You are on page 1of 3

http://www.nasa-jugoslavija.org/Sporazum_Tito_Subasic.

htm

Sporazum Tito ubai


Jugoslavenski narodi su tokom II svjetskog rata kroz NOB i socijalistiku revoluciju nepokolebljivom odlunou u borbi za slobodu od nacistikog i fatistikog okupatora i njegovih slugu domaih izdajnika! uspjeli ne samo da pobijede vojno"tehniki mnogo bolje opremljenog i jaeg protivnika# ve da domaim reakcionarnim snagama zadaju te$ak udarac i prika$u ih onakvim kakvi jesu % sluge tu&inu# koji rade na tetu sopstvenog naroda# a u korist iskljuivo linih interesa' (a# ipak# koliko god ta borba bila pravedna pokazalo se neophodnim za nju ostvariti me&unarodni legitimitet i obezbijediti priznanje na internacionalnom nivou' (osmatrajui sve tekoe kroz koje su nai narodi u tom vremenskom periodu proli# ogromne ljudske $rtve date za uzviene i plemenite ciljeve oslobo&enja zemlje# izgleda pomalo apsurdno govoriti o te$nji za me&unarodnim priznanjem# jer se to namee kao samo po sebi razumljivo' )e&utim# neophodno je istai da borbu za oslobo&enje zemlje nije vodila legitimna vlast tadanje *raljevine Jugoslavije# ve samostalno organizovani ustanici vo&eni odlino organizvanom *(J' *ralj (etar II *ara&or&evi i njegova vlada su pobjegli iz zemlje nakon okupacije i kapitulacije# a narod ostavili na milost i nemilost okupatorima i domaim izdajnicima' +to se rat bli$io kraju i to su se domae rakcionarne snage u samoj praksi svakodnevno uvjeravale da vlastitim snagama na mogu sprijeiti konanu pobjedu revolucije# to su svi protivnici nove Jugoslavije sve vie gajili nadu u akciju izbjeglike jugoslavenske vlade i u mogunost imperijalistike intervencije' ,e nade podgrijavali su napori sila antihitlerovske koalicije da me&usobnim kompromisom na&u rjeenje tzv' jugoslavenskog problema# to je naroito dolo do izra$aja u posljednjoj godini rata' -bog toga je borba rukovodstva NO("a za me&unarodno priznanje nove Jugoslavije u sutini bila borba za ouvanje tekovina narodnooslobodilakog rata i revolucije' .aveznici# a u prvom redu /ngleska i ...0# trebali su vie od dvije godine da bi shvatili ko se na jugoslavenskoj teritoriji zaista bori protiv sila osovine' ,ek nakon bitke na .utjesci i dolaska engleske vojne misije u 1rhovni tab stvari se mijenjaju' Od tog trenutka snage NO1J poinju# u poetku sporadino# a kasnije sve vie# dobijati pomo u vojnom i madicinskom materijalu# te ostalim neophodnim potreptinama' ,o nije automatski znailo i priznavanje legitimiteta i dozvolu za politiko djelovanje nove dr$ave konstituisane na principima 21NOJ"a u Bihau 3456' i potvr&ene u Jajcu 3457' godine' Ni jedna od tri velike saveznike sile# iako su priznale NO1J kao savezniku armiju# nije htjela da prizna odluke 21NOJ"a' )e&utim# situacija je u Jugoslaviji bila takva da vie nije bilo mogue suvie dugo negirati stvarno stanje u zemlji' (oetkom 3455' godine postalo je sasvim jasno da je emigrantska vlada u otvorenom oru$anom sukobu u zemlji izgubila bitku# a time i svoje vodee pozicije' 1ie nije bilo nikakvih sumnji u pobjedu revolucionarnih snaga i stvaranje novog drutvenog poretka' 8a bi na bilo koji nain uspjeli da zadr$e odre&enu kontrolu na taj novi poredak# saveznici su vremenom vrili sve vei politiki pritisak da vodstvo NO("a to prije stupi u kontakt sa kraljem i dogovori oko stvaranja zajednike vlade i dr$avnog ure&enja nakon zavretka rata' (osebno je /ngleska u tom pravcu inila velike napore# $elei time ostvariti to je mogue vei uticaj na posljeratnu Jugoslaviju' 1odei krugovi u toj zemlji su doli do zakljuka da e se povoljni uslovi za takav razvoj doga&aja stvoriti ako se emigrantski krugovi i kralj odreknu svojih dotadanjih tienika % 8ra$e )ihajlovia i etnika'

8o toga je i dolo nakon ,eheranske konferencije# a podrku ovoj ideji dao je i ...0' 1inston 9eril je neprestano tra$io mogunost da organizuje susret marala ,ita i kralja (etra' ,ito je znao da u tom pravcu mora uiniti neke ustupke# ali mu je istovremeno bilo jasno da do susreta s kraljem ne smije doi# jer bi to imalo veoma negativne posljedice na tekom mukom postignute rezultate' 9erilu je poslana poruka da bi moglo doi do saradnje sa kraljem ako saveznici priznaju Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije kao jedinu jugoslavensku vladu i ako se kralj potini odlukama 21NOJ"a# s tim da pitanje monarhije u Jugoslaviji rijei sam narod poslije oslobo&enja zemlje# na to engleska vlada nije pristala' Nakon to je postalo jasno da saveznici ne $ure sa priznavanjem Nacionalnog komiteta donesena je odluka da se pregovara sa predstavnicima legitimne kraljevske vlade znajui da ona nema gotovo nikakvog uticaja u narodu# ali da u me&unarodnim odnosima igra va$nu ulogu' :slov# koji je Nacionalni komitet postavio da bi dolo do susreta bio je da izbjeglika vlada poka$e spremnost da poma$e narodnooslobodilaki pokret i da osudi sve domae izdajnike % saradnike okupatora % ukljuujui tu i etnike' Nakon toga dolo je do kompromisa i# napokon# do susreta marala ,ita# kao predstavnika Nacionalnog komiteta oslobo&enja Jugoslavije i dr Ivana +ubaia# kao predstavnika kraljevske jugoslavenske vlade na 1isu poetkom juna 3455' godine' *ao rezultat razgovora dvije delegacije donesen je uveni ;.porazum ,ito % +ubai<# koji glasi= Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije i (redsjednik kraljevske jugoslavenske vlade sporazumjeli su se u ovome= 3' *raljevska jugoslavenska vlada morala bi biti sastavljena od naprednih demokratskih elemenata koji se nisu kompromitovali u borbi protiv narodnooslobodilakog pokreta' >lavna du$nost te vlade bila bi organizovanje pomoi Narodnooslobodilakoj vojsci# kao i svim onima koji e se ubudue jednakom odlunou boriti protiv neprijatelja nae domovine# no s tim da se svi ujedine u jedan narodni fornt' Jednaka du$nost te vlade je staranje za prehranu stanovnitva Jugoslavije i dovo&enje u sklad rada predstavnitava u inostranstvu i rada u me&usaveznikim komisijama sa zatitom naih narodnih prava# potrebama naroda i s narodnooslobodilakom borbom u zemlji' 6' Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije i kraljevska vlada g' dr +ubaia odredie organe koji e koordinirati saradnju u borbi protiv neprijatelja# u radu za obnovu zemlje i vo&enje spoljne politike# te olakati stvaranje to skorijeg jedinstvenog predstavnitva dr$ave' 7' Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije smatra da u ovom trenutku nije potrebno isticati i zaotravati pitanje kralja i monarhije# jer ono danas ne predstavlja smetnju za saradnju izme&u Nacionalnog komiteta oslobo&enja Jugoslavije i vlade g' dr +ubaia# poto je sa obe strane prihvaeno da e konano rjeenje dr$avnog ure&enja donijeti narod poslije oslobo&enja cijele zemlje' 5' 1lada g' dr +ubaia izdae deklaraciju u kojoj e= a! priznati Nacionalni komitet i demokratske tekovine izvojevane od naroda Jugoslavije u toku njihove trogodinje borbe kojima su postavljeni temelji demokratskom# federativnom ure&enju nae dr$avne zajednice i provedena privremena uprava zemlje sredstvom organizacije 2ntifaistikog vijea narodnog oslobo&enja Jugoslavije i Nacionalnog komiteta oslobo&enja Jugoslavije kao njegovog izvrnog organa? b! dati puno priznanje borbenim narodnim snagama organizovanim u Narodnooslobodilakoj vojsci pod komandom marala Jugoslavije Josipa Broza ,ita i osudu svih izdajnika naroda koji su javno ili prikriveno sara&ivali s neprijateljem? c! uputiti poziv cijelom narodu da se sve borbene snage ujedine s Narodnooslobodilakom vojskom u jedan jedinstveni front' @' .a svoje strane# pak# maral Jugoslavije Josip Broz ,ito# kao predstavnik Nacionalnog komiteta oslobo&enja Jugoslavije# objavie izjavu o saradnji s vladom g' dr +ubaia i ponovo e naglasiti da Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije za vrijeme trajanja rata nee pokretati pitanje konanog dr$avnog ure&enja' .adr$aj ovog sporazuma objavie se kad g' dr +ubai obrazuje vladu' Na slobodnoj teritoriji Jugoslavije 3A' 1I 3455' godine (redstavnik kraljevske -a Nacionalni komitet oslobo&enja jugoslavenske vlade= Jugoslavije# predsjednik= 8r Ivan +ubai )aral Jugoslavije J' B' ,ito

Ovaj sporazum je znaio priznavanje N*OJ"a i 21NOJ"a od strane legitimne vlade *raljevine Jugoslavije# to je predstavljalo poetak stvaranja jedinstvene vlade nove Jugoslavije i imalo dalekose$ne posljedice za me&unarodno priznavanje nove dr$ave' Nakon poetnih sumnji u ispravnost ovog ,itovog poteza# jer se vjerovalo da e poslije II zasjedanja 21NOJ"a doi do skorog me&unarodnog priznanja nove privremene jugoslavenske vlade# zasnovane na temeljima NOB# dolazi do sveopteg prihvatanja# a partizanski pokret se postepeno navikavao na sporazum# koji mu je donosio znaajne koristi# dok praktino nije pru$ao nikakve ustupke' .aveznici# u prvom redu /ngleska# nisu lako# a ni brzo odustali od svojih namjera za veim uticajem u posljeratnoj Jugoslaviji# te su i dalje# ali sada tajno i mnogo manje nego ranije# pomagali reakcionarne snage u Jugoslaviji % naroito etnike 8ra$e )ihajlovia' .a svoje strane kralja (etar II *ara&or&evi je# iako saglasan sa nekim odlukama sporazuma koje je provodio +ubai# nije pristajao na sve' :z podrku saveznika kralj je# u januaru 345@' godine# izdao proglas da ne priznaje 21NOJ kao zakonodavno tijelo# da se protivi njegovim odlukama# da ne pristaje na formiranje kraljevskog namjesnitva u zemlji i da tra$i da se obrazuje vlada sastavljena od krajnje ljevice do krajnje desnice' Nakon to se vijest proirila# u svim oslobo&enim krajevima Jugoslavije narod je izaao na ulice i masovnim demonstracijama pokazao da se protivi kralju i njemu bliskim izbjeglikim krugovima' ,o je bila vie nego jasna poruka# te je kralj nakon to je shvatio da e vlada biti formirana sa ili bez njegovog pristanka# krajem januara 345@' godine# potpisao ukaz o prenoenju svoje vlasti na namjesnitvo' (oto je poetkom marta 345@' godine kralja imanovao svoje namjesnitvo# a +ubaieva vlada i Nacionalni komitet oslobo&enja Jugoslavije podnijeli ostavke# obrazovana je (rivremena vlada 8emokratske Bederativne Jugoslavije u koju su# kao predstavnici emigrantskih krugova# uli Ivan +ubai# )ilan >rol i Juraj +utej' Odmah zatim saveznike sile priznale su (rivremenu vladu# a ubrzo su to uinile i ostale saveznike i neutralne dr$ave' ,ako je# na kraju# bila zavrena borba za me&unarodno priznanje nove Jugoslavije'