You are on page 1of 21
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA

DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA

DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
DERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJADERIVACIJA
→ Stvaranje novih leksema (re č i)   DERIVACIJA IMENICA A → N sufiksacija lep
→ Stvaranje novih leksema (re č i)   DERIVACIJA IMENICA A → N sufiksacija lep
→ Stvaranje novih leksema (re č i)   DERIVACIJA IMENICA A → N sufiksacija lep
→ Stvaranje novih leksema (re č i)   DERIVACIJA IMENICA A → N sufiksacija lep
→ Stvaranje novih leksema (re č i)   DERIVACIJA IMENICA A → N sufiksacija lep

Stvaranje novih leksema (reči)

 

DERIVACIJA IMENICA

A

N sufiksacija

lep

lep-ota

V

N sufiksacija

posetiti

poseti-lac

V

N prefiksacija

pisati

pro-pis

N

N sufiksacija

kuća

kuć-ica

N

N prefiksacija

gora

pod-gora

  DERIVACIJA PRIDEVA N → A sufiksacija drvo drv-en V → A sufiksacija č itati
  DERIVACIJA PRIDEVA N → A sufiksacija drvo drv-en V → A sufiksacija č itati
  DERIVACIJA PRIDEVA N → A sufiksacija drvo drv-en V → A sufiksacija č itati
  DERIVACIJA PRIDEVA N → A sufiksacija drvo drv-en V → A sufiksacija č itati
  DERIVACIJA PRIDEVA N → A sufiksacija drvo drv-en V → A sufiksacija č itati
 

DERIVACIJA PRIDEVA

N

A sufiksacija

drvo

drv-en

V

A sufiksacija

čitati

čit-ljiv

A

A prefiksacija

dobar

pre-dobar

A

A sufiksacija

plav

plav-ičast

  DERIVACIJA GLAGOLA N → V sufiksacija ku ć a ku ć -i-ti A →
  DERIVACIJA GLAGOLA N → V sufiksacija ku ć a ku ć -i-ti A →
  DERIVACIJA GLAGOLA N → V sufiksacija ku ć a ku ć -i-ti A →
  DERIVACIJA GLAGOLA N → V sufiksacija ku ć a ku ć -i-ti A →
  DERIVACIJA GLAGOLA N → V sufiksacija ku ć a ku ć -i-ti A →
 

DERIVACIJA GLAGOLA

N

V sufiksacija

kuća

kuć-i-ti

A V sufiksacija

crn

crn-e-ti

V

V prefiksacija

čitati

pro-čitati

V

V sufiksacija

svirati

svir-ucka-ti

→ promena kategorije / ista kategorija → afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja → prilozi
→ promena kategorije / ista kategorija → afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja → prilozi
→ promena kategorije / ista kategorija → afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja → prilozi
→ promena kategorije / ista kategorija → afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja → prilozi
→ promena kategorije / ista kategorija → afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja → prilozi

promena kategorije / ista kategorija

afiksi kao nosioci kategorijalnih /subkategorijalnih obeležja

prilozi kao reči koje su izuzetno retko motivne reči u derivacionim procesima (za razliku od N, V, A)

NOMINALIZACIJA VERBALIZACIJA ADJEKTIVALIZACIJA ADVERBALIZACIJA
NOMINALIZACIJA VERBALIZACIJA ADJEKTIVALIZACIJA ADVERBALIZACIJA
NOMINALIZACIJA VERBALIZACIJA ADJEKTIVALIZACIJA ADVERBALIZACIJA
NOMINALIZACIJA VERBALIZACIJA ADJEKTIVALIZACIJA ADVERBALIZACIJA
NOMINALIZACIJA VERBALIZACIJA ADJEKTIVALIZACIJA ADVERBALIZACIJA

NOMINALIZACIJA

VERBALIZACIJA

ADJEKTIVALIZACIJA

ADVERBALIZACIJA

→ stvaranje druge semanti č ke subkategorije u okviru iste leksi č ke kategorije Italijanski:
→ stvaranje druge semanti č ke subkategorije u okviru iste leksi č ke kategorije Italijanski:
→ stvaranje druge semanti č ke subkategorije u okviru iste leksi č ke kategorije Italijanski:
→ stvaranje druge semanti č ke subkategorije u okviru iste leksi č ke kategorije Italijanski:
→ stvaranje druge semanti č ke subkategorije u okviru iste leksi č ke kategorije Italijanski:

stvaranje druge semantičke subkategorije u okviru iste leksičke kategorije

Italijanski:

albero

“drvo"

alber-ino

“malo drvo"

giardino

“bašta"

giardin-etto

“lepa mala bašta"

ragazzo

“momak"

ragazz-accio

“loš momak"

→ stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksi č ke valentnosti glagola V AKT (PREL) →
→ stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksi č ke valentnosti glagola V AKT (PREL) →
→ stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksi č ke valentnosti glagola V AKT (PREL) →
→ stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksi č ke valentnosti glagola V AKT (PREL) →
→ stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksi č ke valentnosti glagola V AKT (PREL) →

stvaranje medijalnih glagola kao promena sintaksičke valentnosti glagola

VAKT (PREL) VMED (NEPREL)

He saws pine. Pine saws easily.

OGRANIČENJE REDUNDANTNOSTI koje sprečava izvođenje morfoloških operacija koje izražavaju redundantnu informaciju

*ook (čovek)

plavook (čovek)

- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola Ke č ua: churi - y
- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola Ke č ua: churi - y
- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola Ke č ua: churi - y
- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola Ke č ua: churi - y
- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola Ke č ua: churi - y

- promena valentnosti glagola i kod derivacije kozativnih glagola

Kečua:

churi-y-ta

sin-1JED-AKUZ

llank‘a-chi-saq

raditi-KOZ-1JED.FUT

“Učiniću da moj sin radi.“ “Nateraću sina da radi.“

- binian (i)u hebrejskom: Ime 3 MN.MUŠ.PERF Zna č enje Qal qatal ubiti Nif‘al ni-qtal
- binian (i)u hebrejskom: Ime 3 MN.MUŠ.PERF Zna č enje Qal qatal ubiti Nif‘al ni-qtal

- binian(i)u hebrejskom:

- binian (i)u hebrejskom: Ime 3 MN.MUŠ.PERF Zna č enje Qal qatal ubiti Nif‘al ni-qtal ubiti
- binian (i)u hebrejskom: Ime 3 MN.MUŠ.PERF Zna č enje Qal qatal ubiti Nif‘al ni-qtal ubiti
- binian (i)u hebrejskom: Ime 3 MN.MUŠ.PERF Zna č enje Qal qatal ubiti Nif‘al ni-qtal ubiti

Ime

3MN.MUŠ.PERF

Značenje

Qal

qatal

ubiti

Nif‘al

ni-qtal

ubiti se

Pi‘el

qittel

masakrirati

Hif‘il

hi-qtil

učiniti da ubije

Hitpa‘el

hit-qattel

ubiti se

→ Otvorene i zatvorene klase re č i Otvorene 〡 Zatvorene   〡 IMENICE 〡
→ Otvorene i zatvorene klase re č i Otvorene 〡 Zatvorene   〡 IMENICE 〡
→ Otvorene i zatvorene klase re č i Otvorene 〡 Zatvorene   〡 IMENICE 〡
→ Otvorene i zatvorene klase re č i Otvorene 〡 Zatvorene   〡 IMENICE 〡
→ Otvorene i zatvorene klase re č i Otvorene 〡 Zatvorene   〡 IMENICE 〡

Otvorene i zatvorene klase reči

Otvorene Zatvorene

 

IMENICE

UZVICI

GLAGOLI

VEZNICI

PRILOZI

ZAMENICE

PRIDEVI

(Hausa ima 12 prideva!)

→ Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse NP – velika ku ć a | CENTAR AP
→ Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse NP – velika ku ć a | CENTAR AP
→ Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse NP – velika ku ć a | CENTAR AP
→ Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse NP – velika ku ć a | CENTAR AP
→ Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse NP – velika ku ć a | CENTAR AP

Pojam centra "pozajmljen“ iz sintakse

NP – velika kuća

|

CENTAR

AP – veoma dobar

|

CENTAR

N – č ita-nje | CENTAR [N, + srednji rod] → PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams
N – č ita-nje | CENTAR [N, + srednji rod] → PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams
N – č ita-nje | CENTAR [N, + srednji rod] → PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams

N – čita-nje

|

CENTAR [N, + srednji rod]

N – č ita-nje | CENTAR [N, + srednji rod] → PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams 1981):
N – č ita-nje | CENTAR [N, + srednji rod] → PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams 1981):

PRAVILO DESNOG CENTRA (Williams 1981):

Centar morfološki složene reči je deo te reči koji je na desnoj strani!

- istorijsko objašnjenje pravila: Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja
- istorijsko objašnjenje pravila: Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja
- istorijsko objašnjenje pravila: Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja
- istorijsko objašnjenje pravila: Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja
- istorijsko objašnjenje pravila: Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja

- istorijsko objašnjenje pravila:

Univerbacija (leksikalizacija) fraza sa desnim centrom je vodila do stvaranja složenica sa desnim centrom, a neki od ovih centara su kasnije postajali sufiksi

Engleski: king-dom

Staroengleski: dom (“sudbina")

Prefiksi, sa druge strane, č esto poti č u od re č i koje su
Prefiksi, sa druge strane, č esto poti č u od re č i koje su
Prefiksi, sa druge strane, č esto poti č u od re č i koje su
Prefiksi, sa druge strane, č esto poti č u od re č i koje su
Prefiksi, sa druge strane, č esto poti č u od re č i koje su

Prefiksi, sa druge strane, često potiču od reči koje su bile levi (necentralni) deo složenice

Engleski: over-do

Latinski: ab-ducere

- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike: ↓ postoje i
- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike: ↓ postoje i
- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike: ↓ postoje i
- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike: ↓ postoje i
- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike: ↓ postoje i

- Pravilo nije univerzalno i može se primeniti samo na pojedine jezike:

postoje i jezici u kojima je centar morfološki složene reči levi član (gde su prefiksi nosioci kategorijalnih / subkategorijalnih obeležja)

↓ postoje i kategorijalno neutralni sufiksi Italijanski: tavolo N “tabla" tavol ino N “mala tabla"
↓ postoje i kategorijalno neutralni sufiksi Italijanski: tavolo N “tabla" tavol ino N “mala tabla"

↓ postoje i kategorijalno neutralni sufiksi Italijanski: tavolo N “tabla" tavol ino N “mala tabla"
↓ postoje i kategorijalno neutralni sufiksi Italijanski: tavolo N “tabla" tavol ino N “mala tabla"
↓ postoje i kategorijalno neutralni sufiksi Italijanski: tavolo N “tabla" tavol ino N “mala tabla"

postoje i kategorijalno neutralni sufiksi

Italijanski:

tavoloN

“tabla"

tavolinoN

“mala tabla"

gialloA

“žut"

giallinoA

“žućkast"

beneAdv

“dobro"

beninoAdv

“razumno dobro"

→ Ne samo postoje ć e, ve ć i mogu ć e re č i
→ Ne samo postoje ć e, ve ć i mogu ć e re č i
→ Ne samo postoje ć e, ve ć i mogu ć e re č i
→ Ne samo postoje ć e, ve ć i mogu ć e re č i
→ Ne samo postoje ć e, ve ć i mogu ć e re č i

Ne samo postojeće, već i moguće reči kao motivne reči?

Holandski:

aanraakbaar (“dodirljiv") onaanraakbaar (“nedodirljiv") uitstaanbaar (“tolerantan") onuitstaanbaar (“netolerantan")

Engleski:

corrigible (“popravljiv") incorrigible (“nepopravljiv") delible (“izbrisiv") indelible (“neizbrisiv")

ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija = parasinteti č ka tvorba re
ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija = parasinteti č ka tvorba re
ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija = parasinteti č ka tvorba re
ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija = parasinteti č ka tvorba re
ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija = parasinteti č ka tvorba re

ILI: Istovremena pojava dva morfološka procesa- prefiksacija + sufiksacija

= parasintetička tvorba reči

on-aanraak-baar:

[on-A]A + [V-baar]A [on[V-baar]A]A

- različito od cirkumfiksacije

→ Neodre đ enost zna č enjske komponente afiksa razvitak bronzan dolazak plišan trošak lan
→ Neodre đ enost zna č enjske komponente afiksa razvitak bronzan dolazak plišan trošak lan
→ Neodre đ enost zna č enjske komponente afiksa razvitak bronzan dolazak plišan trošak lan
→ Neodre đ enost zna č enjske komponente afiksa razvitak bronzan dolazak plišan trošak lan
→ Neodre đ enost zna č enjske komponente afiksa razvitak bronzan dolazak plišan trošak lan

Neodređenost značenjske komponente afiksa

razvitak

bronzan

dolazak

plišan

trošak

lančan

sastojak

živčan

umetak

pijan

čvarak

srčan

snimak

sunčan

→ Kako formalno izraziti odnos izme đ u regularnosti postavljenih odre đ enim pravilom ili
→ Kako formalno izraziti odnos izme đ u regularnosti postavljenih odre đ enim pravilom ili
→ Kako formalno izraziti odnos izme đ u regularnosti postavljenih odre đ enim pravilom ili
→ Kako formalno izraziti odnos izme đ u regularnosti postavljenih odre đ enim pravilom ili
→ Kako formalno izraziti odnos izme đ u regularnosti postavljenih odre đ enim pravilom ili

Kako formalno izraziti odnos između regularnosti postavljenih određenim pravilom ili obrascem i osobina pojedinačnih reči?

Nemački: VTRA bar = “može biti V-en“

essen (“jesti") essbar (“koji se može bezbedno jesti“) zahlen (“platiti") zahlbar (“koji se mora platiti“) halten (“držati") haltbar (“neuništiv“)

NASLEDNO STABLO