You are on page 1of 7

Κύρια Ζώνη και Αστεροειδείς

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου στο 32ο Δ. Σχ. Λάρισας –
συγγραφέα

Εικόνα 1: τροχιά αστεροειδών

ΓΕΝΙΚΑ: Κύρια Ζώνη των Αστεροειδών είναι η περιοχή ανάμεσα στις τροχιές
Άρη και Δία, όπου εντοπίζονται οι περισσότεροι αστεροειδείς του Ηλιακού
Συστήματος. Η ζώνη [2,1 έως 3,3 AU από τον Ήλιο] περιλαμβάνει εκαντοντάδες
χιλιάδες αστεροειδείς, των οποίων το μέγεθος ποικίλλει από μερικές εκατοντάδες
μέτρα (όπως ο Δάκτυλος) μέχρι εκατοντάδες χιλιόμετρα (όπως η Παλλάς και η
Εστία). Οι αστεροειδείς σχηματίζουν ομάδες με κοινά στοιχεία τροχιάς καθώς και
διάσπαρτες ζώνες με ελάχιστα σώματα (κενά Kirkwood). Το μεγαλύτερο σώμα της
ζώνης είναι η Δήμητρα. Άλλοι αστεροειδείς είναι συγκεντρωμένημένοι στη Ζώνη
Κάιπερ (Kuiper Belt). Οι αστεροειδείς, κατάλοιπα απ' το σχηματισμό του Ηλιακού
Συστήματος, είναι τεράστιοι βράχοι σε τροχιά γύρω απ' τον Ήλιο. Τα μικρότερα
σώματα σε περιηλιακή τροχιά ονομάζονται μετεωρίτες. Συνήθως οι μικροί
αστεροειδείς έχουν ακανόνιστο σχήμα που μοιάζει με πατάτα, οι μεγαλύτεροι όμως
έχουν ελλειπτικό. Σύμφωνα με τη Συνόδο της Διεθνούς Αστρονομικής
Ένωσης[2006], οι σχεδόν σφαιρικοί αστεροειδείς ονομάζονται και νάνοι πλανήτες.
Οι αστεροειδείς της Ζώνης αστεροειδών αποτελούνται κυρίως από πυριτικούς
βράχους και μέταλλα. Ο αστεροειδής Δήμητα (Ceres) αποτελεί εξαίρεση, καθώς ένα
μεγάλο μέρος του είναι πάγος νερού. Όμως, οι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ
αποτελούνται κυρίως από πάγους (παγωμένα αέρια). Από τα εκατομμύρια

Εικόνα 2: Αστεροειδής Έρως ΘΕΣΗ . έχει μάζα περίπου ίση με το 36% όλων των αστεροειδών της Κύριας Ζώνης. Φόβος και Δείμος. Έκτωρ [370] Νταβίντα [326].αστεροειδών του Ηλιακου Συστήματος. Επίσης μεταξύ της τροχιάς του Κρόνου και του Ποσειδώνα περιφέρονται αστεροειδείς οι οποίοι είναι γνωστοί ως Κένταυροι. γι' αυτό και ονομάζονται Μεταποσειδώνεια Αντικείμενα. Εικόνα 3: Αστεροειδής Γκάσπρα . Αντιθέτως. Παλλάς [570]. Ο μεγαλύτερος [Δήμητρα]. Οι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ βρίσκονται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα. Οι γνωστότεροι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ [νάνοι πλανήτες] είναι η Έρις και ο Πλούτων (πρώην ένατος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος).161 επίσημα καταγεγραμμένοι]. Ήρα [290].τ. μέχρι τις αρχές του 2006 είχαν καταγραφεί 299. υπάρχουν και αυτοί των σημείων Λαγκράντζ του Δία και του Άρη. Ευρώπη [300]. κ. με διάμετρο περίπου χίλια χιλιόμετρα. Υγεία [407].λ. Η συνολική μάζα των αστεροειδών της Κύριας Ζώνης δεν είναι μεγάλη. Οι μεγαλύτεροι αστεροειδείς της Κύριας Ζώνης είναι κατά σειρά μεγέθους [σε αγκύλες η διάμετρός τους σε χλμ.733. Τέτοιοι αστεροειδείς ονομάζονται «μέλη της Τρωικής Ομάδας».]: Δήμητρα [975]. Κάποιοι απ' τους αστεροειδείς έχουν και οι ίδιοι μικρούς δορυφόρους. Εστία [578]. και πρώτος που ανακαλύφθηκε. που υπολογίζεται ότι είναι γύρω στο 3-4% της μάζας της Σελήνης. [118.ΜΑΖΑ: Εκτός των αστεροειδών της Κύριας Ζώνης. την κίνηση των οποίων ακολουθούν. Ιντεράμνια [317]. είναι αστεροειδείς που μπήκαν σε τροχιά γύρω απ' τον πλανήτη. οι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ έχουν πολύ μεγαλύτερη συνολική μάζα. Οι δυο φυσικοί δορυφόροι του Άρη. αλλά και ακόμη μεγαλύτεροι είναι από τους μεγαλύτερους αστεροειδείς της Κύριας Ζώνης.

λόγω της ανησυχίας για πιθανή καταστροφική σύγκρουση ενός απ' αυτούς με τη Γη. άνθρακα και σίδηρο [αλλιώς θα ήταν κομήτες. ανανεώνοντας το ενδιαφέρον της κοινότητας των αστρονόμων. [σώματα με μικρότερες διαστάσεις είναι μετεωρίτες και με μεγαλύτερες πλανήτες]. καθόσον ο ίδιος ανακάλυψε 248 αστεροειδείς. ο Καρλ Λ. ο Μαξ Βολφ χρησιμοποιώντας φωτογραφίες του ουρανού με μεγάλο χρόνο έκθεσης. καταγραφή και υπολογισμό της τροχιάς όσο το δυνατόν περισσότερων αστεροειδών. γενικά. Έτσι ξεκίνησε προσπάθεια για εντοπισμό. Τα επόμενα έξι χρόνια ανακαλύφθηκαν άλλοι τρεις αστεροειδείς. απ' τους οποίους 600 έχουν διάμετρο πάνω από ένα χιλιόμετρο και 3.ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ . τόσο με συσκευές σε τροχιά όσο και με τηλεσκόπια. που αρχικά νόμιζε ότι είχε ανακαλύψει καινούριο άστρο. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα. Η έρευνα [2010] έχει χαρτογραφήσει εκατοντάδες χιλιάδες αστεροειδείς. και μικρότερη από 2. [Παλλάς. αριθμός ίσος με αυτούς που είχαν ανακαλυφθεί στα ενενήντα χρόνια που προηγήθηκαν. Πάντως. Ο όρος αστεροειδής χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά απ' τον Ουίλιαμ Χέρσελ [1802]. σε αντίθεση με τα σταθερά άστρα. Χένκε ανακάλυψε δύο ακόμη [Αστραία. μεγέθους μικρότερου του Άρη. ο Δήμητρα. Σήμερα όμως επικρατεί η αντίθετη θεωρία. και Εστία]. που όμως δεν σχηματίστηκε λόγω βαρυτικής επίδρασης του Δία. Το 1891. ανακαλύφθηκε τυχαία την Πρωτοχρονιά του 1801 απ' τον Τζουζέπε Πιάτζι. . ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ: Ο πρώτος αστεροειδής και ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος. που αποτελούνται από «λερωμένο πάγο»].353 έχουν τροχιές που μπορούν να τους φέρουν κοντά στη Γη. Ήβη]. Ήρα. ότι δηλαδή οι αστεροειδείς ήταν υλικό για έναν μικρό πλανήτη. και η σύνθεσή τους βασίζεται κυρίως σε πυριτιο. που μια διάσταση τους [ακτίνα] είναι μεγαλύτερη από 50μ. το ενδιαφέρον για τους αστεροειδείς αναθερμάνθηκε. Τα τελευταία χρόνια. Οι πρώτοι αστεροειδείς είχαν σύμβολα όπως η Γη.500χλμ. παρατήρησε ότι το ίχνος των αστεροειδών εμφανιζόταν σαν γραμμή.ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: Παλιότερα οι αστεροειδείς της Κύριας Ζώνης θεωρούνταν ότι ήταν υπολείμματα κάποιου πλανήτη που κινούνταν εκεί και που θρυμματίστηκε από κάποια τρομερή σύγκρουση. αστεροειδείς θεωρούνται τα σώματα σε τροχιά γύρω απ' τον Ήλιο. Αυτό οδήγησε σε επανάσταση στον τομέα. η Σελήνη.

Αυτή η καινοτομία υιοθετήθηκε ταχύτητα από την αστρονομική κοινότητα. τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος. ο 9007 James Bond. Λόγω του πλήθους τους. των παιδιών τους ή και κάποιου κατοικίδιου! Υπάρχουν αστεροειδείς με ονόματα παρμένα από ταινίες. ή άλλων μυθολογικών προσώπων. αλλά θα έφτανε στην επιφάνεια της Γης σχεδόν ακέραιος. λόγω μεγάλου μεγέθους. Τέτοιες συγκρούσεις συμβαίνουν κάθε μερικές δεκάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια. σειρές. ο 6354 Vangelis κι ο 7100 Martin Luther. προσωπικότητες. o 5535 Annefrank. (3360) 1981 VA [έτος και εβδομάδα ανακάλυψης]. αν και η αρίθμησή του άρχιζε από την Αστραία. Πιθανότατα. ο 4147 Lennon και ο 4148 McCartney. η ζωή στη Γη θα εξαφανιζόταν. Η θεωρία επιβεβαιώνεται με την ανακάλυψη ενός τεράστιου κρατήρα που σήμερα βρίσκεται κυρίως στο βυθό του Κόλπου του Μεξικού και στη ζούγκλα της χερσονήσου του Γιουκατάν. ύψους εκατοντάδων μέτρων. Η σκόνη και η στάχτη που θα παράγονταν κατά τη σύγκρουση. Στα πρώτα χρόνια της ανακάλυψής τους. κρύβοντας το ηλιακό φως. Έτσι. τα τσουνάμι που θα προκαλούνταν. ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΚΑΙ ΓΗ: Είναι γνωστή η θεωρία ότι η εξαφάνιση των δεινοσαύρων οφείλεται στην πρόσκρουση αστεροειδούς με τη Γη. οι αστεροειδείς έπαιρναν ονόματα Ελληνικών ή Ρωμαϊκών θεοτήτων. Μία σύγκρουση με τέτοιο αντικείμενο θα επέφερε τεράστιες καταστροφές στη Γη: Αν η πρόσκρουση γινόταν στην ξηρά. σε αντίθεση με τους μετεωρίτες. τα δικά τους ονόματα. που ήταν και ο πρώτος αστεροειδής για τον οποίο δεν χρησιμοποιήθηκε κάποιο όνομα. με τους πρώτους αστεροειδείς να συνεχίζουν να αναγνωρίζονται από τα σύμβολά τους. συχνά οι αστρονόμοι δίνουν ονόματα πόλεων. θα διασκορπίζονταν. Ο Γιόχαν Ενκέ εισήγαγε περιγεγραμμένους σε κύκλους αριθμούς αντί συμβόλων. ο 9777 Enterprise. Μετά την επαλήθευση της τροχιάς του. δημιουργώντας ένα τύπο πυρηνικού χειμώνα που θα διαρκούσε για πολλά χρόνια. κάθε αστεροειδής του οποίου η ύπαρξη επιβεβαιώνεται παίρνει έναν αύξοντα αριθμό ανακάλυψης.χ. όπως ο 13681 Monty Python. δεν θα καιγόταν στην ατμόσφαιρα λόγω της τριβής. Αν η πρόσκρουση γινόταν σε ωκεανό. το ωστικό κύμα θα κατέστρεφε τα πάντα σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων πυροδοτώντας πυρκαγιές και πρωτοφανείς σεισμούς.ο Ήλιος και οι πλανήτες. θα κατέστρεφαν . Αν κάποιος αστεροειδής έφτανε στη Γη. π. ο κωδικός του αποτελείται από τον αύξοντα σε παρένθεση ακολουθούμενο απ' τον προσωρινό αριθμό.

ήδη. Κάποιοι σκέφτονται να χτιστούν ακόμα και ορυχεία σε αστεροειδείς για την λήψη πολύτιμων μετάλλων [είναι αλήθεια ότι ο . που φωτογράφισε τον 253 Ματθίλδη. διαταράσσοντας τελικά το παγκόσμιο κλίμα. όπως και τα σενάρια αποτροπής της. Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι πολλοί επιστήμονες είχαν εκφράσει επιφύλαξη σε αυτή την προσπάθεια.. Τα δείγματα έφτασαν στη Γη το 2011. Η πρώτη αποστολή ειδικά για τη μελέτη αστεροειδών ήταν η αμερικανική NEAR-Shoemaker. η θερμότητα θα έβραζε το νερό. αλλά ώστε να αλλάξει η τροχιά του αντικειμένου. όχι για τα τον διαλύσουν [μιας και τα θραύσματα ακολουθώντας την ίδια τροχιά θα έπεφταν τελικά στη Γη]. με το σκεπτικό ότι η χαρτογράφηση αστεροειδών με τροχιές κοντά σε αυτή της Γης θα μπορούσε να βοηθήσει το έργο φανατικών που. Η Ευρωπαϊκή αποστολή Rosetta μελέτησε τους 2867 Στάινς και 21 Λουτητία (200810). που ήταν καθ' οδόν προς το Δία. είναι να βαφεί ο μισός αστεροειδής με ανοιχτό χρώμα. θα ήθελαν να αλλάξουν την τροχιά κάποιου απ' αυτούς. Άλλη λύση που προτάθηκε.). η βαρυτική επίδραση της οποίας θα τον έσπρωχνε έξω απ' το δρόμο μας. Τελευταία προτάθηκε η χρήση “βαρυτικού γερανού”. Προτάθηκαν λύσεις για το ενδεχόμενο ότι ένας αστεροειδής θα είχε τροχιά σύγκρουσης με τον πλανήτη μας.ολοκληρωτικά πόλεις και χωριά σε βάθος δεκάδων χιλιομέτρων απ' τις ακτές. ενώ η ίδια συσκευή φωτογράφισε τον αστεροειδή Ίδη και τον δορυφόρο της Δάκτυλο. Στις 25/11/2005. ενώ ειδικά επιτελεία ασχολούνται με τον υπολογισμό πιθανοτήτων μιας σύγκρουσης. ότι 3.352 αστεροειδείς έχουν τροχιές που περνούν κοντά απ' τη Γη (Near Earth Asteroids). από τη διαστημοσυσκευή Γαλιλαίος. των γνωστών κόμικς είχε εμπνευστεί κάτι τέτοιο]! Πιθανολογείται και η τοποθέτηση πυραυλοκινητήρα για την τοποθέτηση του αστεροειδή σε ασφαλή τροχιά γύρω από τη Γη. ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ: Η πρώτη φωτογραφία ελεύθερου αστεροειδή [όχι των δορυφόρων του Άρη] ήταν του Gaspra [1991]. σκοτώνοντας τη ζωή κοντά στο μέρος της πρόσκρουσης. μιας μεγάλης δηλαδή μάζας σε τροχιά γύρω απ' τον αστεροειδή. απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες ατμών στην ατμόσφαιρα. που έχει μία στις 300 πιθανότητες να χτυπήσει τη Γη περί το έτος 2880. Ο ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΗΣ ΑΠΟΦΙΣ [99942]: Η ύπαρξή του αστεροειδούς Άποφις επιβεβαιώθηκε το Δεκέμβριο του 2004. γεγονός που χαρακτηρίστηκε από το Science ως ένα από το 10 επιτεύματα του 2011. Υψηλή πιθανότητα έχει το σώμα (29075) 1950 DA.. οπότε η διαφορετική πίεση από την ηλιακή ακτινοβολία εκατέρωθεν θα του άλλαζε την τροχιά. Δεν αποκλείεται να πραγματοποιηθούν στο μέλλον και επανδρωμένες αποστολές. Η εύκολη λύση θα ήταν να εκτοξευτούν πύραυλοι πυρηνικών κεφαλών κατά του αστεροειδή. ώστε να χτυπήσουν κάποιο εχθρικό σε αυτούς κράτος(!. θα παραμείνει χρήσιμος ως βάση για την κατασκευή διαστημικών αποικιών! ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΕΤΟΙΑΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ: Αυτή η πιθανότητα άρχισε να εξετάζεται σοβαρά από το 1980. Σκρουτζ Μακ Ντακ. Αυτοί παρακολουθούνται. στην επιφάνεια του οποίου κατέπεσε τελικά. ενώ το 2000 μπήκε σε τροχιά γύρω από τον 433 Έρως. Οι πρώτες εκτιμήσεις της ΝΑΣΑ έδειχναν ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα σύγκρουσης του αστεροειδούς αυτού με τη Γη (ή τη . Αναφέραμε. Ακόμα και αν ο αστεροειδής «ξεμείνει» από υλικά. η Ιαπωνική διαστημοσυσκευή Hayabusa προσεδαφίστηκε στην επιφάνεια του αστεροειδή Ιτοκάβα συλλέγοντας δείγματα εδάφους. Ακόμη.

Τότε ο Άποφις θα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 14 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. η πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη να ανέλθει σε 0.000.7%.000. Στις 21/12/2004 ο Άποφις βρέθηκε πολύ κοντά στη Γη και έτσι στάθηκε δυνατή η ανακάλυψη και η παρατήρησή του. Για να συμβεί αυτό. είναι το ελληνικό όνομα μίας αρχαίας αιγυπτιακής θεότητας που προσπαθούσε να βυθίσει τον κόσμο στο σκότος καταστρέφοντας τον Ήλιο. που του αποδόθηκε.000. με νεότερες μετρήσεις. Οι συχνές προσεγγίσεις του αστεροειδούς με τη Γη ίσως συγχρονίσουν την τροχιά του με την τροχιά της Γης. Η επόμενη φορά που θα διέλθει κοντά από τη Γη θα είναι στις 6/3/2021.Σελήνη) το 2029. Τον Οκτώβριο του 2009. εορτή της Ζωοδόχου Πηγής. την Ανατ. κατά την τροχιά του. Πάντως η ΝΑΣΑ έχει καταρτίσει το σχέδιο Spaceguard Survey με το οποίο προσδοκά να καταγράψει όλους τους επικίνδυνους αστεροειδείς και κομήτες. τόνοι. με αποτέλεσμα το θέμα να πάρει δημοσιότητα. Μία τέτοια προσέγγιση τέτοιου μεγέθους αστεροειδούς συμβαίνει κάθε 1300 περίπου χρόνια. 600 μόλις μέτρων. περάσει κοντά από τη Γη. το ένα θα συγκρουστεί με τον αστεροειδή και το άλλο θα παρατηρήσει την αλλαγή στην τροχιά . Ο Άποφις έχει περίοδο περιφοράς γύρω από τον Ήλιο τις 324 ημέρες. δύο φορές περίπου το χρόνο.3 (όσο ένας μεσαίου μεγέθους αστέρας) από την Ασία. Παραμένει όμως μία ελάχιστη πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη (ή τη Σελήνη) τον Απρίλιο του 2036 όταν ο Άποφις επιστρέφοντας. Η πιθανότητα σύγκρουσης είναι 4 προς 1. Εκτενέστερες παρατηρήσεις έδειξαν ότι είναι απίθανο να γίνει κάτι τέτοιο το 2029. Ο αστεροειδής θα βρεθεί σε εγγύτατη απόσταση στη Γη την Παρασκευή 13/4/2029. η βαρυτική έλξη της Γης θα κάμψει την τροχιά του αστεροειδούς (δες εικόνα). διαγράφοντας τόξο 42 μοιρών/ώρα! Ο Άποφις θα διέλθει μεταξύ Γης και Σελήνης με μηδενική πιθανότητα σύγκρουσης εκατέρωθεν. με αποτέλεσμα όταν επανέλθει σε κοντινή απόσταση με τη Γη το 2036. Θα διατρέξει τον ουρανό ταχύτατα. Η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία [ESA. της οποίας μέλος είναι και η Ελλάδα (2005)]. ένα ουράνιο σώμα της γειτονιάς της Γης θα συγκρουστεί με τη Γη … ένα ουράνιο σώμα εύρους ενός χιλιομέτρου αναμένεται να συγκρούεται με τη Γη κάθε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Η διάμετρός του είναι 320 μέτρα και η μάζα του 446 εκατ. Σύμφωνα με τη Μόνικα Γκρέιντι [Καθημερινή]: «Το ερώτημα είναι πότε και όχι εάν. πολύ κοντά δηλαδή στην αντίστοιχη περίοδο της Γης [365 ημέρες]. η πιθανότητα έπεσε σε περίπου 4 προς 1. ενώ ένα ουράνιο σώμα εύρους 6 χιλιομέτρων (με πιθανή ολική καταστροφή της Γης) αναμένεται να συγκρούεται με τη Γη κάθε εκατό εκατομμύρια χρόνια». Ρίκο – 1/2005] βοήθησαν να καθοριστεί επακριβώς η τροχιά και τα χαρακτηριστικά του. Το όνομα Άποφις. αυξάνοντας την πιθανότητα μελλοντικής σύγκρουσής του με τη Γη. Κατά συνέπεια.017%. Οι παρατηρήσεις του Arecibo Observatory [Π. Ευρώπη και τη Β.000. θα πρέπει ο αστεροειδής να διέλθει από μία στενή περιοχή κοντά στη Γη [«βαρυτική κλειδαρότρυπα»]. Αφρική. ο Άποφις θα διέλθει σε απόσταση 36. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις αυτές.350 χιλιομέτρων από το κέντρο της Γης δηλαδή. ο Άποφις θα είναι ορατός από τη Γη με φαινόμενο μέγεθος 3. εκεί που περιστρέφονται οι τεχνητοί δορυφόροι! Έτσι. Όταν ο Άποφις διέλθει σε πολύ μικρή απόσταση από τη Γη. ετοιμάζει το πρόγραμμα Κιχώτης με το οποίο θα σταλούν δύο διαστημόπλοια σε έναν αστεροειδή. Η μέγιστη πιθανότητα που δόθηκε για σύγκρουση με τη Γη ήταν 2. εκείνη την Παρασκευή. ο αστεροειδής αυτός διέρχεται σε μικρή απόσταση από τη γήινη τροχιά.

Γενικά όμως.000 φορές ισχυρότερη από αυτή της βόμβας της Χιροσίμα και θα μπορούσε να καταστρέψει περιοχή 20-30 φορές μεγαλύτερη από την Ελλάδα.του. Εικόνα 4: Φανταστική μοιραία σύγκρουση www.com/oikonomoukon konstantinosa.oikonomou@gmail. η παγκόσμια κοινότητα φαίνεται ακόμη ανέτοιμη να αποτρέψει με σιγουριά πιθανές συγκρούσεις. Η σύγκρουση θα ήταν 65.com .59 χλμ/δευτερόλεπτο και κινητική ενέργεια 870 μεγατόνων TNT. Εάν ο Άποφις συγκρουστεί με τη Γη το 2036 θα εισέλθει στη γήινη ατμόσφαιρα με ταχύτητα 12.scribd.