You are on page 1of 67

1

CONSTITUCIN ESPAOLA SUMARIO Prembulo Ttulo preliminar Ttulo I. Dos dereitos e deberes fundamentais Captulo I. Dos espaois e dos estranxeiros Captulo II. Dereitos e liberdades Seccin 1.. Dos dereitos fundamentais e das liberdades pblicas Seccin 2.. Dos dereitos e deberes dos cidadns Captulo III. Dos principios reitores da poltica social e econmica Captulo IV. Das garantas das liberdades e dereitos fundamentais Captulo V. Da supresin dos dereitos e liberdades Ttulo II. Da Coroa Ttulo III. Das Cortes Xerais Captulo I. Das cmaras Captulo II. Da elaboracin das leis Captulo III. Dos tratados internacionais Ttulo IV. Do Goberno e da Administracin Ttulo V. Das relacins entre o Goberno e as Cortes Xerais Ttulo VI. Do poder xudicial Ttulo VII. Economa e facenda Ttulo VIII. Da organizacin territorial do Estado Captulo I: Principios xerais Captulo II: Da Administracin local Captulo III: Das comunidades autnomas Ttulo IX. Do Tribunal Constitucional Ttulo X. Da reforma constitucional Disposicins adicionais Disposicins transitorias Disposicin derrogatoria Disposicin derradeira

CONSTITUCIN ESPAOLA
A Constitucin espaola foi aprobada polas Cortes Xerais o 31 de outubro de 1978 e ratificada polo pobo espaol no referendo do 6 de decembro de 1978. Publicouse no Boletn Oficial del Estado do 29 de decembro de 1978. Posteriormente, foron reformados o artigo 13, apartado 2, en xullo de 1992 (BOE do 28 de agosto de 1992) e o artigo 135, en setembro de 2011 (BOE do 233, do 27 de novembro de 2011).

Don Juan Carlos I, rei de Espaa, a todos os que a presente viren e entenderen. Sabede: Que as Cortes aprobaron e o pobo espaol ratificou a seguinte Constitucin. Prembulo A nacin espaola, desexando que se estableza a xustiza, a liberdade e a seguridade e que se promova o ben de cantos a integran, no uso da sa soberana, proclama a sa vontade de: Garantir, dentro da Constitucin e das leis, a convivencia democrtica, conforme unha orde econmica e social xusta. Consolidar un Estado de dereito que asegure o imperio da lei como expresin da vontade popular. Protexer a todos os espaois e pobos de Espaa no exercicio dos dereitos humanos, das sas culturas e tradicins, das sas linguas e institucins. Promover, para asegurarlles a todos unha digna calidade de vida, o progreso da cultura e da economa. Establecer unha sociedade democrtica avanzada, e Colaborar no fortalecemento dunhas relacins pacficas e de eficaz cooperacin entre todos os pobos da Terra. En consecuencia, as Cortes aproban e o pobo espaol ratifica a seguinte Constitucin

Ttulo preliminar Artigo 1 1. Espaa constitese nun Estado social e democrtico de dereito, que propugna como valores superiores do seu ordenamento xurdico a liberdade, a xustiza, a igualdade e o pluralismo poltico. 2. A soberana nacional reside no pobo espaol, do que emanan os poderes do Estado. 3. A forma poltica do Estado espaol a monarqua parlamentaria. Artigo 2 A Constitucin fundamntase na indisoluble unidade da nacin espaola, patria comn e indivisible de todos os espaois, e recoece e garante o dereito autonoma das nacionalidades e rexins que a integran e a solidariedade entre todas elas. Artigo 3 1. O casteln a lingua espaola oficial do Estado. Todos os espaois teen o deber de coecela e o dereito a usala. 2. As outras linguas espaolas sern tamn oficiais nas respectivas comunidades autnomas de acordo cos seus estatutos. 3. A riqueza das distintas modalidades lingsticas de Espaa un patrimonio cultural que ser obxecto de especial respecto e proteccin. Artigo 4 1. A bandeira de Espaa est formada por tres franxas horizontais, vermella, marela e vermella; a marela dobre de larga do que cada unha das vermellas. 2. Os estatutos podern recoecer bandeiras e mais emblemas propios das comunidades autnomas. Estes utilizaranse xunto bandeira de Espaa nos seus edificios pblicos e nos seus actos oficiais. Artigo 5

A capital do Estado a vila de Madrid. Artigo 6 Os partidos polticos expresan o pluralismo poltico, concorren formacin e manifestacin da vontade popular e son instrumento fundamental para a participacin poltica. A sa creacin e o exercicio da sa actividade son libres dentro do respecto Constitucin e mais lei. A sa estrutura interna e funcionamento debern ser democrticos. Artigo 7 Os sindicatos de traballadores e as asociacins empresariais contriben defensa e promocin dos intereses econmicos e sociais que lles son propios. A sa creacin e o exercicio da sa actividade son libres dentro do respecto Constitucin e lei. A sa estrutura interna e funcionamento debern ser democrticos. Artigo 8 1. As Forzas Armadas, constitudas polo Exrcito de Terra, a Armada e o Exrcito do Aire, teen como misin garantir a soberana e a independencia de Espaa, defender a sa integridade territorial e o ordenamento constitucional. 2. Unha lei orgnica regular as bases da organizacin militar de acordo cos principios da presente Constitucin. Artigo 9 1. Os cidadns e os poderes pblicos estn suxeitos Constitucin e ao resto do ordenamento xurdico. 2. Correspndelles aos poderes pblicos promoveren as condicins para que a liberdade e a igualdade do individuo e mais dos grupos en que se integra sexan reais e efectivas, removeren os atrancos que impidan ou dificulten a sa plenitude e facilitaren a participacin de todos os cidadns na vida poltica, econmica, cultural e social. 3. A Constitucin garante o principio da legalidade, a xerarqua normativa, a publicidade das normas, a irretroactividade das disposicins sancionadoras non favorables ou restritivas de dereitos individuais, a seguridade xurdica, a responsabilidade e mais a interdicin da arbitrariedade dos poderes pblicos.

Ttulo I Dos dereitos e deberes fundamentais Artigo 10 1. A dignidade da persoa, os dereitos inviolables que lle son inherentes, o libre desenvolvemento da personalidade, o respecto lei e aos dereitos dos demais son fundamento da orde poltica e da paz social. 2. As normas relativas aos dereitos fundamentais e s liberdades que a Constitucin recoece interpretaranse conforme a Declaracin universal dos dereitos humanos e os tratados e acordos internacionais sobre as mesmas materias ratificados por Espaa. Captulo I Dos espaois e dos estranxeiros Artigo 11 1. A nacionalidade espaola adqurese, consrvase e prdese de acordo co establecido pola lei. 2. Ningn espaol de orixe poder ser privado da sa nacionalidade. 3. O Estado poder concertar tratados de dobre nacionalidade cos pases iberoamericanos ou con aqueles que tiveran ou tean un particular vencello con Espaa. Nestes mesmos pases, anda que non lles recoezan aos seus cidadns un dereito recproco, podern naturalizarse os espaois sen perderen a sa nacionalidade de orixe. Artigo 12 Os espaois son maiores de idade aos 18 anos. Artigo 13 1. Os estranxeiros gozarn en Espaa das liberdades pblicas que garante o presente ttulo nos termos que establezan os tratados e mais a lei.

2. S os espaois sern titulares dos dereitos recoecidos no artigo 23, non sendo o que, atendendo criterios de reciprocidade, poida establecerse por tratado ou lei para o dereito de sufraxio activo e pasivo nas eleccins municipais. 1 3. A extradicin non se conceder senn en cumprimento dun tratado ou da lei, atendendo o principio da reciprocidade. Quedan excludos da extradicin os delitos polticos, non considerndose como tales os actos de terrorismo. 4. A lei establecer os termos en que os cidadns doutros pases e mais os aptridas podern gozar do dereito de asilo en Espaa. Captulo II Dereitos e liberdades Artigo 14 Os espaois son iguais ante a lei, sen que poida prevalecer discriminacin ningunha por razn de nacemento, raza, sexo, relixin, opinin ou calquera outra condicin ou circunstancia persoal ou social. Seccin 1. Dos dereitos fundamentais e das liberdades pblicas Artigo 15 Todos teen dereito vida e integridade fsica e moral, sen que, en caso ningn, poidan ser sometidos a tortura nin a penas ou tratos inhumanos ou degradantes. Queda abolida a pena de morte, salvo o que se poida dispoer nas leis penais militares para tempos de guerra. Artigo 16 1. Garntese a liberdade ideolxica, relixiosa e de culto dos individuos e das comunidades sen mis limitacin, nas sas manifestacins, ca a necesaria para a conservacin da orde pblica, protexida pola lei.

Por reforma aprobada polas Cortes en xullo de 1992 (BOE do 28 de agosto de 1992), neste apartado modifcase a expresin Sufraxio activo nas eleccins municipais por sufraxio activo e pasivo nas eleccins municipais

2. Ningun poder ser obrigado a declarar sobre a sa ideoloxa, relixin ou crenzas. 3. Ningunha confesin ter carcter estatal. Os poderes pblicos tern en conta as crenzas relixiosas da sociedade espaola e mantern as conseguintes relacins de cooperacin coa Igrexa catlica e as demais confesins. Artigo 17 1. Toda persoa ten dereito liberdade e seguridade. Ningun poder ser privado da sa liberdade, senn coa observancia do establecido neste artigo e nos casos e na forma previstos pola lei. 2. A detencin preventiva non poder durar mis do tempo estritamente necesario para a realizacin das indagacins tendentes ao esclarecemento dos feitos, e, en todo caso, no prazo mximo de setenta e das horas, o detido deber ser posto en liberdade ou disposicin da autoridade xudicial. 3. Toda persoa detida debe ser informada de forma inmediata, e de modo que lle sexa comprensible, dos seus dereitos e das razns da sa detencin, sen que poida ser obrigada a declarar. Garntese a asistencia do avogado ao detido nas dilixencias policiais e xudiciais, nos termos que a lei estableza. 4. A lei regular un procedemento de habeas corpus para que se produza a inmediata posta disposicin xudicial de toda persoa detida ilegalmente. Igualmente, determinarase por lei o prazo mximo de duracin da prisin provisional.

Artigo 18 1. Garntese o dereito ao honor, intimidade persoal e familiar e mais propia imaxe. 2. O domicilio inviolable. Ningunha entrada ou rexistro poder facerse nel sen consentimento do titular ou resolucin xudicial, non sendo en caso de manifesto delito. 3. Garntese o segredo das comunicacins e, en especial, das postais, telegrficas ou telefnicas, non sendo en caso de resolucin xudicial. 4. A lei limitar o uso da informtica para que se garanta o honor e mais a intimidade persoal e familiar dos cidadns e o pleno exercicio dos seus dereitos. Artigo 19 Os espaois teen dereito a elixir libremente a sa residencia e a circularen por todo o territorio nacional. Tamn teen dereito a entrar e sar libremente de Espaa nos termos que a lei estableza. Este dereito non poder ser limitado por motivos polticos ou ideolxicos. Artigo 20 1. Recocense e protxense os dereitos: a) A expresar e difundir libremente os pensamentos, ideas e opinins mediante a palabra, o escrito ou calquera outro medio de reproducin. b) producin e creacin literaria, artstica, cientfica e tcnica. c) liberdade de ctedra. d) A comunicar ou recibir libremente informacin veraz por calquera medio de difusin. A lei regular o dereito clusula de conciencia e ao segredo profesional no exercicio destas liberdades. 2. O exercicio destes dereitos non pode restrinxirse mediante ningn tipo de censura previa.

3. A lei regular a organizacin e control parlamentario dos medios de comunicacin social dependentes do Estado ou de calquera ente pblico e garantir o acceso aos citados medios dos grupos sociais e polticos significativos, respectando o pluralismo da sociedade e das diversas linguas de Espaa. 4. Estas liberdades teen o seu lmite no respecto aos dereitos recoecidos neste ttulo, nos preceptos das leis que os desenvolven e, especialmente, no dereito ao honor, intimidade, propia imaxe e proteccin da mocidade e da infancia. 5. S poder acordarse o secuestro de publicacins, gravacins e outros medios de informacin en virtude de resolucin xudicial. Artigo 21 1. Recocese o dereito de reunin pacfica e sen armas. O exercicio deste dereito non necesitar autorizacin previa. 2. Nos casos de reunin en lugares de trnsito pblico e manifestacins darselle comunicacin previa autoridade, que s as poder prohibir cando existan razns fundadas de alteracin da orde pblica, con perigo para persoas ou bens. Artigo 22 1. Recocese o dereito de asociacin. 2. As asociacins que persigan fins ou empreguen medios tipificados como delito son ilegais. 3. As asociacins constitudas ao abeiro deste artigo deberanse inscribir nun rexistro para os nicos efectos de publicidade. 4. As asociacins s podern ser disoltas ou suspendidas nas sas actividades en virtude de resolucin xudicial motivada. 5. Prohbense as asociacins secretas e mais as de carcter paramilitar.

10

Artigo 23 1. Os cidadns teen dereito a participar nos asuntos pblicos, directamente ou por medio de representantes, libremente elixidos en eleccins peridicas por sufraxio universal. 2. Tamn teen dereito a acceder en condicins de igualdade s funcins e cargos pblicos, cos requisitos que sinalan as leis. Artigo 24 1. Todas as persoas teen dereito a obter a tutela efectiva dos xuces e tribunais no exercicio dos seus dereitos e intereses lextimos, sen que, en ningn caso, poida producirse indefensin. 2. Do mesmo xeito, todos teen dereito ao xuz ordinario predeterminado pola lei, defensa e asistencia de letrado, a seren informados da acusacin formulada contra eles, a un proceso pblico sen dilacins indebidas e con todas as garantas, a utilizaren os medios de proba pertinentes para a sa defensa, a non declararen contra si mesmos, a non se confesaren culpables e presuncin de inocencia. A lei regular os casos en que, por razn de parentesco ou de segredo profesional, non se estea obrigado a declarar sobre feitos presuntamente delituosos. Artigo 25 1. Ningun poder ser condenado ou sancionado por accins ou omisins que no momento de se produciren non constitan delito, falta ou infraccin administrativa, segundo a lexislacin vixente daquela. 2. As penas privativas de liberdade e as medidas de seguridade estarn encamiadas reeducacin e reinsercin social e non podern consistir en traballos forzados. O condenado a pena de prisin que estea cumprindo esta gozar dos dereitos fundamentais deste captulo, fra dos que se vexan expresamente limitados polo contido da sentenza condenatoria, o sentido da pena e a lei penitenciaria. En todo caso, ter dereito a un traballo remunerado e mais aos beneficios correspondentes da Seguridade Social, as como ao acceso cultura e ao desenvolvemento integral da sa personalidade.

11

3. A Administracin civil non poder impoer sancins que, directa ou subsidiariamente, impliquen privacin de liberdade. Artigo 26 Prohbense os tribunais de honor no mbito da Administracin civil e das organizacins profesionais. Artigo 27 1. Todos teen dereito educacin. Recocese a liberdade de ensino. 2. A educacin ter por obxecto o pleno desenvolvemento da personalidade humana no respecto aos principios democrticos de convivencia e aos dereitos e liberdades fundamentais. 3. Os poderes pblicos garanten o dereito que asiste aos pais para que os seus fillos reciban a formacin relixiosa e moral que estea de acordo coas sas propias conviccins. 4. O ensino bsico obrigatorio e gratuto. 5. Os poderes pblicos garanten o dereito de todos educacin, mediante unha programacin xeral do ensino, con participacin efectiva de todos os sectores afectados e a creacin de centros docentes. 6. Recoceselles s persoas fsicas e xurdicas a liberdade de creacin de centros docentes, dentro do respecto aos principios constitucionais. 7. Os profesores, os pais e, se procede, os alumnos intervirn no control e xestin de todos os centros sostidos pola administracin con fondos pblicos, nos termos que a lei estableza. 8. Os poderes pblicos inspeccionarn e homologarn o sistema educativo para garantiren o cumprimento das leis. 9. Os poderes pblicos axudarn os centros docentes que renan os requisitos que a lei estableza. 10. Recocese a autonoma das universidades, nos termos que a lei estableza.

12

Artigo 28 1. Todos teen dereito a sindicarse libremente. A lei poder poerlles limitacins ou excepcins ao exercicio deste dereito s forzas ou institutos armados ou aos demais corpos sometidos a disciplina militar e regular as peculiaridades do seu exercicio para os funcionarios pblicos. A liberdade sindical comprende o dereito a fundar sindicatos e a se afiliar ao da sa eleccin, as como o dereito dos sindicatos a formaren confederacins e a fundaren organizacins sindicais internacionais ou a se afiliaren a elas. Ningun poder ser obrigado a se afiliar a un sindicato. 2. Recocese o dereito folga dos traballadores para a defensa dos seus intereses. A lei que regule o exercicio deste dereito establecer as garantas precisas para que se asegure o mantemento dos servizos esenciais da comunidade. Artigo 29 1. Todos os espaois tern o dereito de peticin individual e colectiva, por escrito, na forma e cos efectos que determine a lei. 2. Os membros das forzas ou institutos armados ou dos corpos sometidos a disciplina militar podern exercer este dereito s individualmente e de acordo co disposto na sa lexislacin especfica. Seccin 2. Dos dereitos e deberes dos cidadns Artigo 30 1. Os espaois teen o dereito e o deber de defender Espaa. 2. A lei fixar as obrigas militares dos espaois e regular, coas debidas garantas, a obxeccin de conciencia, as como as demais causas de exencin do servizo militar obrigatorio, podendo impoer, se o caso, unha prestacin social substitutoria. 3. Poderase establecer un servizo civil para o cumprimento de fins de interese xeral. 4. Mediante a lei podern regularse os deberes dos cidadns nos casos de grave risco, catstrofe ou calamidade pblica.

13

Artigo 31 1. Todos contribuirn ao sustentamento dos gastos pblicos de acordo coa sa capacidade econmica mediante un sistema tributario xusto inspirado nos principios de igualdade e progresividade que, en ningn caso, chegar a ser confiscatorio. 2. O gasto pblico realizar unha asignacin equitativa dos recursos pblicos e a sa programacin e execucin respondern aos criterios de eficiencia e economa. 3. S podern establecerse prestacins persoais ou patrimoniais de carcter pblico reguladas pola lei. Artigo 32 1. O home e a muller teen dereito a contraer matrimonio con plena igualdade xurdica. 2. A lei regular as formas de matrimonio, a idade e mais a capacidade para o contraer, os dereitos e deberes dos cnxuxes, as causas de separacin e disolucin e os seus efectos. Artigo 33 1. Recocese o dereito propiedade privada e herdanza. 2. A funcin social destes dereitos delimitar o seu contido, de acordo coas leis. 3. Ningun poder ser privado dos seus bens e dereitos se non por causa xustificada de utilidade pblica ou interese social, mediante a correspondente indemnizacin e de conformidade co disposto polas leis. Artigo 34 1. Recocese o dereito de fundacin para fins de interese xeral, regulado pola lei. 2. Rexer tamn para as fundacins o disposto nos apartados 2 e 4 do artigo 22.

14

Artigo 35 1. Todos os espaois teen o deber de traballar e o dereito ao traballo, libre eleccin de profesin ou oficio, promocin a travs do traballo e a unha remuneracin suficiente para satisfaceren as sas necesidades e as da sa familia, sen que en ningn caso se poida facer discriminacin por razn de sexo. 2. A lei regular un estatuto dos traballadores. Artigo 36 A lei regular as peculiaridades propias do rxime xurdico dos colexios profesionais e do exercicio das profesins tituladas. A estrutura interna e o funcionamento dos colexios debern ser democrticos. Artigo 37 1. A lei garantir o dereito negociacin colectiva laboral entre os representantes dos traballadores e empresarios, as como a forza vinculante dos convenios. 2. Recocese o dereito dos traballadores e empresarios a adoptaren medidas de conflito colectivo. A lei que regule o exercicio deste dereito, sen prexuzo das limitacins que poida establecer, incluir as garantas precisas para que se asegure o funcionamento dos servizos esenciais da comunidade. Artigo 38 Recocese a liberdade de empresa no marco da economa de mercado. Os poderes pblicos garanten e protexen o seu exercicio e a defensa da produtividade, de acordo coas esixencias da economa xeral e, cando corresponda, da planificacin. Captulo III Dos principios reitores da poltica social e econmica Artigo 39 1. Os poderes pblicos aseguran a proteccin social, econmica e xurdica da familia.

15

2. Os poderes pblicos aseguran, tamn, a proteccin integral dos fillos, iguais estes ante a lei con independencia da sa filiacin, e a das nais, calquera que sexa o seu estado civil. A lei posibilitar a investigacin da paternidade. 3. Os pais debern prestarlles asistencia de todo tipo aos fillos tidos dentro ou fra do matrimonio, durante a sa minora de idade e nos demais casos en que legalmente proceda. 4. Os nenos gozarn da proteccin prevista nos acordos internacionais que miran polos seus dereitos. Artigo 40 1. Os poderes pblicos promovern as condicins favorables para o progreso social e econmico e para unha distribucin da renda rexional e persoal mis equitativa, no marco dunha poltica de estabilidade econmica. De maneira especial realizarn unha poltica orientada ao pleno emprego. 2. Ademais, os poderes pblicos fomentarn unha poltica que garanta a formacin e readaptacin profesionais, mirarn pola seguridade e hixiene no traballo e garantirn o descanso necesario, mediante a limitacin da xornada laboral, as vacacins peridicas retribudas e a promocin de centros adecuados. Artigo 41 Os poderes pblicos mantern un rxime pblico de Seguridade Social para todos os cidadns, que garanta a asistencia e prestacins sociais suficientes ante situacins de necesidade, especialmente en caso de desemprego. A asistencia e prestacins complementarias sern libres. Artigo 42 O Estado mirar especialmente pola salvagarda dos dereitos econmicos e sociais dos traballadores espaois no estranxeiro, e orientar a sa poltica cara ao seu regreso. Artigo 43 1. Recocese o dereito proteccin da sade. 2. Correspndelles aos poderes pblicos organizaren e tutelaren a sade pblica mediante medidas preventivas e as prestacins e servizos necesarios. No tocante a iso a lei establecer os dereitos e deberes de todos.

16

3. Os poderes pblicos fomentarn a educacin sanitaria, a educacin fsica e mais o deporte. Tamn facilitarn a adecuada utilizacin do lecer. Artigo 44 1. Os poderes pblicos promovern e tutelarn o acceso cultura, que todos teen dereito. 2. Os poderes pblicos promovern a ciencia e investigacin cientfica e tcnica en beneficio do interese xeral. Artigo 45 1. Todos teen dereito a gozar dun medio ambiente adecuado para o desenvolvemento da persoa, as como o deber de o conservaren. 2. Os poderes pblicos mirarn pola utilizacin racional de todos os recursos naturais, co fin de protexeren e melloraren a calidade de vida e defenderen e restauraren o medio ambiente, coa axuda da indispensable solidariedade colectiva. 3. Para quen viole o disposto no apartado anterior, nos termos que a lei fixe estableceranse sancins penais ou, se houbese lugar, administrativas, as como a obriga da reparacin do dano causado. Artigo 46 Os poderes pblicos garantirn a conservacin e promovern o enriquecemento do patrimonio histrico, cultural e artstico dos pobos de Espaa e dos bens que o integran, calquera que sexa o seu rxime xurdico e a sa titularidade. A lei penal sancionar os atentados contra este patrimonio. Artigo 47 Todos os espaois teen dereito a gozar dunha vivenda digna e axeitada. Os poderes pblicos promovern as condicins necesarias e establecern as normas pertinentes para faceren efectivo este dereito, regulando a utilizacin do solo de acordo co interese xeral para que se impida a especulacin. A comunidade participar nas plusvalas que nazan da accin urbanstica dos entes pblicos.

17

Artigo 48 Os poderes pblicos promovern as condicins para a participacin libre e eficaz da mocidade no desenvolvemento poltico, social, econmico e cultural. Artigo 49 Os poderes pblicos realizarn unha poltica de previsin, tratamento, rehabilitacin e integracin dos diminudos fsicos, sensoriais e psquicos, aos que lles prestarn a atencin especializada que requiran, e ampararanos especialmente para o gozo dos dereitos que este ttulo lles outorga a todos os cidadns. Artigo 50 Os poderes pblicos garantiranlles, mediante pensins axeitadas e periodicamente actualizadas, a suficiencia econmica aos cidadns na terceira idade. Tamn, e con independencia das obrigas familiares, promovern o seu benestar mediante un sistema de servizos sociais que atendern os seus problemas especficos de sade, vivenda, cultura e lecer. Artigo 51 1. Os poderes pblicos garantirn a defensa dos consumidores e usuarios, protexendo, mediante procedementos eficaces, a seguridade, a sade e mais os lextimos intereses econmicos deles. 2. Os poderes pblicos promovern a informacin e mais a educacin dos consumidores e usuarios, fomentarn as sas organizacins e oirn a estas nas cuestins que poidan afectar a aqueles, nos termos que a lei estableza. 3. No marco do disposto polos apartados anteriores, a lei regular o comercio interior e mais o rxime de autorizacin de produtos comerciais. Artigo 52 A lei regular as organizacins profesionais que contriban defensa dos intereses econmicos que lles sexan propios. A sa estrutura interna e funcionamento debern ser democrticos. Captulo IV Das garantas das liberdades e dereitos fundamentais

18

Artigo 53 1. Os dereitos e liberdades recoecidos no captulo segundo do presente ttulo vinculan a todos os poderes pblicos. S por lei, que en todo caso deber respectar o seu contido esencial, poder regularse o exercicio de tales dereitos e liberdades, que se tutelarn de acordo co previsto no artigo 161.1.a). 2. Calquera cidadn poder reclamar a tutela das liberdades e dereitos recoecidos no artigo 14 e a seccin l. do captulo segundo ante os tribunais ordinarios por un procedemento baseado nos principios de preferencia e sumariedade e, se fose mester, a travs do recurso de amparo perante o Tribunal Constitucional. Este derradeiro recurso seralle aplicable obxeccin de conciencia recoecida no artigo 30. 3. O recoecemento, o respecto e a proteccin dos principios recoecidos no captulo terceiro informarn a lexislacin positiva, a prctica xudicial e a actuacin dos poderes pblicos. S podern ser alegados perante a xurisdicin ordinaria de acordo co que dispoan as leis que os desenvolvan. Artigo 54 Unha lei orgnica regular a institucin do Defensor do Pobo, como alto comisionado das Cortes Xerais, designado por estas para a defensa dos dereitos comprendidos neste ttulo; para iso poder supervisar a actividade da administracin, dndolle conta s Cortes Xerais. Captulo V Da supresin dos dereitos e liberdades Artigo 55 1. Os dereitos recoecidos nos artigos 17, 18, apartados 2 e 3, artigos 19, 20, apartados 1.a) e d) e 5, artigos 21, 28, apartado 2, e artigo 37, apartado 2, podern ser suspendidos cando se acorde a declaracin de estado de excepcin ou de sitio nos termos previstos na Constitucin. Exceptase do establecido anteriormente o apartado 3 do artigo 17 para o suposto de declaracin de estado de excepcin. 2. Unha lei orgnica poder determinar a forma e os casos nos que, de xeito individual e coa necesaria intervencin xudicial e o adecuado control parlamentario, os dereitos recoecidos nos artigos 17, apartado 2, e 18, apartados 2 e 3, poden ser suspendidos para persoas determinadas, en relacin

19

coas investigacins correspondentes actuacin de bandas armadas ou elementos terroristas. A utilizacin inxustificada ou abusiva das facultades recoecidas na citada lei orgnica producir responsabilidade penal, como violacin dos dereitos e liberdades recoecidos polas leis. Ttulo II Da Coroa Artigo 56 1. O rei o xefe do Estado, smbolo da sa unidade e permanencia, arbitra e modera o funcionamento regular das institucins, asume a mis alta representacin do Estado espaol nas relacins internacionais, especialmente coas nacins da sa comunidade histrica, e exerce as funcins que lle atriben expresamente a Constitucin e mais as leis. 2. O seu ttulo o de rei de Espaa e poder facer uso dos demais que lle correspondan Coroa. 3. A persoa do rei inviolable e non est suxeita a responsabilidade. Os seus actos estarn sempre referendados na forma establecida no artigo 64, carecendo de validez sen ese referendo, ags o disposto no artigo 65.2. Artigo 57 1. A Coroa de Espaa hereditaria nos sucesores da S.M. don Juan Carlos I de Borbn, lextimo herdeiro da dinasta histrica. A sucesin no trono seguir a orde regular de primoxenitura e representacin, sendo preferida sempre a lia anterior s posteriores; na mesma lia, o grao mis prximo ao mis remoto; no mesmo grao, o varn muller, e no mesmo sexo, a persoa de mis idade de menos. 2. O prncipe herdeiro, dende o seu nacemento ou dende que se produza o feito que orixine o chamamento, ter a dignidade de prncipe de Asturias e os demais ttulos vinculados tradicionalmente ao sucesor da Coroa de Espaa. 3. Extinguidas todas as lias chamadas en dereito, as Cortes Xerais provern a sucesin na Coroa na forma que mis convea aos intereses de Espaa.

20

4. Aquelas persoas que tendo dereito sucesin no trono contraian matrimonio contra a expresa prohibicin do rei e das Cortes Xerais quedarn excludas na sucesin Coroa elas e os seus descendentes. 5. As abdicacins e renuncias e calquera dbida de feito ou de dereito que ocorra na orde de sucesin Coroa resolveranse por unha lei orgnica. Artigo 58 A raa consorte ou o consorte da raa non podern asumir funcins constitucionais, fra do disposto para a rexencia. Artigo 59 1. Cando o rei for menor de idade, o pai ou a nai do rei e, no seu defecto, o parente mis vello mis prximo a suceder na Coroa segundo a orde establecida na Constitucin entrar a exercer inmediatamente a rexencia e exerceraa durante o tempo da minora de idade do rei. 2. Se o rei quedase inhabilitado para o exercicio da sa autoridade e a imposibilidade fose recoecida polas Cortes Xerais, entrar a exercer inmediatamente a rexencia o prncipe herdeiro da Coroa, de ser maior de idade. De non o ser, procederase da maneira prevista no apartado anterior, ata que o prncipe herdeiro chegue maiora de idade. 3. Se non houbese ningunha persoa a quen lle corresponda a rexencia, esta ser nomeada polas Cortes Xerais, e compoerase dunha, tres ou cinco persoas. 4. Para o exercicio da rexencia cmpre ser espaol e maior de idade. 5. A rexencia exercerase por mandamento constitucional e sempre en nome do rei. Artigo 60 1. Ser titor do rei menor a persoa que no seu testamento nomease o rei defunto, sempre que sexa maior de idade e espaol de nacemento; se non o nomeara, ser titor o pai ou a nai, mentres permanezan vivos. No seu defecto, nomearano as Cortes Xerais, pero non podern acumularse os cargos de rexente e titor senn no pai, nai ou ascendentes directos do rei. 2. O exercicio da tutela tamn incompatible co de todo cargo ou representacin poltica.

21

Artigo 61 1. O rei, ao ser proclamado perante as Cortes Xerais, prestar xuramento de desempear fielmente as sas funcins, gardar e facer que se garde a Constitucin e mais as leis e que se respecten os dereitos dos cidadns e das comunidades autnomas. 2. O prncipe herdeiro, ao chegar maiora de idade, e o rexente ou rexentes, ao se faceren cargo das sas funcins, prestarn o mesmo xuramento, as como o de fidelidade ao rei. Artigo 62 Correspndelle ao rei: a) A sancin e a promulgacin das leis. b) A convocatoria e disolucin das Cortes Xerais e a convocatoria de eleccins nos termos previstos na Constitucin. c) Convocar a referendo nos casos previstos na Constitucin. d) Propoer candidato a presidente do Goberno e, se o caso, nomealo, as como poer fin s sas funcins nos termos previstos na Constitucin. e) Nomear e separar os membros do Goberno, por proposta do seu presidente. f) Expedir os decretos acordados no Consello de Ministros, conferir os empregos civs e militares e a concesin de honores e distincins de acordo coas leis. g) Ser informado dos asuntos de Estado e presidir, para estes efectos, as sesins do Consello de Ministros, cando o estime oportuno, por peticin do presidente do Goberno. h) O mando supremo das Forzas Armadas. i) O exercicio do dereito de graza de acordo coa lei, que non poder autorizar indultos xerais. j) O alto padroado das reais academias.

22

Artigo 63 1. O rei acredita os embaixadores e outros representantes diplomticos. Os representantes estranxeiros en Espaa estn acreditados ante el. 2. Ao rei correspndelle a manifestacin do consentimento do Estado para se obrigar internacionalmente por medio de tratados, de conformidade coa Constitucin e as leis. 3. Ao rei correspndelle, logo da autorizacin das Cortes Xerais, declarar a guerra e facer a paz. Artigo 64 1. Os actos do rei sern referendados polo presidente do Goberno e, se cmpre, polos ministros competentes. A proposta e o nomeamento do presidente do Goberno, e a disolucin prevista no artigo 99, sern referendados polo presidente do Congreso. 2. Dos actos do rei sern responsables as persoas que os referenden. Artigo 65 1. O rei recibe dos orzamentos do Estado unha cantidade global para sustento da sa familia e casa, e distribea libremente. 2. O rei nomea e releva libremente os membros civs e militares da sa casa. Ttulo III Das Cortes Xerais Captulo I Das cmaras Artigo 66 1. As Cortes Xerais representan ao pobo espaol e estn formadas polo Congreso dos Deputados e o Senado.

23

2. As Cortes Xerais exercen a potestade lexislativa do Estado, aproban os seus orzamentos, controlan a accin do Goberno e teen as demais competencias que lles atriba a Constitucin. 3. As Cortes Xerais son inviolables. Artigo 67 1. Ningun poder ser membro das das cmaras simultaneamente, nin acumular a acta dunha asemblea de comunidade autnoma coa de deputado ao Congreso. 2. Os membros das Cortes Xerais non estarn ligados por mandato imperativo. 3. As reunins de parlamentarios que se celebren sen convocatoria regulamentaria non vincularn as cmaras e non podern facer exercicio das sas funcins nin ostentacin dos seus privilexios. Artigo 68 1. O Congreso componse dun mnimo de 300 e un mximo de 400 deputados, elixidos por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto, nos termos que estableza a lei. 2. A circunscricin electoral a provincia. As poboacins de Ceuta e Melilla estarn representadas con cadanseu deputado. A lei distribuir o nmero total de deputados, asignndolle unha representacin mnima inicial a cada circunscricin e distribundo os demais en proporcin sa poboacin. 3. A eleccin verificarase en cada circunscricin atendendo criterios de representacin proporcional. 4. O Congreso elxese por catro anos. O mandato dos deputados termina catro anos despois da sa eleccin ou o da da disolucin da cmara. 5. Son electores e elixibles todos os espaois que estean en pleno uso dos seus dereitos polticos. A lei recoecer e o Estado facilitar o exercicio do dereito de sufraxio aos espaois que se atopen fra do territorio de Espaa.

24

6. As eleccins tern lugar entre os trinta das e sesenta das dende a terminacin do mandato. O Congreso electo deber de ser convocado dentro dos vinte e cinco das seguintes celebracin das eleccins. Artigo 69 1. O Senado a cmara de representacin territorial. 2. En cada provincia elixiranse catro senadores por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto, polos votantes de cada unha delas, nos termos que sinale unha lei orgnica. 3. Nas provincias insulares, cada illa ou agrupacin delas, con cabido ou consello insular, constituir unha circunscricin para efectos de eleccin de senadores, correspondndolle tres a cada unha das illas maiores Gran Canaria, Mallorca e Tenerife e un a cada unha das seguintes illas ou agrupacins: Ibiza-Formentera, Menorca, Fuerteventura, Gomera, Hierro, Lanzarote e La Palma. 4. As poboacins de Ceuta e Melilla elixirn cada unha delas dous senadores. 5. As comunidades autnomas designarn ademais un senador e outro mis por cada milln de habitantes do seu respectivo territorio. A designacin corresponderalle asemblea lexislativa ou, no seu defecto, ao rgano colexiado superior da comunidade autnoma, de acordo co que establezan os estatutos, que asegurarn, en todo caso, a adecuada representacin proporcional. 6. O Senado elxese por catro anos. O mandato dos senadores termina catro anos despois da sa eleccin ou o da da disolucin da cmara. Artigo 70 1. A lei electoral determinar as causas de inelixibilidade e incompatibilidade dos deputados e senadores, que comprendern, en todo caso: a) Os compoentes do Tribunal Constitucional. b) Os altos cargos da Administracin do Estado que determine a lei, coa excepcin dos membros do Goberno.

25

c) O Defensor do Pobo. d) Os maxistrados, xuces e fiscais en activo. e) Os militares profesionais e membros das forzas e corpos de seguridade e polica en activo. f) Os membros das xuntas electorais. 2. A validez das actas e credenciais dos membros de ambas as cmaras estar sometida a control xudicial, nos termos que estableza a lei electoral. Artigo 71 1. Os deputados e senadores gozarn de inviolabilidade polas opinins manifestadas no exercicio das sas funcins. 2. Durante o perodo do seu mandato os deputados e senadores gozarn tamn de inmunidade e s podern ser detidos en caso de flagrante delito. Non podern ser inculpados nin procesados sen a previa autorizacin da cmara respectiva. 3. Nas causas contra deputados e senadores ser competente a Sala do Penal do Tribunal Supremo. 4. Os deputados e senadores percibirn unha asignacin que ser fixada polas respectivas cmaras. Artigo 72 1. As cmaras establecen os seus propios regulamentos, aproban autonomamente os seus orzamentos e, de comn acordo, regulan o estatuto do persoal das Cortes Xerais. Os regulamentos e a sa reforma sern sometidos a unha votacin final sobre a sa totalidade, que requirir a maiora absoluta. 2. As cmaras elixen os seus respectivos presidentes e os demais membros das sas mesas. As sesins conxuntas sern presididas polo presidente do Congreso e rexeranse por un regulamento das Cortes Xerais aprobado por maiora absoluta de cada cmara. 3. Os presidentes das cmaras exercen en nome delas todos os poderes administrativos e facultades de polica no interior das sas respectivas sedes.

26

Artigo 73 1. As cmaras reuniranse anualmente en dous perodos ordinarios de sesins: o primeiro, de setembro a decembro, e o segundo, de febreiro a xuo. 2. As cmaras podern reunirse en sesins extraordinarias por peticin do Goberno, da Deputacin Permanente ou da maiora absoluta dos membros de calquera das cmaras. As sesins extraordinarias deberanse convocar sobre unha orde do da determinada e sern clausuradas unha vez que esta se esgote. Artigo 74 1. As cmaras reuniranse en sesin conxunta para o exercicio das competencias non lexislativas que o ttulo II lle atribe expresamente s Cortes Xerais. 2. As decisins das Cortes Xerais previstas nos artigos 94.1, 145.2 e 158.2 adoptaranse por maiora de cada unha das cmaras. No primeiro caso, o procedemento iniciarao o Congreso, e nos outros dous, o Senado. En ambos os casos, se non houbera acordo entre Senado e Congreso, intentarase obter por unha comisin mixta composta de igual nmero de deputados e senadores. A comisin presentar un texto, que ser votado por ambas as cmaras. Se non se aproba na forma establecida decidir o Congreso por maiora absoluta. Artigo 75 1. As cmaras funcionarn en Pleno e por comisins. 2. As cmaras podern delegar nas comisins lexislativas permanentes a aprobacin de proxectos ou proposicins de lei. O Pleno poder, con todo, avocar en calquera momento o debate e votacin de calquera proxecto ou proposicin de lei que xa fora obxecto desta delegacin. 3. Quedan exceptuados do disposto no apartado anterior a reforma constitucional, as cuestins internacionais, as leis orgnicas e de bases e os orzamentos xerais do Estado. Artigo 76 1. O Congreso e o Senado, e, se o caso, ambas as cmaras asemade, podern nomear comisins de investigacin sobre calquera asunto de interese pblico. As sas conclusins non sern vinculantes para os tribunais, nin afectarn as resolucins xudiciais, sen prexuzo de que o resultado da

27

investigacin lle sexa comunicado ao ministerio fiscal para o exercicio, cando proceda, das accins oportunas. 2. Ser obrigatorio comparecer por requirimento das cmaras. A lei regular as sancins que poidan impoerse por incumprimento desta obriga. Artigo 77 1. As cmaras poden recibir peticins individuais e colectivas, sempre por escrito, quedando prohibida a presentacin directa por manifestacins cidads. 2. As cmaras pdenlle remitir ao Goberno as peticins que reciban. O Goberno est obrigado a explicarse sobre o seu contido, sempre que as cmaras o esixan. Artigo 78 1. En cada cmara haber unha Deputacin Permanente composta por un mnimo de vinte e un membros, que representarn os grupos parlamentarios, en proporcin sa importancia numrica. 2. As deputacins permanentes estarn presididas polo presidente da cmara respectiva e tern como funcins a prevista no artigo 73, a de asumir as facultades que lles correspondan s cmaras, de acordo cos artigos 86 e 116, en caso de que estas fosen disoltas ou expirase o seu mandato, e a de velar polos poderes das cmaras, cando estas non estean reunidas. 3. Expirado o mandato ou en caso de disolucin, as deputacins permanentes seguirn exercendo as sas funcins ata a constitucin das novas Cortes Xerais. 4. Reunida a cmara correspondente, a Deputacin Permanente dar conta dos asuntos tratados e das sas decisins. Artigo 79 1. Para adoptaren acordos as cmaras deben estar regulamentariamente e con asistencia da maiora dos seus membros. reunidas

2. Eses acordos, para seren vlidos, debern ser aprobados pola maiora dos membros presentes, sen prexuzo das maioras especiais que establezan a Constitucin ou as leis orgnicas e mais as que para a eleccin de persoas establezan os regulamentos das cmaras.

28

3. O voto de senadores e deputados persoal e indelegable. Artigo 80 As sesins plenarias das cmaras sern pblicas, salvo acordo contrario de cada cmara, adoptado por maiora absoluta ou de acordo co regulamento. Captulo II Da elaboracin das leis Artigo 81 1. Son leis orgnicas as relativas ao desenvolvemento dos dereitos fundamentais e das liberdades pblicas, as que aproben os estatutos de autonoma e o rxime electoral xeral e as demais previstas na Constitucin. 2. A aprobacin, modificacin ou derrogacin das leis orgnicas esixir maiora absoluta do Congreso, nunha votacin final sobre o conxunto do proxecto. Artigo 82 1. As Cortes Xerais podern delegar no Goberno a potestade de ditar normas con categora de lei sobre materias determinadas non includas no artigo anterior. 2. A delegacin lexislativa deberase outorgar mediante unha lei de bases cando o seu obxecto sexa a formacin de textos articulados ou por unha lei ordinaria cando se trate de refundir varios textos legais nun s. 3. A delegacin lexislativa terselle que outorgar ao Goberno de forma expresa para materia concreta e con fixacin do prazo para o seu exercicio. A delegacin esgotarase polo uso que dela faga o Goberno mediante a publicacin da norma correspondente. Non poder entenderse concedida de modo implcito ou por tempo indeterminado. Tampouco poder ser permitida a subdelegacin a autoridades distintas do propio Goberno. 4. As leis de bases delimitarn con precisin o obxecto e alcance da delegacin lexislativa e os principios e criterios que se han de seguir no seu exercicio.

29

5. A autorizacin para refundir textos legais determinar o mbito normativo a que se refire o contido da delegacin, especificando se se circunscribe mera formulacin dun texto nico ou se se incle a regularizacin, aclaracin e harmonizacin dos textos legais que van ser refundidos. 6. Sen prexuzo da competencia propia dos tribunais, as leis de delegacin podern establecer en cada caso frmulas adicionais de control. Artigo 83 As leis de bases non podern en ningn caso: a) Autorizar a modificacin da propia lei de bases. b) Facultar para ditar normas con carcter retroactivo. Artigo 84 Cando unha proposicin de lei ou unha emenda sexa contraria a unha delegacin lexislativa en vigor, o Goberno est facultado para se opoer sa tramitacin. En tal suposto, poder presentarse unha proposicin de lei para a derrogacin total ou parcial da lei de delegacin. Artigo 85 As disposicins do Goberno que contean a lexislacin delegada recibirn o ttulo de decretos lexislativos. Artigo 86 1. En caso de extraordinaria e urxente necesidade, o Goberno poder ditar disposicins lexislativas provisionais que tomarn a forma de decretos lei e que non podern afectar o ordenamento das institucins bsicas do Estado, os dereitos, deberes e liberdades dos cidadns regulados no ttulo I, o rxime das comunidades autnomas nin o dereito electoral xeral. 2. Os decretos lei debern ser inmediatamente sometidos a debate e votacin de totalidade ao Congreso dos Deputados, convocado para o efecto se non estivese reunido, no prazo dos trinta das seguintes sa promulgacin. O Congreso terase que pronunciar expresamente dentro dese prazo sobre a sa validacin ou derrogacin; para iso o regulamento establecer un procedemento especial e sumario.

30

3. Durante o prazo establecido no apartado anterior as Cortes podern tramitalos como proxectos de lei polo procedemento de urxencia. Artigo 87 1. A iniciativa lexislativa correspndelles ao Goberno, ao Congreso e ao Senado, de acordo coa Constitucin e os regulamentos das cmaras. 2. As asembleas das comunidades autnomas podern solicitar do Goberno a adopcin dun proxecto de lei ou remitiren Mesa do Congreso unha proposicin de lei, delegando ante a citada cmara un mximo de tres membros da asemblea encargados da sa defensa. 3. Unha lei orgnica regular as formas de exercicio e requisitos da iniciativa popular para a presentacin de proposicins de lei. En todo caso esixiranse non menos de 500.000 sinaturas acreditadas. Non proceder esa iniciativa en materias propias de lei orgnica, tributarias ou de carcter internacional, nin no relativo prerrogativa de graza. Artigo 88 Os proxectos de lei sern aprobados en Consello de Ministros, que os someter ao Congreso, acompaados dunha exposicin de motivos e dos antecedentes necesarios para se pronunciar sobre eles. Artigo 89 1. A tramitacin das proposicins de lei regularase polos regulamentos das cmaras, sen que a prioridade debida aos proxectos de lei impida o exercicio da iniciativa lexislativa nos termos regulados polo artigo 87. 2. As proposicins de lei que, de acordo co artigo 87, tome en consideracin o Senado remitirnselle ao Congreso para o seu trmite neste como tal proposicin. Artigo 90 1. Aprobado un proxecto de lei ordinaria ou orgnica polo Congreso dos Deputados, o seu presidente daralle inmediata conta del ao presidente do Senado, que o someter deliberacin deste.

31

2. O Senado no prazo de dous meses, a partir do da da recepcin do texto, pode, mediante mensaxe motivada, vetalo ou introducir emendas nel. O veto deber ser aprobado por maiora absoluta. O proxecto non poder ser sometido ao rei para sancin sen que o Congreso ratifique por maiora absoluta, en caso de veto, o texto inicial, ou por maiora simple, unha vez transcorridos dous meses dende a interposicin daquel, ou se pronuncie sobre as emendas, aceptndoas ou non por maiora simple. 3. O prazo de dous meses de que o Senado dispn para vetar ou emendar o proxecto reducirase ao de vinte das naturais nos proxectos declarados urxentes polo Goberno ou polo Congreso dos Deputados. Artigo 91 O rei sancionar no prazo de quince das as leis aprobadas polas Cortes Xerais, e promulgaraas e ordenar a sa inmediata publicacin. Artigo 92 1. As decisins polticas de especial transcendencia podern ser sometidas a referendo consultivo de todos os cidadns. 2. O referendo ser convocado polo rei, mediante proposta do presidente do Goberno previamente autorizada polo Congreso dos Deputados. 3. Unha lei orgnica regular as condicins e mais o procedemento das distintas modalidades de referendo previstas nesta Constitucin. Captulo III Dos tratados internacionais Artigo 93 Mediante lei orgnica poder autorizarse o asinamento de tratados polos que se lle atriba a unha organizacin ou institucin internacional o exercicio de competencias derivadas da Constitucin. Correspndelles s Cortes Xerais e mais ao Goberno, segundo os casos, a garanta do cumprimento destes tratados e das resolucins emanadas dos organismos internacionais ou supranacionais titulares da cesin.

32

Artigo 94 1. A prestacin do consentimento do Estado para se obrigar por medio de tratados ou convenios requirir a previa autorizacin das Cortes Xerais, nos seguintes casos: a) Tratados de carcter poltico. b) Tratados ou convenios de carcter militar. c) Tratados ou convenios que afecten a integridade territorial do Estado ou os dereitos e deberes fundamentais establecidos no ttulo I. d) Tratados ou convenios que impliquen obrigas financeiras para a Facenda pblica. e) Tratados ou convenios que supoan modificacin ou derrogacin dalgunha lei ou esixan medidas lexislativas para a sa execucin. 2. O Congreso e mais o Senado sern inmediatamente informados da conclusin dos restantes tratados ou convenios. Artigo 95 1. O asinamento dun tratado internacional que contea estipulacins contrarias Constitucin esixir a previa revisin constitucional. 2. O Goberno ou calquera das cmaras pode requirir o Tribunal Constitucional para que declare se existe ou non esa contradicin. Artigo 96 1. Os tratados internacionais validamente asinados, unha vez publicados oficialmente en Espaa, formarn parte do ordenamento interno. As sas disposicins s podern ser derrogadas, modificadas ou suspendidas na forma prevista nos propios tratados ou de acordo coas normas xerais do dereito internacional. 2. Para a denuncia dos tratados e convenios internacionais utilizarase o mesmo procedemento previsto para a sa aprobacin no artigo 94.

33

Ttulo IV Do Goberno e da Administracin Artigo 97 O Goberno dirixe a poltica interior e exterior, a Administracin civil e militar e a defensa do Estado. Exerce a funcin executiva e a potestade regulamentaria de acordo coa Constitucin e as leis. Artigo 98 1. O Goberno componse do presidente, dos vicepresidentes, se o caso, dos ministros e dos demais membros que estableza a lei. 2. O presidente dirixe a accin do Goberno e coordina as funcins dos demais membros del, sen prexuzo da competencia e responsabilidade directa destes na sa xestin. 3. Os membros do Goberno non podern exercer outras funcins representativas ca as propias do mandato parlamentario, nin calquera outra funcin pblica que non derive do seu cargo, nin ningunha actividade profesional ou mercantil. 4. A lei regular o estatuto e incompatibilidades dos membros do Goberno. Artigo 99 1. Despois de cada renovacin do Congreso dos Deputados, e nos demais supostos constitucionais en que as proceda, o rei, logo de consulta cos representantes designados polos grupos polticos con representacin parlamentaria, e por medio do presidente do Congreso, propoer un candidato Presidencia do Goberno. 2. O candidato proposto conforme o previsto no apartado anterior expoer perante o Congreso dos Deputados o programa poltico do Goberno que pretenda formar e solicitar a confianza da cmara. 3. Se o Congreso dos Deputados, polo voto da maiora absoluta dos seus membros, lle outorgase a sa confianza ao citado candidato, o rei nomearao presidente. Se non se acada esa maiora, someterase a mesma proposta a nova

34

votacin corenta e oito horas despois da anterior, e a confianza entenderase outorgada se obtn a maiora simple. 4. Se efectuadas as citadas votacins non se outorgase a confianza para a investidura, tramitaranse sucesivas propostas na forma prevista nos apartados anteriores. 5. Se, transcorrido o prazo de dous meses, contado dende a primeira votacin de investidura, ningn candidato obtivo a confianza do Congreso, o rei disolver ambas as cmaras e convocar novas eleccins co referendo do presidente do Congreso. Artigo 100 Os demais membros do Goberno sern nomeados e separados polo rei, por proposta do seu presidente. Artigo 101 1. O Goberno cesa tras a celebracin de eleccins xerais, nos casos de perda de confianza parlamentaria previstos na Constitucin ou por dimisin ou morte do seu presidente. 2. O Goberno cesante continuar en funcins ata a toma de posesin do novo Goberno. Artigo 102 1. A responsabilidade criminal do presidente e dos demais membros do Goberno ser esixible, cando exista, perante a Sala do Penal do Tribunal Supremo. 2. Se a acusacin fose por traizn ou por calquera delito contra a seguridade do Estado no exercicio das sas funcins, s poder ser formulada por iniciativa da cuarta parte dos membros do Congreso, e coa aprobacin da maiora absoluta deste. 3. A prerrogativa real de graza non ser aplicable a ningn dos supostos do presente artigo. Artigo 103

35

1. A Administracin pblica serve con obxectividade os intereses xerais e acta de acordo cos principios de eficacia, xerarqua, descentralizacin, desconcentracin e coordinacin, con sometemento pleno lei e mais ao dereito. 2. Os rganos da Administracin do Estado son creados, rexidos e coordinados de acordo coa lei. 3. A lei regular o estatuto dos funcionarios pblicos, o acceso funcin pblica de acordo cos principios de mrito e capacidade, as peculiaridades do exercicio do seu dereito sindicacin, o sistema de incompatibilidades e as garantas para a imparcialidade no exercicio das sas funcins. Artigo 104 1. As forzas e corpos de seguridade, baixo a dependencia do Goberno, tern como misin protexer o libre exercicio dos dereitos e liberdades e garantir a seguridade cidad. 2. Unha lei orgnica determinar as funcins, principios bsicos de actuacin e estatutos das forzas e corpos de seguridade. Artigo 105 A lei regular: a) A audiencia dos cidadns, directamente ou mediante as organizacins e asociacins recoecidas pola lei, no procedemento de elaboracin das disposicins administrativas que os afecten. b) O acceso dos cidadns aos arquivos e rexistros administrativos, menos no que afecte a seguridade e defensa do Estado, a investigacin dos delitos e a intimidade das persoas. c) O procedemento polo que deben producirse os actos administrativos, garantindo, cando proceda, a audiencia do interesado. Artigo 106 1. Os tribunais controlan a potestade regulamentaria e a legalidade da actuacin administrativa, as como o sometemento desta aos fins que a xustifican.

36

2. Os particulares, nos termos establecidos pola lei, tern dereito a ser indemnizados por toda lesin que sufran en calquera dos seus bens e dereitos, ags en casos de forza maior, sempre que a lesin sexa consecuencia do funcionamento dos servizos pblicos. Artigo 107 O Consello de Estado o supremo rgano consultivo do Goberno. Unha lei orgnica regular a sa composicin e competencia. Ttulo V Das relacins entre o Goberno e as Cortes Xerais Artigo 108 O Goberno responde solidariamente da sa xestin poltica perante o Congreso dos Deputados. Artigo 109 As cmaras e as sas comisins podern solicitar, por medio dos presidentes daquelas, a informacin e axuda que precisen do Goberno e dos seus departamentos e de calquera autoridade do Estado e das comunidades autnomas. Artigo 110 1. As cmaras e as sas comisins poden reclamar a presenza dos membros do Goberno. 2. Os membros do Goberno teen acceso s sesins das cmaras e s sas comisins e a facultade de se faceren or nelas e podern solicitar que informen perante aquelas funcionarios dos seus departamentos. Artigo 111 1. O Goberno e cada un dos seus membros estn sometidos s interpelacins e preguntas que lles formulen nas cmaras. Para esta clase de debate os regulamentos establecern un tempo mnimo semanal. 2. Toda interpelacin poder dar lugar a unha mocin na que a cmara manifeste a sa posicin.

37

Artigo 112 O presidente do Goberno, logo de deliberacin do Consello de Ministros, pode formular perante o Congreso dos Deputados a cuestin de confianza sobre o seu programa ou sobre unha declaracin de poltica xeral. A confianza entenderase outorgada cando vote a favor dela a maiora simple dos deputados. Artigo 113 1. O Congreso dos Deputados pode esixir a responsabilidade poltica do Goberno mediante a adopcin por maiora absoluta da mocin de censura. 2. A mocin de censura deber ser proposta cando menos pola dcima parte dos deputados, e ter que inclur un candidato Presidencia do Goberno. 3. A mocin de censura non poder ser votada en tanto non transcorran cinco das dende a sa presentacin. Nos dous primeiros das do devandito prazo podern presentarse mocins alternativas. 4. Se a mocin de censura non fose aprobada polo Congreso, os seus signatarios non podern presentar outra durante o mesmo perodo de sesins. Artigo 114 1. Se o Congreso lle nega a sa confianza ao Goberno, este presentaralle a sa dimisin ao rei e a seguir procederase designacin de presidente do Goberno, segundo o disposto no artigo 99. 2. Se o Congreso adopta unha mocin de censura, o Goberno presentaralle a sa dimisin ao rei e o candidato includo naquela entenderase investido da confianza da cmara para os efectos previstos no artigo 99. O rei nomearao presidente do Goberno. Artigo 115 1. O presidente do Goberno, logo de deliberacin do Consello de Ministros, e baixo a sa exclusiva responsabilidade, poder propoer a disolucin do Congreso, do Senado ou das Cortes Xerais, que ser decretada polo rei. O decreto de disolucin fixar a data das eleccins. 2. A proposta de disolucin non poder presentarse cando estea en trmite unha mocin de censura.

38

3. Non proceder nova disolucin antes de que transcorra un ano dende a anterior, ags o disposto no artigo 99, apartado 5. Artigo 116 1. Unha lei orgnica regular os estados de alarma, de excepcin e de sitio, e as competencias e limitacins correspondentes. 2. O estado de alarma ser declarado polo Goberno mediante decreto acordado en Consello de Ministros por un prazo mximo de quince das, dndolle conta ao Congreso dos Deputados, reunido inmediatamente para o efecto; sen a autorizacin deste non poder ser prorrogado o citado prazo. O decreto determinar o mbito territorial a que se estenden os efectos da declaracin. 3. O estado de excepcin ser declarado polo Goberno mediante decreto acordado en Consello de Ministros logo de autorizacin do Congreso dos Deputados. A autorizacin e proclamacin do estado de excepcin deber determinar expresamente os seus efectos, o mbito territorial a que se estende e a sa duracin, que non poder exceder de trinta das, prorrogables por outro prazo igual, cos mesmos requisitos. 4. O estado de sitio ser declarado pola maiora absoluta do Congreso dos Deputados, por proposta exclusiva do Goberno. O Congreso determinar o seu mbito territorial, duracin e condicins. 5. Non poder procederse disolucin do Congreso mentres estean declarados algns dos estados comprendidos neste artigo, quedando automaticamente convocadas as cmaras de non estaren en perodo de sesins. O seu funcionamento, as como o dos demais poderes constitucionais do Estado, non podern interromperse durante a vixencia destes estados. Disolto o Congreso ou expirado o seu mandato, de se producir algunha das situacins que dan lugar a calquera dos citados estados, as competencias do Congreso sern asumidas pola sa Deputacin Permanente. 6. A declaracin dos estados de alarma, de excepcin e de sitio non modificarn o principio de responsabilidade do Goberno e dos seus axentes recoecidos na Constitucin e nas leis.

39

Ttulo VI Do poder xudicial Artigo 117 1. A xustiza emana do pobo e administrada en nome do rei por xuces e maxistrados integrantes do poder xudicial, independentes, inamovibles, responsables e sometidos unicamente ao imperio da lei. 2. Os xuces e maxistrados non podern ser separados, suspendidos, trasladados nin xubilados, a non ser por algunha das causas e coas garantas previstas na lei. 3. O exercicio da potestade xurisdicional en toda clase de procesos, xulgando e facendo executar o xulgado, correspndelles s aos xulgados e tribunais determinados polas leis, conforme as normas de competencia e procedemento que estas establezan. 4. Os xulgados e tribunais non exercern mis funcins ca as sinaladas no apartado anterior e as que expresamente lles sexan atribudas pola lei en garanta de calquera dereito. 5. O principio de unidade xurisdicional a base da organizacin e funcionamento dos tribunais. A lei regular o exercicio da xurisdicin militar no mbito estritamente castrense e nos supostos de estado de sitio, segundo os principios da Constitucin. 6. Prohbense os tribunais de excepcin. Artigo 118 obrigatorio o cumprimento das sentenzas e demais resolucins firmes dos xuces e tribunais, as como prestar tamn a colaboracin por eles requirida no curso do proceso e na execucin das resolucins. Artigo 119 A xustiza ser gratuta cando as o dispoa a lei e, en todo caso, respecto de quen acredite insuficiencia de recursos para litigar.

40

Artigo 120 1. As actuacins xudiciais sern pblicas, coas excepcins previstas nas leis de procedemento. 2. O procedemento ser predominantemente oral, sobre todo en materia criminal. 3. As sentenzas sern sempre motivadas e pronunciaranse en audiencia pblica. Artigo 121 Os danos causados por erro xudicial, as como tamn os que sexan consecuencia do funcionamento anormal da Administracin de Xustiza, darn dereito a unha indemnizacin a cargo do Estado, conforme a lei. Artigo 122 1. A Lei orgnica do poder xudicial determinar a constitucin, funcionamento e goberno dos xulgados e tribunais, as como o estatuto xurdico dos xuces e maxistrados de carreira, que formarn un corpo nico, e do persoal ao servizo da Administracin de Xustiza. 2. O Consello Xeral do Poder Xudicial o rgano de goberno deste. A lei orgnica establecer o seu estatuto e o rxime de incompatibilidades dos seus membros e as sas funcins, especialmente en materia de nomeamentos, ascensos, inspeccin e rxime disciplinario. 3. O Consello Xeral do Poder Xudicial estar integrado polo presidente do Tribunal Supremo, que o presidir, e por vinte membros nomeados polo rei por un perodo de cinco anos. Destes, doce entre xuces e maxistrados de todas as categoras xudiciais, nos termos que estableza a lei orgnica; catro por proposta do Congreso dos Deputados, e catro por proposta do Senado, elixidos en ambos os casos por maiora de tres quintos dos seus membros, entre avogados e outros xuristas, todos eles de recoecida competencia e con mis de quince anos de exercicio na sa profesin. Artigo 123

41

1. O Tribunal Supremo, con xurisdicin en toda Espaa, o rgano xurisdicional superior en todas as ordes, salvo o disposto en materia de garantas constitucionais. 2. O presidente do Tribunal Supremo ser nomeado polo rei, por proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial, da maneira que determine a lei. Artigo 124 1. O ministerio fiscal, parte das funcins encomendadas a outros rganos, ten por finalidades promover a accin da xustiza en defensa da legalidade, dos dereitos dos cidadns e do interese pblico tutelado pola lei, de oficio ou por peticin dos interesados, as como velar pola independencia dos tribunais e procurar perante estes a satisfaccin do interese social. 2. O ministerio fiscal exerce as sas funcins mediante rganos de seu, conforme os principios de unidade de actuacin e dependencia xerrquica e con suxeicin, en todo caso, aos de legalidade e imparcialidade. 3. A lei regular o estatuto orgnico do ministerio fiscal. 4. O fiscal xeral do Estado ser nomeado polo rei, por proposta do Goberno, unha vez escoitado o Consello Xeral do Poder Xudicial. Artigo 125 Os cidadns podern exercer a accin popular e participaren na Administracin de Xustiza mediante a institucin do xurado, na forma e con respecto a aqueles procesos penais que a lei determine, e tamn nos tribunais consuetudinarios e tradicionais. Artigo 126 A polica xudicial depende dos xuces, dos tribunais e do ministerio fiscal nas sas funcins de pescuda do delito e de descubrimento e aseguramento do delincuente nos termos que a lei estableza. Artigo 127 1. Os xuces e maxistrados, e mais os fiscais, mentres estean en activo, non podern desempear outros cargos pblicos nin pertencer a partidos polticos ou sindicatos. A lei establecer o sistema e modalidades de asociacin profesional dos xuces, maxistrados e fiscais.

42

2. A lei establecer o rxime de incompatibilidades dos membros do poder xudicial de maneira que asegure a total independencia deles. Ttulo VII Economa e facenda Artigo 128 1. Toda a riqueza do pas nas sas distintas formas e calquera que sexa a sa titularidade est subordinada ao interese xeral. 2. Recocese a iniciativa pblica na actividade econmica. Mediante lei podernselle reservar ao sector pblico recursos ou servizos esenciais, especialmente no caso de monopolio, e tamn acordar a intervencin de empresas cando as o esixa o interese xeral. Artigo 129 1. A lei establecer as formas de participacin dos interesados na Seguridade Social e na actividade dos organismos pblicos con funcin que afecte directamente a calidade da vida ou o benestar xeral. 2. Os poderes pblicos promovern con eficacia as diversas formas de participacin na empresa e fomentarn mediante unha lexislacin axeitada as sociedades cooperativas. Tamn establecern os medios que faciliten o acceso dos traballadores propiedade dos medios de producin. Artigo 130 1. Os poderes pblicos atendern a modernizacin e desenvolvemento de todos os sectores econmicos e, en particular, da agricultura, da gandara, da pesca e da artesana, co fin de equiparar o nivel de vida de todos os espaois. 2. Co mesmo fin outorgarselles un tratamento especial s zonas de montaa. Artigo 131 1. O Estado mediante lei poder planificar a actividade econmica xeral para atender as necesidades colectivas, equilibrar e harmonizar o desenvolvemento rexional e sectorial e estimular o crecemento da renda e da riqueza e a sa mis xusta distribucin.

43

2. O Goberno elaborar os proxectos de planificacin de acordo coas previsins que lle sexan subministradas polas comunidades autnomas e o asesoramento e colaboracin dos sindicatos e outras organizacins profesionais, empresariais e econmicas. A tal fin constituirase un consello, cunha composicin e cunhas funcins que se desenvolvern por lei. Artigo 132 l. A lei regular o rxime xurdico dos bens de dominio pblico e dos comunais, inspirndose nos principios de inalienabilidade, imprescritibilidade e inembargabilidade, as como a sa desafectacin. 2. Son bens de dominio pblico estatal os que determine a lei e, en todo caso, a zona martimo-terrestre, as praias, o mar territorial e os recursos naturais da zona econmica e a plataforma continental. 3. Regularanse por lei o patrimonio do Estado e o patrimonio nacional, a sa administracin, defensa e conservacin. Artigo 133 1. A potestade orixinaria para establecer os tributos correspndelle exclusivamente ao Estado, mediante lei. 2. As comunidades autnomas e as corporacins locais podern establecer e esixir tributos de acordo coa Constitucin e coas leis. 3. Todo beneficio fiscal que afecte os tributos do Estado deberase establecer por lei. 4. As administracins pblicas s podern contraer obrigas financeiras e realizar gastos de acordo coas leis. Artigo 134 l. Correspndelle ao Goberno a elaboracin dos orzamentos xerais do Estado e s Cortes Xerais o seu exame, emenda e aprobacin. 2. Os orzamentos xerais do Estado tern carcter anual, incluirn a totalidade dos gastos e ingresos do sector pblico estatal e neles consignarase o importe dos beneficios fiscais que afecten aos tributos do Estado.

44

3. O Goberno deber presentar perante o Congreso dos Deputados os orzamentos xerais do Estado cando menos tres meses antes da expiracin dos do ano anterior. 4. Se a Lei de orzamentos non se aprobase antes do primeiro da do exercicio econmico correspondente, consideraranse automaticamente prorrogados os orzamentos do exercicio anterior ata a aprobacin dos novos. 5. Aprobados os orzamentos xerais do Estado, o Goberno poder presentar proxectos de lei que impliquen aumento do gasto pblico ou diminucin dos ingresos correspondentes ao mesmo exercicio orzamentario. 6. Toda proposicin ou emenda que supoa aumento dos crditos ou diminucin dos ingresos orzamentarios requirir a conformidade do Goberno para a sa tramitacin. 7. A Lei de orzamentos non pode crear tributos. Poder modificalos cando estea previsto nunha lei tributaria substantiva. Artigo 135 2 1. Todas as administracins pblicas adecuarn as sas actuacins ao principio de estabilidade orzamentaria. 2. O Estado e as Comunidades Autnomas non podern incorrer nun dficit estrutural que supere as marxes establecidas, de ser o caso, pola Unin Europea para os seus Estados membros. Unha lei orgnica fixar o dficit estrutural mximo permitido ao Estado e s Comunidades Autnomas, en relacin co seu produto interior bruto. As entidades locais debern presentar equilibrio orzamentario. 3. O Estado e as Comunidades Autnomas debern estar autorizados por lei para emitir dbeda pblica ou contraer crdito. Os crditos para satisfacer os xuros e o capital da dbeda pblica das administracins entenderanse sempre includos no estado de gastos dos seus orzamentos e o seu pagamento gozar de prioridade absoluta. Estes crditos non podern ser obxecto de emenda ou modificacin, mentres se axusten s condicins da lei de emisin.
2

Redaccin dada pola reforma aprobada polas Cortes en setembro de 2011(BOE novembro de 2011)

do 27 de

45

O volume de dbeda pblica do conxunto das administracins pblicas en relacin co produto interior bruto do Estado non poder superar o valor de referencia establecido no Tratado de funcionamento da Unin Europea. 4. Os lmites de dficit estrutural e de volume de dbeda pblica s podern superarse en caso de catstrofes naturais, recesin econmica ou situacins de emerxencia extraordinaria que escapen ao control do Estado e prexudiquen considerablemente a situacin financeira ou a sustentabilidade econmica ou social do Estado, apreciadas pola maiora absoluta dos membros do Congreso dos Deputados. 5. Unha lei orgnica desenvolver os principios aos que se refire este artigo, as como a participacin, nos procedementos respectivos, dos rganos de coordinacin institucional entre as administracins pblicas en materia de poltica fiscal e financeira. En todo caso, regular: a) A distribucin dos lmites de dficit e de dbeda entre as distintas administracins pblicas, os supostos excepcionais de superacin deles e a forma e prazo de correccin das desviacins que sobre un e outro puideren producirse. b) A metodoloxa e o procedemento para o clculo do dficit estrutural. c) A responsabilidade de cada administracin pblica en caso de incumprimento dos obxectivos de estabilidade orzamentaria. 6. As Comunidades Autnomas, de acordo cos seus respectivos Estatutos e dentro dos lmites aos que se refire este artigo, adoptarn as disposicins que procedan para a aplicacin efectiva do principio de estabilidade nas sas normas e decisins orzamentarias. Artigo 136 1. O Tribunal de Contas o supremo rgano fiscalizador das contas e da xestin econmica do Estado, as como do sector pblico. Depender directamente das Cortes Xerais e exercer as sas funcins por delegacin delas no exame e comprobacin da Conta xeral do Estado. 2. As contas do Estado e do sector pblico estatal rendernselle ao Tribunal de Contas e sern censuradas por este. O Tribunal de Contas, sen perda da sa propia xurisdicin, remitiralle s Cortes Xerais un informe anual no que, cando proceda, comunicar as infraccins ou responsabilidades nas que, ao seu xuzo, se incorrese.

46

3. Os membros do Tribunal de Contas gozarn da mesma independencia e inamovibilidade e estarn sometidos s mesmas incompatibilidades ca os xuces. 4. Unha lei orgnica regular a composicin, organizacin e funcins do Tribunal de Contas. Ttulo VIII Da organizacin territorial do Estado Captulo I Principios xerais Artigo 137 O Estado organzase territorialmente en municipios, en provincias e nas comunidades autnomas que se constitan. Todas estas entidades gozan de autonoma para a xestin dos seus respectivos intereses. Artigo 138 1. O Estado garante a realizacin efectiva do principio de solidariedade consagrado no artigo 2 da Constitucin, mirando de establecer un equilibrio econmico axeitado e xusto entre as diversas partes do territorio espaol, e atendendo en particular as circunstancias do feito insular. 2. As diferenzas entre os estatutos das diferentes comunidades autnomas non podern implicar, en caso ningn, privilexios econmicos ou sociais. Artigo 139 1. Todos os espaois teen os mesmos dereitos e obrigas en calquera parte do territorio do Estado. 2. Ningunha autoridade poder adoptar medidas que directa ou indirectamente obstaculicen a liberdade de circulacin e establecemento das persoas e a libre circulacin de bens en todo o territorio espaol.

47

Captulo II Da Administracin local Artigo 140 A Constitucin garante a autonoma dos municipios. Estes gozarn de personalidade xurdica plena. O seu goberno e administracin correspndelles aos seus respectivos concellos, integrados polos alcaldes e mais os concelleiros. Os concelleiros sern elixidos polos vecios do municipio mediante sufraxio universal, igual, libre, directo e secreto, na forma establecida pola lei. Os alcaldes sern elixidos polos concelleiros ou polos vecios. A lei regular as condicins nas que convea o rxime de concello aberto. Artigo 141 1. A provincia unha entidade local con personalidade xurdica propia, definida pola agrupacin de municipios e divisin territorial para o cumprimento das actividades do Estado. Calquera alteracin dos lmites provinciais ter que ser aprobada polas Cortes Xerais mediante lei orgnica. 2. O goberno e a administracin autnoma das provincias estaranlles encomendados a deputacins ou a outras corporacins de carcter representativo. 3. Poderanse crear agrupacins de municipios diferentes da provincia. 4. Nos arquiplagos, as illas tern ademais a sa administracin propia en forma de cabidos ou consellos. Artigo 142 As facendas locais debern dispoer dos medios suficientes para o desempeo das funcins que a lei lles atribe s corporacins respectivas e nutriranse fundamentalmente de tributos propios e de participacin nos do Estado e nos das comunidades autnomas. Captulo III Das comunidades autnomas Artigo 143

48

1. No exercicio do dereito autonoma recoecido no artigo 2 da Constitucin, as provincias limtrofes con caractersticas histricas, culturais e econmicas comns, os territorios insulares e as provincias con entidade rexional histrica podern acceder ao seu autogoberno e constiturse en comunidades autnomas conforme o previsto neste ttulo e nos respectivos estatutos. 2. A iniciativa do proceso autonmico correspndelles a todas as deputacins interesadas ou ao rgano interinsular correspondente e s das terceiras partes dos municipios se a sa poboacin representa, cando menos, a maiora do censo electoral de cada provincia ou illa. Estes requisitos tern que ser cumpridos no prazo de seis meses dende o primeiro acordo adoptado neste sentido por algunha das corporacins locais interesadas. 3. A iniciativa, en caso de non prosperar, s se poder reiterar pasados cinco anos. Artigo 144 As Cortes Xerais, mediante lei orgnica, podern, por motivos de interese nacional: a) Autorizar a constitucin dunha comunidade autnoma cando o seu mbito territorial non supere o dunha provincia e non rena as condicins do apartado 1 do artigo 143. b) Autorizar ou acordar, segundo os casos, un estatuto de autonoma para territorios que non estean integrados na organizacin provincial. c) Substitur a iniciativa das corporacins locais a que se refire o apartado 2 do artigo 143. Artigo 145 1. Non se admitir en caso ningn a federacin de comunidades autnomas. 2. Os estatutos podern prever os supostos, requisitos e termos en que as comunidades autnomas podern concertar convenios entre si para a xestin e prestacin de servizos propios delas, as como o carcter e efectos da correspondente comunicacin s Cortes Xerais. Nos outros supostos, os acordos de cooperacin entre as comunidades autnomas necesitarn a autorizacin das Cortes Xerais.

49

50

Artigo 146 O proxecto de estatuto ser elaborado por unha asemblea composta polos membros da deputacin ou rgano interinsular das provincias afectadas e polos deputados e senadores elixidos nelas e seralle elevado s Cortes Xerais para a sa tramitacin como lei. Artigo 147 1. Dentro dos termos da presente Constitucin os estatutos sern a norma institucional bsica de cada comunidade autnoma e o Estado recoeceraos e ampararaos como parte integrante do seu ordenamento xurdico. 2. Os estatutos de autonoma debern conter: a) A denominacin da comunidade que mellor lle corresponda sa identidade histrica. b) A delimitacin do seu territorio. c) A denominacin, organizacin e sede das institucins autnomas propias. d) As competencias asumidas dentro do marco establecido na Constitucin e as bases para o traspaso dos servizos correspondentes a elas. 3. A reforma dos estatutos axustarase ao procedemento que neles se estableza e requirir, en todo caso, a aprobacin polas Cortes Xerais, mediante lei orgnica. Artigo 148 1. As comunidades autnomas podern asumir competencias nas seguintes materias: 1. Organizacin das sas institucins de autogoberno. 2. As alteracins dos termos municipais comprendidos no seu territorio e, en xeral, as funcins que lle correspondan Administracin do Estado sobre as corporacins locais e de transferencia autorizada pola lexislacin sobre rxime local.

51

3. Ordenacin do territorio, urbanismo e vivenda. 4. As obras pblicas de interese da comunidade autnoma no seu propio territorio. 5. As vas frreas e estradas de percorrido comprendido integramente no territorio da comunidade autnoma e, nos mesmos termos, o transporte levado a cabo por estes medios ou por cable. 6. Os portos de refuxio, os portos e aeroportos deportivos e, en xeral, os que non desenvolvan actividades comerciais. 7. A agricultura e a gandara, de acordo coa ordenacin xeral da economa. 8. Os montes e aproveitamentos forestais. 9. A xestin en materia de proteccin do medio ambiente. 10. Os proxectos, construcin e explotacin dos aproveitamentos hidrulicos, canles e regados de interese da comunidade autnoma; as augas minerais e termais. 11. A pesca nas augas interiores, o marisqueo e a acuicultura, a caza e a pesca fluvial. 12. Feiras interiores. 13. O fomento do desenvolvemento econmico da comunidade autnoma dentro dos obxectivos marcados pola poltica econmica nacional. 14. Artesana. 15. Museos, bibliotecas e conservatorios de msica de interese para a comunidade autnoma. 16. Patrimonio monumental de interese da comunidade autnoma. 17. O fomento da cultura, da investigacin e, se o caso, do ensino da lingua da comunidade autnoma. 18. Promocin e ordenacin do turismo no seu mbito territorial.

52

19. Promocin do deporte e da axeitada utilizacin do lecer. 20. Asistencia social. 21. Sanidade e hixiene. 22. A vixilancia e proteccin dos seus edificios e instalacins. A coordinacin e demais facultades en relacin coas policas locais nos termos que estableza unha lei orgnica. 2. Transcorridos cinco anos, e mediante a reforma dos seus estatutos, as comunidades autnomas podern ampliar sucesivamente as sas competencias dentro do marco establecido no artigo 149. Artigo 149 1. O Estado ten competencia exclusiva sobre as seguintes materias: 1. A regulacin das condicins bsicas que garantan a igualdade de todos os espaois no exercicio dos dereitos e no cumprimento dos deberes constitucionais. 2. Nacionalidade, inmigracin, emigracin, estranxeira e dereito de asilo. 3. Relacins internacionais. 4. Defensa e Forzas Armadas. 5. Administracin de Xustiza. 6. Lexislacin mercantil, penal e penitenciaria; lexislacin procesual, sen perda das necesarias especialidades que nesta orde deriven das particularidades do dereito substantivo das comunidades autnomas. 7. Lexislacin laboral, sen prexuzo da sa execucin polos rganos das comunidades autnomas. 8. Lexislacin civil, parte da conservacin, modificacin e desenvolvemento polas comunidades autnomas dos dereitos civs, forais ou especiais, al onde existan. En todo caso, as regras relativas aplicacin e eficacia das normas xurdicas, relacins xurdico-civs relativas s formas de matrimonio, ordenacin dos rexistros e instrumentos pblicos, bases das obrigas

53

contractuais, normas para resolver os conflitos de leis e determinacin das fontes do dereito, con respecto, no caso derradeiro, s normas de dereito foral ou especial. 9. Lexislacin sobre propiedade intelectual e industrial. 10. Rxime aduaneiro e arancelario; comercio exterior. 11. Sistema monetario: divisas, cambio e convertibilidade; bases da ordenacin do crdito, banca e seguros. 12. Lexislacin sobre pesas e medidas, determinacin da hora oficial. 13. Bases e coordinacin da planificacin xeral da actividade econmica. 14. Facenda xeral e dbeda do Estado. 15. Fomento e coordinacin xeral da investigacin cientfica e tcnica. 16. Sanidade exterior. Bases e coordinacin xeral da sanidade. Lexislacin sobre os produtos farmacuticos. 17. Lexislacin bsica e rxime econmico da Seguridade Social, sen prexuzo da execucin dos seus servizos polas comunidades autnomas. 18. As bases do rxime xurdico das administracins pblicas e do rxime estatutario dos seus funcionarios, que, en todo caso, lles garantirn aos administrados un tratamento comn ante elas; o procedemento administrativo comn, sen prexuzo das especialidades derivadas da organizacin propia das comunidades autnomas; lexislacin sobre expropiacin forzosa; lexislacin bsica sobre contratos e concesins administrativas e o sistema de responsabilidade de todas as administracins pblicas. 19. Pesca martima, sen prexuzo das competencias que na ordenacin do sector se lles atriban s comunidades autnomas. 20. Maria mercante e abandeiramento de buques; iluminacin de costas e sinais martimos; portos de interese xeral; aeroportos de interese xeral; control do espazo areo, trnsito e transporte areo, servizo meteorolxico e matriculacin de aeronaves. 21. Vas frreas e transportes terrestres que transcorran polo territorio de mis dunha comunidade autnoma; rxime xeral de comunicacins; trfico e

54

circulacin de vehculos de motor; correos e telecomunicacins; cables areos, submarinos e radiocomunicacin. 22. A lexislacin, ordenacin e concesin de recursos e aproveitamentos hidrulicos cando as augas corran por mis dunha comunidade autnoma, e a autorizacin das instalacins elctricas, cando o seu aproveitamento afecte outra comunidade ou o transporte de enerxa saia do seu mbito territorial. 23. Lexislacin bsica sobre proteccin do medio ambiente sen prexuzo das facultades das comunidades autnomas de estableceren normas adicionais de proteccin. A lexislacin bsica sobre montes, aproveitamentos forestais e vas pecuarias. 24. Obras pblicas de interese xeral ou de realizacin que afecten mis dunha comunidade autnoma. 25. Bases do rxime mineiro e enerxtico. 26. Rxime de producin, comercio, posesin e uso de armas e explosivos. 27. Normas bsicas do rxime de prensa, radio e televisin e, en xeral, de todos os medios de comunicacin social, sen perda das facultades que no seu desenvolvemento e execucin lles correspondan s comunidades autnomas. 28. Defensa do patrimonio cultural, artstico e monumental espaol contra a exportacin e a espoliacin; museos, bibliotecas e arquivos de titularidade estatal, sen tocar sa xestin por parte das comunidades autnomas. 29. Seguridade pblica, sen prexuzo da posibilidade de creacin de policas polas comunidades autnomas na forma que se estableza nos respectivos estatutos no marco do que dispoa unha lei orgnica. 30. Regulacin das condicins de obtencin, expedicin e homologacin de ttulos acadmicos e profesionais e normas bsicas para o desenvolvemento do artigo 27 da Constitucin a fin de garantir o cumprimento das obrigas dos poderes pblicos nesta materia. 31. Estatstica para fins estatais. 32. Autorizacin para a convocatoria de consultas populares por va de referendo.

55

2. parte das competencias que podern asumir as comunidades autnomas, o Estado considerar o servizo da cultura como deber e atribucin esencial e facilitar a comunicacin cultural entre as comunidades autnomas de acordo con elas. 3. As materias non atribudas expresamente ao Estado por esta Constitucin podern corresponderlles s comunidades autnomas, segundo os seus respectivos estatutos. A competencia sobre as materias que non foran asumidas polos estatutos de autonoma corresponderalle ao Estado, e as normas deste prevalecern, en caso de conflito, sobre as das comunidades autnomas en todo o que non estea atribudo exclusiva competencia destas. O dereito estatal ser, en calquera caso, supletorio do dereito das comunidades autnomas. Artigo 150 1. As Cortes Xerais, en materias de competencia estatal, podern atriburlles a todas ou a algunha das comunidades autnomas a facultade de dictaren, para si mesmas, normas lexislativas no marco dos principios, bases e directrices fixados por unha lei estatal. parte das competencias dos tribunais, en cada lei marco establecerase a modalidade do control das Cortes Xerais sobre estas normas lexislativas das comunidades autnomas. 2. O Estado poder transferir ou delegar nas comunidades autnomas, mediante lei orgnica, facultades correspondentes a materia de titularidade estatal que pola sa propia natureza sexan susceptibles de transferencia ou delegacin. A lei prever en cada caso a correspondente transferencia de medios financeiros, as como as formas de control que reserve para si o Estado. 3. O Estado poder ditar leis que establezan os principios necesarios para harmonizar as disposicins normativas das comunidades autnomas, anda no caso de materias atribudas competencia destas, cando as o esixa o interese xeral. Correspndelle s Cortes Xerais, por maiora absoluta de cada cmara, a apreciacin desta necesidade. Artigo 151 1. Non ser necesario deixar transcorrer o prazo de cinco anos a que se refire o apartado 2 do artigo 148 cando a iniciativa do proceso autonmico sexa acordada dentro do prazo do artigo 143.2, ademais de polas deputacins ou os rganos interinsulares correspondentes, polas tres cuartas partes dos concellos de cada unha das provincias afectadas que representen, cando menos, a maiora do censo electoral de cada unha delas e a citada iniciativa sexa ratificada

56

mediante referendo polo voto afirmativo da maiora absoluta dos electores de cada provincia nos termos que estableza unha lei orgnica. 2. No suposto previsto no apartado anterior, o procedemento para a elaboracin do estatuto ser o seguinte: 1. O Goberno convocar todos os deputados e senadores elixidos nas circunscricins comprendidas no mbito territorial que pretenda acceder ao autogoberno, para que se constitan en asemblea, para os nicos efectos de elaboraren o correspondente proxecto de estatuto de autonoma, mediante o acordo da maiora absoluta dos seus membros. 2. Aprobado o proxecto de estatuto pola asemblea de parlamentarios, remitirselle Comisin Constitucional do Congreso, a cal, dentro do prazo de dous meses, o examinar co concurso e asistencia dunha delegacin da asemblea propoente para determinaren de comn acordo a sa formulacin definitiva. 3. Se se alcanzase o devandito acordo, o texto resultante ser sometido a referendo do corpo electoral das provincias comprendidas no mbito territorial do proxectado estatuto. 4. Se o proxecto de estatuto aprobado en cada provincia pola maiora dos votos validamente emitidos, seralle elevado s Cortes Xerais. Os plenos de ambas as cmaras decidirn sobre o texto mediante un voto de ratificacin. Aprobado o estatuto, o rei sancionarao e promulgarao como lei. 5. De non alcanzarse o acordo ao que se refire o apartado 2. deste nmero, o proxecto de estatuto ser tramitado como proxecto de lei perante as Cortes Xerais. O texto aprobado por estas ser sometido a referendo do corpo electoral das provincias comprendidas no mbito territorial do proxectado estatuto. No caso de ser aprobado pola maiora dos votos validamente emitidos en cada provincia, proceder a sa promulgacin nos termos do pargrafo anterior. 3. Nos casos dos pargrafos 4. e 5. do apartado anterior, a non aprobacin do proxecto de estatuto por unha ou varias provincias non impedir a constitucin entre as restantes da comunidade autnoma proxectada, na forma que estableza a lei orgnica prevista no apartado 1 deste artigo.

57

Artigo 152 1. Nos estatutos aprobados polo procedemento a que se refire o artigo anterior, a organizacin institucional autonmica basearase nunha asemblea lexislativa elixida por sufraxio universal conforme un sistema de representacin proporcional que asegure, ademais, a representacin das diversas zonas do territorio; un consello de goberno con funcins executivas e administrativas, e un presidente, elixido pola asemblea, de entre os seus membros, e nomeado polo rei, a quen lle corresponde a direccin do consello de goberno, a suprema representacin da respectiva comunidade e a ordinaria do Estado naquela. O presidente e os membros do consello de goberno sern politicamente responsables ante a asemblea. Un Tribunal Superior de Xustiza, sen prexuzo da xurisdicin que lle corresponde ao Tribunal Supremo, culminar a organizacin xudicial no mbito territorial da comunidade autnoma. Nos estatutos das comunidades autnomas podern establecerse os supostos e as formas de participacin daquelas na organizacin das demarcacins xudiciais do territorio. Todo isto de conformidade co previsto na Lei orgnica do poder xudicial e dentro da unidade e independencia deste. Sen prexuzo do disposto no artigo 123, as sucesivas instancias procesuais, se o caso, esgotaranse perante rganos xudiciais radicados no mesmo territorio da comunidade autnoma no que estea o rgano competente en primeira instancia. 2. Unha vez sancionados e promulgados os respectivos estatutos, s podern ser modificados mediante os procedementos neles establecidos e con referendo entre os electores inscritos nos censos correspondentes. 3. Mediante a agrupacin de municipios limtrofes, os estatutos podern establecer circunscricins territoriais de seu que gozarn dunha personalidade xurdica plena. Artigo 153 O control da actividade dos rganos das comunidades autnomas exercerao: a) O Tribunal Constitucional, o relativo constitucionalidade das sas disposicins normativas con forza de lei.

58

b) O Goberno, logo de ditame do Consello de Estado, o do exercicio de funcins delegadas a que se refire o apartado 2 do artigo 150. c) A xurisdicin contencioso-administrativa, o da Administracin autnoma e as sas normas regulamentarias. d) O Tribunal de Contas, o econmico e orzamentario. Artigo 154 Un delegado nomeado polo Goberno dirixir a Administracin do Estado no territorio da comunidade autnoma e coordinaraa, cando proceda, coa Administracin propia da comunidade. Artigo 155 1. Se unha comunidade autnoma non cumprise as obrigas que a Constitucin ou outras leis lle impoan, ou actuase de forma que atente gravemente ao interese xeral de Espaa, o Goberno, logo de requirimento ao presidente da comunidade autnoma e, no caso de non ser atendido, coa aprobacin por maiora absoluta do Senado, poder adoptar as medidas necesarias para obrigar a aquela ao cumprimento forzoso das citadas obrigas ou para a proteccin do mencionado interese xeral. 2. Para a execucin das medidas previstas no apartado anterior, o Goberno poder darlles instrucins a todas as autoridades das comunidades autnomas. Artigo 156 1. As comunidades autnomas gozarn de autonoma financeira para o desenvolvemento e execucin das sas competencias de acordo cos principios de coordinacin coa Facenda estatal e de solidariedade entre todos os espaois. 2. As comunidades autnomas podern actuar como delegados ou colaboradores do Estado para a recadacin, a xestin e a liquidacin dos recursos tributarios daquel, de acordo coas leis e os estatutos. Artigo 157 1. Os recursos das comunidades autnomas estarn constitudos por: a) Impostos cedidos total ou parcialmente polo Estado; recargos sobre impostos estatais e outras participacins nos ingresos do Estado.

59

b) Os seus propios impostos, taxas e contribucins especiais. c) Transferencias dun Fondo de Compensacin Interterritorial e outras asignacins con cargo aos orzamentos xerais do Estado. d) Rendementos procedentes do seu patrimonio e ingresos de dereito privado. e) O produto das operacins de crdito. 2. As comunidades autnomas non podern en ningn caso adoptar medidas tributarias sobre bens situados fra do seu territorio ou que supoan obstculo libre circulacin de mercancas ou servizos. 3. Mediante lei orgnica poder regularse o exercicio das competencias financeiras enumeradas no precedente apartado 1, as normas que resolvan os conflitos que puideran xurdir e as posibles formas de colaboracin financeira entre as comunidades autnomas e o Estado. Artigo 158 1. Nos orzamentos xerais do Estado poderase establecer unha asignacin s comunidades autnomas en funcin do volume dos servizos e actividades estatais que asumisen e da garanta dun nivel mnimo na prestacin dos servizos pblicos fundamentais en todo o territorio espaol. 2. A fin de corrixir desequilibrios econmicos interterritoriais e facer efectivo o principio de solidariedade constituirase un Fondo de Compensacin con destino a gastos de investimento; os recursos deste fondo sern distribudos polas Cortes Xerais entre as comunidades autnomas e provincias, se o caso. Ttulo IX Do Tribunal Constitucional Artigo 159 1. O Tribunal Constitucional componse de doce membros nomeados polo rei; de entre eles, catro por proposta do Congreso por maiora de tres quintos dos seus membros; catro por proposta do Senado, con idntica maiora; dous por proposta do Goberno e dous por proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial.

60

2. Os membros do Tribunal Constitucional debern ser nomeados entre maxistrados e fiscais, profesores de universidade, funcionarios pblicos e avogados, todos eles xuristas de recoecida competencia con mis de quince anos de exercicio profesional. 3. Os membros do Tribunal Constitucional sern designados por un perodo de nove anos e renovaranse por terceiras partes cada tres. 4. A condicin de membro do Tribunal Constitucional incompatible: con todo mandato representativo; cos cargos polticos ou administrativos; co desempeo de funcins directivas nun partido poltico ou nun sindicato e co emprego ao servizo deles; co exercicio das carreiras xudicial e fiscal, e con calquera actividade profesional ou mercantil. No demais, os membros do Tribunal Constitucional tern as incompatibilidades propias dos membros do poder xudicial. 5. Os membros do Tribunal Constitucional sern independentes e inamovibles no exercicio do seu mandato. Artigo 160 O presidente do Tribunal Constitucional ser nomeado entre os seus membros polo rei, por proposta do mesmo Tribunal en pleno e por un perodo de tres anos. Artigo 161 1. O Tribunal Constitucional ten xurisdicin en todo o territorio espaol e competente para coecer: a) Do recurso de inconstitucionalidade contra leis e disposicins normativas con forza de lei. A declaracin de inconstitucionalidade dunha norma xurdica con categora de lei, interpretada pola xurisprudencia, afectar a esta, se ben a sentenza ou sentenzas recadas non perdern o valor de cousa xulgada. b) Do recurso de amparo por violacin dos dereitos e liberdades referidos no artigo 53.2 desta Constitucin, nos casos e formas que a lei estableza. c) Dos conflitos de competencia entre o Estado e as comunidades autnomas ou dos destas entre si.

61

d) Das demais materias que lle atriban a Constitucin ou as leis orgnicas. 2. O Goberno poder impugnar perante o Tribunal Constitucional as disposicins e resolucins adoptadas polos rganos das comunidades autnomas. A impugnacin producir a suspensin da disposicin ou da resolucin contra a que se recorreu, mais o Tribunal, se corresponde, deber ratificala ou levantala nun prazo non superior a cinco meses. Artigo 162 1. Estn lexitimados: a) Para interpoeren o recurso de inconstitucionalidade, o presidente do Goberno, o defensor do pobo, cincuenta deputados, cincuenta senadores, os rganos colexiados executivos das comunidades autnomas e, se o caso, as asembleas destas. b) Para interpoeren o recurso de amparo, toda persoa natural ou xurdica que invoque un interese lextimo, as como o defensor do pobo e o ministerio fiscal. 2. Nos demais casos, a lei orgnica determinar as persoas e rganos lexitimados. Artigo 163 Cando un rgano xudicial considere, nalgn proceso, que unha norma con categora de lei, aplicable ao caso, da validez da cal dependa a sentenza, poida ser contraria Constitucin, formular a cuestin perante o Tribunal Constitucional nos supostos, na forma e cos efectos que estableza a lei, que en ningn caso sern suspensivos. Artigo 164 1. As sentenzas do Tribunal Constitucional publicaranse no Boletn Oficial del Estado cos votos particulares, se os houbese. Teen o valor de cousa xulgada a partir do da seguinte da sa publicacin e non cabe recurso ningn contra elas. As que declaren a inconstitucionalidade dunha lei ou dunha norma con forza de lei e todas as que non se limiten estimacin subxectiva dun dereito teen plenos efectos fronte a todos.

62

2. De non ser que na sentenza se dispoa outra cousa, subsistir a vixencia da lei na parte non afectada pola inconstitucionalidade. Artigo 165 Unha lei orgnica regular o funcionamento do Tribunal Constitucional, o estatuto dos seus membros, o procedemento perante el e as condicins para o exercicio das accins. Ttulo X Da reforma constitucional Artigo 166 A iniciativa de reforma constitucional exercerase nos termos previstos nos apartados 1 e 2 do artigo 87. Artigo 167 1. Os proxectos de reforma constitucional debern ser aprobados por unha maiora de tres quintos de cada unha das cmaras. Se non hai acordo entrambas, intentarase obtelo mediante a creacin dunha comisin de composicin paritaria de deputados e senadores, que presentar un texto que ser votado polo Congreso e o Senado. 2. De non se lograr a aprobacin mediante o procedemento do apartado anterior, e sempre que o texto obtivera o voto favorable da maiora absoluta do Senado, o Congreso por maiora de dous terzos poder aprobar a reforma. 3. Aprobada a reforma polas Cortes Xerais, ser sometida a referendo para a sa ratificacin cando as o soliciten, dentro dos quince das seguintes sa aprobacin, unha dcima parte dos membros de calquera das cmaras. Artigo 168 1. Cando se propoa a revisin total da Constitucin ou unha parcial que afecte o ttulo preliminar, o captulo segundo, seccin 1., do ttulo I, ou o ttulo II, procederase aprobacin do principio por maiora de dous terzos de cada cmara, e disolucin inmediata das Cortes. 2. As cmaras elixidas debern ratificar a decisin e proceder ao estudo do novo texto constitucional, que deber ser aprobado por maiora de dous terzos de ambas as cmaras.

63

3. Aprobada a reforma polas Cortes Xerais, ser sometida a referendo para a sa ratificacin. Artigo 169 Non poder iniciarse a reforma constitucional en tempo de guerra ou de vixencia dalgn dos estados previstos no artigo 116. Disposicin adicional primeira A Constitucin ampara e respecta os dereitos histricos dos territorios forais. A actualizacin xeral dese rxime foral levarase a cabo, se o caso, no marco da Constitucin e dos estatutos de autonoma. Disposicin adicional segunda A declaracin de maiora de idade contida no artigo 12 desta Constitucin non prexudica as situacins amparadas polos dereitos forais no mbito do dereito privado. Disposicin adicional terceira A modificacin do rxime econmico e fiscal do arquiplago canario requirir informe previo da comunidade autnoma ou, cando non, do rgano provisional autonmico. Disposicin adicional cuarta Nas comunidades autnomas onde tean a sa sede mis dunha audiencia territorial, os estatutos de autonoma respectivos podern manter as existentes, distribundo as competencias entre elas, sempre de conformidade co previsto na Lei orgnica do poder xudicial e dentro da unidade e independencia deste. Disposicin transitoria primeira Nos territorios dotados dun rxime provisional de autonoma, os seus rganos colexiados superiores, mediante acordo adoptado pola maiora absoluta dos seus membros, podern substitur a iniciativa que o apartado 2 do artigo 143 lles atribe s deputacins provinciais ou aos rganos interinsulares correspondentes.

64

Disposicin transitoria segunda Os territorios que no pasado plebiscitaron afirmativamente proxectos de estatuto de autonoma e conten, no intre de se promulgar esta Constitucin, con rximes provisionais de autonoma podern proceder inmediatamente na forma que se prev no apartado 2 do artigo 148, cando as o acorden, por maiora absoluta, os seus rganos preautonmicos colexiados superiores, comunicndollo ao Goberno. O proxecto de estatuto ser elaborado de acordo co establecido no artigo 151, nmero 2, por convocatoria do rgano colexiado preautonmico. Disposicin transitoria terceira A iniciativa do proceso autonmico por parte das corporacins locais ou dos seus membros, prevista no apartado 2 do artigo 143, entndese diferida, con todos os seus efectos, ata a celebracin das primeiras eleccins locais unha vez vixente a Constitucin. Disposicin transitoria cuarta 1. No caso de Navarra, e para efectos da sa incorporacin ao Consello Xeral Vasco ou ao rxime autonmico vasco que o substita, en lugar do que establece o artigo 143 da Constitucin, a iniciativa correspndelle ao rgano foral competente, que adoptar a sa decisin por maiora dos membros que o compoen. Para a validez da citada iniciativa ser preciso, ademais, que a decisin do rgano foral competente sexa ratificada por referendo expresamente convocado para o efecto, e aprobado por maiora dos votos vlidos emitidos. 2. Se a iniciativa non prosperase, esta s se poder reproducir en distinto perodo de mandato do rgano foral competente e, en todo caso, cando xa transcorrera o prazo mnimo que establece o artigo 143. Disposicin transitoria quinta As cidades de Ceuta e Melilla poderanse constitur en comunidades autnomas se o deciden as os seus respectivos concellos, mediante acordo adoptado pola maiora absoluta dos seus membros e se o autorizan tamn as as Cortes Xerais, mediante unha lei orgnica, nos termos previstos no artigo 144. Disposicin transitoria sexta

65

En caso de se remitiren Comisin Constitucional do Congreso varios proxectos de estatuto, ditaminaranse pola sa orde de entrada nela, e o prazo de dous meses a que fai referencia o artigo 151 empezar a contar dende que a Comisin remate o estudo do proxecto ou proxectos dos que sucesivamente fose tendo coecemento. Disposicin transitoria stima Os organismos provisionais autonmicos consideraranse disoltos nos casos seguintes: a) Cando estean constitudos os rganos que establezan os estatutos de autonoma aprobados conforme esta Constitucin. b) No caso de que a iniciativa do proceso autonmico non chegara a callar por non cumprir todos os requisitos previstos no artigo 143. c) Se o organismo non exerceu o dereito que lle recoece a disposicin transitoria primeira no prazo de tres anos. Disposicin transitoria oitava 1. As cmaras que aprobaron esta Constitucin asumirn, tras a sa entrada en vigor, as funcins e competencias que se sinalen nela tanto para o Congreso coma para o Senado, sen que en caso ningn o seu mandato se estenda mis al do 15 de xuo de 1981. 2. Conforme o establecido no artigo 99, a promulgacin da Constitucin considerarase como suposto constitucional no que procede a sa aplicacin. Para isto, e a partir da devandita promulgacin, abrirase un perodo de trinta das para a aplicacin do disposto no citado artigo. Neste perodo, o actual presidente do Goberno, que asumir as funcins e competencias que para ese cargo establece a Constitucin, poderase decidir pola utilizacin da facultade que lle recoece o artigo 115 ou dar paso, por medio da dimisin, aplicacin do establecido no artigo 99, quedando no derradeiro caso na situacin prevista no apartado 2 do artigo 101. 3. No caso de se disolver, conforme o previsto no artigo 115, e de non desenvolverse legalmente o previsto nos artigos 68 e 69, sern aplicables nas eleccins as normas vixentes con anterioridade, pero coa excepcin de que, no que se refire a inelixibilidades e incompatibilidades, se aplicar directamente o previsto no inciso segundo da letra b) do apartado 1 do artigo 70 da

66

Constitucin, e igualmente o disposto nela con respecto idade para o voto e o establecido no artigo 69.3. Disposicin transitoria novena Aos tres anos de elixidos por primeira vez os membros do Tribunal Constitucional procederase a sortes designacin dun grupo de catro membros da mesma procedencia electiva entre os que tean que cesar e renovarse. S no que a isto se refire, consideraranse agrupados como membros da mesma procedencia os dous designados por proposta do Goberno e os dous que proceden da formulada polo Consello Xeral do Poder Xudicial. Procederase de igual xeito unha vez transcorridos outros tres anos entre os dous grupos non afectados polo sorteo anterior. A partir de entn seguirase o establecido no nmero 3 do artigo 159. Disposicin derrogatoria 1. Queda derrogada a Lei 1/1977, do 4 de xaneiro, para a reforma poltica, as como, en tanto en canto non estiveran xa derrogadas pola lei mencionada anteriormente, a de principios do movemento nacional do 17 de maio de 1958, o Foro dos espaois do 17 de xullo de 1945, o do traballo do 9 de marzo de 1938, a Lei constitutiva das Cortes do 17 de xullo de 1942, a Lei de sucesin na Xefatura do Estado do 26 de xullo de 1947, todas elas modificadas pola Lei orgnica do Estado do 10 de xaneiro de 1967 e nos mesmos termos esta ltima e mais a do referendo nacional do 22 de outubro de 1945. 2. En tanto en canto puidera conservar algunha vixencia considrase definitivamente derrogada a Lei do 25 de outubro de 1839 no que puidera afectar s provincias de lava, Guipscoa e Biscaia. Nos mesmos termos considrase definitivamente derrogada a Lei do 21 de xullo de 1876. 3. As mesmo quedan derrogadas cantas disposicins se opoan ao establecido nesta Constitucin. Disposicin derradeira Esta Constitucin entrar en vigor o mesmo da da publicacin do seu texto oficial no Boletn Oficial del Estado. Publicarase tamn nas demais linguas de Espaa. Xa que logo,

67

Mando a todos os espaois, particulares e autoridades, que garden e fagan gardar esta Constitucin como norma fundamental do Estado. Pazo das Cortes, vinte e sete de decembro de mil novecentos setenta e oito.

Juan Carlos R. Antonio Hernndez Gil Presidente das Cortes