Η Κατοχή ως «ευκαιρία

Η κατοχική ληστρική συσσώρευση στις μικρές αγγελίες και
τις διαφημίσεις
ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΚΟΛΠΑΚΗ
Σύμφωνα

με

την

έκθεση

του

Δ.

Ι.

Μαγκριώτη,

μόνο

στα

πολεοδομικά συγκροτήματα Αθήνας και Πειραιά καταγράφηκαν
26.199 θάνατοι από πείνα το 1941 και 40.183 θάνατοι από
πείνα το 1942. Ο Σ.Β. Θωμαδάκης έχει αναδείξει σε μελέτη
με τίτλο «Μαύρη αγορά, πληθωρισμός και βία στην οικονομία
της

κατεχόμενης

Ελλάδας»

ότι

«οι

ανακατατάξεις

ιδιοκτησίας του πλούτου που συνέβησαν στη διάρκεια της
Κατοχής

επέδρασαν

οικονομική

βαθιά

κατάσταση».

στη

μεταπολεμική

Στη

διάρκεια

κοινωνικο-

της

Κατοχής,

οξύνθηκαν οι προϋποθέσεις για τη ραγδαία εξαθλίωση ήδη
κοινωνικά
άλλων

επισφαλών

κοινωνικών

στρωμάτων

και

κατηγοριών,

για

ενώ

την

αποπτώχευση

ταυτοχρόνως

μεγάλα

τμήματα του κεφαλαίου, εκείνοι που δραστηριοποιούνται σε
πάσης φύσεως εργολαβίες, προμήθειες και επιχειρήσεις με
τις αρχές Κατοχής (πρωτίστως με τους Γερμανούς) ή/και
κερδοσκοπούν με την επισιτιστική κρίση που προκαλεί η
γερμανική

διαχείριση,

κερδοφορίας

τους

να

βλέπουν

τις

διευρύνονται

δυνατότητες
ή

να

της

αυξάνονται

αλματωδώς.
Ο Χ. Χατζηιωσήφ έχει εύστοχα επισημάνει πως στη διάρκεια
της Κατοχής «όσο η στρατιωτική κατάσταση [των Γερμανών]
επιδεινωνόταν τόσο περισσότερο τονιζόταν η προσήλωση στην
οικονομία της αγοράς». Άλλωστε, σύμφωνα με τον

Pierre

Ayçoberry, «ο μάνατζερ που έκανε συγχρόνως καριέρα στην
οικονομία και στην ιεραρχία του [ναζιστικού] κόμματος και
των

SS»

είναι

γενικότερα

ο

τύπος

που

έρχεται

στο

προσκήνιο με την επικράτηση του ναζισμού. Στην ελληνική
περίπτωση

του

1941-1944,

είναι

ο

επιχειρηματίας

που

1

Άλλες ανάλογες επιχειρήσεις. οι παραγωγοί. ληστρική συγκροτείται η κοινωνική συσπείρωση της αντίστασης απέναντι σε αυτό το πρότυπο. αλλά ανασυγκροτείται και η κοινωνική συμμαχία του άρχοντος συγκροτήματος. Τι πρέπει λοιπόν να κάμουν. η 2 . και από τον ρόλο των ελληνικών κατοχικών κυβερνήσεων στη διαχείριση εργαλείων συσσώρευση. «Καθημερινή». Η ‘ΒΕΡΙΤΑΣ Α. τάπητες. οι βιομήχανοι που έχωσι χρήματα. Να αγοράσωσιν ακίνητα. όπως η «Αστική Αγορά». αντικατοπτρίζεται στις αγγελίες και τις διαφημίσεις από τον αθηναϊκό ημερήσιο («Αθηναϊκά Νέα». Να αγοράσωσιν αξίας. «Ελεύθερο Βήμα». αλλά και ορισμένα παρουσιάσουμε διαφημιστικά παραδειγματικά φυλλάδια. Να τα βάλουν στον τόκο. Η (σχεδόν απεριόριστη) καταναλωτική δυνατότητα όσων καρπώθηκαν τη ληστρική συσσώρευση. Ήδη από τον χειμώνα του 1941 η εταιρεία «ΒΕΡΙΤΑΣ» διαφημίζεται θέτοντας «ένα ερωτηματικόν»: «Οι έμποροι. «Πρωινός Τύπος») και περιοδικό τύπο. με αιχμή τους νεόπλουτους ή εκείνους που διατήρησαν και αύξησαν τον πλούτο τους. Άδηλος η μεταπολεμική τύχη των. «Βραδυνή». ορισμένες Αξίζει να κατηγορίες από αυτό το πλούσιο υλικό. από τη διαμόρφωση μιας «κατοχικής οικονομίας της αγοράς». αντικείμενα τέχνης κλπ εκτεθειμένα εις τας αιθούσας της ‘ΒΕΡΙΤΑΣ’ τίθενται εις την δημοπρασίαν εκποιούμενα εις τιμάς λογικάς δια λογαριασμόν τρίτων». Μέσα χρήσιμων στην Κατοχή.επωφελείται από την ιδιαίτερη σχέση του με τις αρχές Κατοχής. «Ακρόπολις». Είναι ζήτημα που θέλει πολλήν σκέψιν με την ύψωσιν που έλαβον ταύτα. για τη λοιπόν. θα διερωτώνται ευλόγως πού να τα τοποθετήσωσι. απαντά απεριφράστως: Τοποθετήσατε τα χρήματά σας σε πράγματα που ποτέ δεν χάνουν την αξίαν των. Σταδίου 50. η «Salle Drouot».’.Ε. με όλες τις προσαρμογές στις πολεμικές συνθήκες. Δεν γνωρίζει κανείς τι τέξεται η επιούσα με την νομισματικήν διακύμανσιν. Επιπλώσεις. ο «Μεταπωλητής».

Μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον και για τα αυτοκίνητα. Άλλες επιχειρήσεις ειδικεύονταν στην αυξημένη προσφορά και ζήτηση ακινήτων. Ballila. Ήδη από τον Οκτώβριο του 1941. αναλάμβαναν να εγγυηθούν ότι τα έργα τέχνης αυθεντικά και οι «μπαρόκ» στον τίτλοι οίκο τους ήταν αντιστοιχούσαν σε «αντικείμενα πραγματικής αξίας». η μεν αξίας 5 με 9 εκατομμυρίων. διαφήμιζε την επιχείρησή του το 1943.«Αίθουσα Μεταπωλήσεων και Δημοπρασιών Παράδεισος». Πανεπιστημίου 18. ο οίκος «Μασκώτ» διεκδικούσαν ένα μερίδιο από τη ληστρική συσσώρευση μέχρι σχεδόν το τέλος της Κατοχής. όπως η «BRIC-A-BRAC» στην οδό Φιλελλήνων. Έργα της χειρότερης περιόδου πουλήθηκαν για τετρακόσιες και πεντακόσιες χιλιάδες. αν τις ακούει στον άλλο κόσμο. Επιχειρήσεις. η δε 10-25 εκατομμυρίων. γ) Οριζοντίους πολυτελείς πάσης αξίας. εκδήλωνε με καταχωρήσεις το ενδιαφέρον του: «Ιδιοκτήται. Ο Βολανάκης επίσης είδε τιμές που ο δυστυχής. σε όλη τη ζητούνταν διάρκεια της ιδιωτικά Κατοχής επιβατικά και ειδικά «άστρα» μετακίνησης.Γ. Ο εικαστικός Περικλής αυτοβιογραφικές Βυζάντιος σημειώσεις του: κατέγραφε «Από τους στις Έλληνες ζωγράφους. θα ικανοποιείται για την αδεκαρία που τράβηξε όλη του τη ζωή. έναντι Πολυτεχνείου». Fiat 500. Qustin. ο «Οίκος Ευκαιριών ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ».] Όλα αυτά παζαρεύονται στην οδό Βουκουρεστίου». Ο Π.. Fiat 1100 και 1500. μεγάλης αξίας. το γραφείο «Πρόβου». ανέβηκε κυρίως στην τιμή ο Ιακωβίδης. [. δ) Παλαιάς οικίας ή οικόπεδα κεντρικά. β) Κτήμα κεντρικόν.. Lancia Morris κλπ». όπου πωλούνταν «Ford 8 κυλίνδρων. «Πατησίων 41. η φίρμα «Αγοράζω Αμέσως» (για συσκευές και είδη σπιτιού). Παρά τις απαγορεύσεις αυτοκίνητα κυκλοφορίας. Υπήρχαν και αγγελίες που ενοικίαζαν ή ζητούσαν προς ενοικίαση χώρους 3 . Εξυπηρετείσθε τάχιστα δηλώνοντες τα κτήματά σας». ζητώ αμέσως τα κάτωθι: α) Δύο πολυκατοικίας.

έχει σήμερα όλη τη ζωή και την κίνηση της Αθήνας». και μεγάλο μέρος τους φυγαδεύτηκε ανεμπόδιστα στο εξωτερικό».1943). Βαρβαρέσος είχε γράψει μεταπολεμικά: «τα κέρδη των μαυραγοριτών και των δωσιλόγων παρέμειναν αλώβητα. εντός ιδίως οικίας μετά το πέριξ αυτοκίνητον». η πιο πλουσία κάβα. Ο Κ. πάσαν επισκευήν ή και την αντικατάστασιν με καινουργή» (Σεπτέμβριος 1943).10. ΕΚΛΕΚΤΗ ΚΟΥΖΙΝΑ-ΠΑΛΗΑ ΚΡΑΣΙΑ-ΤΣΙΓΓΑΝΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ-Τιμές λογικές». 1942 («ενοικιάζεται πλατείας 26. καταχώρηση του υπάρχει Περικλή μια Βυζάντιου ακόμα από ενδιαφέρουσα το 1941. Στις διαφημίσεις και τις αγγελίες της περιόδου 1941-1944 4 . όπως στην περιοχή του Μουσείου και την Κυψέλη. Βάθη Διαφήμιση δι’ γκαράζ ιδιωτικόν της «Εταιρείας Συσσωρευτών ΠΑΚ» ενημέρωνε «τους ιδιοκτήτας αυτοκινήτων εν ακινησία» ότι αναλάμβανε «την δωρεάν συντήρησιν. η εκλεκτότερη ορχήστρα». που ξοδεύουν για τα καθημερινά τους έξοδα δυο-τρεις χιλιάδες τρώγοντας στα μεγαλύτερα αποκλειστικά Βουκουρεστίου.1941: «Μέσα στο πιο πολιτισμένο αθηναϊκό περιβάλλον. όμως. στις αυτοβιογραφικές σημειώσεις του: «Όλες αυτές οι κουβέντες γίνονταν από κομψότατα ντυμένους αγνώστους. ρεστοράν και συντηρούνται από την τα νυχτερινά από οδό κέντρα που Η οδός την οδόν αυτούς.τι ζητήσετε. Σταδίου μέχρι Ακαδημίας. Το «ρεστωράν-μπαρ ΜΟΝ ΠΑΡΝΑΣ» (Κοραή 3) διαφημίζει τα εγκαίνιά του στις 18.12. Τέτοια κέντρα διασκέδασης. απαντώνται κατά τη διάρκεια της Κατοχής και σε άλλες συνοικίες. η πιο καλή σημερινή κουζίνα.στάθμευσης. Από τον Νοέμβριο του 1941 διασώζεται μια άλλη κομψή διαφήμιση: «Σήμερον Σάββατον γενικόν προσκλητήριον των καλοφαγάδων στο ΜΠΑΡ ΒΕΡΤΙΖ (οδός Ακαδημίας 59-παραπλεύρως θεάτρου "Ολύμπια") τελεί τα εγκαίνιά του. Αναφορικά με τους «καλοφαγάδες» και τους «μοντέν» του κατοχικού πλουτισμού. Θα βρείτε ό.

εφημερίδας δημοσιεύεται και στο μπλογκ στην των «Αναγνώσεων» Ο Νίκος Σκοπλάκης είναι ιστορικός 5 . Το κείμενο. ηλεκτρονική στην πλήρη έκδοση της μορφή του.διαβλέπουμε τη συσσώρευση και την καταναλωτική διάθεση αυτών των «αλώβητων κερδών» από το αίμα των άλλων.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful