You are on page 1of 6

BILJKE

- diferencijacija – proces staničnog razlikovanja 2 vrste tkiva: - tvorna - trajna TVORNA TKIVA (meristemi) - meristemske stanice - vršni meristem – produžni rast (korijen, stabljika) - bočni meristem (kambij) – rast u širinu (godovi – godišnji prirast stabljike) TRAJNA TKIVA a) osnovno tkivo (parenhim) – vegetativni organi biljke (spremišni, spužvasti – izmjena plinova, asimilacijski – kloroplasti, fotosinteza) b) pokrovno tkivo – epiderm (listovi, stabljika), rizoderm (korijen) - kutikula (pokrov lista, smanjenje isparavanja) - puči (transpiracija) c) provodno tkivo – ksilem, floem - ksilem – mrtve stanice, voda od korijena do drugih dijelova biljke - traheje, traheide (cijevi od mrtvih stanica) - floem – žive stanice, sitaste cijevi - provod asimilata od listova prema korijenu d) potporno tkivo – mehanička uloga - kolenhim (žive stanice; rastudi dijelovi biljke) - sklerenhim (mrtve stanice; stabljika, plod) e) žlijezdano tkivo – nektar (nektariji) VEGETATIVNI ORGANI – korijen, stabljika, list GENERATIVNI ORGANI – cvijet, plod

GRAĐA BILJNE STANICE
Građa:
       jezgra, jezgrica ribosomi hrapavi, glatki ER citoplazma stanična membrana stanična stijenka (celuloza) – mehanička uloga, plazmodezmije vakuola – ispunjena vodenom otopinom (pohrana): ugljikohidrati, mineralne/toksične tvari, pigmenti (antocijan – crvenoljubičasta)  mitohondriji  kloroplasti – pretvorba svjetlosne energije sunca u kemijsku energiju ugljikohidrata - vanjska, unutarnja membrana - stroma (tekućina koja sadrži: enzime za sintezu ugljikohidrata, DNA, RNA, ribosome) - membranski tilakoidni sustav (tilakoidi) – membranske vrećice oblika diska, na površini zeleni pigment klorofil (fotosinteza)  granum (više tilakoida)
UNUTARNJA MEMBRANA UNUTARNJA MEMBRANA VANJSKA MEMBRANA VANJSKA MEMBRANA STROMA STROMA TILAKOID TILAKOID

GRANUM

FOTOSINTEZA
- autotrofni organizmi

- proces kojim zelene biljke pomoću sunčeve energije i klorofila iz CO2 i H2O stvaraju organske spojeve - proces pretvorbe svjetlosne energije u kemijsku energiju ugljikohidrata 6 CO2 + 12 H2O C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O

- odvija se u listu (klorofil) – MEZOFIL LISTA (aktivno fotosintetsko tkivo) - pigmenti – tvari koje apsorbiraju svjetlost KLOROFIL - pigment, molekula - porfirinski prsten (4 pirolska prstena), u središtu Mg - klorofil a (fotosinteza) - max. apsorpcija u crvenom i modrom dijelu spektra FOTOSUSTAV - dio kloroplasta koji apsorbira svjetlosnu energiju - PRIMA I PRETVARA ENERGIJU 1. ANTENSKE MOLEKULE – primaju i prenose svjetlosnu energiju (karotenoidi, ksantofili, klorofili) 2. REAKCIJSKO SREDIŠTE – klorofil A 3. PRIMARNI AKCEPTOR ELEKTRONA – NADP - apsorpcija svjetlosti (crveni i modri dio spektra), refleksija svjetlosti (zeleni dio spektra)  zelena boja listova

1. PRIMARNE REAKCIJE FOTOSINTEZE
- reakcije na svjetlu - događa se u tilakoidnim membranama uz pomoć fotosustava

SVJETLOSNA ENERGIJA SUNCA

KEMIJSKA ENERGIJA (NADPH i ATP)
- oksidacija klorofila  otpušta e- (visokoenergizirani elektron) - redukcija NADP+  prima e-  NADPH – spoj bogat energijom - fotoliza vode (cijepanje vode) i oslobađanje O2: H2O H+  NADPH OH-  O2 + H2O + e- (nadomješta se izgubljeni e iz klorofila)
-

- fotosintetska fosforilacija (proces kojim nastaje ATP) ADP + P + E  ATP - nastala energija pohranjena u NADPH (izvor visokoenergiziranih elektrona) i ATP (izvor energije)

2. SEKUNDARNE REAKCIJE FOTOSINTEZE
- Calvinov ciklus, reakcije u tami - odvija se u stromi kloroplasta - REDUKCIJA CO2 UZ POMOĆ NADPH i ATP (nastalih primarnom reakcijom) do (CH2O)n (spoj bogat
energijom, ugljikohidrati)

PRIJENOS ASIMILATA
- asimilati – tvari nastale fotosintezom (asimilacijom CO2): saharoza, kationi, aminokiseline, hormoni, vitamini… - FLOEM – sitaste cijevi (od lista prema korijenu) Model tlačne struje - turgorski gradijent između 'izvora' asimilata (u listu) i 'izljeva' (u korijenu, niski tlak) – pokreće struju otopine asimilata u sitastim cijevima floema Važnost fotosinteze - pretvorba svjetlosne E u kemijsku E - izvor E i organske hrane za heterotrofe - izvor kisika - fitoplankton (alge: protoktisti)

KEMOSINTEZA
- sinteza organskih tvari iz anorganskih uz pomoć kemijske E dobivene oksidacijom supstrata (NH3, H2S, Fe, CH4, Mn) - samo u prokariota (nitrifikacijske bakterije*, metanske, sumporne) * O2 NH3 NO2nitrit

NO3nitrat

E (ATP) (CH2O)n (ugljikohidrat)

nitrifikacija – oksidacija NH3 do nitrata

NADPH + CO2 (iz zraka) reaktanti

- biljke preko noći NE VRŠE fotosintezu, troše kisik, a stvaraju CO2 (odvija se stanično disanje) - prijepodne – visoka konc. CO2 / smanjuje se od 7 – 17h (najmanja konc.) za oko 2050 ppm, / od 17h – 7h raste

STANIČNO DISANJE
STANIČNO DISANJE (disimilacija) - proces pri kojem se u stanici iz organskih spojeva oslobađa energija i pohranjuje u ATP

C6H12O6 + 6 O2

6 CO2 + 6 H2O + E (36 ATP)

1. GLIKOLIZA
- u citoplazmi, anaerobno GLUKOZA  PIRUVAT (pirogrožđana kiselina, 2 molekule) - supstratna fosofrilacija (nastanak ATP-a)  2 ATP - NAD+ + e-  NADH (2 molekule)
(NAD: nikotin-adenin-dinukleotid – koenzim za prijenos e-)

2. KREBSOV CIKLUS
- u matriksu mitohondrija, aerobno - piruvat ulazi u mitohondrij  piruvat se dekarboksilira (odcjepljuje se molekula CO2)  piruvat se oksidira  acetilna skupina veže se na koenzim A (CoA)  Acetil CoA: PIRUVAT + CoA  Acetil CoA + CO2 - oksidacija Acetil CoA Acetil CoA  oksaloctena kiselina  limunska kiselina regeneracija oksaloctene CO2 + H + 2 ATP

- prijenos vodika (elektrona) pomoću NAD+ i FAD  NADH i FADH2 - supstratna fosforilacija  2 ATP

3. DIŠNI LANAC
- na membranama mitohondrija - prijenos elektrona preko transportnog lanca – citokroma H (NADH, FADH2) + O2  H2O - oksidativna fosforilacija (uz prisustvo kisika)  32 ATP

VRENJE (fermentacija) - stanično disanje pri kojem su produkti razgradnje organski spojevi koji sadrže još energije - ANAEROBNO VRENJE – alkoholno (kvasci) – alkoholna pića mliječno (bakterije) – jogurti (mliječni proizvodi), kiseljenje kupusa - AEROBNO VRENJE – octeno (bakterije) – otvoreno vino na toplom
kvasci (enzimi)

ALKOHOLNO VRENJE: C6H12O6

2 C2H5OH + 2 CO2 + E (2 ATP)

USPOREDBA KEMOSINTEZE I FOTOSINTEZE

ZAJEDNIČKO

KEMOSINTEZA
Način ishrane Metab. proces Sudbina sint. org. spojeva Organizmi koji provode procese Izvor E za sint. ATP-a Izvor H za sint. ugljik. JEDNADŽBE autotrofna

FOTOSINTEZA

anabolizam (proces izgradnje, sinteze) za E prokarioti (nitrif. bakt., metanske, sumporne) - oksidacijom anorg. supstrata NADPH (NH3)
(pogledati kod kemosinteze)

zelene biljke, alge (fitoplanktoni) svjetlosna E (Sunce) H2O
6 CO2 + 12 H2O C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O

RAZLIČITO

Ekološki značaj

- kruženje dušika, proizvođači hrane na velikim dubinama - primjena: prirodno čišćenje ind. otpadnih voda

- pretvorba svjetlosne E u kemijsku - izvor E, org. hrane i kisika