You are on page 1of 35

MGA TEKSTOPA RA SA IKATLONG MARKAHAN FILIPINO VII

Ipinasana ni: Nyomi Anne D. Corpuz Ipinasa kay: Ginoong Agpaoa

TUTUBI TUTUBI WAG KANG MAGPAHULI SA MAMANG SALBAHE


Kasasara lang ng eskwlahan at kabababa lang ng batas militar. Si Jojo, nagaaral sa Philippine School for Science and Technology, ay napadaan at binalak na bumisita sa nagbagong paaralan. Militar na ang pumalit sa mga gwardiya kay makikipila at magpapa inspect para makapasok. Kinukumpiska maski ang suklay na patulis ang dulo. !apat din ay proper uniform. May nakasabit pa nganga "Sa ikauunlad ng bayan, disiplina ang kailangan# kasama pa ang ibong walang pakpak at paa. $akipila pa rin si Jojo at noong siya na ang kinapkapan, hinanap ang kanyang %!, sinita kung bakit hindi siya nakauniporme at ininspeksyon ang kanyang libro. $apagkamalan pa nga siyang aktibista dahil sa kanyang porma. !inala siya sa dati nilang library at inusisa ng miltary interrogator&'ardonet( na parang di marunong magtagalog. Kada iling ay maybatok. Pinipilit siyang komunista. Pinagsabi pa nga siya ng mga kilala niyang komunista at nagimbento naman siya. 'inupitan siya ng bohok pagkatapos. )iglang dumating si Kulas, kabarkada niya at parang may sinesenyas ito. Pinaglinis si Jojo ng mga sasakyan suot ang malaking plakard at doon niya narinig ang mga sigaw ni Kulas.

$apilitan siyang maglakad dahil nga nagastos niya ang tirang pera sa barberya. $aglabasan ang mga billboard ng multinational. $apinturahan ang suso ni Moran at baril ni )ronson. $ilapitan siya ng *merikanong preacher na naniningil pa para sa leaflet. +umayo rin ang Kano at tuloy ang lakad. $aisipan niya ring ibenta ang relo na bigay ng kanyang ama. )uti umabot siya sa Tambunting at naibenta ito ng higit ochenta. )umili ng sigarilyo, pagkatapos ay kumain sa restawrant at nang marinig ang kampana ay nagmadali ng umuwi. !umaan muna siya sa simbahan at pinagbentahan at kinuwentuhan pa ng mga pa lengkera. $akipila rin siya sa sinasabing milagrosang imahen&na muntik manakaw(. $oong bata pa siya ay pinakokolekta sila ng porno materials ng pari at noong high school ay pinakukumpisal ukol sa kahalayan. %dinidepensa naman niya ang urges na dapat hindi pinipigil. $ang pumasok na siya sa simbahan pilit na dinidikta ng pari ang 'ood $ews. Pero pumasok sa isip niya ang plano na pagsamahin lahat ng ayaw niya sa floating school na iiwan sa dagat na maraming pating. $atakot rin siyang mapunta sa impyerno kung too ang imahe. 'anon pa rin ang labas, palengke at mga nagdedebate. Pagkaalis ng simbahan naalala niya ang mga unang araw sa eskwela at pagbabago ng paniniwala sa talino. Kapareho nito ng ilan niyang kabarkada sina Kulas, Minyong, Joey, ,erbi, +ib at si Mr. Kabayan. Mga aktibista ang kanyang mga kasama kaya medyo nahahawa na rin siya. %kinukwento niya rin ang mga pangyayari sa paaralan lalo na ang tungkol sa mga chismis ni Miss Spermato-oa&na bastos(. %sang araw pa nga ay nagpatigasan sila ni Jojo dahil sa proper uniform. Sa huli ay sumuko rin ang guro. *kala niya ay kickout na siya pero biglang nagsara ang paaralan dahil sa batas militar.

$apadaan naman siya sa tindahan ng hayop at halaman at napansing nakakulong ang mga hayop at ginawang bonsay ang mga halaman. Sa kanyang palagay, maski ang hayop at halaman ay tutol sa pagkakakulong. +umabas siya ng tindahan at si Tess naman ang pumasok sa isip. $aalala niya nang una silang magkita sa lamay. .masang tatawagan pero naghintay lang sa wala. Pumasok siya sa Ma mon luk at pagkatapos ay tinabihan ng isang matandang parang nagpapabata. ,inimas himas ang kanyang hita at yinaya pa sa %./. $agpaalam naman siyang jumingel sa +ola at paglabas niya nang banya ay lumayo at iniwan ang bill sa matanda. %nabutan siya ng curfew kaya napilitang makitambay sa mga naglalamay. Kapag nasa probinsya akala ay lagi siyang tama. Pero may kwento rin naman ng kamartiran tulad ng kay %dyo&na dapat ay 0aledictorian nila(. Malas niya lang at napagmali na lahi sila ng mangkukulam at nang lumaon ay lumuwas rin ng maynila. Mayroon ring ibang sikat sa kanila tulad ni !oming na naging Sundalo1 si 2eny, dating puta na naging kabit ng pulitiko1 si Mayor *dla-a na payaman ng payaman at ang huli nama3y si Tininte na dating magsasaka na naging asendero. Tapos na ang curfew at humigop muna siya ng goto bao naisipang dumeretso sa boarding house. ,indi sila nagpansinan ng landlady&kahit alam niyang galit iyon(. !umeretso siya sa kwarto at nadatnang tulog sina Minyong at sisiw&anak ni landlady( pero wala pa rin si Kulas. .midlip siya at paggising ay kinausap na lang si Minyong. ,indi pa talaga umuuwi si Kulas at dagdag pa si Kwakkwak&pusa( na pinalayas dahil nahuling nagnanakaw ng pagkain sa ref&kasama si Minyong(. $adamay pa nga sila ni Kulas pero nalaman niya rin na wala pa si Mr. Kabayan. .malis si Minyong para

makibalita sa tribo nila. 'usto niya ring lumabas pero wala namang maisip na pupuntahan. $akita niya ang sulat ng kanyang itay&na walang lamang pera(. Pero kakaiba ang nasa sulat, parang hindi maayos ang kalagayan nila at ang huling salita pa eh "magingat ka.# 'usto niya ring sumulat pero hindi niya alam kung magsasabi siya ng totoo. $ong minsan kasing nagsabi ng totoo ay nakagalitan pa&pumunta kasing central lu-on(. 'usto na nga rin siyang ilipat sa kanilang probinsya pero napilit pa rin na huwag. 'usto niyang magdoktor noong una pero ngayo3y ayaw na niya. 'usto na nyang umuwi pero hindi niya maisulat. $aisip niya namang sulatan si Tess pero napunta lang sa basurahan ang nagawang sulat. Tumawag si Joey sa telepono para yayain sa meeting si Jojo. Pero naiilang siyang pumunta dahil nandon sina 4en at Tess. Kasi nang magbreak sina 4en at Tess ay siya ang ginawang pantakip butas ng babae. Kaya nang magkaayusan na ay naging panggulo na lang siya. !umating siya sa folk house&na may trying hard na )ob !ylan at walang folk(. ,indi na niya makita ang matandang waiter na tumanggap sa kanila noong una. $ang dumating na si Joey&nakapaburgis na kasuotan dahil daw ayaw magpahalatang aktibista(, pinagusapan nila ang nangyayari sa grupo. Si Kulas ay hinuli. Pinlano nila na sunugin kaagad lahat ng maaaring ebidensya sa boarding house at sa umaga nila yon gagawin kaya tumuloy muna sila kina ,erbi. Pagbisita kina ,erbi, una kaagad na pinoblema ang pagkain. Si ,erbi ay anak ng pasto at sanay sa hirap. *ng pisong baon sa buong semestre ay pinapadami sa chess. Sabi niya ay may solusyon pa naman siya sa kanilang gutom. Sa tabing lagoon ay maraming kangkong. Tulad ng dati si Jojo ang lookout at sinwerte pa rin sila sa kangkong. $ang magluluto na si ,erbi, napagkatuwaan nilang magchess&pero pareho silang nagdadayaan(. $aisip niya na

naman si Tess pero dinaan na lang nila sa kain at biruan ang problema. $akatulog na ang dalawa pero siya ay nagiisip pa. )ago pa man din siya makatulog napansin na niyang may sakit si ,erbi. 'inising niya si Joey at naghanap naman si Jojo ng gamot sa mga gamit ni ,erbi. $akakita siya ng gamot at "calamine lotion# ang basa niya. %pinahid niya sa pantal ng kaibigan. $ang gumanda ganda na ang pakiramdam ay napansin ni Joey na anti allergy syrup pala ito at kulang na para ipainom. !umeretso sila sa infirmary at doon nakatulog ang tatlo. $agising lang sila Joey at Jojo nang dumating ang doktor. $gayon na pinabalik ni Joey si Jojo sa boarding house para linisin ang dapat linisin. Pagdating sa boarding house, nakita niya na maraming tao at nalaman niyang pinasok ito ng mga militar. Minabuti niyang lumayo muna. Sa paglalakad, nakita niya ang maraming pagbabago sa Maynila at naalala ang mga pagbabago sa probinsya. $ang mapagod na ay bumalik din sa boarding house at doon niya nakasalubong si %nday. Tinangay nga sila sisiw at landlady. ,inahanap raw si Mr. Kabayan at mga estudyante nito. Pagpasok naman niya ng kwarto ay nalimas na ang lahat ng kanyang gamit maliban sa maruruming damit, jaket na bigay ni tess at silindro ni Kulas. Pagbalik niya sa bahay ni ,erbi, may iniwang note si Joey na pinapapunta siya kina +ib. *yaw niya doon dahil sa mga magulang nito. Tinawagan niya muna ang bahay nila +ib at nalamang gabi pa ito uuwi. Kulang na ang pamasahe niya&at gutom na gutom pa( kaya naisipan na lang niyang dumiskarte sa )us. Sinwerte naman siya at nakasakay. Pagdating sa /ubao ay nakaupo na siya pero minabuti niya na lang ibigay sa matandang ale ang upuan. !ahil nga sa gutom at pagod ay nahilo siya at hinimatay.

Pagkagising niya, nakita niya ang isang matandang babae na nagsusubo ng mainit na sabaw sa kanya. Siay ang babaeng binigyan niya ng upuan at "Mamay# ang tawag sa kanya. !adalhin sana niya si Jojo sa ospital kaso ay mahirap lang rin sila at manghihilot naman siya. 'usto na umuwi ni Jojo pero masakit pa ang kanyang binti at baka abutin ng curfew& at nalaman niyang 5 araw na siya doon(. May dumating namang buntis na nagkwento sa mga pagbabago sa kanilang lugar. Tutol dito si Mamay. Maya maya lang ay dumating si )oy na basang basa. $agkausap sila ng kaunti&nabanggit ni boy ang aktibistang kuya( at nang dumating si Jem ay natulog na sila. Kinabukasan pagkatapos magalmusal ay nagpaalam na siya. %nabutan siya ng limang piso at hinatid na ni )oy palabas. Minabuti niyang magpunta muna sa kababayang si %dyo para makibalita sa bayan nila. Pagdating kina %dyo, sinama siya ng kaibigan sa raket nito, maging fi6er. $ang makaipon na ay pumunta sa isang Kritikal na Papel 7 eskenita at makipaginuman. ,abang nagdadaldalan ang mga lasenggo ay tahimik siya hanggang mapansin ang isang makapal na sinturong nakadispley. Pagkatapos magsalita ay siya naman ang napunta sa "hot seat# sa usapan. Tuloy ang inuman at walang nagpapahalatang lasing. Merong lumabas at humihiga at dahil pala wala nang mainom. )uti ay may nagpakuha pa ng isang kahon. $oong malasing na si Jojo tsaka lang sinabi ni %dyo ang nangyari. $asunog ang kanilang tindahan at nabugbog si Tata Selo. $agkayayaan naman silang manood ng bomba. Marumi ang sinehan at matapos ang palabas sa sine ay pumasok ang isang announcer na nagyayaya sa isang li0e show sa maliit na silid sa gilid ng sinehan. Medyo may kamahalan ang tiket pero bumili pa rin ang makakasama. Mabaho at makalat ang silid na iyon, parang isang malaking basurahan. $agumpisa na ang palabas sa pagitan ng isang

babaeng medyo may edad at lalaking maton. %ba3t ibang posisyon ang pinakita at palipat lipat naman ng upuan ang mga kasama. $ang matapos na sila ay nagyaya ang announcer na manood uli. Paglabas ay may nakasalubong na grupo ng mga lasing. +umapit ang isa at tinadyakan ang isa nilang kasama. Paglayo ay sinalubong naman sila ng pulis, agad na nagsumbong, at binalikan ang grupo. $ang magharap harap ay inagaw ng lasing ang baril sa pulis at kasabay nito ang dahandahan nilang pagtakas. ,umiwalay na si Jojo sa grupo ni %dyo nang makitang may umaalialigid na metrocom.

Pagdating ni Jojo kina +ib, nadatnan niya si Joey at agad na kinwento ang mga nangyari. $abalitaan niya rin na patay na sa engkwentro sila Kulas at Mr. Kabayan. !ahil dito napagpasyahan na buuin muli ang grupong tutubi.

TAGLISH: HANGGANG SAAN?


May nagtanong kung ang paggamit ng Taglish sa kolum na ito ay recognition on my part na tinaggap kong maaaring gawing basis ng wikang "8ilipino# and Taglish. $gayon pa man ay nililinaw ko nang hindi lengguwahe and Taglish. %to ay isa lamang con0enient 0ehicle para maabot sa kasalukuyan an isang articulate sector ng ating lipunan na unti unting nagsisikap gumamit ng Pilipino. %mportnanteng makita nang sinumang gumagamit ng Taglish na limited and gamit nito. !ahil sa binubuo ito ng mga salitang galling sa dalawang wikang not of the same family, makitid ang range of e6pressi0eness nito. *ng sensibiliteng ni reflect nito ay pag aari ng isang maliit na segment ng ating lupinan, at ang karanasang karaniwang nilalaman nito ay may pagka superficial. %sang makatang malimit banggitin kapag pinag uusapan ang paggamit sa taglish ay si 9olando S. Tinio. Sa kanyang koleksyon ng tulang tinawag na Sitsit sa Kuliglig, may ilang mga tula na pinaghalong :nglish na sulatin. :ffecti0e lamang ang Taglish, gaya ng pinatutunayan na rin ng mga tula ni Tinio, kapag *mericani-ed intellectual and speaker, at ang tone ng tula ay medyo tongue in check or sarcastic. *t kahit na sa ranks ng *mericani-ed 8ilipino intellectual, and profounder aspects of cultural alienation ay hindi kayang lamanin nang buong buo ng Taglish. )etter described marahil and Taglish as a "manner of e6pression.# %big sabihin, sa mga informal occasions, mas natural sa isang :nglish

speaking 8ilipino na sa Taglish magsalita. Sa light con0ersation, halimbawa. Pero para sa mga okasyong nangangailangan ng sustained thought, Taglish simply won;t do. <alang predicti0e patterns and paghahalo ng 0ocabulary at synta6 ng dalawang lengguwaheng magkaiba ng pamilya. !ahil dito, maraming stylistic and logical gaps na nag iinterfere sa pag uunawaan ng manunulat at mambabasa. Kailangan sa Taglish ang spontaneaous interactionng nagsasalita at ng nakikinig. Sa pamamagitan ng physical gestures, facial e6pressions, o tonal inflection, nagagawa ang filling in na siyang remedyo sa mga stylistic at logical gaps. Maaari naming sa pagtatanong linawin ng nakikinig ang anumang ambiguity sa sinasabi ng kausap. Sumakatuwid, ang pagsusulat sa Taglish, cannot be a permanent arrangement. Kung talagang nais ng manunulat na magcommunicate sa nakararaming mambabasa, haharapin niya ang pagpapahusay sa kanyang command ng Pilipino. Para sa manunulat, isang transitional "language# lamang ang Taglish. Kung tunay na nirerecogni-e niya na napakaliit at lalo pang lumiit ang audience for :nglish writing, hindi siya makapananatiling Taglish lamang ang kanyang ginagamit. Maliit pa rin ang audience na nakauunawa sa Taglish pagkat nagdedemand ito ng ade=uate control of :nglish. Magbalik sa :nglish. > tuluyang lumapit sa Pilipino. %to ang alternati0es para sa Taglish users ngayon na hangad pa ring magpatuloy sa pagsusulat.

PORK EMAPANADA

Madalas ka ba sa Katipunan? Siguro;y nakita mo na ang 8rankie;s Steaks and )urgers, sa tabi ng bagong /ra0ings, malapit sa +ily of the 4alley )eauty @ 'rooming Salon. Kung nakita mo na iyon, nakita mo na rin siguro si )ototoy. +unes hanggang Sabado, inaakyat ni )ototoy ang liku likong landas mula )arangka hanggang ser0ice gate sa likod ng *teneo 'rade School, kasama ng tatay niyang maintenance engineer sa paaralan at ng mga kalaro niyang sina $ono, %toc, at 9adny. Karamihan sa mga batang umaakyat doo;y humihimpil sa malawak na co0ered court ng /ollege, sa tabi ng >ur School, malapit sa >besr0atory, kung saan sila nagaabang ng magba badminton at tennis na tatawag ng pulot boy. Si )ototoy naman ay hindi humihimpil doon. +alakarin niya ang malayu layo pang 'ate A, at doon ay tatawid siya sa Katipunan, upang maupo sa sentadong island sa harap ng 8rankie;s Steaks and )urgers. $atatandaan mo na ba siya? *nim na taong gulang si )ototoy. *hit ang kaniyang ulo maliban sa tumpok na buhok sa ibabaw ng kaniyang noo. Mabilog at masigla ang kaniyang mga mata. Mabilog din ang kaniyang pisngi, lagi siyang nakangiti, at mayroon siyang mga ngipingkuneho. Suot suot niya;y kamiseta;t shorts at sandals na ,appy 8eet na laging kupas at maluwang, pagkat pinaglakhan ng kaniyang mga kapatid. Maliit si )ototoy, kaya;t di siya humihimpil sa co0ered court. !oon ay lagi siyang nauunahan sa pagpulot ng bola nina $ono at %toc at 9adny at ipa pang batang barangkang higit na maliksi at higit na malaki sa kaniya. Kaya nga;t isang araw ay napadpad siya sa harap ng 8rankie;s Steaks and )urgers, at doon ay nagkusa siyang mag watch your car. Kaniya kaniya ang lugar na iyon, pagkat ang ibang bata;y nasa harap ng Shakey;s at ng Jollibee at ng Mc!onald;s at ng Kentucky;s, sa iba pang mga bahagi ng Katipunan, kung saan marami at sunud sunod ang pumaparadang sasakyan. )agamat

mangilan ngilan nga lamang ang tumitigil sa harap ng 8rankie;s ay kuntento na si )ototoy B kahit kung minsan ay hindi siya inaabutan ng kahit singko, at kung minsan ay hindi siya pinapansin, at kung minsan ay binubulyawan pa siya ng may ari ng sasakyan. Kung mahina ang raket ay magdamag siyang nauupo sa sementadong island sa harap ng Steaks and )urgers, na parihaba niyang trono, maalikabok tuwing tag init at tuwing tagulan ay maputik. $gayon B naaala;la mo na ba siya? +abing isa ang kapatid ni )ototoy B ang apat na panganay ay nagsipagasawa;t mayroon nang pamilya. *ng sumunod pang apat ay nagtapos ng hay iskul at kasalukuyang iginagapang ang pag aaral ng tatay nilang maintenance engineer at ng nanay nilang hilot. *ng sumunod na dalawa;y nasa elemetari pa. Si )ototoy at ang bunsong si $ining ay pinagpasiyahang huwag munang pag aralin, pagkat libre man ang matrikula;y sakit ng ulo ang pambili ng gamit at kasangkapan sa mga prodyek. Paboritong kapatid ni )ototoy si $ining. Tuwing papanaog sa )arangkang kasakasama ng tatay at mga kalaro, bago umuwi;y nagdaraan siya sa tindahan ni *ling 9oryC sa gaano mang kaliit na kinita sa pagwa watch your car ay ibinibili niya ang bunso ng kahit na anong munting pasalubongC isang supot na >ishi o !ing !ong o Tomi, o dalawang balot na /hoc $ut o Kripy )ar o /loud D, o tatlong pirasong <hite 9abbit o Snow )ear o Judge. Saka lamang siya papasok at susuot sa pasikut sikot na looban, tungo sa kanilang tinitirhan. Sa may poso pa lamang ay tanaw na niya ang malinggit na si $ining, nakaupo sa may pintuan, naghihintay, nakadamit at sadals na ,appy 8eet na kupas at maluwag din, ang mga mata;y mabilog at masigla rin, ang mga pisngi;y mabilog din. $akangiti. *t tulad niya;y mayroong mga ngiping kuneho. Pagkatapos maghapunan ng patis at kangkong, o kung minsa;y bagoong, sina )ototoy at $ining ay tumutulong sa nanay sa pagtitiklop ng sinampay, pagkatapos ay nakikipanood ng telebisyon sa kapitbahayna

sina *ling Mela. )ago mag alas otso;y pinapapanhik na sila, kaya;t naglalaro;t naghuhuntahan na lamang sa magkabila ng maliit nilang kahon ng mga laruang plastik. ")ukas, Kuya, ano; ;uuwi mo?# laging tanong ni $ining. ";!i ko sasabihin, sorpresa,# lagi namang sagot ni )ototoy. "Marami; klase; kendi?# "Maraming marami. ;Pag marami; ;ko; makuha; pera, mas marami; ;ko; mabibili.# "Kuya, sa;n ka ku;kuha; pera?# "Sa Katipunan. !on ako nagtatrabaho.# "!o;n sa trabaho ni Tatay?# ",indi, mas malayo pa. Tatawid ka pa. Mi;san, kung gusto mo, Esasama kita.# "'usto ko, Kuya.# *t tulad ng dati, magbibida si )ototoy tungkol sa kaniyang pagwa watch your car sa harap ng 8rankie;s. Tungkol sa mga taong nagagawi roon. Tungkol sa kanilang mga kasuotan. Tungkol sa kanilang mga sasakyan. Tungkol sa minsa;y nag abot sa kaniya ng limang piso. Si $ining ay mangangarap ng kendi at damit at laruan. *t si )ototoy naman ay mangangarap nng pagbabantay ng pagkarami raming sasakyan, sa harap ng 8rankie;s Steaks and )urgers, sa Katipunan. Madalas ka ba roon? Siguro;y narinig mong tunay na masarap ang pagkain doon. Taga Mabalacat ang may ari at ubod ng linamnam ang kaniyang tenderloin at

t bone at spare ribs at ,awaiian at Salisbury at a la pobre at beef teriyaki at tocino at skinless at tapa at arro- a la /ubana, na laging hanap hanap ng nagsisidayo roon. Maliit at makitid ang puwesto, ngunit malinis at naka aircon. $akagigiliw sa paningin ang mga ilaw na pendiyente sa ibabaw ng mga mesa, at laging may masayang tugtugin. Sa tabi ng kaha, may lata latang turrones de casuy at basket basket na petit fortunes at gara garapong yemas at balotbalot na espasol at bote botelyang garlic peanuts. Pero iisa ang pambato ng 8rankie;s Steaks and )urger B di lamang sa mga regular na parokyano kundi sa lahat ng nagsisidaan, pagkat sa tabi ng pintuang salamin ay may aluminyum na bintanang pan take home, at sa ilalim ng bintana;y may makulay na paskil na tinitikan ng pentel pen na pula at asul sa isang parisukat na pirasong dilaw na kartolinaC 89*$K%:;S :SP:/%*+ P>9K :MP*$*!* P FG.HG $akakain ka na ba ng pork empanadang iyon? .ma umaga, tangha tanghali;t hapon hapon, di iilan ang nagsadya sa Katipunan at tumigil sa harap ng 8rankie;s at kumatok sa bintana at nag order ng pork empanadang iyonC isa isa, dose dosena, grosa grosa B pambaon, pangmeryenda, panregalo, panghain sa bisita. !i rin iilan ang nag order at doon mismo kumain, kung hindi sa tapat ng bintana;y sa harap o gilid ng munting restawran, at kung hindi sa harap o gilid noon ay sa nakatigil nilang sasakyan. +agi silang pinanonood ni )ototoy, nakatuntong sa sementadong island, tahimik at nag iisa.

Minsa;y isang binata at isang dalaga ang nagparada ng 'alant, at nag order ng pork empanada at /oke, at doon nagpalamig sa loob ng sasakyan. ")os, watsyorkar,# magalang na mungkahi ni )ototoy, na winalang bahala lamang ng dalawa, palibsahang may masayang biro silang pinagtatawanan. Muling naupo si )ototoy sa sementadong island. Pagkat bukas ang bintana ng 'alant, dinig ni )ototy ang kanilang usapan habang sila;y kumakain, maging sa kaniyang kinauupanC "% always buy this, it;s so Esarap,# sabi ng dalaga. ";'aling the crust,# sabi ng binata. "Ieah, it;s so manipis and it;s so malutong, Edi ba?# "<hen you bite it, it;s like manamis namis.# "This one;s really, really, really may Tita;s fa0orite. She;ll go out and make lakad just to buy. %t has giniling with no taba, and bacon bits, and chips, and raisins, and water chestnuts, and chopped onions and carrots, and grated cheese. So diff;rent from the commercial ones you buy in other places, how harang, it;s all potatoes and it;s so maalat and it tastes like flour.# Matapos magmirindal ay hinagis nila sa labas ang mga basyong plastik, na matapos inuma;y kinuyumos muna;t pinilasan, at ang mga pirasong wa6 paper na pinagbalutan ng empanda, at ang manipis na sorbelyeta. Sabi ni )ototoy sa kaniyang sarili, "Pag yumaman ako, kakain ako no;n.# Pinagmasdan niya ang dilaw na paskil, at ang aluminyum na bintana, at ang weytres na naroo;t nag aayos ng bunton buntong pork empanadang nangagkabalot ng wa6 paper sa mga plastik na bandeha.

Sinuksuk ni )ototoy ang isa niyang kamay sa kaliwang bulsa ng maluwang niyang shortsC doo;y may dalawang beinte singkong bagol. Sinuksik ang kabila sa kanang bulsaC isang diyes, tatlong singkol, dalawang mamera. Matagal tagal pa, at marami pang sasakyang babantayan, bago si makabili ng kahit isang pork empanada. Kung sana;y malaki laki lamang siya, nang makapag pulot boy sa co0ered court, o kaya;y makapangagaw ng iwa watch your car sa harap ng Shakey;s at ng Jollibee at ng Mc!onald;s at ng Kentucky;sJ Tatlong piso at kuwarenta sentimos lamang ang kinita niya sa buong maghapon. $ang sunduin niya ang tatay niysa sa Maintenance !epartment ay tahimik siya;t malayo ang tingin. Kagyat na naisip ng tatay niya;t mga kalaro kung siya;y nadapuan ng sakit, ngunit dahilan niya;y napagod lamang siya sa kawa watch your car sa harap ng 8rankie;s. Sa tindahan ni *ling 9ory ay matagal niyang pinagmunimunihan ang ipapasalubong sa bunsong kapatid. $akuntento siyang bumili ng isa balot na ruweda. May dalawang piso;t labimpitong sentimo siyang natitira B imbes ibili ng lastiko o holen o teks o ihulog sa alkansiya ng nanay ay maitatabi niya. )ilang simula ng kaniyang pagiipon. $oong gabing iyon, bago ganap na makatulog ay nanagimpan siya ng masarap na buhay na walang takot at walang pagod at walang sakit at walang kakulangan sa pera at walang problema, at sa pinilakang tabing ng kaniyang diwa;y kasama niya si $ining, at sila;y nagbibiruan, at sila;y nakasakay sa isang &maliit, mangyari;y panagimpang bata( 'alant, at sila;y nagparada sa harap ng 8rankie;s, at sila;y nag order ng pork empanada at /oke, at doon sila nagpalamig sa loob ng sasakyan. Pagdilat niya;y maliwanag na sa labas, at yinuyugyog siya sa balikat ng tatay niya. "Toy B sasama ka ba?# dinig niyang bulong ng tatay niya.

">po,# tugon niya, bagamat talos niya na sa umagang iyon ay manghuhuli sina $ono at %toc at 9adny ng alupihang dagat sa San 9o=ue, at noong makalawa lamang ay naghanap siya ng malinis na basyo ng +igong paglalagyan, at nagpaalam siya sa nanay. !alawang piso lamang ang kinita niya noong araw na iyon, kayat sa tindahan ni *ling 9ory ;y higit pa siyang nagmunimuni bago nagpasiyang bumili ng apat na pirasong Tootsie 9oll, na siyang pinasalubong niya kay $ining. *ng basyo ng +igong ginawa niyang sisidlan ng sinsilyo;y kaniyang nadagdagan B nang kaunti lamang, gayunpama;y nadagdagan. %nalog niya iyon at pinagmasdan. *t inisip na sa loob ng sanlinggo;y maaaring mangalahati na ang laman niyon. *t inisip din na sa loob ng isang buwan ay makabibili na siya ng pork empanada. *t muli niyang inalog at pinagmasdan. "$ag iipon ako, $ining,# pagtatapat niya sa bunsong kapatid, bago niya ibinaon ang basyo sa ilalim ng maliit nilang kahon ng mga plastik na laruan. ";Pag marami na ;ko; pera, bibili tayo; empanada. Masarap iyon.# "Parang litson, Kuya?# usisa ni $ining. "Mas masarap. Mayayaman ang kumakain no;n.# "Sa bertdey ko, Kuya?# usisang muli. ">o. ;Pag marami na ;ko; pera. Kakain tayo do;n.# *t sandaling nagliwanag sa isip ni $ining ang larawan ng sari saring maririkit na kainan, na madalas nilang matanaw ng nanay mula sa mga dyipni at bus na kanilang nasasakyan. Tulad ng maraming kainan sa Katipunan, hindi ba?

Tulad ng mga kainan doon na hinihimpilan ng mga batang watch your car. Sa harap ng Shakey;s, at ng Jollibee, at ng Mc!onald;s at ng Kentucky;s at ng 8rankie;s Steaks and )urgers. *t %sa si )ototy sa mga batang iyon, kaya;t siguro;y nakita mo na siya. Pagkat kinabukasa;y naroroon na naman si )ototoy, naghihintay at nagbabantay. .ma umaga, tangha tanghali, hapon hapon. $akilala niya ang mukha ng pagtitiyaga at ng pagtitiis, at ng pagsisikap, at ng pag aasam, at ng pagbabakasakali. $g ginhawa ng pagpanhik sa bahay na may bulsang puno ng sinsilyong kumakalansing. $g lungkot ng pagkaalat, ng paghiga sa banig na malakas ang pagnanasang makabawi kinabukasan. *t kinabukasan pa. *t kinabukasan na naman. *t kinabukasang muli. !atapuwat sa pagdaan ng mga araw, ang sisidlang basyo ng +igo;y nangalahati rin, at dumami ang nilalaman. $ang bilangin ni )ototoy ang sinsilyo;y umabot na sa beinte uno, at maibibili na niya ng pork empanada para sa kanilang dalawa ng bunsong kapatid. ")ukas tayo bibili,# malapad na ngiti ni )ototoy. $aghagikgikan sila at nanggigil sa tuwa, at nagsilitaw ang kanilang mga ngiping kuneho. Madaling araw pa lamang ay gising na gising na ang magkapatid. $agbihis si $ining ng kaisa isa niyang barong panlakad B kulay koton kendi at may kuwelyong maypalibot na kulay sapin sapin at malaking lasong kulay koton kendi rin B na binibihisan lamang tuwing may binyag o kasal o pistang bayann o simbang gabi o dalaw aginaldo. $agpulbos siya;t nagsuot ng hikaw niyang plastik at hugis bituin. Si )ototoy naman, pagkat walang sariling maayos na panlakad ay nagsuot pa rin ng maluwang niyang shorts, at ng kamisetang may dibuhong kupas na oso at mga titik na "so happy summer day be many friends#, na hiram sa nakatatandang kapatid. "Papasyal ang dalawa, ha,# biro ng nanay nang sila;y paalis na.

";)e bertdey parti kami Kuya,# masayang bitiw ni $inging, at humawak siya nang mahigpit sa kamay ni )ototoy. %nakyat nila ang liku likong landas mula )arangka hanggang ser0ice gate sa likod ng paaralan, kasama ng tatay nila at nina $ono, %toc, at 9adny. $agdaan sila sa co0ered court, at nilakad ang malayu layo pang 'ate A, at doon ay tumawid sila sa Katipunan, patungong 8rankie;s Steaks and )urgers. Samatala;y malihis muna tayo. Kung madalas ka nga sa Katipunan, at kung nakita mo na nga ang 8rankie;s Steaks and )urgers, at kung nakakain ka na nga ng 8rankie;s :special Pork :mpanada, nakita mo na rin siguro ang weytres na madalas matoka sa aluminyum na bintana roon. $oong umagang iyon ay muling gumising nang may toyo sa utak ang weytres. $oong kasing nakaraang linggo at nagsara sila ng kainan, nang magbilangan ng pera;y natuklasang kulang ng beinte uno ang kabuuang bayad sa empanada. Sinabunan ng may ari ang weytres sa pagiging burara, at pinaghinalaan pang nangupit ng dalawang empanada. )agamat di siya inawasan ng sahod, labis na dinamdam ng weytres ang pangyayaring iyon. Totoo ngang siya;y burara B bukod sa suplada at masungit at laging nakaismid B ngunit sa pangungupit ng empanada;y wala siyang kasalanan. $oong umagang iyon, nang ipasok ng nagdedeliber ang mga kahon ng sariwang empanada, isa isa yaong binuklat ng weytres, at ang nilalaman ay maingat niyang binilang. %nayos niyang bunton bunton sa mga plastic na bandeha. !inala;t pinatong sa pasemano ng aluminyum na bintana. *t hinugot ang drower sa ilalim ng bintana, upang ilabas ang librito ng mga

resibong puti at rosas at pirasong carbon paper at bolpen na matagal nang nawawala ang takip &at bunga ng kaniyang pagiging burara(. $oong umagang iyon B bago dumating sina )ototoy at $ining B ang nalalabing mga resibong puti sa librito;y naubos. Muling hinugot ng weytres ang drower sa ilalim ng bintana B sa sulok kasi niyon ay may nakasalansang mga buong librito. $ang humila siya ng librito, dalawang empanada ang nasagi ng kaniyang kamay. $angakabalot pa ng wa6 paper, ngunit papanis na B noong nakaraang linggo;y nahulog sa drower at natulak sa loob &na bunga rin ng kaniyang pagiging burara(. $akaramdam ng inis ang weytres. $aalala niya ang masasakit na salitang bitiw ng may ari ng kainan, at ang paghihinala nitong nangupit siya ng empanada. $akaramdam din siya ng itim na gala B galak ng paghihiganti, at galak ng pagwawagi. $apaisip ang weytres. ,awak hawak niya ang mga empanada sa kaniyang mga kamayC parang dalawang shoulder pads ng blusang dapat niyang tubusin sa mananahi mamayang gabi. Parang dalawang malalaking kwei, mga pulang kahoy na pinahagis sa kaniya sa templong Tsino, minsang samahan siya ng kaibigan upang magpahula ng magandang hanapbuhay. $ang sandaling iyon ay may kumatok sa aluminyum na bintana, at pagsungaw ng weytres ay may dalawang maliit na batang naroroon, nakatingala sa kaniya, mabibilog at masisigla ang mga mata, mabibilog din ang mga pisngi, nakangiti, at may mga ngipingkuneho. "Pabili po ng dalawa; empanada,# bati ng batang lalaki. *t bilang kaganapan ng itim niyang galak ay kinuha ng weytres ang beinte unong abot abot ng bata, at iyon ay lihim niyang binulsa, iniabot naman niya ang dalawang lumang empanada. ";.po tayo, $ining,# ngiti ni )ototoy, dala dala ang kanilang kakanin. .pang di marumhan ang damit ng kapatid ay pinagpagan niya ng alikabok

ang isang bahagi ng sementadong island. $aupo silang magkasiping, nagngingitian, naghahagikgikan at nanggigigil sa tuwa. "!ito Eko nagtatrabaho,# pagmamalaki ni )ototoy, at pinagmasdan ni $ining nang buong pagmamangha ang kanilang kapaligiran. Maingat nilang binuklat ang wa6 paper, at masayang tiningna ang mga empanada, at masaya yaong sinubo, at kinain nang marahan upang namnamin ang lasa;t di nila agad maubos. "Kaka;nin mo; balat, $ining, kasi malutong,# bilin ni )ototoy, "Masarap, Kuya.# "Masarap. Sa Katipunan, patuloy na nagdaan ang mga sasakyan, mabilis at mabagal..

ANG BUOD NG IBONG ADARNA


Sa isang mapayapang kaharian ng )erbanya, may isang hari na ang pangalan ay si !on 8ernando, ang kanyang asawa ay si !onya 4aleriana. Sila ay may tatlong anak na lalaki. *ng pinakamatanda ay si !on Pedro, ang ikalawa ay si !on !iego at ang bunso ay si !on Juan. %sang gabi, samantalang natutulog si !on 8ernando, nagkaroon sya ng isang masamang panaginip at sya ay nagkasakit. *ng kanyang panaginip

ay tungkol kay !on Juan na sya daw ay inihagis sa isang balong malalim ng dalawang lalaki. Kinabukasan, ipinatawag ang lahat ng manggagamot sa )erbanya upang gamutin ang hari, ngunit walang makapagpagaling sa kanya. ,angga3t isang ermitanyo ang dumating at nagsabi na ang tanging makapagpapagaling sa kanya ay ang pitong awit ng %bong *darna. *ng %bong *darna ay matatagpuan sa puno ng Piedras Platas sa )undok ng Tabor. %sinugo ng hari ang kanyang dalawang anak na lalaki upang hanapin ang %bong *darna, ang una ay si !on Pedro at sumunod ay si !on !iego, ngunit sila ay nabigo sa paghahanap sa %bong *darna. !ahil sa +abis na pagod, sila ay nakatulog sa ilalim ng isang puno na kumikislap ang mga dahon na parang diamante. Kapag dumapo ang %bong *darna sa kalaliman ng gabi ito ay umaawit at pagkatapos ay umiipot. $ang mapatakan ng ipot ng ibong *darna ang dalawang prinsipe, sila3y naging bato. +umipas ang tatlong taon ngunit hindi na nakabalik ang dalawang prinsipe, dahil dito natakot si !on 8ernando na isugo ang kanyang bunsong anak na si !on Juan dahil baka magkatotoo ang kanyang panaginip. $gunit nagpumilit si !on Juan na hanapin ang %bong *darna. Samantalang si !on Juan ay naglalakbay upang hanapin ang ibon, nakita nya ang isang ketongin na humingi sa kanya ng pagkain. !ahil si !on Juan ay may magandang kalooban, ibinigay nya ang kanyang kahuli hulihang baon na tinapay sa matandang lalaki na ketongin. !ahil dito, tinulungan sya ng ketongin kung papaano matatagpuan ang %bong *darna. Sinabi nito na mayroon isang maliit na bahay malapit sa bundok kung saan nakatira ang isang ermitanyo na magbibigay sa kanya ng kaalaman kung papano mahuhuli ang %bong *darna. *t ibinilin din ng matanda na huwag syang hihimlay sa isang puno na kaiga igaya ang anyo. *t nagtungo si !on Juan sa bahay ng ermitanyo, pinatuloy naman si !on Juan sa bahay ng ermitanyo at inanyayahang kumain. $agulat si !on Juan nang makita nya na ang pagkain na inaalok sa kanya ay ang kanyang tinapay na ibinigay sa isang ketongin. Kaya3t inisip ni !on Juan na ang

ermitanyo at ang ketongin ay iisa. )inigyan ng ermitanyo si !on Juan ng pitong dayap, matalim na labaha, at gintong sintas. *t kanyang sinabi na tuwing kakanta ang %bong *darna, kailangan sugatan nya ang kanyang katawan at patakan ng katas ng dayap ang sugat upang hindi sya makatulog. Kailangan din nyang umiwas kung ang ibon ay umipot pagkatapos umawit ng pitong awit. *t kapag nahuli na nya ang %bong *darna, dapat talian nya ito ng gintong sintas na ibinigay sa kanya ng ermintanyo. $aging matagumpay si !on Juan na makita at mahuli ang %bong *darna ayon sa bilin ng matanda. !inala nya ang %bong *darna sa bahay ng ermitanyo na doon ay inilagay sa isang hawla ang ibon. Kanya ring nailigtas ang kanyang dalawang kapatid nang buhusan nya ito ng tubig ayon s autos ng ermitanyo. $gunit sa kabila ng mga ito, naiingit si !on Pedro kay !on Juan at sinabi nya kay !on !iego ang kanyang masamang balak kay !on Juan. Sumang ayon si !on !iego sa masamang balak ng kanyang kapatid. Kanilang sinaktan si !on Juan hanggang sya ay mawalan ng malay. Kinuha nina Pedro at !iego ang %bong *darna at dinala ito sa hari. 'ayunpaman, pagdating nila sa hari hindi humuni at umawit ang ibon. Samantala, nagdasal si !on Juan dahil sa hindi sya halos makagapang sa bugbog na tinanggap mula sa dalawang kapatid. %sang matanda ang tumulong sa kanya at sya3y hinilot hanggang gumaling. !agli dagli syang umuwi at sa kanyang pag dating sa kaharian nagpalit agad ng balahibo ang ibon at bigla itong umawit. *ng kanyang pitong mga awit ay patungkol sa ginawa ng dalawang prinsipe kay !on Juan, na doon din gumaling ang hari. $ais ni !on 8ernando na parusahan ang kanyang dalawang anak dahil sa kanilang ginawa kay !on Juan, nguni3t paglao3y nagbago din ang kanyang isip dahil sa paki usap na rin ni !on Juan. $gunit isang gabi na nagbabantay si Juan sa ibong *darna, siya ay nakatulog at hindi namalayan na pinakawalan nina Pedro at !iego ang

%bon at lumipad ang ibon papalayo sa kaharian ng )erbanya. %pinasya ni Juan na umalis at magpunta sa bundok ng *rmenia dahil sa takot na sya ang pagbintangan na nagpalaya sa ibon. $gunit sya ay ipinahanap ng hari sa kaniyang dalawang kapatid. $atagpuan ni !on Pedro at !on !iego si !on Juan sa *rmenia. Sa kanilang paglalakbay pabalik, isang araw nakakita sila ng isang balon, sila3y bumaba doon ngunit tanging si Juan lang ang nakaabot sa pondo ng balon at sa ibaba nito nakita nya ang isang napakagandang ginintuang palasyo. !oon nakita din niya ang mga magagandang prinsesa na si Juana at +eonora, nguni3t sila ay binabantayan ng serpente na may pitong ulo at higante. $apatay ni Juan ang higante at ang serpente. !ahil doon, sumama sila Prinsesa Juana at +eonora kay Juan palabas ng balon, nguni3t naiwan ni +eonora ang kanyang singsing sa isang mesa. !agling binalikan ni Juan ang singsing, nguni3t sampung dipa pa lamang si Juan patungo sa ilalim ng balon ay dagling pinutol ni Pedro ang lubid. $ahulog si Juan sa ibaba ng balon at sya3y labis na nasaktan. Subalit inutusan ni +eonora ang kanyang alagang lobo upang tulungan si Juan at sila ay umalis na patungo ng )erbanya. $ang makarating sa )erbanya, Si !iego ay ikinasal kay Juana, ngunit si Prinsesa +eonora ay humingi ng pitong taon bago magpakasal kay Pedro. Si !on Juan naman ay nakaligtas na rin mula sa balon sa tulong ng lobong alaga ni +eonora, nakuha na rin nya ang singsing nito. Samantalang sya3y pabalik na sa )erbanya, nakatulog sya sa ilalim ng isang puno na sya3ng pagdating ng %bong *darna. $guni3t sya ay nagising at nirinig ang awit ng ibon tungkol sa isang mas magandang prinsesa na si Maria )lanca na anak ni ,aring Salermo ng kaharian ng !elos /ristal. $ang marinig nya ito, sya ay nagpasya na hanapin ang kaharian ng !elos /rsital. $guni3t hindi nya ito matagpuan hanggang maglakbay sya sa ikapitong bundok upang hanapin ang isang ermitanyo na may edad na HGG sunbalit hindi rin alam ng ermitanyong ito ang !elos /ristal, kaya ipinasya ng ermitanyo na sya3y papuntahin sa ikapitong bundok upang hanapin ang isang ermitanyo na may edad na KGG, sa tulong ng isang agila na sinakyan ni Juan, siya3y nakarating sa kaharian. $guni3t ang bilin ng agila, sya3y dapat magtago

kung ang tatlong prinsesa ay maliligo tuwing ikaapat. Pagkagayon itinago ni Juan ang damit ni !onya Maria at pagkatapos maligo nito hinanap ni Maria ang kanyang damit ngunit paglipas ng isang oras ay nagpakita na rin si Juan at ipinahayag ang kanyang malinis na layunin sa prinsesa. 'ayunpaman, hindi nagalit ang prinsesa at ibinilin nya ang kanyang gagawin kapag sya ay makita ni ,aring Salermo. Sinubok ni ,aring Salermo si Juan, naging mahigpit ang mga pagsubok na ibinigay ni ,aring Salermo kay Juan. *ng unang pagsubok ay ang pagtibag ng bundok, pagpapatag nito at pagtatanim ng trigo na kinakailangan kinabukasan ay may mainit na tinapay na magagawa kaagad si Juan at maibibigay sa hari. *ng ikalawa ay ang paghuli sa FA negrito na pinakawalan sa karagatan. *ng ikatlo ay ang paglalagay ng bundok sa gitna ng dagat at gagawing kastilyo, na banding huli ay kanya ring pina alis ang kastilyong ito upang makita ang nahulog na singsing ng hari sa karagatan. *ng pinakamahirap ay ang paghahanap nito ng singsing ng hari na kanyang pinaghati hati ang katawan ni Maria upang hanapin ang singsing ng hari, dahil dito nawala ang isa sa mga daliri ni Maria. 'ayunpaman, lagi nitong napagtatagumpayan ang lahat ng pagsubok ng hari sa tulong na rin ng Mahika )lanka ni !onya Maria. !ahil doon napilitan si ,aring Salermo na ipakasal ang isa sa kanyang mga prinsesa *ng napili ni Juan ay si Maria kahit hindi ipinakita sa kanya ang mukha ng prinsesa. !ahil na rin sa naputol na daliri ni Maria bilang naging palatandaan ni Juan sa kanya. $ang malaman ni ,aring Salermo na matagal ng magkakilala sila Juan at Maria nagalit sya at kanyang isinumpa ang anak na si !onya Maria. *ng sumpa ay, sya ay makakalimutan ni Juan at pakakasal sa iba. !agling umalis sila Juan at Maria patungo sa )erbanya. $ang malapit na sila Juan at Maria sa kaharian ng )erbanya pansamantalang iniwan ni Juan si Maria sa labas ng kaharian. $guni3t ng malaman ni +eonora na dumating na si Juan, sya3y lumapit kay Juan at nakalimutan ni Juan si Maria. !oon itinakda ang kasal nila +eonora at Juan, nguni3t nang dumating si Maria, namangha sya sa napipintong kasal ng dalawa kaya

sya ay humiling ng isang palaro na naging dahilan upang maalala ni Juan ang kanilang nakaraan ni Maria. %sang negrito at negrita ang inilabas ni Maria. Sa tuwing papalo ang negrita, hindi nasasaktan sng negrito. *ng nasasaktan ay si !on Juan. .nti unting nagbalik ang ala ala ni Juan at sila ay nagpakasal ni Maria. Samantalng si +eonora naman ay nagpakasal kay Pedro. Pagkaraan nito umuwi sila !on Juan at !onya Maria sa !elos /ristal at sila ang tinanghal na ,ari at 9eyna sa kaharian. Pinamunuan nila ang kaharian na makatao, makatarungan at maka!iyos na pamumuno. !ahil ditto sila3y minahal ng taong bayan.

MGA TAUHAN AT PINAGMULAN NG IBONG ADARNA


-Haring Fernando: Siya ay isang mapagmahal na tao na naghahari sa mapayapang kaharian ng Berbanya. -DonyaValeriana: Siya ang ka-biak sa puso ni Haring Fernando at ang nanay ng tatlong prinspe na anak (Don Pedro, Don Diego, Don uan! din ni Haring Fernando.

-Don Pedro: "ng panganay na anak ni Haring Fernando at Donya Valeriana. -Don Diego: "ng sunod kay Don Pedro at siya ang pinaka-nakakata#ang tao sa buong tauhan ng dula

-Don

uan:

"ng bunso at ang pinakamabait sa kanilang tatlong magkakapatid at siya and pinaka-gusto nila Don Fernando at Donya Valeriana. -Prinsesa uana: uan sa kanyang paglalakbay at ang pinakamamahal na babae ni

"ng kauna-unahang babae na nahanap ni Don Don Diego.

-Prinsesa $eonora: "ng kapatid ni Prinsesa uana at ang pinakamamahal na babae ni Don uan subalit sa paglalakbay pa ni Don

uan ay nakita niya si Prinsesa %aria Blan&a na inibig niyang tunay at ang nagmahal na lamang kay Prinsesa $eonora ay si Don Pedro. -Prinsesa %aria Blan&a: "ng huling babaeng nakita ni Don uan sa kanyang paglalakbay at ang nagiisang anak ni Haring Salermo at uan.

siya ang pinakamamahal na babae ni Don -Haring Salermo: "ng immortal na ama ni %aria Blan&a. -'rmitanyo: Siya ang tumulong sa paglalakbay ni Don -Higante "ng tagapag bantay ni uana

uan.

-Serpyente na may pitong ulo "ng tagapag bantay ni $eonora -() negrito Sila ang mga tauhan sa ikala#ang pagsubok ni Haring Salermo, sila ang isisilid sa prasko.

-Donya

uana * donya +sabel (,eino de los -ristal!

Sila ang mga kapatid ni Donya %aria Blan&a -$obo ang hayop na alaga ni Donya $eonora na gumamot at tumulong kay don .uan noong siya/y pinagkaisahan nina don Pedro at don

Diego

MAGKABILAAN
*ng katotohanan ay may dalawang mukha *ng tama sa;yo ay mali sa tingin ng iba May puti, may itim, liwanag at dilim May pumapaibabaw at may sumasailalim *ng tubig ay sa apoy, ang lupa ay sa langit *ng araw ay sa gabi, ang lamig naman ay sa init Kapag nawala ang isa ang isa;y di mababatid *ng malakas at ang mahina;y magkapatid Magkabilaan ang mundo

*ng hirap ng marami ay sagana ng ilan *ng nagpapakain, walang laman ang tiyan *ng nagpapanday ng gusali at lansangan Maputik ang daan tungo sa dampag tahanan May mga haring walang kapangyarihan Mayroon ding alipin na masmalaya pa sa karamihan May mga sundalo na sarili ang kalaban *t may pinapaslang na nabubuhay ng walang hanggan Magkabilaan ang mundo May kaliwa;t may kanan sa ating lipunan Patuloy ang pagtutunggali patuloy ang paglalaban Pumanig ka, pumanig ka, huwag ng ipagpaliban pa *ng Edi makapagpasiya ay naiipit sa gitna )ulok na ang haligi ng ating lipunan Matibay ang pananalig na ito;y palitan Suriin mong mabuti and iyong paninindigan EPagkat magkabilaan ang mundo

Magkabilaan ang mundo $ang Maging Mendiola Ko *ng %nternet !ahil kay Mama )inigyan tayo ng !iyos ng bibig para makapagsalita at utak para makapag isip. %yan ang paulit ulit na dayalogo sa akin ni Mama sa tuwing nalalaman niyang hindi na naman ako nagsalita upang ipagtanggol ang aking sarili. *ko kasi yaong tipo ng taong hindi nagsasabi ng tunay na nararamdaman at hinaing. $apag isip isip kong may punto naman siya doon. Tama naman talaga siya. 'inagamit natin ang ating mga bibig para maisalita kung ano ang ating mga saloobin kaagapay ang utak upang iproseso ang mga napapansin at kapansin pansing mga bagay bagay na nangyari sa ating paligid. $gunit, naisip ko, habang sinasabi na naman niya sa akin ang paborito niyang linya, paano naman kaya ang mga piping hindi naisasalita ang kanilang mga saloobin? > kaya, ang mga taong katulad ko na nahihiya o kung minsan ay natatakot isalita ang mga saloobin? Paano kaya nila sasabihin sa mga tao sa paligid nila ang kanilang mga hinaing? Paano kaya nila maipararating ang kanilang mga nasasaisip. Paano kaya nila maipagtatanggol ang kanilang mga sarili laban sa iba? ,indi naman sa lahat ng oras ay nariyan ang mga taong nakauunawa sa bawat pagkumpas ng kanilang mga kamay at pagbabago ng ekspresyon ng kanilang mga mukha o ang mga simpleng pananahimik nila sa sulok ng bahay. $agtataka ako. Paano kaya nila sasabihin ang mga gusto nilang sabihin kung ipinagkait sa kanila ang kakayahan at karapatang makapagsalita? *ng lahat naman ay magagawan ng paraan, ang motto nga ni Mama.

Salamat sa internetJ %to ang nagsilbing tulay ko upang maipahayag sa aking mga kausap ang ilang mga bagay na hindi ko kayang maiparating nang tuwiran. ,indi ko man maisatinig palagi ang mga nais kong sabihin, maaari ko namang maisulat ang mga ito. 'amit ito, naipaparating ko sa aking mga kaibigan ang aking kasalukuyang kalagayan, opinyon, pananaw at mungkahi ukol sa ilang mga isyung personal at panlipunan. Minsan nga ay nabasa ko ang ipinost ng isa kong kaibigan sa facebook. $anghihingi siya ng mga mungkahi sa kung anong magandang gawin ngayong bakasyon. Marami ang nagbigay ng kanilang mga opinyon. May mga nagsabing magbabad na lamang sa pagfe facebook. May mga nagsabing maglaro na lamang daw sila ng mga computer games. *lam ko na mag aaksaya lang sila ng panahon, pati na rin ng kuryente na nagbabadyang tumaas na naman ang halaga. ,indi ako sumang ayon sa mga mungkahi nila. Sa una3y nag aalinlangan akong magbigay ng opinyon pero nag aalala ako na baka hindi nila magugustuhan ang sasabihin ko o baka hindi maganda ang magiging reaksyon ng mga makakapansin sa aking isusulat. $gunit, maya maya ay nagpasyahan ko na magbigay na rin ng aking opinyon. $aisip ko, wala namang masama kung susubukan kong magtipa ng mga nais kong sabihin. %yon ang unang pagkakataong nagbigay ako ng opinyon maliban sa mga madalas kong iminumungkahi na LhahahaL , LtamaL , at kung anu anong mga pangkaraniwang ekspresyon. LSulitin mo ang summer, kumain ka ng sorbetes o 3di kaya3y mag swimming ka para ma enjoy mo ang init ng panahon. Kung gusto mo3y pwede ka ring mag e6ercise, magiging fit ka pa niyan. Sumulat ng blogs tungkol sa iyong sarili o ilang mga tula tungkol sa iyong mga nararamdaman ngayong tag init.L %ba iba ang naging reaksyon ng mga nakapansin sa sinulat ko. Marami ang nag like ngunit may ilan ilang ding umalma. 'ayunpaman, natuwa pa

rin ako dahil marami ang nagsabing maganda ang mungkahi kong iyon. Kahit papaano3y naibahagi ko ang mga ideyang maaaring makatulong sa iba, hindi ba? Kaya simula noon ay ganap ng natanggal ang mga pag aalinlangan kong magkomento o magpahayag ng aking mga opinyon, pati ang mga nais kong sabihin ay madalas ko na ring ipinopost sa facebook at twitter. ,indi dapat magkaroon ng diskriminasyon sa pagsasalita, isa na naman iyan sa mga pahayag ni Mama. *ng pahayag na iyon ni Mama ang nagpapaalala sa akin kung bakit hindi ako nag aalangang maghayag ng aking saloobin sa internet sapagkat ito ay hindi namimili ng tao. Sa madaling salita walang diskriminasyong nagaganap sa mundong ito. +ahat ay pwedeng gumamit nito. )ukas kasi sa publiko. <alang pinipiling taong gagamit. Mapabata, estudyante, mangangalakal, guro, doktor, mga kawani ng gobyerno, mga tagapag ulat, manunulat, mga lolo3t lola, maging ang mga may kapansanan B sinuman ay mamamangha sa dami ng pakinabang nito. Syempre, hindi magpapatalo ang mga kabataang tulad ko. %to ngayon ang paraan ko at ng iba pang kabataan para ipaalam sa lahat ang reaksyon, opinyon, at saloobin namin tungkol sa mga nangyayari sa aming paligid B pamilya, pamayanan, lipunan at mundo. *ng bawat titik na itinitipa namin sa kompyuter ay may mahalagang mensahe. .maasa kami na mapapansin ang mga ipinopost naming mga blogs sa internet, na kahit sa mundo ng cyberspace ay pwede naming baguhin ang realidad, na maaari naming gawing tama ang ilang mga maling napapansin namin sa paligid, at hindi lang kami basta basta nagpapalipas ng oras gamit ito. *lam kong mapatutunayan namin ito. $apag isip isip ko na kahit sa lipunan ay makatutulong kaming mga kabataan sa pamamagitan ng internet, hindi ba3t kami rin naman ang sinasabing kinabukasan ng ating bayan? *ng mga raliyista sa Mendiola ay nahihirapan na iparating ang kanilang mga hinaing sa pamahalaan. $akapagsasalita man sila, hindi naman sila pinakikinggan ng gobyerno.

$akatitiyak ako na gumagamit din ng internet ang pamahalaan at siguradong mababasa rin nila ang mga blogs na nakapost doon. %sa ako sa mga sumusuporta sa kanila kung alam kong tama ang ipinaglalaban nila. +ahat tayo3y umaasa na sa oras na mabasa ng may kapangyarihan ang mga reaksyon at opinyon na inilalagay natin sa internet ay malalaman nila at baguhin ang kanilang mga pagkakamali. *ng internet ang nagsisilbing Mendiola ko at naming mga kabataan ngayon. %to na ang malayang kalsada na kung saan kami ay nagpapalitan ng iba3t iba naming reaksyon at kuro kuro sa mga maiinit na isyu at pangkasalukuyang kaganapan ng ating lipunan. !ito na namin ipinoM post ang mga naglalakihan naming mga plakards ng reaksyon at hinaing. !ito na namin ipinapakalat ang mga nalilikha naming mga tula, sanaysay at artikulong magbubukas ng isip sa kapwa kabataan namin. ,indi naman kasi totoong puro kompyuter at pagfe facebook na lang ang inaatupag ng lahat ng mga kabataan ngayon. Siguro nga3y napapansin na halos 3di kami matinag sa harap ng kompyuter pero hindi naman sa lahat ng oras ay naglilibang lang kami. !ala na rin siguro ng modernisasyon kaya nakasanayan na naming gumamit ng internet para maipahayag namin ang aming mga sarili B ang aming mga saloobin, mga pananaw, reaksyon, at mga opinyon. *lam kong may pagkakatong hindi na rin namin makontrol ang aming mga sarili sa paggamit ng internet, at inaamin ko na nagkakamali kami, pero sana3y maunawaan ninyo na sa mga edad naming ito ay masyado kaming sensitibo, mausisa, at mapaglakbay sa totoong mundo at sa mundo ng cyberspace. $ais naming ilabas ang aming mga saloobin sa pamamagitan ng internet. Tuwing kinakausap ako ni Mama noon ay nakikinig lamang ako sa kanya. Para akong piping hindi nagsasalita kapag tinatanong niya ako kung ano ang opinyon at pananaw ko sa isang bagay. ,indi ko alam kung nag aalala ako na baka mali ang masasabi ko o natatakot ako sa magiging reaksyon niya. Pero ngayon, panatag ko nang nailalahad ang aking mga opinyon, pananaw, at mga nararamdaman kay Mama, at pati na rin sa mga taong

malalapit sa aking buhay. Para akong piping natutong magsalita. Salamat kay Mama sapagkat natuklasan kong maging Mendiola ang internet na naging dahilan sa pagsasatinig at pagsasatitik ng aking mga saloobin. Malaking bagay na natuto akong ibahagi ang aking nararamdaman, ideya, at karanasan dahil alam kong makatutulong din ang mga ito sa ibang tao. :wan ko baJ 'umagaan ang pakiramdam ko sa tuwing naipahahayag ko ang aking nararamdaman dito.

12567 89 !eio" a#$k%&'(


[[[[[[

) 8 a )

m1 2 5 6 7 9 !eio" #$k%&'( m