Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας : Λειτουργία τῶν πιστῶν

Στούς πρώτους χριστιανικούς χρόνους στόν χῶρο μέσα τῆς Ἐκκλησίας οἱ πιστοί, οἱ
βαπτισμένοι δηλαδή χριστιανοί, ἦταν λίγοι. Ἡ ὠραία τούς ὅμως χριστιανική ζωή γεμάτη ἀγάπη
καί πίστη καί ἡ δύναμη τῶν λόγων τούς ὅταν μιλοῦσαν γιά τήν μοναδική ἀλήθεια τόν Χριστό,
ἔκαναν τούς εἰδωλολάτρες νά στέκονται μέ σεβασμό μπροστά στήν χριστιανική πίστη.
Πολλοί ἀπ’ αὐτούς ἐπιθυμοῦσαν νά γίνουν χριστιανοί. Αὐτούς ἡ Ἐκκλησία τούς δεχόταν
βέβαια ἀλλά ὕστερα ἀπό μία ὁρισμένη ψυχική ἐτοιμασία. Πρῶτα ἔπρεπε νά ἐνημερωθούν στά
τῆς πίστεως καί νά σταθεροποιηθούν στό χριστιανισμό. Καί ἐφόσον ὁ ζῆλος καί ὁ πόθος τους
ἦταν ἀληθινός καί ζωηρός ἐβαπτίζοντο καί ἐγίνοντο μέλη τῆς Ἐκκλησίας.
Ὅσο καιρό ἐδιδάσκοντο τά τῆς πίστεως νάματα καί δόγματα ὀνομάζοντο «Κατηχούμενοι».
Μποροῦσαν βέβαια νά παρακολουθοῦν τή Θεία Λειτουργία, ἀλλά μόνο μέχρις αὐτοῦ τοῦ
σημείου, δηλ. λίγο μετά τά ἱερά ἀναγνώσματα πού ἑρμηνεύσαμε στά προηγούμενα τεύχη
Ἀποστόλου καί Ἱεροῦ Εὐαγγελίου. Ἀπό δῶ καί πέρα ἄρχιζε τό μυστήριο τῆς Θείας Εύχαριστίας
τό πιό ὑψηλό μέρος τῆς Θείας Λειτουργίας ἀφιερωμένο μόνο γιά τούς πιστούς καί γι’ αὐτό
ἀρχίζει μέ τίς εὐχές «Ὑπέρ τῶν πιστῶν…».
Ἐλέγοντο λοιπόν μερικές εὐχές «Ὑπέρ τῶν κατηχουμένων» καί ὅταν ὁ διάκονος μέ
δυνατή καί σταθερή φωνή ἔλεγε : «οἱ κατηχούμενοι προέλθετε…» τότε οἱ κατηχούμενοι
ἔπρεπε νά ἀποχωρήσουν ἀπό τόν ναό. Καί ἀμέσως μετά τήν ἀποχώρησή τους οἱ πόρτες
ἔκλειναν, μένοντας μέσα στόν ναό μόνο οἱ βαπτισμένοι πιστοί.
Στούς ἱερούς ναούς μας σήμερα ἡ ἔξοδος τῶν κατηχουμένων ἀπό τόν ναό δέν ὑφίσταται
διότι κατηχούμενοι, στήν σύγχρονή μας ἐποχή, δέν ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν μόνο ὅπου
ὀρθόδοξοι ἱεραπόστολοι ἐργάζονται μέ ζῆλο σέ εἰδωλολατρικά κράτη. Ἐκεῖ, ναί, οἱ ψυχές
πρέπει νά ὀδηγηθοῦν ἀπό τήν πλήρη ἄγνοια στήν ἐπίγνωση τοῦ Θεοῦ.
Σέ μᾶς σέ μία δηλαδή ἐκχριστιανισμένη κοινωνία ἡ στοργή καί ἡ πρόνοια τῆς Μητέρας
Ἐκκλησίας ἔχει φροντίσει τά παιδιά νά βαπτίζονται σέ νηπιακή ηλικία. Ἔτσι γίνονται
πολύ νωρίς μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Ἀφοῦ ἡ οἰκογένεια εἶναι χριστιανική, ἡ χριστιανή μητέρα ἔχει
ἄπειρους τρόπους στήν διάθεσή της γιά νά μεταδώσει στήν τρυφερή ψυχούλα τοῦ παιδιοῦ της
ἀπαλά καί ἀβίαστα τίς βασικές ἔννοιες τῆς πίστεως μας. Ἀργότερα ὁ κάθε χριστιανός ἔχει τήν
ὑποχρέωση νά καλλιεργήσει καί νά αὐξήσει τήν πίστη πού τοῦ ἐνεφύσησαν.
Δέν ὑπάρχουν λοιπόν στά δικά μας δεδομένα Κατηχούμενοι. Ὅμως ἐδῶ πού ἀρχίζει ἡ Θεία
Λειτουργία τῶν πιστῶν πρέπει νά αἰσθανθούμε τήν ἀνάγκη γιά μία ἀνάβαση πνευματική. Ἡ
Ἐκκλησία μᾶς ἐμπιστεύεται. Μᾶς ἐμπιστεύεται ὅ,τι πιό ἱερό. Ἐμεῖς ὅμως εἴμαστε ἄξιοι αὐτῆς
τῆς ἐμπιστοσύνης ; Ἄς τό δείξουμε μέ τήν περισσότερή μας πίστη. Μέ τήν περισσότερη
θερμότητα, μέ περισσότερο δέος καί εὐλάβεια. Τό βασιλικό Δεῖπνο ἐτοιμάζεται. Δέν μποροῦμε
νά παραβρεθοῦμε χωρίς «Ἔνδυμα Γάμου».

1

Στό διάστημα αὐτό ὁ λειτουργός μένει σκυφτός καί πάλι μπροστά στήν Ἁγία Τράπεζα μέ
ἀργές ἱεροπρεπείς κινήσεις ἀπλώνει μέ εὐλάβεια πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα τό «Ἀντιμήνσιον»
(ἀντιτραπέζιο). Πρόκειται γιά ἕνα τετράγωνο ὕφασμα πάνω στό ὁποῖο εἶναι ἀποτυπωμένη ἡ
Ἀποκαθήλωση, ὁ Πανάγιος Τάφος καθώς καί ἡ φράση «Θυσιαστήριον Θείον καί Ἱερόν τοῦ
τελείσθαι τάς Θείας Ἱερουργίας». Τό Ἀντιμήνσιο
εἶναι ἀπαραίτητο γιά νά γίνει ἡ Θεία Λειτουργία.
Ὅταν ὅμως πρόκειται νά τελεστεῖ ἡ Θεία Λειτουργία
ἐκτός χώρου τοῦ ἱεροῦ ναοῦ (ὅπως σέ στρατώνες ἤ
κατασκηνώσεις) ἤ ὅταν ὑπάρχει Ἁγία Τράπεζα ἀλλά
δέν εἶναι ἐγκαινιασμένη μέ τήν εἰδική τελετή τῶν
Ἐγκαινίων, στό Ἀντιμήνσιο πού χρησιμοποιεῖται
πρέπει νά εἶναι ραμμένα στήν ἄκρη του, Ἱερά
Λείψανα.
Μετά λοιπόν τήν ἐκτενή ὁ λειτουργός ἀπλώνει τό
Ἀντιμήνσιο γιά νά ἀκουμπήσει ὕστερα ἀπό λίγο πάνω
σέ αὐτό τά Τίμια Δῶρα, τό Ἅγιο Ποτήριο καί τό Ἱερό Δισκάριον.
Τώρα ὁ διάκονος ἐκφωνεῖ :
«Ὅσοι πιστοί, ἔτι καί ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθώμεν», (ὅσοι πιστοί παρέμειναν στό
ναό πάλι καί πάλι μέ εἰρήνη ἄς παρακαλέσουμε τόν Κύριο).
«Ὅσοι πιστοί» : ὅσοι ἔχουν βαπτιστεῖ.
Ἡ λειτουργία τῶν πιστῶν ἀρχίζει τώρα. Καί ὁ διάκονος στό σημεῖο αὐτό ἐκφωνεῖ :
«Ἀντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον καί διαφύλαξον ἡμᾶς ὁ Θεός τῇ σῇ χάριτι. Σοφία.»
Μιά λέξη καινούργια ὑπάρχει στήν γνωστή αὐτή ἐκφώνηση «Σοφία». Ἡ λέξη αὐτή μᾶς δίνει τό
μέτρο τῆς ἱερότητας καί σπουδαιότητας τῆς ὥρας αὐτῆς. Ἡ ἐκφώνησή της ἀποβλέπει στό νά
μᾶς κάνει νά καταλάβουμε οἱ πιστοί ὅτι στό σημεῖο αὐτό τῆς Θείας Λειτουργίας θά συμβοῦν
μεγάλα καί σοβαρά πράγματα, γιά τήν παρακολούθηση τῶν ὁποίων χρειάζεται ἰδιαίτερη
συγκέντρωση καί προσοχή.
Πραγματικά τί πιό σοβαρό καί ὑψηλό μπορεῖ νά συμβεῖ στή γῆ μας ἀπό τό Μυστήριο τῆς
Θείας Εὐχαριστίας ; Ὁ πρῶτος πού τό ἐτέλεσε εἶναι ὁ Κύριος μας, ὁ Θεός καί πλάστης μας, ὁ
Ὁποῖος καί μᾶς τό παρέδωσε. Τώρα συγκαταβαίνει τή θέση Του νά τήν παίρνει ὁ ἄνθρωπος, ὁ
λειτουργός. Ἀπ’ τήν ἄλλη μεριά πάλι ὁ λειτουργός συγκλονίζεται μπροστά στήν τιμή πού τοῦ
γίνεται ἀπό τόν Θεό, καί ἀπό τήν ἀνάγκη νά τολμήσει νά δώσει τά χέρια του καί τή φωνή του
καί τήν ψυχή του ὁλόκληρη στό Θεό καί νά βρεθεῖ στόν «Τόπο Χριστοῦ».
Ἀπευθύνεται ἔτσι πρός Αὐτόν μυστικῶς καί τοῦ λέγει : «Πάλι καί πολλές φορές Ἀγαθέ καί

Φιλάνθρωπε Κύριε πέφτουμε ἱκετευτικά μπροστά Σου καί σέ παρακαλοῦμε θερμά νά προσέξεις
μέ ἀγάπη τή δέηση μας καί νά μᾶς καθαρίσεις καί τίς ψυχές καί τά σώματά μας ἀπό κάθε
μολυσμό ἁμαρτίας, καί νά μᾶς ἀξιώσεις νά σταθοῦμε μπροστά στό Ἅγιο Θυσιαστήριο χωρίς
ἐνοχή καί κατάκριση. Σέ παρακαλοῦμε ἀκόμη καί γιά τούς πιστούς νά τούς χαρίζεις πρόοδο
στήν πνευματική ζωή καί πίστη καί φωτισμό, νά δώσεις τή Θεία Χάρι Σου ὥστε νά σέ
λατρεύουν μέ φόβο καί ἀγάπη, καί νά κοινωνοῦν τά Ἅγια Μυστήρια χωρίς κατάκριση. Νά
ἀξιωθοῦν δέ τελικά νά γίνουν μέλη τῆς ἐπουρανίου βασιλείας.»

Αὐτή εἶναι ἡ μυστική εὐχή πού δέν τήν ἀκοῦμε συνήθως δυνατά παρά μόνο τήν ἐκφώνηση
ἀπό τόν ἱερέα : «Ὅπως ὑπὸ τοῦ κράτους σου πάντοτε φυλαττόμενοι, σοὶ δόξαν
ἀναπέμπωμεν, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων», (Σοῦ ζητᾶμε ὅλα τά παραπάνω μέ τό σκοπό μένοντας πάντοτε κάτω

ἀπό τήν σκέπη τῆς θείας δυνάμεώς Σου νά ἀναπέμπουμε δόξα στόν Πατέρα καί στόν Ὑιό καί
στό Ἅγιο Πνεῦμα, τόν Τριαδικό Θεό τώρα καί πάντοτε καί στούς ἀπεράντους αἰῶνας).
Καί ὁ λαός συμμετέχει μέ τό «Ἀμήν» , δηλ. Ἀληθῶς.

Μέ τίς εὐχές αὐτές καί τίς ἐκφωνήσεις προετοιμάζονται οἱ ψυχές μας γιά τό μεγάλο μυστήριο
πού πρόκειται νά ἐπιτελεστεῖ καί οἱ ψυχές βέβαια τῶν πιστῶν πού πρέπει νά εἶναι χωρίς ἐνοχή

2

μά κυρίως ἡ ψυχή τοῦ λειτουργοῦ. Ἐμεῖς ἔξω ἀπό τό Ἅγιο Βῆμα δέν ἀντιλαμβανόμαστε τόν
κόπο τῆς ψυχῆς καί τήν ἀγωνία τοῦ λειτουργοῦ. Ἐκεῖνος μπροστά στήν Ἁγία Τράπεζα
συντετριμμένος ἀπό τό ὕψος τοῦ λειτουργήματος, ἀλλά καί τήν εὐθύνη ἀναλαμβάνει μέ δέος
νά φέρει ἀνάμεσά μας καί μέσα μας τό Χριστό. Τό χρέος μας πλέον - τῶν πιστῶν τό χρέος φαίνεται καθαρά. Ἀπό τη μία μεριά σεβασμός ἀπόλυτος καί εὐγνωμοσύνη καί ὑπακοή
στούς ἱερείς μας πού προσφέρονται γιά νά ἔρχεται ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ σέ μᾶς καί
ἀπό τήν ἄλλη μεριά φροντίδα νά διατηροῦμε τόν ἑαυτό μας καθαρό. Εἶναι ἡ πιό
καλή ἀναγκαία προετοιμασία προκειμένου νά παρακολουθήσουμε τό μεγάλο
μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας πού θα τό γνωρίσουμε ἀμέσως μετά ἀπό λίγο ἀκούγοντας
τόν «Χερουβικό Ὕμνο» πού θά ἐξηγήσουμε στό ἐπόμενο τεῦχος.
Μέ ἀγάπη Χριστοῦ
π.Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

Τό ΘΑΥΜΑ τῆς ΜΥΡΟΒΛΥΣΗΣ τοῦ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ τό ΕΤΟΣ 1987!
Ἦταν 26 Ὀκτωβρίου 1987. Ὥρα, περασμένες δέκα τό βράδυ.
Ἡ Θεσσαλονίκη γιόρταζε τήν μνήμη τῆς ἀθλήσεως τοῦ
πολιούχου της Ἁγίου Δημητρίου καθώς καί τά ἐλευθέριά της ἀπό
τήν περίπου πεντακοσίων ἐτῶν (1430-1912) καταδυναστεία τῶν
Ὀθωμανῶν. Ὁ ναός τοῦ Ἁγίου Δημητρίου μέ ἀνοιχτές τίς πόρτες
δεχόταν τούς νυχτερινούς προσκυνητές, πού γονάτιζαν μπροστά
στήν ἀσημένια λάρνακα μέ τά ἅγια λείψανα τοῦ Μυροβλύτου.
Τήν ὥρα ἐκείνη δέν θά ἦταν περισσότεροι ἀπό τριάντα μέ
σαράντα ἂνθρωποι στόν ναό. Μιά ὀμήγυρις περίπου δέκα
γυναικῶν, μπροστά στήν λάρνακα, ἒψελνε τήν παράκληση τοῦ
Ἁγίου. Μοναδικός κληρικός πού παρευρισκόταν, ὁ νεαρός καί
νεοχειροτονηθείς διάκονος τοῦ ἱεροῦ ναοῦ μαζί μέ τήν
διακόνισσα-σύζυγό του. Ὁ τότε προϊστάμενος τοῦ ναοῦ καί νῦν
μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης καί Καμπανίας Παντελεήμων,
τούς εἶχε παραγγείλει νά βρίσκονται ἐκεῖ καί νά τόν περιμένουν.
Ξαφνικά, οἱ γυναίκες πού ἒψελναν τήν παράκληση ἂρχισαν νά
φωνάζουν ! Ὁ διάκονος ἔτρεξε κοντά τους καί αὐτές, μέ ἀνάμικτα συναισθήματα, τοῦ ἒδειξαν
τήν λάρνακα ! Ἦταν λουσμένη κυριολεκτικά μέ ἓνα ἐλαιώδους συστάσεως μύρο (λέω μύρο,
γιατί ἡ εὐωδία του ἦταν ἀσύγκριτη).
Θά ἒλεγε κανείς μέ σιγουριά, ὃτι κάποιος ἂδειασε ἐπάνω της τουλάχιστον δύο "κουβάδες"
ἀρωματικό ὑγρό (χρησιμοποιῶ τήν λέξη "κουβάδες" γιά νά γίνει κατανοητό ὃτι ἡ ποσότητα τοῦ
μύρου πού γλυστροῦσε στά συμπαγή τοιχώματα τῆς ἀργυρῆς λάρνακας μέ τίς ἀνάγλυφες
παραστάσεις, ἦταν μεγάλη).
Ὁ διάκονος γιά μιά στιγμή σάστισε : ὁ Ἃγιος μυροβλύζει ! Χωρίς νά ἀμφιβάλει καθόλου γιά
τό θαῦμα, καί εὑρισκόμενος σέ μιά κατάσταση χαρᾶς, ἒκπληξης καί ἐνθουσιασμοῦ, ἒτρεξε νά
φέρει βαμβάκι ἀπό κάποιο ἒπιπλο τοῦ ἱεροῦ βήματος. Ἐπέστρεψε τρέχοντας καί ἂρχισε νά
σκουπίζει μέ τό βαμβάκι τό μύρο ἀπό τά ἐξωτερικά τοιχώματα τῆς λάρνακας καί νά δίνει
τμήματα ἀπό τό μυρωμένο αὐτό βαμβάκι στούς προσκυνητές.
Σκούπιζε καί τό μύρο δέν τελείωνε, ἀλλά συνέχισε νά ἀναβλύζει μυστικά, χωρίς νά ὑπάρχει
κάποια ὀρατή πηγή. Χαρακτηριστικά, τοῦ ἒκανε πολύ ἐντύπωση ἓνα γεγονός : μέ ἓνα μεγάλο
κομμάτι βαμβάκι σκούπισε τό μύρο ἀπό μιά λεία περιοχή τῆς λάρνακας. Τό βαμβάκι σκούπισε

3

καλά ὃλο τό μύρο, ὃπως ὃταν σκουπίζουμε ἓνα τζάμι μέ ἓνα στεγνό πανί πιέζοντάς τό καλά καί
ἀφαιροῦμε τήν ὑγρασία πού μπορεῖ νά ὑπάρχει ἐπάνω. Μία γυναίκα ἒσυρε τήν παλάμη τοῦ
χεριοῦ της πάνω στό τμῆμα τῆς λάρνακας πού μόλις εἲχε σπογγιστεί.
Ὁ διάκονος, μέ θαυμασμό, εἲδε τό χέρι της βρεγμένο ἀπό τό ἐλαιώδες κιτρινοπράσινο
μύρο!!!
Ἐν τῷ μεταξύ ἡ εὐωδία εἶχε πλημμυρίσει ὃλον τόν ναό καί ξεχείλιζε ἀπό τίς ἀνοιχτές πόρτες
πρός τήν ὁδό Ἁγίου Δημητρίου, προσελκύοντας τούς περαστικούς, πού ἔσπευδαν νά δοῦν τί
συμβαίνει καί ἀπό πού προέρχεται ἡ εὐωδία αύτή. Ὃλοι κατευθύνονταν πρός τήν λάρνακα μέ
τά λείψανα τοῦ Ἀγίου Δημητρίου, πού ἦταν τοποθετημένη ὂχι στό κιβώριό της (ἀκόμα δέν εἶχε
κατασκευαστεί) ἀλλά μπροστά στό τέμπλο τοῦ ναοῦ.
Οἱ εὐχάριστες ὃμως ἐκπλήξεις δέν σταμάτησαν ἐκεῖ ! Οἱ προσκυνητές διαπίστωσαν ὃτι ὃλες
οἱ εἰκόνες τοῦ ναοῦ, ὁπουδήποτε κι’ ἄν βρίσκονταν, σέ προσκυνητάρια ἢ στό τέμπλο,
άνέβλυζαν μύρο.
Μάλιστα ὁ διάκονος εἶδε προσκυνητές νά βγάζουν χαρτομάντηλα καί νά σκουπίζουν τά
τζάμια τά προστατευτικά τῶν εικόνων τοῦ τέμπλου καί τά χαρτομάντηλα νά κιτρινίζουν ἀπό τό
μύρο τό ὁποῖο "ἒτρεχε" καί ἀπό τίς δύο πλευρές τοῦ τζαμιοῦ, ἐσωτερική καί ἐξωτερική. Τό
μέγεθος τοῦ θαύματος ἦταν τέτοιο πού δέν ἄφηνε τό παραμικρό περιθώριο γιά ἀμφισβήτηση.
Δέν καταλαβαίναμε τί ζούσαμε, ἦταν κάτι σάν ὂνειρο μέσα στήν ὂμίχλη, ἀλλά τό ζούσαμε!!! Τό
ψηλάφιζαν τά χέρια μας, τό ἒβλεπαν τά μάτια μας, τό μύριζαν τά αἰσθητήρια τῆς όσφρησής
μας!!!
Σέ λίγο χρόνο δημιουργήθηκε μία "οὐρά" ἀπό ἀνθρώπους πού μέ δάκρυα στά μάτια
προσκυνούσαν τήν λάρνακα τοῦ Μυροβλύτη καί συνειδητοποιοῦσαν γιατί τοῦ δόθηκε τό
προσωνύμιο αυτό.
Ἐν τῷ μεταξύ ἒφθασε στόν ναό καί ὁ προϊστάμενος ἱερεύς μέ ἄλλους κληρικούς.
Ξεκλείδωσαν τά ἀνοίγματα τῆς λάρνακας καί ἀποκαλύφθηκαν τά ἃγια λείψανα τοῦ
Πολιούχου τῆς Θεσσαλονίκης. Εὐωδίαζαν μέν, ἀλλά ἦταν ἡ εύωδία τῶν ἱερῶν λειψάνων.
Ἡ εὐωδία τοῦ μύρου ἦταν διαφορετική καί χαρακτηριστική.
Ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κυρός Παντελεήμων ὁ Β΄, ὁ Χρυσοφάκης,
ἀπέδωσε τό θαῦμα τῆς μυρόβλυσης τοῦ Ἁγίου Δημητρίου στό ἑξῆς γεγονός : Ἐκεῖνο τό βράδυ,
στήν ἑορταστική τελετή τοῦ Πανεπιστημίου γιά τά ἑλευθέρια τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ κεντρικός
ὀμιλητής ἀγνόησε στήν ὀμιλία του παντελῶς τόν Ἃγιο, καί δέν άναφέρθηκε καθόλου σ’ αὐτόν.
Ὁ Ἃγιος Δημήτριος ὃμως δήλωσε μέ τήν μυρόβλυσή του ὃτι, ὃπως ποτέ δέν ἐγκατέλειψε τήν
πόλη του Θεσσαλονίκη ἒτσι καί τώρα εἶναι πάντοτε παρών καί αὐτός εἶναι πού τήν ἒσωσε καί
ἀπό τήν σκλαβιά καί ἀπό τούς σεισμούς, ἁλλά καί διαμαρτύρεται ὃταν οἱ Θεσσαλονικείς
ἀποδεικνύονται ἀχάριστοι καί ἀπομακρύνονται ἀπό τόν Χριστό καί τούς Ἀγίους Του.
Πέρασαν 26 χρόνια ἀπό τότε.
Εἶμαι ὁ τότε διάκονος τοῦ ναοῦ, τώρα ἱερεύς στήν Θεσσαλονίκη καί σᾶς γράφω τά γεγονότα
ὃπως τά θυμᾶμαι. Τήν ὥρα ἐκείνη ἦταν σάν νά ζοῦσα ἓνα μυστήριο. Δέν μπορῶ νά περιγράψω
τί αἰσθανόμουν! Χαρά, ἒκπληξη, συγκίνηση, ἐνθουσιασμό... δέν μπορῶ νά προσδιορίσω
ἀκριβῶς. Πάντως εἶναι ἀπό τά γεγονότα πού ἐνισχύουν τήν πίστη, πού μᾶς γεμίζουν χαρά,
ἐλπίδα καί αἲσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ καί τῶν Ἁγίων. Ἡ πίστη μας εἶναι "ζωντανή".
(πηγή : Σαράντα Ἐκκλησιές Θεσσαλονίκης, π. Χρήστος Κότιος,
Ἐφημέριος Ἱεροῦ Nαοῦ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου),

4

Ἐπιμέλεια : Ἀγγελή Βίκυ, Φιλόλογος