SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VĨNH PHÚC

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
LỚP 12 THPT NĂM HỌC 2013-2014

ĐỀ CHÍNH THỨC

Môn: VẬT LÝ THPT
Thời gian: 180 phút, không kể thời gian giao đề.
Ngày thi: 25/10/2013.

Câu 1. (2 điểm)
Một lò xo nhẹ có độ cứng k = 50 N/m được treo thẳng đứng, đầu trên cố định, đầu dưới gắn vào
vật khối lượng m = 500 g. Di chuyển vật theo phương thẳng đứng đến vị trí lò xo dãn 12 cm rồi thả nhẹ.
Chọn trục tọa độ Ox có chiều dương hướng xuống dưới, gốc O tại vị trí cân bằng, gốc thời gian lúc thả
vật, bỏ qua mọi ma sát, coi vật dao động điều hòa, lấy g = 10 m/s2.
a) Viết phương trình dao động của vật.
b) Sau thời gian bao lâu kể từ lúc bắt đầu thả thì vật đi được quãng đường s = 17 cm. Tính tốc độ
trung bình của vật trong khoảng thời gian đó.
Câu 2. (2 điểm)
Cho cơ hệ như hình vẽ, các lò xo nhẹ có độ cứng tương
m
k1
k2
ứng là k1 = 120 N/m, k2 = 60 N/m, m = 400 g. Bỏ qua mọi ma
sát. Kéo vật theo phương ngang để hệ lò xo dãn tổng cộng 12

cm rồi thả nhẹ để vật dao động điều hòa dọc theo trục các lò
xo.
a) Tính thời gian từ lúc thả tay đến lúc vật qua vị trí lò
Hình câu 2
xo k2 dãn 4 cm lần thứ 2.
b) Khi vật đi qua vị trí có động năng bằng thế năng, người ta giữ chặt điểm nối giữa hai lò xo.
Tính biên độ dao động điều hòa của vật sau đó.
Câu 3. (1,5 điểm)
Tại hai điểm A, B trên mặt nước đặt hai nguồn sóng giống nhau, AB = 16 cm. Hai sóng truyền đi
có bước sóng λ = 4 cm. Đường thẳng xx′ thuộc mặt nước và song song với AB, cách AB một đoạn 8 cm.
Gọi C là giao điểm của xx′ với đường trung trực của AB.
a) Tìm khoảng cách ngắn nhất từ C đến điểm dao động với biên độ cực đại nằm trên xx′.
b) Đoạn thẳng PQ = 20 cm thuộc mặt nước nhận AB làm trung trực và cắt AB tại K. Biết K cách
trung điểm I của AB một đoạn 5 cm. Xác định số điểm dao động với biên độ cực đại trên PQ.
Câu 4. (1,5 điểm)
Hai nguồn sóng kết hợp đặt tại hai điểm A và B trên mặt chất lỏng dao động theo phương trình
uA = uB = 4cos10πt (mm). Coi biên độ sóng không đổi, tốc độ truyền sóng là 15 cm/s. Hai điểm M 1, M2
cùng nằm trên một elip nhận A, B làm tiêu điểm có AM1 - BM1 = 1 cm và AM2 - BM2 = 3,5 cm.
a) Tính độ lệch pha của dao động tại M1 và M2.
b) Khi li độ của M1 là 3 mm thì li độ của M2 là bao nhiêu?
Câu 5. (1,5 điểm)
Một tụ điện phẳng có hai bản cực hình vuông cạnh a = 30 cm đặt cách nhau đoạn d = 4 mm.
Nhúng chìm hoàn toàn tụ điện trong một thùng dầu có hằng số điện môi ε = 2,4 sao cho các bản tụ song
song với phương đứng. Hai bản cực được nối với một nguồn điện có suất điện động E = 24 V, điện trở
trong không đáng kể. Bằng một vòi ở đáy thùng, người ta tháo cho dầu chảy ra ngoài và mức dầu trong
thùng hạ thấp với tốc độ v = 5 mm/s. Tính cường độ dòng điện trong mạch trong quá trình dầu hạ xuống.
Câu 6. (1,5 điểm)
a) Một hòn bi kim loại, nhỏ khối lượng m được gắn vào thanh kim
O

loại mảnh nhẹ dài L. Thanh treo cố định ở O và có thể quay dễ dàng quanh
O. Trong quá trình chuyển động hòn bi luôn tiếp xúc với vòng tròn kim loại.
α0
Hệ thống được mắc với tụ rđiện C tạo thành mạch kín và đặt trong từ trường
L
đều có véc tơ cảm ứng từ B vuông góc với mặt phẳng mạch điện. Bỏ qua ma
C
B
sát và điện trở dây nối. Đưa thanh kim loại đến vị trí lệch khỏi phương đứng m
+
góc α0 nhỏ rồi thả nhẹ. Tìm chu kì dao động điều hòa của hòn bi.
b) Cho các dụng cụ: Một khẩu súng và một viên đạn khối lượng m,
một mẩu gỗ khối lượng M, một sợi dây mảnh không dãn, một thước đo chiều
dài. Hãy trình bày phương án thí nghiệm đo vận tốc của viên đạn khi rời
Hình câu 6.a
nòng súng.
---------------HẾT--------------Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh....................................................................................................SBD......................

KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 NĂM HỌC 2013-2014
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM MÔN VẬT LÍ KHÔNG CHUYÊN
(Đáp án gồm 03 trang)
Câu
1.a
(1đ)

1.b
(1đ)

2.a
(1đ)

Lời giải vắn tắt

Điểm

Phương trình dao động: x=Acos(ωt+φ)
k
ω=
=10 rad/s
m
mg
=0,1m
Tại VTCB lò xo dãn là: Δl=
k
Biên độ dao động: A=2 cm

0,25
0,25
0,25

 x 0 =Acosφ=2cosφ=2
→ φ=0 . Vậy x=2cos10t (cm)
Tại t=0:  v =-ωAsinφ=0
 0
S=17 cm=8A +1. Vậy li độ của vật ở thời điểm đó là x=1 cm
Từ mối quan hệ giữa dao động điều hòa và chuyển động tròn
ta xác định được thời gian kể từ lúc vật bắt đầu dao động đến
vật qua vị trí x=1 cm là:
13π
13π
α=ωt=
→ t=
≈ 1,36s
3
30

0,25
0,25
M
x

O 1

S 17
Tốc độ trung bình: v tb = t = 1,36 =12,5 cm/s
Biên độ dao động của hệ sau khi buông tay là A=12 cm
Chọn chiều dương hướng từ vị trí cân bằng của vật đến vị trí buông tay.
x2
Tại vị trí bất kì: k1x1 =k 2 x 2 → x1 =
(do k1=2k2)
2
→ Khi lò xo k2 dãn 4 cm lần 2 thì lò xo k1 dãn 2 cm
→ Vật cách vị trí cân bằng 6 cm và đang chuyển động theo chiều dương.
Độ cứng tương đương của hệ: k=k1.k2/(k1+k2) = 40 N/m
k
→ ω=
=10 rad/s . Hình vẽ: ∆φ=∠xOM =5π/3
m
Thời gian từ lúc buông tay đến khi vật qua
vị trí lò xo k2 dãn 4 cm lần thứ 2 là:
Δφ 5π π
O 6
t=
=
= s ≈ 0,52s
ω 3.10 6

2

0,5

0,25
0,25
0,25
0,25

x
12

0,25

M

2.b
(1đ)

Gọi cơ năng dao động của hệ trước khi giữ chặt điểm nối hai lò xo là W.
W
Khi động năng bằng thế năng thì: Wt =
2
Khi đó thế năng đàn hồi của lò xo k1 là:
Wt W
k1x12 2k 2 x 22 Wt2
=
Wt1 =
=
=
. Mà Wt1 +Wt2 =Wt → Wt1 =
3
6
2
8
2
→ Sau khi giữ chặt điểm cố định thì năng lượng hệ bị giảm W/6 → Năng lượng hệ
còn lại là W’=5W/6
Ta có: W'=

k 2 A'2 5kA 2
5A
=
→ A'=
=4 5 cm ≈ 8,94 cm
2
12
3

Điểm M gần C nhất khi M thuộc cực đại bậc 1 → d1 –d2 = λ =4 cm
Đặt IH = x. Từ hình vẽ ta có:
3a
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
(0,75) d1 = (AI +IH) + MH = (8+x) +8 , d2 = (BI - IH) + MH = (8-x) +8
→ (8+x) 2 +64- (8-x) 2 +64=4 → x=2,87 cm
3.b
Trên PK xét một điểm thuộc cực đại bậc k → AP - PB ≤ k λ ≤ AK - BK
2

0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25

102 +132 - 102 +32 ≤ 4k ≤ 10 → 1,49 ≤ k ≤ 2,5 → k=2

0,25

(0,75) → Trên đoạn PK có 1 điểm cực đại và không trùng với P, K
→ Có 2 điểm cực đại trong đoạn PQ.
C M

x
d1

x’

0,25
P

d2

I nguồn
H
Giả sử hai điểm MA
các Bkhoảng A
d1, d2; d1’, d2I’. K
B
1; M2 cách các
Hai nguồn giống nhau có λ =3 cm.
Phương trình sóng tạiHình
M1 câu
và M
a 2 có dạng:
Hình câu b
Q
Δd1
d1 +d 2
Δd 2
d'1 +d'2
u M1 =2.4cosπ
cos(ωt-π
); u M2 =2.4cosπ
cos(ωt-π
);
λ
λ
λ
λ
4.a
(1đ) Thay số ta có:
d +d
d' +d'
u M1 =4cos(ωt-π 1 2 ); u M2 =-4 3cos(ωt-π 1 2 )
λ
λ
Hai điểm nằm trên cùng một elip nên: d1 +d 2 =d'1 +d'2
→ Hai điểm M1, M2 dao động ngược pha
u M2
Từ phương trình trên ta có: u =- 3 → u M2 =- 3u M1 =-3 3 mm
4.b
M1
(0,5đ)
Khi li độ của M1 là 3mm thì li độ của M2 là -3 3 mm
εS
C=
≈ 4,8.10-10 F → Q =C.E ≈ 115.10-10 C
k4πd
a
Gọi x là độ cao của bản tụ ló ra khỏi dầu: x = vt (0 < t < ) , khi dầu tụt xuống tụ trở
v
thành 2 tụ mắc song song.
S1
a.vt
=
Tụ C1 có điện môi là không khí: C1 =
4πkd 4πkd
εS2 εa(a-vt)
=
Tụ C2 có điện môi là dầu: C 2 =
5
4πkd
4πkd
(1,5đ)
 vt(ε-1) 
Điện dung của tụ trong khi tháo dầu: C'=C1 +C2 =C 1εa 

Điện tích của tụ trong khi tháo dầu
 vt(ε-1) 
 vt(ε-1) 
Q'=C'E=CE 1=Q 1
εa 
εa 


ΔQ Q'-Q
v(ε-1)
=
=Q
=1,12.10-10 A
Dòng điện: I=
t
tεa

6.a
(1đ)

Xét tại li độ α, tốc độ góc bằng ω = α ' =


dt

α L2α
L2α

L2α '
=
→ φ = B.S = B.
→ e C = − = − B.

2
2
dt
2
2
L α'
→ q = C.eC = − C.B.
2
m.(Lω) 2 q 2
mgL(1

cos
α
)
+
+
= const
Bảo toàn năng lượng:
2
2C
α 2 mL2
C2 B2 L4
2
→ mgL +
.(α ') +
.(α ') 2 = const
2
2
8C
→ s = π.L2 .

Đạo hàm hai vế theo thời gian:

3

0,5

0,25
0,25
0,25
0,25
0,25

0,5

0,25
0,25
0,25
0,25
0,25

0,25
0,25

mgL

2α.α ' mL2
C 2 .B2 L4
+
.2α '.α ''+
.2α '.α '' = 0
2
2
8C

B2 L3C
4
mg

mL +

mg

.α = −ω2 .α → T =
= 2π
2 3
B LC
ω
mL +
4
Treo mẩu gỗ vào sợi dây mảnh và treo vào một điểm cố định.
Bắn viên đạn theo phương ngang vào mẩu gỗ để đạn ghim vào gỗ.
Viên đạn va chạm mềm và chui sâu vào mẩu gỗ làm cho mẩu gỗ chuyển động lên
được độ cao cực đại H so với vị trí ban đầu.
→ α '' = −

Áp dụng ĐLBT động lượng cho hệ gồm viên
đạn và mẩu gỗ ngay trước và sau va chạm ta
có:
mv0 =(M+m)v (1)
Áp dụng ĐLBT cơ năng cho hệ ngay sau va
6.b
ta có:
(0,5đ) chạm và 2khi lên độ cao lớn nhất
2
(m+M)v /2 = (M+m)gH → v =2gH (2)
Thay v từ (1) vào (2) ta được:
m 2 2
M+m
(
) v 0 =2gH → v 0 =
2gH
M+m
m
Dùng thước ta đo được H từ đó xác định được
vận tốc v0 của viên đạn ngay trước khi va
chạm với mẩu gỗ (gần bằng tốc độ viên đạn
khi ra khỏi nòng súng)

0,25

H

----------------HẾT---------------Chú ý:
* Thí sinh làm theo cách khác mà đúng bản chất và kết quả thì vẫn cho điểm tối đa.
* Thí sinh viết thiếu hoặc viết sai đơn vị từ hai lần trở lên thì trừ 0,25 điểm cho toàn câu đó.

4

0,25

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful