You are on page 1of 4

ΑΣΚΗΣΗ 1.

3 :
ΟΠΤΙΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ
ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΟ ΠΡΙΣΜΑΤΟΣ:

1.Εισαγωγή
Το φαινόμενο της διασποράς ή διασκεδασμού αναφέρεται στην εξάρτηση της
φασικής ταχύτητας διάδοσης ενός κύματος από την συχνότητα του. Τα
ηλεκτρομαγνητικά κύματα στο κενό έχουν την ίδια ταχύτητα διάδοσης ανεξάρτητα
από την συχνότητά τους. Δεν συμβαίνει το ίδιο όταν διαδίδονται στην ύλη. Η
αλληλεπίδραση του κύματος με την ύλη μεταβάλλει το μέτρο της ταχύτητας
συναρτήσει του μήκους κύματος (διασκεδασμός). Ποσοτική απεικόνιση του
διασκεδασμού δίνεται από την σχέση:
n=n(λ) (1)
όπου η παράμετρος λ αναφέρεται στο μήκος κύματος του φωτός στο κενό και n
ο δείκτης διάθλασης του υλικού. Στην άσκηση προσδιορίζουμε την σχέση
διασκεδασμού για την περίπτωση διάδοσης του φωτός στο γυαλί. Στη συνέχεια
εξετάζεται η συμβατότητα της σχέσης n=n(λ), που πειραματικά προσδιορίζεται, από
τις σχέσεις n=n(λ) των προτύπων Cauchy – Sellmeier.

2.Πειραματική διαδικασία
Στρέφουμε την τράπεζα σε κατάλληλη θέση ώστε η δέσμη να διχοτομείται από
την ακμή του πρίσματος. Στρίβοντας την διόπτρα αριστερά και δεξιά παίρνουμε
μετρήσεις με τον βερνιέρο ακρίβειας λεπτού.

Καταρχήν υπολογίζουμε την θλαστική γωνία Α του πρίσματος παίρνοντας τις


εξής μετρήσεις με τον βερνιέρο :
Θ δεξιά Θ αριστερά
o '
20 30 260o36'
20o32' 260o38'
20o32' 260o 40'
1
Από τον τύπο A   .   . βρίσκουμε την μέση τιμή της γωνίας Α και το
2
σφάλμα της: . (Το αποτέλεσμα δικαιολογείται γιατί εφαρμόζοντας τις
A  600 2'  1'

πειραματικές μετρήσεις μας στον τύπο υπολογίζουμε την γωνία 2 Α).


Στρέφουμε την τράπεζα έτσι ώστε η διχοτόμος της γωνίας Α να είναι περίπου κάθετη
προς τη δέσμη. Παρατηρούμε το γραμμικά φάσμα της λυχνίας Hg. Αναγνωρίζουμε στις
γραμμές του φάσματος αυτές που προβλέπει ο πίνακας, Ι. Υπάρχει μια θέση του
πρίσματος για την οποία στρέφοντας την τράπεζα. είτε αριστερά είτε δεξιά η
εκτροπή μεγαλώνει. Αυτή είναι η θέση ελαχίστης εκτροπής. Παίρνουμε το .ανάγνωσμα
ψ(λ) για την θέση ελάχιστης εκτροπής. Επαναλαμβάνουμε το ίδιο για κάθε μήκος κύματος
(φασματική γραμμή) που αναγράφεται στον πίνακα.
Στη συνέχεια αφαιρούμε το πρίσμα, στρέφουμε τη διόπτρα έτσι ώστε να είναι
ευθυγραμμισμένη με τον κατευθυντήρα και παίρνουμε το ανάγνωσμα  0 της κατευθείαν
δέσμης.
Η γωνία ελάχιστης εκτροπής  min :
 min      0    
λ(Α) ψ(λ) 0  min (λ)
5790,65 273016' 3110 37 0 44'
5769,59 2720 21' 3110 38039'
5460,74 272011' 3110 380 49'
4916,04 2720 3110 390
4358,35 271030' 3110 39030'
4077,81 2710 20' 3110 390 40'
4046,56 271018' 3110 390 42'
Στις μετρήσεις παίρνουμε ως σφάλμα το 1' .
 A   min 
sin  
 2 
Από τον τύπο n
A
υπολογίζουμε τον δείκτη διάθλασης για κάθε
sin
2
μήκος κύματος.
λ(Α) n δn
5790,65 1,4263 0,0009
5769,59 1,4411 0,0009
5460,74 1,4421 0,0009
4916,04 1,4433 0,0009
4358,35 1,4466 0,0009
4077,81 1,4477 0,0009
4046,56 1,4479 0,0009
Και χαράσσουμε την γραφική παράσταση n=n(λ) σύμφωνα με τον παραπάνω
πίνακα.
n=n(λ)

1,4500

1,4450

1,4400

1,4350 Σειρά1
n

1,4300

1,4250

1,4200
4040 4240 4440 4640 4840 5040 5240 5440 5640
λ(Α)

Κάνουμε έλεγχο συμβατότητας της πειραματικής σχέσης n=n(λ) με εκείνη του



προτύπου Cauchy: n    2

Θέτουμε ψ=n και 1/  2  x και με την μέθοδο ελαχίστων τετραγώνων
βρίσκουμε την ευθεία με  A  0.007 και   161017 .
n  1.424  419968 x

λ(Α) n n θεωρ n-nθεωρ./n


5790,65 1,43651 -0,0071569
1,4263 6 9
5769,59 1,43660 0,0030891
1,4411 8 8
5460,74 1,43807 0,0028221
1,4421 5 5
4916,04 1,44136 0,0013650
1,4433 6 2
4358,35 1,44609 0,0003356
1,4466 5 6
4077,81 1,4477 1,44924 -0,0010914
1
4046,56 1,44963 -0,0012125
1,4479 1 6
Στην συνέχεια χαράσσουμε την γραφική παράσταση n  n(1/  2 ) :

n=n(1/λ2)

1,4500

1,4450

1,4400
n

1,4350

1,4300

1,4250
0,000000028 0,000000038 0,000000048 0,000000058
1/λ2

Παρατηρώντας τις τιμές του πίνακα και συγκρίνοντας τις πειραματικές τιμές με
τις τιμές που βρίσκουμε θεωρητικά εξάγουμε το συμπέρασμα ότι οι τιμές βρίσκονται
πολύ κοντά άρα έχουμε επιτύχει μεγάλη συμβατότητα στις μετρήσεις μας.
Κάνουμε έλεγχο συμβατότητας της πειραματικής σχέσης n=n(λ) με εκείνη της
 2
διασποράς Sellmeier : n  1  2 όπου Α και 0 σταθερές που εξαρτώνται από
  02
το υλικό. Κάνουμε τους μετασχηματισμούς:
 2  2 1 2 02
n  1 2  n 1  2     y  B  x
  02   02 n  1  2  2