You are on page 1of 69

H tn:.............................................................

TP LM VN 8 KHA H

HC K I
Vit bi tp lm vn s 1 Vn t s
1: Ti thy mnh khn ln
Dn bi
a) MB:
- C s t cm nhn mnh khn ln.
b) TB:
1/ Ln v th xc:
- Cao hn, ln hn (so vi b m, mc qun o cht) ra dng
chng trai, c gi s thay i v ngoi hnh.
- Thay i v s thch, s quan tm.
(Nu l bn nam th so snh vi b, bn gi th so snh vi m).
2/ Ln khn v thc:
- Gip b m vic nh mt cch t gic v lm rt tt
- T thc trong gi gic sinh hot c nhn.
c) KB:
- Nu cm ngh v s khn ln ca bn thn.

Bi tham kho 1
Chiu hm qua, khi m i lm v, thy ti lau chi nh ca
sch s, sp xp gn gng, m c li khen ti Con ca m khn
ln, bit n b m. Ti tht sung sng v ngh: , mnh
khn ln tht ri.
Ti nh li, gn y, trong nhng ln soi gng, lm lc ti thy
mnh tht l. Trong gng c mt thiu n mi chm chm hng, da mn
mng, mt long lanh, mi tc di en mt ang nhn ti chm ch. Ti t
hi: Mnh sao? Sao trng mnh l v ln qu nh? u ri con b en
nhm, tinh nghch nh con trai, tc buc ui g lc no cng ri tung?
S thch ca ti cng thay i. Lc trc, m c mng nh th no th
ti cng tm cch ln i bn bi, bng vi l con trai trong xm. Nhng
TP LM VN 8 KHA H

do gn y, ti thy ngi ngi th no y. By gi, ti thch xem m cm


hoa, nu n,nhng vic m trc y m c bt ti theo xem m lm th
ti cng ng l.
Cn b ng phc m mua cho ti trc, gi cht v ngn khng
mc c na. nhng lc ng gn m, ti thy mnh cao hn mt
cht. Vi ngi quen cn bo ti rt ging m thi con gi. M cng hay
nhc nh ti: Con gi ln ri. n ni, i ng phi t, du dng. !
Vy l ti ln ri ?
Gn y, ti cng c nhng nim t ho nho nh. l m hay
nh ti ph gip nhng vic vt nh lau nh, git , dn cm,v bao
gi cng c m khen: Con gi ca m tht chm v kho. C i ln,
m i vng c ngy giao ti trng nh, dn dp nh ca v nu cm.
Ti sp xp cng vic v hon thnh rt tt. M v nh ca gn
gng. B cn khen ti nu n ngon. Vy m ti nh trc khng lu,
khong u nm hc lp by, ti l mt a vng v v hu u, ng n
ci g l hng ci y. n ni m ti t cho ti bit danh l T.
Vy m gi yTi khn ln tht ri. Cn nh trc y, m lun
phn nn v gi gic sinh hot ca ti. Vic g ti cng i m nhc mi
lm; bi v i m nhc ti mi hc, sng i m gi ti mi dy i hc,
Cn by gi, ti l tm gng cho em ti v m hay bo vi n: Con
xem ch ka, c bao gi m phi nhc nh khng?. Nghe m ni m
ti sng rn. Ti by gi khn ln ri, hiu nhng nhc nhn m
m phi chm sc cho gia nh. Ti hiu rng phi n cho m bt
vt v bng cch t lo c cho mnh. Gi gic hc hnh, sinh hot ti
sp xp theo thi gian biu v thc hin rt nghim chnh. Nh bit t
iu chnh nn sc hc ca ti cng tin b thy r. Ti cn lm mt vic
m trc y ti cha bao gi ngh n lm cho b m rt vui l km
em ti hc.
Noi gng ch em ti cng ngoan hn. Ti thc c: Mnh
khn ln, phi c trch nhim vi bn thn v gia nh.
Chng ta ri ai cng khn ln, trng thnh c v th xc ln thc.
Phi khn ln chng ta c trch nhim vi bn thn, gia nh v x hi.
Ti rt hnh din v t ho v mnh khn ln. Ti s phn u rn
luyn tr thnh ngi c ch cho gia nh v x hi.
TP LM VN 8 KHA H

Bi tham kho 2
Gn y, c mt s kin lm thay i con ngi v suy ngh ca
ti. Ti t thy mnh khn ln.
Do ny, ti thy mnh rt l: Ti hay soi gng v nhn chm ch
ci thng ti trong gng vic m trc y ti cha ght v cho rng
ch c bn con gi mi iu ng trc gng nh th. i chao, sao m
trng ti l th! Nhng hng ria mp khng mong i xut hin ln phn
en mt xung quanh ming ti. Nhng ci mn trng c c thi nhau n
r. Cn na, ging ni ca ti v ra m m nh l vt c. Ti cao phng
phao ln, b ng phc m mua cho u nm lp by ngn v cht. Ti
ra dng mt chng trai. Ti nhn ra mnh ln. Ti rt vui sng v
t ho v iu ny.
Nhng lc b i cng tc vng nh ti c th gip m nhng vic
nng nhc ca n ng sc di vai rng: khi th leo ln mc gip m ci
bng n, lc th dch chuyn ci t i ni khc theo ca m. Nhng lc
ng cnh m ti pht hin mnh cao hn m v trong ti c mt cm
gic rt l: c ao c ch che, bo v cho m. Ti th th iu ny vi
m, m u ym nhn ti v ti tha thun vi m l ti ln v m
ng m p vut ve nh lc ti cn b v ni: i chng trai ca m,
con ln tht ri. Cn b i x vi ti cng khc hn xa, b con ti
hay ngi tranh lun v ti th thao, thi s,si ni. B cn ni vi ti
v nhng vn tht t nh, rt n ng. B bo: Con ln, sp l
chng trai ri phi hiu bit nhiu hn. Nhng vn ln ca gia nh
nh mua sm mt mn t tin, hay chn thi im sa cha li cn
nh,b m cng cho ti tham gia kin. Cn nhiu vic v c nhn b
cng cho ti t quyt nh. B bo ti tp lm quen vi nhng quyt
nh v hc cch chu trch nhim v n.
Ti nhn thy mnh ln qua vic phc v cho c nhn. Ti cn nh,
trc y, tt c sinh hot c nhn ca mnh ti phi nh m lm hoc
nhc nh. Bui sng m phi gi ti nm by ln ti mi dy. M hay
than phin: Sao gi con thc gic ging ngi ta gi qu!. Ti nh
c ln b gin qu phi qut roi vo mng ti mi chu dy. Cn vic hc
TP LM VN 8 KHA H

ca ti th ba m phi kim lun l gia s ca ti. B m phi theo di


lch hc, thi, kim tra nhc nh ti. By gi nh li ti thy tht xu
h. Ti by gi nh mt ngi hon ton khc. Sinh hot rt ngn np v
c gi gic. T vic hc n cc sinh hot c nhn ti u sp xp thi
gian biu hp l v thc hin rt nghim tc.
Ch nht va ri b m c vic v qu t xut v phi sng th hai
mi v. Trc khi i, b m dn d ti rt t m: B m v qu c vic
hai ngy mi ln. Con nh trng nh cn thn. a n em i hc, lo
cho em n ung ng hong. Thc n c sn trong t. M s thng
xuyn gi in thoi v cho con. Nu c vic g bt n con gi in thoi
cho ba m hoc chy qua nh bc Lin hng xm nh. B m ti cha
bao gi vng nh qua m anh em ti nh mt mnh m khng c
ngi ln. C l nhng biu hin gn y ca ti khin b m ti yn
tm chng? B m ra khi nh ti bt u thc hin vai tr l ngi ch
gia nh bt c d ca mnh. Vic u tin ti gi c em gi ang hc
lp bn ca mnh dy, nhc em lm v sinh c nhn v i mua n sng
cho hai anh em. Sau , ti lau dn nh ca, dy em hc v tranh th n
bi chun b cho bui hc u tun. Bui tra, ti cng bt chc m lm
bp, ba cm ca hai anh em khi m vng nh cng n d khng c
ngon nh m nu (d nhin ri). Bui chiu cng tri qua m xui. Bui
ti mi ng lo. Anh em ti cha bao gi phi ng mt mnh khng c
ngi ln. Cn nh vn rng, m b m vng nh cng nh rng hn.
Ti ng tt c ca ln nh mt cch cn thn v trong lng cng s lm,
khng bit c th l s iu g (bng ti, s ma, trm)? Nhng bn c
bit ti phi gng mnh ln ra v can m trn tnh tinh thn c em gi
vn nht nht ca mnh. Mt m khng mong i vi nhiu ni lo s ri
cng tri qua bnh yn. Sng hm sau ti thc em dy sm, hai anh em n
sng ri cng n trng. Bui tra v thy b m trong nh. Ti
nhn ra cha bao gi mnh li mong ba m v n th. Sau khi hi han
mi vic, b xoa u ti ni: Vy l con trai ca b ln khn ri y.
M nhn ti u ym y v t ho.
Tht hnh phc v t ho khi mnh ln khn, c ch cho gia
nh v l nim t ho ca b m. Ti bit bn thn cn phi c gng hn
nhiu thc s ngy cng khn ln.
TP LM VN 8 KHA H

2: K nim ngy u tin i hc.


Dn bi
a) Mb:
- Thy cc em nh chun b sch v, qun o n nm hc mi, ti li
nn nao nh n ngy u tin i hc ca mnh.
(Hoc:
- Tnh c trng thy bc nh trong ngy u mnh i hc.
- Mt mn qu lu nim gi nh ngy u tin i hc,)
- Nh nht l nhng cm gic b ng, hi hp, s st ca mnh.
b) Tb:
1/ Trc ngy khai ging:
- Trc ngy i hc, ti c m mua qun o mi, tp sch mi.
Lng nn nao khng ng c.
- Trn trc, ri li ngi dy mn m chic cp mi v nhng quyn tp
cn thm mi giy.
Sng, ti dy tht sm, thay b ng phc mi tinh m mua t my
hm trc. Trong lng bi hi kh t.
2/ Trn ng n trng:
- Chnh t trong b ng phc o trng qun xanh, i nn lp xp i
bn cnh m.
- Bu tri bui sm mai trong xanh, cao vi vi, vi tia nng xuyn
qua cnh cy, tn l. Vi ch chim chuyn cnh ht lu lo.
- Xe c ng c, bp ci inh i.
- Hng qun hai bn ng dn ra, bun bn nhn nhp.
- C nhiu anh ch hc sinh vi khn qung trn vai, ti ci i
n trng.
- Hm y l ngy tng khai ging nm hc mi nn ph huynh a
con n trng tht ng.
- Ti trng thy vi anh ch trong xm, cc bn hc mu gio chung
cng c ba m a n trng.
- Cnh vt quen thuc mi ngy sao hm nay thy khc l.
- Lng ti hi hp pha ln cm gic e ngi rt r khi gn n cng
trng tiu hc.
TP LM VN 8 KHA H

3/ Vo sn trng:
- Ngi trng b th, khang trang hn trng mu gio nhiu.
- Trc cng trng c treo mt tm bng rn mu c dng ch
m ti lm nhm nh vn c: Cho mng nm hc mi.
- Sn trng tht nhn nhp vi c hoa, hc sinh, ph huynh, gio
vin,trng ai cng ti vui rng r, o qun tm tt.
- Cc anh ch lp ln vui mng tu tt tr chuyn vi nhau sau ba
thng h mi gp li.
- Ti quan st thy nhiu bn c l cng l hc sinh mi vo lp mt
nh ti bi ci v rt r, nhiu bn cn bu cht ly tay m v khc nc n
lm mt ti cng rm rm theo.
- Mt hi trng vang ln, theo hng dn ca mt thy gio cc anh
ch nhanh chng xp hng vo lp. Ch c l hc tr lp mt bn ti l
bi ri khng bit phi lm g.
- Chng ti c cc c gio ch nhim c tn im danh, c nhiu
bn c gi tn nhng li s st im lng khng p li c n ni ph
huynh phi ln ting p thay. Khi nghe gi n tn ti, ti git mnh. Tim
p nhanh. Trn rn m hi. D i hc mu gio ri nhng trong lng
ti vn cm thy hi hp, lo s th no y. Khi bung tay m bc vo
hng ti c cm gic b v lc lng. Vy l ti bc vo mt th gii
khc: rng ln v y mu sc hn. Nhiu bn a ln khc nc n bm
ly m khng chu xp hng, c gio phi d dnh. Cc bn khc cng
khc theo.
- Thy hiu trng bc ln bc c li khai ging nm hc mi.
- Sau gio vin ch nhim dn chng ti vo lp. Ti ngoi li tm
m, chn ngp ngng khng mun bc. M phi d dnh an i.
4/ Vo lp hc:
- Ngi vo ch, n nhn gi hc u tin. (n tng su m v tm
trng va b ng va s st, hi hp, gn gi v t tin,..).
- Mi vi mi, bn gh c nh vc- ni sng bng.
- Quan st khung cnh lp hc: cc bn ai cng ngi ngay ngn, ho
hc n gi hc u tin.
b) Kb:- Nh mi k nim trong sng m m ca tui th.
TP LM VN 8 KHA H

Bi tham kho
Thm thot chm thu. Khng cn ting ve ngn ca nhng tra h
oi . Khng cn Chn mi ngy nhy nht ng qu i! C mt ma
xun trong ma h na. C v nh ngy khai ging nm hc nm nay n
sm hn mi nm. Bt cht, nhng cm xc v k c ngy ng v ngy
khai trng u tin ca ti li a v nh nhc nh k nim ca mt thi
qua
Ti vn nh hm y mt bui mai y gi v ma ro. Ti phi
cng m n trng tham d l khai ging nm hc mi. Hm ti
dy sm. C l v ti thy mnh khn ln v mt l do quan trng hn
na, l ngy khai trng u tin trong cuc i ti. Ti mc b ng
phc mi m b ti mua cho ti v t tay chun b cp sch. Ri m eo
cp vo lng ti, mc b o ma mu xanh ti yu thch, m khoc o ma
vo ri dt tay ti i qua mn ma. Ma ri r rt, tri m u v xm xt.
Con ng tr nn ly li, sng nc. Ma khng ln cng chng nh
nhng dai dng khng dt. Ma c ri mi, ri mi khng dt nh tm
trng ca ti lc y: ti khng s m lo lng, ho hc, nn nao ch i.
Ch i nhng g m ti sp sa tri qua: l ngy u tin d bui khai
trng nm hc mi. Ti vn np vo m, bc tng bc qua tng con
hm quanh co quen thuc m lng cm thy l lm v cng. Con hm ny
ti qua li hng ngy nhng hm nay tm trng ca ti y xo trn, mt
iu ln lao v mi m ang n vi ti: ti vo lp mt, ti l ngi
ln tht ri. Ti kh lic nhn nhng cnh vt xung quanh gn b vi ti
sut thi th u: gin hoa ti-gn hng nht e p trong mn ma ca nh bc
T hng xm m ti vn thng hi v chi tr c du vi my a bn
trong xm, cy mn x x ang lc l nhng chm qu chn rc ung
a trong mn ma nh ni li chc mng ti ngy u n lp.
Ra khi con hm nh l ng Trn Mai Ninh tp np, ng vui. Nhng
ch hc sinh tht tha trong t o di trng, nhng anh ch khn qung
thm trn vai, ti c bit ch nhng bn cng la vi ti o qun tinh
tm rt r nm ly tay m n trng. D ma vn cn t tch ri tng
git trn mi hin ca nhng ngi nh hai bn ng vn khng lm cho n
TP LM VN 8 KHA H

ci trn mi ca cc hc sinh mng ngy tu trng km ti tn hn.


M kh lay tay ti v ni: n trng ri ka con! A, trng ti y ?
Trng to ln v s qu! Ngi trng mi ny khng ging nh trng
mu gio ca ti. Trng to ln v s hn trng mu gio nhiu.
Trc cng trng c mt tm bng ch mu xanh bin rt to, ti lm
nhm nh vn: Trng tiu hc Nguyn Khuyn ng nh m gii
thiu cho ti my tun trc. Qua bc tam cp, i snh, khong sn rng
n trc ca lp. Ti vn nh rt r l mnh hc lp Mt by do c
Hu lm ch nhim lp. C du tay ti vo lp v xp ch ngi. Ti bn rn
bung tay m v cht cm gic ht hng chim ly tm hn ti lc y. Ti
nhn cc bn chung quanh mnh trng ai cng l lm. Lc ny, ti cht c
ao l mnh quen cc bn trong lp. Ti cn nh nh in cm gic b ng
rt r khi mi ngi, mi vt xung quanh mnh u l lm. Nhng trong
lp c nhiu bn rt dn d, cc bn ti ci cho bn mi. Ti thy mnh
ngng m cc bn y bit bao. C gio yu cu ph huynh ra v lp
bt u gi hc. Ti cho m qua ca s. Khng bit mn ma ngoi tri
hay nc mt lm mt ti nhe i. C vi bn khc to ln gi b, gi m
khi thy b m ra v. Ma tnh. Gi nh mn man mi tc ti. Nng p p
xuyn qua k l. Bui l khai ging tm hon gi bt u.
C gio dn chng ti xp hng theo tng tp. L khai ging bt u
trong khng kh trang trng ca nghi thc cho c. L c sao vng bay
php phi c ko ln trong bi ht Quc ca trm hng. C hiu trng
trang trng c bo co v mc tiu cho nm hc mi. C trng vang vi
ting v tay. m hc tr lp mt chng ti cng bt chc anh ch v tay.
S rt r dn tan bin. Gi pht thing ling n. C hiu trng nh
ba hi trng khai ging nm hc mi. Chnh ting trng y khi u
tng lai cho ti qua con ng hc vn v nh du mt bc ngoc ln
trong cuc i ti.
By nm rng tri qua. Gi ti khng cn l c b lp mt ngy
no na. Nhng k nim ngy y gi cng phai nha theo nm thng
nhng vn vng vn mi trong ti mt thi th u, thi trong sng v
nhng k nim ngy th v ma thu khai trng nm y.

TP LM VN 8 KHA H

Vit bi tp lm vn s 2 Vn t s kt hp vi miu t
1: K v mt ln em mc khuyt im khin thy (c)
gio bun.
Dn bi
MB:
Th hai tun trc v nh ham chi, khng hc bi kim tra mn L
nn ti c hnh ng sai tri l m sch v tp trong gi kim tra.
Chnh iu ny lm cho c gio bun.
TB:
1/ S vic m u:
- i hc v, n cm xong, ti nh ln phng hc bi chun b cho gi
kim tra L ngy mai.
- Thng bn bn cnh nh qua r ti i chi in t - mt tr chi ti
rt thch ti i ngay, nh chi mt lt ri v nh hc bi.
2/ S vic din bin:
- Tr chi hp dn qu nn ti v nh kh tr.
- Ti b b mng: i hc v khng lo hc bi m li i chi (may l
b khng bit ti i chi in t, nu khng th ti m n). B bo ti
v phng hc bi.
- Ti l nh xin li b v nhanh chn v phng. Lc i ngang qua
phng anh trai, ti thy ti vi ang chiu phim Hip s bng m. Sao li
nhiu th hp dn th ny? Lm sao y? Xem mt t thi ri v hc
bi ti t trn an mnh.
- Phim kt thc kh mun, hai mt ti du li. Ti ng mt mch n
sng.
- Ti chong tnh v qung qung chy n lp.
- Tit u l gi kim tra L. C lp im phng phc v ai cng chm
ch lm bi.
- Ti v cng bi ri. u c trng rng khng mt ch th lm sao?
Trong u ti hin r im khng trn vo nh giu ct v cy roi my
trn tay b.
TP LM VN 8 KHA H

10

- Thi, nh liu vy. Ti m v bi tp v sch gio khoa ra. Mt


lm lt va chp vo bi kim tra va canh chng c gio.
- ng l Thin bt dung gian. Ti ang cm ci chp th c gio
xut hin. Ti nhanh chng gp sch v ct vo ngn bn. C gi ti
ng ln. C lp dn nhng cp mt nhn ti. Ti chi pht ngay
nhng trc nhng li l chn tnh ca c ti ci u nhn li. Mt ti
nng ran, ti v cng xu h.
3/ S vic kt thc:
- C bo ti xung phng gim th v vit bn kim im.
- Ti v cng n hn, xin li c v ha khng bao gi ti phm.
- C tha li cho ti v khuyn ti nn chm hc v phi trung thc
nhn li.
KB:
- Ti v cng n hn trc li lm ca mnh.
- T ha vi bn thn s b ht tr chi v b, chm lo hc hnh
b m vui lng v thy c khng bun na.

Bi tham kho
Trong cuc sng, mi chng ta khng t ln mc li nhng c nhng
li lm gy ra khng bao gi chng ta qun c. By gi, c mi ln
nh n c gio dy vn nm lp by, ti li thy trong lng mnh ray rt
v v l vi c.
Ti vn l mt a tr bt hnh nht trn i ti lun ngh v bn
thn mnh nh vy. M ti sinh ra ti nhng ti khng c b. T b ti
lun b mi ngi xung quanh khinh mit, giu ct l con hoang.
Nhiu b m khng cho con h chi vi ti. Ti sng thui thi nh th vi
m trong cn nh nh ti tn cui xm. T b, ti khng thy ai tt bng v
thng ti ngoi m ti. Hai m con ti sng tr tri khng h hng trong
s khinh mit ca mi ngi xung quanh. Trong mt ti, loi ngi tht
xu xa v c c tr ngi m hin lnh m ti ht lng thng yu v
knh trng. n tui i hc, ti khng chi vi bn no trong lp, lun lnh
m, th vi mi ngi xung quanh.
TP LM VN 8 KHA H

11

Nm y, ti hc lp by. Trong gi vn, hm nay lp hc vn ngh lun


chng minh. C gio ging L lnh m l rch. C dng nhiu lp
lun v dn chng gn gi, c th, thit thc cho chng ti thy y l
lng nhn i ca ngi Vit Nam ta. Ging xong, c cho lp vit bi, tit
sau c s sa. Tit hc sau, c gi mt s bn np bi cho c sa trong
c ti. C gi ti ln v hi: Ton, ti sao em li khng lm bi m
giy trng? Em khng hiu bi ? Khng hiu ch no c s ging li cho?
Phn ng ca ti bt ng n mc lm c lp sng s nhn ti. Ti gn c
ln tr li c: Em khng lm v em khng thm lm ch khng phi
khng hiu. Ton l ni di, ba t, trn i ny lm g c lng nhn i,
ngi yu thng ngi. Ti sao em li chng minh iu di tr nh th l
ng c ch? Ti ni m khng bit mnh ang ni g. C l l nhng
iu ut c dn nn t lu hm nay bc pht. C lp dn nhng cp mt
ng ngng v pha ti. Cn c gio th mt ti xanh, ti thy c gin n
run ngi. C khng ni li no m bc nhanh ra khi lp. Ti bit c rt
gin. C s khng km ch c cm xc nn bc ra ngoi chng? Ti
thong n hn v qu li vi c nhng ti khng thy mnh sai. Lp trng
n bn ti nh nhng: Ti sao cu v l nh th? i theo xin li c i!
Ti gin d: T khng ni sai. T khng c li!
Sau s vic trn, ti inh ninh mnh s b ui hc hoc ch t l mi
ph huynh. Ti ch lo m s bun. Cui gi, c gi ti ln gp ring c. Ti
bit mnh s b khin trch rt nng. Ti bc vo phng gio vin, c ngi
v mt bun ri ri. Trn i mt en lay ly ca c cn ngn ngn
nc. Ti on c va khc v thy ngc nhin. Ti cng ngc nhin hn
khi c khng trch mng ti m nh nhng phn tch cho ti thy rng ti
ngh nh th l lch lc. Cc bn lun gn gi v gip ti, c lun
quan tm v yu thng ti, Ti v cng n hn. Ti l nh xin li c. C
du dng xoa vo u ti v bo: Em hiu c nh th l tt v ng nn
mt nim tin vo tnh ngi nh th! C khng gin em u. D c ni
vy nhng ti vn thy mnh tht c li khi v l vi c.
Ti tht bit n c v dy ti bi hc v tm lng lng v gip
ti ly li nim tin v tnh ngi.

TP LM VN 8 KHA H

12

2: K v mt vic em lm khin b m vui lng.


Dn bi
MB: Gii thiu s vic em lm b m vui lng.
TB:
K din bin cu chuyn:
T a con lu lng, li hc ham chi, tr nn ngoan ngon, chm hc.
KB: Nim vui khi lm cho b m vui lng.

Bi tham kho
Hm nay ng trn bc nhn phn thng hc sinh gii, ti v cng
vui sng khi thy gng mt rng ngi hnh phc ca b m. Cui cng
th a con ng nghch nh ti cng lm cho b m vui lng.
Nh ti ngho li ng con nn b m ti rt vt v nui chng ti
khn ln. Cc anh ch ca ti ai cng chm ngoan v hc gii. Ring ti l
a nh nht nhng ng nghch nht. Ti ham chi hn ham hc. Chuyn
ti cp hc i chi l chuyn thng xy ra. Kt qu hc tp ca ti bao
gi cng rt t. Ti bit b m rt bun.
Nhn b m ti ngi ta s rt kh on c tui. Do lam l, vt v nhiu
nn trng b m ti gi trc tui. Mi bn mi lm tui m tc b ti
bc trng, gng mt khc kh, ngi gy xm trng nh c gi su mi.
Cn m ti th ui mt y vt chn chim, bn tay gy guc quanh nm
bun bn to tn. M ti bn c ch, tay chn ngm nc thng xuyn
nn b nc n l lot, trng nht. sau mi bui ch, m v nh thoa thuc,
va thoa va xut xoa. Ti bit m au lm, ti thng m lm nhng vn
khng cha c tt ham chi.
Ti nh, hm , ti chi in t thua m bn v phi c tin chung cho
bn n chu kem. Lm sao c tin y? Trong u ti le ln mt
ngh. Ti v nh xin m tin ng hc ph ph o. Ti thy s lo lng
thong qua trong mt ca m. M bo ti ch mt lt ri m i u . Lt
TP LM VN 8 KHA H

13

sau tr v, m a cho ti s tin ti xin. Ti bit m va i vay mn


ca ai trong xm. Cm tin m a m tay ti run run, sng mi cay x.
Ti hi hn lm. Ti ch mun m chm ly m m th nhn tt c nhng
ti khng can m.
T hm , cc anh ch ti rt ngc nhin, cn b m ti vui mng ra
mt v thy ti khng i chi lu lng na. Ngoi thi gian n trng ti
nh hc bi. Ti cn tranh th thi gian rnh gip b m vic nh ch
khng trn i chi in t hay ly xe p chy lng ngng ngoi ng
nh trc. C khi ti cn ra ch gip m - cng vic m trc y ti
khng bao gi ng vo v ch tanh bn, ngi chng bn tru chc. Do b
b vic hc lu ngy nn by gi vic hc i vi ti khng d dng cht
no. Kin thc ca ti tht thm hi, hng l ch. Nhiu khi ti cng nn
lng v vic hc vt v qu. Nhng ngh ti b m l ti li thm quyt
tm. Nhng ti ti thc khuya hc bi th b thc cng ti, khi th thp cho
cy nhang mui; lc l li hi han ng vin; m ti lc bt ch u, khi ly
sa nng, Ti cn nh nhng hm ti git mnh thc gic v ting g gy
o ngoi chung. Tri cn cha sng t, ti thy dng gy gy ca
m lom khom bn bp la bp bng. Ti rn rn n bn m hi m nu
g m phi dy sm. M bo nu xi cho ti n chc bng i hc. Ti
cm ng m chm m m khng ni nn li.
Vi s c gng ca bn thn v s ng vin ca b m, vic hc ca
ti ngy mt tin b. Ti khng cn cht vt vi nhng bi ton kh, im
s ngy cng cao. Ti cn c c gio tuyn dng trong bui sinh hot
lp iu m trc y cha bao gi c. Mi ln ti khoe nhng im
mi chi, ti thy i mt m rng rng, lp lnh l thng. N ci
lm gng mt m rng r hn. B ti khng ni g, ch xoa u ti v gt
gt u ra chiu hi lng lm. Ti thy nhng np nhn trn gng mt b
nh gin ra. Ti bit b m rt vui lng v hnh phc v ti chm ngoan
hn, hc gii hn.
Ngy hm nay, ng trn bc danh d nhn phn thng, nhn xung
hng gh dnh cho ph huynh, ti thy b m ti ci tht ti, n ci
rng r, mn nguyn v hnh phc. Nim vui v a con ng nghch by
gi l hc sinh gii lm b m ti tr hn ra. Ti tht sung sng, hnh
phc v hnh din v lm b m vui lng.
TP LM VN 8 KHA H

14

3: Nu l ngi c chng kin cnh lo Hc k chuyn


bn ch vi ng gio trong truyn ngn ca Nam Cao th em
s ghi li cu chuyn nh th no?
Dn bi
MB: Gii thiu khi qut ni dung cu chuyn bn ch c nghe.

TB:
1/ K li din bin cu chuyn c nghe:
- Thi gian khng gian c chng kin cu chuyn.
- Gii thiu tm tt hon cnh ca lo Hc: rt ngho, sng c c, ch
c con ch Vng lm bn. Con trai lo v ngho, khng ly c v
phn ch b lng i xa. Lo nh ch con v, lm thu sng. D i, lo
quyt khng bn i mnh vn v n vo tin dnh dm do bn vn,
lo gi c li cho con trai. Nhng mt trn m dai dng, lo khng cn sc
i lm thu na. Th l lo Hc i n mt quyt nh quan trng.
2/ Ni dung cu chuyn: K vic lo Hc k vic bn ch:
- Nt mt ca lo Hc: S au kh dn vt trong lc k vic bn ch:
lo c lm ra v vui v, nhng trng lo ci nh mu v i mt lo ng
ng nc, mt lo t nhin co rm li. Nhng vt nhn x li vi nhau, p
cho nc mt chy ra. Ci u lo ngoo v mt bn v ci ming ca lo
mu nh con nt. Lo hu hu khc.
- Ni ray rt n hn ca lo Hc trc thi trch mc ca con ch
m lo cm nhn c.
- Vic lo nh ng gio gi h tin lo liu khi lo cht, trnh lm
phin hng xm.
3/ Thi v kin ca ng gio:
- n cn hi han, s chia, an i: vic nui ch bn ch l iu bnh
thng, c khi li l vic ha kip cho n.
- ng cm vi tm trng ray rt ca lo Hc, mun xoa du ni au v
thn phn khn kh ca mt kip ngi bng cch gi s lin tng n
thn phn ca ngi tr thc ngho trong x hi c.
TP LM VN 8 KHA H

15

- To nim lc quan cho ngi bn gi v c chnh mnh bng cch pha


tr tip i m bc: n khoai, ung ch, ht thuc lo.
- Hiu nhn cch cao p ca lo bng tm lng tri m, tri k, lun tm
cch gip lo vt ln ni au ca thn phn tn ti.
4/ Suy ngh ca bn thn: (Lin h bn thn)
KB: Khi qut li cm xc khi c chng kin cuc tr chuyn.

TP LM VN 8 KHA H

16

Vit bi tp lm vn s 3 Vn thuyt minh


1: Thuyt minh v chic o di
Dn bi
MB:
Chic o di l biu tng ca ngi ph n Vit Nam, l quc phc ca
t nc.
Chic o di mang theo mt b dy lch s t khi n ra i n nay.
TB:
1/ Lch s chic o di:
a/ Chic o di ra i ln u vo thi Cha Nguyn Phc Khot (1739
1765). Do s di c ca hng vn ngi Minh Hng, Cha Nguyn Phc
Khot cho ra i chic o di to nt ring cho ngi Vit
b/ Chic o di thay i theo tng giai on v l do khc nhau: Chic
o di u tin l chic o di giao lnh. l loi o ging nh o t thn
nhng khi mc th hai t trc khng buc li, mc cng vy thm en.
c/ Do vic ng ng, chic o giao lnh c thu gn thnh o t thn
vi hai t trc vn c th t do nay ct li cho gn gng, mc cng vy
xn quai cng tin cho vic lao ng. l chic o t thn dnh cho
ngi ph n lao ng bnh dn. Cn o t thn dnh cho ph n thuc
tng lp qu tc, quan li th li khc: Ngoi cng l chic o the thm mu
nu non, chic o th hai mu m g, chic o th ba mu cnh sen. Khi
mc khng ci kn c, l ba mu o. Bn trong mc chic ym o
thm. Tht lng la mu hng o hoc mu thin l. Mc vi vy mu
en, u i nn quai thao trng rt duyn dng.
o t thn khng ch l mt trang phc p m cn mang theo nhng
ngha rt c bit: Pha trc c hai t, pha sau c hai t (vt o) tng
trng cho t thn ph mu (cha m chng v cha m v). Mt vt ct c
tc dng nh mt ci ym, nm pha bn trong hai vt ln, tng trng cho
cha m m p a con vo lng. Nm ht nt nm cn xng nm v tr c
nh, gi cho np o c ngay thng, kn o tng trng cho nm o
TP LM VN 8 KHA H

17

lm ngi: Nhn, L, Ngha, Tr, Tn. Hai vt trc buc li tng trng
cho tnh chng v qun qut.
d/ Khi Php xm lc nc ta, chic o di li mt ln na thay i.
Chic o t thn c thay i thnh chic o di. Chic o di ny do mt
ha s tn Ct Tng (ting Php l Lemur) sng to nn n c gi l o
di Lemur. Chic o di Lemur ny mang nhiu nt Ty phng khng ph
hp vi vn ha Vit Nam nn khng c mi ngi ng h.
e/ Nm 1934, ha s L Ph b bt nhng nt cng ci ca o
Lemur, ng thi a cc yu t dn tc t o t thn thnh kiu o di c
knh, m st thn, hai vt trc c t do tung bay. Chic o di ny hi
ha gia c v mi li ph hp vi vn ha ng nn rt c a
chung.
h/ Chic o di ngy nay: Tri qua bao nm thng, trc s pht trin
ca x hi chic o di ngy nay dn c thay i v hon thin hn
ph hp vi nhu cu thm m v cuc sng nng ng ca ngi ph n
ngy nay.
2/ Cu to:
a/ Cc b phn:
- C o c in cao khong 4 n 5 cm, khot hnh ch V trc c.
Kiu c o ny cng lm tn ln v p ca chic c cao ba ngn trng
ngn thanh t ca ngi ph n. Ngay nay, kiu c o di c bin tu
kh a dng nh kiu tri tim, c trn, c ch U,
- Thn o c tnh t c xung phn eo. Thn o di c may va
vn, m st thn ca ngi mc, phn eo c cht ben (hai ben thn
sau v hai ben thn trc) lm ni bc chic eo thon ca ngi ph n.
Cc o di thng l cc bm, c ci t c qua vai xung n phn eo.
T eo, thn o di c x lm hai t, v tr x t hai bn hng.
- o di c hai t: t trc v t sau v bt buc di qua gi.
- Tay o c tnh t vai, may m st cnh tay, di n qua khi c tay.
- Chic o di c mc vi qun thay cho chic vy en ngy xa.
Qun o di c may chm gt chn, ng qun rng. Qun o di thng
c may vi vi mm, r. Mu sc thng dng nht l mu trng. Nhng
xu th thi trang hin nay th chic qun o di c mu i tng vi mu ca
o.
TP LM VN 8 KHA H

18

b/ Cht liu vi v mu sc ca chic o di:


Chn vi may o di ta nn chn vi mm v c r cao. Cht liu
vi may o di rt a dng: nhung, voan, the, la,... mu sc cng rt
phong ph. Chn mu sc may o di ty thuc vo tui tc v s thch
ca ngi mc.
3/ Cng dng:
Chic o di ngy nay khng ch l trang phc l hi truyn thng
mang m bn sc vn vn ha dn tc, l biu tng ca ngi ph n
Vit Nam m chic o di tr thnh trang phc cng s nh cc ngnh
ngh: tip vin hng khng, n gio vin, n nhn vin ngn hng, hc
sinh,... Ngoi ra ta c th din o di i d tic, do ph va kn o,
duyn dng nhng cng khng km phn thi trang, thanh lch.
4/ Bo qun:
Do cht liu vi mm mi nn o di i hi phi c bo qun cn
thn. Mc xong nn git ngay trnh m mc, git bng tay, treo bng
mc o, khng phi trc tip di nh nng trnh gy bc mu. Sau
i vi nhit va phi, treo vo mc o v ct vo t. Bo qun tt th o
di s mc bn, gi c dng o v mnh vi p.
Chic o di may p l ng ch phi sc so, m st, va vn vi
ngi mc.
Nam b, chic o di c cch iu thnh o b ba mc vi qun
en ng rng cng rt p.
Chic o di khi mc thng c c i km vi chic nn l i
u cng tn v du dng n tnh ca ngi ph n Vit Nam.
KB:
D hin nay c nhiu mu thi trang ra i rt p v hin i nhng
vn khng c mu trang phc no thay th c chic o di trang phc
truyn thng ca ngi ph n Vit Nam ta: du dng, duyn dng nhng
cng rt hp mt, hp thi.

TP LM VN 8 KHA H

19

Bi lm ca hc sinh
o di l biu tng ca ngi ph n Vit Nam. o di mang li
nt p duyn dng, m thm lm say lng ngi ca ngi ph n Vit.
Bi vy c bit bao nh th, nh vn ht li ca ngi:
C phi em mang trn o bay
Hai phn gi thi mt phn my
Hay l em gi my trong o
Ri th cho ln o trng bay
(Tng t Nguyn B)
Tri qua bao th k chic o di c nhiu thay i so vi t tin
n trc y. Khng ai bit r ngun gc nguyn thy ca chic o di v
cha c ti liu ghi nhn. Nhng kiu s khai nht ca chic o di l chic
o giao lnh. V Vng Nguyn Phc Khot l ngi c xem l c cng
sng ch chic o di v nh hnh chic o di Vit Nam. Chnh do s di
c ca ngi Minh Hng m cha Nguyn Phc Khot cho ra i
chic o di giao lnh to nt ring cho dn tc Vit. Thng phc th
n ng, n b mc o c ng, ngn tay, ca ng tay rng hoc hp ty
tin. o th hai bn nch tr xung phi khu kn lin, khng c x
m(Sch i Nam Thc Lc Tin Bin) y l bng chng lch s
cho ta thy cha Nguyn Phc Khot cho ra i chic o giao lnh nh
th no.
Qua bao giai on thng trm ca lch s o di thay i rt nhiu.
Nh ni trn, chic o giao lnh c coi l chic o di u tin. o
ny cng tng t nh o t thn nhng khi mc hai t khng c buc
vo nhau. o mc ph ngoi ym lt, vy t en, tht lng mu bung th,
cng vi vy thm en. V phi lm vic ng ng hoc bun bn nn khi
mc chic o giao lnh c thu gn thnh o t thn vi hai t trc c
th nay ct gn gng mc cng vy xn quai cng tin vic lao ng. i
vi ph n nng dn o t thn c mc rt n gin vi o ym trong,
o ngoi ct t v tht lng. Mc km vi o thng l chic khn m qu
en tuyn. Trong khi , o t thn dnh cho tng lp qu tc li rt nhiu
chi tit. Mc ngoi cng l chic o the thm mu nu non, chic o th hai
TP LM VN 8 KHA H

20

mu m g, chic o th ba mu cnh sen. Khi mc thng khng ci kn


c, l ba mu o. Bn trong mc chic ym mu thm. Tht lng la
mu hng o hoc thin l. o mc vi vy mu en, u i nn quai
thao cng lm tng thm nt duyn dng ca ngi ph n. Nhng sau mt
thi gian o t thn c cch tn gim ch nt dn d lao ng v tng
dng dp sang trng khu cc. Th l chic o ng thn ra i. o ng thn
c ci tin ch vt na trc phi nay c thu b thnh vt con; thm
mt vt th nm be b nm di vt trc. o che kn thn hnh khng
h o lt. Mi vt c hai thn ni sng tng trng cho t thn ph mu
v vt con nm di vt trc tng trng cho ngi mc. Nm ht nt
nm cn xng trn nm v tr c nh, gi cho chic o c ngay thng,
kn o tng trng cho nm o lm ngi: Nhn, L, Ngha, Tr, Tn.
Nhng n thi Php thuc, chic o i li mt ln na thay i. Lemur
l tn ting Php ch chic o di cch tn. Chic o di ny do ngi
ha s c tn l Ct Tng sng to ra. Bn vt trc v sau thu gn thnh
hai t trc sau. Vt trc di chm t tng thm s duyn dng v uyn
chuyn. Hng nt pha trc ca o c chuyn dc qua hai vai v chy
dc mt bn sn. o may rp vai, tay phng, c bng hoc h. cho
ng mt, o Ct Tng phi mc vi qun sa tanh trng, i giy cao, cm
bp m. Do x hi vn cn cha ci m vi cch n mc ny nn chic o
khng c nhiu ngi chp nhn v h cho l tha (phn nh ca V
Trng Phng trong tc phm, S chng minh iu ). Nm 1943,
ha s L Ph b bt nhng nt cng nhc ca o Ct Tng, a thm
mt s yu t dn tc ca o t thn, ng thn to ra kiu o vt di c
knh, m st thn ngi, trong khi hai vt trc t do bay ln. S dung
ha ny c gii n thi hoan nghnh nhit lit. T y, o di Vit
Nam tm c hnh hi chun mc ca n v t y n nay d tri qua
bao thng trm, bao ln cch tn, hnh dng chic o di v c bn vn
c gi nguyn.
Cho ti ngy nay, chic o di c thay rt nhiu. C o c in
cao 4 5 cm, khot hnh ch V trc c. C o lm tng thm nt p ca
chic c cao ba ngn trng ngn ca ngi ph n. Phn eo c cht ben
lm ni bt ng cong thon th ca chic lng ong ca ngi ph n. Cc
o l loi cc bm, c b tr ci t c qua vai xung eo. T eo, thn o
TP LM VN 8 KHA H

21

c x thnh hai t di n mt c chn. ng tay o may t vai m st


cnh tay di qua khi c tay. o thng mc vi qun la c mu sc hi
ha vi o. o di thng c may bng la t tm, nhung, voan, the,
rt phong ph. Nhng c s la chn chung l nn chn loi vi mm, r.
lm tng thm nt duyn dng, khi mc o di ph n thng i nn
l. ng bng Nam b, o di c ci bin thnh o b ba mc vi qun
en ng rng tin vic lao ng.
Chic o di l mt trang phc khng th thiu c ca ngi ph n
ngy nay. N khng ch l trang phc dn tc m cn l trang phc cng s
ca gio vin, n sinh, nhn vin ngn hng, tip vin hng khng, o
di cn c mc khi i do ph, nhng bui hp mt quan trng nh l
ci chng hn. Ngay c c du trong nghi thc bi gia tin cng khng th
thiu b trang phc ny.
Do c may bng cht liu vi mm nn o di cn c bo qun cn
thn. Ch nn git o di bng tay, gi cho o ro nc v phi ngoi nng
nh, trnh nng gt v o d bc mu. Dng bn i i vi nhit thch hp
trnh nng qu lm chy o. Lun ct o vo t cn thn gip o bn, p
v mi lu. Nn git o ngay sau khi mc, treo bng mc o, nu gp phi
gp cn thn trnh lm gy c o.
o di l quc phc ca nc Vit Nam, l nim t ho ca dn tc
Vit. D thi gian c i thay, nhng mu trang phc ngy cng a dng
v hin i nhng trn khp no ng t nc bnh yn ny, t o di
vn nh nhng tung bay mang theo nt p, nt duyn dng ca ngi ph
n Vit Nam.

Th v o di
Em xinh lm! T o di tha tht,
Nh nhng i trn nhng no ng lng.
Che nn l, em du dng n lp
Mu trng no dp mi vi thi gian!
TP LM VN 8 KHA H

22

2: Gii thiu i dp lp trong khng chin.


Dn bi
MB:
- Nu ai tng n Bo tng lch s Vit Nam hn s khng qun mt
vt rt n s m giu ngha.
- l i dp lp cao su gn b thn thit vi cn b chin s v c
v lnh t H Ch Minh trong hai cuc khng chin chng thc dn Php v
quc M.
- L vt chng tiu biu cho nhn cch v c mt qu trnh gian kh
ca qun nhn Vit Nam.
TB:
1/ Lch s ra i:
Khng chin chng Php bng n, Cch mng nc ta gp mun vn
kh khn. Chnh trong hon cnh y gian kh v thiu thn y m tnh
yu nc v c sng to ca nhn dn ta c pht huy. Chic m nan lp
vi, o trn th v c bit l i dp c ct t lp v rut xe t c
qua s dng lm hnh nh anh b i c H tht gin d, gn gi v thn
thng.
2/ Hnh dng, cu to, cht liu:
- i dp lp c hnh dng ging nhng i dp bnh thng.
- Quai dp c lm t sm (rut) xe t qua s dng. Hai quai
trc bt cho nhau, hai quai sau song song, vt ngang c chn, b ngang
mi quai khong 1,5cm.
- dp c lm t lp (v) ca xe t hoc c c bng cao su.
c c nhng ci l x quai qua. iu k l l gia quai v
c c nh chc chn vo nhau khng bng bt c mt th keo kt dnh
no m nh vo s gin n ca cao su.
- Di dp c nhng rnh hnh thoi cc chin s i ng ly li
cho trn.
3/ Nt c bit, cng dng:

TP LM VN 8 KHA H

23

- Dp lp cao su d lm, gi thnh li r v nht l d s dng trong


mi a hnh, d o cao hay sui su, ng ly li hay t bi u i rt
d dng. Do cc quai dp m va kht vi bn chn nn chin s ta i khng
bit mi v cm gic rt nh
- Dp lp rt tin s dng, c thi tit nng nng v ma dm. Tri
nng th thong mt, ma dm th khng lo sng nc. Dp lp cng d v
sinh. Khi dnh bn t ch cn ra nc l sch.
(So snh vi s bt tin khi mang giy: tri nng th m hi kh
chu, tri ma th t sng d sinh cc bnh ngoi da. c bit iu kin
kh khn lc by gi th kh cung cp giy cho cc chin s. Dp lp
khc phc c tt c cc nhc im ny).
- Dp lp li rt bn ph hp vi iu kin kh khn ca cuc khng
chin cn nhiu kh khn, thiu thn.
- Mt thi i dp lp gn lin vi hnh nh Bc H.
4/ Bo qun:
- Dp lp khng ch r, bn, d s dng m cn rt d bo qun:
- dp lp c bn th cc chin s ta khng chng ni c nhit
cao.
- i ng dnh bn t v nn ra sch.
KB:
- Ngy nay, tuy dp lp khng cn ph bin nh xa nhng n nhc
nh chng ta v mt thi qua vi bit bao cay ng, kh cc m cng
tht ho hng, oanh lit. Dp lp lm nn v p gin d, thanh tao ca
anh b i c H vi lng yu thng t nc v b. V cng chnh i
dp y gp phn gip dn tc ta thot khi ch n l ca bn xm lc
v i dp lp l mt chng nhn lch s trong mt hnh trnh di chng
gic ngoi xm.

TP LM VN 8 KHA H

24

3: Thuyt minh v cy bt bi
Dn bi
MB:
Trong cuc i ca mi chng ta, ai tng cp sch n trng th
u s dng n bt. Trong c bt bi mt phng tin, mt dng c
gn gi, gn b v v cng cn thit. Bt bi khng ch l vt dng khng
th thiu ca ngi i hc m cn vi c nhng cng vic lin quan n s
sch, giy t.
TB:
1/ Ngun gc:
Khng ai c th xc nh c r rng, chnh xc thi im bt vit ra
i gp mt vo cuc sng ca con ngi. Ch bit rng t khi nhn loi
pht minh ra ch vit th bt cng ra i.
Thi xa xa, ngi ta dng chic bt lng v vit hay v. Bt c th
dng bng lng chim, lng g nhng a s l dng bng lng ngng. Bt
ny dng rt bt tin v phi mi mc, phi chm mc thng xuyn khi
vit, vit xong li phi ra bt nn bt my ra i.
Phi n tn nm 1938, mt phng vin ngi Hunggary tn l Laszlo
Biro cng ngi anh trai ca mnh pht minh ra cy bt bi u tin trn
th gii.
2/ Cu to:
Bt bi c cu to bi cc b phn sau:
- V bt: c lm bng kim loi hoc nha, c rt nhiu kiu dng v
mu sc tu theo bn v thit k mu v dng ca nh sn xut. B phn
ny dng cha cc b phn bn trong: rut bt, l xo.
- B phn iu chnh bt: gm mt u bm cui thn bt. B phn
ny kt hp vi l xo (c lm bng kim loi theo hnh xon c) iu
chnh ngi bt: Khi mun s dng, ta ch cn bm nh u bm ngi bt s
l ra; khi khng s dng, bm u bm cho ngi bt tht vo.
Nu l bt bi dng np y th s khng c b phn iu chnh bt ny.
Chic np bt trong trng hp ny ch c tc dng bo v ngi bt. Khi
TP LM VN 8 KHA H

25

mun dng ngi ta ch cn m np, khng dng na th y li. Nhc


im ca bt bi c np l d lm mt np.
- Rut bt: c lm bng nha cng hoc kim loi, thng di khong
10cm v ln hn que tm mt cht dng cha mc nn c gi l ng
mc. Gn vi ng mc l ngi bt c lm bng kim loi khng r, mt
u c l trn. u l c gn mt vin bi st m crm hoc niken, ng
knh vin bi ty thuc vo mu m m to nh khc nhau t 0,38 n
0,7mm. Vin bi nh xu xinh xn y c kh nng chuyn ng trn u y
cho mc ra u.
3/ Cng dng:
Bt bi rt tin dng v gi c cng ph hp vi nhiu ngi nn s
lng bt bi c tiu th rt ln.
Sut my mi nm qua, cu to ca bt bi vn khng thay i song
mu mc v kiu dng ngy cng a dng. Mc c nhiu loi nh mc du,
mc nc, mc nh, n mc d quang vi cc mu sc nh , xanh,
en,... Ngy cng c nhiu kiu dng p l. Ri c nhng loi bt dng
trong iu kin bnh thng v c nhng loi dng trong mi trng kh
p, kh quyn thay i. Thm ch c loi bt dng trong iu kin bt
thng khng trng lng hoc di nc. C loi bt ch c mt ngi
nhng cng c nhng loi c hai, ba, bn ngi vi mu mc nh xanh,
, en, tm,...
D mu sc v kiu dng kh phong ph nhng bt bi cng ch c hai
loi: loi dng mt ln ri b (loi ny gi thnh r nn dng ht mc th
b) v loi dng nhiu ln (loi ny cht lng cao, gi thanh t gp nhiu
ln so vi loi kia nn khi ht mc ta ch cn thay rut bt ri dng tip).
Bt bi l vt dng cn thit, l ngi bn ng hnh vi con ngi
trong cuc sng. Bt bi c dng trong nhiu lnh vc. Bt theo sinh vin,
hc sinh hc tp, bt cng ngi trng thnh ghi ch, tnh ton s sch.
Bt cn l mn qu tng d thng v giu ngha.
Bt bi tin dng hn bt my v khng phi bm mc, khng gy lm
lem qun o sch v. Tuy nhin, bt bi cng c nhc im ca n l khi ta
cn nh, nt ch cha cng nn vit bt bi s d hng ch v u bi nh v
trn d gy ch xu. Do vy khi ch vit p v nhanh ta mi nn dng
bt bi.
TP LM VN 8 KHA H

26

Nn chn bt c mc ra u. chn c cy bt nh vy, khi th bt ta


s vit s 8.
4/ Bo qun:
Ngi bt rt quan trng v d b b bi nn khi dng xong ta nn bm
cho ngi bt tht vo hoc y np li trnh hng bi. Trnh ri xung
t v d hng bi, v v bt, trnh ni c nhit cao.
KB:
Bt bi mi l vt dng tin dng, cn thit, gn b v khng th thiu
trong cuc sng ca con ngi.

Bi lm ca hc sinh
Trong cuc sng hin i hin nay, vic s dng cc loi vit
hc tp v lm vic l khng th thiu nhng la chn loi vit ph hp
vi thi i cng ngh thng tin sao cho va nhanh, tin li v t tn km
cng l iu v cng quan trng v s ra i ca bt bi p ng nhu cu
.
T nhng nm bt u vic hc ngi ta bit s dng cc cng
c c th vit ch. Th s nht l s dng lng vt, lng ngng chm
vo mc, mc c bo ch t cc loi l, qu, hoa c mu sc gi nt ra.
Nhng l trong nhng nm cn lc hu vic s dng vit lng ngng
vit rt bt tin v lc no cng phi mang theo l mc, s dng xong li
phi lau sch v vic c phi lin tc chm u lng ngng vo mc cng
rt mt thi gian v sau mt nh bo ngi Hungari ch to ra cy
vit mc Lazso Biro. Vic s dng bt mc rn ch l mt iu rt tt
v nt ch s p song gi thnh mt cy bt my kh t, nng v khi vit
kh chm. Cho n nhng nm gn y ngi ta mi pht minh ra bt bi.
N va p ng nhu cu r, tin li v nh na ph hp vi nhiu i
tng, nht l hc sinh, sinh vin.
Cu to bn trong ca bt cng kh l n gin: v bt c lm bng
nha hoc bng cc kim loi do trong sut. Bn trong l rut bt, ng dn
mc, ngi bt, l xo. Ngi bt c ng knh t 0,25mm n 0,7mm ty
theo nhu cu ca ngi s dng. Cn v vic s dng bt cng kh l d
dng, khi cn thit ch cn n vo u bt ngi bt s t ng l ra
TP LM VN 8 KHA H

27

chng ta c th s dng. Khi khng s dng na ta ch cn n li u bt,


ngi bt s t ng tht li, lc bn c th mang bt i khp mi ni m
vn yn tm trnh c cc tc nhn bn ngoi va chm vo ngi bt.
Hin nay ngi ta cn tm ra cch ch to nhng bt l hn nh bt
nh, bt nc, bt d quang ph hp vi ngi tiu dng, va ph hp
vi ti tin va c th theo hc sinh n trng, theo cc nhn vin vn
phng n c quan, Ngoi ra cn c cc pht minh v mt s loi vit c
th vit c di nc, nhng ni c p sut kh quyn thp. Ni g th
ni, ta cng khng th ph nhn nhng khuyt im cn c bt bi l rt
kh rn ch v ngi bt nh, trn v rt cng khng ph hp vi nhng hc
sinh cp Mt ang luyn ch v khi no nt ch cng v p ta hy s
dng, ngoi ra bt cn rt d b tc nghn mc trong khi s dng c th l
do li ca cc nh sn xut hoc cng c th do chng ta lm ri vit xung
t v lm ngi bt va chm vo cc vt cng.
Do vy, s dng bt tuy l n gin nhng chng ta cng nn bit cch
bo qun bt sao cho bt c th s dng c lu v bn hn nh: sau khi
s dng bt xong th nn bm u bt tht li khng b rt xung t,
kh mc hoc va chm vo cc vt cng s d lm v v bt hoc lm b
u bi.
Mt c im nh m t ai ngh n l c th bin nhng cy bt bi
thnh nhng mn qu nh, xinh xn, d thng v v cng ngha lm
mn qu tng ngi thn, bn b, thy c. Bt cn l ngi bn ng hnh
vi nhng anh chin s ngoi mt trn, cc anh c th vit nht k, vit
th v cho gia nh. Vit xong, cc anh c th git cy bt vo ti o khng
s ri mt, khi cn thit c th ly ra d dng v s dng ngay.
Bt l ngi bn nh, lun st cnh ng hnh trong cng vic, hc
tp ca mi ngi, khng tn km nhiu chi ph li c th s dng trong
mi hon cnh, iu kin mi lc mi ni. Chng ta hy bit n nhng
ngi ch to ra cy bt nh chng ta c s h tr c lc trong
hc tp v trong cng vic hin nay vn p ng c theo xu hng cng
nghip ha hin i ha t nc.

TP LM VN 8 KHA H

28

Bi lm ca hc sinh
T thi xa xa, con ngi cn n dng c vit. Cy bt ca
ngi c i rt th s bng tre, v c bng lng chim, lng ngng.
Nhng thun tin hn trong vic vit lch, ngi ta pht minh ra bt
bi. Cy bt bi tng chng nh b nh nhng li l pht minh ng gp to
ln cho s hnh thnh v cch mng ha vic vit ch.
Ngun gc ca cy bt bi l do mt ngi th Ty phng sng ch
ra nhng khng c khai thc thng mi. Mi n nhng nm cui th k
XIX, mt nh bo ngi Hungary tn l Lazso Biro nhn thy s bt
tin trong vic vit bng bt chm mc. Loi bt mi pht minh ny rt lu
kh, d lem, rt nng v u bt nhn. Sau , Lazso Biro ci tin cy
bt ny thnh mt loi bt c mt ng mc v u vit c mt vin bi ln.
Nh s ma st gia vin bi v giy m mc c vit ra. Th nhng li
mt vn mi c t ra, loi mc ca chic bt bi ny rt lu kh v
khng thch hp cho ngh bo ca ng c bit l phi i nhiu ni ly
thng tin v ghi tc k. V Lazso Biro li cm ci tm cch gii quyt. ng
thy loi mc dng in bo rt mau kh. ng vn dng s pht
hin ny hon thin cy bt ca mnh. Vi s gip ca anh h l mt
nh nghin cu khoa hc, ng gii quyt c tnh trng ca cy bt.
Cy bt ca ng vit mau kh hn. Nm 1887, ng nhn bng sng ch
Anh quc v t bt bi c s dng rng ri cho ti ngy nay.
Bt bi chng ta dng hin nay c hai loi: bt dng mt ln v bt dng
bm mc nhiu ln dng li. Nhng phn ln chng ta hay dng loi
bt dng mt ln, khi dng ht mc ri b. Loi bt ny c hai phn: rut
bt v v bt. Phn rut bt l ng nha mm hoc cng cha mc c.
Lp trn ca mc trong ng c bm thm mt loi cht trong sut (hay
c mu) mc khng trn ra ngoi. Mt u ca ng mc gn ngi bt.
Ngi bt bi thng lm bng kim loi c u nhn h mt l nh c gn
vin bi ng knh t 0,7 1mm. Nh s ma st ca vin bi mc bm trn
vin bi m chng ta c th vit c. Phn v bt thng lm bng nha
cng hay kim loi qu (ty theo mu m v th hiu ca ngi tiu dng).
C loi v bt thit k thm np y. Trong np c mt ming m cao su
mc khng b kh v vin bi khng b try khi va chm nh. C loi v
TP LM VN 8 KHA H

29

c thit k vi phn u c ci nm bm ln xung (i vi loi ny th


bt c gn thm l xo). Khi cn dng, ta ch cn bm u ngi bt,
ngi bt s l ra vit, khi khng vit na, ta ch cn bm thm ln na,
ngi bt li tht vo, trnh h ngi vit tht tin dng. Cn loi bt c th
bm mc dng li th phc tp hn mt cht. Rut ca loi bt ny lm
bng nha hay kim loi. phn u rut bt c mt ci nt bng nha gn
cht vo thnh rut bt. Mi khi dng ht mc ta c th mua mc bm
thm (loi mc c bit dnh cho bt bi) hay thay rut bt. V cu to v
th khng khc loi bt dng mt ln ta va nu trn.
Trn th trng hin nay, c v s chng loi bt bi, mu m, mu sc
kh a dng. C loi bt bi y np, c loi bm u bt ngi l ra, c
loi xoay thn bt,c loi trt, ty vo s thch ca ngi s dng.
Vit Nam hin nay c rt nhiu thng hiu bt bi, trong bt ca cc
hng Thin Long, Bn Ngh kh uy tn. Gi mt cy bt bi kh r, dao
ng t 1500 4000 ng mt cy. Mt s loi bt trang tr hoc lm
qu tng th c gi kh cao, t mi my nghn n vi chc nghn. Ring
bt bi dnh cho doanh nhn, v lm bng kim loi qu th c gi kh cao t
vi trm nghn n vi triu ng mt cy. Ni chung, bt bi hp ti tin
vi tt c mi ngi, t hc sinh sinh vin t tin n cc doanh nhn
thnh t. Bt bi l loi bt rt hu ch cho i sng con ngi. Bt bi gip
cho cng vic hc tp, vit lch tr nn hiu qu hn, tin li hn. Bt bi
cn c th sng to ngh thut, T chic bt bi, ngi ta c th v c bc
tranh p hay xm hnh ngh thut bng bt bi. V bt bi cn c th l mt
mn qu ngha cho ngi thn yu ca bn. hn rng nu thiu bt bi th
cuc sng ca con ngi s kh khn trong vic vit. Bt bi c rt nhiu
cng dng m chng ta cha k ht. Bt bi thay i lch s v vic vit
ch ca loi ngi.
bo qun mt cy bt bi khng kh khn lm. Mi ln vit xong ta
phi y np li hay bm cho ngi bt tht vo trnh lm bt kh mc
v nu chng may va chm hay ri xung t th khng b b bi khng
dng c. Nu bt b tc mc, ta c th dc ngc bt xung mc
chy v pha u ngi bt th bt s vit c tr li. Thng khi lu
ngy, bt d b kh mc, ta c th ngm rut bt trong nc m 15 pht
hoc hn th bt s ht kh mc v vit c. Tm li, bt c vit c lu
TP LM VN 8 KHA H

30

bn hay khng l do cch bo qun ca ngi s dng: Ca bn ti


ngi.
Cy bt bi mt pht minh ng gp to ln cho nhn loi, mt
dng khng th thiu c trong cuc sng hng ngy. Bt bi l ngi bn
ng hnh ca mi ngi, c bit l vi hc sinh. Bt bi vn mi gn b
vi tui hc tr y th mng v y p trong nhng trang nht k thm
mi mc vit. D thi gian c i thay qua nhng thng trm ca cuc
sng, cy bt bi tuy c ci tin v nhiu mt v c thm nhiu cng dng
khc nhng bt bi vn lm cng vic m n vn thng lm t im cho
i v hu ch cho con ngi.

Vit bi tp lm vn s 4 Thi hc k 1
(lm lp)

TP LM VN 8 KHA H

31

HC K II
Vit bi tp lm vn s 5 Vn thuyt minh
1: Thuyt minh v ci phch nc (bnh thy).
Dn bi
a) MB:
Gii thiu chung: Trong cuc sng thng ngy, phch nc l vt
quen thuc m chng ta hay s dng ng nc nng.
b) TB:
1/ Tn gi v xut x: Ra i t rt lu. Hin nay c nhiu mu m v
nhiu thng hiu. (Khng bit loi vt dng quen thuc ny ra i t
bao gi m tri qua bao nm thng tn gi trang trng bng t Hn Vit
bnh thy tr nn thn thit vi mi tng lp ngi dn.Bnh thy cn
c tn gi l phch theo phin m bng ting Php. Hin nay trn th
trng c rt nhiu thng hiu khc nhau).
Cc loi: Hin nay c rt nhiu loi, nhiu kiu dng, khng ch gi
nng m cn gi lnh. Ngy nay trn th trng c rt nhiu loi phch
nc, phong ph v kch c v a dng v chng loi. C loi to, loi nh,
loi cao, loi thp. Loi to c th cha 2,5 lt nc, loi nh c th cha 0,5
lt nc. Ngoi loi gi nng thng thng cn c loi gi lnh.
2/ Cu to v cht liu ca cc b phn:
a/ V: c cu to bng st hoc bng nha, thng c trang tr nhiu ha
tit trang tr p mt.
- Thn phch c chiu cao khong 50cm.
- Quai phch thng cng cht liu vi v.
- Tay cm: bn hng phch (cng cng cht liu vi phch) gip cho
vic s dng tin dng v an ton.
- Nt phch (np y rut phch): thng lm bng bc hay bng nha,
nt ny gi rt cht gip gi nhit v an ton trong vic cha nc si.
b/ Rut phch: bng thy tinh c trng thy gi nhit trong phch
lun nng.
TP LM VN 8 KHA H

32

3/ Cch chn:
- Rut phch l b phn quan trng nht ca phch nc. chn c
phch tt, khi mua phch nn mang phch ra nh sng, nhn t trn ming
xung di y, ta c th thy im sng mu tm van ht kh, nu im
sng cng nh th chng t cng ngh sn xut van ht kh cao v nh vy
s gi nhit nc trong phch tt. Ta cng c th p tai vo ming phch,
nu nghe thy ting o...o... u u v quan st thy lng phch c lp
bc c trng u l phch tt.
- Phch c th gi nc 100oC sau 6 gi cn 70oC .
4/ Cch s dng:
- Phch mi mua v ta khng nn nc si vo ngay v ang lnh m
gp nng t ngt nh vy, phch s b nt, b ngay.
- Ta nn cho nc m khong 500 600 vo phch v khong 30
pht, sau 30 pht y hy nc si vo.
5/ Cch bo qun: Ca bn ti ngi bit cch s dng v bo qun
phch s dng c lu hn.
- S dng mt thi gian di, bn trong phch s b cu bn. lm sch
phch, ta c th vo phch mt t gim nng, y cht np li, lc nh ri
khong 30 pht, sau dng nc lnh ra sch, cht cu bn s c
ty ht.
- Nu ta mun gi nc trong phch c lu hn, khi rt nc si vo
phch, ta khng nn rt y. Hy mt khong cch gia nc si v nt
v h s truyn nhit ca nc ln hn khng kh gp bn ln. Cho nn nu
rt nc si y, nhit d truyn ra v phch nh nc mi gii. Nu c
mt khong trng, khng kh s lm cho nhit truyn chm hn.
- Nn phch xa tm tay tr em trnh gy tai nn cho tr.
- Khng lm ri, mnh tay v s lm v rut phch bng thy tinh
bn trong.
c) KB:
Chic phch nc qu tht rt tin dng, c ch v khng th thiu cho
mi gia nh.

TP LM VN 8 KHA H

33

2: Thuyt minh v chic nn l


Dn bi
MB:
Cch 1:
- Chic nn l rt thn thuc vi dn tc ta
- i cng t o di, chic nn l lm tng thm v du dng, duyn dng
cho ngi ph n Vit Nam.
Cch 2:
Sao anh khng v thm qu em
Ngm em chm nn bui u tin
Bn tay xy l, tay xuyn nn
Mi su vnh, mi su trng ln
( Bi th an nn Nguyn Khoa im)
t lu chic nn l i vo nhiu bi th, bi ca Vit Nam v tr
thnh biu tng ca ngi ph n Vit Nam. V thanh mnh, nh nhng
ca chic nn bi th, cng vi t o di bay trong gi lm tn ln v
p ca ngi con gi.
Cch 3:
Ngi x Hu yu th v nhc l
T o di trng nh nhng bay
Nn bi th e l trong tay
Thm bc lng, nhng khi tri du nng
Ai tng qua min Trung nng la khng th khng bit n nn bi
th x Hu. Chic nn l y tr thnh biu tng vn ha ca mt vng
t nhiu truyn thng. V cng t lu, chic nn l tr thnh biu tng
cho ngi ph n Vit Nam. Hnh nh ngi ph n Vit Nam vi chic
nn l nh nhng v t o di tha tht i vo th ca, nhc ha ca bit
bao th h.
TB:
1/ Ngun gc:
Chic nn l c lch s rt lu i. Hnh nh tin thn ca chic nn l
c chm khc trn trng ng Ngc L, thp ng o Thch vo
khong 2500 3000 nm trc cng nguyn.
TP LM VN 8 KHA H

34

T xa xa, nn l hin din trong i sng hng ngy ca ngi Vit


Nam trong cuc chin u gi nc, qua nhiu chuyn k v tiu thuyt.
Tri qua nhng nm thng chin tranh c lit, ngh chm nn vn c duy
tr v tn ti n ngy nay. Hu hin nay c mt s lng ngh chm nn
truyn thng nh lng ng Di (Ph Vang), D L (Hng Thy) c bit
l lng nn Ph Cam (Hu),..Nhng lng ngh ny to ra cc sn phm
cng phu cng l mt trong nhng im thu ht khch du lch.
2/ Nguyn vt liu, cch lm:
a/ Chn l, sy l, i l:
lm c mt chic nn l p, ngi lm nn phi t m t khu
chn l, phi l, chn ch n tinh xo trong tng ng kim mi ch.
L c th dng l da hoc l c.
- L da: c c l da lm nn phi mua t trong Nam. L
chuyn v ch l l th. l c bn v thi gian cng nh mu sc phi
chn lc, phn loi l v em x l qua lu hunh. Du chn l c cng phu
nhng nn lm bng l da vn khng th tinh xo v p bng nn lm
bng l c.
- L c: lm nn bng l c phi cng phu hn, l phi non va , gn
l phi xanh, mu l phi trng xanh. Nu l trng v gn l cng trng th
l gi lm nn khng p. Mt chic nn t tiu chun phi c mu
trng xanh vi nhng gn l vn cn mu xanh nh, mt l phi bng, khi
nn an ln phi ni nhng gn l mu xanh p mt. t c tiu
chun y th phi tun th ng qui trnh. Sy kh phi ng k thut, sy
trn bp than (khng phi nng). Sau li phi phi sng tip t 2 n 4
gi cho l mm. Ri dng mt bi vi v mt ming gang t trn bp than
c nng va phi i sao cho tng chic l c phng. Mi chic l
u c chn la k cng v ct vi cng di l 50cm (l c).
b/ Chuc vnh, ln khung l, xp nn:
Vi cy mc st, ngi th lm nn (thng l n ng lm khu ny)
chut tng nan tre sao cho trn u v c ng knh rt nh, thng ch
nhnh hn ng knh que tm mt cht. Sau un nhng nan tre ny
thnh nhng vng trn tht trn u v bng by t nh n ln. Mi ci
nn s cn 16 nan tre un thnh vng trn ny t t nh n ln vo mt
ci khung bng g c hnh chp. Sau ngi th s xp l ln khung,
TP LM VN 8 KHA H

35

ngi xp l phi kho v u tay khng cc phin l chng ln nhau


hay x lch.
K v qu trnh lm nn l m khng k n nn bi th x Hu l mt
thiu xt. c bit nn bi th ca x Hu rt mng v ch c hai lp: lp
l trong gm 20 l, lp l ngoi cng gm 30 l v lp bi th c t
nm gia. Khi xy l lp l, ngi th phi kho lo sao cho khi chm l
khng b chng ln nhau nhiu lp hay x lch nn t c s thanh v
mng. Khi soi ln nh nng, ta c c bi th, nhn thy r hnh cu
Trng Tin hay cha Thin M. Chnh nhng chi tit ny to nn nt
c trng cho nn bi th x Hu.
c/ Chm nn:
Sau khi xp l cho u v ngay ngn ln vnh, ngi ta bt u chm
nn. Nn c chm bng si nilng do, dai, sn chc v phi c mu
trng trong sut. Cc l nn khng c xc xch, ng kim mi ch phi
u tm tp. Khi nn chm hon tt ngi ta nh thm vo chp nn
mt ci xoi c lm bng ch bng lng lm duyn cho chic nn.
Sau mi ph ln nn lp du nhiu ln, phi nng nn va p
va bn.
vng trn ln bng nan tre di y hnh chp, khong nan th ba v
th t, ngi th s dng ch kt i xng hai bn buc quai. Quai nn
thng c lm bng la, the, nhung,...vi mu sc ti tn nh tm, hng
o, xanh thin l,..cng lm tng thm nt duyn cho ngi i nn.
Chic nn p khng ch ng kim, mi ch m cn dng nn.
Chic nn cn p bi y l sn phm c trng mang nt vn ha truyn
thng c to nn bi i tay kho lo ca nhng ngi th cc lng
ngh.
3/ Cng dng:
T lng Chung Ty H n Ba n nhng chic nn l tri i khp
no ng v tr thnh thn quen trong i sng thng nht ca ngi
ph n. Chic nn l khng ch l vt dng thit thn, ngi bn thy
chung vi ngi lao ng dng i u che ma, che nng khi ra ng,
i ch, l chic qut xua i nhng git m hi di nng h gay gt m cn
l vt lm duyn, tng nt n tnh ca ngi ph n. Bui tan trng, hnh
nh nhng c n sinh vi t o trng tinh khi, nghing nghing di vnh
TP LM VN 8 KHA H

36

nn l l lm ng tin lm duyn lm say lng, l cm hng ngh thut


ca bao vn nhn, ngh s,...
Trong ngh thut, tit mc ma nn ca cc c gi vi chic o di
duyn dng th hin nt du dng, mm mi kn o ca ngi ph n Vit
Nam nhiu ln xut hin v u nhn c nhng trng pho tay tn
thng ca khn gi.
4/ Bo qun:
Mun nn l c bn lu ch nn i khi tri nng, trnh i ma. Sau
khi dng nn ct vo ch bng rm, khng phi ngoi nng s lm cong
vnh, l nn gin v vng lm lm mt tnh thm m v gim tui th ca
nn.
KB:
- Chic nn l l biu tng ca ph n Vit Nam, l mt sn phm
truyn thng v ph bin trn khp mi min t nc.
- Nhiu ngi Vit xa nc, ni t khch qu ngi trng thy hnh
nh chic nn l h c cm gic qu hng ang hin ra trc mt.

TP LM VN 8 KHA H

37

3: Thuyt minh v mt danh lam thng cnh


Bi vit ca hc sinh
C mi khi nhc ti nhng a im du lch nc ta, ngi ta li
ngh n Vnh H Long, o Ct B, Phan Thit, nhng mt trong nhng
a danh ni ting y khng th thiu ng Phong Nha di sn vn ha th
gii. S k o ca ng Phong Nha em li cho du khch cm gic thch
th nh c lc vo th gii thn tin. ng Phong Nha l mt qu tng
ca thin nhin dnh cho t nc ta.
ng Phong Nha nm trong vn quc gia Phong Nha K Bng,
mt vn quc gia ti huyn B Trch v Minh Ha thuc tnh Qung
Bnh, cch thnh ph ng Hi khong 50km v pha Ty Bc, cch th
H Ni khong 500 km v pha Nam. Phong Nha K Bng nm mt
khu vc ni vi rng khong 200.000ha. Vn quc gia bao gm 300
hang ng ln nh khc nhau. im c trng ca vn quc gia ny l
cc kin to vi, 300 hang ng v cc sng ngm, h thng ng vt
qu him nm trong sch Vit Nam v sch Th gii. Cc hang ng
y vi tng chiu di l khong hn 80km nhng cc nh thm him
Anh v Vit Nam mi ch tm hiu c 20km. Vo thng 4 nm 2009,
mt on thm him thuc Hip hi Hong gia Anh pht hin ra mt
hang ng khc ln hn rt nhiu ng Phong Nha nhng ng Phong Nha
vn l hang ng gi nhiu k lut v ci nht: hang nc di nht, ca
hang cao v rng nht; bi ct, rng v p nht; h ngm p nht;
thch nh trng l v k o nht; dng sng ngm di nht Vit Nam; hang
kh rng v p nht th gii.
Trc , khi Phong Nha K Bng cha phi l vn quc gia, khu
vc ny l khu vc bo tn thin nhin, t ngy 9 thng 8 nm 1986 c
m rng thm din tch l 41132ha. Mi n ngy 12 thng 12 nm 2001,
th trng chnh ph ra ngh quyt chuyn khu bo tn thin nhin ny
thnh vn a quc gia v c tn gi nh hin nay.
Qu trnh hnh thnh hang ng l mt qu trnh kh lu di. T nhng
kin to a cht xy ra trong lng dy ni vi K Bng vo thi k i
c sinh lm thay i hon ton v a cht ni y. S tc ng ca ni
lc bn trong lng tri t v ngoi lc to ra v p k b rt ring ca
ng Phong Nha. H thng t gy chng cht trn mt vi to iu
TP LM VN 8 KHA H

38

kin cho nc d thm vo cc khi vi. S xm thc gm mn, ha


tan, ra tri vi trong hng triu nm. Qua n to nn mt hang
ng n su trong ni vi.
ng Phong Nha bao gm ng kh v ng nc, ni bt nht trong
cc ng kh l ng Tin Sn. ng Tin Sn c chiu di 980m. T ca
ng i vo khong 400m c mt vc su khong 10m v sau l ng
ngm di gn 500m kh nguy him. Du khch n tham quan, m
bo an ton ch c i su vo 400m tnh t ca ng. ng Thin Sn l
ni c cnh thnh nh v nhng phin k v huyn o. Cc m thanh
pht ra t cc phin , khi c g vo vng nh ting cng ching.Theo
cc nh khoa hc thuc Hi hang ng Hong gia Anh, ng ny c
kin to cch y hng chc triu nm, khi mt dng nc chy qua qu
ni c rng, bo mn ni vi K Bng. Sau , do a cht thay i,
khi vi sp, chn dng chy v lm nn ng kh Tin Sn. Cn h
thng ng nc ni bt nht l ng Phong Nha. To ha dng nn
nhng khi thch nh mu sc vi nhng hnh dng khc nhau. V k o
y khin ai n tham qua cng trm tr khen ngi. ng Phong Nha di
7729m. Hang c chiu di di nht ca ng l 145m. ng Phong Nha
cn c mnh danh l Thy T Tin v ni y nhng ct , thch nh
nh mang mt phong thi rt khc nhau. Ting nc v vo vang vng
tht xa. ng Phong Nha p nh mt bc tranh thy mc m nhiu hang
ng khc phi ngng m.
ng Phong Nha ngoi c gi tr v du lch n cn l mt di ch kho
c. Nhng nh thm him v ngi dn ni y pht hin ra nhiu ch
khc trn ca ngi xa, gch, tng , tng pht, mnh gm v
nhiu bi v ti y. ng Phong Nha ngi ta pht hin nhiu mnh
than v ming bnh gm c trng men ca Chm v cc gm th s
khc. ng Phong Nha cn l ni vua Hm Nghi tr ng trong thi k thc
hin chiu Cn Vng khng chin chng Php.
ng Phong Nha hang ng to nn nim t ho cho dn tc Vit Nam.
N l bng chng cho s u i ca thin nhin nc ta. ng Phong Nha
c UNESCO cng nhn l di sn vn ha th gii. Ai tng n
ng u nh mi s k diu m ng mang li t v p thun ty thin
nhin
TP LM VN 8 KHA H

39

ON VN
Cng thc xy dng on vn ngh lun:
a/ on ngh lun x hi:
1/ Gii thiu lun im.
2/ Hin trng ca vn .

1 cu gii thiu ch .
2 n 3 cu nu r hin trng ca vn
.
3/ Nguyn nhn ca vn .
2 n 3 cu gii thch nguyn nhn ca
vn .
4/ Hu qu (hoc kt qu) ca 3 n 4 cu nu r hu qu (kt qu ca
vn ..?
vn ).
5/ Gii php.
2 n 3 cu a ra bin php khc phc
(hay pht huy) vn .
b/ on ngh lun t tng o l:
1. Gii thiu lun im.

2.
3.

Th no?

1 cu gii thiu ch .
1 n 2 cu gii thch r ch .

3 n 5 cu gii thch v lm r l
do ti sao phi thc hin o l.
4. Chng ta phi lm g thc 3 n 5 cu nu r cch thc thc
hin bi hc o l.
hin o l ?
Ti sao ta phi?

Nu yu cu vit vn bn:
- Mc 1 a ln lm m bi.
- Cc mc cn li l thn bi.
- Vit thm kt thc lm kt bi.
: Hy vit mt on vn t 8 n 10 cu nu suy ngh ca em

v cc vn sau (da vo cc on vn tham kho, em hy


vit li theo yu cu gii hn s cu).
TP LM VN 8 KHA H

40

Bi tham kho 1
(o hiu)
M on (Nu lun im): Lng hiu tho l mt trong nhng phm cht,
a l tt p ca con ngi. Pht trin on (gii thch): Lng hiu tho
c ngha l lng knh yu cha m, ngi c cng sinh thnh, dng
dc chng ta. M chn thng mi ngy mang nng au, cha nng vai
gnh vc nui nng ta nn ngi. Sut cuc i m cha tn ty hi sinh
khng h tnh thng tnh ngy Vy o lm con phi gi gn ch hiu.
Th m, knh cha khng phi ch l li ni sung m cn c th hin
bng thi v hnh ng c th Kt on (cht , lin h): Hy gi
gn v bi p phm cht ny bng s t gic trong suy ngh v hnh ng
c th.
(1) Dn tc Vit Nam vn coi trng o l lm ngi, nht l ch
hiu. (2) Ch hiu m ta cp n chnh l lng knh yu ca con ci i
vi cha m. (3) Phn l con ta phi c b phn hiu knh i vi cha m v
cng cha, ngha m v cng to ln. (4) S to ln y th hin trc tin
cng sinh thnh: cha m l ngi sinh ra ta, khng c cha m th khng c
ta. (5) Khng ch sinh chng ta ra, cha m cn nui dng ta khn ln nn
ngi vi bao lo toan vt v: cm n o mc hng ngy, thuc thang khi ta
au m, cc vt dng ta dng u do cng lao ng vt v v tm lng lo
toan, yu thng bao la ca cha m. (6) Ta hiu iu hay l phi, bit cch
c x trong gia nh, ngoi x hi u do cng lao dy bo, gio dc ca
cha m. (7) Ta c i hc m mang kin thc tr thnh ngi c vn
ha cng l nh cng sc v tnh thng ca cha m. (8) Vy ta phi lm
th no t lng hiu tho ca mnh i vi cha m? (9) Khi cn nh, ta
bit vng li cha m, gip cha m nhng cng vic nh, c gng hc
lm rng danh, l nim t ho ca cha m. (10) Khi ta trng thnh th cha
m gi yu, ta phi chm sc phng dng cha m vi tm lng qu
trng ca mnh. (11) Nhn vo dn gian t xa n nay c bit bao tm
lng hiu tho ca con ci i vi cha m lm ta cm phc: Mc Kiu
TP LM VN 8 KHA H

41

Lin, Thy Kiu,(12) Pht huy truyn thng tt p , nhiu a


phng trong c nc, hng nm u t chc ngy hi vinh danh Nhng
ngi con hiu tho; t chc trng th l Vu lan bo hiu cha m. (13)
Tuy nhin bn cnh nhng ngi con hiu tho ta vn thy y nhng
a con bt hiu, i x t bc vi cha m, l nhng hnh vi xu m
chng ta cn ln n v n l biu hin ca s suy i o c x hi. (14)
Tm li, cng n cha me l v cng to ln v v i, phn lm con chng ta
phi bit gi trn ch hiu. (15) Ring em, em s c gng hc tp chm
ch, vng li cha m vui lng.

Bi tham kho 2
(Lng nhn i)
M on (Nu lun im): Lng nhn i l mt trong nhng truyn thng
tt p ca dn tc ta. Pht trin on (gii thch): Nhn i l tnh yu
thng gia ngi vi ngi trong x hi. Biu hin ca lng nhn i l
s ng cm, s chia, bo bc, gip ln nhau,. Ta phi yu thng,
m bc, gip ln nhau v gia mi ngi u c mi quan h gn b
mt thit v vt cht ln tinh thn. lng nhn i c th hin bng nhiu
vic lm c th nh . Kt on (cht , lin h): Cch sng p cn gn
gi v pht huy qua mi thi i.
(1) T xa n nay, lng nhn i l mt truyn thng tt p ca
dn tc ta, n th hin tnh yu thng gia con ngi vi con ngi trong
x hi. (2) Ngi Vit Nam lun t ho l Con rng chu Tin cng sinh
ra trong mt bc trng, cng chung mt ging ni. (3) Bi vy, t ngn
xa, cha ng ta ct ln nhng ting ht y yu thng: Nhiu iu
ph ly gi gng Ngi trong mt nc th thng nhau cng. (4)
Biu hin ca lng nhn i u khi rt n gin. (5) Knh trng ng b, cha
m, yu thng, gip anh ch em, l th hin tnh thng yu i vi
nhng ngi rut tht. (6) Quan tm, chia s, gip bn b, ng nghip
cng l yu thng. (7) Xt xa cho nhng a tr m ci, nhng ngi
ngho kh hay i khi ch l cm tay du mt b lo qua ng cng l th
hin lng nhn i i vi ng loi. (8) M rng ra, chng ta c th yu
thng loi vt, nng niu tng ngn cy, cnh l (9) Lng nhn i rt cn
thit trong cuc sng. (10) Hy tng tng th xem nu th gii ny
TP LM VN 8 KHA H

42

khng c tnh yu thng, s nh th no nu tri tim chng ta u khp


kn v bng gi ? (11) Tt c s s lnh lo bit bao, tt c s b bao trm
bi m my u m v cuc sng s v cng t nht, v v. (12) V mi con
ngi s bin thnh mt c o n c trong th gii rng ln ny. (13)
Hy m rng hn mnh, hy si m tri tim ca nhau bng hi m ca
tnh thng, hy chia s vi mi ngi nhng gi bn c ! (14) Gip
nhng ngi cn kh khn ang ngay cnh bn; gp mt phn nh
gip nhng ngi ng bo rut tht ang b thin tai honh hnh,
(15) Lm c nh vy l bn ang ni kt nhng si dy v hnh ko con
ngi xch li gn nhau hn v tip ni truyn thng o ly tt p ca dn
tc.

Bi tham kho 3
(Sng c trch nhim)
X hi vn minh i hi con ngi sng phi c trch nhim vi cng ng
(1). Vy th no l ngi sng c trch nhim (2)? Sng c trch nhim l
tun th nhng qui nh ca tp th, ca x hi m mnh ang sng; l lm
trn bn phn v ngha v ca mnh vi tp th, vi x hi y(3).Trong gia
nh, ng b, cha m c trch nhim nui dy con chu (4). Con chu c
trch nhim chm sc, phng dng ng b, cha m lc tui gi (5). Mi
thnh vin trong gia nh u phi c trch nhim quan tm, lo lng, bo
v, chm sc nhau (6). ngoi x hi, mi cng dn phi c trch nhim
tun th nhng qui nh ca php lut, ca o l trong li sng v hnh vi
ca mnh, t li ch ca tp th, ca cng ng, ca quc gia ln hng u
(7). Ngi sng c trch nhim s c k hoch lm vic c th, lm vic
nghim tc v thy rng thnh qu ca cng vic khng ch v li ch ca
bn thn m cn l ng gp ca h cho x hi (8). Chnh v l m
ngi sng c trch nhim s lm vic hiu qu hn, sng nghim tc v t
t hn (9). Nh vy, sng c trch nhim s gip con ngi ta sng p
hn, x hi vn minh, tt p, phn vinh hn (10). rn luyn tinh thn
trch nhim, ngay t b, bn thn mi chng ta hy c trch nhim vi bn
thn trong vic hc tp nh hon thnh bi tp thy c giao, rn
luyn,bo v bn thn; c trch nhim vi gia nh nh ph gip b m
vic nh; trch nhim vi nh trng v x hi nh tun th cc qui nh
ca cc n v tp th ny (11). Tuy nhin, x hi vn cn tn ti nhng k
TP LM VN 8 KHA H

43

sng v trch nhim(12).Nhng k ny thng lm tri php lut, i ngc


li vi li ch ca cng ng v x hi (13). Chng l nhng con su lm
ru ni canh (14). Hy trit by tr thi v trch nhim x hi trong
sch, pht trin v tt p hn (15).

Bi tham kho 4
(Sng p)
Trong cuc sng, c nhng ngi ch bit sng cho ring mnh, l li
sng nh nhen, ch k (1). Mun x hi tt p hn th con ngi phi bit
sng cao p (2). L sng cao p y l sng c mc ch, c c m, l
tng, sng v cng ng, sng cng hin cho x hi, cho t nc (3).
Sng p l sng c ch cu tin, bit ng dy bng chnh i chn ca
mnh khi b vp ng, bit bn lng v dng cm vt qua nhng th thch,
kh khn vn ln, chp cnh cho c m ca mnh c bay cao, bay
xa (4). Chng ta cn phi sng p v l mc ch tt p m mi con
ngi cn hng ti. L l do m mi con ngi cn mong mun t c
(5). Ngi c l tng sng cao p l ngi lun suy ngh v hnh ng
hon thin mnh hn, gip ch cho gia nh, x hi v t nc (6).
Trong lch s ca dn tc c bit bao tm gng v sng p: xa c B
Trng, B Triu, Trn Hng o, L Li, Quang Trung,; nay c anh
Kim ng, ch V Th Su, anh L Vn Tm, v cao c hn l Bc H
knh yu (7). H l ngi sng ht mnh v dn tc, hin dng trn vn
c cuc i cho dn tc, cho T quc (7). H xng ng l tm gng sng
v l tng sng p cho chng ta noi theo(8). Bn cnh cng khng
him nhng ngi c li sng tiu cc, i ngc vi lun l v o c(8).
l nhng tn bn nc, bun ngi, nhng ngi u c chnh dn tc
mnh bng thuc phin, ru cn(9). l nhng tm gng xu ng b
bi tr (10). Vy chng ta lm g tr thnh ngi c l tng sng p
(11)? Trc ht, ta cn phi xc nh l tng sng ng n, c nhng
hoi bo ln ch nc li nh ra sao (12). Tip theo cn phi ln k hoch
hc tp, rn luyn k nng, sc khe nhm thc hin mc ch (13). V
iu quan trng l chng ta phi c th ha nhng k hoch y bng nhng
hnh ng c th (14). Hy sng v cng hin ht mnh nh ngy hm nay
TP LM VN 8 KHA H

44

l ngy cui cng ta c sng, khng sng hoi, sng ph d ch mt ngy


(15).

Vit bi tp lm vn s 6 Vn ngh lun


(lm ti lp)
: Cu ni ca M. Go-r-ki: Hy yu sch, n l ngun kin
thc, ch c kin thc mi l con ng sng gi cho em
nhng suy ngh g ?
Bi tham kho
Sch c mt trong cuc sng ca con ngi t rt xa xa. Ban u
sch c lm t cc thanh tre, trc, na g, sang th k XV sch mi
c lm ra t giy. Trong c mt qu trnh lch s pht trin lu di, con
ngi c vai tr quan trng trong i sng nhn loi. Chnh v th, Mcxim Goc- ki ni: Hy yu sch, n l ngun kin thc. Ch c kin
thc mi l con ng sng.
Vy sch l g? Theo A.Ghc- xen (quan nim ngy xa): Sch l di hun
tinh thn ca th ny i vi th h khc: l li khuyn ca ngi gi
sp t gi ci i i vi ngi tr mi bc vo cuc sng, Nhng
trong sch khng ch c qu kh. Sch cn l vn kin gip ta lm ch hin
ti, nm ly tt c mi chn l v sc mnh c tm ra v chn lc qua
nhiu au kh, i khi nhum y m hi v mu, sch bo l cng lnh
ca tng lai. Theo quan im ngy nay: sch l sn phm tinh thn phi vt
th, l kho bu tr tu ca nhn loi t xa n nay.
Cn kin thc l g? Kin thc l k nng, k xo, l nhng hiu bit
ca con ngi trong cuc sng. Khi chng ta mun gii mt bi vn th
chng ta cn c mt k nng gii bi vn v cch vit bi vn y. Con
ng sng l con ng pht trin tr tu. Theo M.I Xa-cp-xki, sch l
ngun kin thc ca con ngi, do cng l ngun sc mnh ca con
ngi. V vy, sch v kin thc c mi quan h rt mt thit vi nhau.
Sch c mt tm quan trng trong i sng ca con ngi.
Sch l cng c, l phng tin giao tip vi nhau. T xa xa, con
ngi c nhng pht minh v i trong khoa hc k thut, nhng tc
phm vn hc tuyt vi, nhng kin v nhng cu hi cha c thng
TP LM VN 8 KHA H

45

nht v gii p. Nh sch m con tm ra s tht, tm ra c chn l ng


n cho nhn loi.
Sch l cu ni gia qu kh v hin ti. Sch nh nh s hc nh nhn ghi
chp li tng qu trnh lch s pht trin ca loi ngi mt cch ng n
nht, chi tit nht gip cho con ngi ngy nay c th hiu c lch s
pht trin ca t nc, to nn mt nim t ho dn tc.
Sch l lung thng tin vt thi gian v khng gian. N m ra cho
con ngi thy nhng b mt v quy lut ca thin nhin. Sch gip chng
ta thu hiu nhng b mt v quy lut thin nhin. Sch gip chng ta thu
hiu nhng quy lut tr thnh ngi ch tri t; ngi ci to tri
t v ngi sng to mt th gii mi tt p hn. Sch cung cp kin
thc cho con ngi v mi mt: t nhin, x hi, gip con ngi hiu bit
rng hn, gip con ngi tn ti c trong cuc sng hin i.
Sch l sn phm tinh thn do con ngi sng to ra. Tt c nhng ci
tt p nht, qu bu nht, thng minh nht v k diu nht u cha ng
trong quyn sch.
Sch nh mn nh nh a con ngi i du lch trn khp th gii.
Ai yu mn sch s khng bao gi cm thy thiu ngi bn trung
thnh, mt ngi bn ng trong mi thnh cng trong mi vic lm ca
mnh. Sch l ngi khuyn bo hu ch, ngi ng ch vui v, ngi an
i chn tinh. Khi c, khi nghin cu, khi suy ngh, chng ta c th gii tr
mt cch lnh mnh, trong sch: c th s dng tt thi gian rnh ri vo
bt c lc no v trong mi hon cnh.
Sch khng nhng m rng c tm nhn v lm phong ph hiu bit
ca chng ta trong sut cuc i, sch v ang l ngi gip , l
ngi thy, ngi bn tm tnh ca chng ta. ng sau Thu mu l mt
H Ch Minh mt ngi thy v i ca vn hc, ca chnh tr, ca ngoi
giao. ng sau i b ngao du l mt Rt-x mt bc thy ca gio
dc
Chng ta hy hc cch tn trng nhng cun sch, chng ta hy nh
rng sch do con ngi to ra, v vy chng ta tn trng sch cng l tn
trng con ngi.
TP LM VN 8 KHA H

46

Chng ta yu sch nhng khng m qung nh n-ki-h-t trong


tc phm cng tn ca nh vn Xc-van-tex. Chng ta cng phi bit la
chn sch tt, trnh xa nhng sch c hi. Theo -cc: c nhng cun
sch tthn na, y li l cc cuc chuyn tr uyn bc m trong

Vit bi tp lm vn s 7 Vn ngh lun


(lm ti lp)
: Vn hc v tnh thng.
Mi quc gia trn th gii u c mt phong tc, o l ca ring
mnh. l ci h t ho, bo v, gi gn t th h ny sang th h khc.
Xem li bo tng truyn thng Vit Nam, tnh on kt yu thng con
ngi t lu hnh thnh v tn ti vnh hng trng mi chng ta.
Mi chng ta ai cng c mt con tim yu thng. Tnh thng,
tnh nhn i l phm cht cao p ca con ngi. l tnh cm rng ln
i vi bn b, ng ch, l nhng c ch tt p m ta dnh cho nhng
ngi xung quanh hng ngy. Mt khc, tnh thng l s m mang lng
mnh n vi nhng ngi cng kh, chia s vi h nhng g ta c th.
Tnh thng l s lng nghe, lng nghe nhng g ngi cng kh ni v
lng nghe con tim mnh mun p li nh th no. Khng ch vy, tnh
thng cn th hin trong vn chng. Nh nh vn Hoi Thanh ni
ngun gc ct yu ca vn chng l tnh thng v lng v tha. Trc
ht vn hc ca ta cp n tnh cm trong gia nh, bi gia nh l ni
con ngi sinh ra v ln ln, l chic ni khi ngun v nui dng ca
lng nhn i. Trong th tnh mu t th cao qu hn c. hnh nh cu b
Hng trong tc phm Nhng ngy th u cho chng ta thy rng:
tnh mu t l ngun thing ling v k diu, l mi dy bn cht khng g
chia ct c. Cu b Hng phi sng trong cnh m ci, chu s hnh h
ca b c, cha mt m phi i tha hng cu thc, y vy m cu khng h
on gin m mnh, ngc li v cng knh yu, nh thng m. Cu
chuyn lm rung ng bit bao tri tim ca c gi. Khng ch phn nh
tnh mu t, vn hc cn cho ta thy mt tnh cm v cng p , su sc
khng km, l tnh cm v chng. Tiu thuyt Tt n ca nh vn
Ng Tt T l minh chng r nt cho iu ny. Nhn vt ch Du c
TP LM VN 8 KHA H

47

tc gi khc ha thnh mt ngi ph n in hnh nht trong nhng nm


30-40. Ch l mt ngi v thng chng, yu con, lun n cn, nh nhng
chm sc cho chng d trong hon cnh kh khn, nguy khn nh th no.
Ch Du liu mnh, nh tr tn l trng bo v cho chng, mt vic
m ngay c n ng trong lng cng cha dm lm. Tht ng vi cu ca
dao:
Thun v thun chng, tt bin ng cng cn
V chc hn nhng ngi no v ang hc cp 2 cng u bit
n chuyn Cuc chia tay ca nhng con bp b. Tht cm ng khi
chng kin hai anh em Thnh v Thy chia tay nhau y nc mt. Qua
, vn hc gi n chng ta mt tnh cm gn b gia hai anh em vi
nhau trong gia nh:
Anh em nh th tay chn
Rch lnh m bc d hay n
T tnh yu thng trong gia nh, m rng ra ngoi x hi th c
tnh yu i la, tnh bn bhay ni chung l tnh yu thng ng loi
m vn hc cng nh ngi xa lun cp n qua cc cu ca dao nh:
Bu i thng ly b cng
Tuy rng khc ging nhng chung mt gin
Hoc cu:
Nhiu iu ph ly gi gng
Ngi trong mt nc phi thng nhau cng
Cng vi ngha , ngi xa li ngh ra truyn thuyt Con Rng
chu Tin gip ta hiu r hn v t ng bo. Theo truyn thuyt th
m u C v cha Lc Long Qun sinh ra mt trm trng v n ra trm
con, nm mi ngi con xung bin sau ny tr thnh ngi min xui,
cn nm mi ngi con khc ln ni sau ny tr thnh ngi dn tc
min ni. Trc khi i, Lc Long Qun c dn u C rng: sau ny c g
kh khn gip ln nhau. iu cho thy ngi xa cn nhc nh con
chu phi bit yu thng, tng tr nhau. Mi khi min no trn t nc
TP LM VN 8 KHA H

48

ta c hon nn, thin tai l lt th nhng ni khc u hng v ni y,


chung sc chung lng quyn gp, ng h vt cht ln tinh thn.
Ngoi i sng l th, cn trong nhng cu chuyn c tch th sao?
Truyn c tch khng n thun ch l nhng cu chuyn h cu, tng
tng m thng qua cha ng ta mun gi gm nhng suy ngh, tnh cm
th hin nhng c m, nim tin v cng l. V hn th na l t tng
nhn o ca dn tc ta, c lt t mt cch su sc qua cu chuyn c
tch Thch Sanh quen thuc.
Nhn vt Thch Sanh i din cho chnh ngha, hin hu v tha,
dng cm, sn sng tha th cho m con L Thng, ngi bao ln tm
cch hm hi mnh. Khng nhng th, khi mi tm nc ch hu ko
qun sang nh Thch Sanh nhm cp li cng cha, chng s dng
cy n thn ca mnh thc tnh binh lnh, lm cho binh lnh ln lt
xp gip quy hng m khng cn ng n ao binh. Chng nhng th,
chng li mang cm tht i h trc khi rt v nc. iu ny lm ta cht
nh n Bi co bnh Ng ca Nguyn Tri vi t tng nhn o cao
c:
em i ngha thng hung tn
Ly tr nhn thay cng bo
Ri cu chuyn S Da cng khng km phn ngha. Tnh
thng ngi c th hin qua tnh cm ca c con gi t i vi S Da.
C t vn a cm, chm sc S Da mt cch tn tinh m khng h quan
tm n hnh dng xu x ca chng. iu ny nhc nh chng ta khng
nn phn bit i x vi ngi tn tt, c hnh dng xu x, nh gi con
ngi qua v b ngoi bi v: Tt g hn tt nc sn. Con ngi tht s
ca mi ngi chnh l trong tm hn, tm lng ca h.
Bn cnh vic ca ngi nhng con ngi Thng ngi nh th
thng thn, vn hc cng ph phn nhng k ch k v lng tm. ng
gh s hn na l nhng ngi cn tnh mu m. in hnh l nhn vt b
c trong cu chuyn Nhng ngy th u, mt ngi c c Ngoi thon
tht ni ci m trong nham him git ngi khng dao. B c n lng
no li ni xu, s nhc m b Hng trc mt b a chu rut ca
TP LM VN 8 KHA H

49

mnh, l ra b c phi i x tt vi b Hng b p li nhng mt mt


m b phi gnh chu. Hay trong tiu thuyt Tt n, nh vn Ng Tt T
cho chng ta thy s tn c bt nhn ca tn cai l v ngi nh l
tng. Chng thng tay nh p nhng ngi thiu su, n nhng ph
n chn yu tay mm nh ch Du m chng cng chng tha. Tht l mt
bn mt ht tnh ngi. Cn nhng cp bc quan trn th sao? ng quan
trong truyn Sng cht mc bay l i din tiu biu cho tng lp thng
tr, quan li ngy xa. Trong lc nguy cp, nhn dn i gi dm ma
cu th quan li ngi ung dung nh t tm. Trc tnh hnh , ngoi
tr nhng tn lng lang d si nh tn quan h th c ai m khng
thng xt ng bo huyt mch. Ngay c khi c ngi vo bo v m
hn cn khng quan tm, bo lnh ui ra ngoi. Tht l l ngi bt nhn
v lng tm phi khng cc bn? n cui truyn, khi quan ln vn bi
to th c lng ngp nc, nh ca b cun tri ht, tnh cnh trng tht bi
thm. Tht au xt cho s phn ngi dn thi y.
Qua nhng tc phm vn hc trn, chng ta c th thy c rng:
Vn hc Vit Nam lun cao lng nhn i, ngi ca tnh yu thng con
ngi v cng ln n kch lit nhng k v trch nhim, th , c c, ch
ky l minh chng r nt cho t tng nhn o, tnh yu thng cao
c tr thnh truyn thng cao c qu bu ca dn tc ta. Chng ta cn
phi bit yu thng ngi khc, bit gip ln nhau trong cng vic
cng nh trong hc tp cng nhau tin bc trong cuc sng, chung tay
xy dng t nc giu mnh. Nh nh th T Hu vit:
Cn g p trn i hn th
Ngi yu ngi sng yu nhau
Th nhng, bn cnh cch sng tt p y cng cn khng t k ch
ngh n quyn li c nhn. H sng sung sng trn s au kh ca ngi
khc. H ngonh mt lm ng trc cnh mn tri chiu t ca ng
bo. l nhng biu hin suy thoi v o c nhn cch. H ng
cho ngi i ph phn v ln n.
Yu thng, on kt, gip ln nhau l mt li sng p, bit
trng nhn ngha. Ta phi bit t tnh thng y ng i tng, ng
TP LM VN 8 KHA H

50

hon cnh. ng cho nhng k li bing th ng li dng lng tt


ca ta m tr nn li, sng bm vo ngi khc. Ta cng nn hiu rng
gip ngi khc vt qua kh khn vn ln trong cuc sng tc l
ta gp phn lm cho t nc tin n phn vinh, hnh phc. Vic lm
ny xut pht t tm chn tnh, t lng thng yu ngi, thng yu ng
loi mi ng trn trng.
Ni tm li, ngi dn Vit Nam chng ta c quyn t ho v tt c
nhng g cao p c ng b xa truyn li, nht l tnh on kt
thng ngi.

Vit bi tp lm vn s 8 Thi hc k 2
(lm lp)

GII THIU CHNG TRNH NG VN 9

Sang chng trnh tp lm vn lp 9, cc em tip tc rn


luyn nng cao th loi vn thuyt minh, t s v ngh
lun t bit l cc bi ngh lun vn hc.

TP LM VN 8 KHA H

51

HC K I
Vit bi tp lm vn s 1 Vn thuyt minh
: Thuyt minh v con tru
Bi tham kho
T bao i nay, nc ta c truyn thng lm nng v nn vn minh
la nc pht trin. lm c iu ny chng ta phi lao ng ct lc
v nng nhc. Con tru ngi bn thn thit cng chia ngt s bi vi
ngi nng dn, cng ngi nng dn i khp cnh ng xi t ai,
cng chung vui nim vui ngy c ma. Con vt ny tr thnh thn
thuc v khng th thiu lng qu Vit Nam.
Khng ai bit chnh xc ngun gc ca loi tru ngy nay. Ngi ta ch
bit tru xut hin nhiu nhng nc chu nh Pa-xki-tan, Bng-la-t,
N-pa, Thi Lan, V c bit Vit Nam ngi ta tm thy di tch ha
thch ca tru cch y vi chc triu nm cc hang ng min Bc nc
ta. Tru theo khoa hc thuc lp Mammalia, ngnh Chordata, h b, b
nhai li, nhm sng rng, b guc chn. a s tru Vit Nam hin nay c
ngun gc l tru rng thun ha, thuc nhm tru m ly.
Tru c phn loi theo ging c v ging ci. Con c tm vc ln, di
n, trc cao, sau thp. Con ci tm vc t va n to, linh hot. c tnh
chung ca tru l hin lnh, thn thin nn chng c nui ph bin
khp cc tnh thnh trong c nc. Trung bnh mt con tru trng thnh
c th nng t 250 500kg. Cn nng ca tru ty thuc vo gii tnh v
sc khe. Cc b phn ca tru c chia thnh cc phn: u, c, thn,
chn, ui v da. u tru c di, to va phi, tru ci u thanh, di.
TP LM VN 8 KHA H

52

Trn rng, phng, hi g. Da mt rt kh, ni r mch mu. Mt to trn,


trng en ly lanh l, m mt mng; mi kn, bng, t. Ming tru rng,
rng u kht, khng st m. im c bit ca tru l hm trn khng c
rng m ch c mt ming m rt dai, do ph hp vi c tnh nhai li, n
thc vt. Hai tai tru nh va c th c ng, ph mt lp lng mm bo
v tai khi cn trng chui vo. Sng tru thanh, en, cn i, ngn sng
u, rng rut. Phn c v thn tru c nhng c im sau: c di va
phi; c rng, su, lng di t 1 1,5m hi cong; xng sn to, trn,
cong u; bng trn lng; mng n rng, to. Chn tru rt khe, vng chc
c thn ngi, bn chn thng to, gn guc. Hai chn trc cch xa
nhau, thng. Bn chn thng, ngn, va phi. Hai i sau to di, bn chn
sau xui, ngn. Bn mng rt cng, kht trn, en bng v chc chn. ui
tru to, di, phn ui c tm lng lc no cng phe phy ui rui,
mui. Da tru hi mng nhng bng lng, mu xm en. Lng en, cng,
st vo da gip iu ha nhit trong nhng tra h oi bc vng nhit
i. Nhn chung, tru c thn hnh khe khon, thch hp vi cng vic
ng ng cc nhc.
Nh c sc khe tt, tru c th lm vic c ngy t sng sm n
chiu ti. Mt con tru trung bnh c th ko c 3 4 so rung. Tru
cng c kh nng chu ng thi tit cao. D phi cy di nng gt hay
ma tun, tru vn kin tr cng ngi nng dn i nng, gi cy cho
mnh rung c tt ti.
nui tru cng khng kh lm. i vi mt con tru cy t sng n
chiu th nn cho n ba ba chnh: sng sm, tra, ti. C l thc n chnh
ca tru nn vo ma xun h ta c th t tm c d dng trn i c, hay
bi c xanh tt cho tru n. Nhng i vi nhng ngy ng rt mt (nht
l Bc B) nhit xung ti 7 10 0C th c khng th mc c. Cho
nn, tt nht l ta phi d tr c kh cho tru bng cch xanh, ln men,
khng ch gi c ti lu m cn b sung c h vi sinh cho ng rut
gip h tiu ha ca tru c tt hn. Sau khi i lm ng v, ta khng
nn cho tru n ngay m cho tru ngh ngi, tm ra sch s. Khong 30
pht sau khi ngh ngi, ta cho tru ung nc c pha mui (nng nui
khong 10g trn 100kg trng lng tru). Sau , ta mi cho tru n. Hng
ngy, phi cung cp lng nc cho tru (40 lt nc/1con/1 ngy).
TP LM VN 8 KHA H

53

Mun tru lun khe lm vic cn phi c ch chm sc ph hp.


Sau mi bui cy phi xoa bp vai cy. Tm mi ngy sau 30 pht lm vic
iu ha nhit c th ca tru. Trong mt bui cy, cn cho tru ngh
3 5 ln, mi ln khong 20 30 pht, trnh tru lm vic khng hiu
qu cao. Nu cho tru lm vic c tun th phi tru ngh mt ngy
khng nn tru lm vic qu nhiu nh hng n sc khe dn n suy
yu. Qu trnh lm vic m thy sc tru st gim th phi tru ngh 3
5 ngy cho li sc, bi dng thm bng c ti, cm cho.
Tru c rt nhiu li ch. Sc ko khe gip cy ba, trc la, ko xe. Tru
cn cho tht, sa, da v sng. Tht tru n rt ngon, nhiu m hn c tht
b, t m hn tht b v giu nng lng. Sa tru gip bi b sc khe,
tng cng sinh lc. Da tru lm tht lng rt bn v p. Sng lm lc,
th cng m ngh rt bng, p c a chung trn th trng trong v
ngoi nc.
Ngoi ra, tru cn gn lin vi nhiu phong tc truyn thng ca ngi
Vit Nam ta nh: dng lm snh l, ci hi, hi chi tru Sn,
Tru cn l nim t ho ca ngi dn Vit Nam, c tr thnh biu
tng ca SEAGAME 22. Hnh nh ca tru cn y p trong k nim tui
th ca nhng ch b mc ng. Nhng bui chiu ng lng trn lng tru,
th hn theo cnh diu trn lng tru, nhng hm tm sng cng tru trn
dng sng qu hng nng ph sa s l nhng k nim p, su m
trong tm hn tr th.
Ngy nay, my mc cng nghip, cng ngh hin i thay th
cho tru nhng tru vn mi l con vt hin lnh, gn gi ca ngi nng
dn. Trong tm hn ngi Vit, khng c g c th thay th cho con tru d
cho nng nghip c tin b th no, my mc thay th cho tru hon
ton. Nu mt ngy trn ng qu Vit Nam khng cn hnh nh ca
nhng ch tru cy ng th nt p ca lng qu Vit khng cn trn vn
na.

TP LM VN 8 KHA H

54

Tru i ta bo tru ny
Tru ra ngoi rung tru cy vi ta
Vit bi tp lm vn s 2 Vn t s
: Tng tng 20 nm sau, vo mt ngy h, em v thm
li trng c. Hy vit th cho mt bn hc hi y k li bui
thm trng y xc ng .
Bi tham kho
, ngy thngnm
Nhi thn mn!
By gi khuya lm ri Nhi . Vy m, mnh vn chng th no
chp mt c. Nhi li ci cho ci bnh lng ng ca mnh ri ch g.
Nhi bit khng, bui chiu nay tht s l mt bui chiu chng th no
qun
Nhi c nh bui chiu chia tay cui nm lp 9 y khng? Bn mnh
tng ln k hoch cho mt tng lai tht xa. y l, sau khi tt nghip i
hc, nhn nhim s, chng ta s hi ng trng xa. Vy m c m vn
cha thc hin c. Bn b xa nay mi ngi mt ni. Thi gian i
nhanh hn nhng g chng ta ngh phi khng Nhi? V chiu nay, mnh
mt mnh tr li, tr li t ra trong chng mnh cng thc hin c mt
phn no li ha nm xa y.
Li mt ma h na ri y Nhi . Hai mi ma h ri cn g. Nhi
ang lm g ? C l cu ang say sa cho mt cng trnh nghin ca sinh
hc mi ch g. Hy dnh cho mnh t pht trong qu thi gian hn hp ca
cu thy chng ta qu bn bu m v tnh b qun nhng g tht
thing ling.
Chuyn cng tc v cc tnh min Trung dng li Nng. Vy l sau
bui hp, mnh t chi cc li mi thc hin li ha nm xa. Ngc
TP LM VN 8 KHA H

55

xe tr ra pha Bc, mnh n trng c. Hai mi nm, mt phn ba i


ngi ri y nhng trng c vn hin ra vi nhng dng nt quen thuc
ngy no. Cnh cng sn xanh ngy trc cng chng khc xa l bao. Ch
c mu sn dng nh mi hn, ti hn thi ca chng mnh. Ngp
ngng bc qua cnh cng, mnh nghe lng ro rc l thng. Mt cm
gic rt l xen vo. N va rt ging ci hm u tin chng mnh t m
n xem trng mi, va c ci g bi hi rt khc.
Trng vo h nn vng tanh. Ch c gi r ro cng hng dng liu.
Vng, c c ting sng bin na ch. Sng tng cn u n v vo b,
nhn ni nh cha h ngh n thi gian v cng tn. n mnh ch c bc
bo v mi Nhi . Bc tip mnh ci m v thn thin nh ngi quen vy.
T nhin, mnh cng thy ti thn.
K nim a bc chn mnh n bn mt gc phng ang ma
khoe sc. Cy phng ti mnh trng trong l ra trng Nhi. Gi, cnh
l xum xu. Hoa chy c mt khong tri. Mnh nhn nhng bng hoa
phng m t nhin thy mt mt tng gng mt bn b thn thng:
thng Qun ta lia nh so, con H tnh kh nh con trai, ci Thu lnh nh
t, thng Mn nh c nh ng c non, Khng bit gi ny ti n th
no. Gi m hm nay c tt c y.
Nhi i! Cn by gi, cu phi tht bnh tnh nghe mnh bo tin ny.
Phi tht bnh tnh nh. Thy Cng, thy ch nghim nm lp 9 ca
chng mnh mt ri Nhi . t ngt v au n qu phi khng Nhi? Thy
ra i khi cu mt em hc sinh b nc cun trong mt chuyn i d
ngoi. Bc bo v mi k cho mnh nghe v giy pht au lng y. Vy
l ci l hn ca chng mnh thnh mi mi Chiu nay, mnh ln thp
hng cho thy. Mnh ni h cc bn li xin li vi thy. Thy tr nhn
nhau qua bc nh trn bia m nh mt thy vn du dng, n ci vn
nhn hu nh ngy no thy lng nng tru Nhi .
Ngoi kia, tri ang r rch ma. Nhng cn ma ma h tht him hoi
di t min Trung ny. Sng nay mnh cng phi ri Nng ri.
Khng bit bao gi tr li. Bun qu phi khng Nhi?
Chc Nhi nhiu sc khe, con ci ngoan ngon, hc gii, gia nh hnh
phc. Mong gp Nhi mt ngy gn y nht. Thng nh nhiu.
TP LM VN 8 KHA H

56

Thn
(K tn)

Vit bi tp lm vn s 3 Vn t s
: Hy k v mt ln em trt xem nht k ca bn
Bi tham kho
By gi, ti vi Linh l i bn thn. i u ai cng thy ti vi Linh
nh hnh vi bng. u ai bit rng tnh bn thn ca chng ti bt u t
mt vic hiu lm. V chnh quyn nht k ca Linh l nhp cu ni
chng ti li vi nhau trong mt ln ti trt xem nht k ca Linh.
Ti vn l hc sinh gii ca lp 9A. Thy c v bn b rt yu
thng v qu mn ti. Cuc sng tht ti p v vui v. Mi ngy ti
n trng l mt nim vui. Ti thy mnh tht quan trng vi mi ngi.
Mi chuyn s chng c g thay i nu khng xut hin ci Linh
trong lp ti. N hc u cc mn v mn no cng gii c. Trc kia, ti
hc kh cc mn nn c bn b v c gio rt qu. By gi th ai cng
quy quanh n v nh qun lng ti. Cng phi thi, v n hc gii li
xinh xn d thng v c bit l rt khim tn v nhit tnh gip bn
b. Chng nh ti lc trc, cy c thy c thng, cc bn qu mn nn
i khi ti cng qu qut. Nhng trong lng ti lc y no chu hiu iu
. Ch thy cm tc ci Linh v n chim v tr u i ca ti trong lng
thy c v bn b. Lc y trong lng ti ngh: T nhin xut hin mt con
nh tht l ng ght. T khi n xut hin mnh tr thnh ngi tha. Mi
ngi qun mt mnh ri. c g... c g... n bin mt i nh?.
Lc y, ti thy tht l, n chng bao gi ra v ta y, lc no cng
chm ch hc bi, gi ra chi n cng t ra ngoi a nghch cng cc bn.
N cng ngoan hin, ti cng thy ganh ght n. C ln ti gii mi khng
ra mt bi ton kh, thy th, bn Thy bo ti ra hi Linh, ti bu mi
quay ra ngoi lm bm: Ai thm hi, lm nh n gii lm.
Sng hm y, ang thong dong trn ng n lp, ti sc nh ra:
Thi cht, hm nay mnh trc nht m qun mt. Ti p mt mch n
trng ri chy ngay vo lp. L tht, lp hc c qut dn sch s,
TP LM VN 8 KHA H

57

bn gh c k ngay ngn,...Linh nhn ti ci thn mt: Mnh n sm


nn trc nht dm bn ri. Ti khng mt li cm n m quay ngot i
thng ra ngoi, trong bng thm ngh: Li lm ra v chm ch, ngoan hin
mi ngi khen ngi y m.... Thm thot, ch cn hai ngy na l
chng ti ngh ht hc k I.
Ti vn n lp nh mi khi, hm nay c vic g m bn con gi lp
ti ng tm tm vo ch ngi ca Linh. Chng bit chng n ang lm g,
hnh nh ang c ci g b mt lm th phi. Ti quan st khng thy
Linh . Thy nhn thy ti, n mm ci tinh qui. N bo bn con gi
by tr r Linh i chi xem trm nht k ca Linh.Ti khng a tr ny
ca bn con gi. Ti thm ngh: Bn n chi tr ny vi Linh tht l c,
bn b vi nhau m li i x nh vy th cn g l bn b. Linh m bit
c chc l bun ln y. Mnh c nn ngn cn bn ny khng? Thi k
n. Ai biu n chnh ch, knh kiu lm chi. T y ht ra v ta y ri
nh! Ti sung sng ngh thm nhng lng cng c iu g bt nhn
lm. Nhng s ch k, h h khi nhn k th ca mnh gp nn che
mt nhng suy ngh tt p, tch cc trong ti.
Xem xong, bn chng i ra ngoi, cn mnh ti trong lp. Ti khng
cng c s t m: Khng bit Linh vit g trong y, chc l n cng
chng a g mnh u? Mnh c nn xem khng? Khng nn u, xem trm
nht k ca ngi khc l xu lm. Nhng c ai bit u m s? Gi ny
cc bn trong lp i chi c ri. Vi li mnh cng mun bit Linh ngh
g v mnh? c cu tr li u kh. Ti nhanh chng quyt nh.
Ti cm quyn nht k ln v c lt qua.
Tnh hnh vn chng c g thay i, cc bn trong lp vn qu mn
mnh, ch c bn Hng hnh nh khng hi lng. Bn y khng hiu mnh
nhng cng chng nn trch bn y lm g. Chc v bn y hiu lm mnh
iu g nn mi t thi thiu thin cm vi mnh nh th. Mnh cng
rt qu bn y. Bn y hc gii, tnh tnh thng thn d mn. Mnh ch
mun cc bn trong lp chi thn thit, v t vi nhau, gip nhau cng hc
tt. Mnh tin rng ri mt ngy khng xa Hng s hiu mnh, mnh cng
tht lng qu mn bn y,....C l ht hc k I mnh s chuyn trng,...
c n dng ny ti tht s bi ri. Tri, vy l lu nay mnh ngh oan
cho Linh ? Linh u xu nh mnh ngh. Mnh tht l ng trch. Linh i,
TP LM VN 8 KHA H

58

mnh xin li bn. ng l s ch k s lm con ngi ta xu xa hn. Cm


n bn nh thc mnh.
Linh cn vit nhiu na xoay quanh chuyn hc hnh, bn b, trng
lp,...Ti rt n hn v thi va qua i vi Linh. Ti s gp Linh, s
xin li bn v nhng vic xy ra. Mong rng bn s li cng hc vi
chng ti.
(Vit bi tp lm vn s 4 thi hc k 1)

HC K II
Vit bi tp lm vn s 5 Ngh lun x hi
: Vit bi vn nu suy ngh ca mnh v vn nn x rc ba
bi
on vn tham kho
Vic x rc ba bi hin nay l mt hin trng ng quan tm (1).
Ngi ta c th x rc bt c ni u, c tin tay l vt rc ba ra y (2).
T nhng con ng khang trang sch s v tr trung tm thnh ph, n
bnh vin, cng s; t nh, cha, miu mo l ni th cng linh thing n
cc khu vui chi gii tr,..(3) Ngay c nhng dng sng, con knh tng mt
thi trong xanh mt m chy quanh thnh ph nay b rc lp y, dng
nc en ngm hi thi (4). Chnh hnh vi x rc ba bi bc t nhng
dng sng, con knh y (5). Chng ta u bit rng vic x rc ba bi s
lm mi trng sng b nhim nghim trng, nh hng rt ln n sc
khe ca con ngi, to mi trng thun li cho cc sinh vt pht trin
gy ra cc bnh dch nh st xut huyt, bnh t,.. (6) Bn cnh vic t hy
hoi mi trng sng th hnh vi x rc ba bi cn lm mt i v ca m
quan th (7). Thnh ph ta l mt thnh ph du lch hng nm thu ht
mt lng ln khch du lch trong v ngoi nc (8). Vic x rc ba bi
s to cho thnh ph mt b mt nhch nhc, to mt hnh nh xu trong
mt khch du lch, lng khch du lch n thnh ph gim nh hng n
ngun thu kinh t kh ln t dch v du lch (9). Ngoi ra hnh vi x rc
TP LM VN 8 KHA H

59

ba bi, hy hoi mi trng sng ca ngi ln s v tnh hnh thnh thi


quen xu cho tr em (10). Mi trng sng l ti sn chung v gi ca ton
nhn loi, khng mt ai c quyn lm mai mt n ti sn v gi ny (11).
Hy v mt thnh ph vn minh sch p, v mi trng sng trong lnh
ca chng ta, mi ngi hy ni khng vi hnh vi x rc ba bi (12).

Vit bi tp lm vn s 6 Ngh lun vn hc


: Suy ngh v i sng tnh cm gia nh trong chin tranh
qua truyn ngn Chic lc ng ca nh vn Nguyn
Quang Sng.
Dn bi
Mb:
- Nguyn Quang Sng l nh vn tham gia c hai cuc khng chin
chng Php v chng M ca dn tc. Vi cch vit dung d, mc mc, cc
sng tc ca ng tp trung th hin v p v cuc sng v con ngi Nam
b trong chin tranh cng nh ha bnh.
- C th coi (Chic lc ng l truyn ngn xut sc ca nh vit trong
thi chng M cu nc. Truyn li nhiu suy ngh su sc cho ngi
c v i sng tnh cm gia nh trong chin tranh.
Tb:
a/ Trnh by xut x, hon cnh sng tc, tm tt truyn v nu ch :
- Chic lc ng c vit 1966, ti chin trng Nam B, trong thi
k cuc khng chin chng M cu nc ang din ra v cng gay go, c
lit. y l mt cu chuyn cm ng v tnh cha con, ng ch su nng.
- Tm tt ngn gn truyn ngn.
b/ Suy ngh v tnh cm gia nh trong chin tranh:
- Chin tranh l tn thng tnh cm gia nh.
- Tnh v chng: sut my nm chng i khng chin, v chng ng
Su ch gp nhau c my ln, nhng ln i thm rt kh khn (qua rng, xa
xi,), mi ln ch gp nhau vi ngy h sng trong nh thng, ch
i.
- Tnh cha con:
Sau tm nm xa cch, b Thu khng nhn cha:
TP LM VN 8 KHA H

60

- Lc mi gp ng Su, con b git mnh, trn mt nhn. N ng ngc


l lng nhn vt tho di trn m ng Su n cng hong ht, s hi
mt n ti i, vt chy ri ku tht ln.

- Sut ba ngy, con b bc l s bng bnh, nht quyt khng gi ng Su


bng ba, ch ni trng (khi mi ng Su n cm, khi mun nh ng cht
nc).
- Ht vng ra khi chn ci trng c ng Su gp cho b ng Su nh
n b sang nh b ngoi.
B Thu bc l s ng ngnh, bng bnh va ng gin va
ng thng nhng khng ng trch.
- Nguyn nhn: b khng nhn ng Su l ba v ng Su c vt tho trn
mt khng ging ci hnh ba chp vi m. Vi la tui ca mnh, Thu
khng th hiu nhng tnh th o le, khc nghit ca chin tranh. Vy m,
vt so chin tranh hn trn gng mt ng Su lm tm hn Thu rm
mu hu qu m chin tranh gy ra khin con ngi xt xa.
- ng Su rt au lng, tht vng v b Thu khng nhn mnh:
- Xung cha cp bn, ng Su nhy ln b gi, a tay n con, rt
xc ng lm vt tho ng gin git, ging lp bp, run run. Khi b
Thu chy vt i, tht ln hong ht, s hi ni au n khin mt
anh ti sm li trng rt ng thng v hai tay bung xung nh b gy.
- Trong ba ngy php, cng mun gn gi, yu thng con, b Thu cng
ln trnh, lnh lng, v l ng cng au kh hn (nm mi c gp
con, nhng ngy php ngn dn m con khng chu nhn ba, khng mt ln
c m con tru mn)
* Chin tranh khng th hy dit tnh cm gia nh:
Tnh v chng:
B Su vn vt ng xa, nguy him n thm chng; khi ng Su
v php, b lo lng chm sc cho chng (lo chun b c, xp tng chic
o,)
Tnh cha con:
TP LM VN 8 KHA H

61

- Tnh cm thm thit m ng Su dnh cho con:


+ Trong chuyn v php thm nh: rt thng nh con lc xa
(ln no cng bo v a con ln, n lc c v ci tnh ngi cha c
nn nao trong ngi anh); lc mi thy con: rt xc ng (ging run run,
vt so gin git); lun c gng kim ch ni bc dc ngay c khi con
v l; lc chia tay, ng Su mun m hn con s con khng chu, ng
ch nhn con bng i mt tru mn ln bun ru khi Thu nhn cha,
ng Su khc v sung sng v xc ng.
+ Lc rng, ti khu cn c: ng Su sung sng khi tm c
khc ng (ht hi chy v, hn h nh tr con c qu); lc ri ng
ca tng chic rng lc, thn trng, t m v c cng nh ngi th bc,
khc hng ch nh vi bao tnh cm Yu nh tng Thu con ca ba lc
nh con, ly cy lc ra ngm ngha ri mi ln tc cho cy lc thm
bng, thm mt, c cy lc ng cng mong gp con.
+ Trong gi pht cui cng, tnh cha con vn da dit khng
sc trn tri li iu g, hnh nh ch c tnh cha con l khng th cht
c gi cy lc cho ng i nh a cho con, lc y mi nhm mt
xui tay.
- Tnh cm b Thu i vi cha:
Trc lc ng Su i, ba gi ting ba u tin, x lng nh tht ln
(Baaa Ba!) ting ba m n c n nn trong bao nm nay,
ting ba nh v tung t y lng n. N va ku va chy x ti, dang
tay m cht c, n hn ba n cng khp, n hn tc, hn c, hn vai v hn
c vt so di trn m ba n na, dang c hai chn ri cu cht ly ba n
(mun gi ba n li), khc mu mu vi li dn ba mua cho con mt ci
lc, nghe ba b Thu hiu, mun b p tnh cm nhng ngy qua
tnh cm vi cha rt mnh lit.
a.Nhn xt nh gi:
- Qua Chic lc ng, ngi c nhn ra hu qu tinh thn khng nh m
chin tranh gy ra. N phn no lm st m, mt mt tnh cm gia nh, l
nim au nhc nhi, dai dng trong lng con ngi. y l ng gp quan
trng ca tc gi.
TP LM VN 8 KHA H

62

- Truyn cn gip ngi c nhn ra i sng tnh cm mnh lit ca con


ngi Vit Nam,v p tm hn. Chin tranh d khc lit n u cng
khng hy dit c tnh cm gia nh, tnh cm con ngi.
b. Ngh thut:
- thc hin nhng iu trn, nh vn s dng: tnh hung c o
(cuc gp g ca hai cha con sau tm nm xa cch, b Thu khng nhn cha.
Lc nhn ra th ng Su li phi ra i (tnh hung c bn). khu cn c,
ng dn ht tnh cm thng nh con vo vic lm chic lc ng tng
con nhng ng hy sinh khi cha kp trao cho con mn qu y. Xy dng
nhn vt kh thnh cng (b Thu hin ln c sc, c th, sinh ng, tnh
cnh nht qun, mnh m: cng ci, ng ngnh nhng hn nhin, ngy
th, chn thnh, mnh lit trong tnh cm; ng Su chn thnh, su sc rt
mc yu thng con v l mt chin s kin cng, giu lng yu nc);
chi tit chic lc ng ni kt hai cha con trong s xa cch ngay c khi
ng hi sinh, l hin thn ca tnh yu thng, ni mong nh ca ng Su
vi con v n tr thnh k vt ca tnh cha con su nng.
- Cu chuyn c k t ngi th nht, ngi k xng ti c mt v
chng kin ton b cu chuyn c tc dng r rt trong vic va k chuyn
va by t s ng cm vi cc nhn vt v th hin ni dung t tng ca
tc phm.
Kb:
- Tc gi th hin thnh cng i sng tnh cm gia nh trong chin
tranh. l tnh cha con (ch yu), tnh v chng thm thit gi nhiu xc
ng, suy ngh v tnh cm con ngi trong chin tranh.
- Qua tc phm, ngi c hiu thm v chin tranh v tnh cm con ngi
trong chin tranh.
- Thy c ti nng ca nh vn.

TP LM VN 8 KHA H

63

Vit bi tp lm vn s 7 Ngh lun vn hc


: Phn tch bi th nh trng ca Nguyn Duy
Nguyn Duy thuc th h lm th trng thnh trong cuc khng
chin chng M cu nc.Va mi xut hin, Nguyn Duy ni ting
vi bi Tre Vit Nam. Bi Hi m rm ca ng tng ot gii
hng bo Vn ngh. nh trng cng l mt trong nhng bi th c
nhiu c gi yu thch bi tnh cm chn thnh, su sc, t th bt ng
mi l.
Qua bi th, tc gi kn o bc l nhng suy ngh, chim
nghim v mt l sng cao qu trong cuc i ca mi con ngi.
Kh th m u nh nhng li t s ghi li nhng dng hi c ca tc
gi v qu kh:
Hi nh sng vi ng
vi sng ri vi b
hi chin tranh rng
vng trng thnh tri k
Trng gn b vi tc gi ngay t thi th u. Trng gn vi ng
rung, dng sng, bin c. D u, i u trng cng bn cnh. Nhng
TP LM VN 8 KHA H

64

phi n khi rng, ngha l lc tc gi sng trn tuyn ng Trng


Sn, xa gia nh, qu hng, vng trng mi thnh tri k. Trng vi tc
gi l i bn khng th thiu nhau, hiu bit, thng cm ln nhau. ip t
hi, vi din t cuc sng nhiu bin ng ca mt con ngi. iu y
chng t nh th i nhiu, tri nhiu... Qua nhng hnh nh khng gian
ng, sng, b, rng, tc gi din t tinh t s vn ng ca
thi gian gn b vi s trng thnh ca nh th ln ln t ng ni...
Tc gi nh khc m thm tnh cm ca mnh i vi trng:
Trn tri vi thin nhin
hn nhin nh cy c
ng khng bao gi qun
ci vng trng tnh ngha
Trng c v p bnh d v cng, mt v p khng cn trang sc, p
mt cch v t, hn nhin. Trng tng trng v p thin nhin nn trng
ha vo thin nhin, ha vo cy c. Hay nh th cn mun din t s gn
gi gia mnh vi thin nhin, gn gi vi trng: Trn tri vi thin
nhin. Tm hn ngi chin s lc y cng hn nhin v t n
nh cy c... Vng trng tri k p ri m vng trng tnh
ngha cn cao qu bit nhng no:
ng khng bao gi qun
ci vng trng tnh ngha
Trng mi thng mt ln theo chu k tun hon ca thin nhin, li n
vi con ngi. Trng mang nh sng n cho con ngi gia ban m.
Trng ta nh sng xung vm cy, soi t nhng li i, ta v p du mt
xung sn nh. Trng lm vui v tr con, lm m lng ngi gi, trng to
mng m cho i la, trng chia ngt s bi, ng cam cng kh vi
nhng ngi lnh rng ni. Ci tnh ngha vn ton y ca trng lm
sao con ngi c th qun c. Cch nhn ha vng trng thnh tri k,
vng trng tnh ngha th hin tnh cm nng lng ca tc gi i vi
trng bit nhng no!
T ng u cu th th ba nh bo trc mt iu g s xy ra tri
vi d on v suy ngh ban u...
TP LM VN 8 KHA H

65

iu y tr thnh hin thc, iu ng khng bao gi qun y


by gi qun:
T hi v thanh ph
nh ngi dng qua ng
Trc y tc gi sng vi sng, vi b, vi rng, by gi mi trng
sng thay i. Tc gi v sng vi thnh ph. i sng cng thay i
theo, quen nh in, ca gng. nh in v ca gng tng
trng cho cuc sng sung tc, y sang trng... dn dn ci vng trng
tnh ngha ngy no b tc gi lng qun. Phi chng vng trng y
tng trng cho nhng nm thng gian kh y. l tnh bn, tnh ng
ch c hnh thnh t nhng thng nm gian kh y. Trng by gi
thnh ngi dng... Hnh nh nhn ha y tht sinh ng i qua
ng. Trng u c cao xa vi vi, trng vn gn gi thn thng vy m
con ngi tht lnh lng dng dng... R rng hon cnh tc ng n con
ngi tht mnh m. Bi th ngi i vn thng nhc nhau: Ngt bi
nh lc ng cay Ra sng nh sui c ngy nh m.
Kh th ny c kt cu i lp, mt bn l nh in, ca gng
sng la, lng ly, rc r v mt bn l nh trng du ngt, thanh nh.
t nhng hnh nh c v i lp bn nhau, Nguyn Duy mun bc l kn
o mt li t th chn thnh, nghim khc.
Bi th c pht trin n mt t th c cht kch tnh:
Thnh lnh n in tt
t ngt vng trng trn
C ch vi bt tung ca s lc by gi ch l phn x ht sc t
nhin ca mt ngi quen vi nh sng in nay li b giam trong bng
ti, mong c c mt cht nh sng bn ngoi cho cn phng ti tm
hn m thi. Nhng may mn thay cng l tr tru thay, lc y li c trng.
Trng tr nn qu gi bit bao vo nhng khi mt in. V ring tc gi,
ci vng trng t ngt hin trn khong tri kia u phi ch thay th
trong khonh khc cho s c va ri, m n cn lm xo trn tm hn thi
s:
Nga mt ln nhn mt
nh l sng, l rng
TP LM VN 8 KHA H

66

Trong cu th Nga mt ln nhn mt, tc gi dng i xng hai t


mt rt hay. l nhn mt tri k, mt ca tnh ngha m by lu nay
mnh dng dng. Nguyn Duy gp li nh trng nh gp li ngi bn tui
th, nh gp li ngi bn tng st cnh bn nhau trong nhng thng nm
gian kh. T gi t rng rng din t ni xc ng ca thi s... Nhng k
nim ngy no by lu tng b chn vi nay li a v nh thc tm hn
ngi trong cuc:
nh l ng l b
nh l sng, l rng
ip t nh l cng vi nhp th gp bc l rt r cm xc ang
tro dng mnh m...
Kh cui bi th, Nguyn Duy a ngi c cng m chm trong
suy t, trong chim nghim v vng trng tnh ngha mt thi:
Trng c trn vnh vnh
k chi ngi v tnh
nh trng im phng phc
cho ta git mnh.
Hnh nh vng trng cn c nh th nhn li trn vnh vnh
tht l p, mt ci p vin mn khng h b khim khuyt. Ci nh sng
trn y hay cng l ci p ca tnh ngha thy chung, nhn hu mc cho
ai kia thay i, v tnh. V cao qu bit bao bi v vng trng ngy no
cn t ra bao dung lng: k chi ngi v tnh. Nhng chnh nh
trng v ngn, khng mt li trch c y khin cho ngi v tnh
thy r ci khim khuyt ca bn thn m khng khi git mnh tnh
ng:
nh trng im phng phc
cho ta git mnh
nh trng hay l nh nhn? Va nghim khc, lnh lng, va bao dung
lng, s im lng ng s y khin k trong cuc phi git mnh
v n lc ny mi nhn r mnh hn. Ci git mnh chn thnh thay
cho mt li sm hi. chnh l ci hay v c o ca bi th c sc cm
ha lng ngi.
Bi th gy c xc ng bi cch din t nh mt li tm s chn
thnh, li t nhc nh c ging trm tnh m lng su. Kh th cui ca bi
TP LM VN 8 KHA H

67

th mang chiu su t tng trit l: vng trng c trn y lng l, k chi


ngi v tnh, l biu tng ca s bao dung lng, ca ngha tnh
thy chung trn vn trong sng m khng h i hi s n p. cng
chnh l phm cht cao c ca nhn dn m Nguyn Duy cng nh nhiu
nh th cng thi pht hin v cm nhn mt cch su sc.
Kb:
Vi mt ging iu th nh nhng, su lng kt hp vi th th ng
ngn v vic khng vit hoa ch ci u dng th th th ph hp vi
vic t s, bc l cm xc, bi th nh trng thc s gy nhiu xc
ng i vi bao c gi. C l ai tng c nh trng cng u
nghim khc vi chnh mnh nh th v mt thi qu kh cha c nh
gi ng mc. Vng, mun cn hn khng, mi chng ta u phi c trch
nhim vi nhng g thuc v qu kh. Hn nh trng khng ch lm
git mnh mt Nguyn Duy m thi!

Vit bi tp lm vn s 8 Thi hc k 2

Mc lc
CHNG TRNH TP LM VN 8
Trang
HC K I
Vit bi tp lm vn s 1 Vn t s.2
Vit bi tp lm vn s 2 Vn t s kt hp vi miu t...10
Vit bi tp lm vn s 3 Vn thuyt minh............17
Vit bi tp lm vn s 4 Thi hc k 1
HC K II
Vit bi tp lm vn s 5 Vn thuyt minh ..32
Vit bi tp lm vn s 6 Vn ngh lun....45
Vit bi tp lm vn s 7 Vn ngh lun....47
Vit bi tp lm vn s 8 Thi hc k 2
GII THIU CHNG TRNH TP LM VN 9

TP LM VN 8 KHA H

68

HC K I
Vit bi tp lm vn s 3 Vn thuyt minh............52
Vit bi tp lm vn s 1 Vn t s...55
Vit bi tp lm vn s 2 Vn t s ..57
Vit bi tp lm vn s 4 Thi hc k 1
HC K II
Vit bi tp lm vn s 5 Vn ngh lun x hi..59
Vit bi tp lm vn s 6 Vn ngh lun vn hc...60
Vit bi tp lm vn s 7 Vn ngh lun vn hc...64
Vit bi tp lm vn s 8 Thi hc k 2

Chng trnh tp lm vn lp 9 c th hc t lp 8, nhm


hng n s lin tc v tip ni, t t c hiu qu cao
hn trong qu trnh dy v hc vi phng chm:

Hc vn khng ch l hc vn

TP LM VN 8 KHA H

69