6cm 2 3. οπότε ΛΜ ΛΠ = = 1. Ê Â 2cm 3.3cm Άρα ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ + ΔΕ = Â Ä Ã Å .4cm 3.3=9. Το Κ είναι το μέσο του ΑΒ.43 dm = 4. 3cm ⇒ ¢ ρα το ΟΠ > ΛΜ ΛΜ = 3. οπότε ΟΛ = ΚΛ = 1. Το Ο μέσο του ΚΛ. ΑΓ = ΑΒ + ΒΓ = 2 +1 = 3cm ⇒ ¢ ρα ΑΓ = Β∆ Β∆ = ΒΓ + Γ∆ = 1+ 2 = 3cm 2cm 1cm 2cm å 2cm å Á Â Ã Ä 4.6cm 0. 7 +1. Â Á Ã 1.9cm ΒΓ = 2cm ΓΔ = 0.4 1. AB = 60mm = 0. 2cm Ä 5.6+2+6+1. Είναι 0.6dm = 6cm Á ΔΕ = 1. 6 = 3. 7cm 2 Το Π μέσο του ΛΜ.485 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες Á 2.

ΚΛ ΑΚ = 2.6cm Ã Â Ä Å 5cm x´ x  à Á 12.5cm 6cm å 0.5cm  à Á Ä 5cm å Á å Ä Ã 5cm 2. ΑΓ=ΑΒ+ΒΓ=2+10=12cm ΒΔ=ΒΓ+ΓΔ=10+8=18cm ΑΔ=ΑΒ+ΒΓ+ΓΔ=2+10+8=20cm 3. 5cm 2 Αν Α αριστερά. ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ + ΔΕ + ΕΑ = 3 + 3 + 3 + 3 + 3 = 15cm ΑΒ + ΒΓ + Γ∆ = 3 + 3 + 3 = 9cm ⇒ ¢ ρα ΑΒ + ΒΓ + Γ∆ > Α∆ Α∆ = ΑΕ + Ε∆ = 3 + 3 = 6cm Á Ã Ä . ΑΛ = ΑΚ+ΚΛ = 2. ΑΓ = ΓΒ-ΑΒ = 12.5cm ΑΔ = 2ΑΓ = 12cm 6.5cm 7.6cm 5.486 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 2. Γ∆ = Ä Α∆ = ΑΓ = 6cm 2 ΑΒ = ΑΓ – ΒΓ = 5.6-5 = 7. Α) ΑΓ = ΑΒ+ΒΓ = 50cm B) ΓΕ = ΓΔ+ΔΕ = 7cm Γ) ΑΒ+ΒΓ = 20+30 = 50cm Δ) ΒΓ+ΓΔ = 30+2 = 32cm Ε) ΑΒ-ΓΔ = 20-2 = 18cm 10cm 2cm 8cm å Á à  20cm 30cm 5cm 2cm x Á 4. 5cm = ⇒ ΑΛ = ΚΛ − ΚΑ = 2.5+5 = 7. Αν Α εσωτερικό.

5 1.6 Â 1. y α) β) 180o O 2. x O y 80o x y 1  χ Οζ = χ Οψ = 30ο 4 120ï 3.487 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες 1. +Β + Γ  = 180ο α) Α ã 60ï á  = 80ο ⇒Γ Á 40ï Ã â . 30o x Ï 20ï 20ï 60o 20ï 4. 70ï 105o 35ï 1.

ΒΑ χ : εφεξής ΓΑΒ ε .  με ΑΟΒ  α) εφεξής: χΟΑ  με ΒΟ ψ ΑΟΒ  με ΒΟ ψ χΟΒ  με ΑΟ ψ χΟΑ  . ΓΑ∆  . Γ . Αα. ∆ΑΕ  : εφεξής ΒΑΓ 3.488 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία . α) y B 4cm O 2cm A x  = 60ο .  .7 1. ∆ΑΕ  : εφεξής ΒΑ∆  . ε ΓΑ Αχ : εφεξής 2. β) Μετράμε τις γωνίες και βρίσκουμε Α 1. Β  = 30ο . Γγ διχοτόμοι των Α 2. ΕΓΒ  : εφεξής ∆ΓΕ  .  . ΑΟΒ  . Β . ∆ΑΕ  : εφεξής ΒΑΓ  . ΒΑ ε . ΒΟ ψ διαδοχικές: χΟΑ . ε ΓΑΒ Αχ : εφεξής  . β) Οι Ββ.

ΑΓ∆  . 5ο ⇒ 3ϕ + ϕ = 90ο ⇒ ϕ = 22. ∆ΓΕ  ψ Γχ . ω 489 . ΑΓ∆  ψ Γχ . 5ο . χΓΑ  . ΑΓΕ  διαδοχικές: ψ Γχ .8 1.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες  β) εφεξής: ψ Γχ με χΓΑ  ψ Γχ με χΓ∆  ψ Γχ με χΓΒ  με ∆ΓΕ  ΑΓ∆  με ΑΕΒ  ΓΕΑ  με ΑΕΒ  ψΕΑ  με ΑΓ∆  χΓΑ  με ΑΓΕ  χΓΑ  .  = 90ο −10ο = 80ο α) Β  = 90ο − 50ο = 40ο β) Α  = 90ο − 80ο = 10ο γ) ∆ 3.  = 180ο −100ο = 80ο α) Β  = 180ο − 20ο = 160ο β) Α  = 180ο −105ο = 75ο γ) Β  = 180ο − 30ο = 150ο δ) Γ 2.  + ϕ = 90ο ω  = 3ϕ ω  = 67. χΓΑ  . χΓΑ 1.

490 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 4.  χ Οζ ζ Οψ δ Οδ ' = δ Οζ + ζ Οδ ' = + = 20ο + 45ο = 65ο 2 2 11.α = 45ο . α + 30ο = 90ο ⇒ α = 60ο α = δ = 60ο γ + δ = 90ο ⇒ γ = 30ο  = 90ο β 10. γ = 135ο . β 8.ϕ = 120 ⇒ω 7.  + ϕ = 180ο ω  ϕ = 2ω +ω  = 180ο ⇒ ω  = 60ο .  . α + 3β  = 180ο α = β =γ .ϕ = 120ο ⇒ 2ω 5.  = ϕ ω  + ϕ + 80ο = 180ο ω  = ϕ = 50ο ⇒ω .  = 180ο ϕ + ω  + 38ο = 90ο ω  + 50 + ω  = 180ο ⇒ ω  = 65ο . β  = 135ο ⇒β 9. β  + γ = 180ο 3β  = 45ο .ϕ = 115ο ⇒ω  = 52ο .  + ϕ = 180ο ω  + 50ο ϕ = ω 6.  = 20ο β α +120ο = 180ο ⇒ α = 60ο  + γ + 20ο = 90ο ⇒ γ = 30ο δ = 90ο .

Á å å1 .9 1. α) å1 å2 å3 å4 β) å2 å1 å3 å4 γ) å1 Ï å4 å2 å3 2.491 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες 1.

α) P1 O .6cm O 3. A å1 å 1.3cm  x ô 1. A å1 B 2cm å à 2cm 2. å2 A å1 5.492 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 3.11 1.10 1. α) ΑΒ < ΑΓ β) ΑΓΓ΄ = ΑΒΒ΄ å y à 5cm Á ´ 0.

B A 3cm à 5. Á Ì 30cm O 3cm 4. O  3.2cm 5cm .4cm 3. 3.493 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες P2 β) O γ) P3 O 2.

3 5  ϕ + ϕ + ϕ = 180ο ⇒ ϕ = 9ο 2 3 5.  Á 160o 60 Ï 300o o 4. α + 2α + 2α = 180ο ⇒ α = 36ο  = ΒΓ  = 72ο ΑΒ  = 36ο ∆Γ 3. 165 o 80o 115o à .494 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 1.12 1. Ë Ê Á Ì 20ï 20ï 20ï 120ï  2.

2cm γ) Κανένα κοινό σημείο O 4.2cm 2. å1 A 5cm å1 10cm O B å2 . α) Κανένα κοινό σημείο O 4. å2 ñ 6cm O Á Â 3.13 1.495 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – Βασικές γεωμετρικές έννοιες 1.2cm β) Κανένα κοινό σημείο O 4.

ΟΑ) A O B å1 2cm å2 ΚΡΙΤΗΡΙΟ 1ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Ι. 1. Σ 5. Λ 3. Λ 4. 1. 1. Σ 13.496 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 4. δ ΙΙΙ. Λ 12. Λ 14. Λ 7. β 3. Οι ε1ε2 είναι χορδές στον κύκλο (Ο. γ 5. i-β ii-δ iii-α iv-γ 2. Λ 9. Λ ΙΙ. α 2. Σ . Σ 2. Σ 10. Σ 6. β 4. i-α ii-β iii-γ 8. Λ 11.

1 1. Á α) å  à ´ ô Á´  β) à å Á Á´ ô ´ γ)  Ã= ô å Á´= Á ´ 2.497 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Συμμετρία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. α) å Ï Ï´ .

Ï Ï´ α)  å Ã Ä Â å à Á Á ´ β) à γ) Ä Â´ δ) ô Á   à Á Å å Á´ å Å´ Ï Ã´ ´ Ä´ Á´ ´ 2.2 1.498 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία β) γ) Ï = Ï´ å´ ñ = ñ´ å 3. α) Ï ñ β) Ï å A x y å .

Μ.3 1. å B A 2. Â Ê Ï Ì Á 3.Γ. Á Â å´ Ì å Ã . ανήκει στη μεσοκάθετο ε΄ του ΒΓ.499 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Συμμετρία å γ) å 2. Αφού το Μ ισαπέχει από τα Β. ΟΚ = ΟΜ Το Ο ανήκει στη μεσοκάθετο γιατί ισαπέχει από τα άκρα Κ. 1 10 Á Â 1 10 2.

Ï´ Ì Ï ñ 3. α) Στο τρίγωνο ΓΔΕ η ΓΜ είναι διάμεσος και ύψος. å´ Â Αφού το Μ ισαπέχει από τα Α. Á å Ì 2.  ñ´ .500 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 4. ανήκει στη μεσοκάθετο του ΑΒ.4 1. ´ Ä = Á´ Ã Ì Ã´ Á = Ä´ 4.Β. ô B B´ Á = Á´ à 2. ε΄.

Δ. Ä´ E O Ì´ Á Ì Å´ Ä 2. Άρα η ΑΓ μεσοκάθετος του ΔΕ. Άρα ΓΕ=ΓΔ. α) Ï γ) Ï β) Ï . Á Â Ä M Ã 2.5 1. Ä Â Ì Å 5. Ã β) Επειδή ΓΕ=ΓΔ. το Γ ισαπέχει από τα Ε.501 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Συμμετρία A Άρα το ΓΔΕ ισοσκελές.

502 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 2.  = 180ο ⇒ α = 60ο α) α + β ε = δ = 35ο δ = ζ = 55ο ζ = η = 55ο  = γ = 120ο β β) δ = γ = 30ο ε = δ = 30ο  + ε = 180ο ⇒ β  = 150ο β α + ζ = 180ο ⇒ ζ = 120ο ε = 30ο γ) ΑΟ 2 ε = 60ο ΒΟ 2  = 37ο δ) ΒΑΓ  = 37ο ΑΒΓ  = 106ο ΒΓΑ 2.6 1. ο ε 2 ΒΓ = 30 ε = 60ο ΑΒ 2 ε = ΑΒ ε = 60ο = ϕ ΒΑ 1 2 .  = 60ο ΑΒΓ 3.

 = 180ο ⇒ χ  = 45 45ο + 90ο + χ ψ = 45ο  = 180ο ⇒ ω  = 90ο ψ + 45ο + ω ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. ω α + γ + 60ο = 180ο γ = ϕ 6.  = 50ο Α∆  = 130ο ΑΟΒ 2. ϕ + λ = 180ο ⇒ λ = 120ο  = κ ⇒ ρ  = 30ο ρ ο   ε 2 Λε 1 = ω = 30 = κ 503 . β 5.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο – Συμμετρία 4.  + ϕ = 120ο ω γ +120ο = 180ο  = 60ο α +120ο = 180ο ⇒ γ = 60ο .α = 60ο .ϕ = 60ο . α = γ α = δ  α = 3β  + γ = 180ο β  = 45ο ⇒ α = 135ο = γ = δ .

504 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 3. α) Ã β) A A Â γ) Ã Ã Â A 2.Λ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 3. α-Λ β-Σ γ-Λ δ-Σ ε-Λ στ .1 1. A Ë Ì Â Ê Ã Â .

 + 30ο + 55ο = 180ο ⇒ ω  = 95ο α) ω  = 180ο 60ο + ΓΑΒ  = 120ο . ω  = 50ο β) ⇒ ΓΑΒ ο ο  ω + ΓΑΒ +10 = 180 + χ  + 3χ  + 20ο = 180ο γ) 4 χ  = 20ο χ 2. Γ  = 76ο ⇒Α 4.2 1. Κ. Β  = 78ο . Δ΄. Λ.505 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο – Τρίγωνα . Μ σημεία τομής των διχοτόμων. Â Ê Ã A 4. χ  = 20ο 3. Α +Β + Γ  = 180ο Α Ã . Â Ê Ã 3. Γ΄ μέσα πλευρών. Α΄. A +Β + Γ  = 180ο Α  = 60ο ⇒Α ο   Β = Γ = 60 Â  +120ο = 180ο ΑΓΒ  = 60ο . ⇒ ΑΓΒ ο    5 χ + ΑΓΒ + χ = 180  = 3Α  Β =Γ  − 50ο  = 26ο .Παραλληλόγραμμα τραπέζια A 3.

506 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 5. κ = 30ο 2ϕ = 30ο ⇒ ϕ = 15ο . α) κ = 30ο  = 75ο . A 2cm  4cm Ä Ã .  +100ο = 180ο ⇒ ω  = 80ο ω +ω +ω  = 180ο ⇒ χ  = 20ο χ 7.3 1.  +130ο = 180ο ⇒ β  = 50ο = λ = κ β  α + 90ο = 180ο ⇒ α = 90ο = χ + χ  + κ = 180ο ⇒ ω  = 40ο ω 3. ω  + 90ο = 180ο ϕ + ω β)  + 80ο = 180ο ⇒ ω  = 100ο ω =β  = 100ο ω α = 32ο α = ϕ = 32ο  + γ = 180ο ⇒ γ = 80ο β  + ϕ + κ = 180ο ⇒ κ = 40ο ω κ = δ = 48ο 6.

Â Ã Ä Ì A  .507 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο – Τρίγωνα . Μετράμε με υποδεκάμετρο.Β. 2 2 M Ä N à 4cm 3. 5cm .4 1. 4. Μετράμε με υποδεκάμετρο.Παραλληλόγραμμα τραπέζια 2. Á  5cm Ä Ã 3. α) ΑΒ+ΓΔ = 3+4 = 7cm β) ΜΝ = ΜΔ+ΔΓ+ΓΝ ή ΜΝ = 3cm A ΑΒ + Γ∆ 7 = = 3. Á 2cm  u=2cm Ä Ã 6cm 3. ΓΒ.Γ.Δ ισαπέχουν απο τα τμήματα ΑΔ. Τα σημεία Α. =Γ  = 120ο Α = ∆  = 60ο Β 2.

Χρησιμοποιούμε υποδεκάμετρο γ) πλευρές ίσες 7. 1 . γ = 65ο  α = β γ + η = 180ο ⇒ η = 115ο 115ο + 30ο + ζ = 180ο ⇒ ζ = 35ο  + γ + δ = 360ο ⇒ α = β  = 115ο α + β ΚΡΙΤΗΡΙΟ 3ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Ι.Λ 7 .Λ ΙΙ. Χρησιμοποιούμε υποδεκάμετρο και μοιρογνωμόνιο γ) πλευρές ίσες 6.508 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ – Γεωμετρία 5.Σ 1-γ 2-α 3-α 4-α 5-δ 6-α 7-β . 2 .Λ 4 .Λ 5 .Σ 8-Λ 9-Λ 10 .Σ 6 .Λ 3 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful