You are on page 1of 29

BAB I PENDAHULUAN

Kitab Tafsir Abr al-Athir merupakan kitab tafsir berbahasa melayu yang merangkumi pentafsiran seluruh al-Quran al-Karim. Ia terdiri daripada 30 juz dimana satu juz kitab tersebut mewakili satu juz kandungan di dalam al-Quran. Kitab ini menghimpun seluruh pentafsiran yang dilakukan leh !staz Ahmad " nhadji sejak beliau mula bertugas menyampaikan pentafsiran menerusi #adi "ingapura bermula pada tahun $%&% sehingga beliau selesai mentafsirkan seluruh 30 juz al-Quran al-Karim pada tahun $%'(. )iantara fakt r yang menyebabkan beliau membukukan pentafsiran beliau ialah agar dapat dijadikan bahan ba*aan yang dimanfaatkan leh para pemba*a se*ara berterusan. +enurut beliau, sekiranya pentafsiran hanya disampaikan melalui radi , ia tidak dapat dimanfaatkan kembali leh para pendengar. Kitab ini mula di*etak se*ara berperingkat-peringkat pada tahun $%-0 leh pustaka .asi nal /imited "ingapura. Ketika itu !staz Ahmad " nhadji masih bertugas menyampaikan pentafsiran menerusi radi . 0ada awal *etakan, kitab ini hanya dinamakan Tafsir al-Quran manakala nama Abr al-Athir hanya mun*ul selepas beliau berjaya mentafsirkan keseluruhan al-Quran al-Karim iaitu pada tahun $%'(. +enurut pengarang kitab, ia diberi nama Abr al-Athir yang bermaksud merentas gel mbang udara kerana ia sesuai dengan k nsep penyampaian pentafsiran tersebut pada awalnya iaitu menerusi radi . Kitab ini pernah diterbitkan leh 0ustaka .asi nal "ingapura, +uballigh .ur Islam 1 h r, 0ustaka al-+izan Kuala /umpur dan 0ustaka "alam Kuala /umpur.

BAB II PEMBAHASAN MANHAJ HADIS DALAM TAFSIR ABR AL-ATHIR

1. 1.1

Biografi Pengarang Latar be a!ang 0engarang kitab Abr al-Athir ialah se rang ulama yang amat disegani di

"ingapura iaitu Ahmad " nhadji bin + hammad +ilatu bin 2aji 2ar main bin 2aji 2assan +uharrar. .asabnya dari sebelah ayah hingga kepada Kiyai + j ke-3 yang dibuang ke +enad , "ulawesi !tara leh 3elanda dalam peperangan )ip neg r . .asabnya dari sebelah ibunya iaitu !mmu "alamah binti 2aji Anwar bin 4iry dikr m hingga kepada #aden 2ussin 52ari damar6 3upati 0alembang yang dikaruniakan isteri dari #aja +ajapahit yang ke-7 iaitu 0utri 8empa dari Tingk k. 3eliau dilahirkan pada hari 1umaat, $' 9g s $%:: bersamaan :( ;ulhijjah $3(02. walaupun beliau merupakan se rang warganegara "ingapura, beliau sebenarnya adalah anak kelahiran )esa 0engging, daerah "urakarta 5" l 6, 1awa Tengah, #epublik Ind nesia.$ 3eliau wafat pada hari Khamis, 0: #amadhan $(3$2 bersamaan dengan $: 9g s :0$0.: 0ada tahun $%:7, beliau dibawa ke "ingapura seterusnya ke #engat, Inderagiri yang terletak di #iau, Ind nesia dan dibesarkan disana.3

Ahmad " nhadji +uhammad, Tafsir al-Quran: Abr al-Athir (Tafsir al-Quran di Radio), 1uz $, 0ustaka al-+izan, Kuala /umpur, $%%:, hlm< =>
2

http<??alhabaib.bl gsp t.* m?:0$0?0%?ustadz-ahmad-s nhadji-meninggal.html . rman "uratman, Menyongsong Arus, 0ustaka A"3 + hamad, "ingapura, $%%7,

hlm< $(-$&

0ada :0 +ei $%(&, beliau mendirikan rumah tangga bersama 2ajjah .apsiah bt 2j. Ibrahim( dan dikaruniakan sepuluh rang *ahaya mata iaitu sembilan rang anak perempuan dan se rang anak lelaki.& 1." Pen#i#i!an

"emenjak ke*il, beliau telah dididik dengan asas-asas agama leh ayah beliau yang merupakan se rang guru agama di #engat dan ibu beliau iaitu #aden !mmi "alamah binti 2aji Anwar. 3eliau juga mendapat didikan daripada datuk saudara sebelah ibunya, 2aji +uslim bin 0rawir )ikr m yang juga merupakan se rang guru agama di #engat.3eliau mendapat pendidikan awal di sebuah sek lah melayu sehingga )arjah /ima. 0ada sebelah petang pula, beliau mengaji al-Quran dan bersek lah di +adrasah "alafiah7 iaitu sebuah sek lah agama yang diasaskan leh datuk saudara beliau, 2aji +uslim bin 0rawir )ikr m .' 0ada bulan @ebruari $%37, beliau melanjutkan pelajaran ke +adrasah al-1unied al-Islamiah di "ingapura. Ia merupakan sebuah sek lah Arab yang paling tua di "ingapura dimana semua mata pelajaran di ajar dalam 3ahasa Arab. 0ada tahun $%($, beliau terpaksa pulang ke #engat ketika 1epun melan*arkan 0erang )unia Kedua walaupun ketika itu pengajian beliau masih belum tamat. 0ada tahun $%(( beliau kembali ke +adrasah al-1unied al-Islamiah semasa "ingapura berada dalam pemerintah 1epun dan menamatkan pengajian Tahun Anam disana.%
4

Ibid, hlm<$07 Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< =>iii . rman "uratman, Op. it, hlm< $&

7 4an Idaruyani bt 4an +usa 5:0036, 0elajar "arjana +uda daripada 1abatan al-Quran dan al-2adis, !ni>ersiti +alaya yang bertajuk BTafsir al-"ahabi dalam Kitab Abr al-Athir< Tumpuan terhadap "urah al-3aCarah.D +aklumat 4awan*ara beliau bersama !staz Ahmad " nhadji +uhammad. 4awan*ara dibuat pada jam $0.00 pagi, :( 9g s :00: di kediaman beliau di T a 0ay h, "ingapura, hlm< -8

. rman "uratman, Op. it, hlm< 37 Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< =>i

1.$

%er&a'a

3eliau mempunyai minat yang tinggi untuk berke*impung di dalam bidang pengajaran dan pendidikan. 3eliau mula men*eburkan diri dalam bidang pendidikan pada tahun $%(: dimana beliau telah membuka sebuah madrasah iaitu !erguruan Aga"a Isla" di #engat bersama salah se rang gurunya, !staz 2aji +arzuki. Ketika itu, Ind nesia berada di bawah pemerintahan 1epun. Kini madrasah tersebut dikenali sebagai !esantren Madinatun #a$ah. 3eliau juga pernah menjadi guru pelatih di +adrasah al-1unied al-Islamiah sebaik sahaja tamat pengajian disana pada tahun $%(( dan berhenti pada bulan 9g s, $%(&.$0 0ada awal tahun $%(- pula, beliau membuka +adrasah 3ustanul EAriffin di 8 r nati n # ad, "ingapura. 3eliau hanya berkhidmat disana selama ( bulan. Kemudian beliau mula bertugas sebagai guru di +adrasah al-1unied al-Islamiah pada waktu pagi. 0ada waktu petang, beliau mengajar di al-+adrasah al-)iniah yang diasaskan leh beliau sendiri di kawasan rumah beliau di 8 r nati n # ad, "ingapura. .amun, madrasah ini hanya berkekalan selama 7 tahun dan terpaksa ditutup pada tahun $%&3.$$ "eterusnya beliau mula melibatkan diri dalam bidang penerbitan dan penulisan. 3eliau bertugas di 0er*etakan al-Qalam di bahagian pentadbiran pada sebelah petang dan tetap mengajar di +adrasah al-1unied al-Islamiah pada waktu pagi.$: 0ada bulan +ei $%--, beliau ditawarkan bertugas di 3andar "eri 3egawan, 3runei. 3eliau mula bertugas sebagai guru agama di "ek lah +enengah Arab

10

Ibid. . rman "uratman, Op. it, hlm< (3-(( 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< -'

11

12

2assanul 3 lkiah. )isamping itu beliau memberi kuliah dalam kursus 0erguruan !gama 3runei.$3 0ada bulan 9kt ber $%70, beliau kembali ke "ingapura. 0ada tahun $%7$, beliau kembali berkhidmat di +adrasah al-1unied alIslamiah sebagai guru kanan. Kemudian beliau dilantik sebagai pengetua +adrasah al1unied al-Islamiah pada bulan @ebruari $%73 dan bersara pada akhir +a* $%'0 ketika umur beliau &' tahun. 0ada bulan +a* $%'&, beliau diminta agar meneruskan khidmat di +adrasah al-1unied al-Islamiah sebagai guru dan penasihat kepada pengetua madrasah tersebut. 3eliau berhenti berkhidmat di madrasah tersebut pada tahun $%''. $( 3eliau banyak menabur jasa di +adrasah al-1unied al-Islamiah kerana beliau menganggap madrasah tersebut sebagai ibu.$& )aripada kenyataan-kenyataan tersebut dapat disimpulkan bahawa beliau begitu banyak menabur jasa mendidik dan mengajar anak bangsa +elayu, malah mengasaskan beberapa buah madrasah di "ingapura. 1.( S)*bangan

3eliau banyak terlibat dalam akti>iti-akti>iti 0ersatuan Furu-guru Agama Islam "ingapura atau 0A#FA" malah merupakan salah se rang pengasasnya. 3eliau pernah menjadi "etiausaha 0elajaran 0A#FA", .aib 0engerusi dan akhirnya menjadi 0enasihat 0A#FA". "elain itu, beliau turut terlibat dalam jawatankuasa +ajlis !gama Islam "ingapura atau +!I". 3eliau pernah menjadi Ahli 0anel #ayuan !langbi*ara +!I", Ahli jawatankuasa Tertinggi +!I" dan Ahli 1awatankuasa @atwa +!I".$-

13

. rman "uratman, Op. it, hlm< (7-(' Ibid. hlm< &'-&% 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< -' Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< =>ii

14

15

16

)i antara tahun $%7$ hingga $%'0 beliau berkhidmat se*ara sukarela sebagai imam di +asjid al-2uda, 1alan 2aji Alias 9ff 8 r nati n # ad. Ketika ini beliau sendiri mula menulis khutbah 1umaat untuk disampaikan. 0ada bulan "eptember $%'0 pula, beliau mula menyandang jawatan Imam +asjid +uhajirin iaitu masjid pertama yang dibina di "ingapura di bawah penjagaan +!I".$7 3eliau juga pernah berkhidmat sebagai 0engerusi /embaga 0entadbir +adrasah al-Irsyad, Ahli jawatankuasa 0enasihat 0elajaran Agama Islam di Kementerian 0elajaran "ingapura dan Ahli jawatankuasa +ajlis 0enasihat Islam di Kementerian 2al Ahwal +asyarakat dan Kebajikan "ingapura.$' 3eliau sangat aktif memberi syarahan dan kuliah agama di masjid-masjid, majlis-majlis perayaan agama yang rasmi dan tidak rasmi, pertubuhan-pertubuhan kebajikan dan pada kursus-kursus dakwah Islam. )i samping itu, beliau sering mendapat jemputan untuk membentang kertaskertas kerja di dalam seminar-seminar tertentu. 8ara penyampaian beliau yang kemas da teratur memudahkan para pendengar memahami isi yang disampaikan.$% 3eliau juga banyak menerima jemputan dari luar negara. 3eliau pernah ke 8hina, +an*hester !nited, Ind nesia, +alaysia, 3runei, 3angk k, .ew )elhi, Athena, # me, Trip li, Kaherah, 1eddah, +ekah, +adinah, Kara*hi, "epany l, dan +aghribi.:0 3eliau juga meminati bidang kesenian dan pernah mengarang lagu-lagu nasyid untuk madrasah. )i antaranya berjudul Tahiyyah al-Madrasah dan #ahnu %habab alIsla".&' "elain itu, beliau juga aktif di dalam bidang penulisan dan berjaya
17

4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< -% Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, . rman "uratman, Op. it, hlm< ( 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< 70 Ibid

18

19

20

21

menghasilkan beberapa karya dalam bidang al-Quran, @ikah, akhlak dan tasawwur Islam. )i antara karya-karya yang dihasilkan leh beliau ialah pernah mengarang lagu-lagu nasyid untuk madrasah antaranya berjudul (#ahnu %yababul Isla"). 3ukubuku yang dihasilkan antaranya< 5$6 +ari "embahyang /elaki?0erempuan, 5:6 0elajaran "embahyang, 536 0elajaran "embahyang 3erjamaah, 5(6 3enih Agama I, II, III, dan IG, 5&6 0endidikan 3udi 0ekerti I dan II, 5-6 0anduan +emahami Tafsir alQuran I dan II, 576 0engetahuan Agama Islam bahagian @ikih, Tauhid dan "ejarah Islam, 5'6 Kursus Tafsir al-Quran I dan II, 5%6 Tafsir 37 "urah dalam 1uz Amma dan Tafsir Abr al-Athir:: "elain itu, artikel-artikel ringkas daripada beliau turut dimuatkan di dalam #isalah al-.ur terbitan +asjid "ultan "alahuddin Abdul Aziz "hah, "elang r.:3 1.+ Pen,a-aian

0ada tahun $%'', beliau pernah menerima 0ingat 3akti +asyarakat. )i samping itu, beliau juga pernah menerima Anugerah 1asa 8emerlang daripada +!I" pada tahun $%%: dan menerima gelaran EIlmiawan H ulama * nt hI daripada 0ersatuan 0elajar0elajar Agama )ewasa "ingapura 50A#)A!"6 pada tahun $%%3.:( Ini adalah kerana mengenang jasa-jasa yang telah banyak beliau *urahkan. $.Furu-guru

"elain berguru dengan ayahnya dan datuknya sebelah ibu, 2aji +uslim bin 0rawir )ikr m serta asuhan yang baik dari ibunya, !mmi "alamah binti 2aji Anwar bin 0rawir , banyak guru-gurunya yang lain, terutama semasa mengaji di +adrasah al1unied al-Islamiah di "ingapura. )i antaranya Tuan "yed Abu 3akar bin Taha al"aC f 5+udir?0engetua 0ertama +adrasah al-1unied6, Tuan "yed Abdullah bin "yeikh
22

Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< =>iii

)i antara artikel-artikel !staz Ahmad " nhadji yang pernah dimuatkan di dalam risalah ini ialah 3ekerja 1iwa Kehidupan dan Keadilan Ilahi iaitu pada risalah al-.ur bil. $'-$% yang diterbitkan pada $% April :00: dan % +ei :00:.
24

23

Ibid. hlm< $7:

3alfaCih 5+udir?0engetua yang kedua +adrasah al-1unied6, Tuan "yeikh Taha bin Abu 3akar al-"aC f, Tuan "yed +uhammad al-"yatiri, Tuan "yed Abdullah bin 2asan al-"yatiri, Tuan "yed Ali bin "yeikh 3alfaCih, Tuan "yed Abu 3akar bin Jahya, Tuan "yed +uhammad bin Alwi Alidrus 5+udir?0engetua yang ketiga +adrasah al-1unied6 dan lain-lain.:& $.7 +urid-murid

"emasa berke*impung di madrasah-madrasah H sama ada di "umatera, 3runei dan "ingapura dari semenjak tahun $%(: H hingga ia wafat, tentulah ramai bilangan muridmuridnya. )i antara murid-muridnya banyak yang telah berjaya melanjutkan ke !ni>ersiti al-Azhar, +adinah dan lain-lain dalam pengajian agama, yang kemudian menjadi pula rakan-rakan seperjuangannya. Ada yang menjadi +ufti .egara "ingapura seperti Jang 3erbahagia Tuan "yed Isa +uhammad bin "umait, 0endaftar dan Kadi-kadi di +ahkamah "yariah "ingapura, guru-guru agama di sek lah-sek lah pemerintah "ingapura, di madrasah-madrasah dan kelas-kelas bimbingan termasuk t k h-t k h agama yang berkhidmat dalam pertubuhan-pertubuhan dakwah setempat. Ada yang menjadi 0engetua 0egawai 2al Ahwal !gama 3runei seperti 0ehin 2aji + hd. ;ain 2aji "arudin, termasuk beberapa pegawai bawahan beliau yang berkhidmat di 1abatan 2al Ahwal Agama 3runei dan sek lah-sek lah menengahnya. Ada yang menjadi pegawai dan pensyarah-pensyarah di !ni>ersiti Islam .egeri "ultan "yarif Kasim #iau. "edang di semenanjung +alaysia, "abah dan "arawak ramai yang telah berkhidmat dengan masyarakat di bidang-bidang pendidikan dan dakwah, sebagai pensyarah uni>ersiti dan lain sebagainya, seperti Jang 3erbahagia )atuk Abdul Kadir Talip, !staz Abd. 4ahab Ahmad, !staz Abd. 4ahab ;akaria, !staz Abd. Fhani "hamsuddin, 0r f +adya )r. +ahmud "aIedun. )r. Abd. 1alil 2asan al-Junani dan lain lagi yang terdapat di Kuala /umpur, "elang r, 0ahang, .egeri "embilan, +elaka, Kelantan dan 1 h r. 0erhubungan beliau dengan sebahagian besar dari mereka adalah sentiasa terjalin erat hingga beliau wafat. +aka, semakin luaslah penyebaran dakwah Islamiah menerusi t k h-t k h tersebut
25

Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< =i=

itu dan sem ga bertambah luas lagi daerah penyiarannya dengan terlaksananya usaha menerbitkan buku Tafsir al-Quran yang disusunnya.:$.' "ejarah 0entafsiran

3eliau mula terlibat dalam bidang pentafsiran sejak menjadi guru di +adrasah al1unied al-Islamiah. )i antara insan yang mend r ng beliau mendekatkan diri kepada ilmu-ilmu agama khususnya al-Quran ialah ibu beliau sendiri. Ibu beliau pernah berpesan kepada beliau agar menjadi rang yang mulia dan bukan menjadi rang yang kaya. +alah !staz Ahmad " nhadji sendiri berpegang pada hadith #asulullah s.a.w. :7 iaitu<
&*

+ang paling bai, di antara ,a"u ialah siapa yang "e"pela$ari al-Quran dan "enga$ar,annya. "eterusnya beliau mula terlibat menyampaikan syarahan-syarahan berbentuk pentafsiran al-Quran di #adi "ingapura 5"386 mulai $% @ebruari $%&% bersamaan $: "yaaban $37%2. beliau diberi temp h hanya $& minit pada setiap malam 1umaat untuk menyampaikan setiap syarahan. "etiap minggu sebelum menyampaikan syarahan, beliau mengambil masa : atau 3 hari untuk menyiapkan pentafsiran tersebut dan mengarang dalam bentuk n ta sebelum diba*akan di radi . . ta-n ta yang beliau ba*a itulah yang dikumpul dan seterusnya dibukukan menjadi kitab Tafsir al-Quran Abr al-Athir.&26

Ahmad " nhadji +uhammad, Op. it, hlm< == 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< 7:

27

al-Imam al-2afiz Abi EAbd Allah +uhammad bin Ismail Al-3ukhari. .itab /adail al-Quran, bab .hayru,u" "an Ta0alla"a al-Quran 1a 2Alla"ahu, al-+atbaIah al-"alafiyyah, Kaherah, $(00 2, h. n. &0:7-&0:'K al-Imam al-2afiz +uhammad ibn Isa Ibn "awrah al-Tirmidhi, .itab /adail al-Quran, bab "a $a fi ta0li" al-Quran, Tah3i3 Ahmad +uhammad "hakir +ustafa al3abi 2alabi, Kaherah< $%7', h.n. :%07-:%0%K Abi )awud "ulayman ibn al-AshIath. %unan Abi 4a1ud. Tah3i3 Albani. .itab al-%olat, bab fi Tha1ab Qiraat al-Quran, +aktabah al-+aIarif, #iyad, $%7$, h. n. $(&:K al-Imam Abi EAbd Allah +uhammad Ibnu Jazid al-Qazwayn Ibnu +ajah, .itab alMu3addi"ah, bab /adl "an ta0alla" al-Quran, Tah3i3 3ashar EAwwad, )ar al-1ayl, 3ayrut, $%%', h. n. :$$-:$:K al-Imam al-2afiz Ahmad ibn +uhammad ibn 2anbal, Musnad Ah"ad bin 5anbal, Tah3i3 Ahmad +uhammad "hakir, )ar al-2adith, Kaherah, $%%&, h. n. ($:, ($3, dan &00. 29 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< 7:

28

"emasa beliau ditugaskan di 3runei, beliau tetap meneruskan usaha pentafsiran tersebut dengan mengirim skrip atau n ta yang telah siap dikarang ke "ingapura untuk diba*a leh penggantinya iaitu !staz Abdillah al-1ufri.30 "etelah beliau menamatkan tugas di 3runei pada tahun $%70, beliau kembali bertugas menyampaikan pentafsiran melalui radi . .amun, beliau mendapati skrip yang dikarang leh beliau tidak disiarkan sepenuhnya dan dip t ng tanpa merujuk kepada beliau terlebih dahulu. Akhirnya, beliau menarik diri daripada bertugas menyampaikan pentafsiran melalui radi . .amun, beliau meneruskan usaha pentafsiran sehingga selesai mentafsirkan sebuah al-Quran al-Karim. Keadaan begini lebih mudah lagi beliau kerana tidak terikat denga temp h siaran.3$ 3eliau selesai mengarang sehingga berjaya mentafsirkan seluruh al-Quran pada :( #ejab $(0( bersamaan :- April $%'(. Ini bermakna beliau menghabiskan masa selama :& tahun : bulan untuk melengkapkan pentafsiran beliau.3: ". Pengena an %itab

Kitab Abr al-Athir merupakan kitab tafsir berbahasa melayu yang merangkumi pentafsiran seluruh al-Quran al-Karim. Ia terdiri daripada 30 juz dimana satu juz kitab tersebut mewakili satu juz kandungan di dalam al-Quran. Kitab ini menghimpun seluruh pentafsiran yang dilakukan leh !staz Ahmad " nhadji sejak beliau mula bertugas menyampaikan pentafsiran menerusi #adi "ingapura bermula pada tahun $%&%33 sehingga beliau selesai mentafsirkan seluruh 30 juz al-Quran al-Karim pada tahun $%'(.
30

. rman "uratman, Op. it, hlm< ( ;ulkifli 2j. + hd Jus ff, Mengenali Tafsir Abr al-Athir, +uslimah, 9kt ber $%%-, . rman "uratman, Op. it, hlm< -Ahmad " nhadji +uhammad, Tafsir al-Quran Abr al-Athir, 1uz $, 0ustaka "dn.

31

hlm< &'
32 33

3hd., hlm< $&

10

)i antara fakt r yang menyebabkan beliau membukukan pentafsiran beliau ialah agar dapat dijadikan bahan ba*aan yang dimanfaatkan tidak dapat dimanfaatkan kembali leh para pendengar.3( Kitab ini mula di*etak se*ara berperingkat-peringkat pada tahun $%-0 leh leh para pemba*a se*ara berterusan. +enurut beliau, sekiranya pentafsiran hanya disampaikan melalui radi , ia

pustaka .asi nal /imited "ingapura. Ketika itu !staz Ahmad " nhadji masih bertugas menyampaikan pentafsiran menerusi radi . 0ada awal *etakan, kitab ini hanya dinamakan Tafsir al-Quran manakala nama Abr al-Athir hanya mun*ul selepas beliau berjaya mentafsirkan keseluruhan al-Quran al-Karim iaitu pada tahun $%'(. +enurut pengarang kitab, ia diberi nama Abr al-Athir yang bermaksud merentas gel mbang udara kerana ia sesuai dengan k nsep penyampaian pentafsiran tersebut pada awalnya iaitu menerusi radi . Kitab ini pernah diterbitkan leh 0ustaka .asi nal "ingapura, +uballigh .ur Islam 1 h r, 0ustaka al-+izan Kuala /umpur dan 0ustaka "alam Kuala /umpur.3& ".1 Meto#e Pentaf.iran leh !staz Ahmad " nhadji

)i antara perkara utama yang amat dititikberatkan

semasa membuat pentafsiran ialah audien iaitu rang ramai yang akan mendengar pentafsiran yang beliau sampaikan. 3eliau hanya diberi temp h selama $& minit untuk bersama para pendengar. 1usteru, beliau *uba membuat pentafsiran yang paling sesuai untuk meraikan kehendak awam kerana menurut beliau apa yang paling utama ialah audien memahami pentafsiran yang disampaikan.3-

34

4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< -( Ibid, hlm< -( Ibid, hlm< 7(

35 36

11

1usteru, kita akan mendapati beliau berbentuk ringkas, padat dan menggunakan gaya bahasa yang mudah difahami.37 0entafsiran daripada beliau juga berbentuk umum dan tidak tertumpu kepada k nsep-k nsep tertentu seperti penekanan terhadap k nsep sains atau k nsep sufi.3' )i antara met de yang beliau gunakan dalam pentafsiran ialah< :.$.$ Tafsir tahlili Ahli tafsir yang menggunakan met de ini bermaksud ia mentafsirkan ayat-ayat alQuran se*ara ayat demi ayat dan surah demi surah, sesuai dengan urutan dalam mushaf usmani. +ereka memberi maksud kepada lafaz-lafaz tertentu, menjelaskan pengajaran daripada ayat dan mengemukakan kaitan di antara ayat atau surah sebelum dan selepasnya.3% 0endekatan seperti ini juga digunakan leh !staz Ahmad " nhadji dalam menafsirkan ayat-ayat su*i al-Quran. :.$.: Tafsir bi al-+aItsur :.$.:.$ 0entafsiran ayat al-Quran dengan ayat al-Quran 5#um< 3- dengan 2ud< $06 :.$.:.: 0entafsiran ayat al-Quran dengan hadith 52ud< ($ denga hadis6 :.$.:.3 0entafsiran ayat al-Quran dengan pentafsiran daripada sahabat 5Ali Imran< 7% dengan pendapat Ibnu Abbas6 :.$.:.( 0entafsiran ayat al-Quran dengan pentafsiran daripada tabiin 5Ali Imran< $% dengan pendapat Qatadah6

:.$.3 Tafsir bi al-#aIyi 3eliau turut melakukan pentafsiran menurut pendapat dan buah fikiran beliau sendiri di mana ia disesuaikan dengan keadaan, masa dan tempat. 3eliau mengatakan bahawa
37

. rman "uratman, Op. it, hlm< & 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< 7(

38

Arid Ali 2asan, Tari,h Il" al-Tafsir 1a Manahi$ al-Mufassirin, terjemahan Ahmad Akr m, #ajawali 0ress, 1akarta, $%%:, hlm<($

39

12

beliau akan *uba menyesuaikan maksud ayat-ayat tertentu menurut suasana masa kini tetapi sekiranya tidak berjaya beliau akan tinggalkan.(0 #um< :0 :.$.( Tafsir +audhuIi !staz Ahmad " nhadji turut menggunakan pendekatan ini iaitu dengan menjelaskan maksud ayat-ayat di dalam al-Quran mengikut t pik-t pik tertentu. Al-3aC r h< -7-7$ "." Pen#e!atan--en#e!atan ain

:.:.$ 3erpandukan kitab-kitab tafsir muktabar karangan ulama-ulama terdahulu +enurut !staz Ahmad " nhadji, beliau menghasilkan satu kitab tafsir yang lebih ringkas dengan menyusun apa yang terdapat di dalam kitab-kitab muktabar yang terdahulu.($ Ini bermaksud beliau melakukan pentafsiran berdasarkan apa yang telah ditafsirkan leh para ulama sebelum ini. 1usteru, beliau banyak membuat rujukan semasa menghasilkan pentafsiran tersebut. )i antara kitab-kitab yang menjadi beliau ialah kitab tafsir karangan al-Tabari, Ibn Kathir, al-3aghawi, al-3aydhawi, al-Qurthubi, al-Khazin, al-+araghi, al-#azi dan al-1amal.(: +enurut beliau kitab tafsir karangan al-1amal merupakan warisan daripada datuk beliau. 1usteru, beliau turut memanfaatkannya sebagai salah satu sumber rujukan beliau.(3 8 nt hnya semasa pentafsiran ayat kedua dan ketiga surah Ali Imran, beliau merujuk kepada pentafsiran daripada al-Khazin<(( :.:.: +entafsirkan perkataan-perkataan tertentu
40

4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< 7' Ibid, hlm< 7% ;ulkifli 2j. + hd Jus ff, Op. it, hlm< 7' 4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< '0 Ahmad " nhadji +uhammad, Op. 6it. $u7 8, hlm< (:&

41

42

43 44

13

!ntuk memberi kefahaman yang lebih jelas, beliau mengemukakan maksud bagi perkataan-perkataan tertentu. Al-3aC r h< : :.:.3 +embuat huraian dengan mengemukakan kisah-kisah sejarah 5al-3aC r h< (06 :.:.( +engemukakan sebab penurunan ayat 5Ali Imran< '%6 :.:.& +engemukakan pepatah-pepatah melayu 5al-3aC r h< 7'6 :.:.- +engemukakan pendapat ahli-ahli fikah 5al-3aC r h< $&'6 ".$ Di.i- in Pen) i.an

3eliau mengemukakan beberapa pendekatan semasa menulis kitab tafsir beliau. )i antaranya ialah< :.3.$ Terdapat isi kandungan berdasarkan t pik perbin*angan ayat-ayat tertentu. 8 nt hnya bagi penafsiran ayat 33 hingga 3- surah al-Ankabut. )i bahagian isi kandungan juz ke-:3 akan dinyatakan t piknya iaitu sifat-sifat manusia ter*ela dan ia terdapat pada halaman 3%. 8ara seperti ini akan memudahkan pemba*a yang mahu mendapatkan penjelasan berdasarkan t pik-t pik tertentu. :.3.: )idahului dengan penjelasan mengenai al-Quran se*ara ringkas. Ia merangkumi penjelasan tentang penurunan al-Quran, pengumpulan al-Quran dan pentafsiran al-Quran. :.3.3 )isertakan pengenalan kepada surah tersebut sebelum membuat pentafsiran terhadap ayat-ayatnya. Ini termasuklah penerangan tentang jumlah ayat, hubungan dengan surah selepas dan sebelum serta penjelasan mengenai penurunan surah. :.3.( )i sesetengah tempat pengarang mengemukakan pentafsiran bukan se*ara huraian dalam bentuk perenggan tetapi dalam bentuk pen mb ran. Ini memudahkan pemba*a untuk mendapatkan isi-isi penting ayat tersebut.

14

:.3.& 3eliau turut mengemukakan kesimpulan dan pengajaran daripada ayat-ayat tertentu. :.3.- "emasa mentafsirkan setiap ayat, beliau *uba membawa datang

kesinambungan di antara ayat sebelum dan selepasnya. :.3.7 3eliau mengutamakan penulisan menggunakan tulisan jawi. +enurut beliau ia adalah identiti rang Islam. 1usteru, setiap *etakan kitab tersebut, beliau syaratkan agar diterbitkan dalam tulisan jawi. 8etakan-*etakan yang biasa kita dapati dalam tulisan rumi tersebut sebenarnya telah melanggar k ntrak yang telah dijanjikan.(& ".( %ei.ti*e/aan %itab

:.(.$ +enggunakan bahasa +elayu Kitab Abr al-Athir dikarang menggunakan gaya bahasa melayu yang betul dan mudah difahami. Ini bermaksud, ia tidak terpengaruh dengan penggunaan bahasa melayu klasik yang sukar difahami leh pemba*a. Ini turut diakui leh ;aaba, (:.(.: #ingkas dan sesuai untuk ba*aan umum 0enampilan kitab beliau amat sesuai dengan kehendak masyarakat awam yang lebih *enderung kepada pentafsiran yang ringkas. K nsep pentafsiran beliau bersifat umum, justeru kitab tafsir beliau diterima leh pelbagai lapisan masyarakat. 3eliau tidak mengkhususkan pentafsiran kepada satu sudut tertentu sahaja seperti aspek sains, fikah, atau tasawwuf. .amun, pentafsiran beliau men*akupi semua aspek se*ara umum dengan huraian yang agak ringkas. :.(.3 +udah difahami

45

4an Idaruyani bt 4an +usa, Op. it, hlm< '( Ahmad " nhadji +uhammad, Op. 6it. juz $, hlm< %-$0

46

15

0entafsiran daripada beliau mudah difahami leh para pemba*a. "alah satu fakt rnya ialah kerana beliau *uba mengemukakan kesinambungan ayat yang hendak ditafsirkan dengan ayat sebelum dan selespasnya. 1usteru, pemba*a akan sentiasa mendapat gambaran mengenai kaitan di antara ayat-ayat di dalam al-Quran. 2uraian kepada ayat-ayat al-Quran yang dikemukakan se*ara bern mb r juga memberi kesan kepada para pemba*a. Ini memudahkan pemba*a mendapatkan isi-isi penting daripada huraian tersebut. $. Man0a& Ha#i. #a a* Taf.ir Abr a -At0ir )alam kajian permulaan kitab Tafsir Abr al-Athir, pengkaji mendapati beberapa kaedah yang digunakan leh !staz Ahmad " nhadji +uhammad dalam penulisan hadis, antaranya< $.1 Sana# Ha#i.

)ari segi sanad, hadis-hadis yang ditemui dalam tafsiran surah al-3aC r h dapat dibahagikan kepada tiga bentuk<
3.$.$

3entuk pertama, !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis dengan sanad melalui se rang perawi dan dinyatakan bersama nama periwayatnya. 8 nt hnya ketika beliau menafsirkan ayat $7:< (7

#$% "

Artinya<

47

Ibid, 1uz :, hal< (7

16

4ahai rang- rang yang berimanL +akanlah dari rezeki yang baik yang Kami berikan kepada kamu dan bersyukurlah kepada Allah, jika kamu hanya menyembah kepada-.ya. )alam ayat di atas, beliau menjelaskan bahawa Allah menyuruh rang- rang mukmin agar memakan daripada rezeki-.ya yang baik-baik, kemudian menyuruhnya berterima kasih kalau benar-benar mereka menyembah Allah. +akanan yang baikbaik itu ada dua ma*am< 3aik pada mutunya dan 3aik kerana halal dimakan. 9leh itu, bagi menguatkan penjelasan ini beliau mendatangkan sebuah hadis dengan sanadnya melalui se rang perawi bernama Abu 2urairah r.a. dan juga periwayatnya iaitu +uslim, sebagaimana beliau nyatakan iaitu< 3ersabda #asulullah 5s.a.w.6< 3ahawasanya Allah itu baik, tiada menerima melainkan yang baik. )an bahawasanya Allah telah menyuruh rang- rang +ukmin mengikut apa-apa yang disuruh leh para #asul. +aka firman-.ya< 4ahai para #asul makanlah apa-apa yang baik dan kerjakanlah amal yang baik. )an firman-.ya< 2ai rang- rang yang beriman makanlah mana-mana yang baik di antara rezki yang Kami anugerahkan kepada kamu. Kemudian .abi menyebutkan ada se rang lelaki, lama ia musafir 5berlayar6, rambutnya menggerbang, bajunya berdebu, menadah tangan 5ke langit6 berd a BJa #abbiL Ja #abbiLD sedang makanannya haram, minumannya haram, pakaiannya haram dan diberi makan yang haram, maka bagaimana d anya diterima TuhanM 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini terdapat dalam Kitab "hahih +uslim n . hadis $0$&. +enurut Albani dalam "hahih al-1amiI hukum hadis ini adalah hasan. +enurut al-#azaCani dalam +ukhtashar al-+aCasid hadis ini adalah sahih.
3.$.:

3entuk kedua, !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis dengan sanad tanpa dinyatakan bersama nama periwayatnya. 8 nt hnya ketika beliau menghuraikan perkataan ayat $0%< ('

'*+,)&

('&

pada

48

Ibid, 1uz $, hal< $&-

17

Artinya< 3anyak di antara ahli kitab menginginkan sekiranya mereka dapat mengembalikan kamu setelah kamu beriman, menjadi kafir kembali, karena rasa dengki dalam diri mereka, setelah kebenaran jelas bagi mereka. +aka maafkanlah dan berlapang dadalah, sampai Allah memberikan perintah-.ya. "ungguh, Allah +ahakuasa atas segala sesuatu. 0erkataan

('&

difahami

leh !staz Ahmad " nhadji + hammad dengan

maksud Mengharap,an terhapusnya ni,"at-ni,"at yang dipunyai orang lain. 1elas beliau mengatakan bahawa sese rang yang waras fikirannya, ia tidak membiarkan jiwanya hangus dibakar leh sifat dengki hasad itu. )i samping itu Allah akan mem t ng amal kebajikannya akibat hasad dan dengkinya. 9leh itu, bagi menguatkan penjelasan ini beliau membawakan sebuah hadis dengan sanadnya melalui se rang perawi bernama Abu 2urairah tanpa dinyatakan bersama nama periwayatnya iaitu "ebuah hadis #asulullah s.a.w. menyebutkan<

3 - 3 . &' 2 / -) ' 2 / -1 &' ! / 0 0 0 4 -. 6 70 5 -)


Artinya< 1anganlah kamu bersifat dengki, bahawasanya dengki itu memakan kebajikan, seperti api yang memakan kayu api. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini terdapat dalam Kitab "unan Abu )awud n . hadis (%03 hukumnya ialah sa,ata anhu. +enurut al-+undziri dalam alTarghib wa al-Tarhib hadis ini hukumnya sanaduhu sahih a1 hasan a1 "a 3arabahu"a. +enurut Albani dalam )haif al-1amiI hadis ini ialah dhaif. +enurut al"ututhi dalam al-1amiI al-"haghir hadis ini ialah dhaif.

18

3.$.3

3entuk ketiga, !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis tanpa sanad dan juga tanpa dinyatakan nama periwayatnya. 8 nt hnya ketika beliau menghuraikan perkataan

9:"8 #'8 pada ayat 7(<

(%


Artinya< Kemudian setelah itu hatimu menjadi keras, sehingga 5hatimu6 seperti batu, bahkan lebih keras. 0adahal dari batu-batu itu pasti ada sungai-sungai yang 5airnya6 meman*ar daripadanya. Ada pula yang terbelah lalu keluarlah mata air daripadanya. )an ada pula yang melun*ur jatuh karena takut kepada Allah. )an Allah tidaklah lengah terhadap apa yang kamu kerjakan. 0erkataan

9:"8 #'8 difahami

leh !staz Ahmad " nhadji + hammad

dengan maksud .iasan Tuhan terhadap ,epada ,au" +ahudi pada 7a"an #abi s.a.1. dan terhadap orang-orang yang berpe,erti seperti "ere,a. Tuhan "ensifat,an ,edegilan atau ,erosa,an peribadi orang-orang yang degil disebab,an ,eengganan "enga,ui per,ara yang ha, dan benar, diga"bar,an hatinya ,eras seperti batu "alah lebih ,eras dari itu. 3eliau disini memberikan k mentar tentang kenapa Allah memilih jenis batu dan kenapa tidak memilih jenis besi untuk menjadi misalan, padahal besi pada pandangan kita suatu l gam yang mengatasi kerasnya batu. +enurut beliau, sebenarnya pilihan Tuhan itu sememangnya tepat. "ekeras-kerasnya besi, masih akan dapat dilembutkan, dilebur atau di*airkan dengan kuasa api. "edang batu, sejak dahulu adalah merupakan lambang kekukuhan dan keteguhan, di samping kita pun mengetahui 1a*an bat) beribu tahun telah mendahului 1a*an be.i. Itu pun peninggalan atau bekas-bekas zaman bahari seperti puing-puing atau r b han k ta atau istana dari kerajaan Freek tua, # m dan 0arsi, juga 0iramid negeri mesir, temb k besar negeri 8ina, *andi-*andi di kepulauan +elayu dan lain-lain lagi adalah
49

Ibid, hal< $$:

19

merupakan batu-batu belaka yang masih kukuh, sedang besinya telah han*ur menjadi bubuk dimakan zaman. )emikian bukti kerasnya batu B.amun begitu hati mereka lebih keras lagi dari batuD kata Tuhan. 1usteru bagi menjelaskan lagi maksud perkataan ini, beliau mendatangkan hadis tanpa sanad dan juga tanpa dinyatakan nama periwayatnya seperti yang beliau tulis iaitu 1unjungan kita .abi 3esar +uhammad s.a.w. telah bersabda mengenai hati ini, seperti berikut<

/ ? E @ A==B ==D ==D < / ! > 0 /&==' # C / ==1 ; ; G / ! & =' > 1 4 1 C > =F ' =& &= ' =F '& 6 H /I!
Artinya< Ingatlah, di dalam tubuh ada seketul daging, apabila daging itu baik, maka tubuh semuanya menjadi baik. )an apabila daging itu binasa, maka tubuh semuanya menjadi binasa. KetahuilahL )aging itu ialah hati. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini terdapat dalam Kitab "ahih 3ukhari n . hadis &: dan +uslim n . hadis $&%%.

$."

Matan Ha#i.

)ari segi matan hadis, didapati !staz Ahmad " nhadji + hammad menyatakannya melalui dua bentuk, iaitu<
3J2J1 !staz Ahmad " nhadji + hammad menyatakan hadis dalam bentuk

terjemahan makna. "ebagai * nt h ketika beliau mentafsirkan ayat $&&-$&7< &0

50

Ibid, 1uz :, hal< 3$

20


Artinya< )an Kami pasti akan menguji kamu dengan sedikit ketakutan, kelaparan, kekurangan harta, jiwa, dan buah-buahan. )an sampaikanlah kabar gembira kepada rang- rang yang sabar. 5Jaitu6 rang- rang yang apabila ditimpa musibah, mereka berkata< sesungguhnya kami milik Allah dan kepada-.yalah kami kembali. +ereka itulah yang memper leh ampunan dan rahmat dari Tuhannya, dan mereka itulah rang- rang yang mendapat petunjuk. 3agi mentafsirkan ayat ini, beliau mendatangkan "ebuah 2adis al-Tirmizi yang diriwayatkan leh Abu +usa al-AsyIari, bahawasanya #asulullah s.a.w. bersabda yang maksudnya< B1ika se rang anak hamba Allah mati, Allah akan bertanya kepada malaikat.ya< B"udahkah kamu matikan anak hamba-KuMD +alaikat menjawab< BJaLD 3ertanya Allah< B"udahkah kamu matikan buah hatinyaMD +ereka menjawab< BJaLD 3ertanya pula Allah< BKemudian apa dia kataD +ereka menjawab< B)ia puji Tuhanku dan dia ba*a I%TIR9A yakni lafaz I##A:I::A5I ;AI##A I:AI5I RO9I<#.) 3erkata Allah< B3uatkan untuknya sebuah rumah di syurga dan namakan rumah itu =AIT<: 5AM4I 5rumah pujian6.D 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini belum ditemukan.
3.:.:

!staz Ahmad " nhadji + hammad menyatakan hadis di dalam bahasa Arab dengan men*ampurkan bersama terjemahan maknanya. 8 nt hnya ketika beliau menafsirkan

KLM <, dalam ayat ::3<

&$


Artinya<

51

Ibid, hal< $(0

21

Istri-istrimu adalah ladang bagimu, maka datangilah ladangmu itu kapan saja dengan *ara yang kamu sukai. )an utamakanlah 5yang baik6 untuk dirimu. 3ertakwalah kepada Allah dan ketahuilah bahwa kamu 5kelak6 akan menemui.ya. )an sampaikanlah kabar gembira kepada rang yang beriman. )alam ayat di atas, beliau menjelaskan perkataan

KLM <,

bahawa penanaman

itu b leh dilakukan dengan *ara apa pun, asalkan pada tempat dan kawasannya untuk mengekalkan pengeluaran jenis manusia, keturunan atau zuriat. 9leh itu, bagi menguatkan penjelasan ini beliau mendatangkan sebuah hadis bahawa .abi telah mengan*am sabdanya< rang yang mendatangi isterinya menerusi saluran belakang dengan

/ " < -I / : P / @ OG N
Artinya< 9rang yang mendatangi isterinya menerusi jalan belakangnya adalah malIun 5dilaknat6. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini dalam kitab al-Targhib wa al-Tarhib karya al-+undziri hadis ini di hukum isnaduhu sahih a1 hasan a1 "a 3arabahu"a. +enurut al-"uyuthi dalam al-1amiI al-"haghir hadis ini di hukum sahih. $.$ S)*ber Ha#i.

3agi sumber hadis yang digunakan leh !staz Ahmad " nhadji + hammad, dapat diklasifikasikan kepada tiga bahagian<
3J3J1 !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis daripada kitab tafsir.

"ebagai * nt hnya ketika beliau menjelaskan mengenai ayat kursi bahawa ayat ini dinamakan ayat kursi dan merupakan ayat yang paling utama dari sekalian ayat-ayat al-Quran sebab pahala memba*anya melebihi pahala memba*a ayatayat yang lain. Ianya juga penghulu dari sekalian ayat. Ayat tersebut iaitu ayat :&&< &:

52

Ibid, 1uz 3, hal< :3

22


Artinya< Allah, tidak ada Tuhan selain )ia. Jang +ahahidup, Jang terus menerus mengurus 5makhluk-.ya6, tidak mengantuk dan tidak tidur. +ilik-.ya apa yang ada di langit dan apa yang ada di bumi. Tidak ada yang dapat memberi syafaat di sisi-.ya tanpa izin-.ya. )ia mengetahui apa yang di hadapan mereka dan apa yang di belakang mereka, dan mereka tidak mengetahui sesuatu apa pun tentang ilmu-.ya melainkan apa yang )ia kehendaki. Kursi.ya meliputi langit dan bumi. )an dia tidak merasa berat memelihara keduanya, dan )ia +ahatinggi, +ahabesar. 3erpandukan ayat ini, !staz Ahmad " nhadji + hammad menyatakan bahawa terdapat di kalangan ahli-ahli tafsir terdahulu yang memahami tentang keutamaan ayat kursi. 9leh yang demikian, bagi menguatkan pemahaman tersebut beliau mendatangkan sebuah hadis daripada Tafsir al-=aidha1i bahawa .abi 5s.a.w.6 bersabda yang maksudnya< "esungguhnya sebesar-besar ayat al-Quran itu ialah ayat kursi. "iapa saja memba*anya, Allah akan utus malaikat bagi menulis kebajikannya dan menghapus kesalahannya, mulai dari saat itu hinggake hari es k. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini dalam +ujmaI al-;awaid karya al2utsaimi hadis ini di hukum dhaif.
3J3J2 !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis daripada kitab

berbentuk umum. 8 nt hnya ketika menghuraikan mengenai anjuran "aII dalam ayat $&'< &3

53

Ibid, 1uz :, hal< 33

23

Artinya< "esungguhnya "afa dan +arwah merupakan sebagian syiIar 5agama6 Allah. +aka siapa saja beribadah haji ke 3aitullah atau berumrah, tidak ada d sa baginya mengerjakan saII antara keduanya. )an siapa saja dengan kerelaan hati mengerjakan kebajikan, maka Allah +aha +ensyukuri, +aha +engetahui.

3agi menjelaskan perkara ini, beliau mendatangkan sebuah hadis sebagaimana diriwayatkan leh Al-"yafie sendiri dari jalan 5sanad6 menerusi "afiyah binti "yaibah katanya yang bermaksud< Telah mengkhabarkan kepadaku anak perempuan Abi Tajzah yang bernama 2abibah, salah se rang perempuan suku 3ani Abdiddar, dia berkata< B"aya telah masuk ke rumah keluarga Abi 2usain bersama-sama dengan perempuanperempuan Quraisy untuk melihat .abi 5s.a.w.6 mengerjakan "aII di antara " fa dan +arwah, maka saya telah lihat baginda bersaII kainnya berpusing 5terangkat6 kerana terlampau derasnya berjalan, hingga berani saya katakan bahawa saya ada ternampak lutut baginda dan mendengarnya pela bersabda< BKerjakanlah leh kamu "aII, kerana Allah telah tulis 5wajibkan6 di atas kamu.D 2adis ini disahkan leh Ad-)aruCutni. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, menurut Albani dalam al-"ilsilah al"hahihah hadis ini di hukum dhaif. 3.3.3 !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis tanpa menyatakan sumber atau apa-apa petunjuk. 8 nt hnya ketika beliau menafsirkan ayat :0$<&(


Artinya< )an di antara mereka ada rang yang bend a< NJa Tuhan Kami, berilah Kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan lindungilah Kami dari azab nerakaN.
54

Ibid, hal< %0

24

)i dalam ayat ini, beliau menyatakan bahawa

rang- rang mukmin, itulah yang

mem h n kurnia mengenai kenikmatan-kenikmatan di dunia dan kenikmatankenikmatan di akhirat. 0ara mufassirin mentakwilkan kenikmatan di dunia dalam ayat ini dengan berbagai-bagai bentuk di antaranya ialah kesihatan, keamanan, ke*ukupan, petunjuk yang baik, kemenangan di dalam peperangan dan keturunan anak yang salih atau isteri shalihah 5yang baik6. 3eliau mendatangkan sebuah 2adis<

-* / -K ? 0 / -R ,F & - OG ! NQ-K
Artinya< )unia ini adalah alat perhiasan, dan sebaik-baik perhiasan di dunia ini ialah perempuan yang shalihah. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, menurut al-;arCani dalam +ukhtashar al+aCashid hadis ini di hukum sahih. +enurut Albani dalam "ahih al-1amiI hadis ini di hukum sahih. $.( H)!)* Ha#i.

Antara pendekatan lain yang dikenalpasti digunakan leh !staz Ahmad " nhadji + hammad dalam penulisan hadis adalah berkaitan hukum hadis, yang dapat dibahagikan kepada dua bentuk<
3J4J1 !staz Ahmad " nhadji + hammad menyatakan hukum hadis se*ara langsung.

Antaranya ketika mentafsirkan STUT ayat :3'< &&


Artinya< 0eliharalah semua shalat dan shalat wusta. )an laksanakanlah 5shalat6 karena Allah dengan khusyuk.

55

Ibid, hal< $7:

25

3eliau menafsirkan bahawa di antara semua pendapat ulama yang menjadi pegangan kita ialah pendapat yang mengatakan bahawa sembahyang wusta ialah sembahyang Asar. 3erdasarkan 2adis "ahih, antaranya yang dikeluarkan leh Al-Tirmizi dari "amurah bin 1undub bahawasanya #asulullah 5s.a.w.6 telah bersabda<

" O VR O VD <7W / R
Artinya< "embahyang wusta ialah sembahyang Asar. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini dalam kitab "ahih +uslim n . hadis -:'.
3J4J2 !staz Ahmad " nhadji + hammad mendatangkan hadis tanpa menyatakan

hukumnya. "ebagai * nt h dalam tafsiran ayat $'& mengenai < &-


Artinya< 3ulan #amadhan adalah 5bulan6 yang di dalamnya diturunkan al-Quran, sebagai petunjuk bagi manusia dan penjelasan-penjelasan mengenai petunjuk itu dan pembeda 5antara yang benar dan yang batil6. Karena itu, sesiapa di antara kamu ada di bulan itu, maka berpuasalah. )an sesiapa sakit atau dalam perjalanan 5dia tidak berpuasa6, maka 5wajib menggantinya6, sebanyak hari yang ditinggalkannya itu, pada hari-hari yang lain. Allah menghendaki kemudahan bagimu, dan tidak menghendaki kesukaran bagimu. 2endaklah kamu men*ukupkan bilangannya dan mengagungkan Allah atas petunjuk-.ya yang diberikan kepadamu, agar kamu bersyukur. 0erkataan difahami leh !staz Ahmad " nhadji + hammad dengan maksud hadir, yakni berada pada bulan #amadhan Htidak berlayar kemana-mana- maka hendaklah ia berpuasa. 1uga dimaknakan dengan menyaksikan rukyahnya yakni
56

Ibid, hal< -:

26

melihat anak bulan #amadhan. "iapa yang melihatnya maka wajiblah ia berpuasa. Kemudian beliau mendatangkan sebuah hadis berdasarkan 2adis .abi s.a.w. yang berbunyi<

// K . X / / K .X "D ! / 71 ! / "
Artinya< 0uasalah kamu manakala melihat anak bulan 5#amadan6 dan berbukalah kamu 5berhari rayalah kamu6 manakala melihat anak nulan 5"yawal6. 3erdasarkan pengamatan awal pengkaji, hadis ini dalam kirab "ahih 3ukhari n . hadis $%0% dan dalam "ahih +uslim n . hadis $0'$. 2adis ini juga terdapat dalam kitab .ail al-Auth r karya al-"yaukani hadis ini di hukum la ba0sa bihi.

27

3A3 III #!+!"A.

Ahmad " nhadji + hammad merupakan se rang t k h ulama nusantara yang telah melahirkan banyak karya-karya. Antara yang termashyur ialah Tafsir Abr al-Athir. +et d l gi penulisan kitab ini dibahagikan kepada empat dimensi iaitu Tafsir Tahlili, Tafsir bi al-+aItsur, Tafsir bi al-#aIy dan Tafsir +awdhuIi. Kitab Tafsir ini telah menyingkap perbagai pers alan mengenai akidah, ibadat, muamalah dan sebagainya dengan begitu sistematik dan k nsisten. "em ga para pemba*a dapat menghayati, mentadabbur dan mengambil manfaat daripadanya.

28

RUJU%AN

Al-Quran al-Karim Abi )awud "ulayman ibn al-AshIath. $($7 2. %unan Abi 4a1ud. Tah3i3 Albani. #iyad< +aktabah al-+aIarif. Al-3ukhari, al-Imam al-2afiz Abi EAbd Allah +uhammad bin Ismail. $(00 2. al9a"i0 al-%ahih. Tah3i3. +uhib al-)in al-Khatib. Kaherah< al-+atbaIah al"alafiyyah. Ahmad ibn +uhammad ibn 2anbal, al-Imam al-2afiz. $%%&. Al-Musnad. Tah3i3 Ahmad +uhammad "hakir. Kaherah< )ar al-2adith. Ahmad " nhadji +uhammad, $%%:, Tafsir al-Quran: Abr al-Athir (Tafsir al-Quran di Radio), 1uz $, :, 3, dan 30, Kuala /umpur, 0ustaka al-+izan. Ahmad " nhadji +uhammad, Tafsir al-Quran Abr al-Athir, 1uz $, 0ustaka "dn. 3hd. Arid Ali 2asan, $%%:, Tari,h Il" al-Tafsir 1a Manahi$ al-Mufassirin, terjemahan Ahmad Akr m, 1akarta, #ajawali 0ress. Ibnu +ajah, al-Imam Abi EAbd Allah +uhammad Ibnu Jazid al-Qazwayn. $%%'. %unan Ibnu Ma$ah. Tah3i3 3ashar EAwwad. 3ayrut< )ar al-1ayl. . rman "uratman, $%%7, Menyongsong Arus, "ingapura, 0ustaka A"3 + hamad. Al-Tirmidhi, al-Imam al-2afiz +uhammad ibn Isa Ibn "awrah. $%7'. al-9a"i0 al%ahih %unan Tir"idhi. Tah3i3 Ahmad +uhammad "hakir. Kaherah< +ustafa al-3abi 2alabi. 4an Idaruyani bt 4an +usa, :003, 0elajar "arjana +uda daripada 1abatan al-Quran dan al-2adis, !ni>ersiti +alaya yang bertajuk BTafsir al-"ahabi dalam Kitab Abr al-Athir< Tumpuan terhadap "urah al-3aCarah.D ;ulkifli 2j. + hd Jus ff, 9kt ber $%%-, Mengenali Tafsir Abr al-Athir, +uslimah.

29