Dr. Musli Vërbani - Nocioni i fetvasë dhe muftisë, dhe e drejta e gruas për të dhënë fetva dhe për të qenë mufti

Dr. Musli Vërbani NOCIONI I “FETVAS” DHE ”MUFTISÊ”DHE E DREJTA E GRUAS !R T! DHÊN! “FETVA” DHE !R T! "EN!

”MUFTI” F#$%a është term i cili ka për qëllim gjykimin juridik, me fjalë tjera është term i cili ka për qëllim vendimin legjislativ të cilin e jep juristi i specializuar në Islam për një çështje të caktuar. Fetvaja zë vend shumë të rëndësishëm në sheriatin Islam dhe ka vlerë të madhe në jetën e besimtarit. Zak nisht fetvaja i jepet një pers ni i cili bënë pyetje për të zgjidhur një çështje të fikhut, sepse fikhu Islam përfshinë të gjitha çështjet për të cilat ka nev jë njeriu në këtë b të dhe në b tën tjetër pra është çështje e të specializuarit për një çështje fetare duke argumentuar me argumente. !d dijetarit që i parashtr het një pyetje për çështje të legjislaci nit Islam dhe ai e di, e ka për detyrë të përgjigjet, nëse ai pa kurrfarë arsye nuk jep përgjigje ai është mëkatar. Fetvaja ka të bëjë vetëm me çështjet të cilat nuk janë të precizuara në "ur#an. $ers ni i specializuar për të dhënë përgjigje quhet Mu&$i. Mu&$iu nuk gu% n të flas sipas tekeve të tija, p r përgjigja e tij duhet të jetë në përputhshmëri të pl të me rregullat themel re, në të cilat rregulla bazë mbështetet dhënia e fetvasë sepse &uftiu i shpjeg n rregullat e fesë. 'ga kj rezult n se &ufti nuk mund të bëhet çd kush. $ër këtë arsye dijetarët Islam i kanë parapa kushtet për të pasur të drejt të jepet fetva dhe për të qenë &ufti, të cilat kushte i kanë nda në kushte të kuptimit shkenc rë dhe në kushte të pers nit fizik . "ushtet në kuptimin shkenc rë janë( ) *ë ketë nj huri për "uranin+ ) *ë ketë nj huri për sunetin e &uhamedit s.av.s.+ ) *ë ketë nj huri për I%hmain+ ) *ë jetë nj hës i mirë i anal gjisë+ ) *ë jetë ekspert i lëmisë së ,suli Fikhut+ ) *ë nj hë gjuhën arabe+ ) dhe ti njeh qëllimet e përgjithshme të sheriatit. "ushtet e pers nit fizik të muftisë janë( ) *ë jetë besimtarë+ ) *ë jetë i m shës madh re+ ) *ë jetë i drejtë+ ) *ë jetë i drejt dhe të jetë i mençur, që d të th të ti kupt j gjërat drejt. 'ga të gjitha kushtet të cilat janë të parapara nuk është e paraparë që mufti të jetë vetëm mashkulli, p r ka të drejt edhe femra. -jatë tërë hist risë Islame femra ka qenë aktive në lëmenjtë shkenc re, e p ashtu edhe në shkencën e fikhut, aj ka punuar në të gjitha veprimtaritë.e jetës, ka qenë juriste me fjalë tjera ka qenë mufti sepse ka dhënë fetva sepse duhet ditur se n ci ni mufti nuk ka të bëje me p zitën udhëheqëse p r ka të bëjë me legalitetin për të dhënë mendim të specializuar në sheriatin Islam. -jithashtu nuk ka argument të qartë në sheriatin Islam për të m s qenë femra pr kur re.

'ë /uretu *evbe Z ti i 0artëmadhëruar edhe besimtarët p r edhe besimtaret i ka barazua në çështjen e urdhërimit në të mirë dhe në të larguarit nga e keqja, ku bënë pjesë edhe çështja e fetvasë. 'ë këtë sure thuhet( “'#si($arë$ )*# b#si($ar#$ +anë )as*a(irë $ë n+ëri,$+#$ri$- ur)*ër.+në /ër $ë (irë- # n)al.+në n0a # 1#2+a- # &alin na(a3in )*# # +a/in 3#1a$in- r#s/#1$.+në Alla*un )*# $ë )ër0uarin # Ti+. Të $illë$ ). $i (ës*ir.+ë Alla*u. Alla*u ës*$ë n0a)*ën+4#s- i Ur$ë.” 1t *evbe,23. "ur#ani famëlartë ka regjistrua raste ku femra ka pasur mendime të përkryera, ku ka pasur mendime të drejta, sa për ilustrim p përmendim /uretul &u%hadele ku fill n ajeti i parë i kësaj sure në këtë mënyrë( “Vër$#$- Alla*u )ë0+.i &+alë$ # sa+ # 5ila bis#).i (# $4 li)*ur (# burrin # %#$- 2ë u an1ua $# Alla*u- /ran)a+ Alla*u 1a )ë0+uar bis#)ën $ua+. Alla*u )ë0+.n 6). bis#)ë )*# s*#* 6). /unë.” 1l &u%hadele, 3. "y ajet dhe ajetet në vazhdim kanë anulua zak net e k hës së inj rancës dhe këshill jnë për sjellje njerëz re ndaj bashkësh rteve e shkak ka qenë femra. "a raste ku edhe &uhamedi s.av.s është pajtuar, ap e ka marrë mendimin e drejtë të femrës. -jatë marrëveshjes së 4udejbijës ,mmi /eleme ka dhënë mendim të cilin e ka pranuar &uhamedi a.s., kështu që ai mendim 5fetva6 i ka shpëtuar edhe sehabet që të m s vepr nin në kundërshtim me sheriatin. $asi që $ejgamberi a.s e kishte nënshkruar marrëveshjen, ka dalë para sehabeve dhe u ka thënë( 7'grihuni, preni "urbanet dhe rruani k kat e juaja8. 'uk është ngritur asnjëri prej vendit deri sa u ka thënë tri herë. $astaj ka hyrë në tendën e ,mmi /elemes dhe i ka tregua se nuk e ka dëgjuar asnjëri. ,mmi /eleme e jep mendimin e saj dhe i th të( 79il ti i pari m s i f l askujt asnjë fjalë shk dhe preje deven tënde kurban dhe rruaje k kën.8 &uhamedi a.s. vepr i ashtu, 5e pran i mendimin e saj6 kur a kanë pa tjerët pastaj edhe ata kanë vepruar ashtu. ,rvete bin Zubejri treg n për :ishen r.a.( 'uk kam parë grua më të ditur në mjekësi, as në fikh, as në p ezi se :ishja r.a., shk nim te aj dhe aj me diturinë e saj na i vërtet nte. 1dhe &uhamedi a.s i ka udhëzuar sh kët që të merrnin dituri nga :ishja r.a. sepse shumë çështje të fikhut sid m s çështjet të cilat kanë të bëjnë me fikhun e grave janë.marrë pikërisht nga aj . 'ë hist rinë Islame është i nj hur rasti kur gruaja e ka kundërshtuar në mendim ;merin r.a. derisa ai ishte 4alife i myslimanëve, ndërsa ;meri para masës së gjerë ka thënë( 7&endim të drejt ka dhënë gruaja, ndërsa ;meri ka gabuar8. 9uke u nisur nga fakti se iftaja 5Fetva6 dhe instituci ni mufti nuk është p zitë udhëheqëse, p r instituci n që jep përgjigje për çështje të fesë, vijmë në përfundim se femra mund të jetë mufti, përderisa sa i përket hadithit të cilin e transmet n <uhariu nga 1bu <ekri &erfuë( 7Nu1 s*/ë$.n /./ulli $ë 5ilin # u)*ë*#2 &#(ra” ka të bëjë me p zitën e udhëheqësit kryes r për të gjitha çështjet e umetit, pra për udhëheqjen dhe prirjen abs lute për të gjitha çështjet e umetit si at ek n mike, p litike ushtarake etj. etj. e assesi nuk ka të bëjë.me atë se nuk ka të drejt të jetë mufti dhe të jep fetva. 'dërsa, sa përket disa çështjeve tjera nuk ka pengesë të jetë udhëheqëse si p.sh. të jetë drejt re e arsimit, ministre e një ministrie, edukat re, thirrëse në rrugë të :llahut, juriste 5&ufti6 etj. $ër kët ka të drejt udhëheqjeje me i%hmaë 5&endim unanim i të gjithë ekspertëve Islam6. "ët të drejta i ka pasur brez pas brezi deri në ditët e s dit.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful