You are on page 1of 10

Gbeklitepe: 12 Bin Yllk nsan

4.4.2009

***

**

**

Tarih derslerini yalanlayan yer


anlurfa yaknlarnda bulunan Gbeklitepe Hy, bizlere tarih derslerinde retilen, 'gebe topluluklarn, tarm renerek yerleik yaama getii' tezini adeta yalanlyor http://www.istanbul.edu.tr/iletim/74/haberler/yasam5.htm

Tarih derslerinde yllardan beri, gebe topluluklarn, tarm renerek yerleik yaama getii retilir bizlere. Oysa anlurfa yaknlarnda bulunan Gbeklitepe Hy, btn bu retilenleri yalanlar nitelikte. Blgede 1995 ylnda Alman Arkeoloji Enstitsnden H. Hauptmann bakanlnda balayan kazlar, gnmzde de Alman Arkeolog Dr. Klaus Schmidt bakanlnda devam ediyor.

Gbeklitepe Hy aratrlana kadar, yerleik yaama geiin, iftiliin ve hayvancln ortaya kmasyla birlikte gerekletii dnlyordu. Schmidt'e gre ise yerleik yaama gei, avc-toplayc topluluklarn, dinsel trenlere katlmak iin Gbeklitepe gibi din merkezlerde dzenli olarak bir araya gelmelerinin sonucudur. Tabi ki byle kalabalk gruplar, evredeki yiyecek kaynaklar ve av hayvanlaryla beslemek olanakszd. Byle olunca da, ihtiyalarn karlayabilmek iin, burada yaayan topluluklar tarm ve hayvancla yneldi. Blgede yaplan aratrmalar, nemli kltr bitkisi olan ve yzlerce genetik varyasyonu bulunan budayn atasnn, ilk olarak Gbeklitepe'nin eteklerinde yetitiini ortaya kard. Norveli molekler biyolog Manfred Heun'un genetik aratrmalar sonucunda ortaya kan bu bulgu, Schmidt'in grlerini destekler nitelikte. nsanlarn Gbeklitepe'yi yaam mahalli olarak kullandna dair herhangi bir bulguya rastlanmad. Gbeklitepe, sadece belli zamanlarda bir araya gelinen dinsel trenlerin yapld dinsel bir merkezdi. Hyn en nemli buluntusu tabi ki trenlerin yapld tapnaktr. Duvarlarnn kalnl 1.4 metre olan on iki metre boyundaki tapnan iinde, 'T' ekilli kabartmal stunlar bulunuyor. Sadece anak-mleksiz neolitie ait evreler ieren Gbeklitepe, 11 bin yl ncesine tarihlendiriliyor. O dnem insanlar anak-mlek yapmay bilmiyorlard. Bu yzden de yaadklar dnem, anak-mleksiz neolitik olarak adlandrlr. Bu dnem gnmzden nce 8 bin alt yz ile 11 bin iki yz yllar arasn kapsar. uras kesin ki mimar yerleik yaamla birlikte ortaya kmad, ondan nce de vard. Dahas, insanln kltrel geliimi/uygarlk, Akdeniz'in dou kylar gibi tek bir blgede deil, birok ekirdek blgede ortaya kt. Bu ekirdek blgelerden biri de Gneydou Anadolu. Bu corafyada aratrlmam daha birok hyk var. Aratrmalar arttka, arkeoloji bilimi gnbegn yeni bulgular ortaya koyacak ve tarihin kaplarn aralayarak bizleri daha fazla aydnlatacak. Schmidt'in iddiasna gre Gbeklitepe'nin Nevali ori yerlemesiyle balantlar var. Birbirlerine 25 km'lik bir mesafede bulunan iki hyk arasndaki baz benzerlikler unlar:

- ki hykte de tapnak iinde 'T' ekilli, kabartmal stun (stte) var. - ki hykte de tapnan tabanlar terazzo tarzn yanstyor. - ki hykte de ku betimlerine ve insan yontularna rastlanmaktadr. Bu benzerlikler Schmidt'in pek de haksz olmadn gsteriyor.

**

Dnyann en byk tapnma alan


Alman Arkeoloji Enstitsnden Do.Dr. Schmidt, Gbeklitepede ortaya kartlan tapnak, dnyann bilinen en byk tapna olma zellii tayor dedi.

anlurfada, Alman Arkeoloji Enstits ve Mze Mdrl ibirliiyle Gbeklitepede gerekletirilen kaz almalarnda ortaya kartlan tapnan, dnyann bilinen en byk tapna olma zelliini tad bildirildi.
anlurfa 21

Eyll 2003

http://www.ntvmsnbc.com/news/234783.asp?0m=l15e

Alman Arkeoloji Enstitsnden, Gbekli Tepe Kazlar Bilimsel Bakan Do. Dr. Klaus Schmidt, rencik Ky yaknlarndaki Gbeklitepede, 1995den sonra gerekletirilen kazlarda, tarihi M. 9 bin yllarna uzanan Neolitik adan kalma, tapnma amal trensel alanlara ait mimari kalntlar, dikili talar ve zerinde kabartmal yabani hayvan ve bitki figrlerinin bulunduu talarn gnyzne kartldn syledi. Blgedeki kaz almalarnn her yl Eyll aynda baladn ve yaklak 10 hafta srdn anmsatan Do. Dr. Schmidt, Gbeklitepedeki kazlarda elde ettiimiz bulgularla, dnyann bilinen en eski tapnma merkezlerinden birinin bu blgede olduunu ortaya karmtk. Ancak, son kaz almalaryla tapnma merkezinin dnyann

en byk tapnma merkezi olduunu tespit ettik. Yaptmz aratrmalarda, Neolitik ada yaam insanlarn, yabani sr, tilki, ylan, aslan, yaban eei, yaban rdei ve yabani bitki kabartmalarn incelediimizde hayvanlarn evcilletiremedikleri sonucuna ulatk. Ayrca, dikili talarn (Stel) zerindeki resimler ve kabartmalar o dnemde yaam olan insanlarn sanatlar hakknda bizlere fikir veriyor. Buradaki tapnak, dnyann bilinen en byk tapna olma zelliini tayor diye konutu. Bu yl Gbeklitepedeki kaz almalarnda, 15 kiinin grev aldn, gelecek 10 yl iinde toplam 9 hektarlk alanda kaz almalarn yrtmeyi planladklarn kaydeden Do. Dr.Schmidt, szlerini, Kaz almalarnda u ana kadar ortaya kartlan byk boy stelleri yerinde muhafaza ediyoruz. Kk boy eserler ise anlurfa Mzesinde sergileniyor. nmzdeki yllarda gerekletirilecek kazlardan elde edilecek yeni bulgular, arkeolojinin dini haritasn yeniden ekillendirebilir diyerek bitirdi.

** GBEKLTEPE 12 Bin Yllk nsan anlurfa'da dnyann en eski tapnma amal kalntlarnn bulunduu Gbeklitepe'de gnmzden 12 bin yl ncesine ait insan heykeli, kiretandan ekillendirilmi yabandomuzu, tilki ve ku kabartmalaryla, akmak tandan yaplm ok sayda ok ucu bulundu.

Gbeklitepe'de ilk kez neolitik dneme ait 65 santimetre uzunluunda bir insan heykeli btn halde karld. ANADOLU AJANSI / MEHMET GLDA

anlurfa Mzesi ve Berlin Alman Arkeoloji Enstits tarafndan 14 yldan bu yana yaplan kaz almalarna, Berlin Alman Arkeoloji Enstits'nde (DAI) grevli Arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt bakanlk yapyor. Kaz almalarnn ilk etabn tamamlamak zere olan ekibin elde ettii yeni bilgilere gre, neolitik dnemde blgede bulunan insanlarn sanld gibi kk gruplar halinde yaamad, gelimi bir sosyal dzene sahip olduklar belirlendi. Gnmzden 12 bin yl ncesine, anak mlekiliin henz bilinmedii ta ana ait bu kalntlar, Anadolu'da yerleik hayata geen insanlarn ileri dzeyde mimari zmler retebildiklerini ve dinsel trenler iin dzenli aralklarla bir araya geldiklerini gsteriyor. Prof. Schmidt, bu yl yuvarlak planl yeni bir tapnak alan bulduklarn, merkezinde nceki yllarda ortaya karlan dikilitalarn benzerlerinin yer aldn kaydett **

Gbeklitepede 12 bin yl ncesine ait insan heykeli


DnyanIn en eski tapnma amal kalntlarnn bulunduu Gbeklitepe, arkeoloji ve bilim dnyasn artmaya devam ediyor. Gbeklitepedeki son arkeolojik kazlarnda, gnmzden 12 bin yl ncesine (neolitik dnem) ait insan heykeli, kire tandan ekillendirilmi yaban domuzu, tilki ve ku kabartmalaryla akmak tandan yaplm ok sayda ok ucu bulundu. Kazlara bakanlk yapan Prof. Dr. Klaus Schmidt, "Bulunan heykel, birka yl nce Balklgl yaknlarnda tesadfen bulunan neolitik dneme ait heykeli andryor. Alt ksm bir kaidenin zerine oturtulmak zere yuvarlatlm heykeli, anlurfa Mzesine teslim edeceiz" eklinde konutu. Kazlardan elde edilen yeni bilgilere gre, neolitik dnemde blgede bulunan insanlarn sanld gibi kk gruplar halinde yaamad, gelimi bir sosyal dzene sahip olduklar belirlendi. Hrriyet Gazetesi'nden Mehmet Glda (A.A.) - anlurfa'da dnyann en eski tapnma amal kalntlarnn bulunduu Gbeklitepe'de arkeolojik kaz almalarnda, gnmzden 12 bin yl ncesine (neolitik dnem) ait insan heykeli, kire tandan ekillendirilmi yaban domuzu, tilki ve ku kabartmalaryla, akmak tandan yaplm ok sayda ok ucu bulundu.

AA muhabirinin ald bilgiye gre, anlurfa Mzesi ve Berlin Alman

Arkeoloji Enstits tarafndan, anlurfa'nn kuzey dousundaki rencik ky yaknlarnda 14 yldan bu yana yaplan kaz almalarna, Berlin Alman Arkeoloji Enstits'nde (DAI) grevli Arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt bakanlk yapyor.

Kaz almalarnda, Kltr ve Turizm Bakanl temsilcisi ve Ankara Etnografya Mzesi'nden arkeolog Nejat Atar'n yan sra 15 Alman arkeolog ve asistan ile rencik kynden 60 ii katlyor. Kaz ekibi, 7 Nisanda balayan ve bir hafta sonra tamamlanacak birinci etap arkeolojik kaz almalarnn ardndan, eyll aynda ikinci etap kaz almalar iin yeniden blgeye gelecek. Kaz almalarnn ilk etabn tamamlamak zere olan ekibin elde ettii yeni bilgilere gre, neolitik dnemde blgede bulunan insanlarn sanld gibi kk gruplar halinde yaamad, gelimi bir sosyal dzene sahip olduklar belirlendi.

Gnmzden 12 bin yl ncesine, anak-mlekiliin henz bilinmedii ta ana ait bu kalntlar, Anadolu'da yaayan ilkel insanlarn mimari yetenekleri olduunu ve dinsel trenler iin dzenli aralklarla bir araya geldiklerini gsteriyor.

YEN TAPINAK ALANI Gbeklitepe Kazlar Bilimsel Bakan Prof. Dr. Klaus Schmidt, AA muhabirine yapt aklamada, bu ylki kaz almalarnda yeni bir tapnak alan bulunduunu syledi.

Schmidt, yuvarlk planl dairesel alana sahip alann merkezinde nceki yllarda gn yzne karlan dikili talarn benzerlerinin yer aldn kaydetti.

Yeni tapnak alannda duvar boyunca kaya levhalarnn bulunduunu ve bu yaplarn hi bir tahribata uramadan gnmze kadar ulaabildiini aktaran Schmidt, ''Bu alanda taban seviyesine ulald ve tabann ok salam olduu grld. Bu ok sevindirici bir gelime'' dedi.

Gbeklitepe'de yaklak 5 bin metrekarelik alanda srdrlen kaz almalarnda u ana kadar aplar 8 ile 30 metrekare arasnda deien 6 ayr tapnak alan bulunduunu ifade eden Klaus Schmidt, kaz almalarnn nemli buluntular arasnda byk boyutlu dikili talar ile bunlar arasndaki yaban domuzu heykelinin yer aldn kaydetti. Bu yl yaplan kaz almalarnda 2001 ylnda ortaya karlan ve yerden ykseklii 5 metre olan ''C yaps'' adl tapnak alannda da ilk kez taban seviyesine kadar ulaldn belirten Prof. Dr. Schmidt, unlar syledi: ''Sonular ilginti. Tabann direkt ana kaya zerine yapldn kantlam olduk. Ayrca ana kayann oyularak, dikili tan yerletirildiini tespit ettik. En nemlisi kaya zerine braklm 3 adet adak kab ortaya karld. Kire tandan ekillendirilmi bu kaplar da zarar grmemi.''

Gnmzden yaklak 12 bin yl ncesine ait buluntularn, avc toplayc yaam tarz srdren yre halknn evrede yetien bitkileri toplaya-ak ya da avladklar hayvanlarla beslendiklerinin belirlendiini dile getiren Schmidt, yle devam etti: ''Neolitik ada Gbeklitepe'de yaayan insanlarn tam olarak neye tapndklar bilinmiyor. Ama antsal mimari incelendiinde neolitik dnemde blgede bulunan insanlarn sanld gibi kk gruplar halinde yaamad, gelimi bir sosyal dzene sahip olduklar belirlendi. Gbeklitepe'de antsal bir mimariyle karlatk, bunu yapabilmek iin byk gruplar halinde hareket etmeleri gerekiyor. Ayrca buradaki insanlarn organizasyon kabiliyetlerinin de daha iyi olduu sonucuna ulatk.''

BALIKLIGL HEYKELNE BENZYOR Prof. Dr. Schmidt, Gbeklitepe kaz alannda ilk kez bu yl neolitik dneme ait 65 santimetre uzunluunda bir insan heykelinin btn halde karldn da bildirdi. ''Bu kadar iyi durumda bir insan heykelini ilk kez kardk'' diyen Schmidt, daha nce bulunan birka heykelin krk paralardan olutuunu ifade etti. Gbeklitepe kaz alannda iki gn nce bulunan heykelin aznn ak, gvdesinin n blmnde birleen kollar ile omzunun ok belirgin olduuna deinen Schmidt, ''Kaz almalar srasnda bulunan heykel,

duruuyla, birka yl nce Balklgl yaknlarnda tesadfen bulunan neolitik dneme ait Balklgl heykelini andryor. Alt ksm bir kaidenin zerine oturtulmak zere yuvarlatlm heykeli, sergilenmek zere anlurfa Mzesi'ne teslim edeceiz'' eklinde konutu.

Balklgl yaknlarnda altyap almas yapan belediye ekipleri tarafndan 1992 ylnda tesadfen bulunan neolitik dneme ait insan boyundaki erkek heykeli, 2005 ylndan bu yana anlurfa Mzesi'nde sergileniyor.

YERL VE YABANCI BASININ LGS Prof. Dr. Klaus Scmidt, Gbeklitepe'ye iki yldan bu yana Trkiye'den ve Avrupa lkelerinden ok sayda ziyareti ile basnn ilgi gsterdiini ifade etti.

Almanya'nn popler bilim dergisi GEO ve Der Spiegel ve ZDF gibi yayn organlarnn geen yllarda blgede ekim yaptklarn hatrlatan Schmidt, bu yl ngiliz yayn kuruluu BBC ile Rusya'dan bir televizyon kanalnn kaz alannda belgesel ekimi yaptklarn kaydetti.

Trkiye'den de basn kurulularnn her yl ok sayda haberi kamuoyuna ulatrdn aktaran Schmidt, ayrca kaz dnemi boyunca yerli ve yabanc ok sayda turistin Gbeklitepe'yi ziyaret ettiini kaydetti.

GBEKLTEPE Neolitik dneme ait yerleim birimi Gbeklitepe, anlurfa'nn 18 kilometre kuzeydousundaki rencik ky yaknlarnda bulunuyor.

lk kez 1963 ylnda stanbul niversitesi ve Chicago niversitesi'nden grevlilerin yzey aratrmalar srasnda fark edilen Gbeklitepe'deki kaz almalarn, 1995 ylndan itibaren anlurfa Mzesi ve Berlin Alman Arkeoloji Enstits ortaklaa yrtyor.

u ana kadar gerekletirilen almalarda, neolitik dneme ait yabani hayvan figrl ''T'' biimli dikili talar, 8-30 metre apnda dairesel ve dikdrtgen ekilli dnyann en eski tapnak kalntlar, ok sayda yabani hayvan figr, insan heykeli, dikili talar ve akmak talar bulunmutu. (A.A.)
Gbeklitepe'deki kular

Tarih derslerini yalanlayan yer Dnyann en byk tapnma alan Urfada m? Dnyann En Byk Tapnma Alan demin cenneti On bin yln nefesi: Anadolu ruhsall Almanca Dnyann en byk tapnma alan Dikili tata Kelaynak kuu kabartmas 11,000-year-old obelisks with animal figures in anlurfa Uygarln beii Anadolu mu? Almanca Ein frhneolithisches Bergheiligtum im sdosttrkischen Taurusvorland Varans kertenkelesi Gbeklitepe'de 13 Bin Yllk Heykel 11 bin yllk duvar 13 Bin Yllk Heykeller Grcye kt 13,500 Year Old Statue Amazes Archeologists Throughout The World

******************************************************************************