You are on page 1of 71

T H O M E MORI

QUIBUS A D J E C T B
SUNT

ERASMI ROTERODAMI
AD

THOMAM MORVM
FRAWCOFVRTi AD MOENVM,

Ex Off iicina Chriitiani Genfchii.

[Nn] s

THO-

THOMAS MORUS
M A R T I N 0 DORPIO
1rnilli ad tevenire tameITet liberum, qudm portarunr, unas abs read Erafmum icripras,cjuas refponllone coillgo) non acvehemen:er, mi Dorpi ,cuplo, cutn rlta llle (quod ex C ~ U S qua: nuncparum commodt committoi~te- ceperat,iedearum exemplar, id q u a d mlhi nunc In his *is, commodius cecum c o r i m ipre trattarcm ; evenrr, neiclo q u o monff ran~eperle~erar. nihil mihi jucuudius potullfer accidere, Moriam illfimulas, & adlaprentia: laudem inv& t e ipc0 inrerea p r ~ f i n przknrc s perfruerer :CU- ras: inftitutum ejus deemendando N o v o Tcfiatam parurn probas, jus vidcndi ,cognofceadi , complediend~que, mento ex rJrscrs cod~cibus LIC coar&et iuades,otpen& rnirum pe&ori rneo defide~ium ini'evit E,I$I~~~s, tam anguRls l~mitibus u:riusque nofiriim amanriRimtls, t a m ucrique in unlvertum drliitadeas, Alrerae fuerunt ipfius, Cuti fpero)ex c q u o carus. Nrbll eftenin) quad qulbus tlbi brev~ter,utpotefeirusexicinere,at~u~ jlie~najo~eciim voluptare facrac, quain ur apud adcbln eedcm arthuc Itinere occupacus, fatlsfa. profellus ~ cum prs~cntesamicorluos ablentes przdicet. Siqui- cir, coproiior idem le f a t ~ u r u n dcm chin liripleplurimrs, idqueiudrverfiso~bls Ba(ileam dclatusciicr. Dentqua: terria:lirerz rua terrarum parabus, doarrna: fuaviffrmorumque fuerunr, qurbr:s rurfus ad h m c Erafini rrefpondes grati~cari&mus,conat~r kdulb,ut clue ~nunurn cp:rtol3m. Hap ego cum prokntibus illrs perle.. fe omnes anrmo Lint, eodem etlarnlnter fe0111- glflem, quafiquam elant sllqt~a,non q u z mlhi el?'e te 1111perfila.derent ( quid nes ccllglutrner. N o n ceifat ergo apud unlver- cju~dern~oimrcum fosfingmlarim alnicorum quetuqile referre , Sr enrm poll;reiTeralc,ur hocperfuadcar rnihr?)kd quoincun&orurn amicitiasinfinuet , omnes cu- animv :.men alrquanto magis turbido, qu;il* lusql~edotes,quibus amari promereatur expo- expect-iam : t a n e n q'uia hancopinionem illrsex ncre. ~~~d cdmilleafidlri fscrac de omn~bus, aililno eradr poriusqudm confirlnari cupiebam, denullo tamer>fzprus, dentsllofacrt effufius, de alTerui,nihil~bilegrflernequod non a b amiciGnu!fo qu;im de te, carlfime Dorpr, libentius; ma pedore p r o k a u m vrdtatur. At, inquireom qtlem lra dudurn cclebravir rn Anglia , ur nemo ram tlnc;s,Ilon cfiiino q u a fcripierir , led me0 tir Ilterarorum vjrorum, culnon Dorpli no- judicio ncutiquam amic2 fccic omnino qu&j tam vehemenxqu$aorum celebrequei?~,atque Lorani- fcrrplerrt. N a m G h4orta quenquan~ nufquam,ne Lovanii enfibus lpfis, qulbus elt ( o r deberere) celtb-er- mente:cff:ndit,quodego pofi ~ b iediratn Moriam (Erimutn. Seorlum vcr& ita tedtpinxlcapud me, q t u d c ~ n , q u a a q ~ ~ a m ut jaln olrm pnlcherrlmam animl tur imaginelll, pe nio!iuanque verfatos, a u d ~ v l ,przterquanl a b morahGmis o arqne mfanri&mis planequecande~rl apud anlmum lneum prrefum- uno aut ~ l r e ~ i quoq<re rrdtnt: q u u ~ pieurn, qua: mrhl, p o f i c z q ~ a mhuc applil~, ex fenibus,& quos ~ bpuerr elegan:~fimi~opafc~ curseluxir. lr~ 1taqoe cum alroqoi 8: hic & rbr ram grara fuerit omnibus, uc mepntnhcnfcirem ab rnv:QrGmo R e g r nofiro mulrr multas ejus parres inelnotiter edifcantetpartes leRarrone filn&kurum , crede mi ram. Verhrn q u o d c a p j diccre,fi Moria quenin ?~~ n o r p lrnlhi, noo pro minimo itineris tanti pre- quam cam vehernenter o f f e ~ d i c ,ur E ~ a f i l ad tio daCebam,qubdobiata mihi videbaturocca- pnl~nodcarnq ~ o c j ~ e v ~ d c i e t u r ~ n v i t a n d u s : ~ a ~ ~ ~ lion s ita pridem accerlitus ad fio,qua tecunl quoquopa&ocongcederer. Ve- cjuum D o ~ p ~ i z iolusIqijid ~(iamcouvenrendr cul faculcarem, quakn E1:~Ctnirm etfi t,ldqije (11: ]pie Ccr~brt) przbltatn cK~lperaveram,negotiinob~s deman- atr111rb;rri i r r b c ~ e ? SI qli~d rnoaendump~lcarar:o prsrlpurz, qua! me Erugis, ubl cum vrt , cat lloil ~I;Z(CI~CC~I)p z f e n s admonuir ) e R ) c o r l m q u z farnagn,ficis Iliufirifimr 1'~rncipis noRtr O ~ a t o i i - cur nor?(o: apud Teier~t:um exbus res urnobis tradaretur convenerar, allsgavlt. 6 o o p u s elltntimperabar, pot:~isqiximcr~m Quo fit ,ur nunc vehemenrer dolean,, ('quum i&c, ciamarr: de via, idqae Erafmo ram lonL; hZclegatlo ilxhi mullis aliaqui nornl~vbusarn- femoro, ut quxeum aut primurn, aut eiiam lodearIqua t3men1n reoptaveram max:md kortn- lucn audrre oportuerar,ea & falus alrqualliiiu nam ~ d f ~ ~ ~ f l e ~ r o ~ i cmemaximi! i a r n , e a ab rlla de- nekiverrc,& ~ooltrerni,rlonnlfiper alros acccyeflltu~. ~eili~n(uca id dtandem venralnqtrod m e rrc? Q u a inle vide (iaqrilt]qtrdm liilceri f:crac, coLg:t:il praknri Ccriberr) duin hlc verfor, lo- Primun~,quernnemo accuiat, eum apud ol-rtnes eum racrd~ fo:tZ la quoldam,qul m:hinon ahen1 i !fie- defendeceicle limulat :dcrsde, q u ~ L u s ~isvidebanrur. AFud has de E r d h o Sr d e te rion;husruetur,curnn nefcio an qu1fqu3m al;dlar ire&= fermonem in9cro : rllum exliteris ac famr!, qua coarraelrm objicit, ('prate1 eurn folum, qui ornnes. H ~cum c 11reverb eclaln allis noverant. Nai rant i13rbi rem, iolur debrr)~~;:blici.fe~r3nc alra a ? u x nunc non ne. ur r.'?ru;n i r t ~ m ira , neuiiqt~~u:l credtbrlcm, re lcdlx ii-r,al~:~cceorurn vrd'cllret in Erafmum aattuoeff;. parum alnico, cent habeu commcmorarc, Ira rcfpondi, atque nt, fior[iri idluc ex I I L C ~ I S ad euin curs ilqucrc: quas! quo. itn iple dzmlli ,or f a c ~ l ~ i n r c l l i ~ e r eor1 andirc,nuimoqueclfe~n replomram sd ~:edcr~da?tn agtd t ~ l t :adducr vrdsbaac) n x d c tt. i~bcnrer p~f'p:'t !:: - "1. :uros LL c l i i p o l l ~ c e b ~ n r n ilie. pcmufurn ~ q u d propeafo arqu; 113 Erafnlam rtfl. ,: l~n!i:.rc;~e. :urn iiieras ad me tein;ts ap. jplum,

8 i

jpfum,in quem tam propenfo (urn a u t eGpro- apifiola tua legatur. Sat fcio long2 majores mire fincere ndpcnfi~re non poRitn. Nam qubd Ccnbere ad higrarias habendas duceres, q u ~ cum ,quim corim ten1 trattare ,maiu~Ri : quo- moneam ut tnurarc poflis : potes ndrnque mucunque tu id conlilro feceris ,certt noit fecifie t a n d ~ e f i c e r e ~~uPt I I C omnes (id quod ipfe famalo, & ego, mi Dorpi, m ~ hpro i mea de re opi- cio) non emilfam tibi ,fed elaplam judicent, nioncperfuadeo, Sc llle certus anirni crga fe tui quam eis qui quz re corim adulati laudant ,eadubitat. At iecundas iaas llteras cuas, q u z dcm climetiam IPG lacerant. Quanquam projanl pafimparu~n fecundelegtlntu~, IIU~~ omniO fe&b miror, 6 quilquant ufque adei, ad"lari in n o conGlro tuo, Icd p l a d calu quopiam in pu- anrmum inducac fuum, ut 1Ra vel tc pr;elente blicum enl;lnaKe credldenm. In quam ienten- collaudet ,q u a ut coepi dlcere, utinanl per cantiamveled inprimis impellor, qu6d in hlsnon- cellos trat~lpicere pollis, quo vultu ,qua vote, nullarunt hujufinod~, ut nuhi periuadeam, quo affettu legntur ,cum apud Erafnlom non te fi velles enlitcere, fuifle lnuraturum, urpote kine1 inculcas ~beologosN@resa Era/mum, & nonCarisidooea, quae vet ad eurn Ccriberentur, Grammaticos Pe/tros: qua6 cum ipfe fublimis in velabste. Ncqueellim quzdam tam acetbP 'I'heologoiuo~ord~ue confideas, illumdeorfum amlcuin tanturn, neque tam negledim ad he- inter Grammdciculos detrudas. Er[edes tu quiminem ram doeurn :imd fat fcio t% jtpr omode- den1 inter Theologos mericb :nec cedes mod&, firamo ingenlo ruo clementius, Sr pro exlinla fed przlides quoque; nec ille tameniThcolodo&rina cua fcripfi[fesaccuratius. l'orri! jocls. gorum folils In Grarnmaticorum fubfeHla defcornmatlbufi~~~e, quibus plus quim modice pellendus. Quallqualn Granlmatici nomen, ferry t i 0 rota {caret, non dublto qurn ufurus fue- quad tu ftequsnttus quim facetius irrides, ris, zliqtl~~ltoparci~~s, aut certP, mt Dotpi , Erafnlus opillorhat~d aipernabitur ,im&( eR Gllius. Namquc qubd Moriarn infettarrs,qubd 1nodeRus ) quanquam meretur maximP,fOrtaf. io Poi.'fas ~nveheris, Grammaticos omnes fub- fisnec agsolclc ca&nct~ :qu~ppe chm{ciaty~ramhtln3s, Annorariones In facram Scripcuratll pa- rnaticu~n idem omnino fignificare quad literarum probas, Grzcarurn l~terarun~ perlrlaln non tum,cujuso~clum per ornnesl~rerarum fpecies, admodulnadre~n petcinereccnfes: h 8 t inqllam hoc e(t,peromnes fekdilciFlrnas effundit. % Q omnca no3 magil~ficlo,ut io quibus circa culul- l i t , 11t qui Uialeik~cem~ r n b l b e t i r , D i a t e a i: ~~ qu~moffenfam ltberuin cmque fir bntire quad qcii A ~ ~ t h m e t ~ Ar~thmeticus en. vocari pollit : veIit: & lta ;lbs celuoc adhuc diiyutata, ur non turn inczteris art~bus ad eundem modum, AC dubitem quinintericgendu~n mulca culqt~efi1c- literatus, nkea cerci kncentia , niti gui omncs currant, qua: rerponderi ex advelco debeant. omnino fcientias excufferit ,appellari ncmo de. lJorr&cancum &eR ur in horurn quenqualn nl- bet: al~oquin & infantibus licet Gralnmaticotniumab te &&urn exiltimem, ut inqutbuldam rum howen attribuas, quicunque ex Alpha a elirlll muIra deCderem , quibus optalfem iloc Beral~terarum formas ed~dicf re. @&d fi tueos fcriprumtuut ad ~ ~rahumprodillfe infiruai- tantbm Gralnmaticos efTe v ~ , s quos ais ferulas ex di- fceptrorum vice geQantes in antro plagofo reus; quomJjor ei praberetur occafio -vcr{o caQra nlajorrbus operlbus communien- gnare : tum l'hilautia ac Morla Rulciores, arbidi. At jfiud certP ine nonn~hrl commriovrt,qubd rrarr, fe omnes noge dilciplinas, quad voculas Era[mum in eo Itbello tuo vlder~s aliquanto f'e- lntellrgunr ipfas & orationurn Itruttorall, ;ego ~ru,~u;m te acque iIlo eR dignun1 ,atringere: niediusfidius, mi Dorpi, etiam eos quanquam eRe conceflerim q ,tlppe qpem rta trattas ,tanquam mod6 con* proculab difc~pliois alitcmsas,modi, veluc ~(ublirni dutideas,lncerdum quanto propius accefiilfe puto , qu;im ~ h ~ ~ l ~ qu2finon admoilear, fed tanquam patruus aur goslllosl quidrfirutluran~ orationum & vocutrtfiis ceofo~ oblorges : poftrern6 verbis eius las ipras 1gnorant:ex quog'enere, & ego aliquot, allLirlum detorris,~-lleologosomnes,atque ad& tu ( uc opinor) piures(quanquam uterque kUolver fira!es qua$ vucsnt , in eum concites. difimulamus) agnolci~nus. Erafmus N~~I n earn partem accrpi hzc mea Cctipta ~010, nequeillis ex Grammaticis elt ,qui tantGm vocredo nihil ho- culasdidicerunt: nequeex his T h e ~ l o ~ i ~ , ~ ~ i b ~ ~ qunfi adver-us te, quem u:]a in cum maligniratafecilfe, ego ,cui przter perplexurn quzRiui~c~~laruni labytinpatron0 opus Lit, in patrocinium tbum nihll omnino cogniturn elt: led ex illo nimirum ju[,-lplam ~llum , q w m certs majorem & haberi Grammaticorurn genere, quo Vorro ar ue Arispud omncr, e f i fcio, qulm uc i e cortlm Rarchus: e ~ t l l Theologorum, o quo i p z tu, mi ordlnem redigi debeac. Sed quonialn re amo, Dorpi, ~ O &,ex C optimo; ut qulnec illasquzfatnXquerude bene cupio idcirco admomre te fiiunculas ignorer, & quod tu quoque abundZ eorufllvolui, undeanfarn afprqhendont hi, qui- feciRiJong2 utiliorcm bonarum literarum ,id bllr .modeRia tua Sr ver6 cygneus animi tui efitacrarum maxim;, turn ceterarum quoque, non fkis exploratus eR ,qua f a n = re, & peritianl adiunxcrit. Sed pergo in epifiola tua ; ninrls avidom, & alienae inljdiantem ,pu- In qua lllud quoque cjufdem fern2 not= efi, sj rant. Urinam ,D o r p ~ ,quelnadmodum Eneas unquam ~ecveraler,~rafmc,vtderi~, quafi Decretavidespud VerS~liillncircumfeptus nebula Car- k s eplfioia-s,quasru vrdire tefign~ficas,llle thaginenfibus rmmikuit , ac fe luaque fa& in licer nulquam v~dere poruerit. Jamillud quale tapetibus depiaa lpeeavir :fic utrnam non vi- eR quod in eum oblrcis, aquam a r k perius iyfe videre poKcs, quo vultu pofierior tllrb~tar $e & impniis item amnia perturbata, l ~ 3n quotier

certs

rere

in &bqrm& ptd#r4rn dcfienrtitur. Er Hierongmianam editionan (quam td T ~ C O ~ O $ ju,,d prerarcr :N Qmirn ~ P~tedia ~rafme,diju*r,+- placcrefcrip~ras)comprob~e~t ii, qui Moriam
fl inter Dkhfijcum 6~ ~ ~ b $ a m q uinterlit, #$ fi

28$

T R O M E hioff1

u- damnaverant: ibi tu protinus arrepta lepida 1 0 ; ty4mqueaytcmigtiort~,Er paulo pblt; nifi forti ti& candi anfa.Notta (inquts)glorh fi t h quad Sop@fkfint, omne~ qu3urd$utationt videarts infe- prdabunt.@afi verb relinquancur Paucl quiprag rjor,koc eJ.omer Duktfici. Ita,neqo;efo, Dotpi, benr,fi ex tanto dignifimorum Theologoru* putas petrurbat3 Emlrno omnia dilputanri fore, catu,unus aur alter morof fimi fenV, net ullo quid ~ r a f e & i c ofir,aut s quld Lit o,nlni- minus dignl q d m quad profitenturn~lnine,exno ~o~hrfta,noviife, & eum nefcire3olun1, qua: k'Iantur: 82 tu tamen, Dorpi, longius a ~ n d e m fern22 pueri lcrunt ornrles? A t Rheroricanl opi- tam fcRrvum f o c u ~ n petfequeris. Ais enim: ~ g e ( fic ille dixit fcilicet !) qur" nor tn propriain ei acquodammodopecuha- aonprobabunt 17~ologi rcm eficoncedes : quam fi trrbuas,aefcio qu2 ~u@probabuntergo? sr$onfilti? a n ~ e d i c i a ?n pplZis Diale&icen tam prorfus adimere. Srqu~. ~bilcfphtdeni~?xtfiltemfalcern immittanc alien& detn cenfuerunt noninfimr P h ~ l p f o ~ h o r i i , me$? sedGrammaticis earn para. Sedeant itaque qai tanturn cenfuerunt Dialeltrcam ab Rhetprii Grammarici itlfilio,cenfires omnium di&linaru~, d~iferce,~uantum pugnus dlRat d palma.qubd & nevam nebis Tbeolegiarn parturiant, ndfiituram qll~ Diale&rce colligir a(lritrus, eadem ornnia tandernaliquando cum ridiculo mure. verimne6rneRhtrorice coy~ofiusexplicat:utqrre ilia mucro- t~se~,n~nolmtlfudto~i160~~ fefieptrisinclinare. Seen= pungic,ira h z c iyfa mole p c n r r ~ sprofternit ptraeenimfuntferula,qurbirsglago/o rtg~ntindntro: &ruitque.Sed age,nihll lit DlaleBica: cum R he- & Pbtlautta, & Mer:a/?ultiores, at61tranturfi no$ torrca co&une,Ergo qura non in lchol~s cKlputat, omner drfitpEmn~,qu8d voculasinteUigtlntrp{d,&oyaqu:a nos in puerorum corona rlxarur, qula jam tionumlfrulturam. ~rgonone@ opus~6ademib:fiho(quad ru quoq; poRea faiis) quaeR~unculas iRas la Zitollenfi,auu Da~cntriana fuficertt. Et cert,? vdiere Gnir, nunquarn earn, putas rHas decidrffe j ejifintmtra fnagni~iri Hirrarzymr Eiufic.e, vniver/if Dei,qnim ~zabolutn. ~ e i fed fiirnas in drfpntando inferiorem efGDiale- t ~ t et~t)tprokf~Ecclefik arcis a r n n i b 9 ~ At hic vide qi~drn oppido abs re Gra~nmdttrosvef tuntillum c o m m ~ ~ e t , q u o d d a r n ~ ~ ~ &ii'enriZ. Ego necilliteratunl q u l d e ~ n quempijr, fuerrt ea fintentia mconcrlio ~onjfantinent:qgipppcin mediocri ~ n ~ e n i o p r a e d r t u m , l o tamcn n ~ o inter- qaocertum~tneminemfi$eson~mufirn,aut qxiron vailo n~inoreq;qo%~~~~6tErafmic~:hu~~c,inqclam, ignoraverit ~ r k c iIu~urrus tibr, Dorp< fiin,fi joeg,) nonomnl Diale&~coreor inferior6 rn difpu-, cum fzpinsinterpellem tuum , in q u o jam &a, calldo f~re,tmodb res ,ie qua diiceptacur,ntriq$t mirum qudm luavitcr te obl&afi I. Sed fi &ti$ n bra, ~ u quad G arri dee!I,~n~eniti iupplear. Narn jocarus es,audi nulic jam,Dorpi. Wemini obfcu; & lpfa Oialettices ptocepta quid aliud,qudm rumefipotefituaipfiusverba legenti,teadhzne q ~ l ; ,111 ~ dingen~tf e r u r a fur~t,ratiocinationurn Univerfiratummentionen~ fineulla prorfus QCvidzlicec form= qilasratiofer&ad rerum cafione defcendire, toturnquehui:~Iocum tibi drfqrtlfiuonem ptrlesanimadvertit ? Nequeenim cSpios2,acperqualm diferr2 hi,fed extra conquencluam e& p r o , y l dt~biret, qriin has iplas trovelfiam tamen, efle declarnatum, nec e r e qno;lue,fi voler,quzftruocu~asnon in nxofis rllis refponfioneopus. Neque ramen ambigenQub c~r~ertationibus ubi , rationem clamor vincjr, puto,qu"o in Univerfitaresa&&u Erafmusfit, ia u r d e cunfpue'ntes rnvrcem confpntlque ark&- qnlbas& didicit & docuit,noll ei-t m o d 6 q u s n dortr,i quibus moribns tnodettia ejus podorqne .Gramtnatica vocas, fed ciim alia lnulta, multo abhorret: icdaut kal-amo, aut gravi a c feria di- magis Chrrfiianisomnibt~sutifia,rum eas etiam ~ ~ l l t a t i o n e itratlabit, ta ut non iolhm non omni- ipfas,quas tununc tam m a g n i f a c ~ s , ~ pafi~J~ businferior,Sed fupranl~seriam autpar aut fupe- hacparrrfa~nr~scs,qnaeltiu~cu~as. Q~~~ nefcit riot fir futurr~s :tantum abefiut Erafinus, chius qudmdtu Parafiisifle, quantoque@pre;rrb toit, & inkenittin & d o ~ t r i n a m mirantur ontnes,&ous rum Patavii,cum ~ ~ a o n f & ~ r a r e r nt e nlhi] a ? in& fi~tilrus lit io drfputando omnibus prorfus Dta- rerim de Rotna d i ~ a r n , ~ u aego m ramen prin~ e &pucris.inferior. j Scd mitco cipem Acsdemiarum efIe omoium- duco. Jam ifiaornnia,nempe minorismomeilti,ut in qurbui OxoniaCanrabrigiaque tamecharurn E, )iterarum dunoxat &imnio vennlerur. At illud ralmurn,quirn haberedehntrumSqui-m t ceit2 otliolius eR,quod HieronymiHuRir9,Cre- diu cgrn iagente fcholafticorum fruge,liec & m i , koniique Grrrnmatici ,orriusque videlicet hz- re fua laudeverfituseR:utraqae eum adfeinvirat, retic1,mentio abs renon firis remperanrer i n p e a utraq; earn in/uorum TheologorUm namerum eft:q~~ippequosquiburdam ira referre videris, (qmaniam e o honore alibrFff infignitus) fransianguam conferrr velis. q u i d y d d nonmdla plmmre conator. Sed ~,u~~ual>ri noeras aniverfiram acerb6 rraaas, tanquah nihil agaa abud , rates facis,baudicio, q u tantum ~ Lovanio Pariq ~ d [it n in ~ eurn prim6 Lovanienies Theologos, filsquc tribvis,ut cxteris videaris morcalibus, ifeinde qeotquor uhique (unr omnes ,pofiremb pr~ferrim ex D i a l o ~ i c nihll a omnino relinquere. academias univerfis extimules, i q u c eatn tern Ais e m m , r z v a i e P ~ ~ $ ~ aeOlogi ~/er quibufd~inilCus vcrbis isugifimi? propoliro fiat Diale&icr,fierrvrdelrret,ur Dtafc&ic1 to* exukr detonir absteris. Nam(ut i poltremoznripi.m) o r b e ~ ~ x u l a v e m r 1 & i5 ~ jarnfiCUb Ego in quum ille +x~&r,oon omnesTheologos dam. Academia fur abhia: feprenniurn non die quinarc~orianl,lcd eos folos has exc~tare rragtsdi- dnn.hd interim ramen dtdi operam,qup in uya. as;quidoleot bonasrenakiliteca~~fore~us u r ~ e c quo tradunrur, quiquc fir unobiqGc rndendi

ep

modus

EPISTOLE.

2 87

tnodus,utfcircn~.~t profe86,quanqu~mutt 54; d; cavillantur,abfolvit.Ad h z c tanquam adrrurn fillpiclo, cjuantum tamen quivi vel przleos au- introitumq~ie queirdam Porphyrius, quinque 11dlendo, velabfens inquirendo cognolcete, nlhil ]as aniverb complettenres, feu res feu voces aphaaenus unquam accepi c a u i ~ , ~ u a r n o b r evel ~ n pellaremalis,adjecit Porri, ejuhnod~ quaelt~ones, Diale&ieam rneosl~beros,quibus oprime con- quibusrudia adhuc, & aptror~lus i~nbuenda deil1ftun-1 cupio, in alrerurra earum edoceripotius, rinentur potius q u i m promorenrut ingenia , qu2m Oxonire aut Cai~tabrigizvelim.. N o n neuter eorum propohit, Parphyrius etlam ex negabo tamen ( neque enim llbenter quen- rrofelf~ abfiinuit. A t nunc ablurda q u z d a m quain fu2 &ria fraudavcrim ) nofiras perrnulad certam bonaruln artiurn nata pernituin Jacobo Fabro PatilienC debere,quem utin- ciem ,& lucuIencer a b antiquis d18in&a com,huratoren~ verz Diale&ticz,vercque Phibfo. mifcuerunt,& ad Veterurn puriisimas traditiop l l l ~przfettim , AriRorelic~,feliciorapalEm a- nes,(uisadje&isfordib~~ infecerrunt omnia.Narn pnJ nosingenia,Lnioraquejudiciaco~le~anc~~r; in Grammatica, ut omitran1 Alexandrum, a t q w ut pereunl virum Luret~agratiarn nobis referre id genusaIios, gui quanquam imperit2, ramen quoclamrnodo accepti o l ~ m benebcii videarur, eramtnlricarn urcunqile docuerunc ; Albertus cull1 per eum apud nos difcipl~nasinfiaurenr, quidam Grammatican: fe trsditurum profefhs, quas ipG 2 w b i s ~nitld acceperunt, quod urque Logicam n O b i quandain ~ , aut MetaphyGcam, aded In confeiro eft,ut ~dGaguinusqiioque, nec ; ,A neutral*, fed mega fonlnia , rnera deliria derraBdcor Gali~ca: laud~s,necbucc~narorno- Gramnlatjca loco filbft::uit :Pi tarnen ha: nuffrz,tn annales iuosreculent. Arqu:: ut:nam & oaci&mg nugs in publrcas Acadentiasnon ranLovdn~enks,& Parifienksquoque Scholaft~cl h recepra: funr,led erlaln plerlfque ram Impenoi;lnes, F a b r ~ C o m m e n t a r ~ oin s Ar~ltotel~cams2placuerunt, ur is propemodunl folus aliquid i n D:aleB~cenreciperent.Elfecea drlcipl~na(n~ fa!eiarnmatica ~alerecenle~trur,quil'q~~is fuerit Allor)& minusurrifqnenxofa, & paulo repurga- bertifiaen0~nen&tq0nt~~. Taotum autoritaris U o t . M ~ c ocainencur r Lovaniinfgs ac Parifiellfes hatec adpcrvertenda bonorum quoque i n g e n t in DiaIe&ices coln~nemorationecanjunxcris judicia, fernel ~b ~t-repris rrad~ta Mngldris, ~ U ukueadehinter I Cedifcordant ,ut ne nomine deinderempnre corrobvrata perfuaGo. Q o fir, qordeix convenianr, cum alceri Realluin, zlceri ur minus rnirer,ad enndem lnoriilm in D~alettiNomtnaliutn nomen affeaent. Quanquam fi crr:~ocllmn~g~splusquimSoph~ftica~irrepClfe, Ar~fiotelem urriquc recrplunt, fi umq; craduur, quatcultoribus fuis argurlarutn notniue tam vefi ~ o n a l r d a e r c quri~n deejus inenre rot Inter fe hementer arrident, ut nlihr nuper his de rebus r~xase~cltauc ,jam c h n Parrfienfes alirer ,ailrer obiter Iorjuenti quidan> Di~lsetrcus( u t fereba. euru Lovan~eafrs~nterpretantur ,nee aliter ma- tur doflifsimats) afTerucrit, ~rgotelem (referam di, ,led c o n t ~ a ' q u o ~ uqul^ c : icrre po&sutrispo- ipfiilsverba:nequeoenin~ al~rer tam nitidurn elotl~ls accedenduin cenleas ? Sin ad D~ale&!cen qllentia flowm affequi) n$ gofo modo firiplfi : pei ri~ienr hujufinc3dc irtes,fed nlhrl ad AriRote- E t ~ u n c fi!lst(incluit)p~eri m parr~is ~o'qicalibwfiir Ienr canlei,, jail1 non Ar~Rotelicacn ranruin Lo$@bFjf8Rtialite~ fi!ndaalr. p o d benc credo cerr2, ~ a ~ ~ l ( q tu~o1d . ufed ~ ) zliarn przrerea, aut alteri A ~ $ ~ 1.~ fip ~ ~/~ ~ l ~J hro~or~t~~rexcrit,&araut urrrqueprofireeiur. Sin aorenl q u z in tanta gu,ertt rfim eil,lfll bene ~oniludcrent eum, nonJbIum conrroverfirt funr, nec ad ip(am Dialetttca~ll ar- iff scpl$ria, fidetL~n rn ~ogzcafia. Rellqui hari~,r3nr(r:ecattinentcerr2,Gadeum nonatrinent, minem oppldi, q u i ~ n ~ n v i r ~n ~~ s l,qubdal~quani modb is Di;?lcCticarn perfc&i tradiderit ) jam reserar) ncctlpatior f u ~qulim , ut vaboc egreg1P fuer~cabbrdurn~ut dlfcatur Diale&iludere. Cmer2n-r 11ber~ l l parvorum e Lo+ ca,derebus ad eamrem neutiqu3m fpe&antlbus calillm(quem ideo tic appell~tutn puto,quod parot annos digladtan. Et p~ofecfb, Dorpi,prcpe- rutn habeat Logices) operz pretium eft videre, in m o d i i ~adducor ~l ut cred~tfl,n~ag~-ram llfanl opi- filypofitionibus, quasvcc~nr,inampliationibus, nionum parrem,dequibus cam dlu tanraconten- refiri&ionlbu~, appellationibus, 8: ubi non ? rionevelur pro arts foclsq; dimicatur, aut ad LO- quam ineptas,quam eticlm falbs przceptluncu$cam parum perrinere,aut ad eam perdi(cendatn las habet,ur e ~ ~ u ~ b u s a d i g u ninter t o r has atque non admodum conferre.Nam ut in Gramniatica eju[modi enu~ltiationes d~ititlguere :Leo rnimali fuf&ent eas obCssvationesd~dicifle, qulbus $fsrtior,&,~eo$ ferriorai~tmalt,quafinon idem fis % ipre Lacin2 loqui, & qua: ab alirs Larins fien1ficent :&profettb ratn f ~ o t i n e p t o ~ u t u r r a fcripta L n t , ~ n r e l l ~ ~ c r e noo l , autenl anxd in- q;e propenlodurn nihrl fipificet, quanquam ii numeras loquend~ reguias aucupart, l~rer~zsquequicquam,hauddubiS idem: tantundemclue ininter ac qllabas confenelcere: ~ r ~ d e in l n Dlale- terfedrfferunr,~inumbts bzbi,& bisvlnant brbi, h o c Aica (atis efle credider~m ,ciiBlooum nat~lram , efi, lecundum hos LogtRas o ~ u l t u m fed , re Vera enunrldttonum vires, tom ex h ~ collettionum s nihil.Jam fiquisno~l affsmodb,led adllltas quo. formulas edoaurn, D~aieLt~cam protrnus,veluc quecarnesederir,eum voluor verum dicere,ti fic jafirumentum. ad czteras difciplinas accommo- enuntier ,ego crrrdas carr!es conledr: non autem fi dart.. Atque hoc ntcnltunl lpfum fpe&avlt Ari- fic,ege come& cri~darcar~zes.Tun~ fi quis,parre refloteles, cdm D~ale~t,tlcam luam derem 1111sium- l i d a m i h i , partetn fihi pecunia: m e z Cuffulerit, mis fiverelurn livenomrnum pener~bus,d e ~ n d e menriarvidelicet It d ~ x e r o ,{poiiarit me denariir, e n u n t ~ a t ~ o n uira&aru,adjund~s rn tmItre~nocol. Sed ne detint rnrhi verbaqu~bus apud Judicem Ietl~~nu formulrs, m Sr q u z necelfal~; demon- querar,licebitd~cere; Dendrzir/poliavrt me, & i n ff rant,& q u x fuadent proballliter, &qua: calli- aIiquo calu{uc ajunt)pollib~ll poliro,hac erit ve-

~a

ra. Papam vq6t7,zyj, quum codem m a n a r c caiu oi bus eadem acceperunt. A vulgo rumpferhnr , am bBC eOt falfa,/oerberav; Papam. Nrmpe li is qui vulgar~busaburuntur. A r ~ e ~ o i a , ~ uvocanr, nunr l>apalit,puer olln, ; ime vap&verir. Digni Logrces,in eos Cenlus tales propofitiones docet h r c l e gui [dia jam hoes docenr,ut quoriespue- intelprecandas. ~uae(ma1um)~ $ ~ l a , t n anguld ros docent,rotiesipfi vapulent. Quid qubd hanc quoplatnab his compoGta,qui vjxloqui Cctant , fallam ajunr,omnis hemopater$,q~ui habetfiiium, univcdo terrarum arbi n o v a s l o q ~ e n d i l e lm~s nifi omnes prorfus holnlnes prn habeal,r lilros: poner ? Grammatlea re&6hqui docct : nec e l quoniam videlicet hoic aqnipollet, onlnis homo ramen rnruetas loquendi reg~ltascommin?icirur~ ~pater,orlln hon20 ~ babetfiltum. Ar hanc ~ n t c r ~ m fed q u z p l u r ~ n ? ~ln ~ rloquendo n viderobfetvxri, veram afirmant,pater errt~ortesqu*tldosorter nen eoruln loquendl rudes,ne contrambrcm ioquam rritpater: &- hanc,pater manebit foannes, quando tur,admonet. Nec allter quicquam DialeCticq foannesson manetprter, quod q u ~ fic s audire po- factr,quo fana eft. Nempe hu: fylloglmus: omnr tcfi,nt libi non ,nlterim credot zolgma propont ? animal currit,omnis bomo eJi anirna1,ergo bmnrs bob A t hgC VerbB,/UM9( PO$UM regnailt plan$, & mo currrt :non ~ d e o lyllogt:llmus efi, quba ririd [equoniam(ut ajunt)ampltativa funt, pomeria fua cundurn DialrBica: normam ctilhgltur ac forultraipfor llaturapfioes Ionge Iatequeproferunt. matur in Barbarf,fed qula pofiremam oratioN a m hancveram aR~uuor,ornnequod erit,$: led nem ad yr;ern~fla.conle~ui docet tqtto, q u z recam tamen caJlid2 ~nteryreta~~tur. Ajunt enim, gulam obid rpfum talem f e c i t , a l ~ o ~ u ~ n a learn ~ter ort~nequodcritc/tGgnlfiraye,omneq~od ej?q~od erit faCtura, quaquaverlus a b ipfa serum natura He. 8p:atque hot pado caveot rle Antt~hi~fius,. q.ui Ctcretur.lpli quoqueeodem mod0 hanc p'ropo.olimeot,jatn lit. Nun quanquarnamne,qu~dmt, fitionetn : Mer~trixerit virgo,ne dicant Gc iaterg Y &quanquam.mti~brr@urrrit, ramen non fe- pretandam:Merttrrxquaolf,vtlqcr~erit;quiaG~ juquirur,~+tichri/t#s$,Pr~~te Ccilicer r ~ q u b d ~ n - bet regula: icd rnrloncln afferanca b lpfare,quatrrbr$usnon$en$quod ertt. 'Qubd 11ih hanc PIUS 6er1debeat talis regula. Nam fi ' t e a efi inqu$m lubrilem propokr~onrs hujia txpofirioni &erpretar~o,necelreelt earn auc ab ~p(are qua: ecircun~Cpexilfetlta~~:i indrale6ticrs argotris The- nuntlatur, aut exproprietate lermonis~mer~ere. oloRi , rempublrcnm Chrtftrdnarn baud dubiid Ergo cum tarn nlultis eorum, qui Latin2 jam jam ~nc~cbr~f tnvaliflcr,noll iur fine magno ollm l ~ u t ~ f u ndequeingrnlum r, dcfuerir,oeque ,-oterorum otnnium periculo. Nam tpfisnon ri- erudrtlo,r~ecfermonis ~ r o ~ r l i f u ~ r i ~ m i n o r q u d m dco pofit immroere dlkrim~nis , quippe i~1sefi(utr~redo)~eritta:~uomodo eveurt, ut ex quum fateancur hqsetiam vews eKe :Anticbri/r#s illlsnemo poruetit ~ntell~gere hatlc verai>le&, amabili~,&~ntirl1~$use/tamati9us: qeanquam meretrlx erir virgo :ant inter has dlfiinguere,nump~ofe&b necAntrchr~Rus,oecfupremus~pk ju- mumnon babeo,& nonbabeenummumiQl~on~uam dicii &es,rerum naruraln magis poterlr , q u i m netno negaverrr , tra~llpofitiones vocabulorum hzc DialeCtic3 I&ver rere, y ~zddcer, has enun- dlvelfim [ape ~enfum g~gnereNeque e n ~ n idem ~ Tiationes e r e veras :vtvumfuir m@~t@u#J, futstrum efi, bibafpnu/'9uarn en&, & e d a pritl/quam blla. fajt~rdtgrjt~m: qulbus ntilllrum hr, ut ancrtuo- Sed hot dfhrmo ,cpando itafentus vartatur ,or u m r e l u r r e t l i ~ , n ~(n ~ t l y f loquttiltuc)~n i fieri, mnesin Idem morrales alfenr~re tlahenre videbd fa& elTevldearur. Jmiltanon tnlnus mi- licetratione, non DnleCt~corum I'ubeotc . p otius Iandt,(ed funtaman= qubque, ac plauilb~les, quanl perf~adentere~ula :quorutn o&crum eR, qupm rtnt verae isilrcet,vrrgefiit meretrix, & me- .ut more noRro loquentes quovisnos veris ratiorctrix P/it virgo, @ meretrzx pofi6llrter @ virgo. nibus lmpellanc :SophlRarum vero,ut infidlofis Nan facile d ~ & eR u , Dlaleetlcrslarn bcnlgnis eo pr~fiigllsadducant q u o nos pervcni& mire. etr;e magis,virgrnesne anmerctnces debqeaot,de- mur. bent cerrd utrrquc p h i m u m . Poscrae ergo nu- ' N a m hot h e b e t i n i m ~ m eft acumen,& 6 1 .1 as, DialcCtici Cerra r r p e m t . P o c t a finguot ac tifilna lolertla,fe di4u;ando pronuntiarc vt&o, gmentiunrur, Dialraici n u q u a r n nth vcra l a res,& t n u m p h u r f i b i d e ~ e r n e r e , ~nos u i ~nelciq ~ u n t u r , n ctl~rnpuidem quum hanc elfe verilfi- mus in qucm fenlum lpli clanculum pa&i runt, ~amaffitmanU~m~m,~~tg~ celrbvarem$ spot@ firmones noRros contra communem omnjum fis.@odquanquam ndn rude0 a 6 r c n o b u s eis, fenTim accipcre. Ar hazc cum ncc Sophifiira dici 'rspr.pem~d~m n i a m juramibus,oon rodere mereanturytamen not) pro Sophlfiic6 ougirdL ( n e q u e e n i m ~do&orlbus ~t tam itrefraga illbus ountur, fed inrer Dide&icZ abfirufi&mos ,berefragari)bd%cous tarnen (quantutr~ine- faurosnumeranrur: nec 4 p e r i s tanquam dedimini) ncminem ~ q u a m reperi, qd & narraru kendadlkuntur ,fed A @nibus quoque in i p b m ~ r t ~ ~ ~ e l c b r a r i t i ~ n ~ i n Hangcine i Q r a f i ~ Drak- Theologia Fnetralia~U~CiPiuntur. ~i~ quid,m &isam docet Arifioteles? hanc Hinonymuslau- T h e o l ~ ~ ~ c a s ~ e r ~ l e x i r hlsproa~~~i~~~~i~~ dat? hancprobai AuguRinus?quam[ut air Per- pofiriones tam ridiculrs effingont, ridendz fius)mn h n i efihomlnis, non fanus juret Ore- . mateda nurquam oriri ubcrior, nifi qttdd fies?h4iror bercul%bom~nesacutuli quonam p+ multi, malrm eos qui ficinepriunt, ad hnitakni if0 {enhunt illas onuslilrioncs CC intdligendas converti,quim ex lnfanorum deliriis ipfe cfie,quomodo nemointuro orbe przter cocib voluptatd Quanquam guldhrcdico t i b i , ~ o r telligir. N e c runt anis i l k voubula uc fint e k pi, cui non dubiru hunDniu non minus dlfpli. quaG inpeculio,& abeis,G quis~o1et uti,fnmecrqudm mlht, fi pofles murare; Q &mutub. Comnrunisnlmlrum k r m o &, nifi poteris , adjurw d rui fimijlbus , mod; ne q~irdqurdamdeccriusreddunt,qy.dm i cecdo- f f a t ~ acecum ~ i l b c r n obhqui- Bepriis ,

2%

T H O M A MORI

,!

fatraa
9ues

rumpcre: quippequznon ma12 kdpiiiE n t id merentes, ea tu conaris quo maIi.Gripsa vide; ;nullamex Erafmi verbisanfacn tibidatam,q~~a rentur , ad immerentes infleaere : qudd fii euln ( i d q ~ o d facis ) diceres , Lovanienies quavis re quim facilefa& fit, ipfi facile vide& Theologos, multoqre adhuc minus, caeteros Narn proFe&b fi ea quz tu lcripfiRi , ad omnes, imperitiz damnare, liquidem cumille bunc excutiat modum, nil abs re tam circurndixiilct, fc valere finere, non omdes qdidelrl fpe@ fcriptunlefi(quanquam omniacircurnfpedislimi) utnonaficundeposCtt obnoxium eRh calumnit! velutiilla ipfa epiltola q u z abs te, ut novisfimi , ita accurrtilfim? Eripta, in editionem Qlotlibetic6rum dignifimi viri hdiiani F1oren:ini de Trajeao : in qua cuni &opusmagnifict,&authoremcopios6laudaveris, utru~nq~le ( ut :go c e r 2 puco) tamex quos ubique reperire Z Bell6 profelk& fentis animo, q u h veri : tamcn ii quis idcideret de Lovanienfibus, li eos, & folos,& omnes pud inteipres paulomtlig:>ior, viderl pofis alrerP tas ejusmodi defcriprione cognobiles; qudd mznu panem,altcra lapidem porrex~ffe, PriiUe neque Ceneit aeque dicit.? Paula tamen m&, qubd ut ejusoperis edltionem crlrarcs* p6R fic diaurn accipis,tanquam non in Lova- nullo tuo in eum librum fiud:o, nec nifi alionienfes mod&,fed in omnes potcunque rant rum precibusatqueadeci opplorationibus adubique gentium Theologi diceretur :quod duci potuiflir quafi in rem quatn ipG non maille n e in ~ alios omnes, nec in Lovanienfes i5 gnif:ceris, aliorum affrdibus operamtuam in* pros eft leputus. r u tamen perinde ac fin:dulfiris: deinde q u i d tefcribis ferit itudia tud que illum ncque temet audias , viderisin h ~ crep~fuiffif tantifper, durn Qodl.betica corriverba non dercendcre, fed velut abreptus id- geres ilia, perinde acfi illa feriisin fiudiis nod pttu animi e~:rvrfcentis erumpere: N o n m e&nt numeranda: cum tamcn'magitter Jo~ i d r m wabjenrfimo~op$c& , inti vafzfima annes AthenGs, vir tantz8r do&rinzpariter 8t mancipia,clarr.misc~c rrLQltaiigenzu?&uzd judicii, nongravabaturogeram in eam rim fungo.Pi volrnt hrc in i&eoIo40~~onao detorta arnrelintempeRa frequenter ( ut air) .uocabula? pzngu@, rudc5,peJfrlcnto, 6 q u i n i - &cornmodare, tanquam, velut obfietrices ex; parturibil habcant mentis. xullrcld e;R artk p r e b r ~ citaridc no&e hlent, g~unimuIieres dicrrcinquo fib, fid neqbc honC/trrrn.cfl, auk unt,ita hocopus emendari non potuerit inter;, boni viri o$cmm, f i f i u r r ~ a &fvatorzi nopri diu. Quid quhd ejusdem Hsdriani $nr aquiPtlretltiant pcrpendamccs :*i diacrit fi&j tatem laudas, &quitatem ci Lcsbran; videnit fio rackrl,cwseritcafzcifio. @i a~temcdrw- attribuere? ad Lesbiam himirum regularn alritf~tue,r m cricgtkdllnk igncb. Vbi B w o - ludens, quam plumbeam fuiRe meminit Ari~ W USikoNo//rrmonc : rcdditc1rifirntcbra- Roteles. nonzquamfemper, fed ad rerum inrronem ,rjuanro m4.h de contsrmelra? rjui in, zqualitatesfkxibilem. Necme, mi Dorpi, pus Dcum crcdcnti &cit,fatrre,impicc~eain refigio- tes hoceb dicer'e , qubd tc putem tale quicncm. Sunt iita y i d e m verba ma, Dorpi,non quamlenli&, autec denique vel in viro tantad gravitatis modb, fed fanElitatisquoque plena, vel tali opert famst commendando IulXe. vereque fevero T h e d o g o digna ;quz utinanl Nam & airum multis modis audia multum ex& opud lprurn centd in loco dicerentur fuo, Sunt e n i m e l i o r a imio i~udisa(fequutum, u8m ut perire debeant. Q&d fi dehprr P infudcerd generepcffe@umi Sed hoc om&ggefiu librrrcnur in populum, nunqvamit3 nia th dico, ut oRen&m, aaihil tlrn rnunituni errareporcnt,ut nsnia aliqdemin que haerere clfe, in quo locdm Gbinon posfit kvmireca; viderentur, inciderent, At nuuc me miferet* lumnia, quanda t is etiam fcriptis ,tam a c & ~ inunum Erafmumqubd declamas orrrnia : io rat;, tam circumfpet26 iimatis, tamen impeq-uemonum, eorum q u z declamns omnium. trandurn ut cumfavore legdntur. ,Qann i h i l q ~ i c ~ u a m c o m ~ e t i Nam t. quad affers quamErafm~s,nequisquamprorliis~l!a:n~~c~ inr Evangeiio: c u i Eiixcrit fiatri fie ,fattre, cafioacrn ~difct arripere,qua dicat e!train omreu/ e+tgchenm? nihil ad cum ipe&at s q ~ ines ea quz tu objicis ei, diiiflc Theologoss nominato neminr vefit agerere & e unurn al- vel eo cavi0'e videtur cjdod air i *ofidre r~ terumve in rnagno hornidurn numerd fatuumt ipfi exptrior, q#Rm nrhd habeant tncntrs, qrri alioquin decern g e h e n a ~ non fuffecerht ei prkterfijbdicrcb nri (i6 &hi1 J d i t t r ~ ~Non ti ui dixit; Strrltorrrrninftnitiu es'f nymwm. Por* dicit r @dmnrbr;rl ibeni merirhdmner Iheolo?& cpod qurris; @djbr vef*tzt brc in ?he#- @: fed qeque: @ fipb@zEai d x g a &dice* logosontno detovtavoc~6lrln i' hoc,mihi de te, runt: fed, &i nrkil prdlecri; Qamobrerii Dorpi ,quzrendum e& Nam q u z ille dixit cam fic fcriba : P m o quad +pothe,Gn mein paucos, ea tu folus in emner detorfifii: quad Prr(/me, no/?ros 71eoIo80~/oltjfiph~~ar~rn tc inRituiKe facerevehementeradmiros* Si- drt*rz@n~btcb@c o&upafbs, toia enad vra: hid quidcm ut nullius efiartis ( Gcuti eu dicis) pro- tu, mi Dorpi,rot;r errasvia , cum h pothefin brob in uosvis dicere , ita nullius cR a f f i ~ facis : Edfmum falem hy,~othctin cillh , d ~ (quod t u acis) bencdi&it male narrando cord omnibus~laeoiogis vetIris, qurm ilie de: UIIU quos multo magis par cR tuo parere judicio. Sen adepr&olarntuam revermr, ut dtendam

nose

Cool

tratum

& MORT
tantum facit, ut altero: neque quicquam dicit in quo fit necefie omnes-Theologos vefiros includi, Quare ner i$ quidem ad rem facit, uod ptot~nus adjeciiti : Lllcage; grndn/rpf~
tos,qaamvi~/unk Poefleor ignaros,arcebrt r o b Evrangclzzs,Ta~lrnrs eyr/201rsJ totaqae Bzbfza evolvenda? NihilCani, Dorpi, mod6 ipfi non arcerenr fefe: quod aliqui f a c i ~ ~ n t , vitam ~ u i uni-

verfam quzitiuncalis conkcrantes, Bibliam certi velutnihil ad rem pertineat , nunquam dignantur infpicere, Atque ille aliquos hujusmodi putat e h , non omries: ut intelligas, id quoque te fine caufa uila CubneBere: Profcram cgo mtrltoshmcqd releflcs fzbrzr fils memorzr v r cum quovts de text^ Scrzp$m certabunt. C ~ v credm e Endymzonisfimnrumdormtre ?heologos, quo tempore vor lrteris invigrlrrtis: aur tngenlo carere, qrcicanqcrr non poetantw, ant rbetorz<ant. Nemo, Dotpi, negat effc

qui rejeEtis libris de Scripturz textu ccrtare posfint. Imh plus fatis ubique reperias LOquendam mrrcatorem, rum, qui libris non rejeAis modb, fed etiam &vr olrm apad z t a i ~ m nunquam infpedis, cum quovis in Scripturis non mizm dotf+vtll) q a i h divrtem (erut ~ c r t e a ~ cxercitatisfimo Lint parati de quovis Scripture ditrfimw.) Forte aderat rn c m r refigto& qrritextu, non memoriz , fed Maria: vicertare dam Theoiogw,dzfiutrroregregzur, qclr recens 2 qwm pcrtinacisfirn?. Ncque negabo tamen,& apud contintnte venerat ,ut 7w~~~effronerulrq~ot, vos&ubiquceffe, qui 6 Scripturis muka'me- prrmech~tusddvexerdt , Londni dr@#tarct, moriter teneant :ex quibus eos qui non in hoc rxperturtas videltcet In ea dgceptandg paIceI1ru, ulnomen Jolhm collocarunt bperam memorir ut man- q ~ d d n g l z p r ~ ~ ~ ~ e p ~ ~ n t , G mfuum darent, quod illiterati etiam monachi fratres- jam apud fuoscelebre, apud noRros quoque que faciunt, fed velmulto magis ut intelligant; propagaturus. Is quas conclu~ones'( utvoqyi tantam fermonis facultatem paraverunt 6- cant) affixerir, tum quam bell2 difputatio prob~, ut pernofcendis Wieronymi, Auguaini, cefferit homini, quanquam longum eifct, non Ambroiii,czterorurnque id genus lucubratio- gravarer profed6 narrare, fi tam ad hanc rein nibus pares e r e posfint ;em, inquam ,ego in pertinens foret, q ~ fefiivum h fuir. Czter hrn Theologorum albo meritisfimo jure collo- in caena nihii ; iuuosuam dici tam bene municandosputo, etiamfi verfusnunquam fecerint, tum aut libraturn , tam circui~if~rA2 potuit, tam herci2 qua'm fi difputatiunculis iftis non quod non ille vix prolaturn aliquo flatim fyllctotos centurn annosinfumpferint,ut ne dicam, gifmoconvc1ieret;quanrumvia res de quakrii in univerfum neglexerint. Sed tu quoque, fi mo erat nihil ad ThcologLm pertinens , ad Vera vjs fateri, m n inficias ibis, ex Theologo- Philorophiam tarxundeq quantumvis deniq; rum, qui vocantur ,numero efle rurfusaliquos, abuniverfa eius , profesiione eifet alienum :niG z effe quicquiscripturz librosita rejiciant , ut rejeAos qubd inirio c ~ n Rcerat,nealienum nunquam rehmant: qui itaicfetotosTheolo. quam ab ejuc prsfesf;one poffer (profeflus eft g i z hair diiputatrici devoveant, ut non foliim enim, fek in utramque partem de requacunnon poetentur, ac rhetorizent, verumetiam que diiputaturum.) Paulatim capit mercator ian&isLimos patres,antiquislimos quoquescri- ad quzfiiones magisTheologicas defcendere. pturarum Intcrpretes propemodum floccifa- R e ufuta proponebat, dedecimis quzdam, de ciant, certe (quod fatis confiat) eorutn in ri- confesfionibus, quz in atiena parochia fiatrirrasliteras cnarrationes negiigant , unaque bus eR'entfaAz. In omnibus nihil erat Theoipfarurn facrarum literarum fiudium,po'frem& logo penLi,utram lufiineret partem:fed utramquzcanque funt optima, piisfirm, maximi cunque eliquisafiruifGt, illam~p~ugnabat: as Chrifiiana, verisqueTheologis dignisfima :ea vicisfim quamcunquealius neeaverat, lranr ille inquam omnia,qui3dfint (ut ipfi vocant) pofi- protinus afiruebat. Tandem per jocum mertiva,contemnant,nequc eorum quicquam di- cator fermonem de concubir~is iniecit ,c c t ~ i t grlum patent, obi ipfi nervosintendent iuos, que defendcre, minus mali unam qoarnpiarn homines ad quzitiunculas nati, res tanto vide- dorni haherc,auim foris oer multas difcurre. licet intervallo majores :ex quibus ipGs tamen re. Sbi rurfusTbtologus ir,hare,oppugnarefemaxim; quzfliones confe6taaur cjasrnodi , rociter, non quhd usque adeb concubinam viqua! vef adfideipietatem , vei admorum cuI- deretur odiffe e, Ted ne cum qudquam ei quittumminim2omniurn pertineant. Ego itaque .quam conveniret,iive q u 3 hotnioem fortaslis ut prius illud Theologorum geous veneror ac varietas oble&abat. Cotcrim afferebat c& fukicio, ita hoc pofierius herclP non adrno- cot~cl~~fione'famofirn cujusdj limpidislimi dudurn magnipendo: adverfus quos tamen non B ~ r i s , ~ fecit u i illurn Gngularisfin?um1:brG tqvi htitulaiur
1 1

eit confilium Poefig aut Rhetoricam defendem re,q'uippe qui i ~oeDRhetorica~ue tamlongs propemodum abfim,qurim illi ipfi. Abfuns autem ipG tam long6fcr2, quim ipfa Theologia :3 qua tam lorgi abfunt, ut a nullareabGtlt, przterqualn 2 coinmuni hominam fen&, Iongius : vel ideo maxim;, qe$d ad infignem rerum omnium infcitiam accesfit omnrgenae fc'cientiz~erverfa perfuafio, qua Gbi adc b blandiuntur,ut omnium hominum fcripta, ac ipfis etiam iacras literas , ut quicquam audierinr quapiam occafione prolaturn, qui loqum nunquam viderint, nunquam librum infpexerint, quid ea verba praczdat ,quid fequatur, nefciunt, im2, idipfumquodcitatur, Iitne aanonG1: ibi, undecitatur, ignorant: fe tamcn fofos arbitrantur idoneos, qwi protinus in quemcunquelibeat fenfum interpretentur. Ex quo gcnere cam in multos inciderim, unam Gltem ex quo czterorsm indolcs agnofci posLit, non pigebit hercl6 vehirfpeciminisloco referre. Ce0

&

eurn pzccare qui unam doini conculini,quim

y i decctn foris meretrices haberet:idque

CUITB

orb maltlm exemplum, tum o b occalionem fx-

verbz~ pius p~ccandi cum ea quz domi fit. Refpondit quatidie mawplnt rbr ltcl zn-q~ltzfb~o; mcicator,do&t meherd;,& acutG,qugG ion- izutc$mi kerendxtk ti?: nlJi?#'bad cham vocs ncenluzs, u m qtrdcunqz.ter4dS~r~went1 gum recitare fuerit, & apud tt fupervaeaneum. ' I h e ~ l ~ ~ o r ACcumolfecifftt ,Th:oh)gt~rn non perinde per*rnerst:t,Jneq~ih trrtmz (un8r Dez Eccl41 in fcripturis atque in quzltiunculis illis exe-ci- Catholrca profiretnrfilmem hornznrs pcvtcIi~a_rib catum, cc~pit hominem luderc) argumentariq; Credc mlhi, Dorpi , nifi tute hzc fcriberes, interdurn per locos ab aurho:itate Effiogebay; fiunquam adduci polfern bac te ientirc, uttreenirn extemporefintentiolas quadstm breves, derem: iciliiitz neotericorum quzRiunruL fuz patti quz viderentur aflipulari: cumq; ipfe fnam de iis agitur) nan intelleau tanthm digornnesnusquam ant&auditas, pro libito fuilfet cilioreo , fedgregi quoqur pro quo mortuas commentus, hanc tamen ex eplfisla quapiam eRChriitus , utiliorcs funt quim exa&ilfima 3 3 , Pauli, illam ex Petri, rurfus aliam eli medio cognitio facrarum literarum omnium. Hui em cirabat tvzngelio: idque tam diligenter, ut ne qaadtu!o eulice quam ingentem Elephantem rapitolutn unquam durn citabat, omitteret,niti facis ? Nam eam rem primGm ram diffi. ilem qubd ti quis liber in Cedecim capita diftingue- putas,utEraftius minore opera bonamKibliz batur, iife data ope)a citabat ex vicefirno. partem poffet edircere, qilim unl~rs perplt x ~ t a Quid ille bonus Theologus interim ? ad wte- tisnodum difcat diklvere, cuiusmodi olurira cerd It r e n d . & tanquam erinaceus rpinis mosquotidie in fcirpo quzrunt: ubi t a k diu lefe fuisobvolvit. Atpcrfomtasillas authari- in tenaci, ns dicam fordido , quatuor v:.rborates vix hercl; hucatqueilluc vitabundt~seva- rum luto harentiumefi,dum peas amcenififit; fed evafit tamen; iantum valet ars exerci- mumacfaluberrimum totius kibliz pratum ai tatioaue differendh Nam ciim auid in facris capite pen2 ad calcem fenfim peran>bulare. contihebaturiitcris, omnino nekiret: neque HaGtenus ergo periculum erat, ne qurafiiuncu~ dubitaret,puin quod inde citarctur, ibi elfet, lasillas non didicilfet : nunc ut video majus aon de6rre ve& cedereque authoritati Scri- quippiamtimer~dum eit, ne tam long; Copra ptum nefas duceret, at loco depelli, vincicjus captum ejus fint, ut apprehenderr ne fufficiat turpiflirnum : tantis circumfeptas anguaiis, quidem. Quid ille po&t, omit to quzrere : vevide, obfecro, qua aRuuia tandem P r o t e ~ s ille d m hoc fcio,quosdam noviffe me, ad cztera ~rnediisretibuselapfiis eft* Statim ut aliqua plan2 fiipites, ~ngenio certt? piRillo quovis ob.. fententia, qug nusquam erat, tanquam 6 Iacris tufiores, qui in hujusmodi tamen argutiis non literisadverfpseum~itabatur : Zene crtlts, in- mod& brevioromovcrint , fed iodales fuos texturn egwjic cntclllsg: quoque multo melioris ingenii ncc minoris quit, ~&~ine,J&dtlIurn & jam interpretabatur non Gne aliqua diftin- induttriz, cquis (ut ajunt) albis in diiputando Aione bimembri, quorum aiterum proadver- przcefferinc : ita quovis importun; prorum-. fario Bare diceret, alter0 ipfe effugeret, Q&d pit audax & inveresunda Rultitia, quum inge* 11auando mercator inRabat moleftius conren- naam animi indolem, Pc fanum plerumque ju; dwe, ej~is textus non illum verum elfe fenfim dicium,nugandi remoratur pudor. Sed eft. quem Theolagus affirmabat , jurabat homo profe86, Dorpi, quod merir&gaudere debess tam fan82, ut quivis poffit credere,Nicolaum nec tuisviribusacccptum,fed bonorum o m n b de Lvra eurn texturn Gcintervretari, ProfeAB. um largitori ~ e re'ferrr o : cujus cximia in te mi borpi, in ilia una caena &us quirn vigintI benipitate proflukit hrectam rara fciicitas, ut poculenri textus, totidemque poculenta glof- in facrisliterisomnia tibi tam facilia videantur, femata, inter pocula , atque ex poculis, tan- Neque enim in hoc libro, quem figoacuir fed qusm 2 rerpentisdentibus terrigenz illi fiatres, ptem clauferuot, cun&a reperires aprrta, ni@ & nati lLnt & perierunt. -id tu ais ergo,Dor- ille tibi agnuslibrurn relignaflet, quiaperit ? T u iftiusmodi homines Gcrarum inanes nemo claudit,-claudir & nemo aperit. Sed hic iterarum , quleltionibus iliis Theologicis ipfe liber, Dorpi, qui tan) fadlis tibi videturB uuantumcunaue diflentos Theolo~rxum Hieronymo certP vifus eit difficillimus : ~ u ~ u e c'enfes vocabilo infigniendosg? Non ;pinor, tlinus putavit impenetrabilem : neque quis* quanquam herclt (utver6dicam) animi am- quam eil antiquorum omnium , qui fe lad biguum tui hzc tuarncverba faciunt : Norr, teri eft ~ufusintelli~ere -ut cujus intelle&urn perhadeas, Erajme,ttbi eurndemnrm e J e ?bee- putant alt~nimo Dei confilio vel ob id ipfitm fogurn, qxr %rbir~firzcm ad literam rarelgut, profundiusabRrulwm eff'e,ut curiofos oculos rPec eum atem, c ] ~ z r n o r a l ~ / e t l ~ ~ ~ ~ b provocaret,& ~ ~ u e a ~ t c firnotis r ac labore eruendis fed Origcner, novrt evuerc. MuIta refit drjcendaS gnja excitaret ingenia , qua: dioquin opia st rntc&tfu drffcilror~, zta &=~tilioragregi ,pro bug obvios expofitosque thefairros ipL quo mortu~s eR G'hrI/,uf. Alroyur qui firemus ut recuritate tarpekerent, - Jam (ut omittam ficrarnent~ fnt fidrncnz@randol,quanarn fitit 86- interim ) quim non lit vulgaris rtuditionis opus qudm non cujuslibet ingenii t q~iz5 moribus interdom primo Sfpeau [oaf a abhor1

p.i

292

THOMA5 MORI
rari queo ciimea verba lego,quil-us eas itamagnificiattollis, tanquam uti (apud Poetas) in ~ t l a n t ihumeros s calum, itain perplcxas hujuscemodiquzRiunculas, hoc elk arundincm, univcrfa prorfus inclinata incumbat Ecclelb, alioqui videlicet periclitatura, ne tota fernel collaberetur in cineres. Aisenim: Altoynz qu; fiemw, qaomodofint Sawamentd admmt/tran$a, q~,tnanrfintcor~mformk, qmnduubfilvcndm PCCC+~OY, quundo rrjrcrendm :qmdprcrcept~nrjit rC/tituz, quidfivmi pofit ? ltane putas Dorpi , ilta q u z tu nusquam alibi quim apud Neotericos qusfiionifias invenirc vis, antiquos omnesfant3isiimos patres, nec minus etiam dokos,ignoraffe omnia ? Hieronymus, Ambrofius,AuguRinus, ad Sacramentorum formas caecuticbant ? Ergo tota Ecclefia plus quim mille annos (nam ?lus qu;irn milie anni 2 pasfione ChriRi numerantur ad Petri Lombardi tenipora, 2 Cujus fententiis, velut ex cquo Trojano , univerfumjttud quzfionum agmeneru it) tot annos ergo, in6 tot fecula, univerfa C ritliEcclc6a aut facramentis cacuit, aut iRa non habuit; quandorecipiendus ptccay t~r,~uand rejiciendus,tam o diu h i t incognitG? &item quid praceptGeffet rcRitui,nefcicbant? Nam,quid fervari po&t,conceiferim apudVeteres non fuiifetam acuti quim apud iitos difputatum. Szd ut Zachzus,veritus ne ma12 parta parci redderet, quadruplum Tc redditurum profeffus eR:Irr vcteresilli patres,ut vel plus fatis quisque rcfiimeret,hortrbatatur.None r a n illi, fiteor,hacinre,quimiRi runt, t a p i n definiondo ac diflinguendo curiofiSed ego umcn illorurn ( ut Tercntias ait) zmulari m d o negligentiam potius, quim iftorum obf'ram dil~gentiam :apudquosanxiO res diiputatur,& quzruur, n ~ tam n quid refiitui debeat, quim quid fervaripostit : nonquim procul i pcccato fit abfccdendum, Ted quim prop; ad peccatum line peccato posfitaccedi. Jam qui conliiium convafatori dat, nimirum tanquam alienzpecunix frugi difpenfaror, obfervat ut in reddendo c i t d CubfiflatpotiusvelmillepaKus, quhm ultrilatum (ut ajunt) unguem promoveat. Ego cen;, mi Dorpi, nec tc (ut puto) tcfragantc contenderim, quzcunque font ad falutem neceffaria,id eft, fine quibus falvi e r e non poffumus,ea primumabipfisfacrisliterit, deindeprifcis eorum interpretibus , ad bac comn)uni ab antiquis patribus qua6 per manur tcadita conf~etudine,~oilrem facrisEccleCz Lndionibus,abund$nobis tradita. 9 c i d fi quid b p d q u d m in his eR, homincs ilh acuti curiolius addiderunt,ut muka conccdam commeda ere atque utilia :ita plan$ ejus eifegmeris put0 omnia,ut fineeis vivi posfit. RtfortaKe dices, non omnia apud Veteres tam inventu prompta , tamque in numerato eCk, quim apud iitosrecentiores , qui omnia cognata, quafique fimilia , in capita quzdam, vcluti in fuam quodque tribam , dcfcripferunt. In hac re, Dorpi , fortage 'eccedo aibi tateorqac nonnihil e8e camrnodi ,

abhorreant, ea tamcn cornmod2 ad mores ac tam fcliciterappellere, ut non aliundc ei, tra&a, fed ad ipfumnata videantur, W m rem aonnuilinunc tam inept2 moliuntur ,ut cum habenus lint progresfi, ut rem abipfius magis Jocodetraxerint, quim ad h u m perduxerint, qucmneque in re contlium lit,nequeinverbis Venus :fit nimirum uti tota ills moralizatio (quam rocant) fine vlla gratia fpirituque fiigefcat. Sed hzc (ut dixi) omittam. At certi ipfum literalemfenfu tantum continercdifficultatis puto, quantum nefcio, an quisquam omnium comprehendcre posfit. Nequc enim cuiquam fentio literalem horum verborutn jenlum intelleAum effe , Dixrr Domznrc~ Dom i n o m o , w i dcxtrismerk :nili ei , qui ea Prophetam de ipfo Chrilto vaticinaturn intelligat quod, exceptis Prophetis, necJudeorum quisquam, quanquam in hoslibrosuniverfam operam fuam collocabant, intellexit , priusquam Chrifluseis huncejus literg knfumaperuit : qui tarnetfi Apofiolis & difcipulis fuis interpretatus eft Scripturas (neque enim,quod fciam, qezltiunculas iRas cum eis difputavit unquam) non aulim tamrn affirmare, univerk Scripturz fenfus cis iprom aut przfentem tradidiffe, aut per S~iritum fanAum pofiquam afccndit infudiife. Nam ut multa iirnt ibi qua: d e ChriRo Prophets cecinerint,quorum alos omnes fubtcrfugit intelleAus , quousque ea omnia ipfius vita, paslio, refurrc Aioque dcclaraverunt: ita mortalium imparm eiCe viresput q ad indagandum, atram adhuc in eisdemlateant aut de finali judicio, aut aliis de rebusnobis incogitabilibus ,neque uUi hominum aut hatlenuscognita, aut ant2 c~gnolcenda myQeria, quim eventus eadem temporibus ac moment~s foli przvifis inicrutabili Dei providentiz patcfecerit.Sed elto, Dorpi,lieScriptura fiblis, dificilesque quaillones :nihil impedie tamen, quin illius cognitio harum posfit cffe d~iciplina fi u & u o h Quanquam enim fdtare, atque in gyrum fe colllgere (quod fatratriculz quidem ac circulatores faciunt) ditficiliuselt,quhmambulare, & dentibus panem facilius elt quim teRacea fiagmenta conterere: aeminem ttmenciie puto, quirettosillosvulgarcsquenatura:uhsvelit hujusrnodi inanibus o h n t i s permntare. @amobrem utra res (it diGcilior, non admodurn magnifacio :rc qubd utiliores etiam ,quim facrarum cognixioncm litcrarom, quacRiunculat iifas effe vis regi,pro quo mortuuseft Chrillus, ferreproB t t G n o n p o a m , q u a 4 c~gnofcendrsa@'rtres,haud refragarcr :li veterurn lucubrationibus emquares, non tolerarem :nunc verB cam ancillas iaas coquinarias ip&BiblisiacrofanAz, literarum ornnium reginz, non confers modb, fed przfers etiam,dabis mihi,Dorpi, veniam, continere me hercle non po#um, quin itlo Terentiano procul illas omnes abigam ; Abrtehrncsnmalam rrm cum iflac magntficntt* f~giriva: adeh pntarisvos rutvr/?r,m f&a ijnorar~cr?Neque profcab faris admi-

P,

E P I S TOLE.
quzque dittinda , ut ad quodcunque velis, illici, manum poflio abfque errore porrigere. Elt iitud quidem, ut dlxi ,commodum : verhm hoctanto cornmodo quidam tam utuntur incommod6, ut propcmodum prsititifie videatur, hoc ipio etiam cornmodo caruiffe. Neque aliud quicquam magis in caufa fuiffe puto, quare vetufliflimus quisque Gcrarum literarum interpresi tam multis tarn diu negle&ui habeatur, quim qubd itfeliciumingtniorum corrupta judicia pri~nimfibi,deindealiis quclque perfuafere, nihil ufquam effe mellis, quad nonin illos fummularum alveos congeGum fit. Ideoque fit ut illis contenti fojis, catera omnia per incuriam contemnant. In sjus animi quendam etiam ipfe iam olim in auadam bibiio~ofz taberna indici. Erat &im fcnex, & qui altcrum (ut ajunt ) pedem habebat in fePulchre, & cert; nou multo phR utrumqce : jamDo&oratus (quem vocanr) honore plus quim annos triginta fuerat inlignitus. Dico forti apudeum, bratum Auguitinurn atiquando putage, dzmonas omnes f ~ b f ' a:iasrfle corporeas. Ibi illefiatim luperctlium contrahere, & tcmeritatem meam rugofa fronre compelcere. Turn ego, Non dico ( inquani) hociple,pater t nec Augufiinum in ea re defend0 :homo erat, errare potuit : crede ei quantum cui plarimt, fed nemini uniomnia. Jam ver& capit homo exeande~ctrc,velobid przcipu;, qubd tanto patri calumniatn tantam intenderem. Num putas me ( inquit ) non legilie Auguftinum 2 Imb ( inquit) priufquam tu nakererio. Me jam fuis fzvis didis prorelafit, nifi commodd fuilfet paratus clenchus. Nam, ut erat in taberna, fumo in manus libellurn Auguftini, de divinationcdamonum,verto adlocum,atque oilendo, ubi locum femel atqueitcrum legit, actertia demum IeCtion: meadiuvante ccepiffet intelligere, tandem admirabundus : CertP (inquit) valde miror qubd AuguRinus dicit fic inillo libro : quiacerdnon d i ~ ificin t Magiftrofententiarum , qui eft libcr magis magiitrdis quim iite. Qi func ex hacfarragine, qui nequeveterum quenquam,nequcScnpturarum quicquam Iegunt ,nifi in fententiis, & carumCommenwriis: hi perinde niihi vidmtur facere, ac C quis authoribus omnibus qui Latin6 fcripferunt amiliis ,conitmEtionurn praceptis ab Alexandro petitis, reliquum ex Perotti Cornucopia, & Cafepino conentur edifcere; qubdperfuafum habeat,ia hisomnia Latinz linguz vocabula fefe reperturum : & profe&&reperiet plurima ,eademque ele&isfima : nempe ut apud recentiores Thcologos, priorurn di3a authoritatislocoleguntur infer+ ta, ita hic quoquevetcres PoEtz atque Oratores,aliqtiotetiamqui nuncneccxtant quidem. Sed neque h z c unquam faciunt Latinum, nec ilia, mi Dorpi, Theolegum, fi fola lint, etiarn Ct decem millibus fpinofiRimarurn quzffioL

di, velut in dolneflica fupelle&ile, iic in re nnm fuerit inlkil&us, quibus miror chm fit ta, in re poifttEcc1eGzufui eRe; difputanliteraria quoque ita feorfum habere fingula l i ~qur
do fortalfe adverfus hzreticos : nam hocnomine przcipu; fefe folent venditare.? at hiaut do& funt , aut indoai. Si indoAi l u t eR multomaxima pars) neque acumina iRa, quibus iolis valet, neque verba tam infueta ,quibus ifie folis affuevit, intelliget. Neceffe efi ergo talemdifputationem tantum fruaus conEqui ,q u a n t ~ m ,fi quis Turcam quempiam patriae duntaxat lingua: peritum ,compofita oratione ,fermone Galiico ( nam eum folum elegantem Galli putant) enhortetur ad fidem. Sin d o a i fint hzretici, idque in illis ipfis quzitionibus (ncqucenim ferP accidit ut aliis fint haretici j quando jam redarguentur ? quis erit difputandi tinis? quum ex illls ipfis quseitionibus, quibus oppugnantur, eifdem quoquerefericudi miniRratur inexhaufta materia : ut propemodum eis accidere videatur, quod nuut quo dis inter acervoslapidum p~gnantibus, feriat, neutri defit, quo fe defcudat,neuter haheat. Nempe qtudam qui in fcholis inter prirnoslc?guntur, & funt non minus qulm habentur acuti :ut omittam interim qubd quafdam q u z ~ i o n e de s D e e tam ridiculas excogitarunt,ut putesridere,propofitiones tam blafphemas, ut cenfeas irridcre, Cert; contra fidem tam gnaviterobjiciunt, tam fegnirer objelta diflolvunt ,ut przvaricatoresrgere, & fidem joco tueri, rer~& oppugnare videanrur. iizretici ergo cum talibus compofiti ,qualts mreadixi Thrologos ,chm fint in eodem do& i l u d s quando luccumbent ? non cit&herclP opinor, li non unummagis lignorum fafciculum rererentur, quim multos iyllogifmorum faices pertimefcerent. Sed idoneuserir faltem quiconcioneturad populum. Hercules hoc ipfum eR quod ajust, Bovem ad Ceroma. Nim cam nihil didicerit praster quaefiiones quiz funt ad aures populi perqudm infolentes, minimequc omnium idonea: ,cdifcendusefi ei ni~nirum fcrmo quilpiam ex fermonibus Difcipuli ,out Veni mecum, am Dormi fccura, res pcr fe incpta :quas durn homo traAatineptior,utpotcnecad id munus an'uetum, & qui totam illam verborurn congeriem ex alieno ltomachodcclamet ,necelfe eR ut concio tota frigefcat. w a m o b r e m plan6 non video quzfiiones iRz quid faciant ei quem folz poGdent , nifiqui,deum ad cztera omnis reddant inutilem. ut cui fi quid ex his proponatur fubtilibus ma is quhm:fol~disdiG putationibus, in quibus t: anti millies exercuit, jam dotni fuz el?, jam criitas erigit velut gallus, quiiniuo iterquiiinio fuperbit :at extra iilafepta fi paulo producatur longius, ignota rcrum omnirrm facies tcnebras ac veraginem offundit. Nec jam DialeBica, rerum czcitate labanti, quantumvis fortis, quantumvisacusaficurrit ; quz, uccognka rerum natura, varias inde ipecies multasque argumentornm formas elicit, ita rebus ignoratis ipfis ncceffe elk fine ullo ufu obmutelcat. Adda [ool 3 quod

Durpi, tanrum abeR ut ~ i o b c m , ut eciarn, fenex $ Scholalticorum contubernio ,ubi ea- quornodo apud Kotnanos n~sliMagilt, atue dem afidui ventilantur , quapiam occafionc publicis cogabantur fsr' abd~carernuaerib~is. fubdoxrrir, jam intra biennium r~niverfiilia ita iitos quoque non tam re quam vocabulo ocumina, numerofa nimium videlicet, evani- Thtologosaudiendos ccnfram, at1 hzJncMagiltraturn, quo tam irnmerito fungantur, tluda ,nullo rer um fubnixa ~ o ~ l d e rtanquam e, nebula fumusque difparent : idemque nirni- randurn. Neque mirum etl tamen, effe slid rum ufuvenic iph, quod de anima pueri ex Ari- quos in tanto Theologorum nutnero tales. fiotele fubindccitari folet, ut ipfius anima fiat friamquis ordo obfepiri tam diligentcr poteR, ,gratta, aut allis madeoicpe velut tabula mia, in qua nihil omnino w non ambitione, ~ r e t i o i lit depingitur : ik mirum in modum verb rerum lis artibus aliquis rndignus irrepat, q t ~cum vice contingit, ut qui ~ r i u omnes s fapienti= in editum receptus ,quam ~ o t e l tplurimos nurneros in argumentoh loquacitatcpofuerat, fui fimiles in eundem locum fuo fi~ffragio jam fenex infdntiifimus omrlibus rifui foret, fiblcvat ? Itafit>utnullusordo Gt,qui non inmifi Ltultitiz fuz fuperciliofum lilentium fapi- dignisabundet, Namut inSena:u Romano majcflatemnulli reges zquaentia: loco prztexerct. ]mi,potius hoc ipfo fuer~nt,~uorum ridiculus, qubd qui fuerat Stentore mod6 cia bant : a a rurlus erant +dam adei, tenues mofior,nunc vitio tam long2 diverfo tacitur- atque inglorii, utmifere inter fpe&acula vulgi comprc.Tu elifi periorint. Quanquam uc nior pike reddatur ,& inter l~~uentesfedeat Mercurii tlamz truncoquc firnillitnusHermz, nec illorum fulgori iftorum hurnilitas obhit, Denique ,ut quid ego hac dere tots feilriofe- nec itlorum tenuitatem Senatorium nomen melintell~gas,nequel heologosomnes taxo, exeinit contemptui : ita nec la dig nos Theuneque imperitorum quzff iones omnes con- logos iltorum nomenrripit con:urnelia:, nec eorum contemptus, aut erga finguIus qui vedcmno ;verum eas quz nihil ad rem qua: funt buiusmodi, ut nequequicqoam e r ~ - rP funt , honoris quicquani adimit, aut erga ditioni conferant, & rnultum impierati detra- univerfos quicquam revecentiz ac maje[tat~s hant : eas inquam non improbandas mod&, immiauit : cujus ego cer t i tam conftrvandac fed defpuendas quoque cenfeo, Cgtcras ve- atque amplianda: fum cupidus, quam quii*r&, traaanc aut h~rnana~raviter, aut divi- quam vivit etiam\ cupidifimus. Nam d e nareverenter, tum ~trurn~ueadhibite mode- Erafmo fiulmm fuerit idem polliceri, quum ilia qua veritatem invefligare fefe magis quim nemo nefciat ,in facrum Theologor~~m oraltercari probent : mod6 ne quenquam fibi dinem nihil perperarn aut Qiciauttingipoffe, totiirn vendicent ,neque quznquam nimisdiu ut non proptit? ac pecullariter i~fiusagatur nee detineant , & fuo fcpede metiantur,nequcfi gotium. Habcs igitur hacin reanimum, m i melioribus confcranr, nedum anreferant: has, Dorpb meum, nec dubito herd& quin etiana inquam, fit infiitutas admod~m~libenteram- ( fi tu is es, quem ego mecum fingo) tuun, pleaor, ha&enus tamen, ut eas tales ene fate. quem G probas , affe Erafmi puta fin ar, qsibus non inutiliter exerccantur ingenia: minus , tantum meum , ~ n i hnec lneurn tales elfe pernegem ,in quibns falus univerf~ diutius quam t s voles filturum. heque recumbat atque innitatur ecclefiz. Jam The- enim quicquarn animo elt unquam tam ologos non eosvitupero, qui hasdegufiarunt, obflinate obfirmatum meo , ut non paim& laudo etiarnqui ad alriorem facrarum li- ratus fim eo jubenrs mutare ,.quem id-terarum peritiam ,ad rneli~ren~rifcorum, & am nunquam quicquam fine ratlone ~un'ufan&iifimorum,& doailiimorum patrum eru- rum, Sed hzc ha8enus. Ad reliq~as epiditionem, has quoquenon abjiciendasacceG- floirr tua: partes ero tanto brevior , quan.0 ones odjceerunt. Verhm hujuimodi Thee- in hac fui vel z q u o verbofior : utrurnqke logos (ut ex animo dicam) non probo, qui etiam merit&. Nain ut ea , de quibos a n d quzfiionibus cujufque generis non in(ene- d i a r u i , EraCnus nunquam vidit , ita de fcunt mod&,fedimmoriuntur cjuoque, quifeu quibus deinceps Turn di&c,rus , & i p k fcriingenji flerilitate quadam impediti, feu-pue- pfit , & fe diligentius pollicetwr icripturum r rili Scholafticorum plauh incitati, negle&ir rum quzdam fiunt hujLbsmodi, ut in his diantiquorumomnium literis, po&habitisetiam vus etiam Hieronymus non fue ioliim e x e m ipfisquorum fe Do&oresprofitenturEvange- plo quafi przjudiciu Eralmi partem tneazur, tiis, nihil omnino praeter quzfiiuneulas didi- fed totam licem quoque tonquam edita in cerunt, partim per fe inaner, partim inanes fcriptis fentencia , iecundum eum pronunhis qui czterarum rerum omnium inanesip& tiaverit. Ncc enim quicquam eit qriod tu, funt :idque jam fenes, atque ideo deploraci, ne quicquam in Sctiptura mutetur, 2 Graequineque Scripturas comrnodi tra&arc inco- corum fidr codicum pr hibes : quod non gnitis Veterum fcriptis queant ,ncque ad ear oiim adverfus bcatum Hieronymum & obcognofcendas (qua nunc fun Larindingrte je&urn fit , & abeo validinim2 confutatum. penuria) pares eRP polfint :redire verb ad Nifi hoc videri novum vis, qu&d translatioGrammaticam, atque inter pueros ,imi, ve- nibus , ut ais , quz rnulto olrm fuerant, rjer6 h pueris ctiarn dikcre, hoc non blhm di. &is omnibus, ne varietdte codicwm fideles vacilIa& folas per tot annos irnbibit,yum fefe jam

quad illas ipfas captiuncuIas, guas & penitiis fputet', fed &am &rum elk.

1Cos ego,

vacitlarent hanc unam fantiis oatribus acceptatn ,ab Hieronymo catiig;tam, atque a2 nos u i p e transmlrTain comprobavit EEcletia : non uno aliquo conlilto, fed perpetua conhetudine adearn recurrendi quoties in ullo canfilio de fide nodilsincidiKet. Nequc enim 3!ioyuin tieri potuiKe ,ut csterz omnes interierint, atque hzc ad nos f o l ~ pervenerit, aifi id xlon fort2acc~diifct, fed adhib~ta i rnajoribusnoiliis indullria fuiflet curatum. Prirniim mi Dorpi , nemini dubiilm efre put0 qwin h z c i ~ f aeditio ante Hieronvmi temuora (neq;e a i m alioquin ipte hark potifimum cal2igaflt.t) &r'ecepra fit ab ecclciia , & aGduo citandi ufu comprobata : quad ego vel EoIumjn caufa fuiR;.puto, quaread nos ufque Zbla duraverir, Cur ergo Hieronymus aufus efl mxare quicquam , idque non aliis mod6 & optimis & lran&i~%;nis viris approbintibus fa&um ,fed ipfo qrroqtae Augufiino adhortante ut fieret ? M~ravlt verb Hieronymus ,ut ipfe fatetur , ii quid in ienfii hit, quo Latinus codex diCcrepareti Grzco. Hoc ille putavit utiiius , quhm ea qua: tu Erafino iuadesutfaciat ,videllcec ut ea tanturnannotet q u z commodius a c figniticantius interpres vertere potuiKet, fenfurn vet6 6 quando dircrepet, rnanere patiatur , nes mendz manifeBz Latinos admoneat, w o d divus Hieronymus nonufque adeb curandum cenfuit, ejus ta pracipuam curam habendam putas : quad ille judicavit potiRimum, ab to tu potilTimnm deterres. Sed hic occurris ac fateris, id ab Hieronymo re&$ fa&um , quhd videlicet tunc opus erat ,dum adhuc vulgata hac editio non fatis e@et emendata : at nuncrepurgaris vitiis fupervacaneum iterum purgandi laborem f6re. Nam fi opus tam nunc eflet, quim tunc erat ,non ei%.;atio,cur minus bene mereretur , i quo nunc idem denui, fieret, quad tunc Hierony mus fecit. Primum, nemipcm effe omnium puto (dicam enim audacius) neque Hierony;num quidern ipfum, ~ u protitcri i aufus f i r , fe tam certuk h i , ut tn uertendo nihil eu.n poliit omnino fubterfugere. Ufquc adeh non deerit vel mediocrib~lsinterdun, poR meliores etiam, in quo vcrlentur utiliter. Ergo p i s vertendi finis erit ? inauis, facillimus : fi eveaerit, a ut quifquam tam commodi, verterit , zut ab alio non optim2 verfum, alius itacorrexeKit , ut his manentibus integris , noninveniant ~ o : t e r iquad mutandurn cenfeant, At periculum eft i n p i r n , ne variz translationes dubios faciant anilnos fidelium , utram credere debeanc vcriorem : quod ipfum in cauG fuinh cedes, ut rcliquz srnnes de in., duftria rejeEta: Gnt , hac una fcrvata , nc fideles vacilhrdnt. Q1a in re ufqae adeb ego abs te difientio , ut quod tu majorum 9r r tribuis, ego temporum afignem incurk, qua nirnirurn non illbe tantum trans!ationes, fed multa etiam alia peritre. Alioquin etiam t i unam in eccleliis teaendam recepifent,

reliqnas tamen quid nccecefle L i t abjicere, cr quibus non erat periculum, ne fideies vacillareat ? Imb qumadrnodrtm tiuric Evange1.iitarum varia narratione, feries rrrum inluculentiorem pervenit notltiam, itatum ex divcrforum rollationc interpreturn fiudioto le&ori daretur occafio,- fi quemaut verbum fcf ~ltfles zquivocum, aut orationls deccpifiLt amphibolagia , rut lerrnonis proprietas impofuiffer, ex rehquis conjiciendi quid veruln lit, e o d fan6 utiliGrnum eife & Augufiinus feotir, & Origenes experime:~todidicit, & Jacobus Faber Pfalterii quintupiici editione docuit. Atque hxc ideo dixi, ut ofttnierern ctiam, fi divi Hieronymi laboradhuc maneset integer, non ilium ramen rcpreheadendum jcflc:, quifquis , liquid ab illo quoye przteritum Inveniffet, hoc ipfe , velut relidasimelibre fpicas , colligeret. Nunc vert quisnon yuter: codices Latinos nihilominus ataue olim 4 Grzcis elfr corngendos, quum ; n tint rur6 s infe&r mendis, ut ne vefi~gia quidem Hieronymlanz ernendationis appareant ? Q ~ o d ufque adei in confeRo elk, ut ipfe tu quoque, qui id maxim? negas, idem fatearis tamen. Nain c u p ideo maximi contendas, corrigendi laborem fruftra fumi ,qubd I-lieronymi ca~ i ~ a t i o n eafferis k mzgna patrurn diligentia fervatas efGe integras : turn in proximo fer& verfu fubdidiQi : '&jponde jam&+aJme, uzram probet edttioncm Ecslr/ia ? gracamne, qnsnun
1
0

rrtitur,an Latrnam,gaamfilam cttat, quotces ex J"acr~1 S~riptwraahprd dcfintendrrm r/t, vet p t e t a t o Hleronynzo, (iq#atrdoalrter Cepr, quod qurdem non rar; centtngrt ? Imo ru nunc re-

fponde, Dorpi, fi, ut ipfe dicis, &vet6 dicis, non rari, lcgat aliter Hieronymus quim vulgaris habet editio cluomodo peteft el& verwm puod anti d i x i ~ ; , eandeA editionem it? manere corre&trm,ut ille correxerat ? Neq a enim 'quemquam arhitror eife crediturum ,I 2 lum quicquam contra fuam ipfius corredionetn propofuif5e legendum. Tam ergo nunc opus corre&ione e!i ,quim olim fuic. An ver& tantundem liceat, hoc reltat inauirendum. @anquam nec inquirzndum hbc, ncc dubitandum uidetur ,quin emendati codices qu4motim fuetam nunc tint Ecclcfia: i~tiles, runt. Sed Ecclelia nunc,inqqis, ittarn sdltionem comprobva. Atqui eadem Ecdzfia eodem modoeandem ediuonem ante Hieronymi corrediones approbavrrat :id quod jam a n d rerpondi. wamquam non pigebic erndcm oracionem tuam, auam tu tam invi&am cenfesl, denub excitere, ne me prztervehi quicquam difimulantcr putes. Videris ergomihi ticcolligere : Augullinusnec Eva nD ~elio durit el% credendum, nili EccleGa compellcret authoritas. At EccIeGa corn-. probavit inhac translatione verum efi*: Evang&urn. Confequitur ergo, fi quid tit in Grzcis codicibus diverfnm , ut verum in illisEval~~elium elfe nbn pelfit. H;ec etl(quanturn perfpicis) argrarmeneatiorais ture fainma, quie

294 T H O M Z M O R I q u z mihividewr ejuftnodi,quam non GtdiG- rant, licet in auibusdam diR'cnferint. E p arocile folvere. Nam primum EccleGa fic in feBb (ut ver'edicam) videtur riiihi nruti4am Latinis codicibus contineri credit Evangeli- credibile,ullam gcntem it] depravandos libros urn, ut fateatur tamen 2 Grzco translamm. unquam confpirare voluiflk, ut nc dicarn, nee Credit ergo transl~tioni ; fed magisarchety- potuifle quidem. Q z e n i m fpes efG potuilfet, po~rcdit,Evangclium in Gritcis elk verum : neminem abea realieno acimo fore? aut clitn in Latinis veruin eR'r credit eatenus, quatenus id foreconfilium, quod firefcifczretur (ut erat fi'iit interpreri,in quo (ut opinor) nunquam neceRe, quumi Juddsad Grifturn, iGrzcis tantam habet fiduciam, quin eurn labi cogno- ad Latinos aliqui nullonon die prohgrrent ) {cat kumana frag*litatepetuiKe. A t in Con.. nonne przvidebant fort:, quum nihil aflequeciliis citatur ex Latino codice , non ex Grzco. rentur, fuz przterra parti fefe pra judiciurn a[Mirumvero,G Latiniex Latinocitent codice! laturos ? fi fe faterentur eam fovere caufam, qua6 ideo fecerint , ut de induftria fidem ar- quam fibi conlcii effent i o n aliter poffe fe, cherypis abrogent Grzcis. ApoRoli n6nne quim codieum depravationedefendere ? Sed citabant ex Qophetis fecuniium translationem de judzis Hkronymusviderit. Grzcoscerfeptuaginta Interprctum, ornifli interim He- tZ ab hac falfitatis fufpicione liberat vel i h d , braici textus veritate, durn Grlecis Ccriberent? quad in his de quibus eis nobifcumfuitconnec idea tamen Hieronymus fa&um putavit troverfia, eorum libri cum noftris confentiunt, cfle przjudicirrm, quafi Grzra translatio quim nec de lirera unquam , fed de intelleBu litera: Hebraica litera Apo4olorum cenferetur au- quzitio fuit. Wanquam nenlini poteR effe thotitate Gncerior. Ego cut6 h ~ perfuadeo c dubium, eos fi mutate voluiffcnt quicquam, rn~hi,idque (pt opinor) veri, quicquid ad non ea primum mod&, fed fola quoque f u l f i a u o ~ r nobis o contra eos faciunt : fidem adarclendam faciat ,non efle i quovis mutaturos.' 1 rnclius verf..m ,quim ab ipfis Apoitolls pra- quz fi LlfaRPnt, non fuiCSet caufatamen, car in fcriptum, Ideoquc fit, ut quotiens in Lati- h i s idem fa&ori putarentur. Nunc ve& quid nis codicibus occur, at quicquam, quod aut comminifci quifquam poffit ,cur slia falhre contra fidem aut mo. es facere videatur,Scri- voluilfent, c i m hzc ipfa reliquerint iategra, falfare voluiffent ? Sed incuria falpturam interpretes aut ex aliis alibi verbis, au;~velfola uid illud Gbi velit dubium, expifcentur ,aut ;em vitiatos effe credi potefl, pnfertim fi hoc ad uniusEvangelium fidei, quod per univer- noDriscantigit, quibus verifimiie eftlibros 6fam Ecclefiam in corda fidelium infofilm ell, dei, ficut fidem ipfam,rnajori femper curz fuifquod etiam, priusquhm fcriberetur i quo- fe. Poffem hicopponere non Hieronymum uni- modii, fed Augufinwmquoquc,quorum uterquam ,Apofiolis i Chrifto, ab Apoitc~lis verfo mundo przdicatum dt dubios hu- quecenfct cmendatiores effeGrzcos codices, jusmodi fermones applicent,atque ad inflexid m Latinos. Sed rationv malo quam auafire, ntBilem veritatis regulam examinent; ad quam t oritate contendere. H o c ce~tP fi non fatis adeptare queunt,aut fefe fionintel- minem cife tam cajusquarn libri incurioiwa, ligere,aut mendofum etXe codicern non dubi- ut ita tranfcriberldum locet ,ranquam penfi tanc : cujus morbi mecklam cersfinrautirdi- non fit habiturus, vitiofumnC an emendatum verfis interpretationibus ,ranquam nedicis, refera! :quum alioquin pofiit opero & imprnimplorandam ( quad tibi jam periculofum vi- Gs psrcere, fiomninone icribatur curet. Perut didebatur) aut velut i fonte quodamah ealingua fuadeo ergo mihi, Grrcos etiam c~iraCTe repetendam,unde ea fcriptura in Latinum flu- ligentia in trankribendis ipforurm iibris adhixit eloquium. Verhm tu ,mi Dorpi conce- beretur ;quod nemo dubitaveritqui iibroseodis ,olim re&? feciffeeos qui Latinos, quan- rum diligentor infpexit. H o c przterearurquam ab Ecclefiareceptos atque approbates, fusaffirmo ,apiculos, diftin&iones ,& accencodices PQrzcis emendaverint :led idem ta- tuum notas in caufa elie, quo minus facileapud men negas nunc re&? fieri ,propterea quad eos in fcribendo erretur. Nec ab bue atfirverifimilelit,ipforum libros Gracorum aut de mando deterreor, qu&d tu hoc argumenturn indullria fuifi depravatos abipfis, jam olimib in adverfam partem retorfiiti: propterer! qubd ecclefia Romanadefcifcmtibus,aut poRea fal- (utais) facilius erratur, ubi mulra funt obferk m per incuriam vitiatos. Ncque enim effe vanda. Verhm egomntri cenfeo, ibi minus credibile, G Latinorum, quibus pcrpetuafidci facil3 errari,ubi facile erratur, ut ego quoque cura f i t , codices paulatm tmen*labefi&ati Diale&icorum more znigma proponam, Ve'funt ,incorruptos adhuc reRare Crzcorum, rixm fic opinor tamen,imii fic experior : quemapud quos ipfa jam olim fidescorrupta fit. admodurn in planicie, durn feftinamus intrcpiH a c ratio, Dorpi ,non flexir Hicrony mum, d i , ubi nemo cafum expeeat, fzpelabirnur, uo minus 1nRrumeritum Vetus ex hebraeo quum i pra~ci~itio fdlvi fenfim nec nifi certo zrmone transferrer: quanpuam fi uid hicvi- atque explorrto greffu defcendamus : haud Iere debet, ibi rnagis debuiiTet, q w m nemo aliter evenire fcribendo ,ut ad exemplar peroefciai, Judzos ex profego infeltiores fili(fc plexum fcriptor eo tranfcribat vcrius ,quo viheffesChriitianis, ut quibus in univerfo repu- delicet attentius, quum ex pulcbro codice ipfi gnabant ,quim Grzcos Latinis, quibus cum feefuritatelabatur, e a n q u a m & noRros vicommuni ChriRianafum nomine convene- datos e&, & eos rcmanfiffe finceros ,;el kinc
1

71

.eluca-

.cluireT&r,quoifin no@ 4s eddinunc vitia depre- putas. @a dcre tarnen cum perinde fcritas, hetidifnus, q u a Hierony mas olim cenfuit e- ac fi fupervacaneam putesoperam quz inGrz.ine&danda;in illiseadem adhucvidebis verba, casliteras impenditur, mihi profeAb non per.ex quibus ra Hieronymum conitat emendaffe. fuades, ea te {&tire a w fcribis. Nesue enlim e r g o quas'ille mendasolim ejecit nunc non ftmi!e beri fit, te od ;a prudentia conkwdim4icebit ex iisdem codicibus rurfum ex~ungere? tesejus lingua: nontidere, vel eo in bonas ara,quum religiones quas V O C ~ ~ Eomnes ) fas .tes omnes Ltudio non concupifcere,pr~fertim iit fzpius renarcentibus vitiis reformare, libros cum abs tequoquedum negligendamdifputas, fenfel purgatos repullulantibus mendis nefas propemodum affermturcaufz, qdbusincirah ,repurgare ducemus? Jam qubd quzris, quid ri maxim2 ad eam confequendam posfis. Nam fit quod Latinos codices non finat incorru- fi (ut tute verisfimi certhac iaplentisiim6 dixidote przptos, 'deinde tibi ipIe refpondes; qr&d nip &i)unaquzquelingua ca pr~cipuf? ktat atque excellit alias, ficonringat ei ut rnajprem b ~ n a r u m difciplinarum thelaupurn in h i s literis velut arcuii~ continr3t: quis hac una rap iLatinti 3 &fii~6rrror cpdrcs cenjire debem tionetuanefciat,Gr9c;lm effe eam quz famc&;Batiores. @id tu his verbis, Dorpi, ve- mopere fu c m ab univerfis mortalibus, turn tis, non intelligo. Nequt: enim te vereri puto, ver& feorium 4 Chrillianis ampiedznda? utn e in annotationibus in Scripturas Erafmus potei qua & omnes dikiplinz reliqua, & Nof e d totum nobis felicisliirnprefisutaturlibris : quum neque Icripto- vuml~eftamentum rum codicum defit copia , neque in edm rem mP fjccesfir :niG tu illam hoc translationurn impreas uti,etiamfivelit, postit, cumNovam quotidianoproventu, velut asfiduo partu , efTeltamentum, in quod ejus defudat labor, foetam nunc tandem ktqut exhaukam putas, ex hisiptis CommentatpribusArinunauam ha&enus,auod fciam,$rac~?Chai- At primu~n c ~ ~ & ~ h o rtypi;hcufum urn lit.. Qbd li hoc hieiis, quos tu inflla orationc cornmemoras, virupcres, five ut volui~dicei; e quum Chalcographi Grzcas quam ti& ut Lawe~tium imprimant literas quPm Latinas depravatius; taudcs Ariitotelem, (nam utrumque acriter ex idem in veteribuset~am utriusqaelinguz Scri- tquofacis) elcgndsfimi cfrte fcriplilti, Aleptaribusaccidifle ; femoyea'mus iftos, Dor- xandroinquam ,Themiltio, Ammonio, Simpi,qui literas Gc Latinas imprimunt, ut G r z c z plicio, Philopono ,Olympiodoro :quotusm a s s quim Latinz :fic vicisfim Grzcas, ut quisque ex his iaquam eft, except0 uno TheArabicz mae'is swim G r a d ' , videantur. mifiio, qui nonadhuc fua tantum lingualega% ~ o m ~ a r e m uGroque rin gencre qui utrurn- eur ? nifi q d d , Alexandri problemata in Latique poffunt, cujusmodi Aldus Manutius Ro-, nurn vene're fermonern, Ex reliquis fi quid manus crat inprimis, & nuncjoannes Frobe- Latinelegitur (neque enim ignoro ,hahcri & nius BaGiie'nfis: hos atque ejusmodi Chalco- Alexandri, & Simplicii fragments) id cotum graphor audei, affirmare, quod ipk quoque ejus generis eR, ac tam parum Latinum,lut $ experimentis comperio , verius ac fincerius Latinis propemodum minus quam ipfa Graca Grzca quam irfa Latina referre.-f&od ipfum intelligantur; Neque jam de I'oetis aut Ora~ led neque dealiis Phimultaaue itidem alia ad haac rem facizntia, toribus d i c quicquam; multo ;crtiusipfelegendo quim audiendo in: lobphis ,aut aliis etiam ejusdem Arifiot elis seUiges, fi te quoque aliquando ad Grzcain Commentatoribosvetbum facio ullum.Quan~~ iinguam pernsfcendam.canvetteris:id quod quam vel unus Joannes Grammaticus tantum valde opt0 : nam fuafyrus fruRra fim, quod habet acuminir, tantuni eruditionis,praCertim nec Erafmusperluavit; adverrum quem, imb Ariltotclicae, ut ficum eo p o s h ipfiuslingua temet adverfus ipfum ,fedulh te defendis, ne loqui, reduceret re fataris kio, unus ille cum cogare videlicet ex Gra~carumcognitione 1;- Grammaticis omnibus, +bus nunc pardm terarum proficere. Qamobrem ut ad eas te propitiusvideris,ingratiam. At ex antiquis literas, proanimo iCtoc tuo tam adverfus eas Chriftiana do&rinzScriptoribus, cum mu!to o bfirmatu, hortari fuperfedeo, ita pro meo in maximam partemGrzceconRet f ~ r i ~ @ T e , ~ e r ~ teamorcootare tibi non definam :\ nec f ~ e m patxi pro tanto numero verli furit : quidam tarnen bnduam depone, fore ali$uando: nee verd ita verli, at porius videanrur. fubverfi, m *em & ego ut id quidem haud multo pblt, ut ceifanribus haa ~ d + r i l t o t e l e m i ~ & venio, d e re tiifputatianibus, inquibus asGduatuaiJa fupra multos,ita cum mukisamo ,quem tu in e videris non iiupra mulin fcbdis viBoriananvatiturteiibenter cede- memorata o r a t i o ~tua re, qi*od (ut video) jam nemo potelt alius; tos modb; fed pr0,multis-quo$ue,+que adeh ipfenimima pcriuadras tibi, cam jRos Irnpe; pr~omnibusample&i.Hic ergo ipfe non poratores tuosquibusnunc militas, quorumque terittotus tibifiniGrzcarC peritialiterar6 in* interim graeiam tam m_agna:erud~tionis parti notefcere. Namut omitti illud quod nihif rjuo verfum eRlut nun idem ipfitm liis profers, al!t maturiore iudicio neglexeris aut tarn-ode cirdeoiam illis rplis utile & tibi & -rum con- iphsverbis accept6inpe&us influat potentiua fiiiiskore perfuaferis, quo videlicet CrzciRas & illud it6,quw quzdi operaejus adhuc Gtahai l o s fuis ip<orum gladtls confodias, majore- ca fermtur, quorum titui~snefciua~latiai qur: adveilus eos authoritate diiferas gudm. beant; certe ex his ipfisoperiLtlsatie nunc hac m z c , cGn? dere tibi tam in totum ignoratadiE bent& habeot quzd5,ut etiam nonhabea~~t.B CPPJ % a

,L

7 .

, I

Qa forte ipfam etiam Meteorologicor~~mbis. Sed de his haAenw. DcMoria,quoniam olim a m meo patrocinio cornopu5 tam confiatefle, quimdolendurn el? : ~ r a f r n u s ~ ~ u i e quurnnefcio an uiius ex tam multis ejus viri la- mendavit,ea~ldemrurfustuendam iuCcepit, tinecelre muftadillerere , res boribusdipnior fcita fit, aut j ~ f a rerum natura bi no11 el% D - auum I mirabilior , quim ab ea, quz, alioqui per fe facifis reddita Lit partito labore ab dla h i ut nobisproximacircumfufaque undique ,ita facilior. Itaque ut non dubito, cpin ille fit el magisignoraza atque incerta eft, quirn aftro- di&urus, imZ,inilla brevi epiilola jam nunc dirurn poGtio, rnotusque lyderum, quz tam por. xit, qua:fufficere apud omnes debent ;ira ego rb fernota runt. Scd hoe opus tamen fpero quzdicam, quantulumcunque apud alios vapropediem fare, ct i ~ h o n ~ a - ~ i n ano3racro lltura tint, apud te (ut opipor) ~nvtlidaefle re, illufirisfimi Rcgis noRri Medico, Latinis noo poifunt. Et primam miror, quid hzc fibi &aria donetur auribus, uGote cujus jam nunc duos tua6rbavelint: Eccerepmtkinfai~u tunqBam 'Duvzu zntcrt~rbabatomra. h t 01.10libros abfoivit :perfccilretqu: nimirum OPUS, atque edidilret ur;iverfurn ,'aifi Galenus cum moho nunc repenti ? quafi nunc primurn hoexoraat, ut qucm dux atqucImperator medi- ria rcpend prodierit ,q u z jam plus annis fec z rsi fit, veliepofito interim Ariflotele, Lati- ptem fepties interim novis excufa formis in nus ejus oa~ e r, ~ a r i oir~ i redderetur. e Prodi- ciarisfimaluce verfata, inomnium finus rece. bit ergo ~ r i i k o t e ~aGquanta rs ferius, fed pro- pta fit. ~ uquamobr~m t quzfo mfauRa? qir dibit tamen nihilo incuitior: prztereanecin- quim felicibus aufpiciis procefirit , nonllr comitatus. Nam Aiexandri Aphrodifzi Corn- vel hoc abundP demonfirat, qu6d non debuifmentarios in idemopus uni iertit , initurus iet toties in tot exemplaria diffundi , nifi tam apud Latinos omnes immortalem gratiam :in rnultos invenifl2t quibus impens6 placuiflet z quorum nonvulgarem utilitatem ,Philofophi nec hos ex fzcevulgi (nequeenim eas merces p;aftantisfimi operi tam egregio przitantisfi- facile diltradas eBrnirarer q u r piacerent inmum Interpretem fic adjunxerit, ur ejns labo- do&is,quorumubique turba fcaturit ) fiddoredemumab Latinisposfitincelligi,~quodha- Etisfimis, Nam eam nonnifi doAis &enus 2 nemine (ut ego certk fufplcor) qui eel hoc indiciu eit, uodnon nifidoCtiintelliGraecineicierit, intelle&um e k Nam quum gunt :quodipfum ortaffe h i t in caufa, ut&i ipfe jzm olim idem Ariltocelis Opus audirem duoaut tres 'rheologi , quosMaria cornmoGrzcC, eodern mihi przlegente atque inter- vit,iralcerentclr, qubd ab aliisperfuaficredunt* pretante Linacro, libuit interdum experiendi plusab ea ipfadi&um, quim di&urn ilit: diegratia vulgatam etiam tran~lationemitd~icere: qui fors noa fuccehfuri, fi eaip;Z qna: dicuntur i cujus leAione mentem illicb Cubiit cjusdem ipfi intelligerent, Sed tu, mi Dorg&putas nuE Philofophi dePhyficis fuis diaum. Nam ut 10s rideri potuifii Theologos, qianquam tailh fic ait edita, ut tamen edita non fins: ita les e o s e k , quales Moria joco deicribit, ipfe h z c quoque fic verb videbantur, ut nullo pa- propemodum CeriZ, fateris, quurn ais :Afiera were admtxtam & , &o verfa viderenter ; usque adc8,ut quz Grz- facet$&, qwtbcts m ~ l r u m c2 calleb8mprobi, eadem ipfa verfa non in- acrem/na mcmortam rc!inq%ctnt. Verhtn efi telligerem, Neque eftqu&d i Latinis Inter- herclP quod dicis. Mon tam acriter has tupretibus fjerari auxilium, quum Alber- liirent facetias iitiTkeologifia, nifiqu$m crant tws quoque,quem ad zmulationem Alexandri afperz, tam etiam verz furffent. Ergo a m t a Magni, Magnum vocant, quique fe periphra- les fint, quales ipfe fatearis eNe, probas ? no0 Ren AriRotelisprofitetur, paraphralles verius opinor,vituperas ergo? apud te cert2 fcio fain eo opere judicari debeat; ita cum fit ejus cis,faceresquepalim, nifiin anirnum induzifofficium,Arifiotelis fenfum aliis verbis refer- fes tuum, nemini elfeadverfus: & its te cornre,affert prorfus (utajunt) ex diametro diver- parareftatuiffes, ut te omnes proriuscujnscunfa. At Cajetanus (nam is quoque facit Corn- que rnodi fint, do&i indoAi, boni malique, mentarios) defcribit nobis unus terra: pugil- laudent, cui (ut ais) vo1ap-t. fir, fi vel catrlii eaulus inquor pugillos aquz liquefcit , & a q u s da, velut amicitisv fymbolo, b)andj;inrur, Faitem pugillusunusin quot pugillosaeaisdiirol- cis tu profe&&, mi Dorpi, caatius: fid ncc ille vitur,& qu& non ulterius ad eundem modurn tamendeterius,qui in malos apert2. ac limp&progreditur? Sed tamen durn has tam immen- citer,quod Gerardus facir Noviomagus, invefurabiles menhras metitur, ad Ariffotelis in- hitur; quantominus qui, quad Erafmus &it, terim fenfumnc gry quidem. Infinitum, mi fumpta Moria: perfona & prudenter magis, Dorpi, fuerit explicare,quim mufta definc ei & rninuslicenter jocatur? cujrrs chm jocos fa. cui Graeca defunt. Neque tamen ignora, & lesque non feras, &?r*hrvwd\&v eem vclis : in alios multos, & te inprirnisipfum, fine Grzcis Satyris Noviomagi tamen (ut Eribis) nihil inliteris ipfam do&rinzarcem rerfus e o usque veniai quod rnutari velics: quum tanlen ills: ptove~um,qubmultinonposfintetiam Grz- Satyrz fine mordaciores ubl runt Ienisfimr, c i doAi fudantes atque anhelantes alcendere, quim Moria ubi m ~ r ~ e t m z x i mmeritoquc: i, PoCfios natura pof~it, quanifi fit acesSed hoc unum tarnen aufim affirmare : fi cz- -id teris difciplinis tuis:u Graecas przterea literas bas non eft Satyra. ltaque opcrz precium 46 adjeceris,quantumnuncalios&Grad peritos audire!qulrn fatyric6in Monachos ubiquoac exupsras, tantum tunc tc ctiam ipfum Cupera- fratrcsmvekirwr; ut iilorctm fuperbiam,luxum, - -.1

EPtSTOLE*

2 ~ >

a i t i a m , cemp~tationes,it~gluviemtibidi- an ,n/crtimz ,navtris :gxwnr~~ rrrfittt ccn2 hes, hypocnlinque dcfcribit, non minus el? noan#&ttanto dzgnzf4igm, tta mira e n pzttcza anter quim acerb;, nec minus etiarn rneritob t a b Uic tu ,Uorpi ,cbm Theologos zgr& kamlicet multi illis Gnt opprobriis indig& i.visfimo joco patitiair dpergi , tpiPopos ~ o n d e f u n mmenatiqui, t in quobfingula qua- apertis opprobriis magna cum authorttate drant, quidam etiam in quos univerfa concur; perfundis , utinquibus nonttntum c*ditio* rant. Wamobrem noo miror,nihii in eisre- nem repiris, & ~rr~isinfcitiam , fid vitam perifle 'ec cluod mutari yelles k u t i nec ego quoque ac mores contumelios4 condemnas, cerc& Sed hoe miror, cur abs te non pofit lm- S~~Thmlogo.plurimumr.fmeogos purmumf (ut .is) in. ~etrareMoria, ut impuni jocarcrur in tegr;s spud populum authoritatis, Quaii logos quzm illr abs te obtineanc SatYra, ut referat, populum quales &mentam acriter objurgent Religiofos, atque in hir tur Epiimpi ! + quem bcum anernt in ~ h e o l o ~ o s e t i a mSed . omitto Gerardi SQ~Y- Ecclefia ChriRi, quim long6 fupraThcologos r ~ Si . quir t ~ a mi ~ ~or~i,excutiat , epifiolas, tuos, non , . f i ignoCwn tibi, quiPontikes linihilne reperire p06t quoru ulhm hominum quidisfims Qovifii inApofio[orum &cesfifia genusaiiquo nmrdaci d i a o pcfirinxcris?An tocum. Nequr cautius profpexifle pates ti& iflud edengulum prorius elfePutas*quo in me- bi ,quad nonnullos fereris Epikopos tanto morata epiltola ad Menardurn Abbatem, rea dignos efie fafiigiot: cbm net ipfe Mortam $ergis Antiitites ? qui durn illum laudas, credas indignorum vitia diRnis impotare m* heu mrfir~j hoe paaodeploras 2 Throlugis,qut tamen vel hoe te vincit? q&$ y%$ *on rel@o!oj ~ ~ g a n fid t, nihil irnpedrt per eB rnultos dignos elle Theofmhtrt~)npbojnob~ t r f e ~ ~ nBU~S t r /atlmfOTM logos, At Epikoporum per te bono:um a o n &%*irepere, &rn ad znfiroj Vit@pr@Ptrare~ mod6 pautitas, fed etiam mire paucitas. bc d \ nipcd~te~tinrccsnt~rz~ zfla~ per'@~we*v q c donemus hoc tibi, nihil eRe mali, Yontificen mihi i>orpi tafn mordax facetie usqueadeotib ridere diAeriis , rnaledi&is incetfcre, bi blandin videtur ut ideedc equis potis$ ne ficm&n&os ~ h magimhn locutus videare, ne tam b o n m di&m firatus atrlngas. ad bc dicls?. qu,jd perderm r alio uin,opinor,vides, non usque iflas iprQsT b e o l o ~ o no" s nomine quidem , adei, magnum acinua effe,(i Abbatesoquitent. red defcriprione tam cpidenw , uf no* u l b & beltiis, in ~ U O crcati S funt ufus,utanturb Au- nomine ddgnari porniflint ekpresfiuE, it* divietiam, nee alios Antiitite3 equitare fern* rnordes ut pene Jacctes, in proemio quad per, illurn tuum interim I ut jn illum etkm inPyrgopblibicem ~ l a u tfabutam i lepidisfime i p f m pen2 jocus tuus recidat , d quo cum confcripfifi. Verim interim Plauti me p$ in alios avertere. Sed ita fua cuique blan- borne. admohuit torum ~ U tu Z fParGm pet ditur ratio, tam bene fuuscuique s r e p i t oleb ~ ~ cpieolam tuam cum in ceteros Pogas , t u n ut cum ad aliorum iocos,frontem contrahi- id Terentium nominatim ex Augufiini vermus, a velut aipcros non patirnur nofiros biS congeris : qu~ieslongiaremdifquifnio~ neque magisf&ivos, b magismordaces, am- nem flagrat ,qudm ut 4 me id hac drlpurepleaamur. Sed ~ Z in C re11g;ofos Anufiites tur epiftola. Srd hot tamen abs te quzro, jocatum te negabi% verhn dtperaffe. ?otius, btrum itbi illir vrrbis h o t voluiffe videtor p r z k n i m cum abilfa inauCpicatamteqe&lo.r ~ ~, chriRlanis ~ ~ non e ~ f e ttufpicatis. Ht%Ego c c r ~ quacunque 6 figurg legendurn Terentbm ) q u i d ab proferatur ~ O C puto, U ~ q ~ its~ dicitur d ut n p difcendo noh Jetetrcat,,.nihil advetids po& mi fine aodiat. Quanquam quid referr tarurn leaioner facitille IPcus. s b AuguPia joco an ferld' mordcas ? intd refen ad- hum id putas, 2 Po$[eooffiudio fhd. eb, quum nemofcri fit qui j o c o G n di$o Rianos aqerteret , rurrus abs re percun&oh non arcideat, ferium nrmo fit qui fen* Allo- ifinof cremtium rdhw dorrndum cenfra& qui, lideplorarc liritum, jocari vetirum putas, @Ad & cenfis , quid attinet Id tath citare f a d e Morir fuerit tniorationi jocofr inter- diligonnr, cui non putd ede parendurn Sin je&ionemdolendipfzponere,&mutata figu* docendum b e v s , ab dltgufiino +i,.jeliCet raTh:ologos eosdem, quos ant2 derilit, iis- perTuafus: mmlfoi profe&&, qpo pa60 ardem v r b i s denub de~lorare, Neque eaim ciderit , ut tandein nunc primum tam irria facitt? deccrnas , utrum daplorandi magis, an petliuaTcr;t i l k , quem re non dubito tam ridendi fint. Sed in AntiRites fortage quid- dl,, lcgik intnea tamen ahaim visliceredtbet etiam mrdiocres: at inTheo- huiffe i legendo Plauto, nec 3 legendo tane a shlq, ; dbCendo, erhi~mdo, logos, utut Gnt,Iicrre debet nihiL fed trndunt, q u r in hzc novisfinla ad h a f - dbque publiil, po&. nih;l ~~~~~i~~ mum Ccribis epiitola ; Air e ~ i m d%rar#j : tanto?conciv$t motw t t r m Meviam~ Q#& ?(#- efi cafiiore,imo ne tam cado quidern. Qid ribtrspIacct,non 7heofogu modh ,/cd Epi/copi$ quad eiusdem Militem gloriofum facetisfimo prologo bcupletafii ? Aulularia~vera non e W . Arq* ega tr dcniror, Era&u I q d yrdin'tlim,, proolmium modesred quic*m~diod.furnt. prui, f.tim Cp~oporHm finein adjecifli ? qui mil$ feu Ccmnonis qsbnt Ibeologornm :Jgilidem Eptfioportlgantia ZpeBethr, live rales, LlesverP Plautini, ~#rz/icx~ivitum, mar&, crndztionem & c a m lPpJ 2 nu1l.a

=''

, . .

3so

'THOMZ MOXf

nutla parte mtitis eomcediz videtur inferior. Cujus rei vei hi ipli verfus erunt indicio,quibus (ut &xi) Theologos ifios amufos, quos nuqc tueris, itabelld delcribis , ut nemo derideat falfius, nemo infedetur vehementius. Nam uid his carminibus (referam enim) vel magis faceturn e& vei magis elegaas?

Taciti; hfleykfacctia qutbwrntilttix v r r i d maxtamcR, acrem fir memorram relmqamr # quo tunc fugiatillud Epi&eti ; Ne pztta oP;ins+ b~jacanda*adttu,?cra rtbifint jncandadztlub ~rofe&&, mi Dorpr cariflime, iic eit ri natura cernparatum,ut modumiemper ab aliis exiga+ mus, libertatem csmnes indtllgeamus nobis. Novi ego qui Reuchlinum, Dei~s bonequem arnniurnqai~unl literis vim"? non fatiszquo animo ferrent qudd in izmulos files , videlicet imperitiamos doNon proictari~ mal2 rtzau~~rati, coz &iGmus, in fiupidiliimos vir prudcnirlfimus, &&legat hinc ia mrzximam malam crclcem. ~ ~ 06/ar(1tdteI fscere ~ in varlisfimos nebulones ~ homo integerrimus,~ 6ttamb, gWOd nan9tlgm mnfaaii ab iisdem in tantum lacesGtus injuria , ut P

tant, manu fe vindicaffet,ignofcendum eivideretur: novi,inquam quinon ferrent, quanquam ejus C'tamoribzaampud./;~ infiemere, & etiam itudiofi, qudd flylo contra 1110sliber2, finena livortj effandiiare fii, nec magis jibed tamen quam verl , af%e&us E t o b ~ o q u , ~ o ~ ~ a n n&denti&& ~rC, ,,mnj4 fuose&ndcrct, Novi itidem eos iFios qui ~ r r o & r e c a r n t v o r a c ~&/ic~t b ~ , canes hzc non,Gerebant, p?uio port tameo 1x1 rebus Solet~t~~utbmlrbet alkrtuarejbr r b v r i ~ dI minoris momcnt1,nequead C e tam proprid EoZhominB (J4~demfint8ZP~h0Mjnd) pertinentibus, multu etiam atrocius excaode&4tlm rliteratijnt,qramjint agrarzi, fcere. Tanto nimirum procl~tias ert alienis &ghif;dalbjt@t Placktm btnc abt ere. 'lueDuam tempemre, quim juicb ~In~wt~(inrpr~~,A~c ios, o~pr~~~nt~ Ergo non licuit, inquis, rnihi vel baty car Gcrq ~ n l g minafrr ~ ~raforr ~ ~ ~ ~ , ardi probare, vet in Theologosamofos,adde,e, VbikoJitro ex cipicnt~r drcherontico, ahtiititesatqueEpifcopos quoq;vel joco vel ferib dicere,modb veri, neque nominaro quoEn, mi Doroqi,quim n q u e Poztis abRi- qua, ? imb vet& m i m r p i , ufque adebfipend~m putafii, xnufos iljos Theologos cuiffe tibi cenfeo qugd fecifti facere, ut mihi q u i m bene fuis colotlbds depinxiili ?nihil unquam in vlri meiius feci& videark fi te negestunc fuiffeTheolopm (@idem mod b ea nedect zquitas, tibi quod 1audi fcripta lint abhinc feptennium) certt vix fd- &cis, idem in alione vitio verteiis, lfiud q d a m u s efiehphs quad eademrccolleaa ergo totum de Moria, rnea (mi Dorpi) ientenedidilti, jam certP Theologws: quadriennio tia, fine caufa m d n e , quum nihil fit quad pol%habitam luculentilfimarn ontionem tu- m a n d debeat, & hquidefGt, pofi tot annor am d ~ a f f u m ~ t i o n DeiparsVirginis. e Quid eriam fer6 mones. Nam quod in ralceprio* ergo ref& an Theologus effeceris, an prius ris epiftola: tuz pofuiiti reconciliatum iri fa& Theobgus edendo comprobaveris : Theologisiilis Eralmum, quo$ M0i-i. =omi m 6 refen adeb. Nam ad fcribendum im- movit, ti Moriz Sspirnciz laudem petu plermque trahimur : intermifls quum opponetet, mediocrem mihi r i f ~ r ~ medios{il retra&tamus, certum adhibetur judicium, Er- dius excuslit, Sapiunt iciiicet, fi hoc Morise go, rni~orpi,dumddentatisGerardi Satyris# encomioMoriarn lic putant efle laudatam, ut @bus ~ o n a c h o r u m fpurcifima dekribit vi- laudari cupiant a d e m 6 p r a fipientiam 1 tia,nihilmutandum cenfes: dum ipfe religio- Qod firenlent, quid iraTcuntur? cdmfinr ipl forum antifiitum fit miiereris , ut rideas, quaque atamEaudata Maria tam &bond; tau.. fic rides ut mordeas : cxterorum EpiTco-. dati, Prztereanon video, quo patio veris fatorum, prztzrquam mir; paucorum ,infci- pientiz Iaudibus ifiorum in fe invidiam Eraftlam, vitam, acmores acerb2 vituperas : durn mus Ienire poslit ,quin potius, velit, nofir, Theologos ~ O i S ros , . quorum in m ~ r i a m multoacerbiorem redderet : quipye ~ " m eos Moriam j o c d ne asducls, ipG ~ ~ u fvocas os tam ex iipientis contubernio cogcretur eiicr oblatratores,~omachabundos,1iteris non pro- re, quAm nunccoa&usinter perjtjsfimos M"1etirrii.S maid ~nauguratos am pullofis infre- riz adGf&re, Hzcfcribcnri rnihi fu* mentes clamoribus venena lirida effundentes, pervenerunt literg , quibus ad meus me obloquentes, obgannientes dentibus omnia Princepsrevocac. Hzmc fcrjpturiencarnivoracibus arrodentes, in obvios ~ U O S - temco+eranr, ut fifierem alic;uando, atque que, f i a t canes folent atlatrantes, illiterates, i h m finitem vel invitusePifiO1aln: q u r dgrarios, po&rem& vixhomines, in marimam tamlonga fit, ut brevior fortaire herit, fcrimalamcrucem cenies abiegandos: dum hzc, PtU~ & in tergo nec durn finirus OreRcs : nemiDarpi,facis, quomodo tibi noo venerunr fcio tamen quo t e ~ ~ m c o l l o ~ u e n d i f i ~ d i ~ , ~ d in mentem tua illatam bene confulta confilia, hut cupiebat increfcere, QTanquam jam quibusErafmumnunctamamic2ac tam pru- nuncnihil intaaum reliquimus , certi, quad denter admones? ubi tunc illudSalloRiij &x- fciam, nihil pFdisfimu]atjonem prztermizrerne~ehmcnti~,nihilaliud quam odi~m,/e fimus. Neque enim illud reor expcaatufd/*ando, q u w m ? Ubi tunc illud Corndii rum quenqurm, ut Moriiirn a' t?lafpbcmiarum

Pq116

tanouam ea Chrifli rel~gioma12 audierit. T ki 0 A 5 0 US - I ~amhoc&in~ri6ribusliGris tuisitaporuifti5 DEs, E R A s M 0 ROTEROD A M Q ~tplant!te ofknderes rontraanimi tui fenfum fir0 o ~ t i r ~ aty.we o dotIr$mo, aienrm refcrre!ententiam : in has epiltoS, P , la polteriore cum cztma omnia, quanquam CwID vidiRi utlquam E t a h e illa quoqde magna ex parte non tua, tum in optime acque doaiRirne, fuaviorem quibus harere aliquis potuit c o l o ~ ~hoc r o inquenqyLm quamfithic n a k r Brixi* genio atque ha doariila tua, magnifidatque us ? qur timutatque ipfi quicqu$m difampliterexcolueris : hanc tamed deimpieta- fimularelibet, reliquos idem mortalesomnes tc ca~umhiam c~nfultbrv e l ~ impiam t ipfam fatis elatum putat, Nam qu;lndohomo quaha ficrilegamqae, ar no9 rnanifefiariam mod&, tumvis Rupidusnon fentire non potuit, quim ~~~mfa~lemquo atque q " cineptam pforfus efTetab&rdum , odiofum infame, fine cauh omfiilti. Ea ergo de re nihilerat niihi'dicea- quen4uam jurgiis a Foneiciis imperere : it=durn, de czteris dixiffe me put00 Nihil ergo rum atque itcrum narrat, infigit, inculcat, ep? reltabataliud de quo traL+a~evolucram. Sed grammatibur mcir prcvocarum P defe~denta gi(iPcincipis me interpellalfentliter2,fctiptu- tantum parteSobtinere, ut greltecrationim s Fortall'efui iisdem de rebus plenius. Ve- bus impetitos, non nif joriscontr~,Glibus & d r n ut non ingra:aefi ~ X epiftolz C necelfitas, facetiis repecatadverfarium. CZteram de pequ&d vereorne qua nunc e(tlongitudine tibi toiafitia !, mendaciis, probris, quibus omnem pofitc[remofefiis its n o n l ~ t ~ r a d e m p t a mprius provararat Angliam, verbum interim mihifacultatem, qua hoc cadem liceat f i b in; ut necdeeo qu&d fimult u d e n revbcare ,atqrlc hunc rudem & inforbelli tuoIim internosagitat= fultin mem fetum fieumfz~iuslambendo refingt- mulcibus, cam ille jam olim mortuam,nu~c dem Quodfacere pwfeB%animuserat ;ad te mum in bmma paFeredil~t~grat.Etlic3gitb~do&if?ime Dorpi, ut cultior alfqlr~nm ~ e n i ~ e t m&Pbormianac8nfideatia,ut , fuam cauz '& me meaquc amnia Probata elfe cupi0 fanlfacile fentire p o 6 t nulii non tfle damnaquomm Donr ruditati non idea rolum veniqui quidrm rem pernorit: hmen velut am 'dabis qubd properus iffedifcell*llse@e- eilm beneac&lucide quibus oportuit judicisit, ne mihi vel relegere fceret : Fed ob i! bus approbafiet, jam to jurr ki]icet quidvis quoque r quad fcribenG mihidon mode debacchetur in me, &totam peaoris iai fentilibraria irullar, k d nec liber fe& ullus aftuir* ham iepidus faremserhauriati ; ) ~ pohquam f e a n q u a m ne quidem ingrata tibi hzc unumat - ue alter~rne~igtarnrna cr~ptumloco ualiacunquc b r e in tua humanitate prima btuit eG tanquam Pep, r ~ ~ in ~ m@i dj p a b induftria. 4\lr hmode, foret omnibus prorfus perfurfi& ? me fedulb cavilfe confido 11cquiequam fimd perluafit Gbi tern fe plaufibilem fa&his elfet quod tuas lures merit& P Q B ~gefen~ a fipaucos verfus & adseaus petulmmifidetz , nifi mihi (ut homo rum meorurn amor mum ejus libellum in bellico tumllltu ludenimporuit* ' QuAd fidquamincidat 9 ~ulpam taolim,nudc deniquetot annispoQ fa&am a t admonirus agnorcam ingenu;, nec tuebor me- firmatam pacem, in quanta nunquamfuitulloam : nempe utqu7Jsamo ,fiquidgoruminter- rum populerum concordia, Iibro virulentif%.fit, non gravatim admonco ,ficabrmkisipfe mo rrpenderet: fpcranr vrdclicGtneque a m admoneri vdde mdiusfidius gaudea Ne- oculatum fore quenquam, ut id po&t cernere me f"git tamen 9 Erifmo q"lrdam que ad quodip61ibet connivert,nequenm imporitornacho te non objecige tub, fed ab &is tun$ feverum judicem ul aliud probaCepta P O ~ ~ Uprotdi& S : U t tu vkiflm h t d - mentumqltim narranrem ~ ~ przfertifa i ~ i ~ , me mulu his in literis % illis per te fur zquitatemtanta cum fiduciajaaanpotius rerpondiKe 1 quamtibi ; quem ego tern, Atmihisert; viLs e a t aliquanto minus n o n f o l ~ mut amantifhum diligo * & doa i m p d e m ,Phas ad poputum tanrum phakras BiRimum furpkio, verum etijzmut opfimurn expofuiflet :in quo reperire p o m i ~ e tajiques virum revereor- vde carilfimt Dorpi,vereque quibus e&tincognita, multos quiperfuade, ncrninem effe tui magis uei , b alteruter nofir{lm, quoidam quibusvel iniullandia tua (tudiofum, q ~ i m fit Marus apud qu2 p~aecntrixbac non hot boS ejufmoa toto divif~sab orbeBritannos, ut clti non mi- difeh jaaaret cphippjjs spud non tan. #us catus es quam ipfi es Erafmo* Nam carior proram p ~ p p i m que cenamrnis (nifi non e& non pokes ,he mihi quidem. herum legifii Chordigeram : nam czrera l e g i a vale* Brugio, vigefimo prirno Qfcio) trerum etiamcertatores ipfosintus, quad aobris, Anno 515, aj~ht, & in cutenofii : tum cuifciat ejufmodi rixasetiamfi qt.m juRa Gnt exortz cau&, tamer1 (0)% pro rui ingrnii candore atquc humanitate ociiofas invifasquc eff e, nedmntranc illiusirnepticfimam, injuitifimam, inhumaniifim5, quam abs tevidiget epifiola ad fr: miQa, vrlut prarjlt dicio damnatam, adjettu eriam tua f e ~ ~ t c n t i z [PP 3 cauii~~

P~\UC impiaatis etiam fufpicionedeknderea,

1l r

, ,

*b

31orumj o m ,aitera in honorem utriufqtie ciriliter mtic in idem arguments, quib~s magis cxcogirataquam ver2, qu$ nos effemus verfuum aperiebatur, @are nihil t&erc pAt egocertPcontrP & qaos lieerarum intcrfibcoocordes e&: &era tuit magis ly~ophanticum. cerdjufiiffima , quBd qua olim flagrante lufi- faciam. Nam & Chordigeram curabirnw bell0 ea nunc &&a pace conveniat obli~ &cudendam, & epigrak;rta noflra fubjunge* tcrari. Ex his caufis ills* qpa civilior erat mus. winadjicieznus& Sylvatneju$,ne quid o cpirn veriot ,quanquam de *mecohtcrnptius caufqur ademtum t atque hor p a a o f ~ r ma admittit, de fc tamen candidus atque modefius fedurum, ne lit arduum atque accliee literatis agnorcit,: alteram illant q~ tam Vera fuit,ut omnibus judicarp ah tam bonC habeat,cau%m negari non poKet, d~mulanterpraetelriit ,dc quim habereJe laeat atque Io*ntt Brixius turfus o b omlos fundit ptovocatisnis pulvc. Nam ciim nos perjures appe lal'l'et ac.faedifiarem ,qua fe laceaturn 2 obis & prius prkdi- gos,cum tokam sciferiem in fuerurn gratiam ac fat, & holtiliter. g t profe&ki> l;Brixius, ut to- noRrum probrum,ut ipfevoclt,fi~ton~bus,ut tus e&in metaphoris ~ o d c i s , a b epigrammate res ver; habet ,'irnpudendbus inveniflet menme0 velut ab epitafi jubear hmc auf~ieari fa- daciis, eademsue anmiatam abfurd6 tra8affeh bulam,ncgarcnon parum quem ipCe provocak ut nihil unqu& qoifqa?? traaarit abfurdius, verim. Sin commani more patietur addi lab ita verfibus obveAiviKet'alienis,ut~aleri8:~mtpcs protaGd , non rrit opinor ~ b i g r t u m , bz te putares legere,centonas, nifiquhd eas iUa qubd nihil habeat comiciim illius tlltbulenta concinnd cqapmvit, Bririur ita coniarsnarat cataRrophe. Ham primum quis non admire- inept2,ut co%ifiurae tanquam citatricofim vuC tuk. infignem impudentiam tdties actlamantis nus txtet in modum,aut velue arida fiti tellus hiprius,lacelfitum fet quum fciat idterim ,fuam ulcet:ego non aliudillis epigrahatis, quibus & afim profiare Chordigeram 1 quam &onfuif- queritur tam capitaliter offenfum ,quimin ed ~ i B m pm~equutus epigrammate, nifi nofiram quae ditti vitia ld,& c e r t nifni~o~inartcerba vehementer a d m i r ~ r i ouo n meorum8gentem toram m~ndacibus impetilfet Convi- eoaue - 1 ~iis. Qua in ye q i d comminifci poteft,quod pign&atum repctikt illas direbtqus n c n a t i a s lepidusut j&t, conve~tit in ifti prztendat calumnil~? an qu6d epigramma- a n e ~ , ~ uhomo ta mea praecelferint ejus libelium, quum nbn ad jocose An iUud execrationes appellat ac diras, jocuai aliud qqam ad ejus libelli ludant infcitiam,fut- qu$d in uno meornin'epignhatum~cr ta, mendacia i Auf, ut ,eRacutusrhetotculus, excuhnseius rnendacia ,auafinemo redierit P ia at r r x gefla doercontendet in Chordigeia nihil eil'econvicii P ~ h o r d i ~ e$~mCi,~tilr&n qui h i ~ ei n t A t idem quamturnvis impudens ,aon tiegabit tet,eum adjec~di~n~fuiffe~rixiurn in primo limine Chordigeri bmnes fadifidr , i fa navs ,utfuis o d i s remvidsret q u a ~ e f f e t gos vocare re, & petulantel appellarl perjca- &ioturus t nr ad cum mod6 tam turnitcr menveris c o k ~ a d a r c ros. E6 tamen audet p t z h r i , olivam fete tiri ;ogeretur,& falfa mcdiis in ardibgefi&, l~omonimirumfic af- moria ? Extra hoclmurn certus fum,nihilutiinquod pofit tenfc&us etga mendacia ,ut perj~riumquoque & q m m tepetturum B~ixium, fadifragium habeat id blanditiis, An nihil ad dore ullam vel dirarum vrl execrationis caialomme pertinuilfe cen(et, metidaciis & calumnifs niam* Qvanquam in hoc ipioaut talumniatm i d 4a b ill0 laceflitam patriam, qubd iplenan attid- egregil ,aut certPquid execra t i ~ , ~ udirz gar nominatim2 Nam id videtur innuere, quati gniticent egregi6fde declarat infclumd L i t purer (& tarnrnideliir n o n hac rafione, uquc adeb eadem prachfa fbrtaffe qulm~rdatuium oratione latroni liceat in jus vocart? viatored, fiBrixii expenderit parumc hordigeram,fpero i quo fit fortage repulfis inclemeerius,quuth nondifficuker igoofcet) execrationesret dins nonillunl impeteret,Ed infidiastktltaret pecua haud lanequikpam erit qui vacet, qui quidem niae, AtfodalI;s ctiamfi non in illum prius; fd- Latin&fciet;utpote ad quas nec illud quidem tern fcripfi acerbius, Efi enim & in ulcjfcendo Martialis noRre tam long2 rnordiciu! axe: Vati fortage modus. At ego Palxpherni barbaricai imi- dit in i'heodorum~irtem,~rixio tatits pr2 Romachi table Brixium alterum via' nonabfirnilern Sde quoPo6ta magnum fui& facinus at! Deorum crimen ~rclamat, quum delicet Ulpffem, diris & e t l c ~ i o n l b u inks Qatus rum. Ita fin; diCputat, bihil habens pcnfi Theodori p e e s igqisabfumeret.. Nan ariere fimul qubd dornus & dominus. quim falsb. Nam e o folatur fe, qu8d fperat fa. re multos quibu~,:cam tern totant don didice- figover&, etiamd digrlum duxi ~ r i M ' u m ~ ~ u k rint,ilta facilPperfuaferit ,atqueita fine pugda quo vitare tam impudenter mentiendi n~cefdigera tvicerit : apad ta vera & fi qui fint confcii, fatis fitatem po&t ,in media f u i h Che> ignem imprerahabet fi confcquatur id laudis genus; ni caufarn nonoptavi tamen ifiud ei,n~c offe em, putarem veraiiunc bqui. At ego aut tus fim, quem eflkgerunt etiam multi qui KJee veritate me tuebor,autvincipoeius v a l o , ~ u ~ r nrunt innave, Neque enIm quifqueitatim iincenietac proludicis ignoratione vincere. a a m d b r e m non prccatur er cliilibet,quibus ill~lm imitabsr hac fan&parte Bri~iurn ,hui vedis nuntiat dignumi Nam & Brixius opidor fuses meas in Abyngdonium ( qnos per jocum e h - dignos ducit fuTpendhdignos h i t ndt+lterust qujbus hauaita tiveram,ut cujusdam afimidas auriculasderhul- dtgnoshauddu8iipgrjur~i cerem,qadd ei nihil phcerctabfque corrfonatl- multis abfunt parabngismcndaces! nec tarnen tiis rhythmicis)in entremo limlte infinz-Sylva: reor ufq;ade& i&itisefi,~tiisornnib~,t~nta niirwPcolloca~it~ademptio duqbusepigramunris mirCtpartimoruli$femcl imgrecorur interits.

w61

m o d voii getiusut ii:cIt.mentilfimtsm fuerit, aliquid facet2 dicere. Verumni czcior efiet ita nec ipfi fortaTie Srixio fatis tutum. At pra- ipfo Polyphemo Brixius, facile profeBb crrncret,eain rcm noa admodum multum illi oater i!lud epigrainma fupcrfuntnovem,q~or~~n riturim glorio , li di6mulanter pr;nted:ns in p;imo ( ~ y d o d etiam verumeh) adrnoneo finpliciter, ademptum iri Scriptoribus omni- quod in cum dicitur ,alia contra je fubornet bus fidem, ti aR:~efcant ip6us exemplo non ex ipfe, qua: commode' poilit vincere. Scripfefide fed exafi>&ufcribere: dhobus in id ludo, ram epigramma in quendam nofiratern, qui qu&d Herveum fcccrit tam ptodigios* pu- ridicult! , cum nobis bellum eflet cum Gallis, gnantem :uno jocatus rum in Brinii &+&an- in Gallicos mores torus abierat, Alio loco tiam fimul &iniqitantiam qui pretet alia quoniam Brixius nos apprllarat fadifiagos multa perquim yehementer abfurda finxerit atque prrjuros ,tetigeram obitcr noitram cauHervr um deipiovaticinantern, velut alumno iam in Gallico bello fililfe piam & oGciofam Phcebi, &, utid fieri poR'et, f~cerit illum in in Ecclcfiam ChriRi, cujus Vlcario fumus ornediis flammis diu concjonanttm 'tanquam pitulati : Galloturn tontrd , qu&d fovertnt in fummo otio : porrb qudd cunt fervati Grit ichilrna, & oppugnarent ~ontiGcem, Quod ex utraque naverilulti, fuccurrentibus nofiro- iptium neque nuncdifputo rutrus, nequeoiirn rum navicdis aliquot, ille maherit univerfos mevolente prodiit, Ettamcn fifinxilfet Briprorfus exurere,quim relidurn efle quenquam xius (cui tam impend placer fingere) cobhdmini aquo videri potuiif"t audiviffe quae fcribcret : motum illislocis fuifl: M e , pot~liret fortalils ignofci facjliur : ut cui videcetur imd urn altufi ad eos ~ e r f u! squos Britius effinxit in cenotaphiurn Hervel : duobus ad id luG, poiuiffe talfa quadam hdneRi fprt$es, nempe qubd Brixius Chordigeram fuam veterum amor importutlus in patriani quo id: tttur a d PoGtarum furto rreptis verlibus exornaifet : vel vart in eamd;Aaoonprrpcti, vel ctrt&f deribus cortdonata vendicate. Nunc verb duobus o9endi, e mentis & ingcnii plufculum in Chordigeg ciim in invcntione reruin ituridifimi delegit cam ca-fain, in qua & tbC tum in difpofitione repifere. Hzccum fcri- dem habet obiccs qoos hab: ret I I ~ I C , nempe L ccafioncm* pierim ~c lacefitus, & turbulentis temporibus) ipfurn fcrrpli& prius ,p~zbuifie el% judicatam ,im6 per& verP tamen :nunquam vel edidi vrl oRendi impegiIfe &I&, l ~ t t m iola, led ita cdnjun&a ccmaliis, ut le&orisco* emptam atque abohtam fedcribus publ~cis. gitatio vcl plurirnbtti avetteretur ab illis, vel Scd Ik hoc praetereo turpifimum, quBd quum fr it.lic d e n non tota el rt2 detineretur id illis: d m e j u ~ public; prior Irebit, pr~vatim A n r i m o ~ fcoatrd t11hl1 proliteatur aliud, fum queritur, quomodo nor1 poteit docere : e ingeftas ;mes quim iri meum nointri hon minus delira fed diras & execrationes in T ipfe 4 re finxilfe convincitur. ~uamobrem quim contumeIioG tonvicia, PoRremb cim accepiilim id a d ut racudeuentu~epigramma- cum prior fcriplerit ia nos, eaque etiam falfa, ta rneaBalileg, fcis ipfe quid egerim, ut ea qua: c u m ego tantum epigrammata contri, inquiin Brixiurn fcripft tam uoli cum nonbullls busea fcriplilfem, qug fi neget e[le Vera, nihil emiuerentur: qu6d quzdattl m~hlnon fatis Le- aaquetur aliud ,q u h ut eum intclligaut oVera videbantut etiimfi procul ~bfint ab ea mnes , bis fuilfe mentitom : non Colurn DOobfcc~nitate, qua ferm8 fola quorundaia epl- cuit hbneft~deriete, verhrn debebat etiim. grarnmata video commendasi qi~ibusdarn :8t Atque adcb teciLSet fcio ,niIi maluiRet omni: iimulneminem~olebam quantumvis jufia de bus declarare qu$m infigniter cflet in~pudcns qui qua peccalfit ant;, quum donari vel jucaufi tantillurn i me peifiringi norhinatimc @a in re, quodad Brixium attinet, meum co- venta ejus poruilfent vel imputari temporinatum fruaratum erevehementer gaudeo: ad- bus :nunctot anbis elaplis, in tanta pace, irl ei, fe declarat dignum, in quernlongt! aiiarcri- tanta concordia, atque in i p b fermt duorum berentur, Nam in iilis quiblls non minus cre- Principum hofpieio (narn idnuuc adornant) brbinculcat qudm falsb, fe provocatum prius, deintegr2, rcnovet ~tnnia & epigrammata &tot probris, tot conviciis,~ot malediais, tor: pauca UP in illiuslibrumluiirnus, vitdentifidiris, tor execrationibus off enfum capitaliter, molibello retaiiat : id quo ct:mnihii invenia ii ea qua: recenfet,invenerit,quanquam ut turn retquod relpondere pofict pro f:, totus in mc tes erant, & illius merita meum faaum po- conrerfus, nihil eff s d i t al~udp e t merrs tuiffem omnium gentium jure defendere: tad salumnias, &plus quim furiola convicia. Pri~vrl fa fa rum elt ab men agnofcam profc&2, Cyclopis illarn Poly- mum quicquid ufquam f e 2 exfcripfic phemi barbariem, qu4t-n mihi Srixiqimpin- operis Frobenii, vel ab ipfaqt ~ifquis git, Q & d fi contra non invenerit illic ea exemplar, idomne objicie mlhi : quum vidcd q u z caufatur tunc zquum cenfeci, ut agna- at, nulium wnquam iibrum tam frrliciter cxcuiegat fiat Brixius, cum locum quo de diris obji- Cum eKe,utnihil infiterrati,&illicn~llum sir atque execrationibus, ab ipfo fiaum to- erratorum indicem, Et tamtn in illis ipfis tum, ut elfet fedes, in quam Polyphemum plerumque felicius errarunt illi ,q'uirn caft~gat vaRum fan; gigante rn pet& admittcre: quand Brixius. @im feditiosZcalumi~iatu do adeb illi tam leplda blandicbatur inven- rare parentem Principis :quum ip q u s mala Princeps durn autio , ut potius quiltn cogeretut excludere, commemorem , fingendrim quippiam duxcrk ,in quod polfer fpicaretur imperium incomparabili gloria corr*

diras dcniyue in fcornmota convertifle. An. batcr Relpub!icanonnull&im pertiSa 9 qui- non ~idcaturbelV peroradr Brixius ,fi quis bur hujusRegisparensnimium credidi&t,im- hxcfo:tilegat, quinihilomnino rognofcatde pat diquandla ipie rebus adm30iitrandispcr cauCa? Nam li quis IcLtor iociderit, qui Chor. adverfamveletudinen~,alioqui vir omnium re- digeramejus, qui meaEpigrammata, qui mognandi prudentiflimus.Et tamcaBrixius,quum ricum ejus Antimoron infptxerit ( fi quls fort2 ea mala quz aliorum coqig6re malitie,ipfe fic abundet otio. 11tei vacet bonas horas tam improb; {ertat in Regem, mirum ~ u i m viru- mali perdere) quum in illis epigrammatis lenteribi debacchatur in me: ut pugnos,ut co- meis neque maleditla, neque probra, neque laphos, ut exilia congerit, & tatrguam velut convicia ,neque execrationes ,nequc dirasincarcere ttringcretar metro . , ne tam Iiber2 veniet s auum aoud ilium contrinrhil invenia qudm libebat liceret excurrere : addidit vipe- aliud. prAer me;aslycopban~ias, maledicentireasgloifas inmargine, quibus in ea loca du- am, virulent^ jurgia : quum dentesvidebit, ceretur leaor, li quis fortaliis parutn effet at* fed fraAos in coticuia : ferulam videbit, fed tentusad carmina. Atque hoc pa&o cumde- abfque literis : quum videbit hominem lie rn-ontlret infigniter , nihil fibi ad nocendum admonere, ut llultifimi carpat quod non inaebiLfe prater vires-paresvirulen~iz : tamen telligit, fic erudire utcalumnietur improb; fi homolepidus gloriaturfe dixilfc facet;, dum quid intelligat : is quanto rifu ridebit eos ri. sui B'rixium reddant ridiiulum ? r i h m ridet bjacis. Nam ut is abjudicatis ar- fus Btixii , mis infaniens cum appenfas verberaret pecu- quibusfcofhata,quac multo fcoi%ateredeant in ita jocans dcs, effuusi. ri6t interim, & earum gemitu m i d authorem? quos ei jocos exh~bebit plaulit libi, utcui furor periuaferat, eas Aga- Brixius,ut fe videre putet ialtantem Caincluu~? memnonem i:hatque Ulyn'em, inqaos cupi- cluantam praebebit Ldendi materiam'tam ineebat ulcilci : tic Brixius improbum interpre.. ptt?luden; Germanus, ut Germanus-videatur tamentum fitum infeaans, &ad perniciem ufi Afopici afelli ,qui non multo minus abfirrdi que exagitans, tuaviter arridet fibi, durn pra imitatus lafcivientem canicuhm,quam Brlxlus mentis inopia aon advertit ,,omnes, imb o - apmulatur Poetas, lutofos & corneos ~edesim-- -mnes prorfus homiaes quibusulla fcintilla aut p;git in heriles hurneros,futtibus inde rerrufus boni peeoris aut knfus inlit communis,in hoc in LtabulundDenique qaim lepidis ironiis eluBrixiano rim non minus animum gladiatorium ddt Ironias urixii 1 quippe a m iliepidas, ut ledeteltari,qwim derideredementiam. Atque Ctorem admoneant pi8oris cujusdam ,& n i h t c q u u p ita Ee babeant, tamen tanquam ifta no talis, qualis Brixiils eR Poeta : aui cum Ic6Zorgebocuipiamfcriberetaut Margitz ,non porem atque canenl dcpinxiflet it: fimiles,ui Ersfmo,tanquam ipio connivente ad fuam pe- intcrnofci non poffent,tandern uter canis eaet,' tulantiam ,qua prior debacchatusefl in nos: ,uterl,epiis, fublcriptione folers indicavit. Ita omnium fimul lic eruitfet oculos, i t quad ipG Brixius ejufmodi feri fudit ironiis, ut mifer6 ilbi, ne quasvclit accipi por jocum dicernercnon liberet , idem nemini p ~ ~ licer l i ~metuat ~ ret afpkere, tanqya~n jam viciRet,me IaceGf- &as laudes ,earum plerafque mulei agaofcant effugife prius ,quem res docet porterius Gripfire : pro veris: cujus pcriculi nonaliud vid~t L e~ protefiaretur ~ ~ margi tanauam adhuc haltilia durarent tempora ,uc um, quim ut N ) e ~ v f ei lizeret olim ja~tataverbula, eademque pror-, nali gloCTfmate : nimirlam homo cautus i4a iusinnocua, nuncdemum venenatis vindicare cavit tbi, nefuateneretur fyn,o:apha, quail me calumniis, quum uterquePrinceps ,quum to- laudalfet ex animo. Uno loco tamum putatus uuinque populus ita coaluit in concordi- vie non aecen'e en'e,ut marginali nota nds adam ,ut rnilites oblivifcantur etiam vulnerum, moneret Ironire fuae, adeb fidebat ejus loci ekquorum cicatrices edhuc getlant in corpore : gantiz : quum in indice (ut ille vulr videri) tanquam ipfe acerbiter effem inve&us, ac di- meorum erratorum, ut resindicat, calumniz msomnes imprecatusin illam, tanquam ille vi- atque infcitio f u t meminit. Ridet in Utooia ciGm meroslocos, merasfacetias, meros {ales m;adialogum,inqumfiaterculus cun~,moxioafftidiGt,acnon infataa convicia deblateraflet nedikeptat: in quo, inquit Biixius,:dialogo in me, ac plus q u h virulenta deliria : opera: enarrado exornandoque Morus ingenii fui nretlurn eR vidir; ut fecurus ac certus fpon- asumen,phrafeos vim, ac judicii intt gritatcm &at fibi, non veniant tantum velut neceffariae facile expluat. Equidem ,Erafmr doAillireiponfionis,fed laudem etiam clementiz, qui me, non ufque.adeb contemno Briltium, aut videlicet ~mpetitus 'dlris & erecrationibuq mihi tam impenst? placeo ,?uin facih? fatear, ( q u z nuiquam extant j q w m illi fds effet pa- ncque elegantem fmterculorum phrafin ,netibus armis in certamen dekendere ,mira ta- que acutas morimis argutias , tam bell2 unmen indolis benignitate, atquc admirabili quam rnepotuifle exprimere, qudmad verum dexteritate ingenii ,mordere ie ja&at abhue ac vivum potuerit expreRiffe Brisius. Adeb dente, jocari line calumnia, ridewcitrr con- efficax res efl talibus oratiqnis dcliciis aR'uevicium,luderr citra maledi&tum,commonda- fcere,& ad rnorionem nun nomine(quod jam ccre fine objurgatione ,erudire fine ferula : civiliter tam fepe Brixius conce*ditmihi) fed imb -ad& mea maldZa in lufus, convicia In natura (quoilIl?m luatibi jure vrndicat AIIGI rifus, probrab jocos, execrationesitlIronias, morus ), accedere. Porri, quod de jadicio
,
1

car: exerit ,q u i b ~atiquot s ante annos aAliAa-

dirit

dieit, 4x10 nimirum fignificat ablurdurn efle, barbaram fiatrum phrafin ei Iibello infetere, quen~ cupias eife Latinum ( u t omittam interim 6( Grzcos Lacinis barbaros eK2, & Latinos Grzcis, quorum ferlnonem cum lahde quoque Rornano fermoni Scriptores omnes tam frequenter interlerunt) non expeEto ut, non dico mea oratio (in quaBrixius undique tam manifdarios fofecifmosac barbarifmos, Ced manifeltrria Qcophancia, maniteltaria deprehendit infcitia) fed nee iptius B:ixii (cui Veneres omnes atque omnes prorfus Gratias putat affufas Brixius) ad Latinitatem aliquando fit perventuraF~~utinam : qui nec abfurdi tamen libi ficcre vifusefk, nec Romanum fermonem dehoneftare ,quum in comcedia Lati-. naPanurn interdum faceret loquentem punici, A quo exemplo non multum opinor abeR, fi quis in eo fcripti generequod propi acccditad Comicum fratrem, id genus producat in proicenium lingua loquentem h a , hoceft Latino-barbara. E t tamenfcisipfe, mi Erafme, quim non valde mihi ptacuerit ilic didogus, quamquelibenrer fuerim omiiliurus, nifi fuupri qaam dico placuilfet illis, quos neque literisncque judi~foquif~uam (qulquidcrnliteras habeat ac judiciumj nen tam long6 anteponat Brixio,

nori Pctr non luda


fis

nonamicitia demullainte ce la
v

diffentiunt ,ut

mata mea Ma

PflMtW ~~rnppcm. Rd &tkerfUmpact

f.fiCRW

Quorum axquos hic quoque coiiremorarem, nifiqubd & &&ra coihemorarem confcio, 8r' nod &animus viros cum h o n d o s tumetiam honorabila objicere ,invidifimi viri fatratibus; qui aliena laude fic intabefcit, ut plan6 pereund~mharnitai fuerit ,niii atiquid rabiei fu;e ablateraget in beatum Rhenanum: zmuIatils &fchinis odium, 2 cujus eruditione non minus abrit, quim ego abfum DemoRhenis, cujus gloriz invidet Efchines ,ut Cteliphontern quoque,quia laudaverat,accuket pubiicG, & eimachiharetur exiiium, quod mcritb mox in ipfum recidit. Ita quoniam epigraibatamea Rhenanus Bitibaldo ,doBiGmus do&iRimo, atqucoptinus optimo Iaudatione fua coihendavit :mirum qu3m infanit Brixius, quim virulent oanimo, quAm infirmis viribus hebetem *lumbci gladiicu@idemRringit inRhenanum: adulatorem vocat ,aut vifi hoc agnofiat infcium, indo@um,ac plan2 czcum,qui niinviderit meos verfus tales effe, quales vifi funt per invid i z cenfpicilia pervidenti Brixio. Sed fruRra involat in Elephatltem culex. Nam Brixius cujufmodi lit, deelarat iple, Rhenanum laudare ego nec, ut nunc res habet, volo, ne illud audi- non alitrr am. Mutt16 muli fcabunt: ncc cert6Gvellem, fatur eiud fatis poffcm ,ut quo (quod omnes norunt, fatentur, ac praedicant) tot felicium ingeniorum ferax Gzrmania nihil habeat,li linguam ije6es clegantius, fidifciplinas cruditius,fi mores melius. Veriim demiror hercls, cur in unum furit Rhenanum Brixius. An ejus unius judicium dci meis fiudiis digentit i Brixio ? Quafinihg ho.

verd przfert haEtenus,

i m itatueris tibi. Nec dubito quih fibi am+, bencvoli?, fideliter colinonrfeccrit, vi- b ~ ~ o!im delicet ut ipiios opera Cubducantur clancullam, videatur acutus admodum Brixius, Sr ~ r i t u t q u z circtiti~ferri diutius abfque inligni tradu- jt~diciorum,qui te tain g a v i firingat pr;njudia Etione me;! ac perpetua uadam ignorantiz cio, ur ni videri velis injuitus, adverfus euin natanon potgrant: quo nomine cenlet tanrun yronuntiare a o n pofis. E g o , mi Erarmc ~ d apud omnes pofiteor , fic spud etiam debere me tam amicz ejus induflriz, ( q ~ Gcuti quantum alteri quifquam debere post, HOC neminem libentius profiteer quim apud tea tam elegans ac trllum fchemi tarnvrhemcn- cujus animum hac Caniparte con:peri y r n i t ~ s rerarrifit Ifrixio, ut yuodnemo lion irrifit, quG confpirare cum mco) Jacobcm Fablum fie o lrgeretur in Antitnoro,nunc velut repetit:fcrib obrervo ,Lfjicio, veneror, q ~ r n o d vircm oblitus interim illorurn verruum, quibus milo &beo , qilo ncn aliquot ant; fzculis extitit qu:fq:am i1teri.s ac virtute venerrtbilior :qul ingenio co&inifcirur, qua arte I I ~ I ~ Iverifimiie C fit me tantz mcdzri infami8 , ileinpe hac, U : o- an F:AS adtliliu fit,ut prater bcrarum litr rarum mnes libros qui jain cxc~+i film ufquam, cn- fludium ,in quibusillufirandis utiliter cfi verrem undique reportatosad n;e,a:que itarepur- fatus, fclsoiar-aliquando ab inepta ilta garruligatos pZIIt emirtam dcnuh. Et tarnen hot rate a:cIu?:abftrrdts argutiis ad fobriarn ac fevem ad neglrdas jamdiu ip[um i:a veretur Brixius, nc videlicet emir'lis ram ~ h i l o i o ~ h i aarqrte in ori;ncs undilue terras plus quingentis I-ega- dilcipiinas traduceret ambigo. QP res adeb tis,omnia excrnpfaria recipiarn ,ut minerut f@ inconfrRo cfi, ut iiquoque perquim honoriii,! ca fa&iirnrll, u:i apud fe atqoeaiiquot etiant aiios ciscalculis i!li a:tr(tcntur in fummz I? oi a { q o a aifi cmifiisin id vici~%'limle~atis difficile Iongil?imi in unu atquealt:ro interdum di&o o?inai f~crit,)corriipta tveinplaria extent, dlniatiurlt ;nec aria rc proatoca:i ramen, quim ar ~ideturmultis,~uie dlq ~ ixieos z errores (quorumnuncid meadmo- 'qubd~abr.rcj~rdarn, netut trjlisntu: cIancuIum,ne quis po$hac poi- A3 ac digputatz msrfcratius offrndlfrcnt nemifit exprobrare) iicomnibus e{Gi:t eshibitura, ncm,nirnir aficjcsnto fordtcr a!T~vcret,ae maut necOceani fld3us omnts ibrdcsmihi po6 jore qeim par fie contcntione de6niat: ita boquidan feriint abl~iere. Eilisdem vel memoriz vel con* nos viros plerurnq~elong;uspius fiantia: etitiam iflud. i t , qu&J cam in iPca epi&od vor alducit. Vcriim qudm nlllil h&at fimila ad te 11eget Antimorum fuam d-ntstam ere, le tua dcfcnlio cum ifiac abiiurdiij;ma querela nemini pmcit eiie dubium, nib cui res i t in qua mordeat Iinedente: tamrnin hende- Brixii , ~aiyllabis(~uos ita bell2concinnat, utin unum prorfus erit ignota. Quamobrem confiliun verfum interdum fyllabas intr~dat tredecim ) non elt, hunc explicareiocum, & caufam cum ait fuos elegos ie meo cruore obiinere. E t yla- caufa,libeilos cum libellis conferre, q y 3 f i non niquemadinodum nonminus ridicul2PuGtas aliter patire p o s t , neqbe in initio qurcquarnt irnitatur, q u i m hornincm firnia, nec minusin- neque in toto rei progreffu ,Brixii velarliam eptt :liifirnulat, quim aur mug& aut cuniculusr cum tuo fa&o congruere : ne vei rem cari6qlli fimulatqcecaput in $ebam condiderit, to- marn facere controverfim putt;r, vel fopiturn importuni videsr fuis turn car.pus taris acult3turn putar: itanulIuslu- atque obrutum j g ~ m vel Fabrum, quem toro cola pus unqTrarn fuic deteriore ne~noiia, nulla plu- eruilfe ci~aeribus, ma, rlullas veaws rnagis conflaneer inconitans6 peaore, aIiquicogar offendere,vel tuum jtidijarn quod ait ,ic t u o confiiis frli!Sc pariturum, cium apud quenr nunc califam dico , tentare nil; Iiber jlw cum fuiifgt in maixibusTypogra- credar, & favorem conciliare blanditiis, Hoe phi :derniro~ admodrt-o, quum tantam vim unum certi ( nifi qu Adludere fe pofuir pro fud te vide. obtinedt apud iill;:n vel folus~~utusEraimicus, rere) aIioiui disit nonomnino laIf"~rn, tam I.:ve pocdus habailfe monitoriam epilfo- licetcominus pugnage quum ipfe rem egeric lain, ut pot;us fuamfamara pergeret infamare eminus. Xam ut tu tern non giadio quidern. tam furiofo libello, przkrrim iiriculofus glo- ur ait Brixius, ( p i tevidrtur ghdiacorem find tie. quain perderet pa~xiiurn~ecuniz, h s m o gete) fed a m prorfus attigiiti, tta ille delirii~ cui ( uc ipfius verbis utar) non vidus aut vc- tantum vefitatur eminus,&cjaculatus conuieiaS Ritus >nod&, fed famulijium quogue argue ea quz vel anus ebria ~ffurire potuiGee in qucmliquiratus iniilper, & crumena denique {emper bet, Sr quzin ipfum cornmod; comgttebane ore gravis abundct , cui domus finr & hortuli, plurima .- adrern in quam proCeBb quivie acin quos Apollo ac Muiz omnes (nifi Brixius cedere, aut fi Eors atringet aliquands Lreviter# peflulumobdat hoRio ) cupiantreIiAo Parnaf- turn cguemadmodun~ foiet io duriore iblo infire fo prorfus immigrare, Et eamen miror, fi tibi mis viribus emiffurn tzlutn ,protinus aut praA fui(fet pariturus, qyi re adhucinccgra, toties tervolavit, a t excidit. Itaqueemrnus iiccomadmonitus, neque budgo, neqlie Baraldo, ne- miffa pugnv haltenus plan2 profecit,ut edide* que Lafcari,nequeDeloino parire voluit, ne- rit fpecimen, polfc guidem fagittam felenon qae reverendilfimo Cardinali qui nuper obiit incornmod3 prorlus emittere, ij quis tanrum in G ~llia. Gzlrcrhm ut bonitatis fuiffe judicat quem in locum ejus fagitta cediderir ,eblco* qs6d hntimori dzhortareris editionem,itanifi p r n fcmper officios; transkrar ? & br 114 PO& probaris edrram ,plan; jamte cenfetinjulum; jurgari, fi quem naBus eflet in quem illa corn-. llui d l f : d ]us iiiinuncdicas inme aliwd in Fa- petercnt q u z igfe ex inexhaulto prob~ornm fioram

EPISTOf.E+

50)

fiiorum puteo poffetlra!~rire: cjitibus qpanrlo osamultarc!inquere, in quibus cxerceat dcndeefi in quem hxreanr , quid aliud interim tes, fa:iget , autfrangat dtnique , quam miq u i m ipCi pcrfundir fefi: ? Verb aliquando bidiutllrbus ncgisoccupar? pcAus. Et protam iofai~umlibdlum retandem velut tuis literis permotus inclpit ege feAZ, non i~in'eni placatior, ac li mihi videaturpolteaquam uter. fponfu dignaturus ul:o, I J ~mihi v i h m eKct confiliisb qocin proiceniurn prodiit, ut ait ,perfonatus amicorutn y o r u n d a m ~bfecundare (ficenim p o d i r e folebmt pugnatori) ac has firadentiurn, ut me tucreradverfushorr,icis abproviril!partes egriFc vifirse4 : ego videlicet firrdiilimas calumnias. Qae res una mihi fcopus fuit non commntare convicia, ac paria eI~igram~natisaliqoor, Bri~iesinte~r volnmiis nibus : c g o provocantis, ille rcfpondentis vicifim irlillumfpargere :alioqui fi Aatuifim s me deceret di(narn hoc ne quis alioquinon credat, accura- non rrfbiciendum ~ a t i o quid n alldire# t P reprtir) no11 reculac tandem quo ininus cere, qrrrim quid j i l ~ ~ rconveniebat dextris invicem iunais EraGno patre patrato quantcmvis magnifies meum con:emr;.ir fty( q u i mos olirn fuit pecu!iaris hi~irionibus) lum Brixius, tanquam irnbellem, enervem,niferiamus fad?, qrafcrtim cum tu Ine fentias hilque mafculum ,ttieci&rn faltem tit intelli; iIIi,is arnore drgn1t51num. Cotethin ne pax geret quam verusfitille Nafocis vclfus, In caufi facrlg ctrrvtj lrcct efidiJerz~m. tam f~ci!~' Jtnpcrrata fierct aliquanto conternptiar , me mihi inde f u ~ ~ e r ecrifiz n t ,itarem Nunc verb quumillenon in ingenium callturn temp-iavit , 13l;lquarn i u z majefiatis iinme- acrnores mcos debacchatus Gl ,vcrum etism in elus d ficri pr;ri?:t,fit mor, u: r i crsgwdls ipfiusexitum fpcaare ma- perniclem meam ,t ~ t ~ o a in literis verb nihil iaia&um :c'ic!ueiim, nii::l It. rn ;norezur, quo minus ea ad po- gralfa:~~s, n s n arrcr!erit : ego contrio;b.; ~ilius firemain u$c z c ' t ~ r ndeducatur: utpote cui rit , m ~ . i ! 1 ~ ~ 3 c c8011 i i i s[it ta!nadmirabilis,util\um attigi prxter ilia ipla vcid:rina , c;uibi!s aut 5 prulcei.iv Jct<rreat,necviresiternufqueade& iple petor ,aut patria. i n unive. lrlw w:Z~ forjniJdbilrs, utii manus ccnferre volt!e!im, qilid przRarepoRit, nrque pronantio , nederr~iiavc debeat, mod6 meis ,noaut Patro- que excutio, Scio enim, quam I:ve pondcs clris Ac:i;fi:is, a m i s concertaturusin palzfiram bab~tururnfit de ill0 jodic:um m u m , aglod deiler:.idm, 8: ante confliAum infonct tuba : tamen eciamnt~rnmagrsbtnigounz r ft in illom, .. q u i m fit rnultorum quos ilIe minis oGridit. txt .nlr:s artibus iflam confli&atiuficulam (qua krm2 duntaxat ipfe p:gnat fecum 3 exornet Veriim enimverb netninein adhuc audio tam Bnxius, atquz a'noscpvvva, Nam velut hiltri- candido calculo fuffragatitem Brixio, ut non ones nos cornmkiis, comicos, tragi~os,~aiae- idem fentiat , nihil ha&-nus ab e o prodiiiTe firitas, b:llatores : & mirum eit quanta cum tam rnagnificum ,quod refponderepoffithoartificio b z c inter i.:: tam diverfa commifceat, minis ja8ahundi glokiolis ,dum nunc jaant , ~o ,c q u i m concinnP pugnantibus aptat perfonas, idem eifi Poeticen libi, quod a s d ' i ~ v k a h rnirniskenicis errna, aadhibito patre patrato ell, equo Zuum carnpum : nunc fe gloriatur inter itnperatores hiilrio~les feriat faciera, t ~ t cum antiquitate ccrtrrre , nunc ipfam clavam dimicanrcs producit in profieniurn, bellatores vi eripere Herculi , dum fulmen denique fatis i n pzl&:ram : denique kits im,uov;tam bell2 i m p d e n t e r fefe rninicatur efflaturum. H a s glorias d i i quoties cum ejus confipcl:iiIjt in Metaphors, utin tribus Cerc verfi- h ~ m i n i s busconficiat nobis comico-tragito-polernon. runt poi.'matiis icgenium,crnfent non infanurn Qod ad hoc fcedus attinet, krafme thariRi- tantum, fed ctiam ~nfanabile. Egover; quanme,noii laborare : neque enim cam ingens in - qnam Brixias in m e ram atrocem h o n m o d a fiat rei literaria: periculum, ficongrediantur judicem, fcd & mgurem quoqueprzbeat fei'e, ut non folum quicquid haEtenns lanquam fcrihinc Morus homuncio perpuGllus, hinc rora i!la palma, palrna non alker una Brixius, pfi ,damnet , vexurn etiam pronuatiet nihit ut Eraiino fit opus patre patrato ui faciatpa- polfhacCcripterumqaQd poGcclfedignumlerem : n ~ l i r e r a r u m Procercs fiaJirer affeltos h u : tamen mhius diqrnndv de illo fmtio, reddat hujus duelii cura ,quomodoapud Ho- conj.e&uram p o t i f i ~ l ~ hcljm m ex Choidigera merum foilicitos hahet [uperas Gigznteo be!- facicns ,turn ex Antimaro quam in me fcripfit lo formidabilior illa ~ a ~ ~ c c ~ o , u o Nam a~a~~ iiatus, a . qdrhd~ vel hocipfum mihi fpem adhuc qubd mekribis efleillius amoredignifGmuy, aliquam facit, aufterarn illam indolern poileatuam bonitatem agnofco ,qui undique fludes liquando mltefcere, qu&d cum tam inepta Il-.ripaci. Vcrhrn ego, mi Erafme,me tam dignor bat n u r ~ c id ztatis hahens ,horninem effe vihonore tit inter amicos ratrapis tam p o c e ~ ~ t i sdeo, non ram prscocir ingenii , $in a d h d adnumerer,cu~usnuncutcunquerefpondi An- durare pof5t:ac maturefccre alioqur, Plan6 fi timoro, non at fortaRe reverenter pro tanta tenfirem, ad itaturn jam ac robur yervrniifej, t i r i d i g n d o n e : fed r o r e c e t t 2 , u t c f i n t alii? atque,ut G r z c i vacant, B.r:.*;tr, alkd e x p e & ~ nimisaliquantomo en&:tu ve&,mi Erafme, r e n m polfem,qudm ut cujnsVer lethargoselt, quid fentias, cupio fcire, Warn quad tam pro- &itas ira tam rmgotens ,ejus A u t u n ~ i ~ u lit s p e d curavi excudenda quae fcripfi, q u z tutius otnnino furor. Jam qubit meam lippocrifor eaKe fuerat per otium polire, p r z k r t i ~ fin negac effe tam admirsrbilem , ut turn 2 objicieoda tam oculato amulo, ut &ibi cer- profcenio deterrert , fateor tet6 nil nccnat meod.~m,ubimendurn nonefi : malui d kabcxe me, ncc prieme ferre quod abiterrcae

f.

' I '

308

T H O M E M O R I

quenquam: nequenrgare poffum, hypo111. crifis Brixii tantumterroris invehat fecum, ut n o n mod6 me homuncioncm pavidutu- ,& T H O M A S MORUS quem facil; terruerit perfonz ~alletltis imago, fed fpe&atores omncs prorfus i thcatropofi~ ERASM 0 R QTEROD A M 0 S U Q fpeAris expavefat30s abigere : G mod6 ver1 s. D. fint ii verfus Brixii, q os in Antimorum patixx ~~~~@ inferult : 0S T E A quam i nobis digreffus cs, H ~m c ~ hdrtldntt i ajabant dird auribw o m ~ c ~ Erafme cariffime , tcr omnino litcras Et F H8~ 4 , mfirnu conc~ta tar ba wadis, d l c m o , &ficrtj capfit trretita colabr~ abs te recepi. Si toties dicam refcripfifle , fidem fortage mihi non es habiturus, 7r/iphonc, Qterrenrare &egrratruci. QUU~ fipetfonis iftas plus fatis tragicas depo- etiamfi fan&iRimP mentiar : prlpfertim cum tlat Brixius, certi reliqua hominis hypocrifis ipfe me tam prob2 nofcas, & ad fcribendas n o n habet quicquam tam admirabile,ut velut epifioias pigrum, ncque tam fu~eritiriosiveMedufz caput gurmquam reddat attoniturn : racem, ut mendaciolum ufqucquaque velut neque vires ejus cxperior tam formidolofas, parricidium abominer. P a ~ q n o f i eifihic r ut aut Patroclo aut Therlita: certi, przfidium legrtione fungitur , quanquam non yrorfue petenduln fit ab Achillis armis adverfus He- ifthic : ita enim abefia nobis, ut tamen non &o:ern tdem. Sin Brixio penitus decretum adtit tibi. Per literas enim nobiicum ei licet &, faaitiasillas Furias verurn hrorem fuum lequi,przfentem ver6 nec tecum; Utinam re p r o f a r e in profceniun fecurn, li certum efiil- bene gefia brevi redeat domum, ut dirnidia LL ii totis intonare tonicribus, li fulmen illud ter- tern mei pars mecurn vivat. Nam te quando rificum vibrare fiatuit ,.quad fibi ab ore jaaat liceat expebarenon video, cui animus tit Itacaderequoties fecum videlicet offenfus gravi- liam petere,ubi in eosincides, qui vereorut te us d i p a s Joveconcipit iras : hiltrionicam fu- patiantur avelli, E g o interim vidtor mihi am folus per me ficebit exerceat ,ago adverfus dimidio carere ,dum abeit ille : altero dimitam ominofa fpe&ra filentio mernet velut a- dio, dum tu. Spero propediem fore ut illi muleto lultrabo. Exiflet tamen fortallis Her- egregia aliqua dlgnaque illo viro fortuna concules aliquis d~t{hsx@, qui fuetus ejufmodi tingat. Ita plan2 fentio, & Regis animum, & portenta fubigere, clavam quam ei Brixius vi Cardinalis voluntatem ,& bonorum ~ r o r f u s eripuit, vicifim eripiatBrixio, ferula nimirum omnium ttudia ,in eum ornandum evehcnarmatusaut flagro, Nam adveri~s TL 7; Be#- dumque propendere, De te ver6niG me mca . Q p o v ~ i rnon dubitavit vel re$ltna'bn; a'v7.a- fpes tam fzpe frufirarctur, ctiam multo majora ~ ~ n a ~ d ) GPorr& v. tluminis przftigium belle fperarem. Quanquam nunc quoque bene compeIcat Cacus, talium telriculamentorum iperare quid vetat ? Neque enim q u b parum peritusartifex: qui I; minuscalleret artem,ta- proccfit haaenus, ideo futuri quoque fpes w e n tquibus armis utendum Caco fuerat ad.. ademptaefi: im6nunemarime contido. Neverfus tale fulmen,ipfius Caci nomen admone- que eadem perpetuh cuiquam efi fortuna, neret. Etenim potius quim fulminisafflatu mi&- quc diutius ~oteitefGe maligna tibi, cui Pontiri mortales perierint, in osilludpatulum triful- fex, Reges, Epifcopi, omnespropi mortales, c o hiulcans fulmine, non tantwm me ire fas cfi. quaquaverlus orbis patet Chrifiianus, impenS p e r o m i Erafme fore, ut te in Regum con- dio frvent ecdemirantur. Apud nos quo in t c ventu Gmus ~ifuriCaleci,~ui venturus haud du- animo Gnt Epifcopi, & feorlum Cantuarienfis, bi2 h utrique Regum gratifimus: alioqui fu- tum princeps ipfe quo te favore comple&ierit i m p d e n s , fi nos amiculi tui vet exigamus tur , fupervacaneum foret cornmemorare. vel expe&emusut nofira caufa fubeaslaborem At qu6d hadenus nullum in tc beneficium potius officium fuerit ad aut te dignum , aut tam magno tantorum tanti itineris, teilluc Regum curaper- amore virorum provenerit : partim tute, tevenire: id, traxerit ,i Principe impetrata in dies aliquot qui neglexeris e l qua: ambiunt alii , partim venia faciemus. T u interea mi Erafme vale, ac nefcio quz fortuna fuit in caufi : veluti nunc nihilominus quim Ioles amicus Brixio, Mo- quoqut: accidit dc illo Canonicatu , quem rum fimul qua files charitate cornpleaere : vocant ,Tornacenfi : quem dominus Moncui t u tadcharusas,ut nec ipfe fibifit charior. tiojus obtinuerat tibi , videris nunc ab e o Lupfetus nofter magno auditorio fumma cum non abhorrere. Scribis enim , omnia te Iaude h a , nec minore Scholalticorum frugc miGRk inrtrumenta Montiojo ,q u z ad cum bonas literasin utraque lingua profitctur 0x0- tibi conferendum viderentur idonea. At niz. Sucreflit enim Joanni Glementi meo: ego , fi meminifii , cum effes mecum Brunam is fe totum addixit rei Medicz, nemini gis , ea de re fermonem habui :ecum , in aliquando ceflurus, eiG horninem (quod abo- quo tu enumrratis omnibus ejus beneficii minor ) hominibus inviderint Parcz. Iterum commodis & incofiodis item, alieno effe anivale: ac meo nomine Dorpio, Nefenq Vive- mo videbare : nec id cela&i Sampfonem, qui fe ti, viris in re literaria primariis, falutcrn p h i - Tornaci g a i t Eboracenfis epifcopi vicanum. mam nuntia. Ila

In quaw fententiam non hoc tefolumimpelle- quoqueade& Nam habet iimtc'nir~graphum, obi volet ducatos mille conficere : bat,qubdverebare nenon etlht tibi perpetuus, quo niti alterius etiarnEpifcopi conienfi~saccesfil- e quiSusquicquid acceyerit, debet hoc mihi, fet, 1 quonon exprffabas, ut ilIiusf~Aum ha- tic enim inter nos convenlr, ex )lac penfione beret rzcurn, cuj?l6omnia fi&a conaiur iafrin- refoM. H z c ille dicit. Ego vix credo, nifi coigerc: fcdillud %uoqucqrrbd prrrterquim qubd lata prius in ebs menfam pecunia,ulias eum li-. propernodclm decem librg no!lrates ilirti, teras tibi pro cofif cienda pecunia tradidifle. tibi in prima erant; ingrefi;l numeranda: , Qare ti res fecus habet, qujrn dicit, eficemadomus przteret Oucelltis nobilibus, al;t p!u- turP, ut intelhgam. Archlepifcopus Cantuariris eriam redimenda : ea eit ibi confuetudo, enfis officio Cancellarii, cujus onus jialiquot, cui nifiparueris, vix fex nobiles annuos w n - ut fcis,annos,mirum quam laborabat excutefequeris, at necilfos quidem, quantum accepi, re,tandem exolutus eft;ac defideratum jam diu nfli ibi perpet& degas. His tu ratlonibus kcretumna&us, grati6n;o inter literas otio, adduEtus , mihi ac Sampfoni videbare illum ac ncgotiorum beneab fegeftorum recordaCanonicatum non admigurus. Paulo pofi- tioneperfruitur. Princeps el Cardinalem fuf. ea quirntu 4 me difcen'sras , t-go Tornacum fecit Eboracenfem , qui ira le ggzrir, ut fpem conccsfi: ibi Adomino Monriojo atqwe item quoqueomnium,quanquam pro teliquis ejus i Sampfone audivi ,Archieyi!copum Ebora- virturibus maximam, long2 tamen exuperet, cenfem utriqueeorumfcripfi[fe, ut id bcnefi- & (quod efi drfficiiimum) etiam pail optirntim cium Lfonaretur alii, cui (ut videbrtur) fuerat dcceflorem, valde probctur ac piacear, Nofira pollicitus, quum ig~~oiaret t ~ b fuilfe i deltina- legltjo (quoniam hzcquoque tibi cur2 efi, ut turn. Hoc ego quum audivi , disfirnulato rneaomnia) fatisfcliciter procefie ,nifiqubd quodintellexi, beneficium animo non admo . longiorctrsdu, qulm aut fperavi, aut volui,res durn refpondere tuo, Euafi utrefcriberent tibi protelata eft. Etenim quum domo difcedens, efie conccffum : remque in eo ellP Ratu , ut vix bimeltrem sbfen:iam expe&averirn, uirnutarinonposlit, nili tibi demeliore fortuna tra fexmenfes inea legatione contrivi. Vepriuseflet provifum, RelcripGt Eboracenfis, riim longam tandem moram exitus fatis graeum Iocum haud quaquain fure idoneum tibi, tuseit inlequutus. Ergo ubincgacium, quarnqubd&prz~ntiparumelfetlocuples,& nihil obrem ipfe vcneram , ad fihem vidi perduadfcrret ablenti, fefponforem acciperent me- Etum ,& alia tamen rurfus ex aliis nafci , quas lioris tibi conferendi: ita quum ego aderam, longiorisn~orzviderentor iniria (neque enim necme certZdiRuadente, decreverant illud be- unquam inter qtincipes defunt) datis ad Carneficium ei donare', cui volebat Epifcopus. dinalern literis, redeundi veniam impetravi Quid fit fa&um poitea, nefcio, V e r b hoc mihi: ufus adeamrem, ciim czterorum amifcio, nifiiilud habes ,Cardinalem & pinguius corum opera,tum przcipuP Pacei,nequeenim tibi debere , & brevi fpero perfoluturum, adhucabierat. Sed durn redeo, Gravelinii fuAmicisfimam faepe de te mentionenr injicit, bit6occurri,idque tam proper6 feltinanti, ut Penfionem tuam non erat opus ut ego ab E- vix ei liceret , durn nos mutui, falutarernus, pircopo exigerem : ipfe enim cx femet me- fubfiltere, Tonfiallus jam nuperrimi revermor, priusquim measaccepiRet literas, ege- {us, dies vixdecem hic moratus, nec ullo tarat de ea re cum Marutio, cujusad hzc (tit fcis) men corum pro fuo rrbitrio fuaviter a&o, fed negotia opera kmper utitur ,:interim etiam omni eo tempore anxi; atque odiose conp.ecunia, quoad collata ratione, Ratis tempo- fumpm,in earumexpofitionererum, quas icnbus, paria inter fe faciat. Verum protinus gatus in mandatis habuerat :ecce rurfus eodem habitis literis meis (nam verfabatur Otfordiz) fubitci nova iegatione retruditur, idque certi iterum hominem extimulat per epiitohm, ur fcio, fi negare liceret,invirinimus. Mihi nunviginti libras aoltratec colrriter ad te tranfmit- quam admodum Legati munus arrifit. Neque teret, pollicitus eas Maruffo redditurum Te : videtur perinde nobis Iaicis quim facerdotibus ubiprimum ex tuo chirographo cognovi&t convenirenabis, qui primum uxores ac libeeasad te effe perlacas. Conveni Maruffurn ; ros, aut dorni non habetis, aut ubique rcperiipfe ait fe icripturum tibi, ut chilographum tis, Nos Gcubi paululum abCclmus, conjugurn poperes ad fe mittere, quote tefierisrc~e~ifi'eprotinus ac iobolis deliderio revocamur. pecun~am,quo ad Epifcopum delato, nummos Deinde facerdos quum emitticur, totam faea velut occationc fibi numeratos,tum demum miliarnpotefiubi velit circumducere, .& regiis ad te curaret perferendos. Ego quum haec au- interimexpentis ~afcere ,quos domi patlurus direm, veritusfum aliquid f~bcfie~ericuli, ne eratfuis. At mihiabfrnti, duplex alendafamifi pecunia jam turn non folvereturei, ea rnora lia: altera dorni, altcra peregr$. Cornmeatus vicislim derivaretur in te. Ergo non eft in- mihi fatis benign2 dabatur i Rege,yro eorum y a m hac firnulatione opus: autpecuniam illi- numcro, quos eduri mecum: verum eorum, ci, mitte, Epifcopi nornine ac fidc: aut G niG cpos inter~m neceIfe h i t domi relinquere,nuIprius ~.ecepturngraverisimpendere, e&ciam la eft habita ratio : iquibus ego (quanqusm protinus, utin manu habeas: Imb, inquit ilk, fcis,izm clcmens marirus, quim indulgeno d Nam lic agam, ut Erafuim mitis dominus) tamen ne tantunihil eit q ~ o metuas, mo h i m ilzc pecunia adfit; quin jam nuns lum cluidem quiri impetrarc, ur mea caufa tanIBql s ti feet

fiere; quoi!~ ierrnonr :;ex cqvlcisGrn:efp~ ~12 rirper qtload domum redirem, jejuni perlilt:dir,ut hi qui &.hiretidfc;unt opinioncn~ ylar;d rent. P o h e m 6 facerdotiluslaborum atq; impenfarum gratiam autoramentis ecclrfiaiticis conceperrrlr fox, ut brcvi aliyuzd egegiz'in prorlive eit piincipibus line ullo iurnptu fuo trfortunz conGratur: (podcgo G~peiosprerependere, N&S neque tam laud, neque cor ut ratuia e8c veltnt. Vale Erafme ~ ~ . i i f c LyRrium meo nomine gain f~cfie pro!picitclr: quanqam mihi rever- time, B; ithcr-,aaurn: t .nti penfio annuaab R. ge decreta ell, eaque faluta, ?uas ego & rua prrdicadone, Pc ipibrumfcr~~tis, &cariorcs babeo,& peaitius etplai>P, feu quis llofiorcin IpcAct, leu fiuBuin, s~c.~riqnan contennenda : quam ego tamen iam notos, qtiim multos ex his quibuscu~n h2Ac:lus recufavi ,videorque mihi perpetuB verfor quotld:e. Uxor mea te fialutar, & item recurarilrus : qu&d ea fufcepta, przfens hzc Clemens, qui litcris 8: Latinis & Grzcis ita in urbecsnditio, quam ego etiam meliori proficit indies , ut nos exiguam de eo fpern & patriz antepono ,ant mihi faret rcl~nquenda,aut, concipiam ,tc:urum ctirnal~~cando qu~d rninirni vetlem, cum aliqua civium of- & litcris ornamento, Iterum vale, atque his fenfionc retinenda: qoibus li qua cum princi- unis literis in multos menfes eitocon~entus~ avaros fum imitatus , qui qi.&d raro q * ~ ononi2:lnquam d accidit, oriretur depri- qo~bus vilcgiie qux!tio, minus me fincerum ac fibi fi- quenquaminvirant, fi quando ad cmaam vodurn ducerent, tanquamannuis principi mer- cauc, prolixislimi convivium inltruunt, ut una grdibns obfiriftum. Cateriim in illa mea cmna quotidianum fiumptum invitandi effu. Icgxione, quzdam me impendio dele&arunr, giant. Jamterti6 vale. Epircoyus DunelmenPr~mum tamlongum ac tam perpetuumTon- fis infcriptionem Seneca: gratislimam habuit, italli contubernium,quo ut nemo etl omribus Vide quitn te libenter imirer, qui tibi nunc itibonis literis inRru&ior, nemo vita moribus- dem ut tu nuper mihi aliena manu IcriLo, tam que feverior,ita nemo elt usquam in convi&tu ccrtus imitator, ut ne h3c qi~idern meapts jucundior. D:inde qu&d cum Buslidiano manu fue:im afcripturus , nili ut ccrtumcibi mihi iatercefit amicitia, qui me &pro egregia facerzm iiteras has mcas ege. fortuna fua magnific2, & pro animi bonitatc S s * 6 r n % * G % s E t & % comjterrecepir. Domum tam lingulari ani- ? ficio excultam, tam exirnia fup?llr&ile inRrut V. darn oftendit : ad h z c tot vetufiatis monuTHOMAS MORUS menta, quorum me fcis effepercupidum: Poftrcrn6 tam egregiP referram Bibliothecam, PETRO AGIDlO & pe&:lsquavis etiam Bibliotheca re/MO. fertiirs,ut me pLnG obftupefecerit. Eum auI Charisfide Petre falve. ~ i t e r d dio j a m nunc ad principem noRrum iegatiocupio, ecquid tu convalefcas intelline fsll:..t2urum. Sed in tota peregrinatione gere, quz resnon minori mihicura mea nihil mihi contigit optatius, quAm I'ecri ( inq-~iro dilifigldiiAntvcrpienfis kofpitis tui confuetudo, eit,quim quidvis mei : Itaquc 8 homiais tam do&!, faceti, modefli ac veri genter, 8r omnes omnium voces exciyio fold arnici,ucpercam nifi ejus unius convi&um li- llcitus, Aliquot mihi melioresde te fpes rebenter mzhi velim bona mearum fortunarum nuntiarunt, feu (quod opt0 ) rompertas, parte redimera Is ad me mifit Apologiam five ut defideriis meis inlerviant. Scripfi tuam ,& coinmentarios item in pfalmum il- 1iterasErafmo noltro, eas tibi aptrtss mitto, hm,Bearusvzr, quoktu beato Rhcnano , vd fignabis iple. Nihil opus eft quod ilIi fcribitanto ac tam perpetuo amici monument0 ve- w r chufum ad te venire. Vcrliculos, ?uos in r? leato, dedicafti. Dorpius epiRolam fuam tabellam tam infcid feci, quim iila kite depiimprimendam curavir, & Apologia: tuz pre- &a eit, ad te perfcripk T u fi dignavideb;~nponendam. Ill~im optaveram, l i qua incidif- tur, Erafmo imperti ,afioqui Vuicano dcdas, fet orcafio, convenire, Id quando non li- Vale fexto OEtobris, tctfw in tabddrn d#p/icca*d,d in q ~ Era,(&& a cuit ,per epifidam falrem falutavi ,imi,per jrnd w eraat exprefiger epiRolium quoddam Laconicum, nam Ion- otc T e t r w ~ 4 T ~ i d z giori non {uppetelat tempus : at infalutatum cgrty$m artfiem ggzntznum, /;c ut aprd F, paraphrqjh tl; eprfiolath przterire non potui hominem, ~ u mihi i mi- rafmgm exord~entem m m in modum * &m o b eximlarn eruditio- ad Somanos, pzRa lrbrz trt.dos prefirrenr "fi401, t nem, turn multiseriarn aliis nominibus placer, & Pctrus eptfiolm teneret. & + t o rmag# nec ideo in poitremis, quad taxata Moria, fcri- &/;.riptrim ip/i, pans 6 zpfipr;prc?or efFnxe-. hendz tibi Apologi= przbuit occartonem. rat. Gaudeo Hieronymum, ac Novum TeftarnenT A B E L L A LOQUITUR, i ffierant Polux & Cd@or mz~i~ tum tam bene procedere : mirum e@quan- c ~ n tohm Erajmum tantos &&dtcmque fero : to undique dcfiderio expceanturab omnibus. amore ~~ Einacer, mihi crede Erafmc, dete & optimZ Horztvabhzi doIctteflcfeco,c o ~ _ i g m R T b npropi qsaw qtrtrgram vrx qtwat efifibi. fcntit, & u b i q e loquitur : id quod ego nuper a b hisaccepi, quiei amantifimi atque rffufis- Sic defiderioe3conjiiltwm*b/etlttl, tst horutn., R d 1 t amuns~nimun htzercr,corpcrr egb. b P apud Regem in C c n a de te loquenu af:

rnrd

BPISTOL&.
~ ~ n g r opiaor os Ex vrdtr~ ~ z ~ z , , ~72~4s G vrl Hnqclam t$r :& msntrs, zadtcabrt altrnm PpGiziera@rpra, norncn alrer : Ne,6j ee/rm, ecce/crib~tzpfi, Otra;zqn.gm23 qarjiet, i4t taceretipfi, In/~.r?pti~;.rzra~t ddcere Izbra, Tooto (;m ce!cb/a l ~ ~ w n torbe. xr Lerctmco"v e t e r ~ novdtor arttj, &<RQ~O con minor artifex *AplIC) i/7 t~rk comfi,Gto potens cofore fitam I~dj~Sere moi-ttitsfigwrrsI Hew cgr ~6zres /&boretanto i%9mt&~bet:e, tufznta vtrorcrm, Edalesprrfc4 t t t l e r w a raros, Egales temporu noprd rarrores, @A/& h.zadfizo ~ i R f u t a r aan t t ? l o ~ ~ Te l ' e ~ fre3rlr v i ~ inrltdfle lzgno, %andm materiafdeltarii @,zJiwvare d d t ; p ~e a i perennes~ Oji$c,potua t q u tfumd Q I;;:rs curz~jl~r,$Gpolferor~ms ~a,wjificx!.z, q~&figuts~~t8r, dwm Scrvrlblmc,&d~am urrrttm bunarclm, t/7/t~rr horrzdw obteret Mmcrvam, &anti hattcp@eritm emdr gnbella* ?
W O +@TM, ~ C
\

31s

YH~

j P S E LOQtJOR MORUS,

MI PETRE, c h m o m n i ~ mirific;~in$ nun n 0 2 ~ rt ~ p r t p t , mirificum inprimis falkrium videntr pirfiare pofie : nam its infcriptionrm literarmad te mearum imitatus ca, ut nc iyfe quid el^ iterum pofiem itidem&arenifiaut iile in funm aliqxem ufum, am tu m tUUm Cam fervasepi%o:am, remitteroga ad me, duplicabit m i r a c u l ~ m 2 p ~ ~ cum f i t a tabd!a: fin aur periityautn8-his uful critscg? e!*ei-iar me. mmus imitatorem ipfe rurrus 1 ~ tar;. y;tiGcum lepidilEma conjuge. wb.er;ss W S%b ~ 3 osb
V.

THOMAS MORUS ERASMC) fu o


X 'P. D.

OD I E literas abs te accepf ,dmut ad Colltum atque Roffenkm u& cumtibeilo. Curabo quam primim ut petferanrur, ne iibellus amittat gratiam novitatis, QUJU~I epiitolam legerem, mirabar cur non ad Cantuarienlem q u ~ q d fcripfiifes, e ue rem tuam ipfe traAares apudeunil,apud quem prafe&& ni fallor, nemo alius tintunl potcl?. Quanquam fi per me malis, & efficacius putas $ prafentc! rem agi poKe, 4u;m per epiltolam* libentius id faciam quam juKeris :fed nod erit perficicndi facultds tamcitb, qudm ego tuanl rem vellem fierid Nam hdc folenne eft apud nos, 4 Iegatione redeuntem, re& Regcm pefere r nec obiw ad quenquam divertere. ~d hoe negotir nofir$ o m lcntd procedunt Jam iterum vale. Clacti V. hhdemG&rda verearnc diulius hic moraodum, quim ptim, valde feflinante ubdlaria, u r y n t e opi* ant fperdvil auc B re lit mca: nirt fort2 whit v+ nor illurn aurigaq VI, THOa

debicur hic fpei, quare fit manendurn. Interim tamen fi tu voles, res agi potcft per literas : nec dubito quin velis. Sic agam ergo, ut deponatur hujus anni penfio apud M a r d i m , & fyngrapbamittatur ad tee bed de redimenda enlione mihi cert; non viderur sgend~im: !hrn q d d nemo cfi dcbcat redimere, niG is qui, ut ego audio , nihil habet unde po&f tam qu6d vereor, ne A r c h i e p i ~ ~ fic ~ uincers prctetur, tanquam inobisanimum prorfusabjeceris. Quan~ o b rem de redemptione rurfus cogita: fi decreveris, ego non deero. Interim ipre clefoldtione tt.a&abo:nec mihi videris fa&urus ma];, fi tuas ekiam literas addideris, id quod fortaliis cxpeaat. Gaudeo Paraphras fin Tub prlpfo eKe. lnvi~ieo mediils52ius tovanio ,cui cantum contigit bzneGciumr q u a ~ i c i iut ~~ video, , vix agnofcst. S:d is de quo fcribis, aut ego fallor, au; nunquain ncraSitur. TonlPallus plan; fentit, ee nirsi:,m h o n ~ efl'e, ~l qui ei t o t i e s d s ~ e ~ t u pergascredc:~. s PaczUS a d h u ~non redit, neque &ire pof!ump quando fir reditonrs: fed neque com.r)inirci rjueo, quid habeat ncgotli. Crrtil. q:?actl;m ir~~uirendocom~crire poffam ,jzm d a nihii tfi,neqrre cum Iropcra:ore, tleyirc c r r Zielve~ tiis: nec tamenlicit rrmigrare Comum, quuni plus, opinor quim annurn jain Confiantit de{edcrit, Miror ab ;!lo eon tibi librum. Scriblm eurn hat dc re diligentisfim; : neque enim quirguam efi quad ma; I;, perfid, velliten;um vel mra. mi carifime Erafmed Gaudeo ver&ulos meos in tabellam placuifFc. ~ ~ ~ ( t ~ l i ~ hendecaQIJabor plus fatis Iaudavit, hexa(iichon Sed id fr2.rercolus quidam efi ctiam , ql,bd qoS fiori & polluci confirebam, dicebar t i ~ comparari s debuilTe Thefeo ac Pirithcoi aut Pyladi &Orefti, qui quodvos eftis, invicem erant amici non fratres. Ego fratercu; lum ne Vera quidem dicentem potui fcrrc, rcfequutus hominis bonam operam malo Epis grammati?; BWOS 1fj3ic0r v e r ~ b ~ p a w c mod;, is Jf@~osvoiezs o/fcnd~re~ Tantor amtcor dixeram, q ~ n ' ~ erdt,~t / i ~ Caborqae PolittVe mvrcem* Zratresamicis, dit, inqptkcomparar, Ineptrenrfrdttercnfzu. Q z & n ,i inqudm Z aa alteri efiqcrificram ~81iz clor, gclimfrdtcr eStfrarr~, poreG2 fruzjit ilk i G i t i a m tawtm meam, a i r s m taM apertanl tle/Cid7lp. ~ fampid l nobi~, inqtlityacfreqttnr dcmm I pl, p i m dwmtisfr.-itribrrs: s ~ ex d dwcentir,pereo,~ rcpertrd~of Frucresnwi,.ar invrcem.

v I.
T H O M A S MORUS
ERASMO ROTERVDAMO
8. I?. ILATUS ac procrafiinatus Patgravi noRri quotidie iturientis difceffus effecit, ut & meas literas, & aliorurn ferius mulro quimaut ego volebam, aut tu debebas, acciperes. Videbarur enim commo&slim? relaturus ad t~rneas,~ui tuas ad meattuliflet : fic neceRe h i t , pri~ribus przfentes addere, quibus conflare ttbi dilationis ratio poslit,fimul uti quid nunc agatur apud nos, intzlligas: qui fi unquam aliis, nunc maxim6 i n maerore & periculo verlamur, multis undique moricntibus, omnibus fire, qui Qxonia, qui Cantabrigiz, qui Londini fun:, intrapaucos dies decumbentibus, amistis plurimis, optimis,atque honeflisfimis amicis: atque in his (quad tibi quoque dolori efi; doleo) Andrea noftro Ammonio, in quo & literz ,& omnes boni magnam fecere ja&uram. I s valdc fibi videbatur adverfus contagionem vi&us moderationemunitus : qua faAum putavit,utquum in nullum pznc incideret, cujus lion totafamilia laboraverat,neminem adhuc 2iuisidmalum attigerit, id quod & mihi, & multis przterea ja&avit,nonadmodum multis horis antequamextinaus eR : nam hoc fudor e nemo nip primo die pcrit. Ego, uxorquh ac liberi adhuc intaai, reliquafamilia tota reviluit. Eioc tibi aAirmo., minus periculi in acie, quim in urbeeRP. Nuncut audio, fzvire Caletiincipit, quum nos eii extrudimur ,legati6nefun&uri, tanquam parum fit, in convixilfe , nifi fequamur ctiam. Sed tagion~ quid ficirs? quod fors ferej, fercndum e& Ego animum mihi in omncm eventum compofui. T u vale. Raptim Londini, XIX. die Augufii, M.D. XX.

$am, nihil audio. U~i:~am tunm veri d'gndm Rege munus , aliyuid tibi ab Rege cdnciliet boni. Feliciter rib1 cedat, quod injunxit &TOx ~ ~ :namipfi T c ~ fucceditnihil, ~ imbper Deum omnia. Tuum confilium probo, qui non vis principum ne'gotiok nugis implicari :& me plan; amas, quum iisdrm optas ut extricer ,in quibus haurl credas quim invitus verfor :nequc potcitquicquam eKe odiofius, quim hzc efilcgatio. Nam & relegatus fum in oppidulum maritimum, & F o l o & c ~ l o injucuridum : tum domi qui mcapte mtura vehementer a b litibus abhorream, etiam cum lucrum adfcrunt,quptum nccelfe efi hic adferunt tzdiom, quum veniant cdmitante damno. Sed Domi. nus benign6 polsicetur omnia repcnfurt~rn Regem. Cumrecepero, faciam tu fcias. Interim vale, tu fortaliis ultranon optas. Eduardo Leo multam ex me falutem dicito, & Palgravo noftro ,ii rediit. Iterum vale. Cdcti, XXV. die O&obris, M, D.XX. **9o*ss * ~ 0 0 ~ 9 * f . 0 r 0 6 b * * VIII.

THOMAS MORUS ERASMO


IF. D.

VIt

THOMAS M O R U S
ERASMO ROTERODAMO

s* 0.

do,quasper e u d e m tabejlarium protinusad te transmitto : ek quibus hominem facili depehendes aneiquwm adkuc morem obtinere. NORpetam ut ignofcas, qubd tuas aperui: vides enim ut fcriptr tibi, fic mihi infcriptz funt, nec dubito quin eodem erroread me c o n t r a f ~ r i ~lint, t z q'uz runt infcriptz tibi, quarum tam avidus eram, ut ref i n a r c non libuerit. Si quid in his videris, quod me putabis velle fcire, ego certz nonputo) fignifica. Opinor ad teperlatas,quibus tecertiorem hcio de recepta tabula, d e qua rurfus,ac millies mi Erafme rurfus,tibi ago gratias. D e Petro tuo poltqaam ivit in An-

Ccepi, mi Erafme, literas ab Ventfor-

mihi, jam ant2 cum patre ejus egeram quim tu fcripfifti. Rogant enim pridcm me per literas puer ipfe, .qubd fibi perfuaferat apud illum meam lententiam momenti aliquid ac ponderis habituram. TraAavi rem diligcnter ;quid profecerim haud fitis cenQfcio. ' Rebondit mihi pater ejus non omninoduriter, & tameR (ut novi hominem 'ad rem attentum) opinor refpond& tam commod2,magispudore quodam adverfandi mihi, qudm qu8d exabimi fui fententia Ioqueretur. Snrnmaerat, de filio fe ufurum eonfilio meo: Ed interim non obfcuri lignificabat, eum fe nummatum malle quim litetaturn. At puerum ipfum Gcanimatum video ,ut non rem paJernam tantuh , fed ipfum &am patrem, titiusreli&urus lit quhm fe divelli patiatur iliteris,nimirum dignuscujus indolem talem foveant omncs,atque omni ope promoveanr. Lovanienfem illum ScholaRicum ha c~llocavi, u t non dubitem quin tibi perpetuii fit habiturus gratias. Erudieio ejus perplace hero, pui quum audiviifet eum mihi commendatum abs te,rogavit ultrb uti juvenem ipli permitterem :qua in re ego non gravatim illi fum gratificatus, utpote q d d alioqui deitinaveram petere. Nam apud me pluribus mi. niRris non vacabat locus. Is dumprimis illis diebus eRet apud me, oftendit mihi opera cluiedarn Ludovici Vivis, quibus neque magis elegans neque magiseruditum quicquam jam dim vidi. Qwotum enim quemque regerias, imi, ad& cluem unum fermi reperias udquam, qui tam virente ztate (nam tueum virente etiarnnum atate fcribis effe) tlmabfolutum cyclopzdias orbem abfolverit: pudet me profed 4 2 6mi fiafmc rnei, meiquefuniliurn, qui uno
aut

E puero, cujus caufam commendafti

aut alrerolibcllul~~ roque feri inepto, vendita- mihi, (lolc; enin) piacere, fi quid &erre aliov mu~nos,~uumViri. ref~icio tam ~uvenem,tam videmus quad nobis ante in mentern yenera:) mdra, tarn excuffa, tam dtfcrti fermonis, tam fed quhd mihi plrudo, quando quad fit3bRrt;fa: IeRionis cdidiffe. Magnares ell lin- fpe&~,rn hahueram ,He parum apti diceretor, ggarnrn alrerutrapoilere:illc ie probar utraque nanc confirmor Iraudrnl'citurne~c,poItqua~Tl peri~i&~i~um. Majuscluiddam ac fruauolius Vivi quoqus video placuin'e. Jam illud me prsclaris imhutum ere dticiplinis :a t quisuno eayit ac dckBat rnnuimP, qu&J cpurn videam ~ i v fe e o~tendit aut plurlbus inRru&um, aut idem argurnentum utrique noltrfim animum melioribus ? Multo verti maximum efi &cb o - & cogitationem occupalie, tum iicutriquctranas arres imbibilre dircc ndo, uc in alias eaIdem &arum, ut quanquam x fAus t b illo & elep ~ f rurfus i ~ docendotransfcndere. Arqujs ganrilrs, tamen in nonnullis *:on tantum res iilo docetapertius, dulcius, efficacius ? Non afferamus , fed properrlodurn cadem ctiam poirum fatis admirari vittutes illas quasin de- verba, lic rnihi libenter blandior,pfi cognaclsmationibus ejits tu & acud perlpexifii, 8r ti quippiam fitler6 animos inter refe naltros expreRi+i.i luculenter ,potifimum ver6 (quad occults quapiam vi 3r c o ~ f ~ i r a t i o n concie in &clamando potiriimum efi) nor1 mod6il- liet, Hucilli grcttulor quBd tantum habetlo1oru:n hifiorias temporum tam cxprompta cum apud Cardinalem fuum. Spero fore ut ilmemoria comple&i, quim nonquivis luarum lius numinisfavor iniciuitatem tbrtunz corri. rzrum meminir,verum hominum tot olim fe- gat, q u a folec in cos efle ptfima quicunque cu{isfun&iorum fato aflk!3us tam przfentes in- merentur optima, & tanquam literis ac virru-duifl: , ut non Glibris haufifl'e quz declamat, tibus invjdens, indoaos feri atque improbos fed vidiffe, fenfige, in parts fuiffe rerum vei beneficits fois evrhere, Veriim Cardinalis profperi vrl fecus cadentium videatur, confi- (cui beandi quemvis tam facilis feri ju$m ipfi lia dcnique non ex aliens conditione langui- fortunzfacultaseft] homiili tali, quem inrer du12, ferventer admodan ex f ~ ipfe o me- periitiliimos adfcivit , cui tantum eruditionis pa, fpe, periculo,felicitatem metiri. Qbd fi rximiz (qua nunc haud paulo clarit~s qualn in altermra tanturn parte przfiaret, effettamen ipfo dignitatis fulgore fplendet) acceprilm admiratione dignum. - Nunc verb tatern C e fert, nor) infigniter efle beneficus, neque pro prabetin utraque, ut chamzleonta p11tts9vcr- i~rGgni fua bonitate volet ,neque fine infigni fo folo timu1 mutaffe~olorem. Utinam ex - apud poReros quoque traduaione pot&. pergifcantur~rarme, atquead ifiud Vivis ex- Vale mi Erafme carifime, quem ego fpero foempIar componant fefe quidam qui nimium reut Caleti propediem prafens profintern in ambitiosi volunt haberi pro difertis, i d q ~ e c o hoc regum congreflu comple&ar. Hodieapmagis titulo q d d alia 0mnia contemnant, petlit Imperator. Crasfummo maneRex in quim qudd vel ;kGquantur vel rit; conre- occurluinprodibit, iml, fortaRis hac ipiinoquantureIoquentiamIutpore qui Per Tom- &e que jamnuncappetit, Non credas p a n nium quidem concipiant ullam Rhetoric-es to gaudio norn dico Regis ac Procerum ,fed imaginem. Hiquum caterasartes negligant, populi quoque tit acceptus nuntius per quem quonam fiudiorum ~ ~ o m i n e ~ ~ h ~ Po~~ef confiabat l a r i Imperatorem hucappellere, Iteruin atijant ?oratorem profed6 vel Ithetorem ne2 canruaria, pridie Pzntecoites. Qidmo jure' vocabit yi neque veras agat dam &,mi Erafme, dequo fimihi notus eKrt caufas, neque declamet fidas. Qin per- Vives, admonerem illum. Nunc quoniam quim tends herit atqucexanguis, cujus ~ 0 6 - haud certus rum quo animo acciperet ab igno.ma nullii~hilofophizmonltis, nullis Rheto- to tam importunurn officium', ilfg potes per rum praeceptis, nullis diffcrendi exercitamen- occafionem fubmanere: e f i i n ;rdibuslegum tisformetur. Vives quum in Rhctorica tatem a q u e item inejus fomnio ( q o d alioqui mulfi przfiiterit : aa1.m baud fern12 jam quis- torum l u p m t pervigilatas vigilias) abiirufiara quam qui nihll ~rofitetur aliud,tamen cztcra- qu%dam -qudm ut pateant nifi do&ifimis, rumartiurnomni;um quzquidem digna: runt quum fuerit in redliterariam utile, iilius omG t u , nullam reliquit ,in qua non its verfitus nia qu;implarimis inte1ligi.- Ei rei vel explieit ,ut in ea roll ztatem cmnem contrivifi cando,veladje&isin margrne breviriimisfchocenfeas. Itaqne ut nihil tR illius quad non Ijis, ficiii njederi fuerit. Addet itempluri&rum in modum dele&etornnes, its me pro- muml~cisdrclamationibus,fi brevibus hiitofe&b que: icri~fit in pfeudodialeeicos pew- rise fummam complexus vel una pagellaprzliari cpadarn voluptate perfundunt. Nan id- ponat. Iterumvale. .Anno M. D. XIX. e o tantum (quanquamideo quoque qu&d ilIas inepasargutias lepipis cavillis eludit, validisargumentis oppugnat, iaevitabili ratione IX . fandamentis eruit atque fubvertit, fed & przterea qudd ibi video q u ~ d e r n iisdcm fert tra- THOMAS MORUS ERASMO StJO S.D. Aata rationibus, quas & ipfe mecum olim h e t f i m i h i eunquam fuit obfcurum, quum llihil adhucvivis legilfem collegeram, Erafmeomniurn dulcisfime, quanto inmihi nunc non eo nomine plactnt in litervallo judicium tuum antecellat, bclIo Vivis, qubd mek rationesante arriferint CRrl meum:
3

QIZ

E P J S T O L E .

31$

%%as3&J&6'w%

meum : nunquam tamen illuittius inclaruit, mea fponce concemnercm: id quodego profe& quim in hocconfilio uotibi Leoy;ruaGmus, &&, mi Erahe, feciflii a, nifi amici a 9, ur Iibclius ejus perpetuo premeretur : te cen- do&iGmifimul& prudentiami fuifiRmt ahfen tecontd, ut turn potius ederc finerctur, ter,qaibus BrixiusetG magis irrifus eft quim invifus, tamen lnl~d~i:aquam ita charus erst* durn expeBabamr a@duL, uc aliquando ca finiri fabula, quam fopita fama paulifper, quim zfl, ut video, tih. Nam ego jam ferm2 audiviaem eurn rnoliri talias pbR exiret tamen, nova fulcitata tragcedia. biennium, q ~ u m Itaque perpulimusverius,quim perfuafi~nus,ut atque in antmo haberem ad eum ipfe fcribere, in e3 pa&ta concederes, qua quum tu tcnegcs idque quim potuilfem amantisfirn2: fimuiquc infregilCe. Leo fan,Ek; ie tervafi'e dejekat, iotr- ea conrulere, qua: magis aliquanto in rem iplirim tamen pcrpetai, feri rurnpebantqr : p c ~ us fecififuerar, yuim quz nunc intemperanutrum ver&,quando res me tam proculagente ter fecit : intellexi interea nuntiis 6 Lutetia gerebatur,altero in aiterum congirente rege- tertisfunis, adeb homiuem in abruptum ferri renthatie viciffim omnia, ccrti, diiudicare non fuisaff:&ibus, ut nullis amicorum fuafibuspb:dolere rantum cogor,iilud conGlium tuerit cohiberi, non Beraldi, non Lafcaris,non tantum apud utrumque valuiac ,ut pax inire- B,~drei(videsqualium virorum) colifiliis retur. auod valiturum non erat, ut Ervarctut. trahi: non Deloini demum viti tanti, non re~aiukm enim rum libellum editclm quum verendifimi Cardinalis, 1qui nuper illic obiit* minus irritatisanimispoterat edi mitius, quim autoritate commoveri. Sic inrabcfiebat ulut nunc demum adau&is odiis emitceretur a- cifcendi libine, & tanquam Narciffi amore cerbior. Prodiit enim ,fed amari~rali~uantoquodam fuorum ipfe vcrfuum deperibac mi&quim vel fpe;aliim vel in remTulfiet Qudiofo- rQ quosumen quotidie novos, velut P cunis rum, in qui bus defidcratur ea tnodeRia , quam cxceptam fobolem,:in menfam nunc DcMni, ns v d idiotas invicem non przbere pudelceret, nunc Cardinalis circumferebat ~ ~ o i c u l a 2 At dbi cert; mi Eralme convenic, fi caulas auas nec femper inde lztus rcfercbat domum, allegat, habuit, non mirari, G armaryfcntidaf- quum iviris d&is & gravibus audirccinterfeaum fuum tam infigniter offenbs egdderit : dum talia, quatia G fapuiffetipfe dixilfet fibi* mihi mufta chm alii icripferunt iliin elufuself aliqua figura veri, fic quoque con- -rum venit ignofcere. Nequc enim nos quicquam linc, turn Joannes +"darn natiwe Grzcus, fegnius credita movent quamcognita. Nones homo Latina lingua j ~ x t d d 0 6 ~ ac 0 ha, provel hortandl;s,ut cx- bis mpribus, &indubitat= fidei, plurima reveladmonendus, opinor , hibeatur abs te verZ Chriitiana modeftia,cujus tulit coram: quibus quum fentirrm Brixium labor in tota re uni defudat ChriCto, qui tibi fo- irnpotcntius abripi, quim ut att~caaripatclus o b oculos debet obverfari: I quo folidio- retuy, mutavi conlilium, atquei fcribendi vorem tanto referes gratiam quanto magis hie iuntatc deftiti, Simul cogitabam, etfihzaereferre mundus neque ingratus curat, neque nus indulgeret animo, nc penitus vellet tacegrarus potclt. In cujus immenfi com'moda, re :tamen quoniam in earn rem tam muiturn ram multum impendebat tcrnporir, in quum cot incommoda perpeKus lis ,quum tot itud~i, Iaboiibus valetudinemdetriveris, ut bonapro- quo non srar abfimile'veri, primGmillum anirnoveres Itudia, ramen apud invidos, eosquc micalorem, acoeiut impeturn quendrm , q ~ i fpacio & mora deferveribi propemodum uni debenres, quicquid ha- f~bitisrebusim~onit, bent literarum,, fi quid habent bonacum, mala re, locis eum lufurum ac falibus i jurgiis ve'pro bonis referas, eo limilior es Ghrifio, uem 16, cpnviciis & calumniis omnino ternperatun o n aliter pofIis imitari Gdelius, y a r n Gmale- rum Cbi, ne merit6 judiearetur importud h a dihretalics benzdiais ,Gcutinc~tafii bentfa- Icdicus, G acerbiur in pace lzderet, quim 12&is. ValeEralmeanimo meo charilfime, fus effet in bclla. T u m quoniam ante aonos feptem Chordig'eram ejus legeram quz tametfimultis & inventionis, ceconomiz ,& fermonisvitiis abundabax, pr'9 ie ferebat tamern X . fpecimm ejushgenii,quod annis pofTet (quos THOMAS MORUS ERASMO, nunc acoesliiri videbam) aliquando maturefcerc: @embarn earn de&um aliquid atque VIRO OPTIMO ATQcUE DOcxcufl'um editurum,quod me quoque in quem CTISSIMO, S. D ed&atur, obleaaret, quem joms aliquanto liNTZMOkUS ,,mi Erafilre, Prixii jam bcrior non admudtun folet dendere. q t ubi diu Londini herat, priufqwm tu2 ad prodiir przclarus ilte Brixii partus Anrimorus, p e litcrac pervenirent, Mirabar ali- Morycho plan2 moro!eros, vencno quovis v k qmntulum, quam rem tam valde vclles, cur de rulentior, & indu@ior ipfa Chordigera, nihiI ea tam ferb kribe~es : n l aut Arnimorus fix- aliud quim, ut pareratairriG, d u d inrerea m y t2 ferius aliquanro porvenir iRhuc :ryt idea cum r;?rerdak,P~r, X e u ~ t l em& ~ TY~OPLIPfdlti fegnibr ,qubd donec accepi&s mt!ILd- +wc. Et htrcl2 quemadmodum A h i t car!amparare c o a t d putafti fore ,utsjus Ii- bones eruGrunt Empedodern , itt qrbonee b u m , utpore m t w i potiusqu&mnllhinoxi- ifii fimikm captantcm gloriam ehlarunt B r i rrm, nequc plan2 digaum cui rc@otderaut, ~ium,ac tt;ddidcrm~ catbone quovis a u k

rgm:

cepturi forent quum f;ci&t, qtlo tam fzpe confi~luinint~ne faceret. Accidit enim nonquorum ego judiciisin cneis rebus magis fide- nunquam ,ut quodne liat,obfiRimus acritrr , bain quim meo. H i quanquam fatereotur, durn res eft imegra,id ubiin eum locum venit nemiilem efGliteratum ufquam,cui non fa&pt non pofit corrigi , patiamur, & vitium , ra fint naufeam, tam infulL, tamviri~lentadeli- quoad llcet ,vrrbis integamus. At e g o , mi ria: calumnias ejus cenlebant, etfi perabfurdas Erafine, qu.0 veri videre pofis,quanto vcrius atqueineptas, ad hzcnec abCcuras ;fi quis at- Morus tibipratusfit ~ b t e m p c r a r e , ~ u iSrim tendat fatis proram puppiraque negotli, non xlus ,quanqwm quum tuz ad me venirent lifore tamen fatisliquidas multis, qui f b r t d e le- terx,l~ber non quidem f i b przlo e f i t , red tog a e n t e~tisAntimorum,quurn'neque Chordi- tus eaet excuius: atqueEddocere pofsim n o n e d gerz,neque rneorum Ep~grammatum facultas duobus auritis teitibus qui ex me audierint, C tutura tit. Suaferunt igitur,ut h z c omxiia in u- oculatis plus quam decem ,qui h i s viderint cogerem ,& le~orispariter hbji- ocul~s:imb tetlibus opinor oculis ipfius tuis, num l ~ b r u m ceremoculis: tun, ut meo icripto nrgotium utpote ad quem librum ante hanc epiRolatn non nil~il ~Iluitrarem, fit ut legenti nihil reqlai- pervenifl'e non dubitem : quanquam ad cjus rat~rarnpiius~nili judicium fuum.VidesErafme editionem totrmicorum c ~ n l i l i i s u r ~ e r; etar ctriffime,quidnosad refcribendurn compulit, men ubi ruas literas accepiifem , cujus unius Quamobrem non n e d e habeo tuis refpon- spud me fententiaomnibus omnium caIculis dere rationibus ; quandoaifialih me perpulif- prieponderat ,non fum imkatusgrixium :cui lent alii,herim ipre tibilemper i,uo'+n@@. At quum lit, ut fcribit ,crumena fempSraregraa qu6d tibi~idco~rrfuafilie Urixium,ncgligen- vis, tamen tanti fecit motlitionem ttram ,cutla tantum tabellarii tuicontigige quo minus jus ,ut ait, nutus obktvat, ut non bitinuerit cffcreris,ut ille p e r p c r d prdlerit Aht&or*tn tantillurn lumptus impendere ,guo libellor il61um, vchementer mi E r a h e demiror ,id fit 10s univerfos coemeret ,atque In ignern Fernel acceptum t ~ r q u a r n probatum tibi.%dni cre- ronjiceret, ut tantas eius iaeptias, npmen illud dam,inquis,quando Beraldum atqueBudxlrm, Brixii ,cujus illufirandi defiderio nlmis quam utrumque tam Cpeaatc fideitefies producat in m i f a 6 litit , infamaturas omnium hbducejudicium ? ProducitErafme,non nego, fidei ret oculis, E g o vetis, mi Erafme , prztcr tantz viros duos,ut utriuslibet f i d a i n quanta- eos duos quorum alterum jam ad t e mifevisre facere fidcm poliit, Quidobttat,inquk ram alterum ad Petrum Aigidium , atque ergo quin quod ait Brixius vicerit? H o c unum, ahos q u i ~ q u quos e vendiderat T t p o g r a p h r s r n ~ E r a l m e , ~ u hquuni d duos teRes producat, (nam quum primum proflarent ac cacpifim utrumque producit auritum ,, oculatu~ e r b avid; flagitari, tua commodum intervenit epipeutrum, quurnplfis rn jud~ciisvaleat oculatus i t o h ) coemi ttniverfos ,eosque claufos adtellis unusYquimauriti decea.Quid enim aliud fervo , ut priusquam aliud innovetur ex me, poflunttefiari Beraldus ac Budzus ,quim.fefc pofiimus , imh pokis potiusipii tecum fiaexipfo audiviKeBri$o,Antimorom illo autil- tuere , quid ; ime velis fierib Qarnobrem l o die foiffe fub przlo3Hocenim lignificat Bri- tute nunc mi Erafme,, e t i h atque etiain yiusYqr~iim.Te dicitillis editionem hntimori in- d i f ~ i c e i, n ejus amici cauh quid Ratuas ,pi dicafli: aliquot ant6 d i e b ~ s , ~ u ituam m legi#et quirquid Aatues , obtemperare zpiRoJam. Ergotu Beraldo credes & Budzo , Nam qubd fuades, ut quicquid I Brixium Fedcui interim credent illi?annon ipfi ~ r i x i ? o fcripferarn omittatur , quum epigram mat^ Videsncnunc Eralmefpecidfum iitud teltimo- mea denui, continget excudi ,atque ut Antiniurn? Qernne ego heri vidi advos adferri ve- morus Brixii yicilsim non propagetur amplius: f eri:, ut exir&denique in rugarcinatam Gpn- ego, mi Grafme quod ad Brixium pertinet, t aram? U t ill~domittaminterim,~ubd nul- lnuitis mihi videor conieAuriscolligere maIosui~quarn teltes potelt producere, non anti gis tenerum ejusin ~uosverhsanimum ,q ~ a m GbiJeCtarn epifiolamtuam, q u i m vidifiet ex- ur abduci patiatur a b e o h d i o re, q u o car& cufam,quum potue~it acceptam difimulare,ut fimzFzeturz fulequoadeius fieri poteitprocuifia caufa pbit spud tq licerethti integra, Prz- ret xternitatcrn; ~ e ver6 a epigrammata nunterea q u u m ~ n t i m o r u ejus s co@et quaternio- quam admodC animo la cue runt med,id u ~ d nlbusnon plas o&oYquitotidem diebus folent & ipfc mihi Eralme coniciuses : cu; & qui us* dimidiprn exBrixii verbis coll~gi- dam aliis nililiber ifle arrififlet amplius ,qudm excudis tur pera&um cllk quum tuas literas legeret , in adblanditus& mihi,nurquam fortafiis extarcc anguRom fan2 compingit illos aliquot dies ,' hodie. Nunc vide ut rerum vices i n v e r l funi, +bus rit fe Beraldo & Budoo indicafle edi- Si conditione cautum efitjtltef nos, ut ex epit i e c m . ~t cur,inquis, fingcrct iRud ~ r i x i u s grammatis meis tibi liceret qurcunque v e l l ~ Adeh tibi mirum vldetur ,G vel animi ca~tfa transfigere, mod&ne jus in pauca qurpiam fiis fingat h o m ~ - ~ o Z t i c u ? s Quanquam fuberat q u z mihi liberet extipere ,jam ~ u oin s verfus d a m caufa, cur fingeret. Nam quum urer- folos tu ex ferrum ltrin eres,eos ego foj quefrequenter a d m o n u i G , ne tam inegtum 10s exce tionedefcndehm i d e a mihi c a p e * libellurn,ac muliebriter jurgiofumederct,vo- runt ad landiri, poRquam eos :video multis lebnt forta&s euperiri, an eodem animo ac- cohendari virulenta atq; ineptit qerfificatipnt [Rr] a Rib.

k n ?:'caqrre hee omnitlo quicqitam refpond2rx h~tuerarn.. Yhiim aliisaliter vifum eR,

$aRitUJt*
,

THOMA2 M O R I
tales verfor, ndndum plan2 reIatus in d k & utin re ridicula rideamus: nun b e r e h r , iH* *am, quin aliud & in me mndonaturoi fit humanus leaor, bumaniscquos hominum iit4 ma protius etcdfit, affe&ibusa Vale mi lb iafme charilftme. Qum Cdletum v e n e r i m ~ 3 ~ q d Rex p p e d i c m adatnabit itrr fprro fds re ut corarn his de rebus coiiimemembr p l e ~ nius. Nam omnino in hocdegurn convent& te expeaa, atque ita Briwium: nam& Regin4 G a h ~ aderit, ~ m cui cum fit ficretis Briiiiusd non poterit dpinor abcffie, Jta q6od ad dC attinet,facilZ rem cdmpones ex finte~tia thr Nam etfinulladecahfa fic cgit in nie, ut pIahr declafaverit hihi1 ad mearn perniciem przrci viresdthiffe fibi : tamen quaddo tu, mi Erafi me, plus es rhiBi qu3m dimidiurh mri; plus f i t amicud apud trie) valebit in Briftio, juvenci. Nec tamen e m , mi Eraime, te c o y tuus, qudm quod inihicus meus. iterum l& fufentere6lifem,quime velad prrendum prz- Grenvici, menfe Majo, M. D. x$. R m t i o r i b u s ~ cpoflum i~ cornponere. Celt2 wb+b o t ; &*w ~ -9e; +% ciuod ad cruditianem eius attinet, Itudiofum ld & ; credo, &no" arniiho fiupid;G, turn cjuem diquando alium rkddet ufus. Czierhm' THOMAS MORUS ERASMO K O T E R O D A A ?S,D; ~ in his auzedidit &&enus ue fete" dicam id . tjuod Aiam do~gre poflum, neque fulcecifmir Uam rem ad hunc usque died d p u b caret, neque numeris fatisfe'ck, & ingeniof).er a penPCemper o tdvi, Delideridmfquenter mags labitur,quim u c puero coticedl ciGme,ut q d ~ tl d i perpetub contipdRit, Et tamen alis eR,non tanti memet giffegaudeo, idemafiquanqo gauderem con; facio, ut rn?flip0 e cenfeamet-uditiorie'con- ' rigiffe mihi, nem ' e ut publi&;rruth ferum new ferri, quluir!h,'mi Erilme, vk, atripre u c u otiis tiberatus giquid ohm temporis virwci liens *el ( o d rerius ceni puto) q&&m ffcdd~ntauta~mibimeti~fi~o~cmt'idlluac crganfe dv~ ~tate~~racferas. EEut ingtnu6 di- tandmErafmeDel bpu'mi maximi kbignfsam, ade6 illum notr odi,ut poPtquan1 anima tate ad Principis indulgencilfirni ben'cfick nuncdefecatiore~urnfi&rls, adamem etiamli~ conk@utur fum. C z t e d m non ha' tained terarum'gr4tia.; ~ etug, f Veriim 2n caufa. quid Cum c6nieqyutusJ ut V O ~ U ~ ;F w a t enim fir' fieri velis expende d i f i g e n t i ~ priusquam ~ itlira votis ur ultimlirn i h m vitae colophone1r~3~ peres.. Nam finon r e f p d e t o $ putabor' uicquid annoturn heram habitlbfuf, r ' n k multis hujur ineptifErnie rii* pnbuifli caw I u m , vegetumque,morbo faltem k cficiani Gm, & nihil quicquam provocatuq , tamerr ,Hberum, (quoad perataterlir liceret) sbtines , iris & txcirationibus infeaafus il- fern. Nudcverir'aiiejut~ofi,nimittm fbrtaF um quod notf minus fuiR'et', itihumanum, &in~pr.rbbi, cotnpos diquando fim ~ t i ~ r u s , + elie docul, fi tu librum pa- q e o in manu efr. Sedintcrim peaus mihi oeBuimXun~falfiw rrerisexire fibquo qplodfecunda Ioco monedi cupavif nefcio quid~bbrbi icyus non tain fenut fi omni'po & c r e w fit emittere i curan- fu & dobrechcior; qua'meventus ~netq ac tidum mihi fit, ut, ('qudh hatZenus me pr2- more folicit'or. $Jam qirum alicpoi men$& ~itif5edieis ) cruditione iantum videa~& eodemtenore feme& in&hret, con&lti Meeaufa 'Brixium, n o n &an? cohvi'ciis vin- dicifk$otiderunt, moram longam in m6rbis cere. Ego, mi Erafme, uf et'uditime con'- e&per3culoiam, & curam hujus ajehant celc.; tentus brn,C'Biixio' cqmpar fim itr cauf* rem e$e non po$& teimjjore Lfenfim; viAu,. rrondab$to quhIoogP f i i nfiiperior, quantuma q u i d me&candum!nequefinem. vis Cam B'rixius aifcrat bbnrm, ficilem, vind- m d e n d i pl'srfiniebdnt;ne@e filwem'fitiscer~ bifem, pud'ptiocipium ex arte fdef adRibe,d tam polliceb-anturtamen, Harc ego igitur mead defendenhrn hoxamd ~ & n v i c i iprdes cum f erians =nip0 ,qbum aut depnendun$ facilPme vinci patiar, q u m r h o m m g e n e mihi magitlratum'viderem; aut operani meaw nunquam' p u p a t e itatui. 'Ettamen 6erP in's0 gererrd~chdicaiuram,qbaadcinegotk' patelf,, ut quo4 miG mea f a c i r ipj~ria\,nihiE. qu~t.espofcebat&ir$pfer'me-nonpoCTenc,nif3 acerbum videri;fdetn alius cui n o n id& m i ' moitem ipfe abird petitlitiret+, qua fi defunfin& e$ judicer effe mordacututn:' Quad fi* gerrr,reliic omnino cum vita fimulrelincjyen; 6 r s accidcrit ufpiam, non*ade& reve2elior z e ~ dub fuit otficiutlvidecrevimecum tandem alquitatem r e d ' o ~ m ,quin bt in me quoqbe,. terd potibs quam utroque carere, Quamobmi Erafme ,quantnnkunqae gravem ptrfo-- rem,ut &phblicis rebus pariier & mez tlur8 ~rramtuusnbbisitnponatamor, gui magna' dk' corifu~c~rn, i cllcrifimi Prineipis & 0 p t k d me Wt ~rxlnia, taasea dom adhac inter mar-- benighitace fbIplex impetravi, utmagifi~g't* & a , -

V.

y.

.g

srO?

% ,

Efii,+o mc (qaod tote i ; i ~ ) l : ~ n itorii~sam. dem h e r i s propatirrlrus: qu2 ut tun1 prop.. kfishmo li~credlbiiis ejus in me h 7 0 i E Z ! ~1011- neres torcius, diverib quorundam vitia , c~uac: r amplc&ebar!tur, e:~:irnul;b~nr. &P f~pramrricumq u i m f u p a $ern ac vornm Fro ~ i :uciSus t vit~o vertere, is dmnc meum honsravera:, nor~cfub ejut pons Q~cm animum qui v ~ l i tibi haud dubie f i d a b ~fatis, t priusquamGtis invedere fatifccniem dignaret:lr ejus nlat ,qua r~tiionep o s t f3nBiTiimurn quemnerare. Superos igitur univrrfos qac ex antiquisEcclefi~Do&oribuiexcufare. ifios i n ~ t ~ l ~ e n r i s f i m i nome s adfe&us LIeus, qui folusfore3,dig;?a repen- quas cgoccrte non dubi:o, li noilrum hoc fecclum tlc vidifl'ent, ut vidcrunr fuurn, nonnulla f q r a t i a : & mihi guicquid t r m p ~ r ~ s r c i i q t ~ u m darurus efi,ne per incrs x q u e igaavum tranli- fuis quemque cc.mporibus fuirie & cautiosa :quod quiz nonfecegatur otiarn, non earn modb ~net~rern donet rxpl~naciusenarraturos praleniibus m c 'deut bonas horas bene collocare veiim, fed elm ruct, propteres clutd t!i~a~ etiam corpocis d d a t firmitatem ,qua posfrrn. ban:i;r ma!is, ftitura non veniebant in nlctlillis accidit, ?uod i!ti nunc N a m (qure mea bsordia eit) infirm3 valstu- tern,ictem nintirun~ dinenihilomnino pofirm. Neque enim ,mi calum!~i;nrur in te: ticmpe ut p'3fie3 i!.ccreErafme, omncs fumus Erafmi, ut quod mor- fcelites hsreticiquadiia fefe jaeant ab il!c,rum fcfptis h~uiiirequar res tibi non cum h:iAttiilalium omnium uni propenlodurn tibi pro$ patribus illis, & or:hoi'::nit ii lci tius donwit Deus, id nos conveniat o m n a rnls fi~lum fed ~ ccm ipE: etiam expteare. Quis enirn przter ee alius id poni- ?etul?,isflmis p r ~ f i d i b d s ceri audeat, quad tu prcitas? qui przterartaris hpofiolis &Esangcliitis tit, a:c,ae ipCo ctiatn : CL rjcaruti-i ingravefcentis 4ncommoda, Ijc asfiduis a a i - Servatore noitrc, ccinniunis :1 Aus morbis , utfatigare atque obruere juve- verbis maxim$, imo prepernoduii; fi,lis hanem valantem ;qucj.tannis camcntotilrs retici onlncs dogmata Tua fai5slir;t: ED:JJIIIL~P temptiris tt~iraQionem,tat~quam niliil inde ne- itabilire. MzBe igicur, mi Erafine, virt~:ilsus .,tte 2 n d graves nequeadverfi valetrldo furri; ifiis tuis, & tantum,fi quid icterdwn L m i cuvel 2li:quc s u e t , editis libris optimis orbi toti nunquam jnsquarn viri anxiam f~licitudinem K~tis grandi caufa commoveat, ne ?epigex tLieffas reddere. Qt,z resuna quum rcplitanti bds univerfis miraculi viccm M e a t , ad fiupo- men ad pios eorum affeous quzdain atteiEm rern tamen usqtle mirac~llljmgcminat, qu&d perare i alioquin negleais r n a l e v o l ~ n ~ia&?:om ni&l tc deterrent j.fcribcndo (qui vel Hercu: tratibus,perge~~idhsjuvandisfiudii.; nihil remroatus in5::er-e. 1ed:n pcAus oppreffuri videreztur) toe hndi- movendls vlrtuc~bus que in t c fi1rgen?es ~ i t i l i t i ~ a t o rtui: e s qualei D e illo quem mihi literarum gratia zon ettibi multos d i e s exufclrat incomparabilis iam religionis cornmendaveras, pery ,lam cirifiius ingcnii iui atq *eeruditioriis , ingeniunri t ~ r n f ~ e t 2Ianeac -e ci~iliter, per atnicos quosutcaveam ne mihi h L!ietiam tllc hperantis invidia: ad quas naturi gam tdmcnitrrs futi~, quoad fieri per me poa t j n e indultrlx tun: virruees quum facile intel- natur 0s: id pr~fc8t.b ligant nunquam $oCe conlcendere , & ferre tcrit, curahitur. Neque enim nefcio quanturri dirurri- i;tpcriculi, novas ifraserrorum TcCtas admit* rmen per anini tumorem, quo p n t u r , 4 q o e a n t ucinfri tam long2fublidant, tere, q u z tametli feduli, fempcr haaenus apud ~ n a c h i n ~ n tinter i r re nimirum ac pro fua quis- hos & przfulum cura & Principis autoritate que virili moliuntur, G quli p ~ s l i n efficcre t ut cohibeantur , mirhm tamen qulbus primizm eua gloria ad ingloriam ipforum vilitated technisirrepere,deinde quanta cum kcrvicacia qucas asliduadetre&ationtdeduci. Sed duni nituncur irrumpcre: neque c:lfant unus & alter faxum h o c ifyehiurn jam toeannos volvunt , 2 noltris, male veriendo Scripturas & clrtcr;us quid aliud interim tandem tam irricus q u M interpretarido, omne genus likrefco; i Belgiimprobuslabor cffecii, uim ut faxum fernper ca (quo f;:velue in porrum aliquerrr recepei n iplorhm caj u t recideret, tu fernper altior & runt) in hoc re$num libris nofti-o fermcne fublimior evideres ? Nam fi quid interddrn conkriptis rniaere. Quoruin ipfi fic plci isque aliyos, y i n e q u e mali h n r nee indoSi, c c n - ielpondimus, utnonvalde cuiquam mccuzrn, moveatl in q u o fortaffe traaando aliter abs t e p i utrurncjue Perlegeiit: nifi q u 3 quidam temperaturn ltylo voluiflentsq~idmagnz rei & nova per levitatem, & pernicicfi per n:alieR? quum id nos! modb null1 unqurtn fcri- iism iealibenter & cum {avore perlegcizt, ur ptorinonacciderit, fed nec ipfi qtiidem dum non ideo aflenciant, quia Vera credant r;Te q u z riotarehe tua, fic poruer.int ramen temperare legunt,fed quia cupirnt. Sed irti horninurn iibi, ut non idem vitii & illu&rius quam ut ex generi, quibusn~alos rire libido elt, ndla urripforum honore fie, & frequentius quim pro quam rctione fatisfecei-is. Mthi itudi.~eft libelli cujusque m o d 0 contigerit. Qua in re pro me:: virili iis pizfidio efle, qui non fus tanto difficilius veniam merencur illi , tqubd fponte defciicinne1vero ,fed verfutoruc; he.. ignorare non polfunr ,q ~ i m ingeriuP f ~ t e r i s minurn hllaciis alducuntur. 'Vale do6isCne ipfe quzdam t e traaaffe i ~ cpriusquam , hzre- Erafmt., ac de lionis frudiis optime merim fes icz pe(ti1entis orirentur , q u zjam pafirn Ex zdibus nofiris Chclcheicis. Anno graflantes pefluridanr omnia,et fi divinare poDornini M. D. XXXlI. decimoQuiffestales religionis hoitesac proditores aiiquarto mcnfis Junii. q r ~ d f j pr~ditiiros d~ effef rnitiusac dilwius di~n

..

defendere, ~ r n e n e f c i a s ~ d gIori~sCfir!d m +*96*.pe w*qb+ egse *&~ferim, Epiraphium meum accipies: in quo

&Z. poi;ro magiftratu, nec adhuc quifipam pralnas abs re literas accepi ,a1terasFribur- diit,qui de mea integritrte qucreretur.Aut tam gi datas VB. Februarii proximi , alteras innocens fui,auttam cautus faltcm ut ~ m u f i s hic *rims attulit , qui praeter literas meisnecefle fit ,firnealteronolint ,alterofalimperti-vitalia, qoacin regionibus iflis ada di- -tern financgloriari. Sed dc hoc negotio Rex pacbgnitu runt :quz quhd me fiire voluiiti, ipfe quum aeds,tem privatim iaep4tum bis pumagnas tibi gririas ago. De rebus tuis omnia blic; pronuntiavit,Nam fupra q d m meuspupotesi *irino cogilofcere ,qui mihividetur dor pati potcit ut recenfeam, per os ducis illu& probus effe, & diligens. Gaudeo tua caufa, itrifimi,ducisinquamNsrfolchi~mag~i the&, quoniam re amo ,e{iam mea ,praefentem faurarii Angliz, quum ficeffor meus homo Cantuaria prztlem, non minorem erga te inprimis egregius coijocaretur in loco, honoamorem prz fe f~rre,~.ulirn pranitit oiim Wa- rific; jufit de me teRatum reddere,qubd aegrd ramus, quo n i n alius vlxit tui amantior :qui fi ad preces meas me dimiferit : nec eo Gngularis virus eit in fine ad dandum fcgnior, ipfa resin- erga me bonitas Regis contenta ,revocari fedicat impares facultates non imparem animum cit idem denub multo poR in fua prsfentiain fuiffe in caula : nam mortuus eit fupra quim folenni conventumagnatum ac populi, per os quifquam credat pauper ,niliqubd non dehit fuccefforismei , inoratione , quam e mounde diflolverentur debita :neque itamultum re,primam habuit in fenatu , quem fenatum ,dCbuitJfeedpofl impenfa jutla hneri ,non ad- (ut [cis) nos parleamentumvocarnus. Igimodu~nmultum fuperfuit. Dunclmenfem cur fitibi ita videbitur , nihil eil: q o d dubites haud dubii vehementer exhaurit hoc bellum, quo minus edas hpi(tolam. C & o d inEpitaphia aut incurfiones potius quz runt habit2 nobis profiteer hzreticis me fbiife moleflum , hoc cum Scotis : nam ejus ditioScotiselt conter- ambitios; feci,Nam omnino fic illud hominQ mina, tam procul 2 nobis, ut ego tam rarb fe- genusodi,ut illis ni refipifcant,tam invifus e@e ferZab iUo jam audiam quim' abs te. Ramor velim quain cuimaximi, quippe quo! indies hic crat D ( . hit fcrrfi ccrm Mclanchrhone y n i magi# ac magis experior t.alis,ut rnundo ab illis frrvatrrmpn ne/croq~os di# clanccrlcrm,poJ? fur- vehementer metuam. Illi de quo fccibis (obti~di/lCeII;fi: fidir ramorpelatzmce~nwrt, 6 fequar tuo cronGlio) nihilomnins refcribam:, rcs repertag fal&Yma. Rex videtur adverfus quanquamlongam epifiolam jam diu paratam hzreticosacrior quaim Epifcopi ipb. Tynda- habeam ;necobid contineo, cjubd quicquam lushzreticus\_noltras, qui & nufquam & ubiq; penfi haberm quid iUi aut omnes ejus compliexidat, fir#/@ nuper,Flmchthonem c//; cesvel fentiarit vel fcribant de me, fed quod apud regem Galhr :firnet co~locntum crrm co, nolirn onerare me neccnltate reIcribendi e'xq r c i z R m vidzfit exccptcrm ParI/;is comit~tlr ternis, quum ctira popiore tangar reipondes, CL. eqrrorum, addebatj trmere 7jxdaId ,n~ di domeiticis. T u mi Erafme feliciter dm vale fi Gah!t* perilcrm reciperot,verbwm Dei,cunflr- felicilftmz fem~er.E ruse nofiro Chclfeico. a&ctur;a fide EX~&Z@& cotat&~iclcf;cam JeEfam. Qim Colicit; traaant hoc negotium , tanquam illis delegaffet Deus inflituendum T A B U L A A F F I X A A Q SEd gulchrum Thamz Moti. &rudimentis fidei imbuendum orbem.- Ouod HOMAS Moms urbi Londitieni; ,fad in epiltola priore firibis, dybitlffe te epittomilia non celebri fed honelta natus , in lam meam edere ;quum tamen esent cauls: literis utcunque verlatus,, quum & caw cur editam cup:res, noneR,mi Eiafmc, y o d dubites, Locmulei quidarn apud nos fparge.. fas aliquot annos juvenis egiffet:n foro , & in re caperant, me quanquam diiiimularem ,in- urbe iua pro Shyrcno jus dixiget ,abinvi&ifia 'vitum tsmcn efSe maaiflratu abdicatum. ' At mo Rege Henrico OAavo ( cui uni regum e 9 quum fepulchrug mihi faciendum curil- omnium gloria prius inaudita contigit,ut fidei nondubitavi rem, uterat, Epitaphio te- defencor , qualem & gladio calamo veSd $ari,ut contra fi quis poffet,redargueret. Hoc praititit,meritB vocaretur) adfcitus in aularn illi iimul ut defcripfennt ,quum velut va- eR: dele&ufquein confilium,& creatus Eques, num non poffmt,ut gloriofulam inceil'ebant. Proquzfior primum , pofi Cancellarius LaaSed ego hoc malebarn, qudm ut alrerum illud cafirik, tandem Angliz miro ~ r i n c i ~ favois perfuaderi finerem :non mca cert2 caufa , cui re fatius eit,+, Sed interim in public0 regni quiddicant homines, modb probet Deus, non fenatu leaus eR Orator populi : przterea mulcum penfi habeo:fed quoniam in fideicau- Legatus Regis nonnunquam fuit , alih alibi: falibellos aliquot adverfus quofdam noaros poltremb verb Camcraci Comes 6 collecontentioforum dogmaturn propugnato- ga junAus principi legationis Cuthberta res lingua noorate icripferam , arbitra- Tonitallo ,turn Londinenli, mox Dunelmenbar oportere me integritatem nominio mti ii Epifcopo, quo viro vix habet orbis hodie

g 11. videbis qua confcientis fiducia nihil dli b b T H O M A S MORUS dior ,q u s minus de me prgdicent quod iibet, E R A S M 0 R 0 T E R 0D A M 0 1 Expedavi jam Syndici tempus geRo acde-

< ,

--T

$,

$&

quis:

tquicquam emditbs,prodentius, melius. Ibi in- tum, ut penrtus inimico carearn; gaudto C3!.. terlulnmos orbis Chrifiiani Monarchas rar- tem fortunre beneficro, anlicos mihi perquarl fus refs& federa, redditarnque nlur~dodiu egregios, inimicum vero contigille taiern , defiderztam pacem, & IatiiTimus viilit ,& le- quem neque amicum quisquam velit , neque inimicum curer; u t qui neque juvare bencgattis interhit : @amfiperr paremf;rment,frzxtrztcj~iepr- volens, :lequc nocerr potlit iratus. E t tamnem. men mihi ccrte fuccenLrrrn, fi vel talis ~ n e r i t o In h o c o ~ c i o r u m v e honorurn I curfiqut~m meoddGsmeo. Nunc vero eoaquiorcaniitaverfaretur, utnequePrincepsoprimt~oope- m o fcro, quad non dcbito, quinomnibus inram ejus improbaret,ncque nobilibus efi'et in- clarefcat facile , inepturn ittud ac plusq-cam jnrgium,nonaliunde quamcxaninti vihs, neque injucundus populo, furibus au- m~llrebre tem, hornicidis,haereticisquemole[tus ; pater tui morbo narum, Qin eb quoque minus ejus tandemJoannes Morus Eques, & in eum mihi difpiicet hoccertamen, quad ut nihil injudicum ordinem B principe cooptatus , qui de boni poteft accidere , ita, przter chartac reSiusconfe(fus vocerur, homo civilis,fuav~s, jaEturam 8: temporis, quorum ego neutrum innocens, mitis,mifcricors, zquus & integer, itatui rnultum perdue, nilr~lalioqui qot at 31quidem gravis, fed corpore plus qudrn tcrutri n d r u m magoi evenire mali ; quzndo ;rta:e vivido, poitqu3m e& produ&am G- tales uterque fornus, ut neque mihi qtlrcqua:n bi vitarn vidit, ut filiurn videkt Angiia: Can- tunocercpoRis,neque tibi quisquam; quum ~elhriunl, fatis in terra jam te moratum ratus fisejusmodi,in quonihil fieri detrlmenti quelibens ernigravit in caiurn. At filius defunAo at. Quauna fiducia te impulfum video, ut2 parre,cui quim diu fupererat cornparatus,& quaquaverfus apud Literatos omnCs (fi qui ju~enisvocariconfueverat,& i p k quoque Gbi tamen tam nugaces nugas dignabuntur legevidebatur, amiffurn jam patrzm requirenr , & r e ) libello ill0 tam elegante , tam egregio editos ex feiiberos quatuor,ac nepotesunde- indolrs tua: fgecimine , morurnque tuorum cim rdpiciens, spud animorn fuum r e p i t per- tam gravi telte, temet ipfe traduceres, .uc qui feneicere. Auxlt hunc affe8um animi fib- antelitis docuifies, cujusmodi DOE-a Lis,nunc fecuu itatim, velutappetentis fenii hgnum, demum, edito in id libello, cpalis etiam vir pe&oris valetudb detcrior. Itaque rnorta- lies, okenderes. Oftendiiti vero tam intilium harum rerum fatur ,quam rem i puero gnitcr, ac t e n e t ita depinxilti qaphice, ut e g o pens remper optaverat , ut ultim&s aliquot tot tantaquein re probra fpargere, quam quiVit&fua:annosobtineret liberos, quibus hujus bus tute temet totum oblinis, neque li vel~ni, v i t ; negotiis ~ paulatim re iubducens , futurz queam ,neque fi queam vclim. Ec tamen pollet immortalitatem neditari , earn rem ut ejusmodi laudibus te geltire doccs, eavidratandem ( ti raeptis annuat Deus) indulgen- tur una atque unica via pfacandi pro~itianditifimi Principis incomparabili beneficio re- que tui, ti quis in te fzdis velit ~ r o b r i sdebacfignatis honoribus impe:ravit ;atque hoc fe- chari. Verum ego non usque adeo tuam amipliichrum fibi , quod mortis eum nunquarn citiam ambio, ut n a n ea potius mihi di&a cuceKancis adrepere quoridic commoneficere~, piam, qsr vel uni placeant bono atque honetranslatis huc p i o r i s tlxoris offibus, exrruen- fro viro, q y m qua: trecentis Brixiis : eoque frudtra libi przclaram llhm ac divitem probrorum tuodumcuravir. Q u o d ne fi~perltes fecerit ,neve ingruentem trepidus mortem rum fupeUe&ilem, qua t e fic oftentas ac iaAihorraat, fed deliderio Chrilti libens oppetac, tas, haud contreaabo, neque, quoad abilinere mortemque utfibinon omnino mortem fed licebit, attingam: tanturn, fiquid in ea f ~ e r i t januam vitzfelicioris inveniat, precibus cum juc~ndiorisinGniz,~uod~ui ~erpenderit, ripiis,le&or optime, fpirantem precor &fun- dere poiGt, odiffe non debcat, e o non gravab o r leaoris levare faaidium; quod nrccife elt. &umque profrquerc. rnultum fubeat in leeendis eiusrnodi rixis. a c ~~~~:@:@:@.@@ nih"unquam @ pr~futuri~i~rS Czccra ~ i ~ . vero, quibus te confpurus fzdius, aut prorfus vale;eI;nam,autficubi cogar attinghre, tic attinX 111. gam leviter ut omnibus faciam perfpicuum, nonminuslibenter metua probra contcgere, W0 S 0 S q r a m tute, Brixi, detegas , ac velut infignc prz te fe~as. Nam q u z vitio vertis mihi, tam G E R M A N 0 B R l X I 0 S. infulfz runt calumnio, ut non fuifGm dignarus O n adeo tenere mihimet, Brixi, fa- rekribere, ti non lloc unum duhraxat di-. veo, ut quod nemini unquam conti* lucre vifum eKet, quod tu tam frequcntee git mortalium, id dedigner acdoican inculcas, quam nunquarn probas , hujus tui n o n contigiflemihi. Quis enim ullo unquam jurgii authorem elfe me, At iltud n o n f e c d o tam M e n r e tranfrgit vitam , ut ei dicere , Brixi , verum docere bebueras. null~sali~uandoinimicus exoriretur , quum @od Li eam rem fatis declarare videbanhaberet amicos ? CuamoLrem?q ~ a n d o illud tur Epigrammatamea , ea faltem abs re tug mihivideo comrnuni martalitatisforte nega- libello conveniebat adfcrrbi ; ne vrl illis vi-

ZJ

MA

M aU

slersiis

res fuildercris impudens, quibus meum carmcn non ceres ardertis flammz bolidem : ef ail, rnanibus. Er fecilfes baud dubie, niii L'et vi&is uindirque dtfficilis) quurn t ierveum i'enfiffes i re non ellh tua, meus vtrlus legi. adfiuc in Reger~tereliAum memoria lapfus folet obre~ere) q i ti cominus co1,ferantur tuis, etiamG cui (quz res rnentientibc~f~cile vldeantur aiii, quad videntur tibi, tnonrm fci- L'ubito velut bicor~orem, in conflagrante licct fplendorem carminum reverituri : haae- Chordigera, mediis in flammis, faceredongis nus tame11 advcrfariorurn luce fruerentur , ut logis concionantem , non inaliud (opinor) res redder-rur illu iris, & ipfos magis objur- mortem difl>rensaquarn urinterea te, videlicet g i ~ ~~ r in & o s& , cibi non Ltis corn- alurnnurn Phoebi, his aliquando fatis Vatern galor M e r o ~univers modan>= d a r n nunc detnum de-bacchancli r ur- vaticinarentur fut~rum:~uum fus arteptarn. Quz res quo tiat dilaadior, fos in cinecem decoqueres meritoque adquando te iibentcr obliv~fcivideo, ~ r a c i a r i eii decoqueres, quimaluerunt exurl quam ifiius ditclli caput tibi redigam in rnemoriarn, in Regentem fife transfcrre ,quam ccepcSed ita redrgsm, ut ~ o t i u s otnittam quzdam rant, quaill viAam vi&amqud trahebant, quurn Hrtvcum dequ,e adrem mean1 Gciunt, quare ut o b cauO pa~~~~tlead/iderapalmis: cuhodum atiinganl quicquam, quodabsque icriberes, iuisluperfiitem iociis, jam jamque gentis cujusquam contumelia tang! non pofit. evolaturum ad Superos, (nimirunr quicquid Q p n e r g o tumultus effet olim Ludovico mortalegerebatexco&oAammis,maximeque a@eeEtibus, cujusmodi Regi veRro cum Romano Pontifice, ac Prin- mortalium, pernic~oiis ceps nofier inviaus Henricus elus nominis runt ira cumprimis & odium) tum dcmum ita O&avus,ob illa IacrofanAa k d e rogatus, la- purgatum,divi opinorLairentii (ad cujuscxbantibus Eccleiiz rebus ferre fiatuiflet auxili- emplar fol tisfimi viri peAus egnxcras ) exum; nave~ali~uotemifit in marc, quzclaffem emplo provocacurn: captam navem 6ngeres, perqusm potentem, quarn Luovlcus adorna- &tot sgrrgia dedirorum corpora, per iuvidirat,arcerellt xque compefcerent. Quxquum an1atquLvlndiAz libidinem, nullo luo f r ~ l k u fibi mutuo occurriaent , reiiquis omnibus concremancem fecum :quum demum non hod utrinlue bonl fortum fervaris, due tantum mines tantum ac naves wsque adeo devorares (quz primo congrefiu protinus, injeais har- ignibus, ut ne Deus quispiam i machina pagon~bus, ita funr colligatz, ut tabulatis igne (quod fieri folct in traged~is)unum faltem correptis, dirimi non potuerint , triffe belli fervaritincolumem, qui te rei ,quam decanprzk~dium)periertrnt. Hanc navalem pu- tas, ordinem doceret, verum etiam flarrimis gnatn,quum tu ita defcripGffes verfibus,non ut illis corriperes, vera failis involveres, fed ut rem ferme toram Sideracum calo, cumque ipfis pifcibus 9meris mendaciisfingerec,atque exarbitrio tuo quor : ncciliud brevi hyperbole, fed pluribus concinnares nouam: quum Regisnofiripie- verliculis accuratiRime itolidis, pplchre videtatem nomine depravares i'nvidiz, Angliam- licetzmulatus Ovidium , hoc etlam vincens, qire totam velut fcedifiagam atque perjurarn, quodquum illeab Solis equis absque reCtore rnaledittis fallis perquam petulanter inceffe- deerrantibus, orbis finxerit incendium, tu perrcs : quum Herveum plusquam Herculeum quam fciteiciiicct coelum, terras , ac marc mendaciis plusquam Poeticisin mare deduce- comburas i conflagrante navicula : quunr fic res; quum noitras naves, quibus zqusrinflra- viAo Nafone ferox, Maronem quoque iaeesueras, una tu invedus Chordigera, p.arva co- Ceres, & quoniam is cffinxerat demrflam BJovc minante caterva , fretus Herveo bell~potente pluviam, quz flagrantem. &nez claffem redisjiceres,ac veluti rnufcas quocunque tibi li- fpergeret atque fervaret, tu perditis jam atqae bebat abi~res,plerasquevero,flueibus, ho- coniumptisinccndio navibos, irnbre t coelo m o crudells ,immergeres, quas paulo tamen copiofe deplueres, ne, velut aqua perennis 2 poRea Neptunus mifericors incolames remific pumice fcaturit, fic igais ex aqua jugiter erudomum: quum Regentem no%ram,lepufculi &atus, Aamrnasejacdaretur in ceium: Elac morefugientern, tu generofus canis infeque- ita cum traaaues, ipre cafu tuum naAus lirerischordigera :quum Chordigerameui re- brum, haud fcio, an etiam tutil excufum typis, migii nullus ufus erat,.validisremigum lacertis quum tam immania portenevidgem , tam impelleres, ne tibi perirer opemfum illud he- fzda , tam pudenda mendacia , fiAiones mifiichium : valid&zmptl@ kcertk: quum tam abfurdas,purpureo~aliorumpannor hinc Hervei clamofo flatu proflares vela; quum atque inde infuucos illi tuo crasfiiftmo bardonavis adverfz ducem, virum mtgni naminis cucullo, quibusne locus non eCTee , habiturn &loci, przterires taciturn ;idque exarte vi- totum In earn compofitum formam , quam delicet :quum Wetveum ferme faAitium ca- non rani ege hhominis non-Gnus juret Oreaeres non fortiter modo, verum etiam prodi- Aes, uno atque altero Epigrammate me fignigiorc pugnantem: quum eum in Regentem, ficavi, in narrationc tuafidem rerum, in poi5 in quanunquam pedem pofiit, in medios ho- mate deGderare conWium ,tum pIures abs ta Res im~erterritum-intruderes:quum Regen- congeitos, qnamrro hotrei tui modolo,ilieni tFm, occilpatis eji~s f~iculis, horrendr edita farris acervos.Eodem tempore epigramma lufirage, viaam vinaamque traheres: quum P Gram in'nofiratem quendam , qui uc parum vi&a nave nonfatis obfervatus in vihricern ja- ternpefiive, f k non admodurn feliciter, affetabat

EPISTOLX.
ittabat gailicicatem. Q u o in epigrammare,

3%~

ficrnere non poGt adverfariut~~ne frbRra proccfilfe vtdeatur, in v ~ ~ l t uconlpuat, m crapu~idtc affrttatorem ,nod in Gallos$ deqai- laqtie ac h n ~ e rotuh ebrro ejetta ifornacho bus, ut nIaxltr,e torqueasepigramma, non convcrmat, itaqrle grft!cns, tacquam re przdiud extrltrcs diaum, quam qudd her1 fi. date gelta dlicedar, egregtum fciliret trlunla tis in mrnrRios paulo dur~ufcull. Q ~ o d phun, rngane~sacpoy~n~s J C ~ L I I U; h~ccinepahec vos, opii~or , adtllodiltll diffitetlltni, lsflrita coronanduc! an d r p u s p ~ t ~ fuenr, us &ego Gcut.non lnIe&or in vobrs,rta,quuni cur talosaliqi~ls Sc cri~ra perfclogat ? Jam ~ U I S f i i cuique genti iint mores, inil1o nofirate non videt, Bnxi , qtlarn tu lis huic athletz fidifplicuir, quad apud nos, pfaeter confue- milts? Qu~nqusm hoc fvrraffe dtllim~l~r, zudinem n~pfiram, durius cra&aret veltra- quad don athletrco cerramlne, totam gentenl t e r n . HZC egoquckrn ilia retnpcRate &ti- nofiram, fed hoRil~bus provo,aitl conviclrs ; 'herem, qua belli fremitu flagrabanr om- ntti forte cootendns, perjrlrtunr non e G harria, etramfi q u ~ d afpcr~is mihi veniKet iid benduih pro contumeita , cluodIirn~leeR ac li mentern, non crtd~digern eerie, nec'tani difp~tes,aGnumnoti habendurn pro quadruiniquutn quemqaarn, hecipiutn re tam i m t . pede, @+inprovo~acrone quain ego recurit probe favenretn tibi , ut librisin nos de- u i ~ o arquealtero telo, fed exarlnnto, non ram bacrhaci tiinen exigereris d nobis, u-ti nd dfm'icarem qltam luderem ,(nam is videbate, verCtculo -lordem v1ci6m raogeremtni. quem noneflet operz prettumlzderz) tamen Q ~ a n i ~ b ~ fi e, ego m prior ln ceIcrtpfi, pro- neLro quo pa&to(ut fncliepeharratur pultula) %oc& conv~bcar ; fib tu prius in nbs, qmd tdrlto cum dolors i&umteceyiRi, uc nunc debabes quoh-tlt~ ram rntiontfiafatio p o l f j ~ durn rot elapfisannis, rotits fatla firrnataque honcitr praetexere , cum i p k kbrzim, epi- pste, tat^ muIris modis cohitabrlrta col~corgrammate repeudecim ,cu rurhseplgram- dis; tain neteffnti~ jun&isa&nitatePrinripifna ~ocafuqinerakarn, rnitutb puam vrrd- h s ,(qtw resuna deboit inter utriuf4w po~cnruvoltimti a x Ad h z r , r ~ ~ e g u R a t f m pu'los.p~~ltinar ornnes fimbltates rollere) tu &a rhea ,rebus dondurn pacstts, Iuferrm; tahen, tanquam ntque prior provocari'cs ,& tu nrrnc abhu~*duratet bellurn, in me repehterarfus inaNnfs'psfiea, 2 ~ Wmmrllpace, 1 ~r&tlRimaarcefitudine conjanciie 'Regis+ Citias;'& omnibusinamorern, amidtiam, fo&us ini& tt'onc:ord~a conglotlnatis pupu- cicdrern,ac jam quoq;bfpita~ttac~m cnutuam hs, pofi fan-clian~ hn&!firnistlrrtrlque ce- intenti$, holttlilrus a~aAs invadas, gi t e h h6ii dernotl~is Calabe~irnam * * nunc exorP arntrsadmadum, f e d ( q u o d a t l ~ p i ~ eR ~~ qs uad ris deriique, 9uirbprtas atque oblireraras intethomrnesnan ornnlrlo barbar08 ac tylvefin~ulrarcs iencrves , coaleiceatia dlvellas Rres belb jltra permri"err-oc)~rnpetas Qcnehatis; tulnera, & nhd~ittasc~carrites tefrices j non fiuptde iilinu3 gitam improbe clamitanp qul no-frls in 6 s rltgeras f z d t s noRrorum i h t e r b , teprodiLe~rbvocatu~n, tanquamrefitgas;dt$erla~i% obtwds cl-afTes,tnvtdiami. fponfuluseflisad ea , q u a nos ia te 3 durn trbi f&rirfrage,pe j d a a qoas,resiptsfadecon- reEpondere~nus,lojecln~us: quze cecre fuerunf .fiir'g!&.. ~ ~ r q h ur r~ c abotc~dftliiid*~~~eri sist ejtiih~di, ut ea retpondrlrdo non poGs, quan~ u c l n r r i&rbl* : qtt~d.ln~~renlt viddicet zls tiuh~bbet liidalts,effilgere. e o d q u a r h reruni htilic aggrede?rit; qtil cectim Gni olira afi- efFefd~li&,Gc ~ n R l t i ~ llbellum ~ l t ~ tuum,ut tu@~n~da.td&acbs. A t c ~ lbodplifpidun3 l ahzilderilibndm trmtdi., ac veldt otbker accineR ~iiamri$icuk&-fa&~~safhleta, qpri ge'q, cotusin me confodiendum converteregradrens i o p l a e k ~ afkme!qrtesnivetbs ~, rrd; qHinrequuni cluicquidob~ virium#ueriti grii\roca6sl +urn f&e lit d@je&ds d quo- incthderi~,~uld ailudeffecift~ dentque;quamuc ~ ~ a t ' tffndeta~fd~u~o n, k e t u , $imifloque-b effiltltis infaeensfacetiis evomito tutialivene-' do aliquoc poff armis reddcderiique; at- nd, rtre tandem, quurn non potuai laeciere, ne gmprebw animisque omnio~n ihmoratiss nibil egerihperpfii; atqnetradethbm drkeC & in qutdlibet~pbtt~s quam cjusmadi cer; &i v~dot ac cr~umph~cor egregius r V r r u m i a aamina vet&, inopinus afNlen&,.a~tago- ine'quam lepide &cax fuens,mot videbirniis. ~hifiam,'q~~cun~ IwOtaiul o ~ ~ r ndl?;. dere- I&etea penfitem~si&o tam operofo li,bejlo,in geme cortryiat *medidon, provocatBtn ec- 9 6 efaborando plures perdiditti dies, ,quaRi jamnuni feiGelttmiranr; quaG tiel prov'ocet IrWer Aabet verficulos q~~anto'tu& artificio qui pro\t6csdi.i r i l p o n d & ~ k th?tt%e~:fez l qtiatibilunt obje&e dilheris,Ego igitur quuni fnel cerramendtrta~ct zteraiu$? bafii ri- ifi'terajcaffem alia fting'lubrepta vtt'Pribus, a+ dicule fir ,::in'quatn, epsnidd9 fa&tuiwatb- li+ek&Yurde tra&a&',bbtnclia denitj;fic 6bs td leta, cuindtreft yctlpi'ttiu, cttatrifi for& nhtrgta,ut nequein i'lbbyCritaseA;er,neqdei~ &agreliufiieirt~~tPeridr,' ~Quod 4 fic in& tUbis@&s : ad prrtn~imiic refpoidesi tans filiens, c ~ k ~ ~ a r1lidcverferi~fefe;braq u c quam ego lirn critninatus, quod tui o'err!culi chiaqud'jatt~nsdcabtas ,'ilibk eje&is pB- ni@s'redoleati~aniiquitatem : &$(rdeg% crigm's, all@ iaicrb'd~ tcrrar, k i p i n b ' s foci mifie fne quid elsct~rando te~orqueaf ) fadle te +iRisecrampr1~r1slud-1 ago'hoxheras; dent! atifolvb. Nam quod idcm crin~en alibi r u r f u ~ queub~dip fruftia iele rorrent , qutln~ pr64 attingeas obiter rutfus difimulas objeGturtl

fi quid ett c~~ordacius , idrn ridtculum re-

lssl

fur

322 THOMA. M.0 RI. 'n~itoricalcgetredendzveritatiseximitur. Ar furrum, r u ~ h s . v ~ l u obje&am;emnlationem : defendis , s c n o n corlrentus fi reprehenlione ego profedlo, Bnxi, ut poiricen auguflam facateas, laudemctiam a b r e ram illaudara ven. ne ac perguam liberam, divam ,n o n a d m a n d ~ c e, sq u u d ira videlicet veteres zm-ulatus Gs, gultls lrmitrbus obfeplerim ,quin at verb+ quad eorum aRidue vefirgiir lohzferis, quad rum, itarerurn quoque fingendarum detur 1JHerculi delrique clavam 6 mantbus err pueris, tenria,moafo fumptagudenter ; ita planenon non parui hcrclc Gne rilulegere 2 fa@o tam parrar , ur quidlrbet impudenter ementiens, pude~~d tam o rnagillfice vendlcaram glocram, rdemq; traaans abfucJe, rsram:rerum lerierb, atque adeo Cutnmarn invectat atqtre dmuter. P I J m quum omnra p ~ f i m e f i s ~ r n ~ r a tquum us, Ratuerihmnrbusprocfus Hialjorum vel hemritrchra, vel rntegros vetfus, Quam fi a l i o q e ~ ftoria:legrhus tamabhluteliberarn ,ut,& deu n o interdum vcrbulo male coGurato, interdu!n ne c o ~ m u t a r o q i ~ i d e m ,patTim uhirpes bellafle cantitet,qui non conflixetint ;& ric~fpro tuis , boc non eit,opinor, aemul~ri,Br~xi, fepronuntier, qui viBi lint; hohesque fuga&, fed concaminare, fzdare, polluere; hoc non qui fugerint: jgmnonDidonis tanturn mifceft Herculi clavarn vi eripere , fed repofitam rand? fata (qua: to pro fidisaffers) irrileritons furcu fubripere : quanquatn negare non pof- (quznelcio an iarisconfutata,&erte trahumrur non Cat indubitata f i d ~autonbt~s) s Cum ,quin hoc fit veterurn inhaereqe-vefti- i n d i ~ b r u m giis. Verum enimvero, Brixi , nlrnrs lnhaeres verumeciam falla effebella omnia,falfa fiQaq; importune uum tic inhztes veit~g~is, u t ,eo- conjugia,ai~t&neam cerrcdTurno,Turnund !9 Pallantefuperarum, omniaden!quecontraISerum dccut~ascalceos,qu~bus tuos ~ e d eheuds iMarone ttad~ta~credide~irnus. quaquam zquales obveltras. Nec tlbi faris fia,quam func ; pacrocinii fuclrr ,ti qurd rale de fedlxrc Virgi- De Virgrlro videlicet accedenres tibi :d e H o mero vero Dloni hominitam rnfeoCoPoEticz, lius, quale,tu de temetja&as : (nequeen~m CUjufquee&~;rinthurn petere),~llede f$ dixit. ut torumTrolanum bellum conrenderir,atque quad abundeprzfirt~r ; ti1 d,ereglotrarisin eo. ipfim propemodum Trojam, figmentumetre q u o d prgltare non fuflicis -, RIG fimlle putes Hornericum: idq; obltinate~ontendcrir~infieffe eereunces Entli ve~ficulosVlrgi1li POC- nitis viaus argumencis. Q u o d non alio con&ut idlplutn iufenfus matis axernurn viauris inlerere , & zternos lio feciITe videtur, agis nunc ipG propitius; h o c tanVirgilri verfus tuis iafuIcrrepereuntibus: il- ag,ere~,~uod l u m aliorum carmina intercluGKe rnel~oribus; rum diverlus,quod quam remilleftudio c o r n t c lylendidifima quzeque vetuftiorurn Cordi- batut,ut nemo PoEtos habcret in pretro; hoc laus rn~niifc~l~fle tills : lllum Gc certare cum tu procuresimptudens, non fabcr fabro inviGtzcis,ut ubtque fefeparem ,plerum- dens fed arti prorlus ip&fuam invidens gloquantus lbaberc q u e etfam luperet; re cum Larinis congrec riam, jpfique ad20 t~bituarn,fi rum nun hocagere, ut s m u l e r ~aut s cettes, led pofiulas, tantus vere vaies&es,cuiannoo przgratiam d e c i l a ~ i s ,linerno fua fa&a ur e x i n f i d i i ~ a l r ~ ~ ~ r d a ~ ~ In f~ cuam c a ~{up, ~ ~ ~ cipuam od pelleBrlern conferas inregrum , fi clam fore digoabitur poeticis verlibes commendarr mcf ~ ~ r r ulperes; rn al~oqur,velur equr furtivi,cau- moriz z Nemocertedigaabitut, qui mentem habeatperfuafum, habeodam atque auriculas amputas,ut vel deforma- habeat, q~iiquidcm to p o 6 s utipotius quam careas. @a rn re da pfo fi&isornnia, quocunque l?oPta cecinoadeo re indufirium przbes ac plane frugi fu- rit: idque eo fatenteiplo cecinit. rem,ur frequenter ne vel hem~Rrchroalieno Caeterum hac in parre ( u t vere tecum.Lscontineas manum,C quod tibi videacur eximie qoar aclrbere 1non unuses, qui tes nobikum bellum, mire abfurda commenta,fi&iones in- geitasivobis, -li non faliweceoleas, (nam.id eptiGmas, quas h c u s aut resnequepedt ,ne- drcere apud tam teneras aures relrgio eft) st q u e paticur, i c e l o ad terrasutque, led q w certe nimirum recenCeas libere, Prodiit opecanoris terGbus. nequeccelurn (quod aiunt) neque terram at- iculum Prllei Ti~ronenfishtis tingant,accerras. Quod fi in explicanda pu- N a m teiiqua libens prztereo, ne isquoqua Cc g n a , fi ternpenate reprzGntanda, vel fi quid provocatumclamitet ; cujus in libello tamen aliud etir e)usn~odi, veterum guempiam pro- qurfquis dvertetir , irrre narranda quam pdr poetice, qualm honoratis ponasaemulandum tibi ; ficrll~us vcrba plera- iim i ~ t a t uBrlxiana noRram exornet Angliam ,quam veoeq u e , Gc verCys plerurnque toros, in verfus in- rlrul~s culcas tuos, fic quicqu~dvariaris, imrnutasin randisepithetisincfytas honeRet H~fpanias, is deterrus , ut li quis partes conferat korfi~m, opinor certe judicab~t,C qoisPrlleum,auc Hihincnihil llli fimrlis, binc ille ipie videaris. Sin fpanus,aut Angliis, non tantum epigrammate utrinque fimul contcmpletur tocum; tutn ve- remorderec, nihrl hab~turum caufz Prlleum, r o v~deri polIir,ira q u a p ~ a m S u ~ c r o r u r mira n, cur Ce queratur lacefitumelfe, quumprior laemetamorphofi,pulchcrrimus heros quifpiam krir. e o d f i q u i s tarn iniquuse~etuCquam,ut i n ridiculum commuratusfimrum. contra Ceutiac,non dubitaifem,vel tpk eam rubErgo quum o b j e a a tibi cua futta ratione iinkcalumni~,fi liber olrm mihi veniITet ~ n m a tam elega&ce-, nelnpe dr(fimul.atione,d~lutfles, nus.N~;runcvero noneft confil.antiquatis amiciad tam pudenda mendacia, (quibe~s Chotdi- ticxnovafimultatib.tun~ultuarrde integro.@P geratua non alrter fcatet q u a ~ n cadaver vcrrni- o b r e ~ n omrlfo libro,tirulij tantum proponam; bus) velt~t Ajacis clypeuin aut Palladis q d a , cum,ut exungueliceat ofiimareleonei~~ ;rum poitices opponispnvilegium quo videlicet ut fi cuil~beatlqere,namenhabcat irltem,quo veltire

~ f t i g c I-;bxm t Is ita infcriptus ell : B c fuit oblatus, haud quaquam ailtimavi majori.k Galldrr fnga , & H@~norun;r i bus viaimis expiandfi piaculurn,ii Iibrum eum, Ndvavra e;up~IFnt. Quis non vel abfque qui &tam acerbus eAet& impudetxer mendax, cerebro divintt. faciK , cujus farinr rdiquus epigrammate faitem per ludum jocumqueperfiet iiber, quuln ilPiufmodi furfuris legat titu- fitingerem. Et tu tame11,~ui ( ut es uadiq;mire furn ,.qui cum reiiquo iibro tam concinne facettis(1udisin dominac~onem meam, niG qui concinrt , quam ab h~Roria tota difcordat ? teattigerim,me vicilftm tangi paterer, quum Nam quis non rideat , qubd Anglos prz- totam gentem meam & conviciis improbis& iio jaairt , 2 Galiiis eR;. Kigatos ? S 0- mendaciis impudentibus prior exagiti&o,tam pinor fatiscoaftat ( ut nihil amplihs dicam ) indigbe tuliiti,vel jococontra tangi farroisncertg~s.3 fugatss 2 Galliis ; cpod fi fugatos Barn majeflatem tuam,ut annosaliquot in h o c ient't aQ Aquitanis , quomodo fugari potc, unii totus perdius ac petnox incubueris,ut alirat ab iis, u r n qriibus nec eo ventum en, ut quando p~flcsaccuratovoluminccume~i~r~~ liceret congredi ? At iRud multiiadhuc magis mate plus quL rlricmporali~onfli~ere. eain infigniter elt ridiculum ,quod Hifpanos buc- re quum duo tibi prspofueris, primum, ur tua $net Navarrz poflefione depullos qui Na- defenderes ,deindeut invehereris in mea :a\parram turn ingrefi , perpauo polt poffede- terum tam pr~claripraltititti~ut ex his quz tirint, hodkque poliideant. Sed donentur iOa bi objetta funt alia difimularis , aiia non inPoEticz, quaPillei M u 6 , quod ad fidiones tellexeris; illud v e ~ b quod magis erat, quam ar ettinet, ita belle retert tuam,ut nufquam terra- praterire ,notius quam utdiRimulrre, verius rwm (it Gmia (imia:fimilior, C@n & is opinor quam ut evitarepotuzris , tamen definitione hanc obtundet poeticen , per quzm haud ita declinliti commode, u ~ q u i c ~ uegate i d mengridemParitiis excufus elt fa/cicd~s temporGr titum arguerain ,i u non mentitum quidem ver; cornburendus fafciculus; utin quem con- te , fed finxifle contenderes. w a m o b r e m geRa runt ligna quzdam, quz nifinoltcr Prin- quum hoc congreffu fentiam tam acutua reps tam bene fibi conicius eget ,ut fe fuaque e r e te,ut tenedia bipienni fi&um i falfo direfaaa non dubitet clarihs latiiisque te[tata, ces,hoc eR,ita temet crroneo mendacio expliquim ut fint obnoxia btratibus invidorum , ces,ut impli~esultroneo~haud amplius tibi mop~uilSenraliquem fortafis ignem inter duos leitus fuero,quin hac fane parte pcr+iceris:mapopulosaccendere. Namei fibello cum alia d o hoc uniiinter nos, conveniat ,quod alioqui quzdam nuper indita iunt feditiofi mendacia, juratis evincam tefkibus,quiabs te exuiti, A h u c .tumcoronisadjeBa multo f<ditiofiRima; qua iuperfimttamen, tuasque fi&ionesarguuntatJegitur Ptinceps wRer jarnabhinc bieiiio fuif- que derident ; conveniat , inquim, except* EmmturusadverCus Turcas, nili ei fuiClct infi- duntaxat hoc uno ,quod unum poteras u n o deiitas Regis Angli furpeaa, Quis hzc ferat, claufilfeverficulo, nempequod duae navesincpinbit,neque de tali expeditione tum hiCle cenfz funt; czteta quavolumituum tanto de* cogitaturn vobis,neque quenquam aut minus cantat hiatu,eKeabs te fi&a omnia. Nuncigifiia fufpeAum Principi veltro quim noltrii ; tur ii tuis caRrisitareje&us ,atque depullus,imaut quimir~us commiferit,quorefurPedari de- pellor ad m a tuunda refugere, En quibus herbuerit?Jamquidillofcriptoreve~dici vel fingi reo,ne tarnacrem hofiem,tam indigne provopotqit impudentius ,qui veara lingua pericri. catum,tam capitaliter offenfum cam recent= $erit, Jacobum ScotorG Regem,interea d u b viaoriafemcientem,ab fuis ufquemunitioniR e x noiter in armis e a t in Gallia, Britanniam bus, i me tam ignaviter oppugnatis, abillo de.. ingreffum, rebus felicirer geRis ,ingente cum fenfis tam f~rtiter, ad mea ufque caltra me pergloriafeferecepi(re domum ? Nec reveritus fequentem , quae ego tam effuh fuga repeti~ f i f ~ r i ~ t o r i m p r o btotiusorbis'confcienti~, us, i,erim,nequeamfu~inere.@od quo magis exqua &tis fupcrque co nitud omnibus fciret horream ,machina iilz tuz me commovint'; efiemortalibus,fufos ugatasq; Scotos,ipfium quibusin ihepm validenon iRa torques minu. 6eg~m cum tota ferZ nobilirate peremptum tula, q u z quum conjicerentur in te,ne declinacorpukpeejus , quod moreretur ChriRianle re quidem ferme dignatus cs,~etcrurn compb communitatis expers , infepultum j ~ b e n t e Iatosverfuscanoris nugis infertos; iagenii fluPontificc totannoc adfervatum. porem tenuibus verborumbra&eis ( pergvas Hacc atque dia qu2dam ejufmodi (quum pellucet tot~s)obda8ft,&(~uam laudi quoque .hut fuubinde proficifcanturiltinc, tamen poR- ducic tibi , modo vocetur fiaio) m e n d ~ i G quam tam alta pax coaluit ,maluimus conticc. iim5 petulantiam :E d barbarifmos ac folceciC fcerc, p a ~ q u potius e ingeflas indies contume- rnos,B non fatisconlifientes fy1labas:res bone lias*quam cum aliqua animorii offmfione re- Deus,p-uam atroceS,quam impias ,guam (li & erere; iimulfpcrantcsforc, ut Paulus fimi- iHisconferantwr)inanes!Nam quaereobj&s: ks,tain'fan&us dr incorruptus enamtor itlarunt , n t e r u m verbis hcosriciir micis, ftoriz, ut jurejurando putes obfiri&um, taw flultum, infanurn, furentern' vocas j idqtte elegans, ut nifircceiltiora fcriberet,vidw+fplus quam centks : fed ea convicil fmt fithaudinfimusantiquorum,rcsutriusijue po- Mopfopii fales tui ,'in hoc d h i b i t i ,minpuli(quasquidem inter fe eflerere) fincrra fide fulhm per re libellurn tali condirn~sio redGt aliquando traditurus po eris. At tuusiibtx dasinIuWiorem. At fyllabis iilis. & :Id&q@o mihi jam turn in ipfo serum tubultd cis omnino me fortieet oppugnrs. ac firingis.
4ngiomw

5-

Cssl

hd

Sed elt.adkuc, Brbi,quiddam, quo me con- Ct libw ,utpote & excufus typis, 8t anre fi&a fkingis durius: yerum tuptoEeBo przter 2- ab uno trankriptus ,haud tacile adducor uk uumrc bonum duripr f ,qdnon oppugnaf- eredam, quin & ipfe me tacitus abfolvas aped contentus, pobulrs p ~ bquo , me nr- te, de quibus rpud alionam apetta calumnh i n o m genere defendarhEpfe przrcribere, jta traducis :fib tibi penitub infciderit fijri atque p r o imperio jubes ne .quid ex iii i quk tu im- bbfirtnata fententia ,quitquid inemendatuaf pi*ismihi, rejiciirm in~robebium. Qua in re reperiiti,i;ltio prlrfus id contigifi me0 vide quam fir incivilis, atcjiadeo injtifiusetiam i rliud ,quam kterem lAvein , fitibi me purgart qui quum fciies opua-impreRum e f f c ~ a t i ~i e z tontendero ? Vide krgo,qiiam civiliscr agam quum iple morarerin hglia,nec dubitare pol. tecum. Eteriim quanquanl [ut vides) poffis,quineo tempwe fuerim orcopatior, q u a i rumaptid kquos obtincre judice~,u t q u t m i & utmihi liceret 2 LondihoBefileam quotidie bi3 hi itilpingis , eoriih pleraque derivkntur id tfanscurrerc; quicquideirati tamen invenerir altos 1 ( nifi q u t res auai u n q ~ a m l i b ~ cons o uarn in opufculo I potius quam dcu10ri quitquatir ujit,nufquam u t T j i p ~ g ~ ~ h u s , n u f ~ scrE imputes, 01i)niaimproperare malis authorj. ptorerraverit, idnunc demum contigSe viEnimve~a&l6gemJquam in*e tulifti,ferre de- dpf utmeo) bpuanqiiiin, in q&ibus ut cera bes & ipfe, futurum lipn dubito ,qhin fiquid tidimis exultasmaxime, in his te vi?l~ l u m n i a b tuorum poRhac etcudatur ufpiarin, ubi tibinoti ri makimei vel certe maximc faIli, certifimif fit accefius ad i m p t e b t u m ptglum, h i s i n td hihilickat argumehkis &ncere ;partim pronobis hujysmodi minillrabfs telorutn ,qualia dudis authorurn teftimbniip ,cpibus erit pernunc in nos tanquam uri9cjuoque plane trans- fpicdum reda effe plurima quz reprehendis 3 fixurus intorques. ~ u j urei s Qis infigne docud partim prolatis 1i11s ipiis chartulis ,quibus o\im rnenumhicipfe~uqqslclibelluS exhlbet , quo cdidirnuh pauca illa , quzdiximh~,quibus Emihi tdm faociter alieria impingis errata, ue quida confiitefit,aliter 4 rne cbmpofita quz. interdurn euarn impingas Nai qui quum ex- dam &edita ,aliter poit excufa Frobenio :five dderetur adfiltente te,& fubidde raptas d idexemaiariscujusdetn perplexiate tontigiri jifsio forrfiiirebrminti, tamen flbloluto vo; iivc elenit idcurid ,. five P meo defcribentiliiumine, t i non iiut tutirlibrarii lapfus emendaf. bro placuit Scrfptori quidpiam ,gudd ipfeIn. i d , aut alius quiffiam tliosi futurum fuerat t terlito verfu nlutaveram: quis e n h Gtis diviut errores neque p c i o r e s fieque miinus fe- narc ~ b l f r t+am , rnultib tafibus itrepa menrefidos taus haberet liber, quam quibus dun6 dumt aut qua f~rtunwptu~emodum omnib& infdfe iic infultfs iti me08 Quinquam ne &tingat a~tharfbus, ut vetuflis e t i ~ m eollatis nun2quidemitarepurgafii t&mjquia hincaf- exemplaribu~ leaio Rohnui.lqufm variet .r que inde n ~ v o s a l i ~ ~ t ~ u o v i ~ f a e dPolyi i s r e s C&hquam h i 4 ut diki, podurn; itgo timerj p o reiiqderis.dtego hacin re fic nieam ciufani Bnxi t F n d ~ q o l d e mtu ram civiliter teb tutari poffumj ut nee in hobenium quidelri irier inte tuendo gefi&ii hi in eam rem nibit ulla& culpam derivem, etiarbfi i p k litcris ad fere proffur attuleris ,qucrd quidem ad r q h rnedatis, 5 h i s ce@atum apclis fatetui; ac pol- pertineae; feu te ingetiuus quidam fit bbfiua Jicetui, fediligelrtius excuiiururn dctluo. Af pefccif pudor, at non polfas cogitarsproioego certe ~uicquideffet etiamfi corrupt& qui; feu feRination~prz~cditus CJ &jurgadquzdam finemea culpr videbam, illi tamen di h e i : flatu tecum Grnili tontra Jvilirate protinus imputare non polieram i ~onfcius cbntendere, & quod ad efrita piriinet, hujus., exemplaid me nullum, quod iequeretur, ac- modi defenfionern nicam in ptifenfe pr,rater.. cepilfeAobenium : neque enim dorum ego mittere, utpotecuirt ergs Be Itlutilem cui nuL carminum proteli ea quibus Regis aufpicid lo poffet unquam pa60 fatisfie~iturn CZvenerat& fum,eaque quibus in te luferamd teros omrles minime neceifakiam, qudrum vel edidi fere quicquain'i vel edere adhuc de- ego deminelil fofe ldf@icdr$elii tu perfharecrevet'ani; .Qod 6 vel amici mei ,vel pueri ris j ,ea mihi prorfus i t h p ~ t a n d = qus ~ taxas J fibi defcripfere libelium ,aut spud mefervar fed leaor r q w s Ldud dubitd quifi q~idvi. lt~mnigligzlltiui~ aut apud qnampiam fortaf. potids commihifcdtuf eji fiki quam ut me re, cui non inhloccredideram r atque ita cori-r przfurnattafi infigriitet ibfkibffl ,utnCque potigerit, ut quietis liber gdrifetit, p t a r i n t fitidnem ilr c'alimiae nkque fohcifmum in cvulgandum : nequ2 miri quicquam eit:ifi all- fcrmdne cogtlafcdrrii Qad li mei lapTus efquid mendarum i u b ~ r u x e t i t ~ c r i ~ i aliquid tar P viacerentur mexlac, tamcn quando ipfiliadftruxerig Typographus * eqemplari videlia brum hod edidi , { quiz tes manifeitior efi, cet ufus & corrapto nonnihil , & fortalik per. quani ur liccat tergiverfari vel tibi) q u e juplexo. Nequle acquml ipfe feccds, li vitid re pofis objicbe, fi quid adhuc meditanti vertas mihi, quicquid aliehus ufpiam vel error fubdu&urn eftatquc vulgatum ci, qui dicere vel incuria perverterit ,atquc ex alienaimperi- po& illudOvidii : tia rnecoodcmfiesinfcitiae: niliprotinus proEwenakt11rt16 ,jificuzfit ,c r ~ m ? nunties illiteraturn, & do& prorfus omni- Quo mihi verfu, ficuiquam alii, meritilfi~eli* bus explodendum , li quis indiligentius oeclu- cet uti :nam ego tetum libr~m,~raerer eaJqul: firit literarum fuarum capfulas. @od fi du- j a m ~ l i m edideram, preKurus eram perpctuo : bitarinonpotcfi, quin alienis mcndisinfe&us ut qui nec ila ipfa furram editurus -, nili

I;teratiorihns, quamipfe Turn, magis adrifif- occlrper aucupio ljllabzram, cerre mono(vllaf&:t quam mihi ; cui nihil meonlln unquam ba illa mens ,quarn in Chordigera deliderave{alfuth viruln eft admodurn, 0% qood nune ram,in Antimoro quoque feduloquzfita ,nec ex tu3 brle fefiti~ali~uidl~abuiif; falls , y o fri- mihi tantumqnaefira,fedmuftis,adrohufquam bre~is, &iis es. Quad ! i tibrom aliquando pubfirare inveclta efi, ut libelli ritulus, c~iamfi fiatuiitkn, crrte qu&da~n imrn~ita&m, non tamen videatur omnibus dimidio longior effe quo3 errorem iyrlaba: ram valde magni pen& quam d e b s ;opuique tuum, non Anrrmoron fed Moron, ecquejultius,quo tu dafrin ,fed quod eflznt aLq ua minus aliquad- appe~land~m, in meum nomea affeAas haberi filto iev~ra quam ve!lem. In fyIlabis vero fi i~fulfius tqui.3 hallucinatus eflem, quanquam non f u i c hs,tptaf nonin Hermolaum Barbarum fortufern gavatus emendare, tatnen irl una fotiaf- ha dederit hoc fkurraodi genus, vel impede fis & altera, nefi minrts hnxie tfie torfifl~m, barbarus, &Thoma Mori nomen Germano praefertim ficubi comaode mhtare Gne fen-- Brixio,qui:veregekmane jut: Motofit veregccentia: danino non poKecb ; quahdoquideni inancque Gerrdanus. Euw egogbrum quum non eos duntaxat authores; qui ilnto ti: ddc perquam attentus infpice~.'em,nihilaliudvidi, Brina fuperant ,quadtd to ilfosrupekbedefpi- quam delira konvicir :q u z vel reAe fcriptarevel t mihi alienos lapfusobjicecis, verum vetu~ifirnos quoque n6n ul ue- ~ r e h e n d c5 ~ qtiaque fer+afle reperioaeodeni tenore em- rentfleltuum cbpuf te&a repeierent, Porro per easdeu~ Cyllabk,qita txre natusefl dimi- . multa tam bellecompetehat in me ,ut potius rum aceevtiS llle cofimuriium. Poff removef padrare videantur in quemlibet. Latratus e o minus h a e me rembrdet t u h , ile quis ' e ~ audio plusquam raninos, fed elatratos inanip e t mei eRe omnia qua: tu carpliei, quod in ter ; morfus plusquam rabidos ,Ted quitemet his iptis ~ideamnonnihil ejufm6bb bt quan- uduni mordeant ; virus pldsquam vipereum , 'ijuam ndn fit meum, tamkn pro me6 d e rion fed udi tiM n o i i h . Qzquum fint ejufmopuderet agnofcere i neque qdcquam dubitd, di, non miror admodum,vereri te ne Forte non Buin cuiqdeihrerlegendltm fucturrantexemc fuRineani legere, iitl;eden;lb ccrtedurarequeat ,quibus eorum plerque ,q u z tu pro b- ut perlegat,nili h*c omnia f qui Brikii lepores) r i i stam .~~ & i b i s ia ~ o ad?otaitRi, s reprriadtur pure a m a n i s c o n d u ~ t a r ~ n t ~ i d t ~ imihi putecjue ,~ittind. Porro, rutarum deiique, Cehementer inMoriso iito arridentAntimoro; ut li quid repreheindiRi reaius, id in me ta- bt quum primmi mihidabittar cieidm firnc~ra.~ nunc excu. nieri certCndn pbfis inipingerer qui hetade* turus,ur accuktiusPliq~ant~,quQm 8 is iflilRretur fam cafiigatioMi, hec exemplar; unde exclf~ fui eit,excudriur d e n u l t o , f b r ~ ~ deretur cxhibui ,nec libiwm prorrus edidi, commentariisi tantuniabeit, dtffii gloriz t u z Codtra v e ~ d in , qdiblts ipfeput detiperis, auk invideam 3 qua oibi fadug videre Beus, fi M ~ r i s ~vencrabile cslumni~rir ~ I t r dqlizfunP ,~ baud dubiefupn defpuibile tibi riofien e ~ f i b i l eac komen Brixiilibro iifo tamelimato ,tammuckmidiuni, tedet lpTe tkadukcris, Vel ignoran. a m lepido ,tam kc?Riuo,tam hcro deoivel ljrcophantii , utrobique EePteinfigni~ dim, : impdentiz, qui tam roperbe, tam nulla cau- que, %tern=eonfecr&risinfimiz. Cujus libri la, tam longo tibiexpenfi tempore, ad euni dotes admiraiidae ,he quid ofcitantem forte lefcribem ,"quem jam fecund0 provores, atque dorem lateant, nds exempli caufaquasdaminad inquireridurn in te quoquearrogans ac ie- dicabimus, ut his,veluri itiniulis, excitatus,pecurus excites: tamen tam multa , qua: re&& nitidsinlibrum penekfec ,atq~iead~ektatattentias, quamlepidi f oCi,iales, delicir, me1 &&ch n t , vel iyfprudens per f nfcitiam ;*el pfr in, > vidiani $fidens, repreheddas. At lu quum c b r u m ,ac lane l d e u m fuadelz flumen ex hunc ad qedurn Rreriue mca ofnniavelut un6 3mhe Gallo cattifiat; Eaordiat igitur, unde deAaviPti Ipiritu ; de t t fecurus, & meras ef- tu exorlus es abhendecafr11tbis illis ,quos Rans gtorias ,jubckut etreutidni vici6m tuh, fcripQliMacrlno~In qhibus tahquam in openimirum certd8, i d tibi puichre inRru&a ris frontifpirio inGgnem fiupdris tui titulum ohnia,ut ne bloatus quidem vel $llabampaf- praefcripfiRi, Nam quum initio M ~ c r i n u m itentorem tibi firifis Honiericum, euddem fit inverIire,,quam velh'cet. . Ego prefeA6, Brixi * multo iielim libenti& ttiam Neftoirem o l i a Poetam optimum, jam prodeuntem,tam eoJ t i b r a edeotere, d quibtishliquid excuti tier0 & Or~tafemdcrepente tam vehemen~em~ tit fua fuada, cui ~ etiani- tremlt~m, boni. .Quariquarrl& h u n tultm, chadtes 5 tot leporesttenus adaverat, i t i tot fi nihil inde frugis vel epe8;aui el rtperi ,tamen, quoniam inmekriptus eR,eo iegi fiud quolibet tuum propelferet animum ,ut illi redioGus, quod q u l ~ mutari contreniq qtxe vel lu&arifianpoisisAagitanti,uti quam prirnum amicis interdum commendat antor ,vtl ne exiret Antimotus, eoque ipGus aufpiciis volu9uod oflkndant obticent ,ea plerum ue folet med rmifetis, cujushonatibusnon valuiRi resnimicus iratus e&ndere, Jtaque IC anen- IiReret pauBpofl oblitustui, negadeum untus legi , ut, $10 tu me vocas (nempeuti quam flagitahdo atque orando extorquere poiri Iyltabis kxcutiendis egem curiofus ) e o tuiffe,ut elephantiausille przctatus parms edcVlulquam reipexerim ; fi quid vero i n e a t re- retur ante completum novennillm. Verum n e tui deperiret tibi ,l'b 1 e11 um tam rumlid certenonindiligentcr cxperiderim. Et Vehus inv~nti fopprimend diutile, quando fcomtamtn quanmmvisabhorream ab eo, tnt ~tisfiiv e n ~ f i u n

f,

lsslr

mata

rmta NC rtatim rctorta nonhabent gratiam ; aut qualieo viAorem y robes Eerveum, quod coa&us es properare, & quolibellus adverfits etiam prior arleiit. H o c Brixianum acumen epigramma polTet fubito paucib annis exire, eil: h z c efi Brixiana viaoria. .Sed operz neceffe ubi fuit fingulis fere biduis Lingulos pretium eR videre, quailto cum artificio traverfusabfotvere. In auibus auum ne tantulum Etcs eum locum, in quo ego inter Principis quidem tibi fuffrage;uring~nium,uc vel pri- noitri laudes commemoro refiitutam ab illo mam paginam potueris eo tenore progredi , reforrnatamque Rempublicam ,quorundam quin tibi Rati~n raminfigniter excideres,ac me- ante fcderibus, avaritia, rapinis, delatione, moria IapCus ipie lic pugnares tecum ,ut quem calumniis deformatam. ~ k o ~ u u flatuiim tam porenten~O~atoremfeceras,qui tein ham fes nihil meoruin relinauere ab ineptis ititafententiam inipulerit , eundcm proximo fere &um calumniis , in hun'c locurn prat;ipue tun veifu diceres nihil perfuafiffe ; cujus impulfu li- multuaris ineptikime ;hunc miris merisque brum te fcri~ferasedere,~uando videlicet non fycophantiis exagitas : in hunc przclaras notuilti tarn mellitz fuadclz relificre, eii proti- omftes atque admirabiles effundis ingenii tui Lusa~rmares nunqul tam commode p d t u i ~ e virulentias. Hic temerarius tibi vifirs fum, dicere,ut librum tibi polfit elicere. Quum igi- qui rem tantam, meis viribus tam longe imtur,quod dicebam, Brixi,in ipGs offendas feri- parem, fim aufus aggredi. Quafi mihil'rin: bus, & tamdiuli~natisacrelimatisverlibus,tam cipis enarrandaslaudes omnes dcfumpierim longo labore, non alia t'cribas deliria, quam ar'non potius , quod erga Soperos quoque, q u e fubito folent effhtire moriones; quls non citra culpam, pro fuo quisque facit affetu, airrntiat illis verficulis ,quibus IeCtorem tibi: id ipfe fecerim in venerandis~Principibus ,ur velut voluptatis illecebra concilians, promittis tam felicia Principatus aufpicia, primo i t a i i M ei parvo 2 carmine kdulo legentimagnam de- die tam ialutaria, quam idem certatim facemum voluptatem fore ? Erie haud dubie ;niG rent omnes , ego quoque pro mea virili, quaquis adeo fit agelailos , ut ne ad id quidem ri- licunque poteram carmine , concelebrarem. deat,quo uno fere movent rifum hi, quibus Quain re ut nihildnbito,quin & uberius launatura negavit ingenium :nempe nihrl ur di- dari potuiflent i peritioribus, -& dignius i i cant quod conGLtat Cecum, fed diverfa omnia vrzfiantioribus : ita neaue meo latrsfeciffet atque pugnantL,tanquam vigilantesfomnient. bfficio -,suodfekiient alii : neaue m a carmiQuanquam nondifiimulabo, efle quidem,qui na cuiqoam obfiiterunt , quo &nus & alii feputent non effe Itultun~iRud, fednafutum,tan- cerint , & quibus facere libuiffet , licuerit; auam l e ~ i d evolueris irridere Meuinum : Dcnique quisquis jufferit nu110 noitrum 4urm ta& dulcem Oratorem, tam vehemen- laudari Principem , niG qui parern prehare tern ficias, ita denique tibi vim adferentem fua lei2 tantz rerum moli uofsit ,is admirationis fuaviloq uentia ut quod unum tibi venufia illa praetextu , Regis vi&tib~s invidet ;- qwas Suada fuadeat , perfuadere nongofiit. Ego quum omnes prodicare debent ',omnes recerte non ita Lfpicor. Nam &IS videtur Ma- mcl jubet comicefcere. At hic Apeilem noT crinus eiCe, qui tuo lit amore dignior ,quam - bis ( li Superir,placet) revocas ab fnferis ; uem ridere debeas: & reliquusliber ad diver- quod quidem tibi facile en, G , quen~admoe m long, virtutem propius,quarn ad ejufmodi dum fcribis , tam familiares habeas infernavafricies accedit, eoque caufa non erat, cur arte Ies furias ;ipCe tam egregius pitior interim, fic Iaborares tegere ,quarndiu tibi tuus liber. ut quum ittud in prirnis ei fit curandurn, quishzlit in manibus; nam ut fcommatibus graos cujusquam pin endo velit exprimire, tiam detcrit mo:a,iic iaiusgeneris omnia tern- uti eas partes, eum re piccat fitum, qui ita Gt pus & labor cpmmendanc admodum Nam cuique proprius, ut is reprzkntatus facie? G quid dicas infigniter itolide id quo ljlajore reddat maxime cognobilcm ; tu lic deping~ conatu parturieris,eo pepereris gratius. Q i n Regem pofiules , ut amabile decus rcveren, inire facetum & illud ,quod veritat~m quoque di vultus ,idque adeo tam rarum , ipfique tuis mendaciisalferis iterato mendacio ,durn fuum ,quoque vno maxime pofiit agha*,, hrfus Herweurn fervantem facis patriam , rur- delere prorfus 2 pidura juheas. .Namtibi fus viaorem tua tuba buccinas, rurfus noftras caeco prorlus pidori; videor vel itipite plane ) , ratesagitantem vexantemque decamis ,qua: itupidior , .qui noa przviderim eas fuiffe tam vera funt omnia,quam tu. Jam vero pro- laudes omlttendas, quas fcrc folas ,vel publi, batio, qvam adfers, mirifica eR: ais enim ca , ca caufa ,vel Principem referebar au& quznarras, Anglorum teitata funeribus, Si re ; utpote tales*, quas ( ut fateor) n o a iljorum funera loqueri? ,quam qui in Regente fuilfcBrixiano more potticas, qui n&EI po+ peiferunt, tam vcra funt illa funera, quam ticum cenfet niG fi&um; i ta nemo fuit Anglo: Vera fuit illa viCtoria; fin eos exprobras per- rum,qui non fuo bono fenferit effe vcras; emptos , quos Regentis incendium ab- nec quisquam adeo fine fenfu vivit ,ut non fumplit, non adeo fiultus rum, (quantum- fentiat effe vere regias nifi tu- nobis -aliud iris tu me itultum voces) cjuin tuum iftud +cu- invenias magis regium , q w m regnum ab inen lentiim ;pifiillo q,uovis obtufius , quo omni parte fatifcens reficere profperumque lic nobis exprobras ,e*uQam navkm quafi rlarfus ac felix reddere, At nec pr'zfentiq ihim ~ r d c r cnoftra t ,veflh interim a'lrcrit., honor Principis qclicquarn deceQsridctrahit;

-a-

b,

CU~US

tunatiores aliquanto ccnGc , bonos wjusadverla valetudo fair in caufa, ncans ita multo laudatiorem prognaros b o n ~ , nis J ~ q u o talltc rnortem proximis , vel judicat rnali patris bonum filium ,idpublias rebus poffer, vel domeRicis lufque adeo merito. Nam fi fir eo rurpior ficere: eoque, nec mitandurn , nec ipfi quo nlagis claro parre degenerct, an non certeimputandu~n, fi quorundam perfidla, viciam convenit , eo plus cuique laudis guibus ille niluis credid~t ,fit fabefaaata ere, q u o magis in diverrum traaus imrefpuhl~ca,quam filiusejus fere collabtnp r o b ~ parentis exemplo , iua ipfe virtute rem fe~rcicerexortus erexlr ;idque tam cebenefaaisque claruer~r ? HaeE igitur quurn lericer , uc correptis coircitisque repente lenferit, haud dubie non alium poe'ram maleficis, quorum tcelere calamitas 11laexturbarefua debuit urbe Plato, quam tui tafuerat , omnia reforrnarrt tllsco, priuspalponem limilem; qui re1 d fortunz joquam fe parererut infigniri disdeolace. bes, vel inaturae cornmodis adulari prinNec fibi vifus eR , neque fano certe cuicipibus, 2 virtute laudare non fufiines; quam contumeliofus in patrern , quod ii. qile vsl cum difpeadio popularis aurz lius valcrudine , aliorum malitia , labenf~udandaGr,&contra vulgi re~e~tosfenfus, tern erigeret patriam, aut q ~ o revere d aaicur fere plecent pelsitna , mellitis numcmadverreret in eos , quorum perfidia, in I-isefTencoyini~nes bonie fenfim inferends parriz peraiclern , fefellerat pdtrem; aur pe&oribus. quum quzdam etiam patris inbitura,quanQuarnobrem ego quoddixi, etiamli quam non incommoda populo , majore qua culpa: pars hrefiifet in patre, non retamen co~nmodo refcinderet ,bonumque ticuiflcm tamenfih~ lnudes, q u z rum fuilmutaret in n~e!ius, Et t t b ~ viderur imknt eo cette ipfo cumalatiores, quod pamanis~mpietar ,li cluodpatris fel~citarineternurn errorem emendare porius quam gavit morbus, hoc fihi fiarim regia virimicari delegifit : atque id ira feciifem, tus kffccit ,lipatricz compilatores , decerationi uni patens atque obtempcrans, p t o r e s p a t ~, ~s everfores Iegum, in patriz etiamG Poetas omnes fi vulgus unlverfum bonum , in legurn robur, In patrls hoaofencirern lunge fenrire dlverla; tantum abrem coCrcuit ; aut fi quid deniqueprudeneR , ut nunc ea non obcicuifi pcreniteac, tihimo patre prlidentior films, In adminidranda tcpublica v~drc acutius ? Q u ~ , quorum reprehentio ad eos pertmet, qd parrrs fidead iuum quzRum & maluln pa* quum Pr~nceps agerec non ad prleku~e=l blicum fiat aboii i gloria vero & i m r n e ~ tanrum rerum fiaturn fel~citer , vcruo~ m { a & zterna perting~tad filtum, qui t a a futurum quoque tarn talurare fancirct S? cclsrircr affectis pcena nocontibus , ac rek. emplum, uc tac~lede$araretfele po~ctpa* .. ihtuta republics , pattern fmu1 & patrt* lru~h2ff earrrum u m o ~ u w Pclncipem , nan am pius In urrumque vrndicavit. At ~i fu&m plot.;& , quo minus ea laudaii laudatot egregrus , q u a porlllirna regia fern, eitamfi culpa quizpram rec~drsfe~ ia laudts purrlo G t , quam & privarim L pattern : nec i noblsunquanl tantuln p;x. publ~ce, vclut omnlum laudurn Prin4.r trts imperfaKcc pudor, ur g/us fa&^ laudem lubr~pcret ftii~o,quo fado 116llou~- pel11 , & ei Piirlcipi ri~prirnispropriarn,tca~. ttls agnofcit pop~ilus, quar adeo patri nihii quart, f~iu10 prtnceps ~!llusquicquam fedetrahrc, ut pizcipuum ei decus adjiciar, crr laudactus , aut quod rnagls publiczinquod parer fit ejus Pri~icipis , qui regnu9 terelfct rei commeudari memorrz. Ner vereregiis adti~l~>~Rret art~bus; earn cenfofo@z unquam tribuibm tantum, ac oe ria virgula jobes exp ungi non ob aliud oatur= quidem ,uri vanum alterutriw opinor ,quam quod Vera &t : adeo nihil fulgorem, tam inclytz virtutis Vera: yrar ~ bplactt i ,n i t poe'ticum tuum, Q fi&o ferrem glorire. Q g ~ b u r enim parenribus falfoqtte conflaturn rotum. Nam poefis nafcamur , ilks in manu efi ; vlrrus WM tua, (tellante teinet) ld ii iufiuleris, n d l a vcre commendat bonos. Namgeans, d preavos , & q&t nonf@i- poEIis erit. At I'r~ncepsquum ea faceret, benefaai punon in tenebrisoc~ulte,~uaG @tUS qfi, deret; led in clarifiima luce, in oculis trapix ea +a voco: Ctaret omnium, in ptivatis, publicis judiQga Nafonis fententia ncquc M?ro qdttciis, in Comitiis, in amplifimo totius requam , neque' Homerus ,* quos opponis gniconventu, cum plebe, curnproceribus, mihi, auc veriusl~nquarndlait ,aur l a b quurn omnis aetas, ordo, [exus rem tam brius. Qorum ettamh uctotnque valdo illuRrem vrdcrec, tam falubreln Centirer, ItlCpicro, ilunquam tanLen hadenus apud ram egregiarnlaudibus io calum vehercr ; me valebw~c, ur ambubos hac ~n parretriego vidcl~cet ,quod potiffilnum prsdicare buam, quantum U I ~ Itrihuatn Platoni:q& debebam,iolum lolusomitrerem; ut quod optabile quldern cenkr ,quanraqui pli-teft qautione cttrandun~ , ur fiiri nakancur b- nunc diQG iiice6t Brixius,id indittii ridenr etiip~eri,~uib~ip vel fis Rupidilftm9,fi non neRis parencrbns quod veht tcminatium f~n~sijvelirn~robilsin~~s,fi non probarsi; quoddiin lndvlrs arque vrrtutls tndawr occulce naCccnribus : & tamen ut for{ vc4

EPIST O L E .

327

5 4

"el invidrtIimus, fi nonfaudnfleun, m e r ~ t o vi- calutuniae vetus vir'us denuo renranteo i E derr poterain ? Er tanlen hunc locum. T u f u ~ ~ r i e t e denuo , retudit, comprcllit, eli'nei;.lu irlrptius exnglres an ~nvrdiolius: adeo lit; ut facrle kntianr, noxitsvorrs(tlisnli~+ c z c o przceps impcru,ut re non ktltias inicr- lam relrttam @em. Ar ru qtmm lfirusnrotidpropen~odutn notarePrlbcipetn noftrtthl; di fcrrbas, Brlxi , q u x Lint non abiSrd$ acqueadeo, qnum el parem factas, parts rnlct- modo atque ineyra,verum tcelefta quoqbe; notare ccram tutlm. Nec irirerea tstn1~11 & (quond pet re ficri pore&) p r n i c l p f ~; ( quod trlri cettc perpetuutn eft ) qt:icclul?:n tamen Czio:ll:~tn, P , o d ~ u i n Lakarem,'vi, , coajifi!s tec6ni. Nam prirnlrtnritalc~lr.~m ei ros1r:era:nm Si vlrrutis gratld toti coiiitrihurs Camoenx Latiz, ut tam& Icges igno- me!ldatos orb1 (quoriim nomlnlbus ~ a j & rec car~ninls ;m ' u ~ adeo fac,rs inlcin.11 ,,ut Ile dcbebatur honor, quan1 LIC IlbeIIo contgq u ~ verb2 d quidern tibi veiint , fclat : 6t ra- n i r r i a r e s i l t i u ~ ~ ~ tanquam odr gemmas tdl; men t u a m Regetn cum e o copulas , 11r eX locates in luto) nominas; eosque r & u k Z~LIO lint amboCecropi+numina: plena dez, velutinpattes artfahis: quos & c a R i g a t d ~ ~ PJilin~ia~n h z c pulihre cohare:x ? Ssd non pradicas, & confiultores adhtbitos incdnefl iftud novrtm , ut alccro qaoque verb ex- fulirfsimrs conCI'is, Arego, qltanquaink ac C o l a ~ i ~ m r s , ~obje&f uas ~i-d d a s t ~ b i . At me condum'laudatorem VO- fylleb~slllis parcum, ipfe laudarot adeo non pro- hi, non poffurn fpondere, quod fentranr, ias fufus, uc eam lauJrm , q u w V~rglllustri- quorum, u b meaudiettnt, ~ ncc in r~lisqbi: burt paltot~bus,ru tluurn vellcs applrcare Prin- dem detrefiabo judrcium ; certc taleS & e c~pibus,aliquid raille6, taflquam ~ l i r nfunl~s perfilafiuin habeo, & p h ~ l o f o ~ h tref ca pruula f o et ~ , abrat'eris atque in dettrius, fcrentta, & rcrum prfldentiapublicarum,"t qnod e m p e r imrtando Coles,~mmutarls. Nan3 (fi tu culosquatn eorum calculum h a t h n i q u u m lllrus verius fig h ~ b e a in.pafiores t du- partepoGsextundiae, quofe(cjuodadies 6 s ,dmbb flore~lte~ k t d t l b ~ tuus ~. hnbec in dtl- gias laudes attinet) Entire tenetor te'ralii; os Keges, anrlo pdres ature : atque Ita \fir- ego tibr &rn eeliquis conced@'ismnibus-d g,lrus tnillis cxptllnlr aeratls florem, tua lalt- & laudera ultto deferatnSiqui nunc altud daclo q u u m his apterur IJrrncip!bus, q ~ vei furpicati n o n p o ~ a m ,+am quod viderur re dorent grate, tamen ficelf:anceps, dud omnrbus,rllas inferni furias ( q ~ a s fdbenti dbus polfit cowenlre decrfpitis ac filtcer- tibifateris adfullfe) ta!e c ~ b infpiraffeconi fiis ienl'bds. Ptsrro , qitam d e vittute quo* fitid&, quod, isti fororeh ipe&es, feu viru. q s e fubjungis, lion a d ~ n o d u m prodigalabs; Ikna'dli~,haudablc~rctatraream refertorlquandoq~rdeiii rta vrrturern urrique tribuis, gihern. A t aliquando tandem,velutper annr ttbi rellnqt~as_lrbrrutn,u m q u e , fin~ul a~ r ~ u m Trophon~um e;mergensab inferii, ex* ];bebat, ad~niete. Ndln quum pror~unrias h~i~t'atusin jocum Colver~s,& rr[i'ua~iis~rripurer rrrtutibr~rarnbos , neutrtzalnen affirmas tatirneam fubCannas,ey~Rolarn, qua lrbelli I I ~ ~ I :~tunt C enim pares ( ii nefcls ) ram qui delationem confer0 in piaorem, iujuspoparitey carehr' , quam qul parirer babent. dagafecerat, uti krius aliqaanto; tjllrim N,-c ;amen ifiod Po dico quad III cam Batueram,teniretadRegcm.Hacabicaiid partem te ienlilG cenfeam ; fed u r oilendam, ii non placet. H o m o C h p e r R i t i ~ f ~ ~ 6 ~ t r k ~ i ~ fi quis ad:ehm mo'dum tuas excuriat lauda- ferrenon pbtelt,tii dicat~t~lr ~era;'i\tr~ci"ili; tiones, qd6'tii talumpiaris meas ,q u a ~ h l - tbte plusquam autrci deri$tYcfi q t l i k s u d cilelorus't~petiaturobaoxius. Nec g a ra- l%incrpem de're nitill obkdrki vk'ibid~ta.. V;eh hue Ajelles atque Alcxandros evoco, t@riifdein,qurbas'utitur pdpuL;"Q~ts . . hod C h t r / l d s , pugnos , exllii; neqtie tales ridedteni tiod tideat ! tibi mbveb i k g a d i a s , quales tu tilhi cia, Quod fi 8t'tis thus eflet illbfirk, & P A ~ p o i t o q;iid "iliiid l%i vefit * teps dd&f',tp e a t infcids'; 'puain t u ehm rio~i'ihrelllg~; ~iaeiur enjm'9ek~ nkrcia. ticis; 1 1 1 ?pailtdm fots' pefichli conje21YTes quid falis recondlfi ; q u o fignifi'ca$+,'ni~f file', qddrh Ggtieri poffitl bt qui'verfatur in o&t&e k u d i i t ~6 a m re1 dume&c;~.':q u o piibliiisfie&'iis,, non aliquem h b e a t ali- - d i & o nelrro an tuis rrte vet.drcer praroijuando , 'qul Rb'enrer bptdt chfurnniari 6 g?tivam , 91116tlbi oulla fit domus , ' fed VCI rei paieteier*, vel ignoratiohe' Principis libek I kxpers'cuhrum , atienai pito@P i e r d $bu& r z l r t i m 6 qui'8ndl qBi rur- d&'~eltlut pajilitus obambules ; e o q u e n a $a! fim itijiaht return ~ a h in n dcterids trahi: cik'fii 'ruucn p+na praecellcre', qucd it! q ~ e m ' n i i h c e g r e ferat~t ,magis in fuslrnhrn orium & a b u s excolat ahenus, pf.oipcrare @Lillie , qtlam leorfum' iibi; Verulii hi'; 'ff'ilui fiut huju[;nodi', .@ 'iem 'Ego3certe de te Rnticbam, honeRius, viderunt hip% n~n'cIa8cu1ariis pachitirs ,. 'led $ ~ d i ; ~ u e i e n t i o ; quo!lquam I!billus t u s ti&am& ttfttatam publidtuqj fic in ~ u i s a r - C u t vert d ~ c a m ) & Pyrgopdlihicen re$%~s^Tenriunrp c ~ a r e ~rm'cipetrt ,qlliite-i i t f e r ~ & Artotrogoh. N t q u e video,quid. fu&~ique!terum ptorePebtks vr$e'ras,, ac freL 23 rcm pectineat, exptab'rari mihi ; quod u i p o k hjieinenimbvo Sole aptlcantes iefi; & babeam dornum,aifi tu dointi no" babeas,

THOMAMOM

Nam

AD THOM. MOR. EPISTOLlE.

329

N a m alioqui jocus ille fefiivus ,& (ut Plau- fi~nl~cafcilicer augurisperfana,divinesfote,ut tiousair parafitus) di&um d e d i a i r mellorlbus mepro hoc tam anlico rn me o f i c i o fis liabituin tereciderec. Certequemadmodum tc per- ruslnimicum, c u j tu ~ pudendos lapfus pia cuiuadeo mrhi noneffeplane parafirurn, (quan- ra rollasin authoris honorern,relaturus ramen tumvls iftud libcr prae (e ferat tuus) ita verete abingrato malam gratiam ; atque ita trattas fufpicor Cynrcae Gaze Ph~loCophum,nondla- iRud admirabile atque ex rntimis Rhetorices tratu tanrum, verunl eclain q u o d ublque te vi- per~ecral~busdepromptum fchema,ur firecon.. deo ad dlvrrias ludere ,ubique ad meodicita- c~onantisquoque perfonalnlnduas, & injeaa tem,ubiqueadfameln applaudere, Narn italu- frequent~as lnennone Chclltiani, atque idendis ln liberos meos, ut eorum dekribas mikri- tidem peccaroris nomeo inculcans , ranquam am ,iitantumverfus meos hrered~tate,ac non anlm: res agatur,propemodum l o l ~ c i f m o r u r n erram nummos effenr hab~tuir ; quafi tui finc vrlls agam paecrrunrldln, quod aFproprl>quec futurirolis paternisverfibusfelices. A t egoli- (credo) legnom celoronl. Ego cerce, Errxi, berlsruls,fi quosaut hrbes , aut habicurus es tuum illud auguirir.ncle me nundubrrabofillere : qut nunqualo r l b ~ I t ~ x r ~ u ~ n ~ el&. c ~ ~Nec lcc~s uiiq~larn m, longe laqueos, longe rucndtcltacem lc!us,ric :j? ctm amicurn i n dtprecur, q u z m s l a tu facerefccllrcet ominaris u k p c adco l ~ i n ~ r ~ l i u ag!~ofca:ri, 11ulnrnls tam 0%n 5 a s 5 arqueexantmo precor,ut uberioreisaf- meoficluit~non s txcuiis rn tulgeac alicur~de foltur~a ,juatn ex verficulis ciofiln famatn mcai:l,ut e d r r ~arque tclis,quorumego ne:n~uecae(Teul~uatn tam In- me famofislibeIlts. alrena errata pro nle:s mihi finutn cenfeo, qul trecenta millla redimat te- infuhrretin aurem ;tan) rndulgcnrcs 111honome out] tn~pecat ~uticio;qua cju~dcm hiijusgeueris Gnt ,cujus rein meum , ut porlus q u ~ m falfis calurnn~is,liiurnl p k nomen verisrnhoncetfu~rvrftr ha.f;tenns. proiicijfi in falutem meam, t j u s d e m (airs & llludeR, quod lop0 temet itetopprobri~s~ram aifi~urIasfa~ncIrco, canquam, niG meo b o n o uc Prlncipem meurn, vel impletatis infirnulet, Reges duo fanxillent pdcetn , me mlferum velinfcitlae,nime prurlus exi1-rmlner. Necusagtlellum linlel dcvora&s rocegruln : nunc ve- que adeo (urn Ouprdus, urnon fenclam, quanro I 9 oefds d u o s fa& pace lir~gare, eoque Ilbel- pretloredimendus lit ejusvlri favor, qul fit tam 111111 ~ I t u mnunc drruum ed~drfil blandulum. prudens, uc altero quoque v e r h obllvllcatur Sed~liud dcmuln divl~luii, f u ~~ t n v e n t ~ i n , q u o d iul ,tanquam Lethreum poculu~n i~~rerblberit ; dlias omrles, d c tcllas IIIPS chatltes ~nferorurn tam genetofapaltna, uc non eligat u , ~ d o f e adfuiras,ta~n furmofulas am~culas adfinxlRt tlbi, vecfusmaledi~aal~orum ,v e t u m ~ ~ f e ~ u o ~ u e qa~tuIcun 1oir:r: ~ atque otlunl oblectes tuum; felconeret fuis; tam fortis & invittus pugrl,uc I~I~~C~ VC I ~LCI IS ICC~ IIO(~ ~cnpenrer~dl-Herculi f u r ~ s p tclava % p e r p e ~ u o p u ~ nLrcum; er cuivs ,qul quutil elle ilbi q t i ~ d a t lvclcorpore l tam ocularus ac lynceus,ut nonv~deat Iua~n fe defo~mla,vel morlb~rs f a d a lei,rrdoc, quzvel redrrefcomrnara ; tam u ~ b a n u s ,u t ~ntanum, obnoxia d~Ctettrs finc vrl crtrni~i~rrwnrbirs ,ho- fiultum, fur~ofuni, canem, rabulan~ habeat I n mtoes Lcul~andi Llertes in fua vlrra lu.iunt ~ p l i , faccrlrs ;tam placabllls ac ~ranquilla:indolrs,u t u t quando gvlrare non poti~ncopprobrium, fidefragos,psr~d~~s,&perjurosincIamans,taanlam Laltem carpendt prz~rpranr mnults, lpfi- men abltrneat conviclis; r ~ n t u adfertor s Pot clue pocii~s de fe triumphom ducaut; Iraquum tlca,uream contern111 poltulet ,prtemonens, tu vtderes Antimoroll tuutn , nor1 Mortam ne quls atnblat a b ea laudari, quae fibi vetat nlodo fedMan~am quoquelplrare, quando ne- credr ;tam vehemcns Orator,ur dcfendaceum rnrt~ifuturum ~iaebasambr~uum undefitille , provocare,qul relyonderit ,provocatum vefuror elnilIus, r~>alolR~ in tuas tunas ~ p l e p r z - r o , qul prtot Ilelertt ;tam p~lchreolivam meludere, quafi eas ultro fefe offcrences ttbi ,ami- d ~ l s ~ e c e n sarmis, in uc in media pace de bello c o videlrcet calm necehrio Pr juratrllimo my- Jiriger ;tam rquus, ut inraniat, q u o d ipfius liber vere fit taxarus mendaciiabillo, cujus tofiz,fueris etnilIurus ~nme. lllud opinor netno leget unquam,qui non in- ram genrern eodcm llbro failus iniiniularat anfignem ingenri tui notam judlcabit , Sr plane re perjurj~;tam fruttuolus encorniafies ,u r B~lxianam faceti~m,quodquum re dlgnis ver- Prlncipes B curporis dotibuslaudari pofiulct, a fibus, ad ruam ipGus me pinx4Ti'ese&prem,veti- fortunae muneribusferat ,4 virtute a o n finat, tus ncnondum iatisexprei?ili(ies te,raOulm ad- niG Cr qu'iddicaturin sgenere, fic u t dicipofit noraRl in marglae, quo$ talem nledrcersseffe in quen~libec:fiquidverofatlum lit ejusmoin patria. Ego,Birxl,quairs d o ~ n iim r non dico, di, ut idviri,mulreres,pueri, lapidespropecoltle firnilis tibi lim;cujusglor~atn,Gvequamipfi laudent,ejus rei Pythagoricutn indicat filentirrbr trlbuis, nnn mereor, five quam tr&.twnx um; cantus Apelles, uc (nifi tabula ejus cum alu, nun afkeilo. T u veto qualts domi fis effefavore fpeaetur ) duos videarur Principcsex ciRl tandem foris u t cognofc~ pofis, Quetn eadeln propetnodurn denigrarc fidelia tam (quum te vide^^ velrs 6 fecret~s efle Regtnz) anxie ChriRianus ,ut nifi mlhi d u o Reges abiln o n pudet elusmodi rabie rabire in Confilia- lo (prccibus opinor) itnpetraaent veniam, rlum Kegls, qua ~ l e c i rabulamqurdem n quis- nunquam potuifit obtinere C h r ~ f i u s, quia quam rabrrnlh rabula. acerbe olim dcbacchatus in nos,quoniam u n o Et t u quurn hunc in modurn roto t e libello iitrepercufis verbulo,memiIellum agniculurn lupo t o t m deglutigeiferis, opcrae precium ell v ~ d e r e quomodo, h o m o p l & u ~ o 1Ct.j

qt~~4;l~~~

licet ,erga te lit tam feRivus,tam lo- fycctrorum. Proinde cjr~oad lers , & ulldiqt~e tam con~ummata:~aptentiae, lleurro ujettlet &edu getam, ur nec dlgnaiuuc Gbi ipkfanl~lrateselk fateacur ~nfernales fu- rus unquam Gm,albusne fis anater, inqu~rere. rias. Eas ergo cpum habeas, Ur~xt, domelti- Quanquam nec opus eR iff ud inqurrere; ram cas,ut CsfortaRis ambiendusal~~s, (icub~ hot, atrtlrri entm t o u n ~re atramenrum redd~drr, qulbtls cum elusmodt fod~lrbus Iibear lndere, quam carbo eft, Tanrumnetant grari o a c t i os videar, quo meorum verluum ego teprofe&o aecmlmlcun~ hocreo,nec am1- p l o ~ ~ oblitus cum expero. Nam hoRem tuurn ti1h11 t~rnen- n:endasadnutalt! ledt~lo, nec eas cuj~lsqualn habe~t quam meos,drrisinterim duln efi, ne (quad t u minans) uirqilanj Inva- patc~iserroies vers farer~s) obnox~us, utrtque dant f^ona,nernpe trabal~bus clavrs a r a i u s fcr- tliteacfurt~s(fi rumlpat;e trb~,quam ut d tam carocaprreqoe- noftium iuyplex quodiit falubre c o l l ~ ~ r e c o r ; t l b ~ ~ i ~ e cpropitilfint, atn ambovcro ac f~mllta- uofuperr n t t h ~ antavclll quoquam. A m i c ~ s rum viria ut corrlgant, ac mlhi Colacam oraItbus elusn:odt p r R i ~ p ~ n r~occreconraglum. it Conrrd111lm:cu~ tp!et~btnotlero : nequeenim tionem caRtgent ,rlbt pcrpurge~~tiolacilnios ba~bara verba velrnt 2 lernlone cum odiflepoflcrnt, cujus tic obfiIIi mrkreor; ingenll ; n~rhr s 2 peaore; jm~adamjremcerre,nlvercier, ne n)c rcda- tullere, 11btbarbrros ~ R u mores i & mth~ fallospedes maces tnuruo , ut qt11 frequenter audicr~m, deniquc b s n l g ~latgtztitur Cm ~ ~ in U corpore. C quatn ...-----fit- rnolcfius RC I,OX~LIS acl3oreluscetnod1 in c~rmlne,%c bt i a n ~ ~
1st ;tam Iepidusdenique,

330

DES. ERAShlI

. - - - - - - - - -

XIV.

EPISTOLA

THOMA MORI ANTONIUM BONVISIUM, Mercat orem Luccnfim,


Tun1Londini agentem, poltca Lovaniimortuun~, cx carcere, quo araiffitne r c l l ~ b a r t ~ ,r pauloanten~ortem, carboneicriyta,
p d t q u a m omne inftrumentum Ccrlbendr e a t lublatutn.
Anoo

M D XXXV.

hficorttm r r n i c i h e & merito mihi ca- in hujus adnlirabilis amicitia: t u z iuavitate I s Q~onlnm prafagir m ~ b i conqule(co. Et nelbo quopaQoran? fidelis arrrnor, torra:ke tilio,iclJtaintn p~ietog~r,haud amtcttix profpeiltas v~detnimrhi in hoc imdlr? ! I ~ ~ j c . f u : u i n ad ~i~ re !c~i>endf facbl~.irem; proipero iI.r~i~, nlez naufragio propernodom decrevi, d , : : ~ Jrcet,boc lalrco, Ei~12ollo figntfi- parla faccle : ccir& (tollarur i n d i p a t i o non care, quai~:urnIn hoc f01 tunas illcjc: de~rquio amat1 mlous, quicn meruendt Prioapis) quad an;~c~rta:tia j~~~~:d!rate:rficiar N.im . ants adreltqua pertinrt, plusquam paria , quipye quidem, Vtrorllarill~rne,t a m e t f ~ m t ~ ~ f i c c c e cum r - rll,, Lint inter fartuna! mafa numeranda te it~nper alnoie IOU 10 me tuo dele&atusIum; o m n i ~ . A t amicrtia: tam conitancis protamen recordanrt tnlhl annos jam propequa- g r e i 3 0 ~ ~ e m , quam ram adverius fortuna: d ~ a ~ i n rBonv!ls a domus non holyttem fed caius non erip~iir , fed ferruminayit fortius, alomnum fiilffe,verecuod~dllleap r o f e t b fete- ameosprofeQo fucrim ,iuter fortuna: bona fi r a t , ut lincera llla quam alloqui ex amicitiz numerem. Sublimius haud dub12 bonum eft, noRrae Ira cogitatlone degiuciebam, paululum a t q u e a ~ ~ u l l i upecultari s, qltadam benignirate qulddam pudote quc~ddmruRtco ranquam provenlerls, alnrc~tiz tam fidells, & fortuna negle&;e vicrGtudruls fubacelceret. Verum deflantc conltanris , raro concefla felicitns. enlnlveronunc hacego me cog~ca~ioneconio- Ego certi non aliter acciptoatqueinterpretor, lor , quod bene vtcrllirn m r h ~ tnercndi de re exitnia Der mikratione curatum ,111 in. nunquam ie praebebat occafio. E a fiquidem ter tenues amiculos nleos, tu vir talis , amicus amplrtudo lortuna: t a z furc , uc conimodandi raarus, talnlongo tetnpoiepatererls, qui matibi n u l l u s n ~ ~ reli~:quererurlocus. hi Conlc~us gam i h u s molefiia: partem, quam mlhi ruen* iglcur n ~ ~ h non i , O&CII aegleau vicem non re- tisin me fortuna: inoles invex~t ,tua c o n i ~ h per~diCie me, fed quta defic1;b.t occafio : cum tionelenires ac relcvares. Egoigitur,mi Anto' ja11~teco~1~1cr5,et1amfublata~rependendr $e, ni ,mortallorn omnturn catlflime (quod Ielic iu me amdildo & demerendo yerfiftere,rn~o lumpoffilm) Deum o p t ~ m u m maxtnlum qui adeu progredipottus,& curlu quodilndefeITo re m ~ ptovidtt b ~ ,obulrb dcprecor, ut qunndo procurrere, otpaucr Cc a m l os fortutlatosatn- tlbi talern debitorein dedir , qui nunquana biant,quomodoruproftratum,abje&uo~,af- f01vend.o lit fotutus , beneficentiam iRam, fl~&tum,& carceri addrCium Morum tuutn di- quam mibi quotidte ram effufiis impenligrs,arnas, foves Sc obfcivas, cum prtitinr pu- dis , iple tibi prolua benignirate dipnetur re-. dorrs mei qualryuali arnlbitra m c abluo,tum pcndetc ; turn ur nos ab hoc aerumnoro & P r o :

procellolo ieculo, in fuam requiem, pro lua opes,univerlamundi d o r i a m c non iRius quomxeratione perducac ,ubi non etit opusEpi- que vita:dulcedo v ~ l e l c a t . A ~ ~ ~ ~ c ov m ru nm ~u~n fiolis, ubi aon diltinebit nosparies , ubinon a fiielrflimevale. Fam~liam ruam torarn,\~erit~ la arcebit d colloquio janitor : fed cum Deo pa- me afieAu finliItmam, ChrrRus fervrr ~ u c o treingenito, & unigenito ejus tilio, Domino lumcm. & RedemptorenoRra jelu Chnito, atq; urriTHOMAS MORUS , frultra feu(queSpirltu, ab utroque proccde~~te I'araclecerofiadjiciam TUUS : narn lioc to, gaudio perfruemur aicrno : cujus incerea nefcire jam non potes ,quuln tot gaudii delideriofaxit omnipotens Deusur tibeneficiis cmeris :nec ego nunc rabi, mi Antoui, mihiquearqueutina~~l mortalilis fim, ucreferat cujus fim. bus~ndecun~ueornnibus, omnes hujus orbis
: C I _ _ _ . I I _ -

& (39) %

Sequonrur

DESIDERII ERASMI
7

THOMAM M O R U M
frui. Inter hostu, mi More ,velinprirnisoccurrebas: cujus equidem abientrs ablens memoria nor1 alrtcr fiui lolcbatn ,quam praknTHOMcE MOKO S.D. tispraegens cooluetud~neconlueveram,~ua dir. Ixullis literis co~sGquiqueam, quibusdi- perearn ,fi qurd uliquam in V I I conciglt ~ melliris hujusrabcllarir caput dcvoverim, cu. tius. Elgo quoniam ornr~tno aliquid agendum jus vel iadjlrgenr~a ,vel perfidra fa&um arbi- duxi. & rd cen~pusadIeriam commeotationem tror ,exyeaatilfimis Mori met llterts fuerim parum videbstur accommodatum, viium eR fcufiruus. Nam ~nofficro ccfTafIe te, Cu$rcari Moriz Enconliun~ rodere. I'allas rRud a-ecdebeo,nec libet. Ta~netfi f~~pcrioribusli- t ~ bmifir i in mencem ? inquies.- Priinum ad. reris'vehemenauicu1e recum cxpoitulavlmus. moauit me Mori cogilorr~cn,t~bi gentile, quod NequeverF~nur,nequidnoltra1~~~ertas recom- tan1 ad Morile vocdbulilln accedir , qualn es moverit, q u non ~ ignoresLacedatl~on~um 11- ipfe i real~eous;esautem vel omnlum [uffragib lum ad cutem ufquepugoaodl mot en^. IIIud al~en~fimus. De~ndei'ufp~cabar huocingenii extra jocum oramus, mellrci&me?'horna, ut nofiri lufum tlbl przc~pueprobatt~m iri, pro~~ritudinem quam , ex nimjun~ dluturnb tui pterea quod foleas hujusgeneris jocis, hoc eit, tuorumque fcriptorum deficlerio cepimus. t~ecindo&is, olfallor,nec usqueq~a~ueinful.. uCura aliqua f$rcias. Expettarnus omnrno, gs,impendio deleaari, & oalninoin cornmunon epiRo.Ialn , fed ingencem l~rerarum Lrci- nl mortalrum vrta Dc~nocrirurn queodam agenam, quie vel Aigypriut~l d26o@$ov degraver.Si re, Quanquam tu qu~dem , uc pro IioguIari qui lint iRhic bonarum lirer~rumcultores, quadam ingenii tui perfjricacirate ionge laretuurn erit o&icium, eos ut ad-nos lct ibant exti- qtle i vulgo drflenrrre bles , ira pro incredi. mulare,quo videlicet amicorum orbem omni- btli moryrn luavitate facil~tateque cum omnibus numetis abfolvarnus. Non a u k illos bus ornnium.horarurn homioem agere&po. JacelTereprior. Nam ribi nth11 referre puta- tes & gaudes. Hanc igicur declamatiunculam mus; quomado fcribamus ho~nint hclliime : nonfolum lubens accrpies ,ceu ucc~n~douv~u rui ad hzc rnei, ut mihi perluaii, amaoti(ii1no. Va- fudalis, verum egran) tuendam iuicipics , utle jucundi61ne More. Oxonla: , Anno pote tibi dicatam , jamque tuam aon meam. Mcccc x c ~ x ,NataliSimonissi Judae. Etenim non deerunrfortalfe ~itilitigatores,~ui calumnientur, partim IevioreseGe 'enugas,quam ucTheologum deceant, partim mordaciores, I I. quam ut Chrifiianae conveniant modeitiz, ERASMUS ROTERODAMUS nosqueclamitabunr veterem comczdiam , artc THOME MORO S.D. Lucianum quempiam rderre atque omuia Uperioribus diebus cum me ex Italia in rnordicus arripere. V e u m quos argumentt A~~gliamreciperem ,ne torum hoe tempus, levitas, et ludicrnm offendit, cogireat vciim, quo equo futt inlidendurn, iuu'oor: & illitera- nonmeum hoc exemplum ere, fed idem jam CIS fabulis terererur ,malui mecum aliquoties olim a magnis autoribus faaitatum. Cum luleric Hovel de commnnibus itudiis no firis aliquid agi- ante tot fe~ala.~oc~~qe~op1r:~1av merus ,Maro Culrcetn & Motetum, Nucem tare, ve1 amicorurn, quos h ~ c u do&iffimoss r ita & fuavifiimos reltqucram recordariom Oyidiw. Cum Buliridem laudatit Polycra1 .

ERASMUS ROTERODAMUS

w g

[Tg

tes,

33%

DES. ERASMI

tes, & hajhs ia[tigatot Ifocrates, injlifliciam etiamnon optimasoptime ramen tueri p ~ d s r GIauco ,Therfiren & quarcanam febrim Fa- Vale difertifime M o r e , & Moriam tuam \rorinns, Calirtium Synefius, Muicam & P x a - gnavirer defende. Ex rure, quinto Idus Jufitlcam Lucianus. C u m Seneca Claud~iluierir niis, Anno M D VIII. m&umr,Plutarchus Grylli cum U!y& Dialologum,tucianus & Apulejusqfinum,& neicio 111. quis Qunnri Corocottz porc'elli teftamen,m , cujus & divur memrnir Hlcronymur ERASMUS ROTERODAMUS Proinde, fi uldebitur, 6n&taariRi.meIstruncuTHOMA MOKO S.D. ]isinrerim animi cauh , aut fi marlnr, Upfetuseriltimat fenoftrarcnarum opera, cquitafG in arnndrne longa. Warn qua: ran- L p l a n s q u c a b infetis e m e d h MagiRri m6dem elt inicjurras, cumomni vita:rnfiltur~ itlor liuorur omnia, quo~;etrahani adolefcenrem In l f i s conceda~nus;itudtisnullumomnlno lu- fuum ptiltinum. Nun Rarim eodem drc L o permittere, niaxlme Ijnugz krra dpcanc, phifiicislibiisdiRraCtis; Graecosemerac. Viatdue i ~ traeentur a ludicrai ut ex his alipuan- d e . ut cum inc~deric opportunrtas , gnavid~~lusfru~isrefe Ledlor r a t ,%nono h n t h 0 n* ,ter agas partcs tuas. Nth11 hujus ingenio rir o b e f i , quam ex quorundam retrick a c gratius , nihil amantius. Bene vale. -Vetl Glendrdis argumentis ? veluti cum alias diu t o librum Pluta'r~hidedifcernendo adulatecon[arcinata orariane Rhetoriyn aut Phllo- reln abamieo, longiuscalum,Tedquo n b n a l ~ u s cophlstn laudat,allus Principis alicu~us laudes mihimagisplacet. AbSolvamfaventihusSudefcribit , alrt$ ad bellurn adverfus Turcas perisintra dies 000. Videtur mrhi hocpromovcnd~rnadtlortatur ; alinsfutura przdicit, pernodurn magis ad rem pertinere, quam diatills .novas de lana capin-* comrnlntfcitur gladiari cum V~gilantio, duce Hierooymo. q a a f i i u n c ~ ~ l ~U s. r enimnihrl nugacius, quam Rurfum vale. Sj vrderis Lazarurn nofirurn, &ria nugarorie rratllare : ira nth11 fe'kvius, hominemplaaeMufis & Grarris natum, quity a m trattare nugas, ur nth11rnrnus quam fb Calutcs dilige~lcer: bortare, ut pcrlcrlbat nugarus fulllevideans. D e m e q d e m alio- mezquaehaberin manibus: narn habeo q u z rum erit jiudicium :tarner(i,nifi plandme fallit dam plus qurm nova ,. q u z non dubitem IP ~p~aau.rir~ ; Qulcitiam laudavrmus , fed non futura gratrfima. Mlll~es "ale. Cantabrigie omuiao dulre. Jam veto urxde mordacita- Anno M D X. tis cavillatione relyondeam , femper h e ingeniis libeltar fult , io communctn hominuln vitam'filrbus lullereot impune , lnodo I v. aclicentia exiret in rabiem. Qo magisadmiror hTs temporibus mrium delicias ,qua: ERASMUS ROTERODAA4US rl~hil jam fete nifi lolenrles ritulos ferrepoKunt. T H O M MORO ~ S.D. Porro n o m u l l m adeo przpoRere religioios "Ideas, ut ~ e l ~ r a v r f i i n loaChirtfturn convicia T nusquam c e a n t q c o p b a n t t mii, ua feranrcitius, quatn I'ontlficcm aut Pr~ncipem U l i u l l u m non movenr iap~dem q u o noIeviRimr jocoalpergi~pir~lerrtmli quid q d r ceant Eralmo ; Petlualerant Colonla: uni at. 2~cpr.rd &tinet. At edim qui vrtas h o t l ? i t ~ ~ ! iquealten, ~ lrbellum lllurn ridrcl\lum de Julio ita taxac, ur neminemomnino perfiringat no- calls exduio'd meconTcr iptum fulfle, minarim,'quzSo utrum is mordere v~detur ,an Luri plunbus , ni przlens im y ~ d e n t ~ ( I i m i h dacerepor8acmonerc? Alroqu; quo[ oblecro calumn~amr e t u d ~ ~ m @od . fi qurd huj& norninibusipfkrnctaxot Prapterea qui nttllutn fufpieionis apud vos quoquefuborrum e&, uc bomihum genus przteimlt;it, isnullihomini, Iolct ln hujusmodi negotiis pcf rnultos obamL vitiisomnibusiratus~rdetur."Ergo,fiquis ex- bularc divinatio :tnrrro ad re exemplar literatiraric, qui leiekdum clam3bit,lsapr confciin- rum mearum a M a u l u m Bombafium : tiatn proder fjllrn ,aus m t e metum. Lafit perlongurn fit,eadempluribusfFribere. Nlhil h o c ingenere multo l~berrus hc mordacius di- pudet ~ R o $xophantas, s & ncfcio, quomodo yw fIieronyn1us , ne no~~rrtilbus quidem ali- qua: falfifima func , libentius credit vulgus. qdori%spar&!ls. Nosprz~rer'~uam guod+Pr~dem crat in animo fiubrnonere P o n t i f i c e ~ ~ mi-ni&srn totom abitioetnus, Ira prcrtere<py:2;:, Cummum, ut hujusmodilicentik indies magis lud=rnperavimus, ut curdatus Le8oi.facr- s c magrs glifcenri finem imponerer ,fed non1.t fit'intcM&turus , nos vdluptatefn magis durn lnc~dtt commodrras : Anronium tame0 ~ a r morfiim n quzIilCe. Neqoeenlmad Ju- Puccium Oracorem admonui Bafilez, & recevenalisexetnpl~m,-occ8kam rllam fcelerum pic (ecuraturuni: nam illi quoqueres npn dl& fentiham usquam movimus, & ridenda triagts rnulanda v i d e b a r u r . ~ u m ru duodecim angda"7 q a a a fzdarecenkreRuduimus. T u m fi quis tosmitris pro novem, non videoquld lucrl fa.: eR , queh -net placate polful'lc, is filteni cia;, Video futururn, ut fYrtunaefiecundus fi& illud t n m i o e r ~ ,pulchruuqeKe ~ d Ri~lritiavi- tus te notrjs au6rat.Sec-i h o c moderatius fero, ruperari, quam cam loquentem fecerrrniis,de- q u o d m interim felrx es, qualiacunquc noflra coroperiona ferv~endumfu~c. Sedquldego lint fatla. Vetusefi,amicis convalelcentibus k c tibi patrono .tam Ctngulari ut caulas foreria mittcrc: at iRhincnecIkeracrnittuntur, - -

- - - -

rum

---,

cum

AD THOM. MOR. EPISTOLPE. 333 theologicas, ab~lfales fapientias, & articulos cum d cot morbis rev~xeri~n.DeThzolo~orum TungrenGs. Mitto unam epifiolarn quorundam fucatiillinistechnis perlongurn fit Arn~old~ fcribere: exliteris tlle~s ad Roffeufem ,Tabu- ad ~arlianum,~uodisCuf~icatuse&t~riore~ l a p a r ~ t t l i n t e l l i ~ enatn s, ha~um exelllplar ad 11brun)Utopiz mepcofe&um :~dnolebam Bene vale. Caleod. Jao. Bal'iler, htpire,q.um fit nlhil vmtus. ~ i a ~ o ~ u JU; sl~~e ce m:tru. lil & Petri, ut intelligo, jam ~qSxa~xtMaek Aano M.D XX. , , U F ~ ~ ~in P manibusell, ~X~ & uniceplacet. Morlam ~ndiesexpe&amus. Uropram tuafn recov. gnitam huc quamprimunl il~ittiro, & nos exERASMUS ROTERODAMUS cmplar dut ~afileam mAtemus, aur fi mavis, THOMA MOKO S.D. -1 Lutetiam. b quid habet Ammonlas, cura,uc AM ad ~ t eaccin&o,binz r iimul mlhi reddi: quavr~munl ad nos veniat. proceps hnrlirerz snequePUerU1iuSs neque abiruqadOrnat, & nos quo aut quando pronos * '. 'YngraPham exhlbui fe&uti,il~celtum habenlus. Exlgirur ipopuio Gaipari*ca Jubetdari ducat osjarg?~ Pon- ingens petunia eague Pofiu~atlo [eced e r ~ s , a u t v a l u r e m . ~ ~ ~non ~ofc cafirenh, ~s fed pta efiaboprimarlbus a s prilatis, bocefi, hir Mcrcuc~ale vetbum. I?opvC qolsearv?lor. qLll foli nlhlldarllri funr. Nuns 'ivitates conRefpondit Srufelus 37. cum dlil'!dldro* filltatlt. i&sowe$rcdg alias &&ar, nunpad& m l l ~ , inquanl I valur nlhll allud figllificare mmu mag~nifrcearlilarl. agn ya(lim explen., afilillapore' * quam publicam 13riacl~rs nlillrumgregibus,fed lJnde, aur c ~ j u s n o tioncm, A t nos, inquit, hunc halernus 1110- mine oenianc, Inserrurn. 0 *iferam hanc rem. At~itainqllan~, ratlone 110s f~lliarur. , i tot vu~turlbus arrobnl 0 qul?efirurnmoremdivinare ~ ~ fellclfimam r , fi u clvitatum ~ inter ~pfaq ~e a r ~ ~ f~ngrayka.R e c e ~Tyngrapham l meamcop cord^ ! hgnifica , num eodcmLanimo monebls igitur b~nllnen1,non e r e mihi con: fit i, me ~ ~ & ~ Colerus, ~ atque ~ item ~ ~ ~ fili1 quindecim Aorenus perdere in fexaghta - R o ~ e n f i,kquo s tlhl &p&rcripfi,ParetFjus aogelatis*. Rogabis Archapikopum, utpecu- gu, hasreddir,nalauri&lo prlndiodac~pit, niam tibi tra-drr , tu collocabis apud Gero~a- vir dives acprobus, molts cjctultytga 00s Stetlingen. & fcriptuln huc mitres, quo re o ~ c , o , ~ dme, quafo, , ~tubc@Rfillo. ~ ~ hie r e c ~ ~ i a m nili : erlt , per queln huc nxttas ~~d~~~~~ poltremamad nliNb, zprecor r;&ius. ExhauIi loculos ornnes. durn me ve- ~ l r , l f o ~ q u o d i g n u e~ s , cum fyngrapha, fi'o. Credemihi, Mores effud' fuf'ra qua- N a m S a u l ~lfios s nllsquam lice[ comprehefrdrip~c~totflorenos-Jan1~e~icululll efi*ne be- dcrc, ni Brugas profirifcar. Benr mle More t ~ vclt~rus e famemor~ar. Si TunRallus hic hy- fuav1amc. Anrverpla: calendis ~ ~ A ~ ~~ R ~ ~ emat, ill1 m e adjungam ,nam id i~npenfiisnle ,fihlc if^^^: fi no:iduln Hieranymus excuplt. Adiirskeulll fcribcren),Petrum Agl' efi CAorurnell[~, a b hot emgat: deber diurn hof~es Angior'lm* offerclls~rerlatibro- enim. Re~nllre exeinplaria ~p~Rolaruln quas Iurn 3 cttcrum de n9Rr3 Pecuol' m n ~&~qua: , reddidir L u p f ~ u sa , d pee bum. De UrGwico fac iyites. Hieronyrnus horninem ccrtum. Rurfum vale cum -tuis. intrs biduum aderit cum ingenti Sarctna Itrera- M.D.XV1. run1 ad me.Ubiacc~pero,f~ciam tecertiorem, fi quid erit,quod re fcire oporteac., De infula VIf. deqtieciztens curabuntur omnia. Hazckripfi ERASMUS ROTEROIIAMUS inter componendur~~ larcinasmoxequuln conTHOMiE MOKO S.D. fieafurus. Bene vale canlfime Morecum tuis Ifi duas literaruin Grcinas, alreram per omnibus. Antverpit poll~rdle Calend.0Bobr negotiatorem quendam , alteram pet "Anno M.D.XVI.Curavr utCantua1ien6r,C0. filium Johannis Crulli , cui tuoperam tuam letus, Roffenfis , Urfaw~cus ,& ru G vis,inrec navaveras. Ei commendavi codiccm, inquo primosaccipiatis Hteronymi volumina. Rut- erat Reuc hlinica,qua: mlkrt? defiderabat R O E rum vale. P. Agid~us plane te deamat. NOfeniis. Per priotem mili libellurn Reuchlini, biscum afiduP vlvlc. Mire fsvet tuizUtopiae, verfu~nmeo iumptu. MitreUropiam, ubf teque valdeiaIutat cum tuis omnibus. primu~nlicebit. E C t Aatverpiz Senator,cu~

Jrr

, 4

- - - -

V I.

ERASMUS ROTERODAMUS
T H O M W MORO S.D, er fal'c~culumeplfiolarurn ad te mifi una cum-exemplo Utopia: per quendam fibi vehenle~>ter ut aj&ar amlcum, OneraBern plur~bus~led verebar. Nunc ollum naaus,mituno b b e l l o , ~ m i t a t o Reuchltnlea o m n ~ a l n commun~cab~s Roffenli, ur quampr-lmum legat, ac remlrtar. N a m qutdam Lunt,quaenusquamueperias. Tu lege propoGtioncs planc

ufque adeo placet ,ut eatn melnoriter tencat. EpiRolaDorpii cui to relpondiiti, fic 4 ruisdeicripra eR, ut ne Sybilk q~idernpoflitle~ere, vellem mhteres minus male fcripram. Qzfo te, ut fcribas ds omn~busdlligenter,cumprimumlicebit, Nam hicmagnarerum mutatio videtur inRare,nifi mc animus falltt. Eeaevale cum tuis ornn~bus. Qu_i has perfect, probus eR juvenis , ei promifit nefcio q u ~ d Is ea fiducia petit Angliatn : Sixtinus. ignarus ex fimplici p r o m 1 6 non nafci aaioncm. Sed tamen extlmula hominem,

CTtJ 3

us

334

ut magiscif;vear. Si Pollio crebro fuir apud te, fmIe coojc4abis quid ego palfus fimEruxe1l ; ~cui , q l ~ ~ t cuni d . ~ cut ialutaroribus Hifpanlsfuerit res,pra.rerIralos& Germanos. Rocfum'vale.Al.rtve~~i~, poRrldieNonas Martias, anno M. D.XVII.
I -

DES. ERASMI

VIII. ERASMUS ROTERODAMUS

T H O M W MOKO S.D. Alend~s Mdjl Venus invalefcentrhus jamqueedain advelfismedlo o o d h fClphula naurica, non fine yericolo ,in rupes quasdarn rjetti ~ u l n u tin , Calliam s a u d ylocul 4 ~ ~ nia. Moxventi afpetcimi, quosrelrquoirincre lirtus vicroum nobrsexafperavit.lt mt~tros apud 110s cyi~anche & pleurirideocciderunt & occidunt. Petrus k g i d ~ u & s ego pingimur in ca1X. den, tabula ,earn trbi dono brevi mitternus. Verum incidit rocomtnode,quodreverOs PC- ERASMUS ROTERODAMUS trum offendenm, neicro quo morbo laboranTHOMAi MOKO S.D. rem graviter , nec cirra periculum , unde nec -&teris xgroro ,trbi uni valeo. Gratis adhuc latis tevaluit. Nos bellevaleba~nus,kd CSuperis,reuerlus lum incolumis dnrvernefcio cjuomodo Medacovenic in mentem, ut piam tertiocalend. Junlat. Delabcratumerac purganda: b~lr jubcret me pilt~lasaliquot fu- iterfacere per Lotharingiam: jamquead manmere,& quodrlls ftulrefuaGt ,ego Rulrrusfeci. [emCcfarw ,oppidum lo Alpjbus fitum ,paJam ping caperaan, verum pharmaco fum- vcneram. Vcrum ubi oideriin pafim mi&pro cum ad prCtorem tedirem, negavit eundem turn greges, rulticos pafim ex agrrs in oppid;r elfevultum : dtlata eRigitur plCtura in dresali- fommigrare, Pr r~morelfctadvenrarenlanum quot ,donee fiam paulo alacrior. Epigram- ingenrem ,verti confil~orn ,& ptr~culuinnon mara tua & Utoyram mifi B~Gleamper pro- effugi, fed muravi. Coloniz na&usium Orapriurn nlit~lltrum,quem in hoc aliquot men- tores Icalos, qutbusadjun&i, confecimu~ fcfis hic alueram, u n i cttm mers aliquot lucubra- reequites odioginca. Nec hoc numero fine ~ i o n r b ~ s . T o n ~be1l:fIimi t ~ 1 1 ~ v.tlet,~mA rriurn- periculo fecrmus iter. Epil'copus Bafileeofisvir phat: tantum hic na&use[t vste~umnuln~sma-admodum natu grand~s, integer & eruditus, tum. Perlegrc Coplam rne3rn ,ac mllipro- d i a u mirum qua me lit hu~.n~nlanrtate profecubat. Paneggticum qtao Z'h~ilppurnIaudav~, [us, honlo alioqui mulrorum confeniu non adu n i d admtratar: Budai AIlcm totum excur- rnodum benigausr N a ~ n huncnevum rePCGc,&ad eum fcripfit: verumillenoddum qurc- riurrt in tam fotn~ofocorpore. lnvitavit,comquam refpondir, Cartlinal~s Gurcenfis hinc plexuselt, ornavit teflimonio vocis fus, ,obcu. ante dies aliquot abiit, CzCare, ut audio, non 11tpecuniam,forr~nam,donavire~uum,~u~ admodurn cquo. Cardinalis Sedunenlis heri v~xparta~negreflm, Ratim quinquaginta do, drfcetTir ,apud quem ,eodie prandium egi: qui rcnrs aureisvendere potui. Paraverat poculum cuin mihi longs fuit drfputario de Novo r e - argenteuin;veaumaurrfabcrillrverba dederar, fiamenro, rum de bello :is palam debacchatur id quod indrgne tulit. Eloqui vrx pofium, in Gaflos , & ut Heivetium decer ,ingenue, quantopere mibi placeat hoc cc~lumBalileenf~, Ajebat Germanos eo tendere,utamnes Reges quantopere genus hominum : nihrl illis amifubfint Imperatori. Cdar Moguntiam adit, cius ,n~hilfirrcer~us. Quot me comltabantur nam illic, ut ferunc, concll~um futurum Pro; equisabeunrem ,qwrbus lacryrnis dimiferunr? cecum Germaniz, Carolus nofier Gandavi Quanquam &. alrunde conditaonesnon inha. concilium agitar , quo Czfar non accelfit. neltrl: offerebancur. Unain Epiffolarn mrfi ex Ajunt abirenondum fatis placatum. Dii boni, quaporeris conlicere menonomninofit~~pe. quisunquamirarus fuit hoc feliclus? Paxcoi- Novum Te~ainenrum &abiis protratur,quos tura fuerat eriam cum Ghelriis , & quidem arbitrabar~naxlmc calumnraturos : primartis conditionibus Caefari quoque ;equ~Rimls.Ve- Theologis vehctne'terplacer. Enchiridton rllud rum id ~lleiinpedivir,ae ullum usquarn llobis exofculantur omnes :rd Epiicopus Bafileenfis &et bellum. Philippus Epiccopus Ulrraje- Gmper c~rcurnfert.VIdim a r g i n e s ~ r n n c s , ~ f i ~ ~ dinus urbem fuam ingreUuseR & aufpicns fe- manu depictas.Sed defioo hzc, ne gloriofLIus IiciRimis, &infigni pompa. DUX Ghelritr: di- vldear. Quanquanl apud Morum nonverear citur o a o m~llibos hominum contratis Phry- vel ineptire. Sed 7eadrorg ,bde~m W J ~ < O uc ~ ~ ~ , fiam adoriri. TonQallus gaudct libi tandem nonllceac a'vaxLn?err. Uoam aut alterarn for. perattam fabulam illarn motoriam, Is li redir tunz plagam utcunque ferat allquis, k&ollmrad vos,haec frufira fcripfimus; fin manet, cer- ~ a ~ d o u ePorv~@. v @am d~tfic~le eit lapere, qu1-

rum eR, ubi futuruselt, ienjpus hoccurn illo rranfigere. Alioqui confilruta erat Lovanji elt~vare, Theologis etaam id magnopere flagicantrbus. Solus N.murmusatadhucrielc~o quid, glorizcaula, ut ne parum vir conftans videarur. Cave fraudes rae i%a tua cpiftoSa, quam inabfolutam mihioltendik'. SiepifioIa JuRlnjanr Oraroris Vcneri apud reeff (nam mihr perlit) f ~ hucredeac c ;fin minus, roga humaai6mum Nicolaum,Secrctaraum~ll~us.ur exen~yla~rurlushucmitcat ,una cumea, qlla ipfc Marco Muluro gramtatus e& Scribam fufius intra meolem, cum mittam tabellam. De equo nhil bdhuc audio , atqui nunc furllet ufui. l Benevaleci~rn ~ luavlfima c o n j u d i b e risque dulcifimis. Petrus Egidius una cum Corneliola tua re tuamqae plurimum Ialverc ubet. Anno M,D.XbI1.
"I-----

A D Tf lOM. MOR. F,PISTOLB.

335

gyibus adverbtut RhamnuGa) Et ramen ani- men Etafmi fint obfciiraturi. N e c alii tamen m o Herculalzo me fufcio fultineoqoc. Pla- rnagtsfaveo,&te hoc nominemagis a r n ~ , ~ u o J cuitepific>laquam Anrverpi~mreverfo reddi- hnrc tamcandldP faves. ER amrmo mlre phiIllam, cur facrificant omnes, dit Petrus.~~idrus.De P.tiffo demirur auld lo[ouhtc~,Heram homio~ vcncrltin mentemejusmod~nu~ari nu- lirantperpauci, fortiter contetnnit. Ec ramen gas : Depoiui eyud holuinem centutu & vi- t.di ingenio , talibus lireris non pozeftdeelfe g n t i angelaros eximios, pro h h fynguphatn fortuna NonaIiusmagisidoneus,quip~rofliget tradidit : tamen ilia res citra periculum ullum Supbiitarum phalangas,inquoran~caRris d ~ u confici poterit. ScripG Canturienh per hunc meruerit. Adero Calati, fi valetudo fuppetet, ur tabellionem , mihi reddiram eam pecuniant amicosomnei extremum eompleBar, acvalee Anopera Ruffi. Is huic tradat c hiroctraphum dicam. Bene vale a n ~ c incomparabilis. n o M. D. XIX. fium, per quod pofim in hisregiooiYbu; acci- ~erepecuniam. E a a ~ u d t e deGofito reci. XI. biat ;b ~ r c h i e ~ i f ~pec"ni&n., c~; ~d fi paERASMUS ROTERODAMUS rum probatur, f x i p f e recipiaseam peculliaq &fcribe tuis ut hicn~ihi refiituanc : fimutoue T H O M A MORO S.D. 1 Perabam measliteras altquid ponderis hamthi Syngraphacn mittito, per quameam re. Nan1 lrteras ad CaaturienGm lic b~turasayudBnxiu~ Sed ~ ~ecceprodiitac pokam. r temperabo,ut ucrumque Itcear. Submonurt proltat hic Antitnorus ejus, qtlt l ~ b e vellem, caufa,cui faveo o b anirnum ejus, hicYetrus~~ioculus, ~ ~ t i m ~ ~ m e l l e c o m m i tautor~sipfius tere pecunialn negotiatori cuiptaln Germano, vel in bchashtetas,vel lo me (quod ejtts decIaperpetuolatulflcr, per cujus Syngraphatn A n t v e t ~ i zrecrpiam. rant icrtpta)prope~~lum,aur tuorum epil'roinde fcrrbam ,ut trbi tradatpecuniam, pet aur cerre Errxius fu~fleti~nitatus memoxad teventurarn. M ~ r m e rh~ placuic 11- grammaturn modeItlam ac civrlitatem :quo& la tua ad me eplRola, reRis auimi in nos tui : rpfa: ramen optalfem llunquam potius elfenc pratereadeclGans ce proficeredteen& vinuti- ;dim ,qoum ut hlc tumultus tragicus ntervos bus. Apologiampro me tuam, nondum to- fui(fet excrtatus , non fine diipendio bonatans tegi ,ex qua intelligoqnid Martinus Doc- 'rum literarum : quas non video poi% conlii ram pertinacein barb;iropius ic; ptsiat. Admlror q u ~ hornin1 d vene- Itere, n ~ f adverfus r:t in meotem, Sed tales reddrc h z c Theolo- rum conIpirationem vllas defendor eruditogia. Calicellacrum laluravi. Aderat fort2 for- rutn nulnerus, jullttzque umbone phalanges. tuna tum In cmna I'rzpoficus ille Calfileta- Verum quando h r i nun poteR ,' ut quod fanus, vrr jux:a doctus arque hamanus, AdeR Btitil eft, fiat iafettum, cuqio vehementcr ,u t Sr Epjfcopus rheaanus. Er durn hsc fcribe- rnalilm germcn,quoriparum fauRisavibusena.; rem, expe~tabacurI'onfiallus, q u o falutato tclni eft, opera noltra curexur , ut G h d i c i t u s a d Montrc~urn convenram ,& Abbatecn : aptid eve1111100poifrt, blrem nel'erpat latius. w ut ego mrMotecapram;nou Brixii tantum cauhos tanrif~ertelnpus ducam durn hic l&nophrhalnhs huc je recipiat. . M O X c u n ~ r i n - fa, cut valde faveo , me mover, vetum etiam, cipeagam. Si Ienfero frlgere negotium , uc cur multo adhucmagrs faveo, tua. Non q u o d eR hulus regioniserga llteras ingen~um , re&a arbccrer elfe peruulum , ne Antimotus ejus ao ~an BaGleam,nrli G quid rud~lfe~>rrs.Sctitrito d e quicquanr officratfama: tole, qua: ~ ~ r t n n fil~RuIisdili,gent~r , G quid eR, quod ad rem plussocurlfc't ipGus; Sed pianememah, neG mearn perrlnet. Si Paczus adelt, admotie ut , t u rcfpondendo tallonern tn illum rcgcfleris,fiat rneos, tit quod nunc de rilo Centiunc o m n t s , idem per hnr~cremittasomnescorfientariolos q u ~ apud s ilium depoiui Ferratrle. Corrveni. pofihac deurroque fentiant. Scio quam d& reEprlcopurn Theatinum, cumque eo cenavi. cile fit ad tam aculeatum undique l~bellum I s toto pctkorenos amatac miratur :agit apud fpondenti tempetare $ convlciis : & ramen li Carolumprincipem ,comitaturus eum in Hi- quid carnin partempecces tu, nemo qui tenofpaniam. Hodi'e c a n a v i apud TonRallumy vit,tam facile putabrt rgnofcendom tibi, q u a m ut comyeirdio dicam ,tui fimillimum. Cura ignolcet Brixio. Nam ut uihilinterimdeutriufut revivrlcas , nam audio tegcriculosc? labo- queerudttione dicam, tuacerre conditio, tua drgnitas, ac rcrum ufiu exigir,ut ejusrnodi rixas rare. M. D. XVIII. 1 1 1 1 non minus inepras qvam virulentas negligas X. potius,quam ut conviciisaccurateretalies,AuERASMUS ROTERODAMUS dio quotidiequid poReditum libellumerudit i loquantur d e Rrlxio :qu& ue d c rllonon li. THOMA MOKO S . D . iE ad i f i i u s e ~ e m ~ l uperver.Gf3mo m judi- heater audio, ita,de ten~ultominusaudirevoc cio viden~uselfe patrum vulgus. Corpori lim. @amobreln quumfentiam, quam ardu11beroru~n anxi6 L orofticiunt.aoiml poflefioni- um fit tam virulento lrbello laccfitum Gc arL bus negle&is,cum fruRra ,imo cu;n luo maio tsmperarerefponfuni ,ut nihil indulgeas kffepofideatopes,qur nei'ciat uti. DP putso nec &tibus :#optimum certe ce&o, fi rein tptnm a g o gratias, nec tunovl quicquan~ f e d , cum its ut meretur,negligas,atque contemnas. Nenunquam non Gs tui fiol111s.De Ludovici Vivis quevero hoc ttbiconlulcrem ,optimeMore, G i n g d i o gaudeo meum calculum cum r w a con* qu~cquamelfet in Antirnoro ,q u o d tibi iic lafentirc, Is unus eR de numero eorum, qui no- bcmafpetGCilet ullam,ut operzyrerium fit earn cucatc
. 7

.
.

,-

--

--

--

336 DES. ERASMI conrentionis finis, curare abRergendam. Sed omnia plane futuat pr~fic~Ccaturoportct,hujus ejusmodi, ut i n ~ e legendurn r quisque retpon- ntfiLrem alternareciprocatione perpetnamel; deatfibi. Nam omnes videnr Btlxium id rn te fevelis. Ec tuadignitas, tuiquenjoresid poreprehendere quod tam temer2 tamqueprz Ltulant , ut ahs ce potius li:hi:lusreiinitium. propere eclideris tuaepigramn~ata ,q u z tu nec Credc mrhi, mr More, tamer6 Brrxius hac in re Pdhiic edidiRi :cum pleraquc trbi ante annos ira regenit, utnuncfortaffis etlam rpfum p a nitear, & G res eflet integca ,non fit faaurus ; ylusviginti lcripta fiat, o n ~ n fermeanreaiios ~a decem. Videnrrlliilo vellrcarepro erratis curs, (nequeeorln qursquam tam fellx eR, ut omniquorum alia lint exfcnhent~s.alraTy~ographi, bus borrslap~at)tarnen is eR , quem ii n o f i s & in his pleraque talia, ut nlfi da~nnacis CU&IS proyius, homlnis turn ingenio turn lrter,sdeleautoribc~s reprehendi ~roapoilinr. Vident epi- &tarens, neque quenquam allum facrle rcpegrammataruaq~ze~e~a~inCh~rdigeram jam rres,quem judicareamores tuo digniorern.Neq; olim en'e fcriptaflagrante bello : nec furire cau- debesab omnrbus tam ied atos af5e&us exige&amBrixio ut nunc tot annis yoR initam & re, quam otnnes terme pro caeterrs fa&iscurs, protfus exconfirmatam pacem ,bellrcum tumulturn re- proquefpe&ata jamd~u-prudenr~a novaret. Vident Brixium inEp~taphio Abyn- pe6antabs te. Brixius quanquam In Chordidooii luderemanifefia calumnia diRimulantem geiafuaquadam rcriylcrrt.~nquiz tu laceffius acerbrus ctlanl przfirum ut guqddifimulari non potelt,illic operadata af- prius jurcpott~eris feeatam car~nlnisineptiam. Czterum qua turn res eranc refcrrbere tamen poRquam tua, leporequodam omnibus ad arte ioktiatur id carmen,quo tu granilarisau- epigra~nmata blandientia, omnrum rilus excitalfent In ~llum, $iciis regnue incuntis Prrncrpis , ulqueadeo qemo doQorumin Brrxronor~defiderat animi rnirari non debes,C juvenis natura vehemens, crlaniiqc~e nloderat~onem, ut ego nonpea- farnzqueappetens,al~quantulum icontideramus,utfcis, amicorum patronus, haud alrum tione iiul fattr dolore auodam animi torus in , ilbi putavlt injurram h r i invepiam colorernillicls excufandi,quam quod cuosver~uusaver~us q w r n le non anrmadverterct,otq~ie merito,nec ita knferit Britannicarurn reruin ~gnorantia: quas fi conlpertas habuilTir neque fcripfi(TFc ldoneo tempore v~ndicare.Scro te non tzntl faca, & veliratus'fuilfct faRjs. Regemabs telau- ccre paucula epigrammata, qua: lulfii in illu~n, &bus vere regiis magnifice laudarum ere. Haec quin pattpollis, o t in rnearn graciarn aboleanmi&fore,cum onlnes 8: fentiant & fareaotur, cur; qtii nril monuiifeskro, hoc tuafpurrrecuquid refiat c a u k cur n rorqueas rerpondendo, rabas ollm , cum totutn lrbrum non llbcnter hoc eR remiquod ajunt ,adam agas ,non alio audrresprodrtucum III publicum. Igitur effif r u a u ,quam ut vcnias in periculum ,ne famz ciamvr 6 tua volunrate, cum poRhac gxcudi?. jl&urarn,quam nunc Colus apud erudicospati- rlrrlibcr, ornittanturrlla, atijue vlcil5m ncpror cur Brixius, tibi faciasa11~u.i ex parkc commu- pagctur Antimorus: itafict, ut fi nihil acc,edac ignis iRe pauiat~tn emoriatur, Qod nem, fi-forte , (quod haud fac~levicarepoflis, aliment1, hsnc obi calamus, ilt tit, incaluerit) refpondcas in- li tam obfirmam ammo decrevifii I~tem n d r a m ,n e p cIementius,& convicia repenies conviclrs?Noo perfiqul, ramen per amic~tiam minirnaportio tuarum lattdu~l~e&in~cni~ leni- novarn nequc vulgarem , precor eriamatquc tas, pefpetuaqucmorum fuavitas, undc noliln etiam,difplctas, ut rem tradandnm putes. Ego ego qrucquam decedere. Sin tibi decretum efi G detur oprio, te(ut dixi) racete tndhrn,ac rem d~verfa ingredi via, (nam audio l~brum tibiad- planecontemnendam contemnere. Id fi fieri verfus cum jam in manibus elfc) vdim teexcu- non poteR , quod proximum efi optarim, ut fes tanrum,& malevoierltiae crimen, provoca- quod & hadenus a te curatumelt ,erudiaone roriaquc petulantiz ,fic abs te depellas ,ut in Mntum & cabfa, non etiam maledicentia vinadverfarium nonreseras,acrationepugnesnon cere pergas :U t quoniam alterum amicum haq jurgiis,illius invidram rua cumulaturus qode- bereme video,nonnihrl hoc infelici caiu mutii eR carus, ut Ria :tamen , ut ficquoque rem geras, mulco lum, alrerum laltem qui m ~ hGc percercemalim tacere te, titque toca resoblitere- unum omnibushabeam p~tiorern,~olfirn tur file~tio.Qu_od lit illicofieri nonpotelt, ita petuo lereruare integrud , felicior futurus , fi paulatim poterrt, teut ipero volente. Scriple- utri~mqueliceat.Etenim cum nlhil lit homrni ram Brixio, ut Antimorum ,quem tumaudie- pretiofius 660 bonoque amico, p a r 4 nuliius barn cum medirari, premeret ,& fi fuiKer in ta- reijaBuram quam amtcrtlae d~cere~raviorkh. nos bcllario diligentla, periiualiKem, fi Vera lcrlbit H z c IcripGmusin medlrs turbis, In qu~bus Rrixius, Vetum (quod ex ejus reCponfionevi- nonignorasverfari. Bcne valC amicorum findes) lilrer jam erat fubprzlo, priusquam meam cerillirue. Ancverpix fexto Calcnd. .Maj& videtet e ~Roianl.A bs te vero , miMore, mihi Anno M, D.XX. plus ~ r o Bo quam i Brrxio polliccor,cui cum XII. v i d a m perluaftlrum fullie I I I ~ fimca: , ad illuna literr veniflent in tempore, dobitarenonde+ ERASMUS ROTERODAMUS THQMiE MORO S,D,-- , beo,qurnabs refacrle fim impetratwru~~urmca caufauatum impetres ab affedibus tuis , ne C)n ignorabam, optime Morc,coaGlium turn qur Sr meamar, & vicrllim amaturd me, ifiud veRrum, quantum libct incommomagiseriarn oneres novrs libellis, Ab ultcrutro d m dhi,ab anirnoil~l;inci$moproficifci,at-

- - - -

AD TI-IOM, MOR, EPIST0I.K.


hicit)cptiamusvacet cog queideo non patui non totti confilere, Quan- turn e f i otit,ut q u ~ d apud ' o ~ j i ~ ~ quam interim leduio tefiacus iutll vosLeo con. nofcere. Ubt literis exprsfiu~~fkm d in cot>iulerenon mihi.l'erfpe&um e n t hominisinge- Acad. R e d o r e m , q ~ e Egrnondanus St placenium,hujufmodt rragrxdiisnatum. Satisarde- cione nosperfirtnxtlfct, re!cr~pGt~lle: bar fua Iponte.& tamen habebat, qui quoridie rer ipfttm Budire c o r m iu-a ierba iona&xn, forraflerempollc comgoni. R~ipondr,tnenioleuln adderenr camino. Ac ~ z l ~ e n u m c mero cum admiratus fum,vobis a o n ttidem antmad- hi1 detre&are,tametli noneITern nekius a b 1110 verfatntei naturan),qul familiar~us cum eo vi- p h 8 ; v Gfi& proditurum. Convenimus,confedic xetitis. N r c unquam earn pacem accepi, rtno Re&or,huicego dexreraKedi,finiflerdle. N e c c u m pacifictlsrlle Paczos opt, qir~dein antmo, erat inanrs ordo : noverarEgrnondani mores, fed conliliomihiparum feltci ,reverlus & lega- a c d e me Gbi tallo periuaferat eum eflc,quipolpuo tioneGerman. conaretur tlosrngrattatllredi- fern irritari:proinde medius ~ o n f e d i t , ~ u gere,pettinacifime reclamavt ,re[t~ficans earn gnam drrilnerer,fi forte hcLuaXi'a ad unguesat pacernnullumaliu~n fru&tt adfsrie,n~[iquzm 11ugnoseffervefcerer. R e m iglcur paucis expocornpofito ad tliiram,iedridicu. ego maxime fugerem. Necenini aIta re n~agis nrrKe&or.lb~ Ego us: offend1 ;Leo quam rumorel~briadvcrium me lam graviratem v u l ~ u , l t ~ h ~ E ~ m o n d a n icripti, quem tlle cum finefineja&arer,nunqui nil111feciinlurram In ficlis concionibus,& Etafu~n tamen ederer, paacisrantam turarls cemmuni- fmus(e purat I ~ t u m , ~ r o f ~ r a t , illire@unfucans,qtlofic me vocaret in invid~am,ut inrerim ros. Kvgabam an puraret ullant airociorem innec medoceret qutcqui ,nec ipk rrefelli, juriata, iliiam hominem trficrentem in publica Necaliameafurr oratro apud tt>btnLeurn,q~1ii concione traducere rnendaciis .' ibi continuo hoilto, & relrtta qoam cceperat perfuerat apudPacaum.Sed cti~nperlptcerem vo- co~Gotus s yurpurafcins ( nam rubebat his concord1 confil~o fic eKi decrecu~n ,~ n a l u i Ions m a g ~criam Et n o n fervire mers c o h o d l s , quatn pugnarecuin & anrea,erat enim tempuspo~ner~dtanum) In animis vefirts.Erenrm quum nunc talrsptodie- cur,inqu~r,tunos rraducts tuis C~crlsl~bris? Ilbris,inquam,meisnu[qriam eR nonlen tuutn: rkliber,utiis etram r n o d ~ omnib~di$licear, s t, cR qui haaenus illr favebanc,uc hoc organo in me- nec in ~ ~ n c i o n t b u s~, o l ~ u imeiszuditum am pert~icrem abuterentur : quos Iudos nobis przbuifler facer tlleitber q u per ~ paucos jura. qurbus ahqudndo tlarrern etianl iolnnia rnea, con.. tosamicos Sr cra(fosAbbatulosctrcumfereita- nrhilq;non auger,non idem I~cereinhctis S. long; rninus,inquam,fcritur,nec oltendebarur nili initiat~s,~ultm hlcin C J ~ O I ~ L I Przrerea qttonot~abunoadjutuseIt rot tncpttrs Liareat! pG de teqilarn rcs babel :tu de me publiceme'Cujusrei G libet facerepericttlum, confcr h e c tituses, dicens, favilie Lutbero,cui n u a a u a a L Isafa~lin eum lenlom,inq~t:m tua di&ainteiprequr: edidit orbi, cum iis q u z Ccripfir felc-2 micis. Sed hrec [era jam fuor, Czrerum q u a d tarur popuIus,& ip!e fcntts. Ibilatn non cofho, es autor hortaris,ut meminerim ChrtQ~ana: tnodettiz, tus, Trd ftrrentr firrr~l:s:~ m oinqutt,tu fane mernotem mones: eriarnfi non dubrtofil- horum omnturn , tu cs ve~fipell~sacveterator, rdtorqi~es caudd quadam. Arq; his turos,qui modefiti hancvel igndvia~n, ve!fur- & nlhil r ~ o n Gmtlta multa evooluir verius, q ~ a m d i x i t , ~ u a midinen~,velal~udquidvis~n:erpretentut~Jam. dudum aggrefisliint 1111refpondere. Exttt o- illi tutr fuggerebat C,~iendidabilis. Sen&&mi. quzdam perisaltquapars,ea (ni fallo~)docehrt,meLeG hr concttart Ltot~~achi~m,~arn~uevonr magis vinceremoder~tioneanrmiqiram erudi- eruperat , krmonrs nail Cacrsremperari p r o a d tione. U r dicmundds tujhtgratratr) ieferar,oec mtum ,uon quidem racha, fed altud quiddam, s 1115Ionatc.Sedrepteliirnzilli' anxie poQulo,~1ecadrnodun1 expeao. Verum quod p r j ~ oleat admiror quorundam dertlehtiam, qul poitha- co,iat~usducens,Ccc m e a (nam parii valebam) i ~ & ipfi c u m bitisrebus omnibus,unum illud devotisanimts S( Resorts parcere ~ a l e t u d i ncui &indeco= agunt,ut quam minimum frucZur Z mers vigi- Medicis reserar, poitrerno R~tltum 111sad Audiobs perveniat : atq; hurlc vitz tu+ rum ratusadveriius fureotem furere :itaq;fub= fru&tum optimumeIleducunt,fi corfiodis om- tidens trertl mead ReEtorem :yofXe~n,inquem, nium obfiltant. Renevale cam tuisomnibus, teRari deinfigni conrumelia , p o a m regererc Vir immortalitatedignifime. Antverpiz, coavitia:appellat me verfipellem,liceret iplum viciRim appellare vulpenl:appellar me duplicE* pokridie Cal.Majas anno M. D.XX. * a * yoCfem ipttrnb appellate quadruplicem :ait,mc XI 11. caudacontorquere omniaspo&in diceteillum ERASMUS RO'TEROD AMUS lingua fua iaficete ornnia: led hocnec virisdip a funt,ac vixetram mulieribus. Agamus asT H O M E MORO S.D. oumentis: fingeme.Hic illeptotinus ineerpclU Etibinarratafunt de concertatiuncula, b qua: mlhi fuit apud hulus Acad. Reflor. hnsmagoa clamote nautico: N o n fillgo, inc u ~ n N ~ ~ ~ l , E ~ m o n d a n o , n e cvera o ~ nrunts i n o quit,nolo fingere, h o c veff rum efi; vos Poitac! neq; ramen n ~ h thabent l ver~: Sic eoim foIet ru- fingitisac mentimini amnia. Jam magis tid~te m o r & augere quad Refturn efl, & aariarefa- libebat quam indignati. Si 6ngere.fion vis,inquam,daigitur. ~olo,inquitldere,Eac,inquii, bulas,neq;ve~omthi ram inimicus e f i , ~ patiar t a illurn mendactjs traduci. Rem igitc~r uc habet, ita e&,Non faciaa.inauir. At ~ o n e i t elfi,inaccipe :quandoquidem videunobicifihi~ tan-

. I

338

lint.etiam quinon ferendis injuriis fint dicerer~ic,in~luir,ita sR.VixRe&tor irnperra- tanrumabefi, u[ a]uemluatnlpfi r e ~ o n ~ ~ l : ~ ~ ~ , Evalxg~llcambenefaciant vit,ut finere[ meloqui, Ut veliii11 fir, rnquam, aur~llxtadoarinam e l ~ q u l l ~ k r Bene l t . mones,~nquit,ja&a~ fartam lne I n libris meis quadam Icr~~filfcfecusquam oporter,noll raincn boc erar tuum,rd atiim~ tui inrtr no.fuiKec~ncordlam,~~td? an,,,, fl1ir, eindt&anlaburl lacli loci,facrz concioi~is zU- Inql13mf N o n n e c o m p ~ t a v l m u s f ~ ~ ~ n d ~ d ~ ~ ~ torirate,a popult f i m p l r c ~ s c r e d u l ~ t a t e ; ~ Collegia ra~ Falconis ? (con filterat hocprandrum ,,iclfim I n m e krlbere,potcras n ~ In e voca- ejucdomusModeratori n o n ~ ~ e d r o ~ r j ~ ~ ~ ~ ~ ~ r e . ~ u n ~ cniht ~ ~ facisinjuriam,qua~n ~ ~ a m ro- & 4uo"lam dlesMercurll,ranrum pihitlm ti hulc Acadern~ae,quamtot1 poputo,qtxam 6- e r l t p n a t u m an; Egmondano, quantum fJtiS crz ,-onrloo;, qua lonv aliis hbulis dicata eR. eficr quarllor athiern) Nonne propofita ~ ~ ~ ~homini ~ quud ~ refponderer, ~ ~ d condlrio, ~ ~ otutrinquedelelet f i t offenfasonlnes alio,utfolel,defiexir. lra,inqu~r,optares tlb~ fi- m~nefila?Negavit llleforttcer, quad rot tefiil milem autoritarem? Quam ? inquam,concio- busadurn erst. Rc&orinterpe~lansitamodenandi? a ~ u l t . ~ t q ~ ~ r , i n q ~ ohm a m ,(utn & con- ratusefiIlren2, ut fatcretur, rncer omnes Chri,.ionatus, a a l b i t r o p mepoffe rnel~ora d~cere, fiianos elfe allquam ealn gnam audio re altqunndo profcrenren?. Qln pacetn nonfulfre l ~ u m e r ~ s o m n ablolarrm. ib~ jgitur,lnqult,fi~l~ @ia PIICOnle,illq~lllll,ma- Egoarnder]srogaham ,quota ~ o m p ~ r ~ ~ i ~ ~ op,=rzpret~um h c e i d c t l b d sl~bnr:tam- par TtleoJogtcaabfolvererur r ~ ~ f etfi t u a mIndL,fiIin~n nonimyrobarem, li mo- alblrrari,vel finecolnpotatione conficlpace do doceres ea,cj*lwfacitlnt ad hnnos mores.Ibi inrerbonos. Hlncrilrfus allud 11livenlr in m ReaZadmones, lnqtllt,tu nos babes venlt hominl I" merlteln, quad Icrlpfilfecn in ~ ~ ~ literis ad R e a o r (lcgerat emm) hacmlht i&e- dlbcio,& traducis tanquam ebrios, ~ voca&m eum ebrium.Scribis,ln, reoti,lmi, bene ~~>erenri,indigns iier~. Ubl ,In- laclce me~ubl quit,tu bcne inereus? h t e n r u ~ Inqoain, hoc quit.mefuifiuvidum dprrndbiargiore.quid plorimi,menon male mcriri11n debo111siiterir hot aliud cfi, quam eReebriohm ! H ~in-~ , p,lnquir,Gc vos eas 3ppdlat1s.funt m s l r llterq. quem,neq; tenominato k ~ i ~ f i , & aliiz ~ ~ ~ ~ ~ ~ t , E~in facris,inqua;n,lirer~srnulta reairui. Inlo, diQum: nam rtii Carnle~lta:hocle~dte te i n q u i r , m u l ~ a f i l ~ a Cur,~gicur, t~. inquam. ap- cllrabanrsne quisgraviusferrcr , quad d,* probar om. Pont~fex lko diplomate i Ja, di- uvidllsd prandia iargiorc. Ja rut, mqLlir, I n plomate, inqdic : Qis vldit tuunl dtploma r gnans opinor,qood tai d i x i b ~ llonPp/rrI. Q[, filbindicansa tne conhaiiln efe. All pofiula~, [i maxlme,lnquarn,edldrGm nomet>,quid inqoam,or dip!osva per fini:~lIoscircu~nferam flagtrl~, fi quad tu publlce aufurrs dlccrc, autin foroexhtbean~?exh~b~itAtenfi,viditDorfimlll Jtbertate reruliReln ? Nullchonoris piurn Ja ~ ~ r ~ i u s , l ~ l c ~ n ~ r , a dSc d~ indium r t ~ r u s grariafupprlmo nonlen tuum, &reln clvlllterllatro. Dlxeras, FabrG ac mcJqlli allquid convlcir,n~~ ; B o lr l l G vufto fuo cornpugnaturosinyto m pe(ruifler.~ldeb~s iYr ro li vole~,tnquam.Nolo, pugnaremus inter ~ l o ~ , o l i fundo tartaro. Jay inqulc, hocabafiis audr[ lRqUlc,vlde~e tua. Curlglror damodsr~nquam, cur rn~uchero&mnando tantum apud re valet V e r u m ~ inquam, at non ab uno, fed alldes cu I ~ ~ ~aororitas, ~ ~ k inl rneis s probandis pluma negaredlaum ? obriculgqua quidenl in prilevlor efi ? ~ o c f e r m o n e o m ~ Rcba,p i r cofie- mum film admiratus novum holnjnis p u d o r c m o r s r y a m velutaffe&kummorurusarte Rhe- Moxlnallum canrpum ex$ariatus, negtvit fc torrca, quantls hanorlhus sffec~Gnt me T h e - unqualn fatlure tinem voriferandi in luthe. ologi ~ ~ ~ ~ ~ i e n ~ p r i~n u cosfcripGRSm. fqua~n m m d o n e c illain ~ ~ n f e ~ i f f e cme ~ R ~ ~ ~ ~ ~ ~ ednonfe~imus,i~~q~~t,t~bi? Cietettlm devi- licerellll voclferari ufq; adlllum dlrupnon,,, rulcnrir o b t t e & a t i o n l b ~ ~ qutbus . me laniarat m o d 0 nein me blaterarer: neq;me queliJqaod ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ priufquamLovvn~fi n u s , ~ t i a com l n inLutherurn clamaBr,kd quod in ~ u ~ d mlgrt-rem,n~lla n i ~ t i oRefpondi,non . e r e mei !prum,fillll ufq; adco c a d 1 e l t , pergrrer, moris exrenuarecujufq~am in me beneficium, hi1 tamen lucrifa&urus, nifi bonjsomcCterum me ha&enu~Theolo~orumbcnefi~io nibusludlbrlo, q t ~ t l d o q ~ ~ d in e m concione admodurn ufum ful& 1b1ncfcio,quo pa- vid1Lmp3am o m i 1 e s r i d c n r c r . ~ i ~ Jl.ina. fa&ul mitnr. Verum,fllguis,quia non PO- qult,llll [ui eranr. @am finr,inquan,,nce tuimus. Ergo, inquam, ne imputesquod non fclo, plcrosq; n e d e f a ~ i e ~ u i d e novrram. ln in, quantum potueritm male fater Crtera crlrnina o h l e r ~ & t hocJ quo^ r;jegl prrfiitifils. gu1 mrhi ciedo,{enG,oficii nth11expertus lum,niG quad re111 e~lfiolaslllufin~virorom, vocrfiir ad ~ ~ 9 y g u ~ s v o c aconvivia t ~ ~ , & quz- nlhiltribuerenr : Slgnificans e a s i me co&ngi8 dam Wenniry dquibus ncmomagis abhorret necullo.c& qui mea probarenr, cum fCrego :rancum abeR ut exifiimem mc hot mt totum hot eplRolarumgenur premam; fio p ~ r r e r e p r ha~b~~~~ nominemuiturn deberevob~s.VOS me ultro mulqueindlcans, n~hil e r e t commendsinvltafilsad am~ciriarn,c~o utnunquam ambii, ~eri~q~~odipGuscalculonon ita aunquam dedi anfam dirimends. Ex ~ O C tuln. Hlnccorljicete lrcet l i m u l a modefilam firmone renit hvrnln~in mente~n,deErtainrer h o m W q u 1 fib1 tam parum tribuar,& fimpllnos amicit~a, uno lp(o nondii f a t i ~ p l t ~ a cum t ~ , cem purcque Chr~filanum animula ,qui ,,ih,l fiolrdlus IreGRet, quam rlle. Putant hot mallno11 61@cerurde proximo. cxcfle relrg~oniscolophonem uc illls fupplicer [era dlxlam, ~ o l ~ d c b s r e r i d emirum, ri firu& orierar
don e&,inquit. Quid isitur,inquarn,vis me

DES, E R A S M I

c~~~~~~~~

AD TI-IOM, MQR. FPiSIOI-A',.

370
2 -

querar nsi~:~rlrrl de rheoioR~s rn I!br~snxls, quam, qnandoncgts e a r n concordiatn utlrca cum Joan~~esS:and~trus Mlnorira,Thrulio!<i~s, cornporarrcnepotuitl~ colre, qurd fupereit a d Eplfcopus a Lnncro Afino, apud Regetn ac Re- confufiandam ? Horrante Ke&ore,dtxrt : U c ginarn A~~g~~a.,~nulr~s~~rocer~biis tk eru#dtttsad farctasfarnam nofiram abs te Izlam. Ubr, initantibus, ~rnpodenr!(?it~ie me Jetulerit trrbus quarn,in eplfiolls z .nnuit. Ill~s,inquam,jam nominibus; pnrnum quod rollerem refurre- evulgatis , mrhi non elt in monu quod petis, & i o n 6 dclndr quod u!h~ltfacerem Sacramen- quanquam illlc nullius farnam lzfi, Erno pali"I rum Matrimon~r,praerereaquod male fkutrrem nodlam, inquit,cane. Quarn? Scribe Lovanii d e Euchart fit3 : cum in olnnrbus libris meis, finceros & ptobose~eTheologos.Id,inquam, nihrl magis a a r a m quam refurre&ionem, ac haud unquam negavi, fed quosego taxavi, 6 Matrimoniurn edita declararione fic przdica- lnihi przbebunt probarn maceriarn ,magnifirirn,ut Theologi puracincerrorern eBe bzreri- c2 deillls fcrrtam. Htc iiriratus: E t tu,inquir, c u m , quad Marrrmonio plus fatis tribueritn : fi nobis przbuerrs brne loquendl mareriam, poflre~nocum deEuchar:lt!a nufquan neque b h e d e te loquemur. T u Rylurn babes, nosCcr~plerim,neque locutus fim ,oiG firut decet, linguam babemus. Taxas,~nqurt,nosquodctideR Cumma cum reverentia: ja, rrtquir, hzc bi oblacremussi tergo, audeo rib1 in o s dicere. otnntafortalfk funt vera. 0 vocerr~ i~upocentis N e c mirum, inquam, tu, qurbus es moribus, no11 indulgenris: cur hzc auderesenam confpuereos L o t i vlri. Negavic animi, fibrquenlh~l potrus i n m e veraelfrnt,quam fi q u ~ dtcatEg-s ie adhuc ea tam contumacem. H o c lerrnone morrdaoum compilafi iacrarutrr zdiulll 91- interrupt0 ReQor admonuic, ur deLuthero, zoyhylacium? quam incancalre nlorituros, ut quodcaput e:at,ageretur. Age, toquit, fcrifib1 rraderent hsredrtatecn , fruRratis hzredr- - pfifit pro Luthero, nunc fcribeadverhs illum. bus ? quan 3d quzltum prodidrlTe, quraudi- Hrcinficiatus me fcriphBe pro illo , fed pro vir in arcants confs~Eontbus ? H g c f o r c a a Thcologis pocius adverbs rllum, cum excuprobab~lrus~n~lluln compererent, quam qriz i.~lfsrn multa, otium,imperiti~m,metum, invoiebat ille vidpl non abhorrentia ; verls in ter alra procexui fulf.icionem crudelitatis fi me.Hurc divo cofhittant parenrcsliberos iuas, fzvirem hylo meoin hotnrnem profirarum a c ut imbibanr v ~ r z r e l i ~ ~femim. o n ~ s *id t ~ b i vi&um. I m o hocipfum, inquit, fcribe,Lununc referam finguia ? qr~rcquid quocunque therum ;nobisvi&um el&. Relpondi, n o n cafu dicebarur, rapebatur in occafionem con- dee& qui h o c vociferarentur, vel m e tacentc: v i t i ~ non , allter quatn folent pueri rlxantes ,ac przceeea m a g s fore decorum, fi ipfi fuam cea mulierco!~ procaces , quicquid dtxeram rege- lebrarent vittonam,qlri peperigent: pofireino ad n mihi non conRare, quad eum vicrlrenc, cum rebat in diverfium. Objrcrebst e p i ~ t o l a ~ L~~heru:nIcrrpram.IIl~c,tn~uam,moneo qutd libri lllotum norldum prodiKenr in lucem.. doceseu~n u~t, f c l iS u b hlec def~erans, ver fus ad KeBorem air, debuerit virare. I n ~ o , ~ n ~ x i nih,l a&uros ? Quarnd~u, bere. Etiam hoc videbarur male habititrum n o ~ ~ n e p r n d inos horninem, fi Lurherus a l ~ ~ t l a n cinchus il (cti- inquit, drcrailsr icribere adverfus Lurherum, pfiifet: adeo rllulnperrrecupiebjt,"on corrr- tamdlu habebimus euln plo Lutheiano. A t gi. Sed rlludnullo rnodo concoquebat, quad ~ i t h o c ioquam, , ncmrur tu rnrhf Lutherarlus adjcciflem: nonadmoneo quidfacias, Ced ur eris, q u oihrl ~ fcribas adverlusilluin ,neque tu quad faas,perperuo fscias. Hic cum excuh- folusrantum, fed rnnumeii cecum. Atque ira rem civllrrarem r hetorrcam, qua negamus nos non dlCto, fed fignllicaro vale, R e a o r i n o n admoaere, cum maximeadmonemus, rurCus inihi,d~fceiIir: qilen>admodu~n quiingladiaincanduic. P~lchrP,in~uic,dixit,hoc vereRhe- toriaschola vulnus ~ r z t ecertarnrnis r legesactorum elt,omnia fucare,fingrre,cnentiri, Arri- ceperunt ,c z t e r ~quidem s dant dextram, ei jS, z G funt,tton danr. Habes fere f u 6 a m dens faflus Cum, altquaodo mentiri Rhetores, q u o 1 fed inrer~m menriri nonnunqnzm & Magthros illius przclari C O ~ ~ O ~ L qood I I ~ , 1111tamen vifum noltros. ~ u r f u ncum l direreii~,m~co~~?uluin'c eRadmodum blandum, cum hocagerctur ,uc dignitatiTheologorum;re~yond~c: nobis hanc me pellicerec eloquentia Lua a d rnfetkandum curam reIinque,nosprofpiciemus.C u m ?dde- fiylo meo Lurherum. Neque pairus efi ille fibi rem: exurendisLutheriI~bcis,eum~ Rtbllcthe- pecire hujusconA~Ctationis~loriam. JaBitavic ex animis non trem. Ja,inquit, apud cornpotores fuos, quam forticer obhicifcis exirni ex anirnis:ibieum cu poCuiRi, C u m nihilinter fet i n o r Eralmo, R e a o r eadem his. denarn o s conveniret , adeout (i drcerem lrteras bo- cans non fine rifu ,negavit fe uuaquam credinss, illecont~nuovocaret m a l ~ s Si : llhrum ca- turum ful(fe , mihi tantum elfe temperanftigarum,iiIefal~tuin:Si me dtxrirem alienurn ti=. Qanquam non binc mihi jatldem hanc 4 fattione, iile protinus fadronis capur appel- arrogo , qui prorius infanus fuiffem, fi c u m larec,negaturus & intra oleam rffe duri qurc- illocontendiKem. E r tamenell unusaut alquam,auc extra luglaadem e r e duri quicquan~, ter h o c fceleratior, N a m bic ut moleRuseR! fi y i d tale affirmaKeta, R e d o r interficansri- & pertinax,itarninus habet fuci, femper lui fixam jam n i m i ~ l o n ~ a t n negavlt , hrecelfe digna milis. Talem ajunt futflepuerum ,talem maThcologis: Seluberrtrus audlturum, fi quid gifiellum taleln Baccalaureum talemTheofacerer ad c a a u x b larciendam. Age, lbgia ProfeRbrem, qualis nunc eR Cartnelita.

Lu"3

N c

tellexit, raotus ed ingenii candor. Qtod sd vita c otlfuetudinem ntciner, nihil eo t ~ l l l u s , nec t n r l ~ i allen11111 s a b omni morolitate. Czterula d, lucro n ~ h th l o c ave~lius, ratnerfi L r tuna zdtrllc tenuiseR , nec aliu2 fhpped~rnns qtlanl viC'turn mundum ,Lst f ~ ~ ~ e l l c &lire~le~~: rariarn. Quod fi noier~princ;pes,profini parirrratqucecclelizfiici, didiciCentegregiis Ingenlrs 11aberef:lum I:onolcm, qnemadmodiim apud Ir~!ashabetur , Goclenlus noiter totus XIV. aureuseffer. Sed ramen experglkunt~?r.Jam ERASMUS ROTERODAMUS e n i ~ n feienlalias eit l>*13goatum,qui non cutet THOMX MOKO S.D. fuosl~be;osbor?rs I~reris drligerjrcr ir;ltituenAjorem in tnodunl probe laudoque dos, Iicetinrer aul~cos Proceres n e m o l r r t r a ~ menremiltam tuam, M ~ e C l a r i f i m e , c a ~ ~ e a t , p r r t e r u n uGeorg~um m Halolnum.cui q u nulls ~ remaoiroaudeas dlrekerequum fidis cult= ha&erlus przrer lnvldiam nlhd ~ ~ I I & I I S .9 " ac Gnceris amlcls, lleca1tbipr;ecipuam hujus . attulerunt: qunnquam,ni fallor, brevi pluriv ~ t z d c l e t t a t ~ o n eponendam m efG ducas.~llls m u m dionitarls fi~lnt allacurlp. Jarn fpero fittucautio tumn;aeR, negcmmis adulterinisdelu- rum, ur Q ilrnUIarqllzGOcleniuln propius cogdnntur; ru taliurn opum c o u i e ~ n p t o r ~ a b u n d e noris, a b u c r o q u e m ~ k g r a c ~ z a ~ a n r u rquad ; locoplestibivideris, fi tuis pofleffionlbusac- nuper accidic in Fraacllco Cral~eveldro, q u i ccffctit amicus neatiquam fucatus. Nec illi unum iicte totum potlidec , utrllipropemojlavior eR alea,Izctunculi, venatlr~ mufica dum invideam. Bent vale. qt,.tm t ~ bcum l amico d o e 0 ingenuoque IlbeAnderlaci A n n o M.D. XX, ra confabulatio. H o c opumgenP1e cum vcII= nenterabundes , tamen quonlatn fciebam holnini avaro nl'nil ei% fatis , 8: m ~ hti~ b i q u e X v. j~tn IzpefucceRic frilcirer : unutn etiam tlbi ROTERODAI4US traditurusfurn in rnanum, quem tu totuln to- ERASMUS THOM'E MORO S.D. rus, toto pe&ore potes arnare.Iselt Contadus Goclenius,gente \Vcfiphalus. Q u i popl:lus t ~ t N tor molefii~s qoibus undiqtie circutnval. ~ u ! ~ o r ~ d i o r h ~ l r ; rtta u r ,~nulros nobis dedir I l o b pluria~unl rrrul!t lolarii ! q e n d i m i Refi2m:ois ingemis n ~ i n i i ~ e q u vulgari e d o a r i n a gis epiRola humanlllim2 (sripta, qua m e lnvip r s d i t o ~ . N s n alii~dgrnus morralium labo- tat inAng!iam, olnnia pollitens b r ~ i ~ i l ~ f l i t ~ ~ ~ ris ~ x i e n t i o sfide , morull~que linceritate,fim- .digr~aprincipc. Adtnoi~etquod olim fcriple! ~ pcdeotia, i Z q piudsnt~ fimplrcitate porlf- rim, in Anglia kclettutt me% federn delegrfle i i ? ? ~ :cornmendatur. :~ Scis nuper inftituru~n Nonc vero, m i More, res in eo lunr Ratu, ut Lovaliii t;iiir~gile collegium. I:] eo publice ~ n i hfepulchri i locus fit circumfpiciendus, ubi ~fcinas!i:eras, inaxitna cum laude, futnrno to- vel ~ n o r t u liccat o quieturn e r e , p a n d o , uc vitlus A:adcmiaefiu&o,profitecur,e~ tnorum ill- derj,non continget h o c unquam rlvo, O ~ n n e s tcg~itatecornitatequer ut liceras quas docer, divinantmagr~as rerum motusihinere, Anaetiarn spud illos reddat gratiofas ,qui prius a- ' Laptiltarum hzrefis medrcatur erumpeie, qu;e v~rlabanrur. Illgcsium argucun1,quod felici- latius fpatfa eft quam quifquam credat. T r a ter fui @ecimen praebuir ,eriam in his difcipli- g c d i a s meascognofccs ex hoc Quirino meo, nir,qnas fole~;niter.traduntinScl~olispublicis. juvenemihiperfje&;e fidei , quem quoniam Sales hahetared prorrus Atticos,ac lepidis fa- llavit ornnia mea, in Angliam przmittendum betlis,veltecum ccrtarequeat. i n carminepe- arbittatusfup~,ur~er e u ~ dr$iciam n ~lim amiculiarem cpandam habet gratiam , nufquam cisquid fieri polTit.aut quid e ~ ~ e d i aEgifim t. rlondiluctd~s,nufqoam non dulcis & am=- gratiasregiz berlignitati , fed quoniam tot lanu$. NeceRullum argumentutn tam inama- boribus p&neexat>in~ato nihil erat otii malui bile, quad illo tratkantenon mitefcat. In pto6 ad tanturn I'rincipem nlhil {cribere quam neoratione Iicefi iui filnilis , i m o fic eft fiii diG- gligenter. Si videbitur,tu melius illi declarabis niilis,ut illius folutalegens, pures eutn prorfus anlmurn rneua~,necignarumnec immemore?l alienurn e r e 4 carmine. Ad amicitiam plane tam eximiae benignitatis, qoam ~ n l htoties i off;i&usvidetur. Quam lifemel cum eocoieris, fert nihtlpromer~to.O p t o te cum tibicarifi*,on efi quod mctuas, ne quis cafus eam diri- mis quam bell~llimd valere. Datum Bafileg mar. H o c ~ ~venit f u in his, qui vel nacuraper- pridie Cal.Martias. Anno M. D. XXVIII. fidi func,velimpotentibus affe&ibus. Siqui-~ --,-,-* demifiiusmodi hlenc a d enatam occafionem XVI. dekifcere,& amicitiz legibus neglefiis, animo RO'~ER0DAMUS fuo morem gerce, H i c ncque gloriae eft ap- ER ASMUS THOMAI MORO S.D. petens,neqoe injuriae ~ d m o d u m vindex,neque U o diutius g m i u s q ; nos torfit pacis involuptatis ullius itnmodicc avidus. lnvidere rer potenrillimos orbisMonzrchas expcquid fit,ncprr i o m n ~ u m quid rem unquarnindatio,

Nc ~ u l c a i i u i ~ u i d ehuncreducat, tn neque re-

340

DES, ERAS!MI

hogat Mercurius. Sibi tain?n videturprzcipua bafis Chrifiiainz religionis,& Ordiniscarmeliticidecus.Tam jncundus eft huicAcademi2, quamfuncfici in oculis. Sed vomlcam hanc nemo poreRexcurere. Bene vale,mt Pviore. Lovanti Anno M. D. XX.
---I--

Ctatio, Thom3Marearnicoru!n c?t!lne, hot dium accipere quarn totutn. Sedarbitrordluberioregaudio nurlc exultalnus iubl3tum ex- vi~linl confil~orn 2 . l fpec2a:e,nec ~ dubico,qurtr itiabile drrGdiom , adeo u t noodur:? fxis au- gtrrni numinis bon:tas olnnia verfura ilt in deamusfelicltati noft;zf;ldere. Perci~rat qnl- iocutn exitum, li nos animum ad eaverreridem conltans rutnor, p e r l c ~ i b i rmultortitn ~i inus, cjua: llli func placrta. Ea q u z fint , non epifiol~s,narracur rnult1sh3udc~ua~~i~in levi- t311lignoramus quam dtfimulatnus, Urinam busautori6us, fed ratl~eo adhuc vclxi lomnl- C,rlar inacurius cornpolico cum Galloru~n urn audirev~de~nur , quod accldrre Ib1r.rpofi Regc dilfidio ,fratri ac iorori fuz in tempote fum~numdolorem,rebusfubitoin vehemen- adfullfct. Metuu ne nimium diu rnorerur ilter Iztum exitum conlmt~tatis , quein~dmo- ]urn Italia & Pontificis amplexus , cui ilon durn accidere Colet in tragatj~rs,Deo qnoplam dubito, quin pro lua religrone fit exhibituru~ repente demacbina lcmet oitendenre. ldcqu= honorem onlnem qtlem hlius debet patrl. Sed vero nefcknthomines, re b m a m hujusgaudri utiuam illc gloriam ab hotrriuibus oh C briparcem debereinvrarflimo Angl~zKegl Hen- Rum exhibitam Cbrilto tranlcrrbac, yued t i + rico OBavu ,qu! furnn~a p~udcncr~ parrque , men hunt Clernenrr~n futurum non diflido. confiantia non cooquiev~t,donei liil~ncdlca- Fadelibus pcincipum admifceri Poutificem, bilem, ut videbarur , dlfcord~a~n vertlKec in mtninec Pontifici videturexpedire, ncc Rei* omnibus exopraran~ concordidm. Supercfi pnblics Chr11tranle.Iile majore8,quam ut ul* omnibus voas comprccari fupzros , ur 11oc lo federe fir adltriogendus, mea qi~idem fenmunus fuum vellnt nobrs effefeperpetoo~n :aur tentla. Si refedilrem Bafilez,Theologi clatnaffi in rebus morca1tu:n nlhil orni1an3 peryc- f e n t m c c ~ r n ~ r o b a & , ~ u ; e i i l i c g e r ~ n t u r , N u ~ t d U , r l efi,cert2 d~uturnum. Ego lane perquala . cl\iidcm jacZant mcceniIfe metu, quum dlfcel* lubens ~ptirni~acificaroris trm plum veseque lrrim omn~busd~lcntlbus, eriatn iis,quorum Chriil!anum anrrnurn allquo n~unu!nentop~- d ~ ~ m a r a p a l a ar n rllbereimprobabam, Sane fiecis, fi qua poffim, fecero refi~com. Mlhi iovrtus rellqui nidrlln guem tor annis preKefat beatus v~detec,mi M'oie,li Feid:cl:ndo Ke- ram, & taliserar valetudo, ut nullam omnino gi res tam eGnr fccoadz , quain .llii~s lufignis murarior~e~n latura viderett~r, Nec me clam pietas promcrertlr, qali miht pruG6ko videruc crat, qunnro difpendro migracurus earn. Sed ad omnem virtutern narus ; Eral,no tain call- dcvitape;tclitari maIui,quam videri cornprodid2 favet, ut alniciorelll anilnum opiale &Ion barorr~lis inftituti. Erat boaa ipes, rem ad redituram; fed duomopollim. Arne biennium lnvtcdvlr tile V~en- rnoderatunl Itart~ln nam , Glsrio quadt~ngentort~m dorenorum, nachi, alie: conclonacor infiumrno,alret apud tanturn ut illic viverem. Nupcr bibonem iuos Uomii~icanos, cxcltaruntnobis hunc tuq~wendam rribus verbrs comnrendaram Epi- mitirt~u~,Iiir qtiidem fugerunr, alii vero &ria fcopo Tridenrino,lll~ns Cancsllarlo,~:ererin untoc malo. Georgi~~sSaxonio Dux non mi* numero htellitu,n equlrum ;M'x ~lirco locum aus odloieconfl c2;ltur cum Luthero , quam dedit, quidinquicns. non facc:em pro Prxce- ego coq1 thrahne c,ilodan~ nugactlfirno. Adptore meoErafrno?Nlt~zl unqiurn dz~ilofum monul ~llum, ur negitgexet ho.rtiriem, cuiplus meritus: quid nail facerer, ii q~ldo&crr in 11- fatis fecocl acideret ailrmos. Interim trtum)urn ~olloc&Prn, nunc o!~lirm occafionem phar, qul tanto eriatn principi faceITat ncgo* praetcrmittitmihigraufica!~di. Sednondum tiurn, Hd&tenus profe8io valetudiniprofuic, fortuna reSpoad~tc~~tin~i~r~ncr~rse~re~ii~d~idqueprrerer omnein $em: daashicveheeibus, NuperSplr9 fitit, IIC (CIS, convedtus mrncer arrriic, fed aucumnum metuo: oppi. principurr~,~ecebatur [ubfidlum adverlusTur. durn f:micin&iirn eQ proxime iGinencibus casimminenres Llagariz, Oblara citiumma m o n t i b ~ s utvix , wllusdiesabeat abfque nube pecunia: ram eaigua , uc maluerit proanrmo aut nebula. Magifiratus mihi delignavit zdes gratias agere quam pro tnuneredebere. QYJd plane regias, rid em extru&as Maximiliano acciderit Matiz CaGris Cororl, & hujus ma- Celnri, ied imperfe&as,&aeRatiquani hyerni rito Ludovico,norunt omnes, NuncTurca aptrotes. Ucinatn licear adhuc kmel in vita r~rfusinvaficHuo~ar~am, bonanque partem videre amicosn~ihi chad&nos quos in pipopulatasetk Maria cui dicavi Vrduam,me- aura, quatn ~lpejusexhibuit ,utcunque contu ceflit in Moraviae civitatem,vulgo diBam fpexi hlnma cunl athimi mei voiliptate. Benr? Snamen, ne Viennle quidem Gets tidetls. Tur- valecum tibichar~ffimls o~unibus. ca horret C ~ l a r i s indies crelcenre~n potenDatum aprtd Friburgum BtisgoLNonb riam, coque mallaifit Joannem vicinum Regem cpam Ferdmandum. E t fortaliisaliquis Septembr. M. D.XXIX. dicet hic quoque iatius f~~turum fuiadirni-

342

DES. E R A S M I

SEQUENTEM

E R A S M I EPISTOLAM.
@a

vitarn T H O M E MORI defcribit,


Adjiciendam duxrmus.

DESID. E R A S M V S R O T E R O D A M V S

ULRZCO HUITENO
U o d T H 0 M E , M 0 R I inge- ris: vcreorque plan;, ne me aut invidentiz in= ex tarn mulris bonis nium tic deamas ,ac pene d i x c r ~ ~ ncufes, auc c;ecut~entl~.qui I~ppus,velcomenlorare deperis, nimirurn tcripcrsrll~us in- tam paucavel v~derim fl~rfiatus,qu~bus (ut verP fcrrbis) voluertm invidus. Atque ut sb eaparreexorlgnotiliirnus: Statr~ra n~hrl efG poteft neque do&rus ne- diar , qua rrbi Mort~seR qua feftivius : ~ R h u c mihicrede, Glaril5me modoquecor@ris eR infra yroceritarem, fuom, Huttene,tibi curn tnultls commune eR, cilm pra ramen nocabilem ht~mrlicarem.Vcrum M 2 c 5 mutullrn etiam. Nan is vic~Rim adeo niurn membrorum cai~taeltfy~nmetria,ilr niScripcorilm tuor urn genio ctsleCtatur ,u r ipCe hrl hic omnino defidcres : Cure corporiscantrbr p r o p a n o d u ~ n r n v ~ d ~ a HBC m . vrdelrcet eft dida, facies m a g s ad candorem vergit ,qudm illa Platon~somniu~n maxrme amabil~slapien- ad allo or em : quanquam A rubore procul abtia, qua: I ~ n g P f l a ~ r a n c ~ o amores r e s exc~ratin- eR, n i l qubd terluis admodum rubor ubiqne ter morcales, q u i m ullz qtia~nlihet adtnrrabi- fublucct: cap ill^ Cubnigro flavore, livzmavis, les corporum forma:. N o n cernrtur illa qui- fuffl?vo nigrore : barba ranor, oculi fiubcefii, cleln ocul~scorporers,led 6r ailitno lui filnt o- maculis qurbuMarn lnrer(perfi : q u a ipectes culi : ut hicquoque verum com~:riaturrllud ingenium arguere falet feliciGmum,apud Britannos ctiam amabilrs haberur,cum rloftrini* Grecorum , & 7 7i'v~G1 ~I@~XQI IP&. : groremagis capiantur. Negant ultum oculoP e r hos fitaliquortes, ut ardel~rl~G.i~acarttare vlr~is.V u l t u ~ ~ n g e ~on~lwinentur Inter , quos nec colloqt~ium rumgenus minus lnfeit~rl nccinutuusconfpeCtus rnrercellic. E t q u e m - nio refponder, gratam & amicam feRivitacem admodum vtilgc3 fit, ur incertrs decaulis alia femperprsfi fcreos , ac nonnlhl ad ridentio torma alias rap r a t : iravidetur & lngeniorum habrturn compolitus: atque ui ingenuP dicarn, clfe tacitaquzdam cognatio, q u x facit ut cer- apiofitior ad jucunditaiem, qua'm adgravicatisingeniis impens2 deleltiemur , cereris non tern aut dignitarem,etiamfi IonginimPabeft a b item. Czterfirn q u a d d m e 8 agiras,uc tibi to- ineptia [i-urril~dteque.Dcxter humeruspaulu tum Morum velut in tabula deprngam , uri- videtur eminentior Ievo, przkrtim cum incenam tam abfoli~te przfiare queam , quam t u dit :id quodllli non accidrt natora,fed a811etu. vehementer cupi% N a m mihj quoque non io- dine,qualiapermulranobisfolent adhcrere.In jucundum fuerrt ,interim in amici multo o m - reliquo corporc nihil c[t quod offcndat,manug niurn luaviRirni contemplatione verfari. Sed tantumfubrultica:func'; ita duotaxat,fi ad reliprimum, 4 ? I U V T ~ C elvbpdc igrv , omnes M o r i quam corporis fpeciemconferancur. Ipfeomdotes perfpexrffe: deinde haud Ccio an Ale la- nium quaead'corporis cultum attinenr, kmper turus fir, d quulrbet artificedepingi fefe. N e c i puero negligenttfiinus fuit ,adeb ut nec 1112 q u s fola viriseG cnim arbitror levioris eIFe opera? M o r u m ef- magnopere curare lit fol~rus, fingsre, quam A!exandrurn Magnum, aut A- curlndadocetOvrd.Formle venufias q u z fuec xcchdyg chillem : necilli quam hic nofter immortali- tit adolekenti, nunc etiatn lket ~ o Ip hominem,aon tate dignioreseranr. Tale argumentumpror- conlicere :quanquam ipfenov~ nam t ~ u n non c mulfus Apillis cujuspiam madum defiderat : a t majorem aiiis vigrntitr~bg: vercor, ne ipfe FulvliRutubzque firniliorlim, turn excenit quadragelimum. Vder-edo pro. quam Apellis. Exper~ar tamen t ~ btotius i ho- @ e r a m a g i s q u h robuita,Ced tamen qua: qu& labor1 bus ft~fficiat,honefio cive d i p i s , minis fimulachrum delineare verius quam ex- tisl~bet ptimere, quantum ex d~utina domefticaque nullisauc cerrP pauc~li.morbisobnoxia : Ipes confuetudrne vel animadvettere I~cuit, vcl me- eft vivacemfore, quando patrem habet a d m e - r n i n ~ i kQod ii quando fier, u t vosaliquale- dB tlatugtandern, Ced mlrPvirenti vqetaq; 6gatio committat,rum demam i n t e l l i g e ~ , ~ u a mne&ute.Neminem adhuc v i d i m i n u s m o r o f ~ ~ non probum artitice~n ad h o c n e g o t ~ delegei in delcdu ciborum. Ad juvenilem ufq; ztarem aqusc

EPISTOLK.

3+3

qugp_ot_u JeleB~tusefi, id illipatrrum h i t , Moro. In conviBu tam raracomitas,ac m u l a Verhrn h l c in re ne cui moleRus elhr , iallebat fuavitas, ut nemo ram triR1 G t ingenio ,.queln convivas 2 Rarlneo poculo ceteviGarn bibens, non exhtlaret : nulla restam atrox, c u ~ u s oamqueaqua: proximam , fiequencer aquain dlum non dtfcutiat. Jam i n d e i puero fic jocrs meram. Vrnutn,quoni?rn illtc mos eR a d l d e ~ n eR dele&arus,utad hos llatus v JeripoR;c :fed poculii viclflii11invitare k!e, iummo orenon- i r h ~ ~nec s ad Ccurrilrtatem ~Iqueprogrellus cfi, nonquam Itbabac , ne prorrus abhorrere vide- nec mordacttaeem unquanl arnavlt. Adolel~Es rctur,Grnui a t ipfe cornmuniby rebus a(liueicc- comedrolas& Icripfit & egir.Si quod dlitum ret. Carntbus bubulis,falfarnenris, pane Lecun- . elf& lalbusetiam in ip{um torcum,cametl arnadario, ac vehemencer fertnentaro l~bentius ve- bat : ulque adeci gaudet fallbus argutis,g: In-. icebator, ?uJm hls cibis q ~ ~ vulgur o s habet in getlium redolent~bns: uride & eprgrammac~s deliciis :al~oqui neurlqualn abhorrens ab om- IuGr joverlis,& Lucianocumprimis ei? deleetanibus,qu$ voluptarem rnnox~atnadferlitetiain tus. Quin Llr mlht ur Morias encolnium fcricorpoo. Lattariorum, Sr eorum fceruurn qui berein,hoc el1,ut camelus lalcnrem, fuit autor, nafcunrur ~n arborlbus fetnper fuit appeten- Nlhilautem ,in rebus humanrs obviurn clt,untior: efum ovorunl indelicirs lraber. Vo_xnrq; d e tllellotl veaetur voluptarem,eriatn In rebus grandisefi,oec admodurn exllrs ,fed quzfacile maxirnP knis. Si cum erudlris & cordatis reg penetret sures,nihtl babenscanoru~n,ac 11101- eR,dzle&atur ingenlo, l icum ~ndottrsac Rulle,Ted plan; loquenris efi.nai11 ad Mvlnlicam vo- tis, huirur lllorutn 1tul:tria. Ncc offendltuc calemri natura notivrdetur eRk compolitus,e.c- m o r r o n ~ b ~ l smira , dex:erltateadomnrurn afjamfi dele&aturo~nni MuGces geoere: ltngila feLtus leieaccommodsos, Coin multerrbusfem i d explanata articularaqae,nih~l habens nec r2,atqusectam cull1 uxorc,non nifi lurus lococ przceps,nec hzfitans, Culru Gmpl~ct deletta- q u e rraast: dtce~es alterurn quendam efiDe. tur, nec ierlcis , purpurave, aut carenrs aweis mocritum,auc pot19 Pyrhagoricuin ~lluml'h~utitur, nifi cum integrumnotl eR ponere. Di- lofophunl , ~ U vacuils I anirno per mercatum &u rnirum,quim negligens fit cerem;nlarum, obarnbulans, contetnplatur rumulcus vendenquibus homtnum vulgus ;eEtimatmorurn ci- tlurnatquc ementiurn, e em om in us d u c ~ r u t vlirtarem : has trt inenrineextgit, Ira altis uon vulgi judtcio, led r w f ~ ~ s n e m minus o abe6 anxi2 plzfiar. nec ~ncoogretIibus, nec In con- fenlu communi. Ptocipua illi voluptas efi Cpevivlrs: 11cet hrrucnnotl fit ~~narus,lilubeat uti; &tare forraas, ingenta Kc affedus diverforum fedmulicbrepurar,virnq; indlgnurn,ejuhnodi animanttuln. P~oii~denullilrn fete genus eft jneprirs bonaln ten3portspartsin abiumere.Ab a v i t ~ m ~ q o o dd o n ~non i alar ;fiquodaliudaniaula princ~pu!nq~~e famtl~ar~tnteolr~n fuicalie- ma1 volgbiarum,velurt limra, v~lpes,viverra, nor, y o d 1111 fernper pecuitarrcer lnvrla fucrit mufiela,& liisconfia~~~ra: ad b a c fi quidexoti.. tyraonrs,quelnadmc-durn ~ q u a i ~ t a s ~ r a r r G m a cun2,aut . alloqu~ lye&ar~cium occurrat, av~dlfVrx autern reperras ullarn aulan~ tam n~ndriti, fimP met cat1 lolet ;atqoe hls rebusundlq;doq u a non rnulcutn hdbear Rreyttus atq; ambl- mum habet illfir uCtall;,ut il~ilquain nonlitob, tronis,multuin f ~ ~ c ~ , m u i t u r n l u ~ g , protq u ~ q ; viurn,quod oculos logledicnrbmdetnoretur( fusabfitab omnr ~pecietyrannid~s.Q~ln nec In ac totteslibr renuvat volilpratem, q u o t ~ e s a l ~ o ~ H e n r i c ~ V I I laulam . petmahi poru~r,nifimul- conlyicit oblc.tlri. C u m atasferret, non ab* to negocio j cut11 hocPr~nctpe nec optari quic- h o r r u ~ r 2 puellarum amonbus, fed citra infaquampoflit civilius ac mode8ius. P l + t u ~li. a miam, 6 ( lic ut oblattsrnag~s fiueretur, cquim bertati~acq~ociiefi avidior; fed qt~emadmodti cap:atls : & anlmo n l ~ ~ t u capereturpoii~~s, o otiocum datur,lubensut~tur,itaquotlcspolcir quain coitu. Bonas lrrerar prrmrs itatim ailnls res,nemovigilantioraut patientibr. Ad amicl- hau&rat. Juvents ad Grtecas literas a c PhiloT, tiam natus fa&usq; videtur:cultls & fincerifir fiudiu:n leieapplicuir,ade6 non opirulanre Pam u s e a cultor, & long$ renzciilimus. Nec ille tre,viro alloqui prudenrr proboqi,ut ea conanmetuit.nc~u$r~iav,ab Hefiodo patum laudat& tern omnr Lhbfidro deRirueret,ac pend pro abNullinonpatet ad neceGtudtnu fcedus. Ne- dlcato haberec,qubd d patrlis fi~diisdeicitcer~ quaqua morofusitt dt~~gendo,commodifin~us videretur : natn is Brirannicarum legurn periin alendo,canfianttfirnus tn retinendo. Si fors tiam profirerur. QUZ profeflio,ut ell d veris lijncidit in q~ep~arn,cujus viriismederi non poC reris alienillirna: ita apudBrirannos culllprimis ii,huncper ociafionem dimitrit,dr~uens ami- habentur magni clarique, qui in hoc genere fic i t i a q n o n abr1lmpens. C&o~fincerosreperlr, bi pararunt authoriratem :nec temerP apudil&adingenium iuum appoc~tos , liorum con- los alia viaad rein ac gloriarn paraildam mafiietudrne fabolisque tic deleeacur, utin his re- gis idonea: Gquidern plerilq; nobilitatem illius busprzcipoam vltx p.oiuptatem videa- ~nfulzpeperit hoc R u d i ~ r u m ~ e n u sIn . eo netur. N a m ipila,alea,chartis,czrerisq;luhb~~, gant quemquam oblolvi poife, nifi plurimos quibusvulgus proceruin remporis t s d ~ u m fo- annos~nludarit. A b hocigitur cum no11injuria let falIere;prortusabhorcet. Ijorrb ut propria- abhorrcret adoleicentis ingenium ,n ~ e l i o r ~ b u s rum rerum efi ~ l ~ ~ l t ~ e n tita i onemodrl~genr, rebus narnm,tami poR ikguRatas fchola~icas sior in curandis amlcorum negocils.@ld tnul. difciplinas,fic in hoc verlatusell,t~t neque contis? Si quis abrolutunl verz am~cit~zrequirat ii~lerentquemquam llbenrius litigatores, neq; exemplar, ai nemine rettius pecierit qudm d qu;eItum uberrorem taceret quifquam eorum, qui

one re

?ihil alilldagebant. Tantr erat vis accele- quod fariseBpaat,quod luperefi,largiter i& r,tas lngeIlii. evolveodis Orchodoxo- fund~r. Cum advocationibos adhucalrrriur. voluminibus tloll Cegneln operam impen- nu111 lloa dedit amit um verhn)que c o ~ ~ i i l ~ u r \ ~ , ~~n.inl dice AuXufiini Ilbros de Clvitate Del yubli- tliagis illorurn commodis profp~clens csprofeflbs efi, adhucpenP adolefccns, audl- fuis: plerisque folicus perhadere, u r ~jr[c[v lor~ofrequen~l: necpudulr, necpcrnrtuit fa- cornponerent, minus en1111 hic fore d.fpendtr. cerdore~ ac tenesd javene p o f a n o lacra d h e - Id ii millus ~mpetrabar,tun) r.~trone~l\ iocilt arc. Interim & ad p~etatis Itudluln totun, ani- bat, qua pollint qu&n rnin~nio drfPendlo iltimum appulit, viglll~s,jeju~~iis, precatlonibus, gare: cluando qu~bilsdamh ~ antmus c eR, ut allisque col~fimilrbusproRymnafi~~atis facer- Iltibus e t ~ a m deleCteotur. In uibc Londcnidotium medlratls. Qa quidem in re no11 enfi, qua natus elt, annos allqrlor judrcem epalllo plus ille~ptebar,quitn pletlqueifii, qui gt~fi caufis civ~it bus. Id tniiizus ur tnrnlnltrm remelt ad tam ardtlaln profelfionen> ingerunt habet onerls (nanl n ~ . n Gdetur nrfi die j o v ~ s jefeyaullo prius fii periculofa6tu. Neq; quic- ufquead prandism) it2 cunlprrtna i~onorrli, q u a m obfiabar q u o minus idr huic vitrgcne- cum hrbetur. Nemo plurn crufas ai-ful~it 11 addicerer ,niG qu&d uxoris defiderium non ~ l e ~ n o k ~ e integrius, Rit rern~tfdple~:sqi~epeMaluit 1~1tur tnaritl~s e r e ca- cunta, qtiarn ex przfcrlpto JtLel~; rlut I ~ t ~ g . ~ n t . poffcr np, q.4" ~ c e r d o ~ n ~ r u ~T uasm , e n virgi- Siquidem ante lrtis cun:eff arionrm 3tt01 dcn p d u r ~ admodurn t puilhrn, claro genere P O D I ~ ~ ~ e s d r ~ c b m a s . r o tI~ ~d Ue F~ nec , ~ i31~:~ittts natalm, rudeln adhuc, utpote rur~inter paren- qutcquam faselt cxigrre. H~sn~oitbusefi;clc, tes ac ~ororesfimper hdbrtam, quo magis llli ut clvltatl iuae long; ca11l6ntuse&c. Ur'relicerer ad luos rnoresfingere. Hanc & vcrat autelu I ~ a c f o : t u n a e ~ ~ e c o n t e n t u s & ,~u~ literis inRruslldJm curavir, & onlni tnubtces far13 habetetautontatis,nec tan:ra e&r glavlg n c m d o d a m tcddldir: ylaneqi~e talem p e ~ ~ d bus obnoxia pcricuhs. Serncl argu; lierum finuerat, q ~ C.I,I~I~UI&C i unnerlam zrarem ~ t r t l f u efi s m iegarionem,m qua cunl ic corexigere,nl morsprzmarula puellarn fufiulllfet dar~llilni ppGflit, no11 c o n q ~ ~ e vSern,lfiit 2 fed en~xam l ~ b e r oaliquot, s quorum mus Rex Hrnrtcus,ejus nom~ntsO&avus,do,adhuciuperiuntpuella: crcs, Margaretha,610- l ~ e h c o m i ~ ~ e t naulam i n luacn pertiaheret. C u r gfia*,CociIla,puer unosJaa~~nes. Nequediu enim nou &cam ycrtrahet.er 2 NuIIils unquam vipetefuRinult , liccr alib voca~ltibus vehementiusanrb~it in aulam admirrl , c l u i ~ amicorum confiliis. ~niicis meafibus A funere hic fiuduit effugere. Verdm cum e a ~ optit uxoris,wdua,nr dux~r, magiscurandie fan~riile, m o Regi in anlmo , farnllraiu harn er~rditls, qu;im eoluptati , clulgpe nec bellam admo- grav~bilr,cordatis Sc integrisvrris dlifcrram -dum,necpuellam,ur iyir jocariColet,fcd actem reddue,chm a!ios pertaultos,rurrr Mu1 41") Ina c rigIlantenl m a ~ ~ m f ~ m i l t r s : q u i c u tame. tn yrimisacc~v~t,quem lic i o i n t ~ ~ ~ ; i s b ~ & l , a r i & periode colniter iuavirr~quevivtr, ac Gpuclla nullqrr~m parlacut dtlcedere. Sive ~lrcllfore[ forma q u ~ n t u ~ ~ ; l arnabil~. ~bet VIXullus durn eR, urhll ~lloconiultic~s : five vl{uln t.it maritusd (us tanturn oblequ~i lmpetrat impe- Regi fabulls atnc~nioribus laxart. allldlucl~, atquefeveritudlne, quantum hic blanditiis null~ls comes fefiivi'or, S a p ref a1duu jr& jocisque. Qu~denim nonimpetret ,puff ea- cem gravem & cotdatum pollulanr ; has fit quame$ecir,ut muller jam ad Iinlum vergens, ~orusd~Ccutit,ucutrac~; pars habeat grat~am, ad hot animi minim2 mollis,poltremb ad rem Nec tamenab eoquifquam impccravit,ut muarrentifima, crrhari, celtud~ne,tnonochorda, n u s d qttoquam acciperet. Fel~cesRelubli.. [ibiis caneredifceret, & in hifce rebusquotidie cas, fi Mori fimrlesMag~firatus ubiqueptaefi. yrahriptutn opera penfum exigent1 marita ceretl'rinceps. Necinterlln ullum =cceGc cornitate totam fatni- fupctcili~m. Ihrer tantas negotlotum nloless redderet a Confim~li liam moderatur, in quanulla tragedia ,nulls & veterum amiculotu~n memlnir, & ad literas tixa, Si quid extirerit, protinus aut medcrur, adamatas lubindercdlt. Qurcquid dignitate nut cornpunit. Neque quemquam unquatn vdet,quicquid spud atnplillirl~urn Rgetn graQuin tia pollet, id omne jovandz R e ~ ~ u h l l c ; eju. , dimifit ur inrmicum,aut clt inimicus. hujus domus fatalis quodam viderut feliciras, vandls amicis impendlt, Semperquidem ad. in quanemovixir,qut non prove&us fit ad me- fuit aninlus de cunais be~lirnerendi cupidlaIiorem farrutram, nullas unqtlam ullam fama: mus, mirequepronus ad mifericordt~n~ : cum labem contraxit. Quin vix ullos reperias, qui- nunc magis exerir, quando pmeR prodeG bus fic convenerit cum matre,ut hulc cum no- k. Aliospecui~ia f~blc~ar,altosantorltare tuvcrca: nampater jam afteram induxerat, u- e(ur,a~iosco&endatloneprovehic,quosaltotramque non minus adamavic ac matrem. qui juvare non poteR, his conillroluccurrirr N u p e r induxir tcrtiam, hac Morus fan& de- Nullucn unquam dCe trifiem drmrfic. Dlcetes, omnium IncJpurn pajerat, fenihil unquam v~drlfe melius. Porch M a r u m e r e publ~cum ergs parentes ac l~beros,fororesquc ficaffettur rrottum. Ingens lucrum fibi putat accelzlfe, eft,ut nec anlet 1nolefi2, necunquam delit of- fiqueln opprclfum iubkvavit,li perpIcxuln & Gcio pieratis, Animus e R d f o r d ~ d o Iucro ali* impediturn e n p l ~ c u ~ G t , altenatunl sniflimus. t i b e r i s f i s f m s v i ~ 2 facdtattbus, gratiarn* Nemo lubenrius tollocat befiefiqlll

544

DES. E R A S M I

ciurn,

cium nemo rnioos exproblat. Jam cum ptns avocet 'alfus ad tyrannidcni intiamtot nominjbus fir felicilfirtl~s , & felicitatis met alius ad txprlandum populdm noc m e s fertfolear efle'jadantia, nullum adhuc vas technas fuggerar. fn hac aula fi tiixrlfesj dehf. rnortallllm mrhi videre contigit qm longius H s d e , lat fcto rurfum alram aula~n e& define^ : qdatrqbam abe~{etab hot vrtio. Sed ad ltudiorum coma beres. Q rn~fatllos t memorationbrn redco quit me Moro ,mrhi* tu quaque cum e~ Principe vivis t ~ inteque y s u - r n potifimurri conc~l~art~nt, Pri- grrorem nec optare polIis. Nequt defunt nlam *tatern catrnlne potiamum etercurt, qui rebus optimis faveant 9 treloti S t r o ~ e r u t moftdiu lu&atus efl ltt profam orationem red- ac Coppus. Sed qtud iita paucitas ad tan; &re[ molliorem, per omoe krlptf genus ffi- tum cxamen infigniutn viroruin Montioii, lum exercens : qui cujusitlodi fit quid atti. Lihacri Pacsi, Cbleti, Stocfchelii, Latimenet comn)cmorare? tibi prdertim qtit libros ti, Mori ,ronitallr , Clerrci arque aliotud e p s femper habeas in manibus' Declarnab hisadlin~ilium? quorum q u ~ l c u n q u nomi~ tionibus prgcipue dele&at~s ell 1 & IIY his haris, tnundum omniun) vrrtutum ac dlki.. rnateriis &i&rt, quod rn hrs atriot fit inge- plinatum femet dtxeris. M l h ~trero rpes efi nlorumejreraraoo; Undead~lefcenseriam- haudquaquam vulgatrs, fore, tit A l b e r t ~ ~ , u l ~ i lluh dialogurn mohebntur, in quo Platonrs cttm hrs teniporibus nofirre Getmanig otna.. co~qmunltatern ad ukores usque defendlt. tnentum , & plotes fur fimrles in luam alltLudani Tyrailllrctda refpondr: , quo In ar- gat farnrllam + F % caeteris princip~bus gravi fit gdmento me voltiit antagonlitam habere : ekemplo, ut iden1 & ipfi lua: qhlfquedomlfaquo certius pcriculum faceret ecquld ptb- tere Rudeant. E?besi?jginem ad optimum feciffkt in hoc gencre. hoc conIilro exemplar d pearno artifice non optimr deliedidir,utindicarecqutbus rebus liarj ut mrnus hearam. &a t l b ~ rnrnusplacebr~, G continget c~tninode habeahe Relpubllcz 1 led Byitart- M2~mtloRepropius. Sed rllud tarnen inte; hlcanl potiRjmum effinxic quam baber peni- rim cavr, ne rnihr poms ~ m p i n ~ e rquad e i tiSrcundum br mrnus parttetlm , neve fernper opprobtes ius perlpcQam cogditamqtie. fibrum prius Ccripfetat per otiitm , fhox per ninliuin breves Epifiolas. Etiam n& occafienem,prrmum adjecrc extcrnpote : at- biihl fictibtnritifaefi Iongior, nec ttbf legenti, qde hint nohnulla di&toais iniequalrtas. Vix fat Icio, prolrxa vrdebltur :td faciet h o t 1 nofiri ad poRtemah tuala allurn repertas cjui telicius dicar extempore: havitas. Yerum netr~hrl adeo feltci ingenru felrk lingua fub(ervrt. In- EpiRolam rclpondeam quam ptiut e ! i c ~ i a ~ gcnium przlens, & obique praevolans: me- lcgl quim fctiptam, clarr~limiPriacfpili ~ 1 maria para@ : qu+ cum omnta habeac vel- bert~ ,hu~naniratemex tplius etiani s$ mejj+ tlr in numerato prompte & lncotltatlter terrs intellexr. Sed qtir q u d o fathim, ut luggerrt, quicqu~d tenlpusauc rcspofiular. In parera prrus ad omnes pitvetierit tuis literis, tJ~@urationrbus filhrl fingi pvceft act~tlus, adeo quam ad me! derr,epcr nerninem certltlsmitoc fummis etiam Theolog~sL p e negatlunl ttreputeras ,qudm per & ~ ~ h ~ ~ P25g~5$ dltm facefit, inrpiorum atcna verfans. Johafi. hrenrfimt Anglia Regs Oratorem ,fife tn(! fie*Goletus, vir asris , exaarque judiclt, 10 haberec Brabantia,livcBritaqnia, T ~ , ~ u a l . famllrarrblis colloqti~isfubinde Jlcere folet, tsm f ~ d e , o & calamo & enle g r a ~ i t e bellid t ~r~t~nnraenonniIihnrcumrlfr:~r~gen~~m : cum geraris ! nec nlinbstamen f~lrciter,qudm foti haec iaiula tot egregiisin~enlrsfloreal. VSA* titer. Nam apud Cardinalein Cajetanum atis pietatis oon indrligens cultot eR i rctamf ab dio tethagnam n i r n ~ inrrfGgratia~n. erpniol a i i fuperftitiane alisnitfimtzsi Habet fuat hi bcne elfegaudeo , PtanciCci.Sichnii b t n e f i -horasquibus Decr lttet precibils ,notl exmo- bon finem emori llterz+niG velint itsgtatitu. t e fed P peaore deprompris. Cum ami- drnispoffulati. De rebus nofiris alias: bung cisficfabulatur de vitafdturi leculi 6 ht agno* illtid tantum. Res brc CordidiGmis 9~0; kas illurn ex ahiniu Ioqui neque Line optima phantiu agitut ; quibus artibus o t impatem Tpe. Ac talis hlorus cR etiam in aula. Er me farear 5 necece efi. Si quis elt iRli,c ui pofieafunt,cjui p ~ t e nChriRranos t haninveni- cpprat Artern f~cophanticamdifcerc, indica ti, nifi in monaftcriis. Tales vitos cordatif- ill1 quendam hujbxs difciplinac mirt~martifi* fimds Rex in familiam fuam atque adeo in Cem , quem hbicrei plan6 natdtn dicas. Mi. iubicutum noti fofum admittit, veruh etiam nus bonus Oratcrr Cfcero,quam hic lycophpo. invieat ! nccineitat modrt, verum eiiam per- ta: & reperit dolciles multos apud nos. N o n i trahit. Hos habet arbittosac teRespcrpetdoS durn tempus& veturn brtvi vobi$ h o m i h v , +ill: : h o babct ~ ifi cor~lillis ,has habec toftimcbdabo , ~ t q u ~ d i g n t i s e f iquodqu@ gruditorbm literis C C ~ dtinerrim ccmitesi ~b his Ripari gahdet, p& ki@rcambic,om~~ium tiuc qudin kuklipctrdiiis j u ~ e n r b u s aptmulieri ~ lcbtetdr,potteatum Getiuscju4mhorns, culrs ,aut etram torqtiatis Midis, auk infiacw Bencvale.Aotvtrpiz X. Cal.Aug( sir o&cjis: q u o r u g alius ad oolupiaru ineAnrio h l , ~ XIX. ~ --

Sequentem Epiitolam fib Nacerini ejusdrm nomine editam, Erafinurn cundem au&orem habzrc pcrfuafum efi nonr~ullis; Quicunquc vero au&or fit, elegans fane eR & legi mcrctur ,duorum Angliac cel~berri~morum Vi. . rorum obicus enarrans.

GULIELMUS C O V R I N U S
-

NUCERINUS
S.

P H I L i P P O MONTANO
D.
rentiala oporret ornnta ere com- zdrficiurn flurnlni imminet , ~ t r hinc lIlrnc tnunla , re&+ collegrt Euripides, cymbaveh~ poGnt. In hacarcc THOMA$ & dolotes Inter amicos oportere MORUS pofieaquammuldt meahbus fuiL cornmunesefle. Accipies igitur ,viramicif- fet captivus , Calchd. f uliis Anno Domini fime, a b a m k o nlihmclrta, fed omni lacry- M. D.XXXV. produ&us efiad modo marum g n e l e boois omnibus deploranda: Cur~atn,capitis caufam didurus aphtl tr:bod quanquam arbirror famam IRUC jam dudum nafJudici~md R.ege delegarorum. fbar reus omra pertuliflc pr~usqodtn ad nos, de tnorte baculo lanixus tam longam darn , corpord quorundam apud Anglos inGgnitlm virorum, gravi zgrotationeih catceredebilitato , nillil fed prscipuc! THOMA M 0 RI , dum vi- tamen perturbat~onisvulr~~ prsfeferens. Pri.. veret ejus regni Baronrs inclyti , ac fupremi mum tecrtati lunr articul~crrminum ~ U llli Z judicis, quem ill1 Cancellarrum appellant: quh objictebanrur. Mox Canccllarrus qui h.lora d ~ ~ n i t a c e n o apud t ~ ~ f earn t gehtem alra major, luccefir, ac dhx Nortfolcir, hunc rn modum qcepto Rege ,eoque quum p r o d ~, t aureum r e u n ~ appellarunt : En vides, Magifier More fieptrum impofira corona Crfarea geflatur (lic appellant mediocri dignitare pt~dicos) ad'nnum lacus ,'ad alterum 11ber. QUZ VC- te gravitcr delrquige in Rcgiam Majefiarem r& Cum narraturus yartim 2 fchedis Gallice attamen fpgramus te, fi modo telip,lras ,' &ripcis, q u z hic circumferuntur , delumpfi, abjures iRam obftinatam opinioaem ,In qua plrtim2t.umoribus. N a m nrhil horum vtdi. hattenus tam procacitet perfiitifii ,"enlam 4 Sed pfiusquom qgrediar paucis dercribam Regis clementia confequuturum. Ad htc l,o~dohicn[isurbis@um. Civitas in larum Morus: Domini mei, ego fummo cordrs affe4 ~ a h ad , Thamyfim flumen fic in longum d u a g o vobisgratias pro iffa vefiraamicadrga porre&aeR, ut videatur non poffcdefinere, mevoluntate: tantunr illud oro Deum omni4 "ode & nomen vidctu~ indirum : fiquidcm potentem, confirmare dignerut me in hat qua spud Flandros loca mari vicina Dunen appel- nunc lum kntentia, ut inea perleverein ulquc laat. Indidem dittum vidctur Galliarurn ad mottern, 'Caeterum quilm r e p 0 quim ugduamm, quati dicas, l ~ g & t i p ~Ad . Ori- prolixi qltamque graves articdi funt ,qulbu$ enremiae~tremo habet arcem bene munitam, onerot, verear nem~hi net iogenium hppetar, qua rcges interdum utentur ,vulgus Turrirn nec memoria, necoratio, qua: fufficiarad reappdlat. . Sedineadem fervari folent virino- Cpondendum omnibus , prglettim cjuum in bite, autalks,dignitatequapiam przminentes; carcete tam dlu f ~ e t i m detenkus ,in qdogravi q u i d d n t u r aliq uid adverfis Regiam majefta- ;egrutations contraxi corporis debilimecm, teat ddicpiffe. In altero extremo ad Occafum ' quae me nunc etiam haber. Tum jugu JJud inGgne monaRerimn eL Benddiffinorum, vul- dicum alfataell fella,in qua fideret. Ubi cott. gus appellat WcRrnonaR.erium :h huic prs~- fediflet, pfofequutus ellinflitatom ferm6fiem ximum Regis yalatlum flrutturae veteris ,l i d hunc in modurn : Quod ad p_rimumattinec q u o nunc reges parum deleaantur. Palatio articufam, q u i c o n a t ~ r = e n d e r ~ i ~ ~ ~ adjunaa cR dornusCpaciolilTima ,ndlis fulta gem rnalevolentiam in negotio poherioris ma.. trirnonii

UONIAM jnnra Py&agorz fen- columnis, in quakdentfudites. U t t u m q t l ~

DE T'HOhdLE MORI MORTE.

347

trimbnii, conhteor ingenue, me lemper t-eRi- rnollta ac machinatusfui&e, eo quod ad Kofti&illitrsfereniqtma~MajeRati. Mcc efiani- fenfern lcripkrrnl oQo pat-ra E p ~ f i o l a l u m ~ f i t i s fupcr hoc ttegotiu quicqttam alrud dicere, qdtbusrlium alumatim adverlusifiuci edl&utn. quAmqmdhaaeottsfemperdai adhocur- Equidem vehcmenter optarrm cas EpiRokas genre me cotikienria: per quatn ut nondebe- hrcproferri ac recirari ,quzine tel cr>nvinc&&amjitanec volebarn pdneipcm meum cclare tent vcl Ilberarenk. Czterum qunndb illsi ftritatem. Nec htc efi olla proditio quiz in- quemadltlodum prlgdtcarrs ,per Eprfcopbfi tcndiwr; qulnpotius, niidfec~&m prefer- extrfia: runt, ipfe non gravabor recirare ientiin inretanti mobenti , uhdeiebdebat mea teatiam saruh. In earwm q u ~ b ~ s d aag&m fintentia, & ptinripis honos, & regni ttan- tur dc nofiris pti~atis nrgot~is, pro vetere noquillitas, tutil ~ e r fuiIfeb, $ qaod bane obji- Rra arnicitia ac familranrate. In una quadam cithr*m&lcl&jIds, petfidus ac ptoditor. O b tontinebatur relpohiuln ad Epitcbpi literasi h o c d d i a u m (fi mod0 deli&rtm aypcliafidum qutbus fcireci~plebat quid & quo pa& reefi) graviamasdedi penas, c k ~ t u omnibus s ipondrlfem delltaconititutione. Ad idnihil facnlcatibus~eis,acpapatuoaddidus carce; aliud reicrrpfi, t~lfime)atn rncarn tompofii@ ti laquo menks jam quindecim totbs fiii dr- tonfcientiarn fpficbmponctet f k m . dnhd tanam is adea r e $ ~ b - me* periculo, ac teRe 13eo vobis aGvero, ni;. tentus. Sed h i ~ h l ~ f f deb0 qtie fint htljdsnegotii praecipui. @od hd alltld III ~llrsliteris d me fcriptum fui&. ha. &jicitur,meihc~rrilfein panam riolatt cod- rbm igjrur n0n pon'um pervefiram con. fiitutiohi), qu& ptotimacunGlio prodrta efis fiirut~onem addki mbrti. Super~R tertiusar. hejaM iaearccreagente; quafi malitiofo adi- tlc~lus,qul mtendit,qttod quum de vefiracon. perfidlofe; acprod~corie Regfa: MajtRa- fiitutrone examinarer, d~xerim edln eifefimi; ti detralCerim faman,, honotem ac drgnibcem, lemghdio utrinquelecafiti ,propterea qubd fi qua: illf er dr&am conltitutionem crat tribus qurs ;ellet eam iervate perderer ahimam fi ta vid icet qu~dibidetlatatur fdb feluChri- contragicere perderet corpus. idern quo; fib f i i p ~ & d r n taput Ecclefiie Anglican%! in- fitatb 3 ut dlcttls i rcfpondit Epifcopus Rocen; primis t~baadebu ad huc qdod rnihiobjiria fir, perfp~cuum eib inter nos furlre fon$irrtur, quadDomintt Set:rk&ro Regis ac vend- t~onem.Adh;PcteeCpondeodmedunquam fui& fablI1 Majeltatis i l h s tut1Glr6 5 togarus qu&! toqoutum nifi condrtionafrter : fic vldelicet, ~e;ielferdehoc ed&o lentencra hihil alltid fi taleefiered~bum + qualiseRg1a&usuiridquc qudm me jati~muddd ~ncidcns j quo paEtopolfetqut'seiiiiake, quid ~ b l i e ~ tefpondete id bdrtuii& cfie ,neb ~Rlusrnodi negatiisampllus ln alterurh~ntlderct pericuium. Na?c &ea fuik folicitari, fed t k t d m medrtatiin Paaiohe Do- Oiatb. @omado rcfponderi&pikb~hS,ne; h i a i dafifiJefu ChriRi, Dicri d ~pet e lRa& v$- &to i fi l l h ~ bratlo s cum lnea cobgtdebat, id fttalril conaitutionem o b hoc filehiium nori heqllaquarn ascrdit ex ~ o n l p i r a i i o n fed ~ , pop ~ & damnati cdpitis eo quad nettrefirurri tius ex Ingenlorum ;rc dodrina fimilrtudlne: edi&ufi ,nec uli;elegesmundi poffrtnt q u e t i ~ brewer: rlli~dpro certo haberote h e quam b b f i E i d r i i addlerrct tnortr $ ie$ tanrul%i quani qurcquam tnalitiok fuif&loquuthm ad~~ conRrtutroneln : atheripotuiti & di&m aut perpetraturn f a c i n ~ . D e OE- v e r t ~cfiram t&i$ enirtl folus jddicat Detis. Ad hzc rd- brad benignam Regisclementiam aliquid mafpondit Frde~ttafot itigiusintefpella~ f At iltiofi fuerlt ijejatuhl. Pb& b r c vocati fiat blefiletitiutfY, fnquit,el~densarg~m~btUm e 6 pdrqurndam ex bfl~atiisduodecid viri, juxrd abitili &of6 fentientis de jam di&a canltittttio- gentis illius conlucrudrnem 5 quibUs craditf Nam omni.3 fubdittts liricxtu ac fideliJ luntatticilli lit fiperifis ~onlulnrent , ; #egiq MaitRatii G de di&aconfiit~tiatreid; totl.fultat6ohemjudicarent ;ac prbntroriat.enci tctrogeturl tenetur & obfigatur eitrl OW& brrtlm; T b 2 % a s lnalitiofe obfiitjifet &fimulatitxiern r e k ~ n d e t e carcgarfcr : face pracdidit cohfiirlltibhr Regis, an nm. Qui tdiCturtlclfc bonurn juituin acklittuni; quam pet ho%quattam p a t t e t n f e ~ e l f i & n t , ~ ~ ~d 4 w h 4 o r m !SiverumeR quod hatiertiria verlifuntadprincipti at: judices dclegatos, ad legibusi ~m qili tac6r videri cbniebtire, ttleum pronunciarunt KrUirtr 6 hoc eR drgnus efi iilehtium caafirmaeit potius veitram confii- ta;ot.tC A&mox per Lfn, Catlcellatilim latarfi tutisnerh iihprobavlt. Jam c j m d di- fentedtia juxta ttnbrem nov2 C~nftitutioni$; ois anitietn Cubdiilrm fidelem ohl~gati bt rb$ h i s ira peraais a o , m _ ~ s g ~ u u n c i mo. n $ondeatcitegoricZ C intctrogeturi &k, #d- durn dtfus eR loqizi :Age, quahdo lifm cocfi Ipondca, banafidei Cubditlim magis obligr denjnatus, quo jure Peus novir, ad exbnerab; turn effe S#&anfcienrirg, & dnirkiefuhqudm dam confcientiam irdla libcrilis eloqui quad ~ l lalii i rci in hoctn'undoi matimc ii taliscon- fmtia dePefira cohititutio?e. ,P&um kiicntiaigualisefi meal nihiloffendieiili 6 nihil dfco i me Rptem annisintcndiEaniihun~ &a; fkdlftddispariot domino Itio; Nam illad pr& d i u t h q u e m r t l ~ ih iitam taulatn,ocrum ha&, ertto vbbCatrma, nulil morcaJioin uri- h u s h tl~lbDo&rrrum ab ecclelia ptobarotbm qriamdaeirerim hacin tecdhfcientiam Ihepm. tkpiiktipium i rjuod &aicus+a&tut vbCahti Veniu nunc ad k & m acctilationis ta'putr fccdatis ; \p6f?it atit dcbeat elfe caput fiatue qtio - atguoc contra di6tam ~anfilttltioncrd 4piFiCtdis roc ecclefiafiici. Hic Cmtiillariu~

J'

eods

t;xq t

itrrcrj

,i~terrumpens Mori krmonem ,Domlne Mo- lum ex conhetudinegentis,li qucm dimittunt. iriqu~t, lratietu vi3 haberi hpientlor, tnelio- ~ d ~ lcam l a digreKa elfir ad deccm vel duoder!lque confclentia: o t ~ ~ n i b u s E ~ ~ & o ~nai s , ' ~ clm o~a denub rccurrir, & amplexa Farenbrllcate,toto deniqne regno? Ad qua: Morus: tern rurfiusinhafircollo illius, fed elrnguispr= I)pmlne,inquir,CsnceIlacir, pro ulio Eplfco- doloris mognitudine. Cuipatcr n~hll loquutuc p o qllem hnbcs r u ~ p ~ i a i o n i s ego , f a ~ ~ i t& o s eR, canrum erurnpebant lacrym~,vultu tam& orthodoxos viros habeo plurescentun~, me; d conflantia oihll dimoto. Nec aliud fuprctnis cum feritientes, & p r o unico veitro conc~lio, vetbls mandavit , qudm ut Deum pro anima quad talc fit D w s novir , p r o me habco ornnla patrisdeprecarerur. ~d boc pieratiscertamen Concilla gencral~aannls abhtlic mtlle cclebra- plwrl~nis 2 populari turba lacrymae excidera [a: & p r o unore no ,habeo Franclam Crete- Erant &.interSatellires, ferum & i m m i n gcraque orbis Chri ~ a oregna i omnla. HIC Dux nus hominum, qul lacrymas tenzrc nonpotuNortfolcii interpellans : Nunc More,inquit, erunt.Nec ~ n i r u r n , ~ u u~ m i e t a t ia sffeh$adeb perfpicu21iqtiet tua malevolcntia. Ad qua: validares fit,ut irfiitlfimaseriam feras moveah Morus: M~lordr,(lic Angll compellantinfi- Hlcapudle quifq; repuret qwanr valid0 iriero dlg~iicareprzRantes)urhocloquhrnonin- ~ m p u l l i t u m fit ThomaMoripc&us. Erat cirat malevolent~a, fed c o g t necefiras ad exo- caim erga Iuos omnes adei, 4s~kopTor,ut non nerandam coi>Ccienriammeam,teReDEQ,qui allusmagis: led eam filiamut erarex~m~isprai;~lusfcrur~cur corda hominum.Przterra ~ I C Q dcca dotlbus,itadlligebat lmpenfius. Moruln . & 1llud,coultirutio1ien1 veRraol efle perperam fortiter exceprn'e fenrent~am mor.t~s,auretratu fa&am, e o qubd vos profe(ft eRls, e( lureju- carn~ficislecurim,miausadrnirandum ex&volrncfipfosobltrinxlfi~s,nlhll uiiquarn mo, q u i m pietatem erga fiuos p o t u i f i vincete. moliraros advetfus Canttarn Ecclefiam , ~ U Z Nlhden~maddubtto, quin hlc dolorisgladios pel u o ~ v e r f ad~rionem i~~ ChtiRtana111u n i c a d , crudelius v u l n e r a v i t ~ o r i ~ r z c o ~ d i a , ~ u 11l\m 1ncegt-z& individua , ncque wos loll ullam ha- la carnificts kcuris, q u a collyrn ampucavit. betis aurorirarenl citrr aliorutl~Chr~RlanorumDicMercurli Cequente,hoceR,~. diejahi,pro-. confenium coadendi legein , aut inlt~ruendi d u d u s efiin-plan~ciem, quae eR ante arcem. concilium adverfus unioliem & concordiarn M o s efiillic ocafficiendo fupplicio , de ponte CliriRianitatis. $ ~ c!ne fugit quamobrem d plebem alloquantur., Ar Morus pauciOimis vobis condemnatus fiv, videl~cet obid,quod verbis eft ufus, rantum oransqui aderanr, u t nutlquam voluerim a G n a r o i n negotio novi pro ipfo Deumorarent in h o c m ~ m d o ,ievicilInarrimotiil Regis. Contido aute11.r de divina Cm i n altero mundo precaturii proipfis. MoxL bonicateac n~ifericordia,foreut quemadrno- hortabatur arque inftanter rogabat , orarenc duln oltm ~ault~sSrephantlrn pcrCecutuseQ uf- Dcum pro Rege, ut illi dignareturimpertire que a d mortem , &ramen rideni nnnc unani* bonum colllillum, cbnteRans fc mori fidelem riles runt in c ~ l , o Ita 110squl nunc difcordes ac bonum Regis miniarum, ac Dei inprimis. {umtls in hoc mundo ,i\nfururo lec~ilo yariter H o c loquutuspromprP confiantiq; vultu fleiimus concordes, & perfe&a charirate uhanb xisgenibur ~ c r v i c e m pofuit lecurlrn excepthmes. H a c fpefretas precor Deutn ut vos ler- rus, non Gne gravi m ~ ~ l t o r ugemitu. m Erat vet un4 cum Rcge,eiquedate dignetur botior: enim banis omnitius carifimus. ~on~ultores HIS . ita pera6is,T&g~as.@rus C @ z ha6enus narravi, f e d continebantus r e d u d u s eR in ~urrim.Flt,cobireraccidlt @e- in fcheda npud Parifios jaaata, acper manus aaculurn ipra condemnarione miferabil~uq hominuln roiitante. @iGuis autem fcripfit, M e t h a filiarum Mori natu maxima, mu- vidccur a&is interfuilTe.CQq d e i n q s referam, lier przter exim~am f o r m z venuRatem cum partim examicorumliteris, partim* tymoc,i* fumma d i p i t a t e con~un~am,judicio,ingenio, bus accepi. Paucis ant2 diebus, h.e. XV.Cal, ml~ribus & cruditionc patris Cmillima, per' Julias ~oannes~ifcheru~~pifcopus Roffedisl mediam populi turbam, perque fatellitum ar- qqi turn vitae fanCtimoniaatq; auiterirawtum ma femet injecit , & a d parentem penecravir. adminlarandls Sacramentis , tum aflidulrarc Quurn & m~liereRec, & nacura cumprimis docendivocefimul& fcriptis,deniqw miraliverecunda, tamed& m k u m &pudoremom- beralitate in egeoos, benignitateinfiudiofos, nem exculferac ilnpotens animi dolor,cQn au- verum agebar Eprlcopum ,ex a r c d i a a ia qua dilfet patrelm in Curia morti addieurn eG. captivustenebarur,pt+odu&us eQ, & ad CuH o c accidlc prlufquam M o r u s arcis portam riam, q u a nt anre dlxi ,WeRmonalterio proingrcderetur. Ibi le carifimi parentis collam ximaeR , frequenci fatellitum armatorurn Qii r r u e n r , a r & ~ ~ m o c ~ m paliquandiucenuit lex~ patu perduaus eR, partim navigio partim eom. C z t e r h m ne verburn qutdem interim equo, ob corpulculi debllltatem , quam pie~ o t u i proloqrii._ c Cura,~nquitTragicus,leves ter ztatem auxecar carceris incommodrtas ; loquuacur,ingeates Rupent. Movlt Ripatores, licec ipfe valctud~nem Oaln {emper & jquniis tarnetti duros,hoc fpektaculum, H o r u m itaq; & vigillts 5( Rudris & labortbus ac lacrymis permifiMor~~ h s~ verbls s confolatus eR fill- vehementer artenualfet. lllc verb rametG am :Margarerha, patlenrerferas,nccre dilcru- non ignoraret ejus cogr~itionisexitum, nihil ciesampLus.Slc efi voluntas Dei.Jam pridem tamen perrurbarus eB,fed plac~do,ac propPetnofti fecrcta cordls mci: fimulque dcd~cofiu- jam ad hilaritaterncompofito vultuad trtbunai evocan-

3-P

DE T H O M A M O R I MORTE.

DE T H O U & MO.RI MORTE.

349

cvocantibus paruir. Ibi iuxra m o r a u s r e do&krimm acpictatem in Cardinalinm ordigionis quem ante dekr~pG,fentenria capitali nem dlcp;isc. Examicordm Ctaitcogoovi,in d;unuatus eR , lupplicium daturus, Limulatque Gennanra infrriore iparfuni ~ m o r t mquum , RcgiviCum c&t. Hoc adjeeum lu@icor , Ci Epifcopi Roffenhs caput eKq in ponte Lonfort&fpe venix qc luppl~cii metu pollet 2 icn- donienfi demore expofitum, n m folum n o a tentiadeduci. Martls genus erat 8z fzdum & emarcui&,verum ettam magiseffloruilfe,vivohorribile,quo ramen fuerant oEe&ti CarruG~ni quefaaum Grnilius,ut multr crederent fore,uc iliquor,quos ajunr fuifG quindecim : quod ut etratn loqui inciperet : good in quibuldarn credam vix poifucn adduci. Cartutianls ad- marryribusfi&umlegirnus. Ea res,&u fama, junauselt ReginaidLsmonachus Brrgtcenfis, quum vulgbincrebuilfet,lublatum eR atq; abvir angelieo vultu & angelic0 Ipiritn, faniquc diturn. Populus enim credulus fzpe levi quaexcitat. At vejudicii :quod ex illius colloqruo comperi , piarn occalionc t~rbasin~enres quumin comitatu Cardioalrs Carnpegil ver- ritineidem evenlret in capiteMori,priu~aarn firer in AagKa. Nam Cartrlfianorum novi ne- exponeretur,aqua ferventi deco&um e& q u o minem. Ajunt ex hisquofdamfuiR'ep:rviam plus haberet horroris. H z c aliaque multahis trados, dein fufyenbs laqueo ,ac fprrancib~ Iim~lta~erlcc~b'unturL Flandria Brirannis vicictiarnnum cxk&ta intefiina : quoliiam etiam niore: penesalros fit fides. Utirucn hucpervecxbftos igni ,T e d o m n i m iacredrbrlcln fullXe nilfcnt a&a Roffenlis , quemadn~odum a& confiantiam. Solet rumor rebus iriRcbns ali- Mori pervenerunt. EX Mori refpodsfacilcliquid addere. At fi hic verus efi, vrdetur hoc quef, rllum deR~oalfemori citius, quim fig cfle confilium eorum qui rcgro obrecundanr fententi~canere~alinodiam. anirno vianimo, uc iia~nanltate iiuuppIrciorumcapteros dcnturomnes hrfi quiante Morum extinQi abtecrqnt, Nam fac~lcdtvrr~aba~~r, inflitu- iunr.Morum acRoffenlem C(r illud movit,opi. tumplurimisimprobaturn iri, p r z f e r t ~ ~ Ecn nor,qu&dq&,bene natos, IautZ educatos, in carcerc detinet, non dat vicleliafiicw ,& ~eligronis Rudio deditis. Sed honore habirgs,~n ad Roffenlem Eprfcopum redeo. Is accepts ram, Cedlongiorem & acetbiorem mortem. ta-m horrendz morris lententia,qunru iatelhti- Ego Ii Regifuifimin confilio, pro mea Rultib~sRi~atusreduceretur in arcem, utadoitium tia conatus fuilfernilli perfuadere , ut pro [US ventum eR, vr-rlus ad tateltires hrlarr piacido- folitaclementiacl~rcrisquevirrutibus,perquar que vulra Plurinlanl , inqutt ,optllnr viri, nomenipfills hattenuseratapudomnes natiovobis habeo gratiam pro oficio,quo me eun- nes grariofum & amabilc,abillis Britanbiac lutcm Sr redcuntem dcdux~lt~s. Dix~lfcs homi- , min~bus,tocrqueorbin o t ~abflineret, s autcernem ex h~hriluavtque redrre,convivio;adeb & t Z pans mitiorecontintuse~t.RurCus, fi qui c d o r erat juciidror,& ipfc tvto cotporisgeRu, perierunc me adhiburcfent in confilium, fwGfquatenus per gravrcatem licuir,lztitiam quan- fem,nefeirruentr procella: phlam opponerent. dam pra: ic firebat, uc nenuni non elfet perfpi- Vdlentares ira regum, cui C ~t~cornmodZ recuum ,fan&~&mutn viruru,ceu jam portui vi- (iRas,graviores excltat tumultus. Equi ferocinum,totope&oread rllarn bcaram tranqutl- ces, qucmadmoducn & tonltrua ,non vi led E t tlauta non pugnant litarern aipirarr. Necdru dllataeR mors. Ad popylmatcleniu~~tur. deci~numCal. Julii produ&us in planiciem, adverfus impotentem tempellatem, led vel quam Angli vulg&dicunt Turris collem,vultu qu~etevelobliquis curfibus ucentes expeaant nos folum conttanti, verum eciatn alacti, pau: calum commodlus. Multrs rebus medetyr cis alloquutus eR populum. Pcimum Regt tempus, quas nulfa vi pofis emendare, ha rcgaoque ben precatuscfi. Moxardenti ma- hurnanz fetnper quldein Au&uant,fed quoties gis qdn! pro 1x3prccatione fe i fum Dei mi- inctdit inCgois aut fataiis rerum muratio, mulfiricordia: commend~vit :fimu~ucprocum- ti periclirantur qui noncedunt rurbini. Vdvd b a s i n genua, gacili & exhaufia cervice kcu- quum Julius &lac apetiter janwm tyraneidi, rimcxcepir. Nequeenim apud Anglos carni- 8c Triuniviti jantlis coptis impeaum o r b s ficesgla+o cervicemincidunt,kd damnato in occuparenr ,laudwr@mi quique vui pericu m c u m ad id apparatum inclinanti, fecuri ca- runt,intckqnoserar & M. Tull~us. * I Moputamputant.~u_mtocumanimidolorevide- narchis Cetviunt , 1 1 s quzdam di(rrmu1aada tint hoc fpeC;taculumqulbusrcligio piecasque funr, lit C non queant obtinere quod ludic* eordi eR,+ quichrifii fplritum in pafiorco- vcrunc optimuin ,-faltem aliqua ex parte moperantem experti,fuerant , facile qulvls ex fek derenturprincipum affettus. Dixerir aliquis, potertt aeRtmare.Cseterum qubd mitrorep~na pro veritatemortern oppetendam. A t non a&&us elb, qudm minabacur judicum Ccriren- pro quavir vcritarc. Sr tyranaus jubeat, aut abtia,funr q u ~ 111 cauls ft11Ifc putent,q~odmetu- juraChrtfium, aut pone cervicecn :ponenda crint,ne h e x & exhautlo corpukulo , fi per cervix. Scd aliudeR filere, aliud abjurare. Si viamtsrn lotl~arn rheda trahave rraitiisfui(rer, fas eR te dillimulare ChnRianum citra grafponce txplraret. Ego f~tf~lcor, o b hoc mor- ~ v e kandalum ,molfo wagis lrcuillet hic el& tisgenusarroc~us denuntiacum :ur ~mmani'ta- taciturn. SeliinepcP Cacio, qui derebus tamarteiupplrcri territus mutarer fintentram, Nec duis difputem,quinunquam interfuerimModefunr qu~przdicant,obhoc rpfum accelera- narchatiiconliliis, 1taq;de toracauia judicium tam morrem,quBd Romanus Pontifex Paulus aliisrelinquo. Illud fatis conitat,eos viros fi Tertius ~ ~ i f i o ~Roffenfeln urn ob infignem quid pecirinr ,nulla in Rcgem malevolentia TXXI 2 ~eccaO;e,

w o

! i P

DE T H O M A MORf MORTE.

& fio cotlfuloit i n l t i t ~ t o , ~ ~ a p e m . i t t r pecca&,fed.limpli~i linceraque conkioncia rt- rex ~ l l e .H~cfibi penitus perfuaferant hoc me- vtdlam evitaurr, quad urcrque eBi:c Theoiw &/is infixurn habebarit, fan&um,prum,Kegi gus,uteq; fardkiracrs opinionecommendatu& honor1ticum, regno falutare egequod roeban- AcThoma: Marl mortem deploraht& iiSqu& I adverrabatur. Tantar, Argumento ell , quod nullus illorum ru* infiiruto pro V J ~ bus in omnes candor,tantacom& affc&arit regnum , aut alreri alferere tonatus tuserar hornln~s fit, net ullam nol lit us fit fedrtiollem ,ant ullas tas, tantaque benigniras. Quemillevel contraxerircoplas,acnc verbuln quidem exci- criter erudrjum ab le di_tnrfir-indohatum? Aut dit odium confpirarronemvl: relipiens. Sitere quis fuit tam alienus, de quo noh fiuduerit bea cupiebanr fi 1;cullfet , fed parienter acplatide nemereri? Mula non favent htfi Luis mortem exceperunt , n1h11al~ud quam Kegi Gallrs. Germat11Getmanis, Scori Scotis; a t i b A t rn arrocibus lein H~bernos, in Germanos ,inGallos, id regnoque bene precantes. etiam crrmin~bus magnam culpepattem excu- Scythas & I~ldos amico f u ~ anitno. t H;ee lac fimplexac pura confc~untia, animuequt non naturz bcnignitas fic Moturn omhiurn animis fed bene mercrldi cupidus. Tumapud penitlis infixit, ut noh Gcus ac parentem alfr efieras etiam nariones frequentet exrrnl* vir- fcattem plarent txtin&llm. lpfevldl mblroa tari prsfiantiquedo&rina: honos eR habitus, turn lacrymas qui nec viderant IWorum, nee Platoni spud Ao~rnetas juxta civiracis confii- ullo officio ab eo herant af$e&i :acmihi qtwa tuclonem capitepleaendo, profu~t Phlfofophi quedutll hkckrrbo, t~olenti a t repugnadtrlaii cogdomen. Drogcnes itnpun? pehertavlt ih v y m z profilrunr. @~modonuncaffc&urd cafifa Phrl~ppi reg's Macedonurn + ad queni credrmusBrafmum noitrum, cui cum M M ~ rA c~ploratore addu&os , lrbeteexprobtavit tam atda fuit amtc~tia, ut prorl~s~jtltta Pyth;lr k c g i infaniam,quad n ~ conrentus n fuo tegno, goram I ~ d I u o b ~eadem s elk videreturanima) remet ~onjiceret in perrctrlum, ne yerdetet o- Equldem mtlcte metuo, +e bonus-llje renet cum fuo Moto cornmoriatur, ti tarnal& i d ~ i ~ tfihia. Norlimpune canrum , kdet~arn rnunere dimilfus el), notr o b alrud , fitli-quad visell.Suntqcli hos confolant~r h0cargpea.. e&i ~htloiophus. Qetnadmodum Mo- , t o 9 qubd dlcunt, non deplorandoselfe fed narcharum in etuditos benignitas p h i - gratulandum potius lis, qui tali mortevitafi mum honcfii lom minis ~ilis conc~liat ita du* finietunt, Eff iltud,fatcor, hon levedoloti~ rius traaati plurirnul~irnvidia: conflant illis, lehirnen :at $0 Morum optarim incoJumemr behisprztipuP loquor qui fcriptisinclarue- quum omnium ftudloforum gratis, turn v d tllOt a p u d o m n e nattones, ~ & quorum memoa p~~cipu~familiigcaufa,qbam &numao{am ria viderur apud poftctos filtura grariofrt. Quls plane phllofophitam tellquit :filium fiatn m i . nunc nor, execratur Antonium qui a c e r o - bimclm jam maritum aclrbcrore parenti,filiae nem ferro peremlr 2 Qns non detefiatur Ne- tress & has nupcas acliberorum mat[= erutonem+ qui Senecain occiderit ? Ncc mini- ditasomnes,ac fubpateraa drfcfpllnaad Cbrimunl gratr2 decefit Oaavir Cafarrs nomini, ltianam Ph~lofophrarn pulchreinftttutr,, ukoi Ovidium ad Gctas relegaritd . k c n e ~ tem fidelern ac jarn anurn, oxqua tamennula quaquam eo mlhi dicuntur , ue Regem Chri- lamprolem iuftulit. Has o r n n d s c ~ m { ~ d b f i ~ fiianum cum ~ m ~ i i s ~ r i n c i p ~ b ~ ~ s c o n f e r a nepotibu~ m , a u ~ ac heptibds in ilnis *&bus alebars denegotiacllius crrcunlaantiaJ hon noli pro- tanta religione,tahtaque concatdid,quantam nuntram, quad ertamfi periculum abelret, tc- noti temete repetias in collcgiis Monachbrum merariurn eKet :fed ut ofiendamqutbus ratio- I c virginurn. Hic mihr cogataj vhoptimeiguf nibus fuerim cociarurus perfuadere 1 Ut Rex- lu&us,qualacrym;e, q u i g e r b i t u ~ , ~ u i d d ~ & parcendoviri~ p~eratis eruditioniscommenda- totam illam famtliam ~ o n f i c i a n t . ~ u ~ t ~ ~ ~ ~ @ tione jam irnmottahtati cblIfecta;fis~ f U 0 quo- ahimas vdlncralir t i l a f e c ~ t i s , ~ u Mori o quenonrirli confuleret. Plaufibilis fempet eil amplitavir?multi demirantesrogantBquidtanti pczpotentum clemcntia !fed turn ciarifimos fcelcrir coliiikrit virfemper habltusifioccnrii; fert applauf~s ,quori 9 virio illuRr~bus ac d e fimis motibus ? Quibus *ixhabeoqdod p r o tcpublica bene merit2 impehditurd O m n e camperto re@ondcam,ni1iquod parim folum forti pattiaelt : & exilium fortibasac cerelicer ~articul~sMoroobjettrs & rllia~ re. praetlarisviris fspece6t feliciter. Mottisifi.. @oniione, partim exarnicaruth I ~ t e r i $ ~ ~ f i m a vidiigravis e& Quum rexGalliarum h d o - v u ~ a t ~ d i f r e t e d a t u&e%,ut t. amnih~s~~iifi~ .cricusXII. regnum adeptus pararet'divortium mum elt aflqdotannis moiiebaiur tepudlum cum Lodovict regis XI. filia, Maria I nifallorj cum RegibiCarolt C;efaris materteid. EPior~g nomine res diryiicult quibusdam bonis ;ex pti~fagiensquo reseGt evafura, ~ I t r depofaig o quibs Johannes Srandoch ,& hujus Difcipu- Ckneelfathr n u ~ u s aha , qugdam c a ~ f a t a ~ , lus Thomas, in concionenitrilaliuddixeranr, cogcretur cjusncgarii ckquutor cife, quad nifi Dcum orandurn clfe ur Regi infpiratet bo- apud fefe non probabat. Erat cnim men.. num conlilium. C & & apud populum dicuw tis taw religiof', ut prapiar elfet fupetaaiatur, ad kditionern fpeQant:& fii detiquerant ni quallt impietati. Sic cagltabat 3 Priraa adverfusRcgised~&um. R& tamen fithtlaliud t o licebit quielccrc : Cmceltario, qai or cfi quAmvcrtece folum julGt j nec quicquam ade- regi$,nanlroebit~ Vidcbrt &re, ut cogere.. mit facoltaturn :a t idem negotlo quodagebat tar ~u~t~scandemnate~nortc,~u~~ judlcibat confc&o, rcoocabateos, Hac modaraiione aptitnos t ad hset exitam tantiaqprii intct*

i(la

BE T H i > M Z M O R I MORTE.

373

turn elf'e , cb E c c l c f i ~ l t r ~ u tyrltsllrldln ~m ac vrcjna funt d u o rnonaReria veherncnter opugentis~ll:usfoliram rn reges tetoc~.+m. Tale fi lenta ,& quod majuseft ,b o n x dlfciplrna:, nlqutd natum fulffet ,primavi~tr:nafullret Can- tclum Carrufianotum, alterurn B r ~ ~ ~ t t e n l i c n : , ~ d h l - A5 hisfaciircred~derim cellar~us. At me fi Moius 111 coi~lilt~tnl iollrcrtatumMori anlb u ~ ~quum r , elfet ran1 rnxli. reir::*o~acor:tct- rr-lurn, ut Ecclefig cauidnl rucictut: at~pruin entia, dehortarus fu~llem eum tle rufclpc~et dt- a1:quld effutilTe quod rebelllonem fapcreri ut qut ex crebrtscclgnitatern. Vtxen~m fir11 putsfi, ur cjur mar- nuoquam fum cred~turus, d u r ~ ~ r i e c iunLr~ontbus ~~un~ ve~lanrur, in nia- loqu~rsperipexerlrnadrnrrab~le~~l quandntu llo.. gnlsparitecac parvis !u[ktt~amad uctgtlenrob- nunis cautionem. E q u ~ d e m v~x allurn Anglum ferven:. Prolode mini grarulailrtbus q u o d c o n ~ p e n qui ram n~edullltusamarlr prrncrfalem haberem a r a i c u t ~111 ~ ranro lclcjia faltr- pem h u m , aur mag15 ex auimo bcne vellrt, g i o c~liocacuin,reipondereI~le~~ me lion prius quim die. LIudc iglruc h ~ tui~lulrus? c Vio!enrareseIt,confi~cnr~a indgis mctuens Deuni illi d e ejus drgolraus acceifianc g ~ ~ t u l a can], ut qu&n juberer lpTe. Jdn, rum enrrn r~erc'oclurd oftendere qudnl morrcct, oppctere. Forte finrltr! przfagleb3: anlmus. 3c.c Rsgtnl ar- fcfelllt cumpeitoalia. Ar detrrtror fi vlr ille bttror laruifle, quam o o cauld111lvIo~us aepo- levtbusrrgurttcnits a d d u a u s c l i , u~ fic obfiraa~lnlr~n. neret Maglitrltum urcunque d i ~ ~ ~ i r ~ u ~nlaret av~c ; l ~ l ~ l urpfs r c pstperl, qual~nin ru~fl'ct, ii in fuicepto quod Honlerus indrcat, Monat c h ~ eCIe , pro- altos facere: quod l~ecelle i . & R4qinz vereprtnm , offenfionetn in anrmn tsgere , doncc ~ ~ r i v e a %in multopolt temporedetur ulcllccndi opportu- ris, hng,ularr pletacc fco3ina: mulrvs mikrer, nttas4 Interim R e x rnin~sacfulinrorbus Cle- n o ~ l t a ~ ~ obld, t t ~ r i quod ~ dudurn tantadrgniramenris VII. h6Ius ~rrrcatior,adjscrt aaimuin te Horens, uunc 1 r l earn Ratutn tedadaefi, u t r n co f r u poRir ~ ,qir~ cum ram ad vetus rllruoregror~rsexemplum, ut regnum ob d ~ v o r t ~ u nec ~s $ jure Pontificrs Koman~alGrerec, & urrtusq; dtu vlxrr, oec alter1 nubere o b C l e ~ n e n r fendubium flatus iupremam porefiatem iibt vend~carcrd tentrain: verumetrain quad v~det,non quln cutniummo anltnl dolore, rpfiuscaala taCzterum q u t fentlret ~ ~ ,p l u r ~ t n o r u n anitnos ~ ab h o c itlfi~tutoabhorrc~e, ne quatoorirctur les riros tructdart. Hujus porro ?'ragaedrz Gditio, protr!ulgarum eRedrc3uin ,ut quicun- quisfic fururlis exitus, Dells novit. Illud ra confefloefi,per necem beati T h o m Actenlis, ~ quenon abluraret Romarir I~ontlfic~sauror~ta& opunl ~ccefiire rem aut rnlprobarec novum m a t r ~ m u n ~ u m ,plurimum & auetor~ratis apud Anglos.@r rcs morcapitalts eret* Verurn hoc editturn non efi itatur EcclefiaR~co corlfilra moderarurd promulgatum, nifi Koffcnle & M o r o jam dud tailurn fuo ~mperlcrutabilt ~ t u ronlhia verre&is in cufiodiam. Rotfsl~fistemper pluri- pro fua b o n ~ t a t e d ~ g o . ~ bhzc m u m rilbuit led1 R o m a n s , Sr adreltusrepu- rein luarnglor~arn. 2 anrum dlcheda, totnos a r n ~ ~ o r i literis, ~ l n hadenus It1 utt codium lrbris etiam contcrrptls pugnarac , fed r ~ b u S( turn q u u m adhuc integrum e f i t confulere. griofcere : f r cotnpzitloia fu:ro n a d u s , trbi Morus fcrrpfic nihil , fed pro oficioquodge- commiln~cabo. T u f a c r~ci(liin tit per tefciaagar rcx Slon cui11f u ~ s P ~ o ~ h e t i s , p o rebat, conabatur Regrs anlrnuill In eanl infle- m u s q u ~ d i o q u ~ b uh s ~ lnira c ferulitut, &ere lententlarn,quat~~ putabac &Deo gratam, p u l o q i ~ e r e t ~ n t,de an vera,nelc~o~ Apud Lutetiam & Regi tutam, & regno Calurarem. Erac 11I'ar~liorun:, X.Cal. Ai;gufiia 11magna familiantas cum Eplfcoyo RoRenfe3 An. M.1). XXXY, turn prxdium quod habebat Moros,nonproculaberat iiR~chernonda, Zbi Regio palatio

F I N I S ,