Στο βιβλlo αυτό περιλαμβάνονται δύο
κείμενα που αποτελούν τον πυρήνα της
διδασκαλίας του Κομφούκιου, δηλαδή
τη ΔιδασκαλΙα της Μέσης Οδού και τη

Μεγάλη Μάθηση. Παρά το ότι γράφηκαν
δυόμισι χιλιετίες πριν, εντούτοις μοιά­
ζουν να είναι σύγχρονα, ακόμα και επί­
καιρα, αφού πραγματεύονται προβλήμα­

τα κοινωνικά, φιλοσοφικά και πολιτικά
που μας βασανίζουν και στις μέρες μας

και προτείνουν λύσεις που μπορούν να
εφαρμοστούν

ίσως

πολύ

ευκολότερα

σήμερα απ' ό,τι σε κείνη την εποχή, γιατί
έχουμε

φθάσει

στη

συνειδητοποίηση

των κακών που έχουμε επισσωρεύσει

καθώς και της οικολογικής καταστρο­
φής που έχουμε προκαλέσει στον πλα­
νήτη μας. Ο Κομφούκιος στα έργα αυτά
μας παρουσιάζει τις άχρονες αξίες που

είναι τόσο απαραίτητες για την ευημε­
ρία και την ειρήνη στην πολιτεία των
ανθρώπων

που

σήμερα

περιλαμβάνει

όλο τον πλανήτη

μας.

αποκαλύmει

αληθινή

την

Κι ακόμα μας
ανθρώπινη

φύση, που είναι αγαθή, μοναδική ελπίδα
για να ξεκινήσουμε το έργο της καλλιέρ­
γειας της αρετής και της παγκόσμιας
αδελφοσύνης.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ

..........................................................................

7

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΟΔον
Πρόλογος

..................................................................... 29
32
Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΘΗΣΗ ....................................................... 69
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ...................................................................... 91
Τζονγκ Γιανγκ .......... ..... ...... ....... ........... ........ .... ..... ..... ...

Τίτλος πρωτοτύπου:

Confucius
The Doctrine of the Mean & The Great Learning
Επιμέλεια Εξωφύλλου:
Μιχάλης Αμάραντος

Φωτοστοιχειοθεσία:

ΦΩΤΟΣΕΤ Ε.η.Ε.

©

-

Τηλ.:

80.64.053 - 80.51.880

Για την Ελληνική μετάφραση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ηΥΡIΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Ιπποκράτους 16, τηλ.: 36.02.883 - 36.15.223

5

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το

να

αποσύρεσαι

αφήνοντας

ίχνη,

είναι

εύκολο· το δύσκολο είναι να περπατάς χωρίς
να αγγίζεις το έδαφος. Όταν εργάζεσαι για
τους

ανθρώπους,

είναι

εύκολο να

κάνεις

συμβιβασμούς, όμως αυτό είναι δύσκολο αν

εργάζεσαι για τον Ουρανό. ·Εχεις ακούσει
για πέταγμα με φτερά, αλλά δεν έχεις ακού­
σει για πέταγμα δίχως φτερά. Έχεις ακούσει

για μάθηση μέσω γνώσης, αλλά δεν έχεις
ακούσει για μάθηση μέσω αγνωσίας.

Κομφούκιος
Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζουμε δυο έργα του Κομφού­

κιου, δηλαδή τη Διδασκαλία της Μέσης Οδού και τη
Μεγάλη Μάθηση. Πρόκειται για δυο θεμελιώδεις διδα­
σκαλίες του Κομφουκισμού και θα είμαστε ακριβέστεροι
αν λέγαμε πως προήλθαν από τη Σχολή των πρώτων
Κομφουκιστών και όχι από τον ίδιο το Δάσκαλο. Πράγμα­
τι αν και στο μεγαλύτερο μέρος τους τα έργα αυτά
παρουσιάζουν τα λόγια του Κινέζου σοφού, εντούτοις
είναι γραμμένα από τους

άμεσους

μαθητές

του. Το

πρώτο έργο συντάχθηκε από τον εγγονό του, Κονγκ-Τζι
και το δεύτερο από τον πιο προικισμένο μαθητή του, τον
Ντζενγκ Σεν.

Τα έργα αυτά είναι γραμμένα με έναν αφηρημένο και
λακωνικό τρόπο, γι' αυτό και κρίναμε απαραίτητο να

παρουσιάσουμε μια εικόνα της Κίνας στα χρόνια του
Κομφούκιου, καθώς και μια σύντομη βιογραφία του. Έτσι

7

οι διδασκαλίες αυτές θα μπορούν να θεωρηθούν και να

ικανοί και σοφοί υπουργοί έκαναν πολλές μεταρρυθμί­

κριθούν στο φυσιολογικό τους πλαίσιο και θα μπορέσουν

σεις.

να ανακλάσουν το λαμπρό φως των άχρονων αληθειών

Ήταν μια εποχή ταραγμένη, που έκανε τους διανοού­

τους στο σημερινό συγχυσμένο κόσμο μας. Γιατί και στα

μενους να αμφισβητούν το δυσάρεστο παρόν και να

δύο έργα παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις αρχές, βάσει

αναζητούν τρόπους και μέσα για να ξεπεράσουν τις

των

η

δυσκολίες. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την κινέζικη

παραβίασή τους τιμωρείται από την ίδια τη φύση, όπως

σκέψη, η οποία πάντα εστιαζόταν στα πολιτικά προβλή­

φαίνεται ότι συμβαίνει στις μέρες μας.

ματα και στο ρόλο του ανθρώπου για τη λύση τους.

Στα χρόνια του Κομφούκιου

οποία τα ήθη και η ηθική θεωρούνταν σαν βασικό κλειδί

οποίων

οφείλει

να

ζει

ο

άνθρωπος

και

που

Πρόκειται βασικά για μια ανθρωπιστική φιλοσοφία, στην

Καμιά άλλη περίοδος της κινέζικης ιστορίας δεν γέν­
νησε τέτοιο πλούτο φιλοσοφικής σκέψης όσο η περίοδος
«'Ανοιξης

και Φθινοπώρου»

(770-404

π.χ.), όπως την

αποκαλούν ποιητικά οι ιστορικοί. Ο λόγος γι' αυτό μπορεί
να βρίσκεται στο χαρακτήρα εκείνης της εποχής και

στην πολιτική και κοινωνική κρίση που συνοδευόταν από
συνεχείς πολέμους. Τα διάφορα κρατίδια που ήδη είχαν
αφαιρέσει σε μεγάλο βαθμό τη δύναμη της κεντρικής
εξουσίας του αυτοκράτορα, πάλευαν μεταξύ τους για
την επικυριαρχία. Σ' αυτή την εποχή ανάγουν οι μελετη­

τές την ανακάλυψη του σιδήρου

και την κατασκευή

σιδερένιων όπλων, πράγμα που έκανε πιο αιματηρές τις

συγκρούσεις. Πολλοί ευγενείς χάνουν τα φέουδά τους
και παρατηρούνται τα πρώτα κύματα αστυφιλίας.

Οι

κοινωνικές τάξεις διακρίνονται πλέον καθαρά και έτσι
έχουμε τους ευγενείς, τους τεχνίτες, τους εμπόρους και

τους χωρικούς. Η ηγεμονία της συμμαχίας των μεγάλων
κρατιδίων που είχε φτιάξει ο δούκας Χουάν

(685-643

π.Χ.)", τώρα είχε περάσει στο δουκάτο των Τσου, όπου

για την επίτευξη

μιας

βελτίωσης στις συνθήκες της

κοινωνίας. Εξαιτίας αυτής της προσήλωσης στα τρέχο­

ντα θέματα, έδιναν λιγότερη σημασία στη μεταφυσική
και τη θρησκεία.
Ο Κομφούκιος θεωρείται σαν μεταβιβαστής ιδεών και
αξιών και όχι δημιουργός και καινοτόμος. Αυτό μπορεί να
είναι αληθινό, αφού οι περισσότερες από τις ιδέες του

προέρχονταν από την κληρονομιά της πρώτης εποχής
των

Τζόου

(1125-770

π.χ.).

Αυτή

ακριβώς

την

πηγή

χρησιμοποίησε σαν βάση ο Κομφούκιος για να παρουσιά­

σει τις απόψεις του για μια πρότυπη κοινωνία που θα
έπρεπε
χιλιετίας

να

βασίζεται

π.χ.

στη

Σύμφωνα

μ'

Χρυσή
αυτόν

Εποχή
στη

της

τρίτης

Χρυσή

Εποχή,

καθώς η Φύση και ο Ουρανός ακολουθούσαν το Τάο
(παγκόσμιο νόμο), έτσι και οι άνθρωποι προσηλώνονταν
στην κατάλληλη θέση τους στην κοινωνία και τηρούσαν

όλα τα

εθιμοτυπικά τελετουργικά.

Οι ορθές

σχέσεις

μέσα στην πατριαρχική οικογένεια, τη βασική κοινωνική
μονάδα, ήταν πρωταρχικής σπουδαιότητας και ίσχυαν

εξίσου στο κράτος, που είναι απλώς μια μεγάλη Οικογέ­
νεια. Έτσι η αρετή και η αγαθοεργία του αρχηγού της

* Όταν οι χρονολογίες συνοδεύουν αυτοκράτορες, βασιλιάδες. δού­

οικογένειας

(pater familia)

είχε

σαν

αποτέλεσμα

την

κες και γενικά κυβερνήτες. φανερώνουν τα χρόνια της εξουσίας τους και

καλοκυβερνημένη κοινωνία, που τόσο θλιβερά έλειπε

όχι τη διάρκεια της ζωής τους.

στους ταραγμένους καιρούς του Κομφούκιου.

8

9

ο οποίος ήταν διακεκριμένος αξιωμα- 10 11 . Έπρεπε να είναι ορθός... που εξυμνείται συχνά από τον Κομφούκιο. Πέντε γενιές απ' αυτόν τον πρίγκιπα. Στη συνέχεια ο ιδρυτής της νέας δυναστείας των Τζόου του πρόσφερε το πριγκιπάτο Σονγκ στα ανατολικά της Κίνας για να μπορεί να συνεχίζει εκεί το τελετουργικό των Γιν και να θυσιάζει στους προγόνους του...Το γιατρικό μπορούσε να βρεθεί στην επιστροφή σε κείνο το ένδοξο παρελθόν και στην καλλιέργεια.r -ο: ω -< "a..:: r.r α :. τηρητής των εθίμων και πάνω απ' όλα να έχει ανθρωπιά. προβλέπο­ ντας την επικείμενη κατάρρευση της δυναστείας των Γιν." ι::- c Μια αρχαία καταγωγή συγγενείς του τελευταίου αυτοκράτορα των Γιν. '0 Ζ ο "" . μέσω εκπαίδευσης. αποσύρθηκε από την αυλή. στα 2637 πίνακες. Αυτός ο ευγενής. Τσι. Ανάμεσα στους ~ ~:ι ""b επίσημοι ντας την αρχαιότητα του οικογενειακού του δέντρου Ι- Ι- >r υπάρχουν ι::- Q . Μ' αυτό το σκεπτικό ο Κομφούκιος παρουσίασε την εικόνα του ανωτέρου ανθρώπού. Έτσι η πιο σημαντική όψη της διδασκαλίας του 9- ήταν αυτή η ανάλυση ενός ηθικού κώδικα συμπεριφοράς ~ για τους κυβερνώντες. κατάλληλων ηθικών αρετών. δίκαιος..:" Η καταγωγή του σοφού ανάγεται σε μια αρχαιότατη '. Ν f- C χ 'ί~:Ij~ d Ε .r ι::- .ο και r.. ήταν και ο ετεροθαλής αδελφός του. πΧ! Πιο μετριοπαθείς συγγραφείς όμως ικανοποιούνται ανάγο­ στην αρχή της δυναστείας των Τζόου. νομιμόφρων.r. βρίσκουμε τον Τζενγκ Κάο Φου. ο i< αναλάβει τη διακυβέρνηση της πολιτείας ή της αυτοκρα­ '::> τορίας. ο ::ι ::> ~ 'ι::- g εποχή Ι- σύμφωνα με τους οποίους η καταγωγή του Κομφούκιου . Η κατοχή αυτών των ιδιοτήτων και όχι η ευγενική καταγωγή - την οποία ο Κομφούκιος παρέβλε­ πε στην επιλογή των μαθητών του - θα προσδιόριζε ποιος ήταν ο ανώτερος άνθρωπος. κατάλληλος για να '< :. γενεαλογικοί φτάνει ώς τον Κίτρινο Αυτοκράτορα.

η Τζινγκ Ντζάι έκανε συχνά ταξίδια στο και εκείνη κάθισε και του διηγήθηκε το παράξενο όνειρό ιερό βουνό Νι-Τσιού. καθώς η Τζινγκ Ντζάι ανερχόταν στο πνεύματα πετούσαν πάνω από το σπήλαιο.χ. Στο ονειροπόλημά της η σήμερα. της. χλιαρού και σαν να υποκλίνονταν μπροστά της. μια ανελέητη βεντέτα όπως θα λέγαμε θα είναι βασιλιάς χωρίς θρόνο». όντας έτσι ένα μουριάς». σε ένα μοναχικό μέρος στις πλαγιές του αριστερά τις πλαγιές του βουνού. μια πηγή καθαρού νερού. Ανά­ αξιωματούχος του κρατιδίου Σονγκ. ζητώντας την παρέμβα­ Τη νύχτα που γεννήθηκε το παιδί δυο δράκοντες εμφανίστηκαν στον αέρα και φρουρούσαν στα δεξιά και ση των θεών. Υπάρχει επίσης η παράδοση μια άνετη διαμονή της εκεί. συζύγου της. Μια μέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης υπόδειγμα για το μεταγενέστερο έργο του Κομφούκιου. ρίχνοντας βουνό. «Ο γιος του στοιχείου του νερού θα διαδεχθεί τους παρακμάζοντες Τζόου και οικογένειες. Εκείνος απάντησε ότι υπήρχε μια μικρή οικογένειας Γιεν. λόγω της μεγάλης ηλικίας του σπηλιά. Είχε στενές σχέσεις με το Μέγα Ιστοριο­ θεότητα εμφανίστηκε σ' αυτή λέγοντας. είδε τα φυλλώματα των δέντρων να ανυψώνονται πέταλα λουλουδιών στη μητέρα και στο παιδί. Ο πατέρας του Κομφούκιου απέκτησε εννιά κόρες από η Τζινγκ Ντζάι ρώτησε μια μέρα τον άντρα της. Ήταν δε­ καεφτά χρόνων τον καιρό του γάμου της και φοβούμενη μικρότερη Τότε του δήλωσε πως ήθελε να κλειστεί σε κείνη τη ότι δεν θα έκανε γιο. ότι ο γέρος σύζυγός της και η νέα γυναίκα του εκτελού­ σαν αρχαίες τελετουργίες μαζί. άρχισε να κυλάει στο έδαφος της σπηλιάς. είχε ένα όνειρο στο οποίο μια μαύρη (799-728 π. Η μοναδική ατυχία μεσά τους υπήρχε ένας μονόκερως. από τον οποίο και και στο όραμά της είδε πέντε σεβάσμιους γέροντες στην ξεκίνησε το επώνυμο Κονγκ. Αμέσως βουνού και δυο «θηλυκά» στο πέρασμά της και στην επιστροφή της να γέρνουν.). η Τζινγκ Ντζάι πέρασε σε μια κατάσταση έκστασης Γιος αυτού ήταν ο Κονγκ-Φου Τζία.τούχος κάτω από τους δούκες Ντάι. αν τον πρώτο του γάμο. μετά τη γέννηση. Γου και Συάν αρχαίες τελετές. γνωστός με το όνομα Φανγκ-σου πήρε την οικογένειά Τζινγκ Ντζάι έδεσε μια του και μεταφέρθηκε στο γειτονικό κρατίδιο Λου όπου χάθηκε από τα μάτια της. Αυτό το πλάσμα του ήταν πως είχε μια γυναίκα υπερβολικά όμορφη την γονάτισε μπροστά στη Τζινγκ Ντζάι και της έδωσε μια οποία ερωτεύτηκε ο ίδιος ο πρωθυπουργός του κράτους. που επέστρεψε από τις άγιες και 12 αλλά μόλις έλουσαν το παιδί. όπου προσευχόταν και επικαλείτο της και αμέσως έκαναν τις αναγκαίες προετοιμασίες για τη βοήθεια του Ουρανού. διορίστηκε διοικητής της πόλης Φανγκ. έναν σοφό και θα τον γεννήσεις στην κουφάλα της και τη σοφία των αρχαίων κυβερνητών. 13 . αίθουσα Ο Κονγκ-Φου Τζία ήταν ένας έντιμος και ικανός του σπιτιού της. Ο άντρας της εξέφρασε φυσικά την έκπληξή του σπηλιά με τέτοιο όνομα στη νότια πλαγιά του βουνού. Έτσι αποφάσισε να παντρευτεί υπήρχε κάποιος τόπος κοντά που να ονομάζεται «Κου­ ξανά σε ηλικία 70 χρόνων τη κόρη της φάλα Μουριάς». αρωματικού. σταμάτησε για πάντα. Αυτοί οι πατριάρχες της συστήθηκαν σαν κυβερνήτες των πέντε πλανητών. Μια μέρα. ονομαζόμενη Τζινγκ Ντζάι. ώσπου στο τέλος ο προπάππος του Κομφούκιου. κεντητή ταινία γύρω από το μοναδικό κέρατο του Μονόκερω και αμέσως η σκηνή Καθώς πλησίαζε ο καιρός για τη γέννηση του παιδιού. «Θα έχεις έναν γράφο του αυτοκράτορα και ασχολιόταν με την ποίηση γιο. Αυτό οδήγησε σε μια μακρόχρονη διαμάχη τις δύο πινακίδα από νεφρίτη που έγραφε. Τη νύχτα εκείνη.

και τον ρώτησε για να μάθει περισσότερα. Κίτρινος Αυτοκράτορας (2697-2592) Σάο Χάο (2592-2513) Τζουάν Συ (2513-. Γιόνγκ Τσανγκ κ. είναι κυρίως συμβολική. έτσι ώστε περιβαλλόταν πάντα από έναν αριθμό θαυμαστών που τον έβλεπαν σαν δάσκαλό τους.χ. 5. Ιδρυτής της δυναστείας των Σανγκ (1766-1125) Γου Ουάνγκ (1134-1115). κάτω από το διάσημο δάσκαλο Σιάνγκ. Έτσι έμαθε απ' αυτόν όλα όσα μπορούσε να του μεταδώσεΙ. 4. όπως λέει ο ίδιος. τραβούσε τη γενική Φου Σι προσοχή. Στην ηλικία των Ουράνια Δυναατεία: Τάι Χουάνγκ Σι Ουέι Κ. Ο νεαρός Κομφούκιος περίμενε την κατάλληλη στιγμή και έπειτα τον πλησίασε (2852-2738) Πέντε Μονάρχες: 1. ο Κομφούκιος γεννήθηκε το Λου. 15 . στο κρατίδιο Σαντόνγκ.λπ.χ.χ. Η ενάρετη συμπεριφορά του. σταθεροποιήθηκε. Ιδρυτής της δυναστείας των Σία (2198-1766) Τανγκ (1766-1754). Οι θυσίες στον αυτοκράτορα Σάο Χάο (2592-2513 π. διάδοχο του Κίτρινου Αυτοκράτορα. Κόκκινος Αυτοκράτορας (2738-2697) κ. Στα τριάντα του χρόνια. στην περιοχή του 551 σημερινού Για τα παιδικά χρόνια του Κομφούκιου δεν διαθέτουμε πολλές πληροφορίες. Εκείνη την εποχή ο Κομφούκιος μελετούσε μουσική. 3. όπως αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης. Γήινη Δυναατεία: δεκαεννιά χρόνων διορίστηκε στο δημόσιο σαν ελεγκτής Σουέι Ρεν δημοσίων αποθηκών. διατηρούνταν στο κρατίδιο Ταν και έτσι ο κυβερνήτης αυτός πίστευε πως γνώριζε τα πάντα γύρω από τα αφηρημένα θέματα που ανέλυε. δηλαδή στις πεποιθήσεις του γύρω από θέματα μάθησης. Ιδρυτής της δυναστείας των Τζόου (1125-256) ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όλες οι χρονολογίες Του πίνακα είναι π. Ήταν περίπου τριάντα χρόνων ο Κομφούκιος όταν ο κυβερνήτης του κρατιδίου Ταν έκανε την εμφάνισή του στην αυλή του Λου και ανέλυσε με θαυμαστό τρόπο μια γιορτή που οργανώθηκε προς τιμήν του - - σε τα ονόματα που οι πιο αρχαίοι κυβερνήτες απέδιδαν στους υπουργούς τους. ο θαυμασμός του για τους αρχαίους σοφούς και η προσή­ Ανθρώπινη Δυναστεία: λωσή του στους ηθικούς κανόνες. τα οποία μελετούσε για 14 15 συνεχή έτη.) Γιάο (2357-2258) Σουν (2258-2206) Τρεις Βοσιλιάδες: Γυ (2205-2198). ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ π. ΤΟ μόνο που ξέρουμε είναι ότι στα παιχνί­ δια με τα άλλα παιδιά έδειχνε μια εξαιρετική προσήλωση στις τελετουργίες και στα τυπικά.Ένας γεννημένος δάσκαλος Αυτή είναι η θρυλική παράδοση της γέννησης του μεγάλου σοφού και.).λπ.λπ. Όσο για τη χρονολογία και τον τόπο. 2.

μπορεί να αλλάξεΙ. Η φύση δεν μπορεί να αλλάξει. τη Μουσική. στον κυβερνήτη του Λου. ένας από τους υπουργούς του Λου. τα Τελετουργικά. αυτά και γνωρίζω καλά το σκοπό τους. Πρόσβλεπε όμως στο δύσκολο να βιωθεί».π.». και μυήθηκε απ' αυτόν στον αρχαίο Ταοϊσμό του Κίτρι­ Χωρίς νου Αυτοκράτορα. Και πώς άφησαν τέτοια ίχνη. Για τρεις μήνες μετά απ' αυτό. Φαίνεται πως τον συνάντησε αρκετές φορές υπάρχει τίποτα που να μην μπορείς να εκπληρώσεις. Στο κρεβάτι του θανάτου του παρακάλεσε τον «Είναι καλό για σένα». Το Τάο δεν Φθάνοντας εκεί. Ο Τζενγκ-σού ανέφερε το θέμα Οι ψαραετοί κοιτάζονται μεταξύ τους με κάποιου εντόμου πετάει προς τη διεύθυνση του ανέμου. Τα χρησιμοποίησα «Τσιού. παράγει μόνο τους απογόνους του. Στο τέλος ο Λάο Τσε παραδείγματα από τη ζωή του δούκα των Τζόου και του χρησιμοποιεί το όνομα Τσιου για τον Κομφούκιο. Όταν φτάσεις στο Τάο. όντας ερμαφρόδιτο. ο Κομφούκιος δεν Τζι (Αρχείο Τελετουργικών). ποίηση ωαρίων· τα έντομα υφίστανται μεταμόρφωση και τα θηλαστικά θηλάζουν τα μικρά τους. Έτσι βερνήσει τη χώρα. Αφιέρωσα πολύ χρόνο σ' μεταμορφώσει τους άλλους. στην Κεντρική το Λάο Τσε. Όμως κανένας κυβερνήτης δεν εφάρμο­ Μενγκ Σι. Έπειτα επισκέφτηκε και πάλι τον τελετουργιών Λάο Τσε και του είπε. δεν Λογιάνγκ.χ. «που πρωθυπουργό να στείλει το γιο του Χο-τζί να μελετήσει δεν συνάντησες κανέναν κυβερνήτη κατάλληλο να κυ­ την ορθή συμπεριφορά κάτω από τον Κομφούκιο. στο κρατίδιο Τζόου. Πριν πολλά χρόνια είχε συνειδητο­ Στα σε κατά κανένα τρόπο τις υποδείξεις μου. Η κίσσα οφείλει να και στο βιβλίο Διηγήσεις της Σχολής γράφει ό. πέθανε. ο δούκα του Σάο. αποκρίθηκε ο Λάο Τσε. την είχα ακολουθήσει τη διαδικασία της μεταμόρφωσης. Στο πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου Λι εκπληρώσεις» αυτό. δούκα Τζάο. Μέχρι τώρα δεν Σε μια συνάντησή τους ο Κομφούκιος είπε στο Λάο Ι είναι παρά Τσε: «Συνέταξα τους έξι Κανόνες για την Ποίηση. Το αρσενικό το γέρο σοφό Λάο Τσε. μαζί με τον αδελφό του Τζενγκ­ σβησμένα ίχνη αρχαίων σοφών. Τα έξι έργα σου δεν αυτός ο ευγενής νέος. με ομι­ που δεν έχει μεταμορφωθεί. για να παροτρύνω εβδομήντα δύο κυβερνήτες. Ο χρόνος δεν σταματάει.ΤΙ άκουσε απ' αυτόν γύρω από τους αυτοκράτο­ κλωσσήσει τα αυγά της· τα ψάρια γεννούν με γονιμο­ ρες της Χρυσής Εποχής. που. πράγματι έχεις φθάσει». «·Εχω φθάσει. Τα σού έγιναν μαθητές του. επικυ- λίες για τη σοφία των αρχαίων κυβερνητών και 17 16 s . 518 γιο του. τις Αλλαγές και αυτός την Άνοιξη και το Φθινόπωρο. Και Ιστορία. Υπάρχει πάλι ένα ζώο διέθεσε μια άμαξα με δυο άλογα για το σκοπό αυτό. ο Κομφούκιος επιδίωξε να συναντήσει μπορεί να παρεμποδιστεί. Τα λόγια που εσύ λες τώρα είναι όπως τα ίχνη. δεν υπάρχει τίποτα που να μπορείς να . αυτοκράτορα για να μάθει μουσική και τελετουργικά από ακίνητα μάτια και τα μικρά τους γεννιώνται. πώς μπορεί να Η παραπάνω συνομιλία είναι καθαρώς μυστηριακή και με είναι ακατανόητη για τον αδαή. Αλίμονο. είναι ποιήσει την αμάθειά του γύρω από τους τελετουργικούς τόσο δύσκολο ο άνθρωπος να πεισθεί και η σοφία τόσο κανόνες και ήθελε να εξοικειωθεί. ο οποίος πρόθυμα ενώ το θηλυκό πετάει αντίθετα. ο Κομφούκιος αναφέρεται τέσσερις φορές στις απόψεις του Λάο Τσε σε θέματα βγήκε από το σπίτι του. Αργότερα ο Κομφούκιος εκμυστηρεύτηκε ίχνη γίνονται από τα παπούτσια· δεν είναι τα ίδια τα στον Τζενγκ-σού την επιθυμία του να επισκεφτεί την αυλή του παπούτσια. Ο Λάο Τσε αποκρίθηκε. Το πεπρωμένο δεν Η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας ήταν η πολιτεία Κίνα.

Η γνώση του είναι ανεξάντλητη. δηλα- 18 Τα Τέσσερα Περιοχή Κυβερνήτης Μεταρρυθμιστής Κρατίδια Υπουργός Τσι ΒΑ Κίνα Δούκας Χουάν Τζιν Β. Τον ίδιο καιρό παρακολούθησε μαθήματα μουσικής κοντά στον Τσανγκ Χονγκ. Όσο ήταν στην πρωτεύουσα Λογιάνγκ. ο Κομφούκιος περιδιάβαινε στους χώρους όπου ήταν οι βωμ<?ί για τις θυσίες στον Ουρανό και τη Γη. Εξέτασε τα σχέ­ δια του Ναού των Προγόνων και της Αυλής και εντυπω­ σιάστηκε πολύ. Όταν μιλάει εξυμνεί τους αρχαίους αυτοκράτορες. η πλάτη του σαν χελώνας και το ύψος του δυο μέτρα και εβδομήντα πόντους: όμοια με τον Τανγκ τον Τέλειο. Το κανονικό του όνομα. Το δεύτερο σκέλος του ονόματος αυτού. το οποίο εκλατινίστηκε σε Confucius. Τζονγκ-Νι είναι το φιλολογι­ κό του ψευδώνυμο. «Τώρα κατάλαβα». είπε με στεναγμό. Δεν βλέπουμε στο πρόσωπό του την εμφάνιση ενός σοφού. Έχει ακούσει κάθε θέμα και έχει ισχυρή μνήμη. ή απλώς Τσιου. γιατί όπως είναι γνωστό. Μελέτησε το πρότυπο της Αίθουσας του Φωτός.-621) Μεταρρυθμιστής Κρατίδια Υπουργός Γου Α. όπως λεγόταν ο χώρος ακροά­ Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟΥ σεων και συναντήσεων των πριγκίπων. όμως είναι Κονγκ Τσιου. Τα χέρια του είναι μακριά. Το πιο γνωστό όνομα του Κομφούκιου είναι Κονγκ-φου-τσε. Προχωρεί στην ατραπό της ταπεινοφροσύνης και της ευγένειας. Κίνα Δούκας Λι Τσου Ν. «τη σοφία του δούκα των Τζόου και πώς η δυναστεία αυτή απέκτησε τη βασιλική εξουσία». Είναι ένα όνομα που του αποδόθηκε από τους μεταγενέστερους και σημαίνει Δάσκαλος Κονγκ. Κίνα Δούκας Μου Μπο Λι Τσι Άλλα Μικρότερα Περιοχή Κυβερνήτης (685-643) Γκουάν Τζονγκ (580-573) (.» Εδώ ο δάσκαλος αυτός της μουσικής χρησιμοποιεί για τον Κομφούκιο το όνομα Τζονγκ-Νι. Κίνα Δούκας Τζάο (515-489) Σουν Σου Άο Τσιν Δ. Κίνα Βασιλιάς Χολύ Γυά Κ. όλοι οι Κινέζοι σχολιαστές και συγγραφείς χρησιμοποιούν ψευ­ δώνυμο.ρώνοντας έτσι τη σχέση του με το βουνό Τσιου στο οποίο τελετουργούσε η μητέρα του πριν τον γεννήσει. Κίνα Πρίγκιπας Μου (627-606) Τζου Τσαν (514-496) ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όλες οι χρονολογίες του πίνακα είναι πΧ 19 . ο οποίος σκιαγράφησε έτσι τον Κομφούκιο: «Παρατήρησα στον Τζονγκ-Νι πολλά σημάδια σοφού. Κίνα Βασιλιάς Λινγκ (533-492) Μπέι Γκονγκ Σε Τζανγκ Κ. Κίνα Δούκας Άι (494-468) Άι Τάι Το Ουέι Κ. Κίνα Βασιλιάς Γκόου Τζιέν Ουέν Τζονγκ Λου Α. Έχει μάτια στο χρώμα του ποταμού και μέτωπο σαν του δράκοντα: χαρακτηριστικά του Κίτρινου Αυτοκράτορα.

έκπληκτος. παρακινούμενος από τον πρωθυπουργό του. ώστε άφηναν ανοι­ κές οικογένειες που συνδέονταν με το δουκικό Οίκο και π. έκλεισαν υπήρχε ανάγκη για δίκες και για Όμως αυτό ανησύχησε τα γειτονικά ματικό.Χ. Μαζί του νε για δεκαπέντε χρόνια περίπου. Ήταν Ο Κομφούκιος επέστρεψε στο Λου. αλλά ο δούκα Ντινγκ. βουνό Νι-Τσιου στο οποίο γεννήθηκε. Μέσα σε δώδε­ ισχυρό κρατίδιο σε όλη την Κίνα.χ. Ο δούκας πήρε το σοφό κα μήνες οι πρίγκιπες των άλλων κρατιδίων ήθελαν να στην αυλή των Τσου και ο Κομφούκιος αναθάρρησε και μιμηθούν τον τρόπο διοίκησής του. πήγε στο κρατίδιο Τσάι. Με έδρα το Ουέι. Εκεί ο κυβερνήτης του Ουέι. δραπετεύσει στο γειτονικό ισχυρό κρατίδιο Τσι. έστησε Η γνωριμία τους συνέχισε και πάλι ο δούκας μια μηχανορραφία και διέβαλε το συ-νετό φιλόσοφο στο σκέφτηκε να του προσφέρει ένα μεγάλο φέουδο. στούν ακόμα και σε όλη την αυτοκρατορία. Ο δούκας του κρατιδίου Τσι 500 και επιβολή ποινών. αλλά ο Κομφούκιος αρνήθηκε την προσ­ Τσι. Επιθεωρητή Υπουργό Δικαιοσύνης. ο Κομφούκιος επισκέ­ Αυτό το χρόνο ο Κομφούκιος διορίστηκε δικαστής στην φτηκε τα πόλη Τζονγκ-τού. και κατέληξε σε νίκη των τελευταίων. Το επόμε­ δούκας Τζάο. Ο Κομφούκιος αναγκάστηκε να παραιτηθεί και στη την οποία θεωρούσε επικίνδυνη. το οποίο ήταν τότε το πιο αρκετές μεταρρυθμίσεις υπέρ του λαού. 11 δεν κιο το κρατίδιο Λου θα γινόταν τόσο μεγάλο και υποδειγ­ ενθουσιάστηκε με τη γνωριμία του νεαρού φιλόσοφου Ι αργότερα κρατίδια και ιδιαίτερα το δούκα του Τσι. Λου. Έφυγε με μερικούς μαθητές του και πήγε ξέσπασε μια σύγκρουση ανάμεσα στους υπουργούς και στο κρατίδιο Ουέι. Η επιτυχία του συνέχισε και οι νο έτος εκδηλώθηκαν ταραχές. ήταν σίγουρο ότι θα βρισκόταν. πιστεύεται πως προέρχεται και πάλι από το Ο δούκας Ντινγκ. όπου και παρέμει­ πενήντα έξι χρόνων και ένιωθε ήδη απογοήτευση και π. γιατί ο Κομφούκιος κατάφερε όχι μόνο να σταματήσει το Το έγκλημα και να αποκαταστήσει την τάξη. που κυβερνούσε. Υπήρχαν τρεις αρχοντι­ 517 κρατίδιο και εκείνος του απάντησε ότι θα μπορούσαν να εφαρμο­ Μια πολυτάραχη Ζωή άρχισε να ελπίζει. . ώστε τα άλλα κρατίδια θα μειώνονταν μπροστά και προθυμοποιήθηκε να του παραχωρήσει τα έσοδα της του και θα έχαναν τη δύναμή τους.δή ΤΟ Νι. μηνιαίο μισθό. Φαίνεται πως οι δικαιοδοσίες ενός κρατίδια Τσάο και Τσεν προσπαθώντας να επηρεάσει τους κυβερνήτες τους για μια σωστή διακυ­ δικαστή σε μια επαρχιακή πόλη ήταν πολύ μεγάλες τότε.χ. Το ο Δημοσίων κάτοικοι ένιωθαν τέτοια ασφάλεια. που ήταν τότε κυβερνήτης του Λου. Έτσι ο δούκας του πόλης Λιν-σιού. Εκεί τον επισκέ­ φτηκε ο δούκας του Τσου.. Τότε τον στο διόρισε κρατίδιο Λου και συνέχισε τη διδασκαλία του. ρώτησε τον Κομφούκιο αν οι κανόνες του μπορούσαν να εφαρμοστούν σε όλο το Ο Κομφούκιος επέστρεψε στην πατρίδα του. μελαγχολία. αλλά πέτυχε 490 π. Με τον Κομφού­ έφυγε και ο Κομφούκιος. συνέχεια να εγκαταλείψει την πατρίδα του. δούκας τους αρχηγούς των τριών αρχοντικών οικογενειών που Λινγκ τον υποδέχτηκε θερμά και του πρόσφερε έναν προαναφέραμε. Οτιδήποτε έχανε από τις οποίες εξαρτιόταν ο εκάστοτε κυβερνήτης. Έργων χτές τις πόρτες των σπιτιών τους. βέρνηση. Οι φυλακές ήρθε σε ανοιχτή σύγκρουση μαζί τους και αναγκάστηκε τελικά να φορά. Γύρω στα και κάποιος. πρωθυπουργός τον απέτρεψε από μια τέτοια ενέργεια. αλλά την ίδια χρονιά ο δούκας αυτός 20 21 ι .

τηκε σε όλη την αυτοκρατορία. στο κρατίδιο Λου. ένας υπηρέτης του άρχοντα ένωσε για πρώτη φορά την αυτοκρατορία και ενίσχυσε Τζι Κανγκ έπιασε ένα παράξενο ζώο στο κυνήγι. ο ιδρυτής της δυναστείας των Χαν. Κανένας την κεντρική εξουσία. άρχισαν να κτίζονται ναοί προς τιμήν του σε όλη τη χώρα. Ω σεβάσμιε της κοινωνίας. "Η πορεία της διδασκαλίας και πρόσφερε θυσίες στο βωμό του. μου έχει τελειώσει».πέθανε και ο Κομφούκιος γύρισε στην πατρίδα του. "ο Ουρανός μου πήρε το γέροντα. Ο Δάσκαλος.Χ. εφαρμόστηκαν από κανέναν. που ήταν ταυτόχρονα κέντρα μάθησης. Έπειτα διέταξε να χτιστεί ένας ναός. γενικεύ­ 609 μ. Άι. Ι φορές το Οι κυβερνήτες της δυναστείας των Τζόου. άκουσε για το θάνατό του ανέκρα­ ίδιος ο Κομφούκιος ενδιαφέρθηκε να αναμορφώσει την Όταν ο δούκας στη θέση του ανθρώπου στην κοινωνία και ξε. Μετά απ' αυτό το γεγονός έζησε Ι τέσσερις και υπουργοί. στις τέσσερις εποχές του έτους. Παρά τους αγώνες και τις επισημότητα και σ' αυτήν έπαιρνε μέρος και ο ίδιος ο προσπάθειές του. τάχθηκε εναντίον του Κομφουκι­ δεν σμού και διέταξε να καούν τα κείμενά του μαζί με όλα τα μπορούσε να πει τι ζώο ήταν και κλήθηκε ο Κομφούκιος να το δει. Δίπλα στην εικόνα του Ο Κομφούκιος πέθανε με το παράπονο ότι από όλους υπήρχαν οι εικόνες των 77 μαθητών του και όλων των τους πρίγκιπες της αυτοκρατορίας δεν υπήρξε ούτε μεγάλων δασκάλων του Κομφουκισμού. Εκεί αφοσιώθηκε στους μαθητές του και Την άνοιξη του 11 σοφό γι' αυτόν. Αλίμονο. Στους ναούς αυτούς Καταδίκη και αποθέωση ο Κομφούκιος δεν ήταν μόνος. Δυο φορές το ένας που να θέλει να υιοθετήσει τις αρχές του και να χρόνο η λατρεία του Κομφούκιου εκτελείτο με ιδιαίτερη ακολουθήσει τα μαθήματά του. αναγνώρισε το μονόκερω που είχε αυτά η αυθεντία του Κομφούκιου επικράτησε σε όλη τη Παρ' όλα δει κάποτε η μητέρα του και αμέσως κραύγασε: "Για χώρα. όπου τώρα η κατάσταση ήταν πιο ευνοϊκή χρόνο. Από το 57 μ. ι στο 195 π.) που 481 π. Στα ποιον έχεις έρθει. στο προσφέρονταν θυσίες κρατίδιο Λου. Αν και πολλοί μαθητές και φίλοι του ήταν υπουργοί σε διάφορα κρατίδια και πολλοί δούκες τον τίμησαν.χ. οι αρχές του για τη διακυβέρνηση δεν αυτοκράτορας. να ξεπεράσει τις καταπιεστικές τάσεις κανένας να με βοηθήσει στο θρόνο. Ο Κομφουκισμός μετά τον Κομφούκιο Ο Κομφουκισμός είναι μια φιλοσοφία που δίνει μεγάλη Αλλά αμέσως μετά το θάνατό του άρχισε να αναγνωρίζε­ έμφαση ται η αξία του. που ήταν τότε ελάχιστα ενδιαφέρεται για τα μεταφυσικά θέματα. Ο κυβερνήτης του Λου.δεν είχαν αρκετή ευφυΊα. Οι μεταγενέστεροι δάσκαλοι των Κομ­ Νι!». όπου θα φουκιστών 22 προσπάθησαν να διευρύνουν κάπως τον 23 .χ. ή δεν ήταν σε θέση να τιμήσουν το σοφό. Αρχικά η λατρεία του Κομφούκιου περιοριζόταν στην ακόμα δυο χρόνια. Μετά απ' αυτούς ο αυτοκράτορας Τσιν (221-206 π. Για ποιον έχεις έρθει.Χ. που ήταν τώρα άλλα φιλολογικά μνημεία της αρχαιότητας. οπότε τελείωσε το έργο του Χρονικά πατρίδα του. εβδομήντα χρόνων.». Τα δάκρυά περνώντας από το Λου επισκέφτηκε τον τάφο του σοφού του έτρεχαν και πρόσθεσε. αφού πολλοί μαθητές του ήταν αξιωματούχοι στη συγγραφή των έργων του. εντούτοις απέφευγαν από αδυναμία ή ζηλοτυπία να βάλουν σε πράξη τις ιδέες του σοφού. αλλά το Άνοιξης και Φθινοπώροu.χ. Δεν υπάρχει τώρα κοινωνική ζωή.

(335-238) του και να εφαρμόζει αυτή τη στάση στις σχέσεις του με Ντονγκ Τζονγκ-σου Πετράδια . Έτσι αυτό που έχουμε να κάνουμε. Ο αντικειμενικός ΣΗΜΕΙΩΣΗ: σκοπός είναι η Αρμονία ή Χρυσό Μέσο.η σωτηρία βρισκόταν στην αποκατάσταση μιας υγιούς διακυβέρ­ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΤΟΥ ΚΟΜΦΟΥΚΙΣΜΟΥ Όνομα Βιβλίο Βασική ιδέα Κομφούκιος Ι Τζινγκ Ανθρωπιά. η κεντρική βάση Όλες οι χρονολογίες του πίνακα είναι πΧ της ηθικής ύπαρξης. ι Ο Τζου Σι (1130-1200 μ.). ο Συν Τσε (335-238 πΧ) θεωρούσε. (551-478) Ο Κομφούκιος. νησης. Ο τρόπος για την επίτευξη αυτών των αρετών δεν είναι μέσω κάποιας θαυμαστής δύναμης από τον Ουρανό ή από τα πνεύματα. εκπαίδευση και με τήρηση των κανόνων ηθικής συμπεριφοράς. ο μεγαλύτερος δάσκαλος του Νεοκομφουκισμού. ασκώντας το νου μας. Πώς όμως θα πετύχαινε ο άνθρωπος την ηθική τελείωση. Μεγάλη Μάθηση Υική Ευσέβεια. την ανθρώπι­ νη φύση ως έμφυτα κακή.ορίζοντα αυτού του φιλοσοφικού συστήματος. Με λίγα λόγια ο άνθρω­ (372-289) Συν Τσε Αυτο-Καλλιέργεια Ορθολογισμός και πος οφείλει να είναι ειλικρινής και σύμφωνος με τη φύση αυτοπειθαρχία. ύψιστη των αρετών. Ένας άλλος. την πανανθρώπινη αγάπη. επίσης Κομφουκιστής φιλόσοφος. αλλά με εντελώς φυσικά μέσα. Μένκιος Μενγκ-Τσε Έμφυτη αγαθότητα. αντίθετα.Χ. πέντε στοιχεία και τους άλλους. επέμενε στην αδιάρρηκτη σχέση 24 25 Οι .όπως υποστήριζαν . δίδαξε τη σπουδαιότητα της ηθικής τελείωσης για το άτομο και την αναγκαιότητα της κοινωνικής τάξης για το κοινωνικό σύνολο.. οπότε οι άνθρωποι όφειλαν να ελέγχουν τις τάσεις τους προς το κακό με ηθική ί ι αυτοπειθαρχία. η αρμονία με το σύμπαν. (177-104) Φθινοπώρου» τρία πρότυπα. ακολουθώντας τη Μέση Οδό ανάμεσα Ντζενγκ Σεν στις δοξασίες του Ταο'ίσμού και στο φιλοσοφικό σύστημα του ειρηνιστή και ανθρωπιστή Μι-τσέ ο οποίος κήρυττε (505-. αλλά το κύριο ενδιαφέρον ήταν πάντα πολιτικό και κοινωνικό. είναι να αναπτύξουμε την αγαθή φύση μας. Η κακή πολιτική διακυβέρνηση διέφθειρε το ανθρώπινο γένος και γι' αυτό .'Ανοιξης και Γιν-γιανγκ.) ΚονγκΤζι Διδασκαλία της Μέσης Ο άνθρωπος είναι μικρόκοσμος (488-375) Οδού του σύμπαντος. Οι δυο αυτές αρχές αποτελούν το συνεχές νήμα σε όλη την κομφουκιστική διδασκαλία. Σύμφωνα με το Μένκιο (372-289 πΧ) η ανθρώπινη φύση είναι αρχικά αγαθή.

με κύριους εκφραστές τον Μένκιο. και την αγγλική απόδοση της Διδασκαλίας της Μέσης Οδού που βρίσκει κανείς στο 26 27 .Χ. τα οποία και εξέφραζε εξίσου ο ίδιος ο ιδρυτής του. Τότε θα μάθουμε Βόλφραμ Έμπερχαρντ.τ. Αν προσπαθήσουμε να κατανοή­ πως «όλοι οι άνθρωποι είναι αδελφοί και αδελφές μας και όλα τα πλάσματα είναι σύντροφοί μας». Μόνο ο ατάραχος και αποσπασμένος μπορεί να αντιληφθεί την αλήθεια. του θα εκπληρώσουμε το πεπρωμένο μας. Απ' αυτές και άλλες διακηρύξεις μπορεί κανείς να αντιλη­ φθεί όχι μόνο τις ταοϊστικές επιρροές στον Κομφουκι­ σμό. ύψιστης αγαθότητας». The Walled Kingdom του Βίτολντ Ροτζίνσκι και Α Dictionary of Chinese Symbo/s. καθώς και ένα γλωσσάριο όρων και ονομάτων στο τέλος του βιβλίου. εκτός της παρούσας εισαγωγής προσθέσαμε και αρκετές υποσημειώσεις. θα αντιληφθούμε τη φύση μας και The /mportance of Lίving του Λιν Γιουντάνγκ. «Η Έσχατη Θεότητα είναι απλώς ο Λόγος της σουμε τον εαυτό μας.) πίστευε πως η επιθυμία είναι εμπόδιο για το νου.ανάμεσα στην ανθρωπιά και στη συμπαντική συνείδηση. Chinese Astr%gy του Πωλ Κάρους. βιβλίο C/assics in Chinese Phi/osophy. καθώς και τα βιβλία: λέγοντας.λ. Το ένα είναι αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε Εσωτερικό Κομφουκισμό (με πολλά στοι­ χεία Ταο·ίσμού). εκτός των βασικών κειμένων που βρίσκονται στο βιβλίο Confu- CiUS του Τζέημς Λέγκε. Το άλλο είναι εκείνο που δίνει υπερβολική έμφα­ ση στην εξωτερική δράση και επηρεασμό των πολιτικών κυβερνητών. τον Συν-τσε κ. Είναι γεγονός ότι από την αρχή σχεδόν μπορούμε να διακρίνουμε δύο ρεύματα στον Κομφουκισμό. αλλά και τις μεταγενέστερες βουδιστικές επιδρά­ σεις και ιδιαίτερα της σχολής Ζεν. Για την καλύτερη μετάφραση χρησιμοποιήσαμε. Ξεκινάει από τον εγγονό του Κομφού­ κιου και βρίσκει ικανούς εκπροσώπους στο Νεοκομφου­ κισμό. Για να καταστήσουμε πιο κατανοητά τα κείμενα που παρουσιάζουμε εδώ. Τέλος ο μεγαλύτερος Νεοκομφουκιστής Ουάνγκ Τζιρ (1619-1693 μ. Μόνο αυτός που διαθέτει θεία αδιαφορία μπορεί να κατανοήσει το καθετί.

τον πλησίασε και υποκλι­ νόμενος δύο φορές. είπε. που αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της φιλοσοφίας του Κομφουκισμού. θαυμάζοντας το Τάο του Γιάο και του Σουν. αποκρίθηκε ο Κομφούκιος. Οι Κινέζοι ερευνητές και σχολιαστές συμφωνούν στο θέμα αυτό και με βάσιμες ενδείξεις.Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΟΔΟΥ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η Διδασκαλία της Μέσης Οδού. Όμως σήμερα υποστηρίζεται ότι μερικά μέρη του Αρχείου Τελετουργικών γράφηκαν από άμεσους μαθητές του. Λέγεται ότι μια μέρα.». εγγονό του Κομφούκιου.». «Επανειλημμένα». αποτελεί τμήμα του Αρχείου Τελετουργικών (Λι Τζι). ο Κονγκ Τζι πρέπει να έζησε με τον παππού του και να έλαβε τις οδηγίες του. στενοχωριέσαι μήπως δεν τους φτάσεις. είναι σκόπι­ μο να πούμε λίγα λόγια για τη ζωή του. Η σύνταξη της Διδασκαλίας της Μέσης Οδού αποδίδε­ ται στον Κονγκ Τζι. Κατά την παιδική του ηλικία. ρώτησε το λόγο για τη θλίψη του. «Είναι». «επειδή νομίζεις ότι οι απόγονοί σου δεν θα καλλιεργήσουν τον εαυτό τους και θα είναι ανάξιοί σου. είπε ο Κονγκ Τζι. όταν ήταν μόνος με το γέρο σοφό και τον άκουσε να αναστενάζει. το οποίο πιστεύεται πως έγραψε ο Κομφούκιος. «Παιδί μου». «άκουσα από 29 . Επειδή ο Κονγκ Τζι κατέχει μια σπουδαία θέση στη φιλοσοφία της Κίνας και ιδιαίτερα στη διαμόρφωση της διδασκαλίας εκείνης που μπορούμε να αποκαλέσουμε Εσωτερικό Κομφουκισμό. Ή ότι. «πώς κατάλαβες τις σκέψεις Κομφούκιος 28 Ι 111 μου.

) το οποίο αποτελούσε και βασικό κείμενο για φιλολογικές εξετάσεις από την εποχή του τέταρτου αυτοκράτορα της δυναστείας Γυάν (1312-1320 μ. άγνωστου συγγραφέα. ο ίδιος ο Κονγκ Τζι σε διάφορες περιπτώσεις αποδείχθηκε κάτι παραπάνω από ασκητής. δέχτηκα τρόφιμα σαν ελεημοσύ­ λόγια αυτά έρχονται συχνά στις σκέψεις μου και με νη. πως όταν ο πατέρας έχει καθαρίσει και α~άντηση. είπε ο φίλος αυτός. καταγράφεται στο Αρχείο ούτε νερό».). πράγματι θα είμαι χωρίς άγχος! Τα εγχειρή­ σιγουρα παράλογο. Εκεί διαβάζουμε: Ο Ντζενγκ είπε στον Κονγκ Μέσης Οδού.Χ. ήταν η 30 11 ι ι 111 31 . είναι είπε. καθώς και στο τέλος μερικών κεφαλαίων θρηνώντας τους γονείς του.σένα το μάθημα. Το να γιορτάσει ένας φτωχός. θεωρείται εκφυλισμένος και ανάξιος. όταν θρηνούσα τους γονείς μου. παίρνει ένα ραβδί για είναι του Τζου Σι. Ενώ έτσι καταδίκασε την αυστηρή αυτοπει­ θαρχία του Ντζενγκ. Διασαφήνιση του Νοήματος της δασκάλου. «Διακηρύσσοντας τους κανόνες της ορθότη­ τας. Θα συνεχίσουν και θα ακμάσουν».Χ.Χ. Εμείς παρουσιάζουμε εδώ την απόδοση του μεγάλου σχολιαστή Τζου Σι (1130-1200 μ. Αυτός είναι ο λόγος της άρνησης της προσφοράς σου.Χ. «Είμαι τόσο φτωχός». του έστειλε κρασί και κρέας. ενθαρρυμένος απ' αυτό. Μετά το θάνατο του Κομφούκιου. «Τζι.) της δυναστείας των Λιάνγκ. του φιλόσοφου Ντζενγκ. να σηκωθεί». και Μυστική Γραφή. «Τώρα. Αλλά το κρασί και το κρέας που μου πρόσφερες είναι γεμίζουν ανησυχίες». Επειδή ζούσε σε μεγάλη φτώχεια. «γιατί λοιπόν. όπως λέγεται.) αναφέ­ ο ρονται τρεις αποδόσεις του παρόντος έργου: Η Γραφή οποίος ήταν διάδοχος του σοφού στη Σχολή των Κομ­ Τελετουργικών. ο Κονγκ Τζι έγινε Στα Αρχεία της δυναστείας Σούι (589-618 μ. όταν περάσει τρεις μέρες ' μαθητής. Οι σημειώσεις στην αρχή και στο τέλος του κειμένου. φουκιστών. Ένας άλλος φίλος. ματά μου δεν θα εκμηδενιστούν. νερό ή ρυζόνερο. αποδιδόμενη στον Ντάι Γιονγκ (= 450 μ. αλλά ο Κονγκ Τζι δεν τα δέχτηκε. Αλλά δεχόταν τις οδηγίες του με διάκριση και σε μια περίπτωση που δεν ήπια ούτε ρυζόνερο. όντας σε έλλειψη και φοβούμενος προετοιμάσει το τζάκι.Χ.)· Παράφραση και Σχόλια στη Μέση Οδό του αυτο­ κράτορα Γου (502-549 μ. θα έβαζαν τα δυνατά τους για να το χωρίς καταφέρουν. ένας φίλος τον προμήθευσε με τρόφιμα. οι αρχαίοι βασιλιάδες έλεγαν πως εκείνοι που ήταν ανίκανοι να τους φθάσουν. για εφτά μέρες Να γιατί ο ανώτερος άνθρωπος. οφεί­ λεις να το κάνεις ορθά». αν ο γιος δεν μπορεί να φέρει ένα δεμάτι ξύλα. Αν επιθυμείς να δείξεις ανεξαρτησία και αμεροληψία. Ο Κονγκ Τζι απάντησε. Δεν χρειάζεται να αποδείξω την ανε­ ξαρτησία και αμεροληψία μου». «Δέχτηκες το καλαμπόκι από τον άλλον». Τζι. τα οποία πρόθυμα δέχτηκε. ο μαθητής ξαφνικά πήρε τη θέση του της Μέσης Οδού. :<ώστε. Ο σοφός χάρηκε. Χαμογέλασε και ε~όδια για γιορτή. αρνήθηκες την προσφορά μου. Τα μηπως πεθανω και οι θυσίες πάψουν να προσφέρονται στους προγόνους μου.

Αυτή η Διδασκαλία της Καρδιάς δίνεται Κομφούκιο. για να αποφύγει τυχόν διαστρεΒλώσεις. θα μπορέσει να την εφαρμόσει στη ζωή του παρεκκλίνεις προς τη μία ή την άλλη μεριά. Το Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΟΔΟΥ σύνολό της είναι σταθερή μάθηση. 3. Έπειτα τη διευρύνει. Όταν ο στοχαστικός αναγνώστης τη διερευνήσει με επιμονή. για να καταλάβει. δηλαδή του Λι Τονγκ. απ' αυτό που είναι από τις χρονολογίες. είπε. ερμηνευτής της σοφίας του 33 32 . ο άνθρωπος διαθέτει μια ηθική Τσαν (ή Ζεν) για να χαρακτηρίσουν τη «σιωπηλή» μετάδοση της φώτισης φύση (σιν) που του παρέχεται από τον Ουρανό. Αυτό το έργο περιέχει τη Διδασκα­ Η εναρμόνιση μ' αυτή τη φύση ονομάζεται Τάο. Ο Κονγκ Τζι άξιος διάδοχος. πΧ περίπου) είναι ο εγγονός του Κομφούκιου. Το ΒιΒλίο μιλάει πρώτα για τη μια αρχή. μέχρις ότου την Ο Δάσκαλός μου.Χ. Αν Τζf3. Για τους Κινέζους σοφούς όλων των σχολών η καρδιά έχει και το νόημα του νου. ονομάζεται και θα ανακαλύψει ότι είναι ανεξάντλητη». Ο από νου σε νου (ή από καρδιά σε καρδιά). φιλόσοφος Τσένγκ1 . Όμως. είναι μια ικανότητα του ανωτέρου ανθρώπου. Το μικρό αυτό προοίμιο γράφει ο μεγάλος σχολιαστής Τζου Σι (1130-1200 μ.). Το Τζονγκ δείχνει το Τάο που πρέπει να επιζητεί­ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ται από όλα τα όντα που ζουν κάτω από τον Ουρανό· το 1 Αυτό που ο Ουρανός παρέχει ονομάζεται εσωτερική Γιονγκ δείχνει τη σταθερή αρχή που διέπει όλα τα όντα φύ ση 5. αλλά του μαθητή αυτού του τελευταίου. Τελικά επιστρέφει και τη συνθέτει ξανά κάτω από τη μια αρχή. μαθητή στην κομφουκιστική Σχολή. που ζουν στον κόσμο. Επειδή ο άνθρωπος τείνει να ξεστρατίσει από την Ατραπό (Τάο). Η λία της Καρδιά ς2 που μεταΒιΒάστηκε από δάσκαλο σε καλλιέργεια αυτού του Τάο ονομάζεται διδασκαλία 6 . την κατέ- πρόκειται για κάτι που μπορεί να εγκαταλειφθεί. αποτελεί έναν κατευθυντήριο νόμο γι' αυτόν. Τζονγκ' το να μην επιδέχεσαι καμιά αλλαγή. στοχαστής και απαιτείται η διδασκαλία της Μέσης Οδού. Ξετυλίγεται και γεμίζει το ΤΖΟΝΓΚ ΓιΟΝΓΚ σύμπαν· μαζεύεται και αποσύρεται για να κρυφτεί στο μυστηριώδες. 2. τότε σίγουρα δεν είναι το Τάο. Από σεβασμό αποδίδει τον τίτλο του δασκάλου στον Τσενγκ 1(1033-1107 μΧ). Το να σκέφτεται στην αφού έζησε πάνω από εκατό χρόνια. τους οι μεγάλοι ιδρυτές του Νεοκομφουκισμού. Ο πρώτος από τους μεγάλους σοφούς του Κομφουκισμού. ώσπου να αγκαλιάσει τα πάντα. χωρίς τη χρησιμοποίηση έμμεσα τα γραπτά αυτά από προφορικού Κομφούκιου είχε ήδη πεθάνει λίγο πριν από τη γέννηση του Μένκιου. απαλλαγμένο υ από τον μεγάλου Δασκάλου. Το Βαθύ νόημά της είναι ανεξάντλητο. Αυτό τον όρο χρησιμοποίησαν και οι δάσκαλοι του Βουδισμού 5. (488-375 βαθύς 6. . από εκείνο που είναι Τσενγκ Ι.1 γραψε και την παρέδωσε στον Μένκιο4 . με την έννοια του ανωτέρου νου. Γι' αυτό ο ανώτερος άνθρωπος 1. δηλαδή στην ψυχή. όπως φαίνεται και Δεν υπάρχει τίποτα πιο φανερό. μέχρις ότου ο Κονγκ Το Τάο δεν πρέπει να εγκαταλείπεται ούτε στιγμή. 4.. όπως τον θεωρεί ο Κομφούκιος. Ο Τσενγκ Ι και ο αδελφός του ήταν στην εποχή δεν περιμένει να δει τα πράγματα. ονομάζεται Γιονγκ. Αυτή η εσωτερική φύση από το Βούδα. ο Τζου Σι δεν υπήρξε ποτέ άμεσος μαθητής του μυστικό· και τίποτα πιο έκδηλο. μετά τον Μένκος ή Μενγκ-τσε (372-289 πΧ) πρέπει να έλαβε καρδιά. «Το να μην αντιληφθεί. αφού ο εγγονός του μέσων. για να λάβει μέτρα· ούτε να τα ακούσει. εγωκεντρισμό και την προσκόλληση στα πράγματα. ή γραπτού λόγου. Σύμφωνα με τους Κομφουκιστές. ή οποιονδήποτε άλλων εξωτερικών τον Κονγκ Τζι. Φαίνεται ότι κατείχε το μυστικό της μακροζωίας.

8. που όλοι οφείλουν να επιζητούν. και τότε μια ευδαιμονική τάξη θα επικρατήσει στον Ουρανό και στη Γη και όλα τα όντα θα γαλουχού­ νται και θα εξελίσσονται Στο πρώτο Κεφάλαιο ο Κονγκ Τζι εκθέτει τις απόψεις. σαν Βάση της ανάλυσής του. 35 . Η ενέ~γεια τo~ μικροπρεπούς ενάντια στη Μέση Οδό εξηγειται. Αυτό το Κεφάλαιο ο ΓιανγκΒ * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 3 Ο Δάσκαλος είπε: «Τέλεια είναι η αρετή που είναι σύμφωνη με τη Μέση Οδό! Ανάμεσα στους ανθρ~πoυς σπάνιοι είναι εκείνοι που μπορούν και την ασκουν για πολύ». 7. Η ισορροπία είναι η μεγάλη ρίζα από την οποία αναπτύσσονται όλες οι ανθρώπινες δράσεις κάτω από τον Ουρανό και η αρμονία είναι το παγκόσμιο Τάο. οργής. όταν είναι μόνος. θλίψης και ευχαρίστησης. Όσο δεν υπάρχουν ερεθίσματα χαράς. . γιατι είναι μικροπρεπής και δεν έχει προνοητικότητα. που του μεταΒιΒάστηκαν.Χ. Γι' αυτό ο ανώτερος άνθρωπος παρακολου­ θεί τον εαυτό του. ακολουθεί αυτό που μπορεί να ονομαστεί αρμονία. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 4 Ο Δάσκαλος είπε: «Ξέρω πώς γίνεται και δεν καλλιερ­ γείται το Τάο: Οι σοφοί το υπερβαίνουν και οι ανόητοι σχολιαστής που έζησε κατό τη δυναστεία των Σονγκ.ς των αδελφών Τσενγκ. ισορροπία? Όταν αυτά τα αισθήματα διεγείρονται και * * επενεργούν με ισορροπημένο τρόπο. γιατί είναι ανώτερος άνθρω­ πος και έτσι πάντα κρατάει το Μέσον.λεπτοφυές. Ο συγγραφέας Γιανγκ (1053-1135 μ. οι οποίοι ίδρυσαν τη Νεοκομφουκιστικη Σχολη. Φυσικό το δεύτερο συνθετικό της λέξης μός θυμίζει το βουνό Νι. Ας ακολουθηθεί η Μέση Οδός και ας πραγματωθεί η αρμονία. Δείχνει πρώτα καθαρά πώς το Τάο ανάγεται στον Ουρα­ νό και είναι αναλλοίωτο. έναν τιμητικό τίτλο που του απένειμε μετό θόνατον ο Δούκας Άι. όπου γεννήθηκε ο σοφός. Προσδοκία του Κονγκ Τζι είναι ότι ο μαθητής θα στρέψει έτσι τις σκέψεις του προς τα μέσα και διερευνώντας τον εαυτό του θα Βρει εκεί τις αλήθειες. Με τον όρο «ισορροπία» εννοείται η Μέση Οδός.) ήταν ένας περίφημος 34 1 I 9. γπήρξε ~αθητή. Τελικά αναφέρει τα αξιέπαινα επιτεύγμα­ τα και τη μεταμορφωτική επιρροή των σοφών και πνευ­ ματικών ανθρώπων στον ύψιστο Βαθμό τους. Έπειτα μιλάει για τη σπουδαιότητα της διατήρησης και καλλιέργειάς του και για την άσκηση μιας προσεχτικής αυτο-εξέτασης σε σχέση μ' αυτό. ενώ η ουσία του παρέχεται σε μας και δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί. μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει το αποκάλεσε «Σύνοψη του Όλου Έργου». Στα επόμενα Κεφάλαια ο Κονγκ Τζι παραθέτει τα λόγια του Δασκάλου για να ολοκληρώσει το νόημά του. έτσι ώστε να παραμερίσει όλους τους εξωτερικούς πειρασμούς που διεγείρουν την ιδιοτέλειά του και να αντιληφθεί πλήρως την αγαθότητα που είναι έμφυτη σ' αυτόν. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Τζονγκ-Νι 9 είπε: "ο ανώτερος άνθρωπος ενσωματώ­ νει τη Μέση Οδό· ο μικροπρεπής ενεργεί αντίθετα απ' αυτή. Η ενσωμάτωση της Μέσης Οδού από τον ανωτερο άνθρωπο μπορεί και γίνεται. Εδώ ο Κομφούκιος αναφέρεται σαν Τζονγκ-Νι. το χρυσό Μέσον.

Η ενέργεια (τσιόνγκ) αυτή δεν είναι η συνηθισμένη ενέργεια του σώματος. * * 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο Δάσκαλος είπε: «Αλίμονο! Πόσο έρημο και άβατο είναι το Τάο!». Ο Δάσκαλος είπε: «Εννοείς την ενέργεια του Νότου. 8 Ο Δάσκαλος είπε: «Αυτός ήταν ο τρόπος του Χουέι 12 : καλό το κρατούσε καλά σαν να φορούσε κάτι πολύτιμο * στο στήθος και δεν το έχανε». 14. 10. Όλοι οι άνθρωποι τρώνε και πίνουν. Ο Γιεν Χουέι (521-490 π. Οι άνθρωποι λένε. Ι ι 11. Έκρυβε ό. Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 9 ακόμα κι αν ήταν επιφανειακά.τι ήταν άσχημο Ο Δάσκαλος είπε: «Η αυτοκρατορία. οι πολιτείες της και πρόβαλλε ό.1. Ί ι 11 1 . αλλό μόλλον η αιθερική ενέργεια ή δύναμη της αύρας. γι' αυτό και δεν χρειόζεται να το μελετήσουν.) ήταν ένας από τους καλύτερους μαθητές του Κομφούκιου και υπήρξε δεινός ξιφομόχος. Οι σοφοί το βιώνουν. Ο Τσε Λου (542-480 π. δεν ξέρουν πώς να ξεφύγουν. πέρα από τα δικό τους μέτρα και δεν το προσεγγίζουν. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ "Είμαστε έξυπνοι". και οι πολυάριθμες οικογένειες πρέπει να διοικούνται διέκρινε το μέσον και το χρησιμοποιούσε στη διακυβέρ­ τέλεια. * 7 * ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο Δάσκαλος είπε: «Ολοι οι άνθρωποι λένε. είναι δύσκολο να επιτευχθεί». δεν μπορούν να την ακολουθήσουν ούτε για ένα μήνα».1 Ι: 1111 36 12. Αλλά λίγοι είναι εκείνοι που μπορούν να ξεχωρίσουν τις γεύσεις». Ακριβώς γι' αυτό έγινε ο διάσημος γυμνά ξίφη μπορεί να ποδοπατώνται.ΤΙ ήταν καλό. Απέφευγε τα δυο άκρα. παγίδα ή λάκκο. ακολουθώντας τη φύση τους.) ήταν ο αγαπημένος μαθητής του Κομφούκιου. Οι ανόητοι το θεωρούν πολύ απόμακρο. Αλλά όταν πιάνονται σε ένα δίχτυ. 37 .χ. Ο αυτοκρότορας έψαχνε σε όλη την επικρότεια για να βρει έναν σοφό και ικανό όντρα. 13. στον οποίο και παρέδιδε την εξουσία. Ξέρω πώς γίνεται και η Μέση Οδός δεν κατανοείται: Οι προικισμένοι άνθρωποι την υπερβαίνουν και οι ανάξιοι δεν την προσεγγίζουν.δεν το προσεγγίζουν 10. 6 * Ο Δάσκαλος είπε: «Υπήρχε ο ευσεβής Σουν 11 : Ήταν πράγματι μεγάλος σοφός! Ο αυτοκράτορας Σουν συνήθι­ ζε να ρωτάει τους άλλους και να μελετάει τα λόγια τους. αλλά η Μέση Οδός Σουν!». Αλλά αν συμβεί να διαλέξουν τη Μέση Οδό. ι * ΚΕΦΑΛΑΙΟ I1 * Προτιμούσε τη Μέση Οδό και όπου συναντούσε κάτι * ΚΕΦΑΛΑΙΟ έξυπνοι".1 .χ. 111. "Είμαστε * 10 Ο Τσε-Λού 13 ρώτησε για την ενέργεια 14. Ο αυτοκρότορας Σουν (2258-2206) ήταν ένας από τους κυβερνήτες της Χρυσής Εποχής της Κίνας. Τα αξιώματα και οι τιμές μπορεί να χάνονται' τα νηση της χώρας. Τότε η διαδοχή δεν ήταν κληρονομική.

είναι ικανός για κάτι τέτοιο.χ. Πόσο σταθερός είναι στην ενέργειά του! Στέκει ορθός στο μέσον. χωρίς να καθίσταται αδύνατος. Είναι έτσι.». Εδώ αναφέρεται μόνο ο Νότος. Αυτό εκφράζει το πώς φαίνεται αυτός ο τρόπος 15. ι 38 16. Όταν επικρατούν οι αρχές του αγαθού στη χώρα του. Αν και μεγάλο. αποσύρονται από τον κόσμο και παραμένουν άσχημη συμπεριφορά: αυτή είναι η ενέργεια των νοτίων άγνωστοι. ή την ενέργεια που πρέπει να με το Τάο. μπορούν να επιδιώξουν τη γνώση του. στα έσχατα βάθη του υπάρχει εκείνο που ακόμα και ο σοφός δεν μπορεί να ασκήσει. συνεχίζει την πορεία του ώς το θάνατο. Το να δείχνεις καρτερικότητα και ευγένεια όταν Υπάρχουν ανώτεροι άνθρωποι που Μέση Οδό. Στο απόσπασμα αυτό εξυμνείται η αρετή του βασιλιά Ουέν (11851135 π. Όμως. οσοδήποτε κάτω του συνηθισμένου στάνταρ χαρακτήρα. χωρίς να παρεκκλίνει' Πόσο σταθερός είναι στην ενέργειά του! * ι Ι ακολουθούν τη την διδάσκεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 12 Το Τάο που επιζητεί ο ανώτερος άνθρωπος φθάνει πλατιά και μακριά κι όμως είναι μυστικό.Χ. ώστε αν ο ανώτερος άνθρωπος μιλούσε για τον τρόπο ενέργειάς του σε όλο το μεγαλείο του. όσο αμαθείς κι αν είναι. Όμως στα έσχατα βάθη του υπάρχει εκείνο που ακόμα και ο σοφός δεν γνωρίζει' Οι κοινοί άνθρωποι. Γι' αυτό ο ανώτερος άνθρωπος καλλιεργεί μια φιλική αρμονία. οι άνθρωποι μπορούν να βρουν σ' * 11 Το να ζεις στην αφάνεια κι όμως να κάνεις θαύματα τα οποία μνημονεύονται σε κατοπινές γενιές' αυτό είναι που δεν κάνω. αλλά δεν λυπούνται γι' αυτό.την ενέργεια του Βορρά 15. Οι στίχοι αυτοί απαντώνται στο Βι8λίο Ιστορίας το οποίο έγραψε ο 2200 ως το 600 Π. άλλους και το να μην ανταποδίδεις Το να κοιμάσαι οπλισμένος και να αντιμετωπίζεις το * θάνατο χωρίς λύπη: αυτή είναι η ενέργεια των βορείων χωρών και ο ισχυρός άνθρωπος τη μελετάει. Υπάρχουν ανώτεροι άνθρωποι που ενεργούν σύμφωνα αυτό μερικά πράγματα που τους δυσαρεστούν. Όταν επικρατούν οι αρχές του κακού στη χώρα του. τίποτα δεν θα μπορούσε να το διασπάσεΙ. τα παρατάνε· δεν μπορώ να σταματήσω έτσΙ. Η αναφορά στα σημεία του ορίζοντα είναι συμβολική και ακολουθεί ψηλά και χαμηλά. τίποτα στον κόσμο δεν θα μπορούσε να το περιλάβει και αν μιλούσε γι' αυτό σε όλη την απειροστή μικρότητά του. χωρίς να παρασύρεται προς τη μια ή την άλλη μεριά. μπορούν να το ασκήσουν. Οι κοινοί άνθρωποι.). δεν αλλάζει τίποτα από την κατάσταση της απόσυρσής του. όσο ο Ουρανός και η Γη. κάποιες απόκρυφες αντιστοιχίες που συναντάμε στο Ι ΤζΙνΥΚ. Πόσο σταθερός είναι στην ενέργειά του. όπου πορεύεται ο συνετός Δάσκαλος και ο Βορράς όπου ο μαθητής Ι αγωνίζεται υπεράνθρωπα για να ανοίξει το μονοπάτι του. Έτσι τα τέσσερα στοιχεία. μπορούν και καλλιεργήσεις στον εαυτό σου. οι τέσσερις Φύλακες και οι τέσσερις ατραποί σχετίζο­ νται με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. «Το γεράκι πετάει ψηλά στον ουρανό· τα ψάρια κολυμπούν βαθιά στα νερά» 16. Μόνο ο σοφός χωρών και ο ανώτερος άνθρωπος τη μελετάει. αλλά όταν φθάνουν ώς τη μέση. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. Κομφούκιος και καλύπτει τα ιστορικά γεγονότα από το 39 .

40 41 ·1. υπηρετήσω τον πρεσβύτερο αδελφό μου. ρος άνθρωπος μπορεί και βρίσκει τον εαυτό του σε μια 1. κάνει ό.ΤΙ είναι κατάλληλο για μια φτωχή εφαρμόζει με βάση την αρχή του αλτρουισμού. και Ευρισκόμενος ανάμεσα στις βάρβαρες φυλές.τι δεν σου αρέσει όταν σου το σωστό για μια θέση αξιοθρήνητη και δύσκολη. Και του Κομφούκιου. 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ και σοβαρός όταν εφαρμογή τους έχει κάποια έλλειψη. 2. πέτυχα· Το δωδέκατο Κεφάλαιο περιέχει τα λόγια του Κονγκ αυτό δεν πέτυχα. είναι να ασκεί τον εαυτό του. Στα οκτώ επόμενα Κεφάλαια παραθέτει τα λόγια * 4. . Ι Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. όπως θα ήθελα αλλά στα έσχατα βάθη του ακτινοβολεί λαμπρά μέσω του να με υπηρετεί ο νεώτερος αδελφός μου· σ' αυτό δεν Ουρανού και της Γης. Ο ανώτε­ κάνουν. Ένθερμος στην άσκηση των κοινών Τζι και έχει σαν στόχο να εξηγήσει αυτό που λέγεται στο αρετών πρώτο Κεφάλαιο: «Το Τάο δεν πρέπει να εγκαταλείπε­ μιλάει γι' αυτές. Έτσι ο ανώτερος άνθρωπος για μια θέση πλούτου και τιμών. ο ανώτερος άνθρω­ ται".. μην το κάνεις στους άλλους. κάνει ό. Διορθώνει τον υπηρετήσω τον πρίγκιπά μου. για να το επικυρώσει. σταματά. δεν συμπεριφέρεται με περιφρό­ Το να με νηση στους κατώτερούς του.·. Έτσι τα λόγια του * ανταποκρίνονται στις πράξεις του και οι πράξεις του ανταποκρίνονται 13 στα λόγια του. Χρησιμοποιώ­ Στο Τάο του ανωτέρου ανθρώπου υπάρχουν τέσσερα Ι * « . θέση αξιοθρήνητη και δύσκολη. Σε μια ταπεινή θέση. Όμως αν τα εξετάσουμε προσεχτικά. δεν είναι πράγματα κι ούτε ένα απ' αυτά δεν έχω επιτύχει.1 14 στυλιάρι. δεν επιτρέ­ πει στον εαυτό του αυτό το ελάττωμα. στην οποία δεν είναι ο εαυτός του. τσεκουριού. ταπεινή θέση.·11 .υπηρετεί ο υπουργός μου· σ' αυτό δεν πέτυχα· Το Τάο του ανωτέρου ανθρώπου μπορεί να βρεθεί στα 3.ΤΙ είναι σωστό ρούμε να τα ξεχωρίσουμε. Ό. όταν αποβάλλουν το λάθος. όπως θα ήθελα να με εαυτό του και δεν ζητάει τίποτα από τους άλλους και υπηρετήσω τον υπηρετεί ο γιος πατέρα μου· μου. όπως θα ήθελα να σ' αυτό δεν πέτυχα.τι είναι σωστό για τις βάρβαρες φυλές. Σε μια υψηλή θέση. Αν οι άνθρωποι αναζητούν ένα Τάο που είναι μακριά από τις κοινές ενδείξεις της συνείδησης. αν στην πος το μόνο που κάνει. αυτό ΚΕΦΑΛΑΙΟ δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν Τάο. "Σκαλίζοντας ένα Ο ανώτερος άνθρωπος κάνει ό. Το να απλά στοιχεία του.τι είναι σωστό στην κατάσταση που βρίσκεται· δεν επιδιώκει να την ξεπε­ ντας ένα τσεκούρι πελεκάμε το στυλιάρι ενός άλλου ράσει.» Ο Δάσκαλος είπε: «Το Τάο δεν είναι μακριά από τον * άνθρωπο. Το να είμαι υπόδειγμα συμπεριφοράς σε ένα φίλο. όπως θα ήθελα αυτός να μου συμπεριφέρεται' σ' αν στα λόγια του υπάρχει κάποια υπερβολή. μπο­ Σε μια θέση πλούτου και τιμών. το πρότυπο δεν είναι μακριά". Δεν είναι η τέλεια ειλικρίνεια που χαρακτηρίζει αυτόν τον άνθρωπο.τι είναι κατάσταση. στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. 'ι. Σε Όταν κάποιος καλλιεργεί την ευσυνειδησία και την μια μακριά από το Τάο. δεν Το να επιδιώκει την εύνοια των ανωτέρων του.1 1 Ilit κάνει ό. κάνει ό. Σε μια φτωχή και ταπεινή οδηγεί τους ανθρώπους σύμφωνα με τη φύση τους κι θέση.

Η εικόνα του πουλιού τζανγκ ζωγραφιζόταν στο κέντρο του στόχου και σε άλλες ΚΕΦΑΛΑΙΟ περιπτώσεις ένα ομοίωμα του πουλιού γκου κρεμόταν από ένα δερμάτινο * 17 Ο Δάσκαλος είπε: "Πόση υική ευσέβεια είχε ο αυτο- λουρί.έτσι δεν έχει απογοητεύσεις. Μπορεί η οικογενειακή ατμόσφαιρα που επικρατεί ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά να είναι σαν τη μουσική λαούτων και αρπών. αλλά παρακολουθούν τη συμπεριφορά μας. να χαρείτε με τη γυναίκα σας και τα παιδιά σας». Σύμφωνα με την αντίληψη των Κινέζων. Ο Δάσκαλος είπε: "Η τοξοβολία μοιάζει με τον τρόπο ΚΕΦΑΛΑΙΟ του ανωτέρου ανθρώπου. μπορείς να τα αντιμετωπίσεις με αδιαφορία. γυρίζει και ψάχνει την αιτία της ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16 Ο Δάσκαλος είπε: "Πόσο απλόχερα τα πνευματικά όντα 19 εκδηλώνουν τις δυνάμεις που ανήκουν σ' αυτά! αποτυχίας στον εαυτό του». Έπειτα." Τέτοια είναι η εκδήλωση του λεπτοφυούς! Είναι αδύ­ νατον να παρεμποδίσεις τις εκφράσεις ειλικρίνειας!» 17. "Η ευτυχισμένη ρούχα τους . Είναι αόρατα. αλλά δεν τα βλέπουμε' στρέφουμε * τα αυτιά μας σ' αυτά. σαν νερό που λουμε να αρχίσουμε από τους πρόποδες. ενώ ο μικροπρεπής προχωράει σε επικίνδυνα των. ουν και να εξαγνίζονται και να ντύνονται με τα πιο οφείλουμε να διασχίσουμε το χώρο που είναι κοντά και πολυτελή για να αναρριχηθούμε στην κορυφή του βουνού. κοντινά. Σαν στόχος χρησιμοποιούνταν οι εικόνες δύο πουλιών που ήταν * μικρά και γρήγορα και επομένως δύσκολο να χτυπηθούν. η αρμονία είναι ευχάριστη και διαρκής. Το Τάο του ανωτέρου ανθρώπου μπορεί να συγκριθεί Κάνουν όλους τους ανθρώπους στη χώρα να νηστεύ­ μ' αυτό που γίνεται στο ταξίδι. Εκατομμύρια πνευματικά όντα περπατούν στη γη. * * Ψάχνουμε γι' αυτά. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. Κι όμως διαπερνούν όλα τα πράγματα και δεν υπάρχει τίποτα 15 δίχως αυτά. Γι' αυτό ο ανώτερος άνθρωπος είναι ήσυχος και Ο Δάσκαλος είπε: "Σε μια τέτοια κατάσταση πραγμά­ ατάραχος. ξεχειλίζει. Όταν υπάρχει ομόνοια ανάμεσα προβλέψεις την προσέγγιση των πνευματικών όντων· στους αδελφούς. 42 43 cf . σχέση με τη σύζυγο και τα παιδιά είναι σαν τη μουσική Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. οι γονείς είναι πολύ ευτυχισμένοι!» μονοπάτια. περιμένοντας τις επιταγές του Ουρανού. 18. * ψάχνοντας για τυχερές συμπτώσεις.για να παρακολουθήσουν τις αριστερά και δεξιά από κάθε λάτρη. δεν ζούμε μόνοι σ' αυτό τον πατέρα. από τη σύζυγο και τα παιδιά. "Δεν μπορείς να λαούτων και αρπών 18. αλλά δεν τα ακούμε. Στην αρχαία κινέζικη κοινωνία τα αδέλφια θεωρούνταν πιο κόσμο. αλλά σ' αυτή πρέπει να προστίθεται και η ομόνοια ανάμεσα στα αδέλφια του 19. Για να φθάσουμε μακριά. Όταν ο τοξότης δεν πετύχει το κέντρο του στόχου 17. φαίνονται να είναι πάνω από τα κεφάλια τους. Δεν μεμψιμοιρεί ενάντια Έτσι μπορείτε να τακτοποιήσετε την οικογένειά σας και στον Ουρανό. οφεί­ θυσίες που γίνονται προς αυτά. ούτε παραπονιέται στους ανθρώπους.

Ο πατέρας του έβαλε τα θεμέλια του μεγαλείου του τρέφει· εκείνο που είναι έτοιμο να πέσει. του βασιλιά Τζι και του βασιλιά Ουέν 26 . Ο βασιλιάς Γου συνέχισε το έργο του βασιλιά Τάι. γιατί διαδέχθηκε τον ήταν μοχθηρός και οι γιοι των Γιάο και Γυ υπήρξαν ασήμαντα άτομα. ''Ο θαυμαστός και και ο γιος του μεταβίβασε αυτό το μεγαλείο. Ταυτίζεται με το Τάο του 25.ΤΙ υπήρχε ανάμεσα στις τέσσερις θάλασσες22. αφού έτσι ονομάζουν οι Κινέζοι όλους εκείνους οι οποίοι με διάφορες τεχνικές μακροβιότητας φθάνουν ή υπερβαίνουν τα εκατό ~ μεγαλύτερος αδελφός του παραιτήθηκε υπέρ αυτού. 24. Δεν έχασε την ξεχωριστή προσωπική υπόληψη που είχε σε 20. ο οποίος μιμούμενος τον αυτοκράτορα Σουν. το τον οποίο μπορεί να ειπωθεί ότι δεν είχε αιτία για θλίψη! Πατέρας του ήταν ο βασιλιάς Τζι και γιος του ο βασιλιάς Γου. Κάποτε έβαλε την καθοδηγεί το λαό του και συμβουλεύει τους υπουργούς 24 του . όπως θα λέγαμε. ο οποίος ανέτρεψε τη δυναστεία των Γιν. 44 45 - . δούκας Τζι-λί ήταν τόσο χαρισματικός και ενάρετος. Η ευσέβεια είναι ο κορμός του δέντρου από τον οποίο αναπτύσσονται όλες οι άλλες αρετές. Ο ίδιος ο Ουέν έφτασε στο αξίωμα του αντιβασιλιά της αυτοκρατο­ ρίας και ο γιος του Γου έγινε αυτοκράτορας στα 1122 Π. κράτορα της δυναστείας Γιν. ευγενής πρίγκιπας εκφράζει καθαρά την αρετή του. Πρόσφερε τις θυσίες του στο ναό των προγόνων και οι Επομένως μπορούμε να πούμε ότι αυτός που είναι πολύ ενάρετος. Ένας κυβερνήτης του κόσμου. Η υική ευσέβεια είναι η βάση της αρετής. τον ανέβασε στο θρόνο. θα αποκτήσει τη φήμη του. Τον προστάτευσε. ακόμα και από τους κυβερνήτες της Χρυσής Εποχής. Ο αυτοκράτορας Σουν πιστεύεται πως πέθανε εκατόν έντεκα Γιν. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Κατά παρόμοιο τρόπο ο Ουρανός στην παραγωγή * 18 πραγμάτων σίγουρα είναι απλόχερος σ' αυτά. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. Τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και οι τέσσερις θάλασσες χρόνων. τον βοήθησε. θα αποκτήσει εκείνον * τον πλούτο. αφού ο πατέρας του Σουν βρίσκονται ανάμεσα στις τέσσερις θάλασσες. υποτελής στον αυτοκράτορα των καθορίζουν αυτό που οι Κινέζοι ονομάζουν Τιεν Σία (υφήλιος). αυτές του ήταν ό. έγινε κι αυτός ένα πρότυπο κυβερνήτη για τους μεταγενέστερους. Ο προπάππος του έφυγε από τις ~oρεΙOδυΤΙKές περιοχές και εγκαταστάθηκε στην κεντρική Κίνα. Ο αυτοκράτορας Σουν (2258-2206) ήταν το ίνδαλμα του Κομφού­ κιου. τις εύνοιες". 22. ότι ο βασιλιάς Ουέν υπερείχε στην αρετή. Εδώ αναφέρονται οι άξιοι πρόγονοι του αυτοκράτορα Γου. Ο πατέρας του Ουέν ήταν βασιλιάς σε ένα κρατίδιο της περιοχής Σανσί. δηλαδή τη Γη. το ρίχνεΙ. εξουσιάζει όλες τις χώρες που για τον Κομφούκιο. Έτσι το δέντρο που ανθοφορεί. Εδώ ο Κομφούκιος τον τοποθετεί μεταξύ των εγινε βασιλιάς ενός μικρού κρατιδίου. Ο γιος του.1 το μεγαλείο του ήταν μεγαλείο ενός θρόνου· ο πλούτος μεγαλείου. Το απόσπασμα αυτό από το Βιθλίο των Ωδών αναφέρεται στο βασιλιά Ουέν. Αυτό σημαίνει Ουρανού. 26. ώστε Αθανάτων. αλλά βασίλεψε μόνο πενήντα δύο χρόνια. Αναμίχθηκε σε μια ανταρσία ενάντια στον τύραννο Τζόου Σιν και φυλακίστηκε. Τον θεωρούσε σαν πρότυπο υικής ευσέβειας. όπως θεωρείται εδώ ο Σουν. 23. όπου Γιάο σε μεγάλη ηλικία. σίγουρα θα έχει την επιδοκιμασία του κράτορας Σουν!20 Η αρετή του 21 ήταν αρετή ενός σοφού· απόγονοί του συνήθιζαν να θυσιάζουν στον ίδιο. το οποίο ζωογονεί όλα τα όντα. παρέχοντας συνεχώς. Ουρανού». σύμφωνα Ο Δάσκαλος είπε: «Ο βασιλιάς Ουέν 25 είναι Ο μόνος για με τις ιδιότητές τους. 21. Ο βασιλιάς Ουέν ηταν πατέρας του αυτοκράτορα Γου. Επομένως αυτός που κατέχει τόσο μεγάλη αρετή σίγουρα θα αποκτήσει το θρόνο. και θα απολαύσει τη μακροζωία του 23 . Τέλος ο ίδιος ο Γου ηγήθηκε μιας ένοπλης επανάστασης και ανέτρεψε τον τυραννικό αυτο­ χρόνια ζωής. Γι' αυτό έλαβε από τον ουρανό την ανταμοιβή του πανοπλία του και κατέκτησε την αυτοκρατορία.Χ.

Κι αυτός ο κανόνας τους. θερινή ισημερία στη βορεινή πλευρά. Οι θυσίες στον Ουρανό εκτελούνταν κατά τη χειμερινή ισημερία στο νότιο τμήμα της ανακτορικής πόλης και η θυσία στη Γη κατά την Τζόου έγινε αντιβασιλιάς. Έτσι ο δούκας 29. Στην τελική γιορτή οι θέσεις παραχω­ ρούνταν ανάλογα με τα μαλλιά και έτσι γινόταν η η κηδεία ήταν ενός σχολιαστή και η θυσία ενός αξιωμα­ διάκριση σύμφωνα με την ηλικία. Όταν 46 47 . Ο θρήνος ενός έτους οφειλόταν μόνο για τους Καταλάμβαναν τις θέσεις των προγόνων τους. Με τις τελετές θυσιών στον Ουρανό και στη Γ η 29 28. τερους αξιωματούχους. Ο αυτοκράτορας είχε για το σκοπό αυτό επτά ναούς ή αίθουσες των προγόνων. έβγαζαν τα θυσιάζουν σ' αυτόν. οι κατώτεροι πρόσφεραν το κύπελλο στους σχολιαστής. παιδαγωγός και δάσκαλος του μικρού πρίγκιπα. στους ανώ­ λαό. Πλούτος του ήταν όλα όσα υπήρχαν ανάμεσα εκτελούν τις επιθυμίες των πατέρων τους και φέρνουν στις τέσσερις θάλασσες. Ταξινομώντας τις υπηρεσίες τους. Έτσι υπηρετούσαν τους πεθαμένους. ο γιος του Τσενγκ ήταν μόλις δεκατριών χρόνων. ασκού­ ανωτέρους αξιωματούχους. ενάρετη πορεία του Ουέν και του Γου. πέθανε. τότε κάτι οι κατώτεροΙ. Οι βασιλιάδες της Κίνας προσέφεραν θυσίες στους προγόνους τους κάθε εποχή του έτους. Αν ο πατέρας ήταν αξιωματούχος και ο γιος ένας διάκριση ως προς την αξία τους. θυσίαζε σε όλους τους προηγούμενους δούκες πριν απ' Παρατάσσοντας τις εικόνες τους σύμφωνα με την τάξη αυτόν με τις βασιλικές τελετές. Τίμησε τον Τάι και Μέσω των τελετών στο ναό των προγόνων διέκριναν τον Τζι μετά το θάνατό τους με τον τίτλο του βασιλιά και το βασιλικό γένος σύμφωνα με την τάξη καταγωγής. και εκτελούσαν τη μουσική τους. ναό των προγόνων του και οι απόγονοί του συνέχισαν να Την άνοιξη και το φθινόπωρο επισκεύαζαν και καλώπι­ ζαν τις αίθουσες του ναού του πατέρα τους. Θυσίαζε στους επτά άμεσους προγόνους του. Μόνο ο αυτοκράτορας είχε δικαίωμα να θυσιάζει στον Ουρανό και στη Γη. Αν ο τούχου. τότε η κηδεία ήταν ανάλογη ενός αξιωμα­ ανωτέρους τους και έτσι δινόταν η ευκαιρία να κάνουν τούχου πατέρας ήταν σχολιαστής και ο γιος αξιωματούχος. εξέθεταν τα διάφορα ενδύματά τους και έκαναν τις προσφορές των διαφόρων εποχών28. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 19 Ο Δάσκαλος είπε: «Πόσο μεγάλη ήταν η υική ευσέβεια του βασιλιά Γου και του δούκα Τζόου! 27. θέτοντας την εικόνα του πεθαμένου πατέρα του στο κέντρο και παρατάσσοντας γύρω απ' αυτή τις εικόνες των έξι άλλων προγόνων του κατά σειρά αρχαιότητας. Το μεγαλείο του ήταν ο αυτοκρατορικός Άνθρωποι υικής ευσέβειας είναι εκείνοι που επιδέξια θρόνος. Διόρισε τον αδελφό του Ταν - πρωθυπουργό και κυβέρνησε την Κίνα μόνο για μια επταετία. Ο Γου ήταν ογδόντα εφτά χρόνων όταν έγινε αυτοκράτορας. πιο γνωστό σαν δούκα Τζόου - μεσά τους. όπως τους υπηρετούσαν όσο ζούσαν ανά­ ευγενείς και στους κοινούς ανθρώπους». Πρόσφερε τις θυσίες του στο σε πέρας τα έργα τους. Ουρανού ήταν τριετής. αλλά ο θρήνος για το Γιο του σαν τις τελετές τους. Στην τελετή της γενικής δέσμευσης. στους σχολιαστές και στον κοινό και η θυσία ανάλογη ενός σχολιαστή.όλη τη χώρα. διέκριναν τους περισσότερο από τους λιγότερο ευγενείς. Στο θρήνο για τον πατέρα και τη Σέβονταν αυτούς που τιμούσαν και αγαπούσαν εκείνους μητέρα δεν επέτρεπε καμιά διαφορά ανάμεσα στους που έβλεπαν με συμπάθεια. Ήταν στα γεράματά του όταν ο βασιλιάς Γου 27 αναγο­ ρεύτηκε στο θρόνο και ο δούκας Τζόου ολοκλήρωσε την προγονικά σκεύη τους. έκαναν επεκτάθηκε στους πρίγκιπες του βασιλείου.

προέρχονται από την αρχή της ορθότητας. ώστε τελικά έφθασαν να τη θεωρούν σαν μια κατάσταση του νου. Όταν εκείνοι που βρίσκονται σε κατώτερες θέσεις δεν διαθέτουν την εμπιστοσύνη των ανωτέρων τους. σαν το κοίταγμα της παλάμης του!» εαυτού του κυβερνήτη. ακριβώς όπως η βλάστηση επιτα­ χύνεται από το Τάο της Γης. η βελτίωση της διακυ­ βέρνησης είναι ταχεία. στο οποίο γεννήθηκε και έζησε τα περισσότερα χρόνια του ο Κομφούκιος. Οι αυτοκράτορες της Κίνας προσέφεραν θυσίες στον Ουρανό και τη Γη. δηλαδή στον Ύψιστο Κυβερνήτη (Σανγκ Ντι) και στους έξι υπουργούς του. αν δεν εκφράζεται μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις. καθώς και τις πέντε θυσίες στους προγόνους τους. η διακυ­ βέρνηση παρακμάζει και φθίνει. Τα πέντε αυτά είναι: στους θεούς των μεγάλων ποταμών. δεν πρέπει να ξεχνάει ότι πρέπει να γνωρίζει τον Ουρανό. Ο αυξημένος βαθμός αγάπης που οφείλουμε να εκφράζουμε στους συγγενείς 20 Ο Δούκας 'Αι πράξεων με ό. Δικαιοσύνη είναι συμφωνία * ΚΕΦΑΛΑΙΟ μέσω του * έγκειται στο να τιμάς τον άξιο. Τέτοιοι άνθρω- μας και οι σχετικές βαθμίδες στην εκτίμηση των άξιων. Μερικοί Νεοκομφουκιστές ανέπτυξαν τόσο πολύ την ιδέα της ανθρωπιάς. στα τέσσερα τέταρτα του Κόσμου.τι είναι ορθό και η μεγάλη άσκησή της 31 ρώτησε για τη διακυβέρνηση. Σύμφωνα μ' αυτούς η ανθρωπιά δεν έχει νόημα. δεν μπορούν να διατηρήσουν την ομαλή διακυβέρνηση του λαού. Αυτός που κατανοεί τις τελετές θυσιών Τάο. σε πινακίδες από ξύλο από μπαμπού. 31. Ο Δάσκαλος είπε: «Η διακυβέρνηση του Ουέν και του Γου περιγράφεται στα αρχεία.υπηρετούσαν τον Ύψιστο Κυβερνήτη 30 και με τις τελε­ ποι ανευρίσκονται τές στο ναό των προγόνων θυσίαζαν κάθε εποχή στους Αυτός ο εαυτός καλλιεργείται. 30. δεν πρέπει να ξεχνάει ότι οφείλει να γνωρίζει βαθιά τους ανθρώπους. δεν πρέπει να ξεχνάει ότι οφείλει να υπηρετεί τους γονείς του. η διακυβέρ­ νηση ακμάζει' αλλά χωρίς τέτοιους ανθρώπους. εφόσον ακολουθείται το προγόνους τους. στις κορυφές των ιερών βουνών. Για τους ανθρώπους του Τάο. 'Οταν υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Έτσι ο κυβερνήτης δεν πρέπει να ξεχνάει ότι οφείλει να καλλιεργήσει τον εαυτό του. Υπήρξε θαυμαστής του μεγάλου σοφού και του είχε προσφέρει τη θέση του υπουργού. Επομένως η άσκηση της διακυβέρνησης βασίζεται στη χρησιμοποίηση κατάλληλων ανθρώπων. ανθ ρωπιά ς 32. Γνωρίζοντας τους ανθρώπους. 48 32. Οι μεταγενέστεροι βασιλιάδες χρησιμοποίησαν αυτό το τυπικό για να προσφέρουν θυσίες στους εφτά άμεσους προγόνους τους. Η ανθρωπιά ή ευσπλαχνία αποτελεί βασική αρετή των Κομφουκι­ στών. θα έβρισκε τη διακυβέρνηση της χώρας τόσο εύκολη. Επιθυμώντας να καλ­ λιεργήσει τον εαυτό του. Οι κυβερνήτες της Χρυσής Εποχής θυσίαζαν στους Εφτά Μεγάλους Θεούς και στις στρατιές τους. 49 . Η ανθρωπιά είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της ανθρώ­ πινης φύσης και η μεγάλη άσκησή της γίνεται κυρίως στους αγαπητούς συγγενείς. Επίσης η διακυβέρνησή τους μπορεί να αποκληθεί εύκολη ανάπτυξη. Υπηρετώντας τους γονείς του. Τα καθήκοντα του παγκόσμιου Τάο είναι πέντε. Ο δούκας Άι κυβερνούσε στο κρατίδιο Λου. Και το Τάο επιτυγχάνεται με την καλλιέργεια της στον Ουρανό και τη Γη και το νόημα των διαφόρων θυσιών στους προγόνους.

Σοφία (Τζιρ) Ανθρωπιά (Ρεν) ν. 11. 111. Μερικοί τα ασκούν αποβλέ­ Με το σεβασμό στους μεγάλους υπουργούς. καλλιεργήσει τον εαυτό του. Της συ(ύγου προς το σύζυγο. ΣεΒασμός στους μεγάλους υπουργούς. νlll. Το οι άνθρωποι προτρέπουν ο ένας τον άλλον σε ό. ΙΧ. Του φίλου προς το φίλο του. Μερικοί ασκούν τα η μεμψιμοιρία ανάμεσα στους θείους και τους αδελφούς. καθήκοντα αυτά με άνεση. αυτοί λεσμα είναι το ίδιο». Ενδιαφέρον για την ευημερία όλων των αξιωματούχων. ενέργεια. Αγαθή και επιΒλητική επιρροή πάνω στους τοπικούς Ορθότητα (Γι) Μερικοί γεννιώνται με την έμφυτη γνώση αυτών των καθηκόντων. Μερικοί μαθαίνουν με τη μελέτη και άλλοι μετά από μια ηγεμόνες. το κοσμικό Τάο εκδηλώνεται Με την επιβράβευση των άξιων. Προσέλκυση των κάθε είδους τεχνιτών. παροτρύνονται να εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους για Ο Δάσκαλος είπε: "Η αγάπη για μάθηση πλησιάζει τη τις φιλοφροσύνες του. Με την ευγένεια προς τους ξένους από άλλες χώρες. Ενέργεια (Γιονγκ) νι.ΤΙ είναι να διαθέτεις το αίσθημα της ντροπής. Στοργή προς τους συγγενείς. το αποτέ­ ρον για την ευημερία όλων των αξιωματούχων. Καλλιέργεια του εαυτού. αποφεύγει ποντας στα οφέλη που προκύπτουν και άλλοι με επίμο­ λάθη στην άσκηση της διακυβέρνησης. το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. η διάκριση επίπονη συνειδητοποίηση της αγνοίας και η ορθή κρίση του διατηρείται Με την εκδήλωση τους. είναι: νll. είναι κοντά στην αγαθό. Αλλά από τη στιγμή που θα αποκτηθεί αυτή η στοργής προς τους συγγενείς. ξέρει πώς να κυβερνά τους την αγαθή και επιβλητική επιρροή πάνω στους τοπικούς ανθρώπους. πους. με όλες Του γιου προς τον πατέρα του. Η ένθερμη άσκηση είναι κοντά στην ανθρωπιά. Με λιεργεί τον εαυτό του. Ευγένεια προς τους ξένους από άλλες χώρες. Αλλά όταν εκτελούνται ορθά. Με τη στοργή για όλο το λαό. Γνωρίζοντας πώς να καλ­ ηγεμόνες από όλες τις χώρες θα συρρέουν σ' αυτόν. Εκείνο. με τις πολιτείες της και τις πολυάριθμες οικογένειες. Οι τρεις αρετές που έχουν παγκόσμια ισχύ είναι: ι. αποφεύγεται η γκρίνια και γνώση. με τη βοήθεια του οποίου μπορεί κανείς να ασκήσει και να εφαρμόσει τα παραπάνω. Στοργή για όλο το λαό. τις πολιτείες της και τις πολυάριθμες οικογένειες. Γνωρίζοντας πώς να κυβερνά τους ανθρώ- ηγεμόνες. ξέρει πώς να θα υryάρχει επάρκεια αγαθών και πόρων στη χώρα.Του υπουργού προς τον κυΒερνήτη. οφείλει να ακολουθεί εννιά θεμελιώδεις κανόνες: Αυτά είναι τα πέντε καθήκοντα του παγκόσμιου Τάο. όλος ο κόσμος θα τον σέβεταΙ. ξέρει πώς να κυβερνά την αυτοκρατορία. Αυτός που επιθυμεί να κυβερνήσει την αυτοκρατορία Του νεώτερου αδελφού προς τον πρεσΒύτερο. Με το ενδιαφέ­ χθη προσπάθεια. Αυτός που γνωρίζει και τις τρεις αρετές. 50 51 . ΕπιΒράΒευση των άξιων. lν. Με την καλλιέργεια του εαυτού. Με την προσέλκυση των κάθε είδους τεχνιτών. όλοι σοφία.

δεν θα υπάρχει δυσκολία Η ειλικρίνεια είναι το Τάο του Ουρανού. στους κανόνες της ορθότητας: αυτός είναι ο τρόπος για να καλλιεργήσει ένας κυβερνήτης τον εαυτό Όλοι όσοι ασκούσαν τη διακυβέρνηση της αυτοκρατο­ του. δεν θα είναι ειλικρινείς με δείχνοντας επιείκεια για τους αδύναμους: αυτός είναι ο τους φίλους τους. Αν οι πράξεις του κρίνονται από πριν. δεν μπο­ φρείς: αυτός είναι ο τρόπος για να ενθαρρύνει το λαό. δεν οποίων η γραμμή έχει σπάσει και αναβιώνοντας πολι­ Ι ι 1I τείες που έχουν σβήσει' επαναφέροντας στην θα είναι υπάκουοι στους γονείς τους. Αν δεν τους εμπιστεύονται οι φίλοι. επιβράβευση των άξιων. Αυτός που κατέχει την ειλικρίνεια.ΤΙ είναι να ειπωθεί κρίνεται τους συγγενείς του να τον αγαπούν. Η επίτευξη της σε ειλικρίνειας είναι το Τάο των ανθρώπων. Περιβάλλοντάς τους δεν υποθέσεις κρίνονται από πριν. υπάρχει απογοήτευση σχετικά μ' αυτές. δεν θα ενθαρρύνει τους μεγάλους υπουργούς. σίγου­ απαρέσκειές τους: αυτός είναι ο τρόπος για να κάνει ρα υπάρχει αποτυχία. δεν θα πετύχουν εκείνες που είναι σε κίνδυνο· ορίζοντας σταθερές ώρες την ειλικρίνεια στον εαυτό τους. θα μ' αυτές. Υπάρχει Με καθημερινές εξετάσεις και δοκιμασίες και εξισώνο­ αναχώρηση είναι σε κερδίζουν την εμπιστοσύνη του κυβερνήτη.. Δίνοντάς τους θέσεις τιμής και Σε όλα τα πράγματα η επιτυχία εξαρτάται από την μεγάλες απολαβές και συμμεριζόμενος τις αρέσκειες και προετοιμασία και χωρίς μια τέτοια προετοιμασία. Παρέχοντάς τους προηγουμένως. Αν οι αρχές της υψηλές απολαβές: αυτός είναι ο τρόπος για να ενθαρρύνει τους αξιωματούχους. ρίας με τις πολιτείες της και τις πολυάριθμες οικογέ­ Απορρίπτοντας τους συκοφάντες και συγκρατούμενος νειες. Αποκαθιστώντας οικογένειες υπάκουοι στους γονείς τους' αν στρέφοντας την προσο­ των χή στον εαυτό τους βρίσκουν έλλειψη ειλικρίνειας. η άσκησή τους θα τάλληλες περιόδους και διατηρώντας τους φόβους ελα­ τους υπάρχει παρεμπόδιση. Συνοδεύοντάς νους θέσεις ένας τρόπος για να αποκτήσουν την εμπιστοσύνη του ντας τις αμοιβές σύμφωνα με το έργο τους: αυτός είναι ο και καλωσορίζοντάς κατώτερες ρούν να πετύχουν στη διακυβέρνηση του λαού. κατά την Αν οι συμπεριφοράς κρίνονται από πριν. υποδοχής και ακρόασης των πρέσβεων· χαρίζοντάς τους πολύτιμα δώρα όταν αποχωρούν και αρκούμενος δεν κυβερνήτη. είναι εκείνος που χωρίς προσπά- 52 53 . Υπάρχει ένας τρόπος για να είναι τρόπος για να συμπεριφέρεται με ευγένεια στους ξέ­ από μακριά. κα­ Όταν εκείνοι που κερδίσουν την εμπιστοσύνη του κυβερνήτη του. Αν ό. πολυάριθμους αξιωματούχους για να εκτελούν τις διατα­ γές και εντολές τους: αυτός είναι ο τρόπος για να με εμπιστοσύνη και παρέχοντάς τους Χρησιμοποιώντας τον μόνο στις είναι συνεχής. Υπάρχει ένας τάξη τρόπος για την επίτευξη ειλικρίνειας στον εαυτό τους' πολιτείες που είναι σε αναταραχή και υποστηρίζοντας αν δεν καταλαβαίνουν τι είναι αγαθό. δεν θα τρόπος για να ενθαρρύνει τους τεχνίτες.Η αυτοπειθαρχία και η εξάγνιση με προσεχτική φροντί­ μικρές συνεισφορές όταν έρχονται: αυτός είναι ο τρό­ δα για το ντύσιμο και αποφεύγοντας κινήσεις αντίθετες πος να επηρεάζει τους τοπικούς ηγεμόνες. τηρούσαν τους προαναφερόμενους εννιά σταθε­ από ξελογιάσματα της ομορφιάς' μειώνοντας τα πλούτη ρούς κανόνες. . Υπάρχει τους ένας τρόπος να τους εμπιστεύονται οι φίλοι' αν δεν είναι στην άφιξη' επαινώντας τους καλούς ανάμεσά τους και ΙΆ'Ι Ι υπάκουοι στους γονείς τους. Και η εφαρμογή τους πετυχαίνεται μέσω και τιμώντας την αρετή: αυτός είναι ο τρόπος για την της ευθύτητας.

μπορεί να αναπτύξει πλήρως τη φύση του. δεν διακόπτει τη μελέτη του. αυτός θα κάνει εκατό προσπάθειες. Πατέρα. και εκεί επαναλαμ8άνει και διασαφηνίζει το νόημα αυτού ακρι8ώς του Κεφαλαίου. 55 .ΤΙ είναι ορθό και αντιλαμβάνεται χωρίς αποδίδεται στη διδασκαλία. Ας προχωρήσει μ' αυτό τον τρόπο και ακόμα κι αν είναι νωθρός. δεν διακόπτει τη μελέτη του. 8ίσνου και Σιβό.τι μελετάει υπάρχει κάτι που δεν έχει κατανοήσει. 54 «απαλλαγή από Μεγόλος». μπορεί 21 Όταν η φώτιση προκύπτει από την ειλικρίνεια 33 . Όντας σε θέση να αναπτύξει πλήρως τη φύση των ζώων και των άλλων όντων. Όντας σε θέση να βοηθήσει τη μεταμορφωτική και εξελικτική διαδικασία του Ουρανού και της Γης. αυτή μαζί με τον Ουρανό και τη Γη να αποτελέσει μια Τριάδα 34 . «ηθική τελείωση». ή όσο σε ό. η κατάσταση αποδίδεται στη φύση' όταν η ειλικρίνεια * προκύπτει από τη φώτιση. Όντας σε θέση να αναπτύξει πλήρως τη φύση του.Τ. καθώς και στο χριστιανικό. Αν υπάρχει κάτι το οποίο δεν έχει ασκήσει ή για το οποίο η άσκησή του δεν υπήρξε ένθερμη. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τάο του Ουρανού και του Τάο των ανθρώπων που αναφέρθηκαν ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 22 Μόνο αυτός που κατέχεται από την πιο τέλεια ειλικρί­ νεια που υπάρχει στον κόσμο. Αν κάποιος άλλος πετυχαίνει με δέκα προσπάθειες. δεν διακόπτει τη μελέτη του. θα υπάρχει νεια. «αψογοσύνη» Κ. την άσκηση σκέψης. σίγουρα θα γίνει ισχυρός». σταθερά το κρατάει μαζί του. δεν διακόπτει το έργο του. Τα δώδεκα Κεφάλαια που ακολουθούν είναι από τον Κονγκ Τζι. Αυτός που πετυχαίνει την ειλικρί­ θα υπάρχει και φώτιση' αν υπάρχει φώτιση. η οποία αντιστοιχεί στους Ο όρος του Κομφούκιου για την ειλικρίνεια (τσανγκ) έχει ένα ινδικούς Μπρόχμα. είναι εκείνος που επιλέγει ό. Αν κάποιος άλλος πετυχαίνει με μιάς. Ο ανώτερος άνθρωπος. Όσο υπάρχει κάτι που δεν έχει διαλογιστεί ή κάτι που δεν έχει αντιληφθεί απ' όσα έχει διαλογιστεί. μπορεί να βοηθήσει τη μεταμορ­ φωτική και εξελικτική διαδικασία του Ουρανού και της * Γης. Πολύ συχνό οι Κινέζοι σοφοί επαναλαμβόνοuν: «Ο 'Εννοιες. αυτός θα κάνει χίλιες. Αλλά αν υπάρχει ειλικρίνεια. σίγουρα θα γίνει ευφυής' αν και αδύναμος. μπορεί να κάνει το ίδιο και με τη φύση των άλλων ανθρώπων. ασαφές νόημα και δυσκόλεψε πολύ τους μεταγενέστερους σχολιαστές. Όσο Στο παραπάνω εικοστό πρώτο Κεφάλαιο ο Κονγκ Τζι επιχειρεί να αναλύσει αυτά τα θέματα του προηγούμενα. που κατό καιρούς δόθηκαν σ' αυτή είναι: Ουρανός είναι μεγόλος' η Γη είναι μεγόλη και ο Άνθρωπος είναι εξίσου 33. Για την επίτευξη αυτή υπάρχουν προϋποθέσεις: η βαθιά μελέτη αυτού που είναι αγαθό. όσο υπάρχει κάτι που δεν έχει μελετήσει.ΤΙ είναι αγαθό και και ειλικρίνεια. μπορεί να αναπτύξει τη φύση των ζώων και των άλλων όντων.θεια πετυχαίνει ό. Εδώ έχουμε την κινέζικη * Τριόδα. αυτή η κατάσταση πρέπει να 34. υπάρχει κάτι που δεν έχει ερευνήσει ή κάτι που δεν ξέρει * απ' αυτά. Όντας σε θέση να αναπτύ­ ξει πλήρως τη φύση των άλλων ανθρώπων.λ. η ακριβής αναζήτη­ σή του και η ένθερμη άσκησή της. Υιό και ΆΥΙΟ Πνεύμα. αυταπότες».

σίγουρα υπάρχουν κακοί οιωνοί. αυτό θα είναι ασήμαντο. Γι' ορίζοντα. χωρίς ειλικρίνεια δεν θα υπήρχε τίποτα. Μ' αυτή την ιδιότητα τελειο­ ποιεί άλλους ανθρώπους και άλλα όντα. αποβαίνει λαμπρή. είναι το Τάο με το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να κατευθυνθεί. Αν και μπορεί να πετύχει κάτι. Αλλάζο­ ντας. Όταν συμφορά ή ευτυχία πρόκειται να 37 νειας σαν το πιο έξοχο πράγμα 38 . Συνεπώς το άτομο που κατέχεται από τέλεια ειλικρίνεια. η δράση του θα είναι ορθή. Αυτά τα μαντικά κλαδάκια είναι πενήντα τον αριθμό και * * ρίχνονται για να βρεθεί το κατάλληλο τρίγραμμο του Ι Τζινγκ που θα δώσει το χρησμό. εκδηλώνεται Εκδηλού­ μενη. Επηρεάζοντας άλλους. Γι' αυτό ο 24 ανώτερος άνθρωπος θεωρεί την επίτευξη της ειλικρί­ Το Τάο της τέλειας ειλικρίνειας είναι να προβλέπει.ΤΙ είναι αγαθό και άκρα του ανθρώπου. αυτοί αλλάζουν. Πρόκειται για (Plarnika Sibirica). το Παγκόσμιο Σχέδιο. υπάρχουν σίγουρα ευμενείς οιωνοί· και όταν πρόκειται χαθούν. οποίο καλλιεργείται στον τάφο του Κομφούκιου και θεωρείται ιερό. τις εφαρμόζει. το 25 Η ειλικρίνεια είναι το τέλος και η αρχή των πραγμάτων· * Όταν μια πολιτεία ή οικογένεια πρόκειται να ακμάσουν. Η τελειοποίηση του εαυτού δείχνει αρετή. Ο θρυλικός ι:ιυτοκράτορας Φου Σι είδε επάνω σε μια χελώνα τα οκτώ τρίγραμμα του Ι Τζινγκ και ο κυβερνήτης Γυ αναγνώρισε στο καβούκι μιας χελώνας η οποία είχε βγει από τον ποταμό Λο. Τα τέσσερα πόδια της χελώνας συμβολίζουν τα τέσσερα σημεία του 38. 37. ειλικρίνεια * γίνεται φανερή. επιδιώκει να φθάσει στην αλήθεια και την Πραγματικότητα. τις τέσσερις θάλασσες που περιβάλλουν τη Γη και τα τέσσερα αυτό ο ανώτερος άνθρωπος διερευνά την πηγή της ειλικρίνειας και εξετάζει τις αιτίες που την παρεμποδίζουν. επηρεάζει άλλους. Τέτοια συμβάντα γίνονται φανερά μέσω των χιλιόφυλλων35 και της χελώνας36 και επηρεάζουν τις κινήσεις των τεσσά­ ρων άκρων . Όντας λαμπρή. Η τελειοποίηση άλλων ανθρώ­ πων και όντων δείχνει τη σοφία του. Η μαντική μέθοδος με το καβούκι χελώνας είναι αρχαιότατη. 35. να επιτελέσει αληθινό έργο. μπορεί να μεταμορφώσει * ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ειλικρίνεια είναι εκείνη η ιδιότητα με την οποία η αυτοτελείωση επιτυγχάνεται και το Τάο της. Όντας φανερή. το καλό σίγουρα θα προβλεφθεί απ' αυτόν και το Έπειτα είναι αυτός που καλλιεργεί πλήρως τα βλαστά­ ρια της αγαθότητας μέσα του. ο τέλεια ειλικρινής. Και τα δύο είναι αρετές που ανήκουν στη φύση κι αυτό είναι το Τάο με το οποίο επιτυγχάνεται η ένωση εξωτερικού και εσωτερι­ κού. μεταμορφώνονται. είναι σαν πνεύμα. να ΚΕΦΑΛΑΙΟ * κοτσάνια από το φυτό Αχίλλειος η Χιλιόφυλλος Συνεπώς όπου αυτός. Απ' αυτά μπορεί να φθάσει στην απόκτηση της ειλικρίνειας. Προτιμάει ό. 56 57 . με τη βοήθεια του οποίου δάμασε τον Κίτρινο Ποταμό και κυβέρνησε σοφά τη χώρα. Αυτή η κακό επίσης. 36.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 έλθει. Μόνο αυτός που κατέχεται από πλήρη ειλικρίνεια στον κόσμο. Ο κάτοχος της ειλικρίνειας δεν πετυχαίνει μόνο την τελείωση του εαυτού του. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος που ζει στην πλάνη.

58 μπει σε ενέργεια. οι δράκοντες. διαρκής. Εδώ η έννοια της ειλικρίνειας διευρύνεται και ταυτίζεται με το Τάο. ώστε ο και άλλες πηγές πλούτου αφθονούν σ' αυτό. και τα πολύτιμα τα. Το νερό που βλέπουμε μπροστά μας. ο ήλιος. Περιμένει τον κατάλληλο άνθρωπο. εκπληρώνει τους στόχους της. γίνε­ βουνό που βλέπουμε μπροστά μας. Περικλείει τους τριακόσιους κανόνες της τελετουργίας και τους τρεις χιλιάδες κανόνες συμπεριφοράς. Τόσο έξοχη και να. για να μπορέσει να 39. αχανές και αιώνιο. φθάνει μακριά. Ο Ουρανός που εμείς βλέπουμε μπροστά μας είναι μόνο αυτός ο λαμπρός φωτεινός ουρανός· αλλά όταν θεωρηθεί στην απειροσύνη του. τα ψάρια και οι λαμπρή. ορυκτά που Φθάνει μακριά και συνεχίζει για πολύ: έτσι τελειοποιεί στα έγκατά του. πέτρα· αλλά αν θεωρηθεί σε όλο τον όγκο του. χωρίς να χάνεται τίποτα. γίνεται ισάξιος της Γης. Έτσι λέγεται. Το Εκδηλούμενη. Αλλά αν θεωρήσουμε τα Τόσο μεγάλη και ουσιαστική. τα άστρα και οι αστερισμοί του Ζωδιακού κρέμονται απ' αυτόν. φαίνεται σαν μια ται μεγάλη και ουσιαστική. Σαν μεγάλη και ουσιαστική. έξοχο και λαμπρό. Η γη που βλέπουμε μπροστά μας δεν είναι παρά μια χούφτα χώμα. φαίνεται σαν μια κουταλιά. «Μόνο με τέλεια αρετή μπορεί το ύψιστο Τάο σε όλες τις όψεις του να αποβεί γεγονός». επίδειξη Ουρανού πόσο βαθιά είναι και αιώνια!» Αλλά έτσι ανα­ καμιά κίνηση. πως οι θάμνοι και τα δέντρα φυτρώνουν σ' αυτό. οι άνθρωποι αποθησαυρίζουν βρίσκονται όλα τα όντα. πάλι. χωρίς καμιά θαυμάσια με μια φράση: Είναι χωρίς διπλοπροσωπία κι βασιλιά έτσι παράγει πράγματα με έναν τρόπο αδιερεύνητο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ του είναι παρόμοια * 27 Πόσο μεγάλο είναι το Τάο. σαν ισάξιος του Ουρανού και της Γης. Τόσο άπειρη και αιώνια. υπερβαίνει την παροδική φύση του και αποκτάει συνέχεια συνείδησης. χελώνες παράγονται μέσα του και πολύτιμα πράγματα ώστε ο άνθρωπος που την κατέχει γίνεται ισάξιος του Ουρανού. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. οι ιγκουανόδοντες. προκαλεί αλλαγές· γνωρίζουμε πως πρόκειται πράγματι για τον Ουρανό. τα Μεγάλη και ουσιαστική: Έτσι περιέχει όλα τα πράγμα­ πουλιά και τα ζώα κατοικούν σ' αυτό. Έξοχη και λαμπρή: έτσι διαπερνάει όλα τα πράγματα. Τελειότατο είναι το μεγαλείο του. Και χωρίς καμιά προσπάθεια. ποτάμια και τις θάλασσες. ώστε ο άνθρωπος που αβυθομέτρητα βάθη του. 59 . Η μοναδικότητά Το Τάο του Ουρανού και της Γης είναι μεγάλο και * ουσιαστικό. Ο ανώτερος άνθρωπος. «Τα θέσφατα του άνθρωπος που την κατέχει γίνεται αχανής. τα ιγκουά­ την κατέχει. Ουέν.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26 χωρίς να αισθάνεται το βάρος τους και περιέχει τα Έτσι στην τέλεια ειλικρίνεια ανήκει η συνέχεια39. προχωράει και τρέφει όλα τα πράγματα και ανέρχεται ως τον Ουρανό. βλέπουμε αποβαίνει έξοχη και λαμπρή. η σελήνη. Φθάνοντας μακριά. «Πόσο λαμπρή ήταν η αρετή του βασιλιά Ουέν!» Το Τάο του Ουρανού και της Γης μπορεί να διατυπωθεί Αλλά έτσι αναγνωρίζουμε πως πρόκειται πράγματι για το Όντας έτσι η φύση εκδηλώνεται· χωρίς της. το κατάλληλο για το Σοφό! Σαν το νερό που κυλάει. οι μεγάλες χελώνες. αλλά αν θεωρηθεί σε όλο το μέγεθος και τον όγκο της. στηρίζει βουνά σαν το Χούα και το Γιο.

να διασφαλίζει τα μέτρα και τα σταθμά και να προσδιορίζει τους γραπτούς χαρακτήρες.Τα τρία ΠΡάγ~ατα που διασφαλίζουν τη δίκαιη διακυβέρνηση είναι η ~ρετη. δεν μπορούν να δοκιμαστούν.). δεν μπορούν να εμπνεύσουν πίστη και αφου δεν τις πιστεύουν οι άνθρωποι. Τα υψώνει στη μέγιστη βαθμίδα και λαμπρότητά τους. Όσο έξοχες κι αν είναι οι ρυθμίσεις που έγιναν εποχή μας.χω μαθει την τελετουργία των Τζόου που τώρα εφαρμοζεται και ακολουθώ τους Τζόου».εποχών. θα ανέλθει· και όταν η χώρα έχει '!ια τω~ Γιν και στο κρατίδιο Σονγκ τη διατηρούν ακόμα.χ. σίγουρα θα έρχονται συμφορές». Τώρα σε όλη τη χώρα οι άμαξες έχουν τροχούς ίδιου 60 4? Στ~ μικρό κρατίδιο Τζι οι θυσίες στους αυτοκράτορες της δυνα­ στειας Σια (2205-1766 π. δεν αποτολμά να φτιάξει τελε­ τουργικά και μουσική. Καλλιεργεί τη γνώση των αρχαίων και συνεχώς αποκτάει νέα. «Νοήμων είναι και συνετός και έτσι διατηρεί το κύρος του». Κανένας εκτός από το Γιο του Ουρανού δεν έχει το δικαίωμα να ρυθμίζει τα τελετουργικά. τους αρέσει να διατάζουν· υπάρχουν και εκείνοι που. δεν τολμά να φτιάξει τελετουργι­ κα τυπικα και μουσική. Ε. αλλά αν δεν κατέχει το θρόνο. 28 Όσο έξοχες κι αν ήταν οι ρυθμίσεις εκείνων των Ο Δάσκαλος είπε: «Υπάρχουν μερικοί που. κακή * διακυβέρνηση. έτσι ώστε να μην παραλείψει τίποτα από τα εξαίσια και λεπτά σημεία που περικλείει. αν και είναι κατώτερης τάξης. αλλά το κρατίδιο Τζι 4Ο δεν θα επικυρώ­ ν~ι ικανοποιητικά τα λόγια του. θα καταφέρει να εξαλείψει τυχόν λάθη κατά τη * διαρκεια της διακυβέρνησής του. αν και είναι αδαείς. Μπορεί να έχει αρετή. . στείας Γιν 41. Όταν η χώρα κυβερνάται καλά. «Μπορώ να περιγράψω την τελε­ τουργία των Σία. Έχω μάθει την τελετουρ­ ευπρέπειας. Έτσι στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. είναι σίγουρο πως με τη σιωπή του θα επιβάλλει ανεκτικότητα στον εαυτό του. έτσι ώστε να ακολουθεί τη Μέση Οδό. είναι σίγουρο πως με τα του Μπορεί κανείς να κατέχει το θρόνο.) συνεχίζονταν από τους απογόνους τους. Ασκεί έναν έντιμο και γενναιόψυχο ζήλο στην εκτίμηση και άσκηση κάθε Έτσι όταν κατέχει μια ανώτερη θέση.Συνεπώς ο ανώτερος άνθρωπος τιμά την ενάρετη φύση του και συνεχίζει τη σταθερή έρευνα και μελέτη του. Ο Δάσκαλος είπε. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 29 A~τός που έx~ι κατακτήσει την εξουσία της αυτοκρα­ τοριας και διαθετει αυτές τις τρεις σπουδαίες ιδιότη­ τε~41. αλλά αν δεν έχει τ~ν Kατά~ληλη αρετή. βασίζονται μόνο στη δική τους κρίση· υπάρχουν άλλοι που. δεν είναι υπερή­ φανος και σε μια κατώτερη θέση δεν είναι ανυπάκουος. 61 . η κοινωνικη ιεραρχία και η καταλληλότητα του χρόνου για κάθε εργο. λόγια μεγέθους' κάθε γραφή έχει τους ίδιους χαρακτήρες' και για τη συμπεριφορά υπάρχουν ίδιοι κανόνες.χ. είναι προσκολλημένοι σε παλιούς τρόπους: Σε άτομα που ενεργούν έτσι. Παρόμοια στο κρατίδιο Σονγκ θυσίαζαν στους αυτοκράτορες της δυνα­ (1766-1125 π. Μη εφα~μOζoμενες. ενώ ζουν στην αρχαίων . επιδιώκοντας να την ανάγει στο εύρος του μεγαλεί­ ου της. δεν θα τις ακολου­ θήσουν.

) ίδρυσε τη δυναστεία Σία· ο Τανγκ ο Τέλειος (1766-1754 π. δείχνει εκείνο που γνωρίζει σαν Ουρανό.Χ. Ουδέποτε υπήρξε κυβερνήτης που να μην ανταποκρίνεται σ' αυτή την περιγραφή. Γι' αυτό τα θεσπίσματα του κυβερνήτη απλώνουν τις μέρα σε μέρα και από νύχτα σε νύχτα διαιωνίζουν τους επαίνους τους». οι κινήσεις ενός τέτοιου κυβερνήτη. Αυτό είναι που καθιστά τον Ουρανό και τη Γη απεικονίζουν τα θεσπίσματά του. Η διαδοχή των εποχών. πνευματικών όντων. εδώ δεν «Εκεί κουράζονται απ' δεν τον αυτόν. Οι τρεις βασιλιάδες είναι οι ιδρυτές των τριών δυναστειών· Ο Γυ (2205-2198 π. Εκείνοι που είναι μακριά του τον ατενίζουν με λατρεία και εκείνοι που είναι κοντά του δεν τον βαριούνται.από κάποιον της κατώτερης τάξης. Ψηλά. 62 43. καθώς και οι κινήσεις του ηλίου και της σελήνης. εναρμονίστηκε με τις τους ενώπιον των πνευματικών όντων και δεν και γλαφυρά εγείρονται αμφιβολίες γι' αυτά.χ. Τις εξετάζει σε σύγκριση με κείνα των τριών βασιλιά­ ι ι Ι ι Ι ! δων 42 και τα βρίσκει χωρίς λάθη. Τα παρουσιάζει ενώπιον ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 30 Ο Τζονγκ-Νι 43 μεταβίβασε τις δοξασίες του Γιάο και του Ουρανού και της Γης και δεν βρίσκει τίποτα σ' αυτά του Σουν σαν να ήταν πρόγονοί του αντίθετο με τον τρόπο λειτουργίας τους. χωρίς να μπερδεύονται μεταξύ τους. Προετοι­ στηρίζουν και περιέχουν. Από τόσο Μεγάλα. δεν είναι σε θέση να τιμηθεί. συνεχίζουν.) ανέτρεψε τον τύραννο Τζόου Σιν και υπήρξε ο πρώτος αυτοκράτορας της δυναστείας Τζόου. Οι μικρότερες ενέργειες είναι σαν τους χειμάρρους που χύνονται σε ποτάμια· οι μεγάλες ενέργειες εμφανίζονται σε μεγάλες μεταμορ­ φώσεις. Προετοιμάζεται και μπο­ εποχές του Ουρανού και κάτω συμμορφώθηκε με το ρεί να περιμένει για την εμφάνιση ενός σοφού εκατό νερό και τη Γη. Όλα τα όντα αναπτύσσονται μαζί. και ο οποίος να απέκτησε μια πρώιμη φήμη σε όλη την αυτοκρατορία. * ρίζες τους στον εαυτό του και στη συμπεριφορά του και Ι επαρκής επικύρωση παρέχεται από τις μάζες του λαού. Μπορεί να συγκριθεί με τον Ουρανό και τη Γη. που το ένα τ' άλλο. συνιστούν ένα υπό­ δειγμα στον κόσμο για πολλές γενεές.χ. οι άνθρωποι δεν θα ακολουθή­ σουν τους κανόνες του. γενεών και δεν έχει ανησυχίες. δεν γίνεται πιστευτός και αφού δεν γίνεται πιστευτός. * * 42. δείχνει πως γνωρίζει τους ανθρώπους. παίρνοντάς μαζί τους σαν πρότυπό του. καθώς και με τον ήλιο μαζόμενος χωρίς ανησυχίες και περιμένοντας την εμφά­ και τη σελήνη. γιατί Παρουσιαζόμενος με τα θεσπίσματά του ενώπιον των αυτά. Οι πράξεις του είναι επί γενεές νόμος στην αυτοκρατορία. Στο ΒιΒλίο απεχθάνονται· των Ωδών αναφέρεται. Εδώ ο Κονγκ Τζι πλέκει το εγκώμιο του Κομφούκιου. επισκιάζουν και καλύπτουν όλα τα όντα. 63 . Μη τιμώμενος. που αναφέρεται με το φιλολογικό ψευδώνυμο Τζονγκ-Νι. γιατί εναλλάσσονται με τη σειρά. χωρίς να εγείρονται αμφιβολίες γι' νιση ενός σοφού.) ίδρυσε τη δυναστεία Γιν· και ο Γου (1134-1115 π. Παρουσιάζεται εξέθεσε τις ρυθμίσεις του Ουέν και του Γου. γιατί φωτίζουν εναλλακτικά. Μπορεί να συγκριθεί με τις τέσσερις εποχές. χωρίς να βλάπτουν Όντας έτσι.

καθαρός στη διάκριση. 64 Οι στίχοι αναφέρονται στη σεμνή σύζυγο του δούκα των Ουέι. Αυτό το άτομο. Ξέρει * * 44. μπορεί να εναρμονίσει τις μεγάλες σταθερές σχέσεις του ανθρωπίνου γένους. αμέλεια. ξεχωριστός. Ενώ δείχνει απλή αγαπούν. να σοβαρός. όσοι έχουν αίμα και πνοή ειλικρινά τον τιμούν και τον κι όμως ποτέ δεν προκαλεί κορεσμό. Είναι χαρακτη­ φέγγουν. βαθύς και ζωηρός σαν πηγή. Αποκαλέστε τον ιδανικό άνθρωπο· πόσο ένθερμος και ειλικρινής είναι! Αποκαλέστε τον άβυσσο· πόσο αβυθο­ είναι κατάλληλος για να επιβάλλει το σεβασμό. «Πάνω από το Μιλάει και όλοι οι άνθρωποι τον πιστεύουν. ευρείας νοημοσύνης και πανπεριεκτικής σοφίας. εκδηλώνοντας στην κατάλληλη εποχή τις Ποιος μπορεί να τον κατανοήσει. Πανπεριεκτικός είναι και αχανής. μεγάλης νοημοσύνης και πανπεριεκτικής γνώσης. είναι κατάλλη­ λος να κυβερνήσει. αποφεύγοντας να επιδείξει την κομψότητα του ωραίου Γι' αυτό η φήμη του απλώνεται στην αυτοκρατορία και της ενδύματος. οπουδήποτε φθάνει η καθημερινά γίνεται πιο λαμπρή. να εδραιώσει τις μεγάλες θεμελιώδεις αρετές στον κόσμο και να μάθει τις λειτουρ­ ήπιος και πράος είναι κατάλληλος να ασκεί αυτοπειθαρ­ γίες της μεταμόρφωσης. όμως τα επιτεύγματά του αναγνωρίζονται· ενώ Γι' αυτό λέγεται. «Αυτός Ουρανού». που μπορεί να υπάρξει κάτω από τον Ουρα­ νό. 32 Μόνο το άτομο που κατέχεται από την πιο πλήρη ειλικρίνεια. ουδέποτε παρεκκλίνοντας από τη Μέση Οδό και ορθός.ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 31 Μόνο εκείνος που. είναι κατάλληλος Προσαρμοστικός. δείχνεται γρήγορος σε αντίληψη. λοιπόν. όλοι ριστικό του ανωτέρου ανθρώπου να εμφανίζεται άχαρις. ενώ φθάνουν καράβια και αμάξια. γενναιόψυχος. είναι κατάλληλος να ασκεί διάκριση. Ολοκλη­ μέτρητος είναι! Αποκαλέστε τον Ουρανό· πόσο αχανή ς ρωμένος. οι άνθρωποι ικανοποιούνται από τη δράση του. Αντίθετα. 65 . οπουδήποτε πέφτει πάχνη και δροσιά. Δρα και όλοι κεντητό φόρεμά της βάζει μια ριχτή. αρετές του. Οπουδήποτε είναι να προτιμά την απόκρυψη της αρετής του. ενώ ζει και η Γη στηρίζει. το Τάο του δύναμη του ανθρώπου. απλή ρόμπα»44. είναι ισάξιος του φαινομενικά δείχνει απλοϊκός. και που κατέχει την ουράνια αρετή. Μεγαλοπρεπής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο 33 ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. όμως διακρίνεται. οπουδήποτε ο ήλιος και η σελήνη καθημερινά όλο και πιο πολύ καταρρέει. Παρουσιάζεται. καθαρός στη διάκρι­ ση. είναι σαν την Άβυσσο. συγκεντρωμένος και βαθυστόχα­ είναι! στος. Έτσι το Τάο του ανωτέρου ανθρώπου φθάνει ακόμα και στις βάρβαρες φυλές. και όλοι οι άνθρωποι τον σέβονται. Πανπεριεκτικός και αχανή ς είναι σαν τον Ουρανό. Βαθύς και ζωηρός σαν μια πηγή. κατέχοντας όλες τις σοφές ιδιότη­ τες που υπάρχουν κάτω από τον Ουρανό. Σταθερός και αυθεντικός. εκτός εκείνου που είναι πράγματι οξύς στην αντίληψη. να εξαρτάται από κάτι άλλο. κρατάει σταθερά τα ηνία. οπουδήποτε ο Ουρανός επισκιά­ μικροπρεπούς είναι να επιδιώκει τη διασημότητα. μπορεί χία.

«Σιωπηλά γίνεται η - που είναι απαλλαγμένος από κάθε ιδιοτέλεια και που παρακολου­ προσφορά και τα πνευματικά όντα προσεγγίζονταΙ. ξαναγυρίζει εδώ και εξετάζει την πηγή του θέματός του.χ. σαν αποτέλεσμα της απλής άνθρωποι νιώθουν περισσότερο δέος απ' ό. Δεν δείχνει οργή και οι κρατεί ευημερία και ειρήνη.πως ό. έχει ένα αίσθημα ειλικρί­ ρειακά στα προηγούμενα Κεφάλαια. μέχρις ότου φθάνει να Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται.τι μπροστά - και κάνει την και ειλικρινούς ευσέΒειας. «Ο. Έτσι ο ανώτερος ΤΟ παραπάνω είναι το τριακοστό τρίτο Κεφάλαιο. "Κοιτώ με χαρά τη λαμπρή αρετή σου. . Είναι Βαθυστόχαστος και ένθερμος. Αυτή είναι η που οι άλλοι δεν αντιλαμβάνονταΙ. Όλοι οι πρίγκιπες τη μιμούνται». Αν και η τρίχα έχει ένα μετρήσιμο μέγεθος. όπου επι­ παροτρύνονται στην αρετή. όμως δεν παύει να φαίνεται καθαρά». όντας ειλικρι- λέει πως δεν έχει ήχο και οσμή. που θυσίαζε σιωπηλά και σεμνά.τι είναι μακριά. Έτσι ο ανώτερος ανθρωπος δεν χρησιμοποιεί ανταμοιβές και οι άνθρωποι περιγραφή του. δηλαδή να ανατρέψει τον τίιραννο Τζόου Σιν. Οι στίχοι αυτοί αναφέρονται στη βασιλική λατρεία του Τανγκ του Τέλειου (1766-1754 π. είναι ασήμαντες επιρροές. 46. Εκείνο στο οποίο ο ανώτερος άνθρωπος είναι απαράμιλλος. Ο Δάσκαλος είπε: "Ανάμεσα στα μέσα για μεταμόρφωση ανθρώπων. είναι απλώς αυτό: πετυχαίνει πράγματα κτικά»47. βρίσκεται κοντά. έχει ένα αίσθημα σεβασμού· και ενώ δεν μιλάει. Έτσι ο ανώτερος άνθρωπος εξετάζει την καρδιά του. Ξέρει πως ό. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. ριώδη φύση αυτής της πηγής. "Οι πράξεις του ύψιστου Ουρανού δεν έχουν ούτε ήχο ούτε οσμή". ως ότου με απλά Βήματα φθάνει ως το αποκορύφωμα μιας ένδοξης αυτοκρατορίας.ΤΙ δεν έχει ανάγκη επίδειξης. Ξέρει από πού φυσάει ο άνεμος. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. ας είναι ελεύθερος από ντροπή όταν εκτίθεται στο φως του Ουρανού»45. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. Δεν θεί τον εαυτό του όταν είναι μόνος ~πάρxει η παραμικρή διαμάχη»46. έχοντας κάνει τις περιγραφές του λεπτομε­ άνθρωπος ακόμα και όταν δεν κινείται. την ανάλυσή του από τη μεριά του μαθητή Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναφέρεται. Έπειτα συν~xίζει νειας.τι είναι λεπτοφυές. αλλά το εσωτερικό νόημα είναι η παρουσία του ενώπιον του εσωτερικοίι κυβερνήτη του. καθώς μελετάει αυτό το έργο. Αυτό που κάνει είναι ότι 45. ο οπο[ος αναγγέλλει στο βασιλιά Ουέν τους λόγους που τον κάλεσε να εκτελέσει σμα. έκδηλο. Αυτά είναι τα λόγια του Ουράνιου Κυβερνήτη (Σανγκ Ντι). ώστε να μην υπάρχει κανένα ψεγάδι εκεί και να μην υπάρχει αιτία για δυσαρέσκεια μέσα του. που δεν εκτίθεται ηχηρά και επιδει­ βουτάει βαθιά και ξεκουράζεται στον πυθμένα. τα λόγια και οι επιδείξεις. τέλεια αρετή». «Θεωρούμενος στο χώρο του. δεν υπήρχε καμιά διαμάχη ανάμεσα στους υπουργοίις του. Τα κινέζικα σπίτια είχαν εσωτερική αυλή. του. τα προστάγματά του. καθώς οδηγεί τον αναγνώστη ξανά και ξανά τη μεριά του να διαλογιστεί Βαθιά. σίγουρα εισέρχεται στην αρετή. 66 67 . Ο Κονγκ Τζι. Όντας τέτοιος. είναι η αρετή.). «Αν και το Ψάρι Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. γίνεται νής και σεβάσμιος. 'Ή αρετή είναι ελαφριά σαν μια τρίχα". 'Ετσι το εξωτερικό νόημα της φράσης σημαίνει την έκθεση στην αυλή. Σαν αποτέλε­ 47. Περαιτέρω εξυμνεί τη μυστη­ σε κοντάρια και σπαθιά. Έτσι ο ανώτερος άνθρωπος. Δεν θα έπρεπε λοιπόν και ο μαθητής από συνοψίζει την ουσία του όλου έργου και αυτό το καταφέρνει με απλούς όρους.. όλος ο κόσμος οδηγείται σε μια κατάσταση ευημερίας και ειρήνης. της ψυχής στο θέμα του.

Όταν έγινε δεκάξι χρόνων ο πατέρας του τον έστειλε στο κρατίδιο Τσου. «Δεν υπάρχει θέμα που να μην το έχει μελετήσεΙ. Το ίδιο έγινε μετά από εβδομήντα χρόνια κάτω από τη δυναστεία Ουέι και οι δύο σειρές πινακίδων τοποθετήθηκαν μαζί. ·Ομως φαίνεται ότι μερικά μέρη από το Αρχείο Τελετουργικών γράφηκαν από τους άμεσους μαθητές του κι αυτό ισχύει και για το παρόν κείμενο.χ. που επαίνεσε πολύ ο Κομφούκιος και που αποτελεί ένα από τα κλασικά κείμενα των Κομφουκιστών. Συγγραφέας του θεωρείται ο Ντζενγκ Σεν (505-. Ο Ντζε Γκονγκ.) που ήταν ο πιο χαρισματικός μαθητής του Κομφούκιου. π. Η αρετή του δεν κλονίζεται. Τα λόγια του εμπνέουν εμπιστοσύνη». δεν υπάρ­ χει πιο μεγάλο όνομα στην κομφουκιστική σχολή. Στα 175 μ. αφού αποτελεί τμήμα του κλασικού έργου Αρχείο Τελετουργικών το οποίο λέγεται πως έγραψε ο ίδιος. έλεγε γι' αυτόν. όπου βρισκόταν τότε ο Κομφούκιος. τον αγαπημένο μαθητή του Δασκάλου. Η εμφάνισή του εμπνέει σεβασμό.. για να μαθητεύσει κοντά στο σοφό.Χ.Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΘΗΣΗ Το κείμενο της Μεγάλης Μάθησης αναφέρεται συχνά σαν βιβλίο του Κομφούκιου. Ο Ντζενγκ Σεν έγραψε επίσης ένα βιβλίο για την υική ευσέβεια. Εκτός από τον Γιεν Χουέι. με αυτοκρατορική εντολή. από το όνομα του Ντζενγκ Σεν. Ο Ντζενγκ Σεν γεννήθηκε στο νότιο Γου-τσάνγκ και ήταν σαράντα έξι χρόνια νεώτερος από το Δάσκαλο. το κείμενο αυτό χαράχτηκε σε πέτρινες πλάκες. Μετά από 69 . επίσης μαθητής του Κομφούκιου.

στη δυναστεία Τανγκ χαράχτηκαν ξανά σε πέτρινες στήλες. αφού τα Ανάλεκτα 5Ο και το Βιβλίο του Μενγκ Τσε 51 εμφανίστηκαν έπειτα. 53. τότε ο νους σταθεροποιείται. οι οποίες επιζούν μέχρι σήμερα στην επαρχία Σενσί. 49. μπορεί να οριστεί ο στόχος και όταν αυτός οριστεί. Οι μαθητές οφείλουν να ποιήσουν την οικογένειά τους.Χ. μπορεί να επιτευχθεί η αταραξία. ο οποίος έγραψε τα σχόλια που διαβάζουμε σαν προοίμιο.αιώνες οι πινακίδες χάθηκαν και το 836 μ.ΤΙ είναι ορθό . Το κείμενο με τη σημερινή του μορφή είναι η απόδοση του μεγάλου σχολιαστή Τζου Σι (1130-1200 μ. ι Ο Δάσκαλος Τσενγιt.. 52. επίλογο και συμπεράσματα μετά από κάθε Κεφάλαιο. Αυτή η κατάσταση είναι κατάλληλη για διαλογισμό πάνω στο θέμα μας και σαν αποτέλεσμα επιτυΥΧάνεται ό.Χ. Σουν. καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει. Αυτή διαστρέφεται. πρώτα καλλιεργούσαν αρχίζουν μ' αυτό. Θέλοντας να τακτο­ οφείλεται στη διατήρηση αυτού του έργου. 51. 71 . αποφεύγοντας έτσι τα λάθη». Θέλοντας να κατανοούμε σήμερα τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι αποκαταστήσουν την τάξη στην πολιτεία τους. Αυτό ισχύει κι εδώ. εδώ περιγράφεται η διαδικασία για την επίτευξη του στόχου. Στην περίπτωση αυτή η Μεγάλη Μάθηση περιέχει τις ύψιστες αρχές. 70 άνθρωπος κληρονομεί από τον Ουρανό. Κονγκ Γινγκ-ντά γράφει: . Όλα τα έργα έχουν την αρχή και το τέλος τους. Ο σχολιαστής του ένατου αιώνα. δηλαδή της αποκατάστασης της αρετής σε όλη την αυτοκρατορία. Το ότι ! 1 Όταν το θεμέλιο αναγνωριστεί. είναι το Τάο της Μεγάλης Μάθησης. Τα Ανάλεκτα (Λουν Γυ) είναι ένα από τα τέσσερα κλασικά έργα του Κομφουκισμού. Στην αρχαία Κίνα συχνά ο τίτλος ενός έργου δινόταν από τα πρώτα δύο ιδεογράμματα του βιβλίου. Με τη λέξη αρετή (ντε) εδώ εννοείται η ενάρετη φύση. τακτοποιούσαν την οικογένειά τους. Πρόκειται για το ΒιΒλίο του Μένκιου (372-289 πΧ). η οποία ήταν απαραίτητη για να καταλάβει κάποιος μια ανώτερη θέση στη διοίκηση του κράτους. Το μεγάλο Έργο της ζωής είναι να οδηγήσουμε τη φύση μας πίσω στην αρχική της αγνότητα. 54.).9 είπε: "Η Μεγάλη Μάθηση είναι ένα ΒιΒλίο που μεταΒιΒάστηκε από δάσκαλο σε μαθητή στην κομφουκιστική σχολή και αποτελεί την πύλη μέσω της οποίας εισέρχονται οι μαθητές στην αρετή. πρώτα εκπαιδεύονταν. Ταυτόχρονα όμως υποδηλώνει και τη Μάθηση εκείνη. μετά τον Κομφούκιο. εξαιτίας των μειονεκτημάτων της φυσικής σύστα­ σης. πρώτα αποκαθι­ στούσαν την τάξη στην πολιτεία τους54. Η γνώση ι 1 θεμελίωση του ύψιστου αγαθού. των εσωτερικών επιθυμιών και της ενδοτικότητας στους εξωτερι­ κούς πειρασμούς. διαλογισμός και αυτόν ακολουθεί η επίτευξ η 53.Χ. Διδασκαλία της Μέσης Οδού και το ΒιΒλίο του Μένκιου.. ο οποίος υπήρξε ο μεγαλύτερος δάσκαλος του Κομφουκισμού. Σ' αυτή την ηρεμία μπορεί να εκδηλωθεί ο ΝΤΑ Σι0 48 ! Κείμενο αυτού που είναι πρώτο και εκείνου που είναι τελευταίο. Αυτή η αταραξία τον οδηγεί σε ηρεμία του νου και εναρμόνι­ ση συναισθημάτων. Πρόκειται για τον Τσενγκ Ι (1033-1107 μ. η ενδυνάμωση του λαού· και η ηρεμία. την οποία ο 48.<Οταν αναγνωριστεί ότι το θεμέλιο είναι το ύψιστο Αγαθό. Στην εποχή του Κομφούκιου υπήρχαν πολλά κρατίδια ή πολιτείες που κυβερνιόνταν από ηγεμόνες διορισμένους από τον αυτοκράτορα.). Αυτή την αταραξία θα διαδεχθεί η νοητική Όλα τα όντα έχουν τη ρίζα τους και τα κλαδιά τους. Τα άλλα τρία είναι: Μεγάλη Μάθηση. Απαλλάσσεται από επιθυμίες και επιδιώξεις που τον περισπούν. 50. ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΘΗΣΗ Ι: Το Τάο της Μεγάλης Μάθησης είναι διασαφήνιση της λαμπρής αρετή ς 52. τους οποίους ο Κομφούκιος τους είχε σαν πρότυπα. Οι αρχαίοι που ήθελαν να μεταλαμπαδεύσουν τη λαμπρή αρετή σε όλη την αυτοκρατορία.. που πάνω τους βασιζόταν η διακυβέρνηση του αυτοκράτορα Γιάο και του διαδόχου του. Όπως είναι φανερό. το νεώτερο από τους αδελφούς Τσενγκ οι οποίοι υπήρξαν οι ιδρυτές του Νεοκομφουκισμού.

Καθώς εξετάζονταν τα πράγματα. Θέλοντας να είναι ρυθμιστούν. στην αυτοκρατορία επικρατούσε ειρήνη και ευημερία. Είναι το Γη. πρώτα προσπαθούσαν να Όταν η ρίζα παραμελείτο. Δεν πρόκειται για την καρδιά του φυσικού σώματος. οι σκέψεις Καθώς οι σκέψεις καθίσταντο ειλικρινείς. το ταξινόμησα με τη σειρά που φαίνεται στην παρούσα έκδοση. Σαν Γιος του Ουρανού. ο αυτοκράτορας όφειλε έσχατο της γνώσης». Έτσι έχοντας εξετάσει εκ νέου το κλασικό κείμενο. Καθώς η καρδιά τους εξαγνιζόταν. Το προηγούμενο κείμενο είναι διατυπωμένο με λόγια του Κομφούκιου.χ. Τα δέκα Κεφάλαια επεξήγησης που ακολουθούν. γραμμένου από τον Κομφούκιο. 56. 59. η φυλή. Αν ο άνθρωπος αναγνωρίσει τον εαυτό.χ. η γνώση. κυβερνήτη του κρατιδίου Ουέι. Η "Εξαγγελία προς τον Κανγκ» είναι ένα Κεφάλαιο του Βι8λίου Ιστορίας (Σου Τζινγκ). στική σχολή λεγόταν Κομφουκιστική Οικογένεια και υπάρχει ένα κείμενο. μιμούμενος την ιδανική στην οποία ανήκει ο ανώτερος άνθρωπος. εξαιτίας των κρίσεων του φιλοσό­ φου Τσενγκ. Ουσιαστικά διαδέχτηκε το δάσκαλό του στη Σχολή και Ρητά της Κομφουκιστικής Οικογένειας. ποτέ δεν το στις σκέψεις τους. αποκαθιστά στη Γη την ευημερία και ειρήνη. πρώτα διηύρηναν τη γνώση τους. πρώτα εξάγνιζαν την καρδιά τους55. Ακόμα όφειλε να γνωρίζει τα Θέσφατα του Ουρανού και να σόι. περιέχουν τις απόψεις του ίδιου του Ντζενγκ και καταγράφηκαν από τους μαθητές του. η αδελφότητα. οι αυτοκράτορές τους κατάγονταν από τον Ουράνιο αυτή έκανε ο αυτοκράτορας Γου (1134-1115 π. Κανγκ-σού. η οικογένειά τους57 τακτο­ ποιόταν. Θέλοντας να ρίζα για καθετί άλλο. Καθώς ο εαυτός τους καλλιεργείτο.τον εαυτό τους. Καθώς ολοκληρωνόταν καθίσταντο ειλικρινείς. Γιος του Ουρανού (Τιεν Τσε) είναι ο αυτοκράτορας. Εσωτερικά είναι η πνευματική οικογένεια.(30 αναφέρεται.) ήταν ένας από τους καλύτερους μαθητές που βρέθηκε στους τοίχους του παλιού σπιτιού του Κομφούκιου με τίτλο του Κομφούκιου. Θέλοντας να καλλιεργήσουν τον εαυτό πρέπει να θεωρούν την καλλιέργεια του εαυτού σαν τη τους. εξαγνίσουν την καρδιά τους. Η οικογένεια εδώ πρέπει να θεωρηθεί με την πλατιά έννοια. η πολιτεία τους κυβερνιόταν σωστά. η καρδιά τους εξαγνιζόταν. Στα παλιά αντίγραφα του έργου παρουσιάζεται μεγάλη σύγ­ χυση σχετικά μ' αυτά. όλοι * 55. όταν τον διόρισε μαρκήσιο. το οποίο έχει μεταφραστεί στα έγραψε πολλά βιβλία γύρω από την τελετουργία και την υική ευσέβεια. Μια τέτοια διεύρυνση της γνώσης έγκειται έπαιρναν στα σοβαρά. τότε μαθαίνει τη ρίζα κι αυτό είναι το Κυβερνήτη (Σανγκ Ντι). στην εξέταση των πραγμάτων 56 . Καθώς η οικογένειά τους τακτοποιόταν. αλλά μάλλον για την ψυχή που είναι χορηγός ζωής και συνείδησης και κύριος του ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 1 Στην Εξαγγελία προς τον Κανγ. Ουσιαστικά ένα είναι το πράγμα που πρέπει να διερευνηθεί. Από το Γιο του Ουρανού 58 ως τη μάζα του λαού. ήταν αδύνατον τα κλαδιά να είναι ειλικρινείς στις σκέψεις τους. Όταν η πολιτεία τους κυβερνιόταν σωστά. δηλαδή ο εαυτός. Αυτό που είχε σπουδαιότητα. όπως παραδόθηκαν από τα τον φιλόσοφο Nτζενγ~9. Αγγλικά από τον Λέγκε με τίτλο Narratives ο! the School (Διηγήσεις της 58. «Μπό- σώματος. να διασφαλίζει πρώτα απ' όλα την αρμονία ανάμεσα στον Ουρανό και τη 57. ο εαυτός τους καλλιεργείτο. Οι Κινέζοι πίστευαν ότι 72 60. 73 . Την εξαγγελία Σχολής). Ας σημειωθεί ότι η κομφουκι­ Πολιτεία των Ουρανών. Ο Ντζενγκ Σεν (505-. π. Ο Κονγκ Λινγκ-ντά σχολιάζει εδώ: "Ρίζα είναι ο εαυτός.) στον αδελφό του. η γνώση ολοκληρω­ νόταν. ποτέ δεν το ειλικρινείς παρέβλεπαν' και εκείνο που ήταν ασήμαντο.

Η πρόταση αυτή αποτελεί μέρος του προτρεπτικού λόγου του πρωθυπουργού Ι Γιν στον Τάι Τζία. 67. Το Βι6λίο των Ωδών (Σιρ Τζινγκ) είναι ένα από τα Πέντε Κλασικά Έργα που έγραψε ο Κομφούκιος. 63. 75 .ρεσε να καταστήσει την αρετή του υποδειγματική»61. «Μπό­ Όλα τα αποσπάσματα δείχνουν ότι εκείνοι οι κυβερνή­ τες κατάφεραν να έχουν υποδειγματική αρετή. Ο Δάσκαλος είπε. αφυπνίζεις τη νεολαία»66. Ο αυτοκράτορας είναι ο Γιάο (2357-2258 π. 69. 65. Στον Κανόνα του Αυτοκράτορα 64 αναφέρεται. πρώτο αυτό Κεφάλαιο ήταν αρχαίο κρατίδιο. Στην Εξαγγελία προς τον Κανγκ αναφέρεται.χ. ο οποίος φέρει το επώνυμο «Τέλειος». «Οταν φωλιάζει. μοίρα" και περπατάει σκυφτός. ένας από τους κυβερνήτες της Χρυσής Εποχής της Κίνας. έτσι Ι 61. Αυτό αναφέρεται στην άνοδο της δυναστείας Γιν.Χ. Εδώ υπονοείται ο βασιλιάς Ουέν (1231-1135 π. ο οποίος δεν είχε καθόλου καλή φήμη. Αυτό θα το πετύχει με την αφύπνιση της νεολαίας. είναι εκεί όπου κατοικεί ο λαός»70. και ο Κανγκ-σού προτρέπεται να κάνει με το λαό των Γιν. «Το ωδικό πτηνό «Αν μπορείς να ανανεώσεις για μια μέρα τον εαυτό σου.). Ανώτερος άνθρωπος (Τζυν-τσέ) είναι αυτός που καλλιεργεί την αρετή. του οποίου η αρετή ήταν πράγματι υποδειγματική. * Ί i ! Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ * * 3 Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. Στον Τάι Τζία 62 ειπώθηκε. δεύτερο αυτοκράτορα (1753-1723 π.). «Εκείνος στοχαζόταν και μελετούσε τα έξοχα θέσφατα του Ουρανού»63. το τελετουργικό που φώτιζε σ' αυτό ήταν καινούργιο». «Αν και το Τζόου 68 Έτσι ο ανώτερος άνθρωπος69 σε καθετί καταβάλλει την ύψιστη προσπάθεια. ενώ το κιτρινοπούλι φωλιάζει ψηλά στα 66. Έδωσε την κόρη του στον ευσεβή Σουν και τον έχρισε διάδοχό του. Τα λόγια αυτά αναφέρονται στον αυτοκράτορα Τανγκ (1766-1754 68. έτσι ώστε να μπορούν να διατηρούν την αρχική τους φύση».j37 αναφέρεται. «Να Κανγκ-σού. 70. αίσθηση. Κιτρινοπούλι 71 φωλιάζει σε μια γωνιά του αναχώματος». Το απόσπασμα αυτό αναφέρεται στο βασιλιά Ουέν (1231-1135 π. Το κιτρινοπούλι είναι ένα είδος φλώρου. ΤΟ δεύτερο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί την αναγέν­ νηση του λαού. Σε χίλια λι γύρω από τα ανάκτορα της πρωτεύουσας εκτείνονταν οι βασιλικές γαίες. του οποίου η αρετή έδωσε τη δύναμη στον Οίκο του να αναλάβει τη Είχε μελετήσει τους νόμους του Ουρανού και στο διάγγελμά του προς το διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας και να την κρατήσει για μια χιλιετία λαό τόνιζε. ρεσε και έκανε υποδειγματική τη λαμπρή αρετή του».χ. 2 Στο λουτήρα του Τανγκ ήταν χαραγμένα τα εξής λόγια: Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. Οι αρχαίοι Κινέζοι συνήθιζαν να χαράσσουν πάνω στα σκεύη και τα 71 Με τα λόγια αυτά παραπονιέται ένας που δεν έχει «υπό τον ήλιο άλλα αντικείμενα του σπιτιού διάφορα ρητά και ηθικά παραγγέλματα.) της δυναστείας Γιν. ιδρυτή της δυναστείας Γιν. 64. «Η βασιλική επι­ κράτεια των χιλίων λι.Χ. Όπως ο ίδιος ο Γου ανέτρεψε τον τύραννο της δυναστείας Γιν και αφοσιώθηκε στο έργο της αναγέννησης του λαού των Τζόου. κάνε το κάθε μέρα.χ. του Σχολίου εξηγεί το * υπόδειγμα της λαμπρής αρετής. «Ο Ουράνιος Κυβερνήτης έδωσε στους ανθρώπους την ηθική περίπου. ας γίνεται καθημερινή ανα­ νέωση»65.) π.). 62. Το Στο ΒιΒλίο των Ωδώ. Ναι. Εδώ και πάλι ο αυτοκράτορας Γου απευθύνεται στον αδελφό του 74 αναχώματα. ξέρει πού φωλιάζει.

Γου. "Προσέξτε την ελικοειδή πορεία του ποταμού Τσι. "Α! Οι πρώτοι ΤΟ πέμπτο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγούσε τη σημα­ σία της διερεύνησης πραγμάτων και της αναγωγής της 72. ΤΟ τέταρτο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί τη ρίζα και τα κλαδιά. Η φράση. τύραννος. «Οπως σμιλεύουμε και ύστερα λειαίνουμε». δείχνει το αίσθημα του βαθιού σεβασμού.Είναι δυνατόν ο άνθρωπος να μπορεί να γίνει ισάξιος μ' αυτό το πουλί. ο λαός δεν μπορεί να τον ξεχάσει πρίγκιπες θεωρούσαν άξιο. Αυτό ονομάζεται τελειοποίηση της γνώσης. Αυτό που χρειάζεται είναι να μην προσφεύγουν οι άνθρωποι στα δικαστήρια». 77 . "Πόσο σοβαρός είναι και μεγαλο­ πρεπής». με την οργιώδη βλάστηση από πράσινα μπαμπού! Έτσι είναι ο ευγενής και τέλειος πρίγκιπάς μας!72 'Οπως κόβουμε και ύστερα λιμάρουμε· όπως σμιλεύουμε και ύστερα λειαίνουμε: Έτσι καλλιεργεί τον εαυτό του. Η έκφραση. Στα 1122 π. "Βαθυστόχαστος ήταν ο βασιλιάς Ουέν. Πόσο σοβαρός είναι και μεγαλοπρεπής! Πόσο επιβλητικός και έξοχος! Ο ευγενής και τέλειος πρίγκιπάς μας ποτέ δεν λησμονιέται». δείχνει πως όταν η αρετή είναι τέλεια και εξαιρετικά ανώτερη. Εκείνοι που στερούνται αρχών δεν μπορούν να πείσουν και νιώθουν μεγάλο φόβο στο νου τους: Αυτή είναι η γνώση της ρίζας. δεν λησμονιούνται Το τρίτο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί τη θεμελίωση στο ύψιστο αγαθό. Η φράση. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 5 Αυτό ονομάζεται γνώση της ρίζας. "Πόσο επιβλητικός και έξοχος!» δείχνει μια συμπεριφορά που προκαλεί δέος. ο Γου έγινε αυτοκρότορας της καινούργιας βασιλιάδ ες 73 δεν λησμονιούνται». είμαι σαν οποιονδήποτε άλλον. «Οπως κόβουμε και ύστερα λιμάρουμε». Η φράση. Ως γνωστό ο Κομφούκιος διετέλεσε υπουργός δικαιοσύνης στο κρατίδιο Λου. ό. αφού εγκατέλειψαν τον κόσμο. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 4 Ο Δάσκαλος είπε: "Στην κρίση αντιδικιών 74 . Οι πρώτοι 6ασιλιόδες είναι ο Ουέν και ο γιος του. Η φράση. Σαν γιος βασιζόταν στην υική ευσέβεια.τι εκείνους χαροποι­ ούσε και ωφελούνταν από τους ευεργετικούς κανονι­ σμούς εκείνων.χ. Στις σχέσεις με τους υπηκόους του βασιζόταν στην καλοπιστία. 74. δείχνει το έργο της αυΤOKaλ­ λιέργειας. Γι' αυτό το λόγο οι πρώτοι βασιλιάδες.τι εκείνοι αγαπούσαν. δεί­ χνει το έργο της μάθησης. ι Ι .τι εκείνοι θεωρούσαν άξιο και αγαπούσαν ό. Με πόσο λαμπρό και αμείωτο αίσθημα σεβασμού πρόσεχε τα θεμέλιά του!» Σαν ηγεμό­ νας βασιζόταν στην ανθρωπιά. Σαν πατέρας βασιζόταν στην καλοσύνη. Στο Bι8λfo των Ωδών αναγράφεται. Η ωδή αυτή εξυμνεί το δούκα Γου του κρατιδίου Ουέι και στις συνεχείς προσπόθειες να καλλιεργήσει τον εαυτό του.. Οι μεταγενέστεροι 73.» Στο Bι8λfo των Ωδών αναγράφεται. Ακόμα και οι άνθρωποι του λαού χαίρονταν με ό. Σαν υπουργός βασιζόταν στο σεβασμό. Ι Ι Ι ! Στο Bι8λfo των Ωδών αναγράφεται. που ήταν 76 δυναστείας των Τζόου. «Ο ευγενής. οι οποίοι ανέτρεψαν τον τελευταίο αυτοκρότορα της δυναστείας Γιν. και τέλειος πρίγκιπάς μας ποτέ δεν λησμονιέται».

τι είναι καλό. Γι' αυτό ο ανώτερος άνθρωπος πρέπει να παρακολουθεί τον εαυτό του όταν είναι μόνος. όπως όταν απεχθανόμαστε μια άσχημη οσμή ή όταν αγαπάμε ό. θα ανακαλύψει ξαφνικά ότι έχει πετύχει μια πλατιά και Βαθιά διείσδυση. αλλά όταν συναντάει έναν ανώτερο κοιτάνε . σε σχέση με όλα τα πράγματα του έσχατα όριά τους. Ο αριθμός δέκα δηλώνει εδώ το πλήθος. έτσι και οι Κινέζοι Η ανεξέλεγκτη κατώτερη ψυχική φύση ευθύνεται για την ανάρμοστη του όταν είναι μόνος. είναι το ότι δεν έχουν αυταπάτες. * ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 6 Αυτό που εννοούν τα λόγια.τι υπάρχει αληθινά μέσα. «η καλλιέργεια του θα ε[ναι πολύ ευφυής. εξωτερικές ή εσωτερικές. παροτρύνει το μαθητή. Αυτό ονομάζεται διερεύνηση των εαυτού εξαρτάται από την εξάγνιση της καρδιάς»77. Σ' αυτό αναφέρεται το ρητό. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 όλη την ουσία του και στις σχέσεις του με τα πράγματα Αυτό που εννοούν τα λόγια. Πρόκειται και πάλι για τον Ντζενγκ Σεν. Ο μαθητής Ντζενγκ 75 είπε. οφείλετε να διερευνήσετε τις αρχές όλων των πραγμάτων με τα οποία ερχόμαστε σε επαφή. 75. Η έκφραση αυτή του Ντζενγκ Σεν αναφέρεται στα πνευματικά όντα που διαμένουν στις ανώτερες περιοχές και συνεχώς παρατηρούν τις πράξεις των ανθρώπων. Αυτό ονομάζεται τελειοποίηση της γνώσης. αυτό που δέκα χέρια δείχνουν. ως εξής: Η σημασία της πρότασης. Αφού ασκηθεί μ' αυτό τον τρόπο για πολύ καιρό. αλλά τώρα έχει χαθεί. Ο ανώτερος άνθρωπος τον κοιτάζει σαν να βλέπει την καρδιά του· σε τι χρησιμεύει αυτή η προσποίηση. Ο νους διευρύνεται και το σώμα αναπαύεται. μαθητή του Κομφούκιου. είναι αυτή: Αν θέλετε να ανάγετε τη γνώση στα έσχατα όριά της. αμέσως προσπαθεί να προσποιηθεί. θα εκδηλωθεί προς τα έξω». γιατί ο ευφυής νους του ανθρώπου είναι φτιαγμένος για να γνωρίζει και δεν υπάρχει ούτε ένα απλό πράγμα στο οποίο οι αρχές του να μην είναι έμφυτες.γνώσης στα έσχατα όριά της. η λέξη «καρδιά» (σιν) αναφέρεται στην ψυχική φύση του ανθρώπου. «Αυτό που δέκα μάτια ση των πραγμάτων». Αυτό ονομάζεται αυτο-ικανοποίηση. Έτσι οι ιδιότητες όλων των πραγμάτων. ·Οπως οι αρχαίοι ·Ελληνες Έτσι ο ανώτερος άνθρωπος παρακολουθεί τον εαυτό δέχονταν μια κατώτερη και μια ανώτερη ψυχή. Όπως αναφέραμε σε άλλη υποσημείωση. Ο ανώτερος άνθρωπος πρέπει να είναι ειλικρινής στις αρχές τους και να εμΒαθύνει στη διερεύνησή τους ως τα σκέψεις του. να κρύψει «Η τελειοποίηση της γνώσης εξαρτάται από τη διερεύνη­ το κακό του και να παρουσιάσει ό. να ξεκινήσει από τη γνώση που έχει για τις Τα πλούτη κοσμούν ένα σπίτι και η αρετή κοσμεί έναν άνθρωπο. συμπεριφορά. 77. πραγμάτων. Αλλά αν δεν έχουν ακόμα διερευνηθεί όλες οι ι' ! Δεν υπάρχει κακό στο οποίο να μην ενδίδει ο μικρο­ πρεπής άνθρωπος. 76. «είναι ειλικρινείς στις σκέψεις τους». θα γίνουν όλες αντιληπτές και ο νους σε ΤΟ έκτο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί πώς οι σκέψεις γίνονται ειλικρινείς. πρέπει να 76 αρχές. «'Ο. λεπτοφυείς ή χονδροειδείς. Γι' θεωρείται με σεβασμό!» αυτό η Μάθηση για ενήλικους στην αρχή της μαθητείας κόσμου. Ριψοκινδυνεύω να το συμπληρώσω με τις απόψεις του φιλοσόφου Τσενγκ. η γνώση του ανθρώπου παραμένει ατελής.ΤΙ είναι ωραίο. 78 79 . ο ΟΠΟίος πιστεύεται πως έχει γράψει το μεγαλύτερο μέρος του παρόντος βιβλίου. άνθρωπο.

80 το υπόδειγμα στοργής Οι γαιοκτήμονες διακρίνονταν μιας οικογένειας. σημαίνει μάλλον τον ανώτερο ή αφηρημένο νου. ίσως επειδή μεροληπτεί γι' αυτά. άνετα καλών ιδιοτήτων αυτού που απεχθάνονται. ή ανόητων προσκολλήσεων ή θλί­ καλλιεργεί τον εαυτό του. είναι το εξής: Οι άνθρωποι είναι μεροληπτικοί. ολοκληρώνει οικογένειας εξαρτάται από την καλλιέργεια του εαυ­ τη μαθητεία του για την πολιτεία. * 1 11 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το έΒδομο Κεφάλαιο εξηγεί την εξάγνιση της καρδιάς ΚΕΦΑΛΑΙΟ Αυτό 9 Αυτό που εννοούν τα λόγια. εντούτοις θα κάνει ό. όπου είναι Στην Εξαγγελία προς τον Κανγκ αναφέρεται.ΤΙ μπορεί. Ι i και την καλλιέργεια του εαυτού. μπορεί έπειτα να παντρευτεί. όπου υπηρετεί τους πρεσβύτερους και τους ανώτερους. Υ­ στέκουν πάρχει καλοσύνη' έτσι πρέπει να φέρεται στα πλήθη. Στην παροιμία ο πατέρας εμφανίζεται να μην ξέρει πράγματα τόσο οικεία. την οικογένειά του. όπου νιώθουν οίκτο και ευσπλαχνία' μεροληπτούν. όπου υποταγή στους πρεσβύτερους αδελφούς' έτσι πρέπει να πρέπει να υπηρετεί τον αυτοκράτορα. Έτσι η λαϊκή παροιμία λέει. δεν μπορεί να τακτοποιήσει ψεων και βασάνων. είναι το εξής: Δεν είναι δυνατόν να διδάξει κανείς. κοιτάζουμε και δεν βλέπου­ με. μεταξύ τους από το ένα ύψος του καλαμποκιού στα χωράφια τους και κατ' επέκταση από τη σοδειά τους. * Αυτό εννοούμε όταν λέμε. Το ίδιο ισχύει αν είναι κάτω από την Αυτό εννοούμε όταν λέμε πως αν ο άνθρωπος δεν επιρροή του φόβου. Για τους Κινέζους νους και καρδιά είναι σχεδόν ταυτόσημοι όροι. 81 . 78 'Οταν ο νους απουσΙάζει . τους. τρώμε και δεν Το όγδοο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί την καλλιέρ­ γεια του εαυτού και την τακτοποίηση της οικογένειας. «Δράσε αλαζόνες και σκληροί. Υπάρχει υική ευσέβεια· τού». Αν μια μητέρα πραγματικά στον κόσμο που αγαπάνε και ταυτόχρονα έχουν επίγνω­ αγωνιά γι' αυτό. «η καλλιέργεια του εαυτού ι εξαρτάται από την εξάγνιση της καρδιάς». ή που απεχθάνονται κι όμως έχουν επίγνωση των Μια κοπέλα που έμαθε να ανατρέφει ένα παιδί. με δέος και σεβασμό· μεροληπτούν. Γι' αυτό υπάρχουν λίγοι άνθρωποι όπως θα φρόντιζες ένα παιδί».μπορεί να εξηγηθεί έτσι: Αν ένας άνθρωπος βρίσκεται κάτω από την επιρροή του πάθους. ακούμε και δεν καταλαβαίνουμε. όπως εδώ. είναι ανάγκη πρώτα να τακτοποιηθεί * η οικογένεια». «για να αποκατασταθεί η τάξη στην πολιτεία. αν ίσως δεν μπορεί να καλύψει όλες τις ση των άσχημων ιδιοτήτων του αντικειμένου της αγάπης ανάγκες του παιδιού της. 'Οταν η λέξη καρδιά (σιν) χρησιμοποιείται με τη σημασία του νου. Υπάρχει νιώθουν περιφρόνηση και απέχθεια· μεροληπτούν. «Ο πατέρας δεν ξέρει τη Από 79. Συνεπώς ο πρίγκιπας χωρίς να χρειαστεί να εννοούν τα λόγια. αν δεν μπορεί να διδάξει τη δική του 8 που * οικογένεια. 78. «η τακτοποίηση της βγει από το οικογενειακό περιβάλλον του. αντιλαμβανόμαστε τη γεύση αυτού που τρώμε. συμπεριφορά. έτσι όπου νιώθουν συμπάθεια και αγάπη' μεροληπτούν. θα έχει λαθεμένη μοχθηρία του γιου του· δεν ξέρει το ύψος του ώριμου καλαμποκιού του»79.

«Στη συμπεριφορά κυβέρνησαν το βασίλειο με τη βία και ο λαός του δεν υπάρχει κανένα λάθος' διορθώνει όλους τους τους ακολουθούσε. Σε αντιπαράθεση με τους Γιάο και Σουν. πόσο ντελικάτη και πόσο κομψή είναι· πόσο άφθονο είναι το φύλλωμά της! Αυτό το κορίτσι πάει στο σπίτι του άντρα της. Στο πολιτεία μπορεί να οδηγηθεί σε ανταρσία και αναταραχή. Αυτό επαληθεύει το ρητό. έχουμε τους τυράννους Τζιε (1818-1766 πΧ) και Τζόου Σιν (1231-1125 πΧ). 82 83 .Χ. ανθρωπιά και ο λαός τους ακολουθούσε. * Έτσι βλέπουμε πως η διακυβέρνηση της πολιτείας εξαρτάται από την τακτοποίηση της οικογένειας. Η ωδή αυτή τραγουδιόταν σε γιορτές που διοργάνωνε ο αυτοκράτο­ τους. ποτέ ανθρώπους της πολιτείας!» ΝαΙ. Το ένατο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί την τακτοποίη­ ση της οικογένειας και τη διακυ8έρνηση της πολιτείας. Οι διαταγές που έδιναν ήταν αντίθε­ τες μ' αυτά που του άρεσαν. 82. Ας τακτο- ΚΕΦΑΛΑΙΟ * 10 Αυτό που εννοούν τα λόγια. Όταν ο ηγεμόνας σαν πατέρας. «για να γίνει η χώρα ειρηνική και ευτυχισμένη. μόνο άτομο». όλο το κράτος γίνεται επιεικές' από τη φιλοδοξία και τη μοχθηρία ενός ανθρώπου. Ο Γιάο (2357-2258 πΧ) και ο Σουν (2258-2206 π. δεν μπορεί να τους καθοδηγήσει. δεν δίνει σημασία στο χαρακτήρα του και στις επιθυμίες του. Αυτό εννοεί η φράση. Η ίδια η ροδακινιά είναι ένα σύμβολο αθανασίας. «Η τάξη μπορεί να καταρρεύσει από μια απλή καταδίκη' μια πολιτεία μπορεί να εδραιωθεί από ένα ρους αδελφούς τους. ρας προς χάρη των πριγκίπων και εξυμνεί τις αρετές τους. Όταν ο κυβερνήτης συμπεριφέρεται στους ρες στη Χρυσή Εποχή της αρχαίας Κίνας. «Η ροδακινιά. ασχολούμενος με τους άλλους. 81 Βι8λίο των Ωδών αναγράφεται. εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους προς τους πρεσβύτε­ Στο Βι8λίο των Ωδών αναγράφεται. «Η διακυβέρνηση της πολιτείας εξαρτάται από την τακτοποίηση της οικογένειάς του». όλη η μπορεί να καθοδηγηθεί.ολόκληρο κράτος γίνεται στοργικό και από την επιεική ποιηθεί καλά το σπίτι και έπειτα ο λαός της πολιτείας συμπεριφορά της. όπως θα έπρεπε να τους συμπεριφέρεται. τότε ο λαός αποκτά την υική 80. πρεσβύτερους αδελφούς του. Αυτός που. Τέτοια είναι η φύση της επιρροής. τότε οι νεώτεροι μαθαίνουν την υποτα- σκληροί και ανελέητοι και ο λαός τους ακολουθούσε μόνο από φόβο. τότε ο λαός τον μιμείταΙ. πρέπει οι πολιτείες να κυβερ­ νιώνται σωστά».. γιος και αδελφός είναι ένα πρότυπο. Συνεπώς ο κυβερνήτης οφείλει να κατέχει καλές ιδιότητες και μόνο έτσι να τις προσδοκάει από το λαό. Στο Βι8λίο των Ωδών αναγράφεται. . Η ωδή αυτή εξυμνεί τη γυναίκα του βασιλιά Ουέν (1231-1135 πΧ) και την αγαθή επιρροή που εκπορευόταν από την οικογενειακή ευτυχία 83. Δεν πρέπει να έχει άσχημες ιδιότητες και μόνο έτσι μπορεί να προσδοκάει ότι δεν θα υφίστανται στο λαό. είναι το εξής: Όταν ο κυβερνήτης συμπεριφέρεται στους γονείς του. Μπορούν και εκπληρώνουν τα πρίγκιπας ας εκπληρώνει τα καθήκοντά του προς τους πρεσβύτερους και τους νεώτερους αδελφούς του και Ο Γιάο και ο Σουν 8Ο κυβέρνησαν το βασίλειο με τότε μπορεί να οδηγήσει την πολιτεία. Θα τακτοποιήσει τέλεια το νοικοκυριό»82. όπως θα έπρεπε να τους 81. Ο Τζιε και ο Τζόου «Μπορούν και . γι' αυτό κι ο λαός δεν τις εκτελούσε.) ήταν αυτοκράτο­ ευσέβεια. καθήκοντα προς τους νεωτερους α δλ' ε φους τους» 830 . οι οποίοι ήταν συμπεριφέρεται.

84 86. κερδίζεις την αυτοκρατορία' και χάνο­ ντας το λαό. Γι' αυτό όταν τα λόγια του κυβερνήτη αντιτίθενται στο δίκαιο. «Ο νόμος δεν είναι πάντα με μας».τι και ο λαός και απεχθάνεται ό. Οι στίχοι αυτοί αναφέρονται στον αυτοκρότορα Γυ (781-771 π. Η ωδή αυτή απευθύνεται στον αυτοκρότορα Τσενγκ (1115-1078 π. Έτσι η συσσώρευση πλούτου είναι ο τρόπος για να χωρίσεις το λαό και η διανομή του ανάμεσα στο λαό είναι ο τρόπος για να τον ενώσεις.τι αντιπαθεί στους κατωτέρους του. «Πριν οι κυβερνή- τες της δυναστείας των Γιν 85 χάσουν την καρδιά του λαού. Τη δυναστεία Γιν ή Σανγκ (1766-1125 π.τι δεν του αρέσει να παίρνει από αριστερά.τι δεν του αρέσει Ι: να παίρνει από δεξιά. η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας μεταφέρθηκε από την πόλη Γιν στην Παν Γκενγκ και από τότε όρχισε η παρακμή του Οίκου αυτού.Χ. ας μην το δίνει αριστερά· ό.χ. Ας σας γίνει μάθημα ο Οίκος των Γιν. Όταν ο κυβερ­ νήτης συμπεριφέρεται ευσπλαχνικά προς τους νέους και αβοήθητους. φεύγουν από τα χέρια του. 84. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. ακολουθούσαν τους νόμους του Ουρανού και οι θυσίες τους γίνονταν δεκτές ευμενώς. Ο μεγάλος νόμος δεν διατηρείται εύκολα»87.χ.γή στους πρεσβύτερους αδελφούς τους. ας μην το μεταβιβά­ ζει σε αυτούς που είναι μπροστά του· ό.) για να παρακινηθεί και να μιμηθεί τις αρετές του παππού του Ουέν.χ. Στην Εξαγγελία προς τον Κανγκ αναφέρεται. απλώς θα είναι σε διαμάχη με το λαό του και θα τον εξωθεί σε κλεψιές και ληστείες. τη χάνεις. ο οποίος περιβαλλόταν από ανόξιους υπουργούς. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. ρυθμίζει τη συμπεριφορά του». 85 . σαν κανόνα. Αν θεωρήσει τη ρίζα σαν κάτι δευτερεύον και τον καρπό σαν πρωτεύον. οι γονείς του λαού!» Όταν ένας πρίγκιπας προτιμάει ό. τότε ονομάζεται γονιός του λαού. 87.) ίδρυσε ο Τανγκ ο Τέλειος. μπορεί να ρυθμίζει τη συμπεριφορά του. ο λαός κάνει το ίδιο. Ό. θα είστε μια ντροπή για τη χώρα. Αυτό είναι που εννοεί η φράση. ας μην το δίνει δεξιά. μπορούσαν και παρουσιάζονταν μπροστά στον Θεό 86 . Στα 1400 π.τι απεχθά­ νεται σε κείνους που είναι πίσω του.τι ένας άνθρωπος απεχθάνεται στους ανωτέρους του. γυρίζουν σ' αυτόν· με παρόμοιο τρόπο και τα πλούτη. Η αρετή του χαρίζει την εύνοια του λαού· ο λαός του δίνει την εξουσία στην επικράτεια' η επικράτεια του χαρίζει τα πλούτη της' τα πλούτη του δίνουν τη δυνατότητα να μοιράζει' Η αρετή είναι η ρίζα· τα πλούτη είναι οι καρποί. τα μαζεμένα με άδικα μέσα. Στο ΒιΒλίο των Ωδών αναγράφεται. Δηλαδή η αγαθότητα κατέχει το νόμο και η έλλειψη αγαθότητας τον χάνει' 85. ας μην το εκδηλώνει στην υπηρεσία προς τους ανωτέρους του· ό.τι σιχαίνεται σ' αυτούς που είναι μπροστά του. «Αρχή με την οποία. Έτσι ο κυβερνήτης έχει μια αρχή με την οποία. ας μην το εκδηλώνει στη μεταχείριση των κατωτέ­ ρων του· ό. Γι' αυτό ο αυτοκράτορας φροντίζει πρώτα για τη δική του αρετή.) της δυναστείας Τζόου. Δηλαδή πριν χόσουν την αρετή τους. «Τεράστιο είναι το νότιο βουνό με τους πέτρινους βράχους του! Πολύ διαπρεπής είσαι ω μεγάλε Δάσκαλε Γιν 84 κι ο λαός προσβλέπει σε σένα». Αυτό δείχνει ότι κερδί­ ζοντας το λαό. ας μην το μεταβιβάζει σε κείνους που είναι πίσω του· ό. «Πόσο καλόκαρδοι είναι αυτοί οι πρίγκιπες.ΤΙ απεχθάνεται και ο λαός. Ηγεμόνες των πολιτειών μην παραμελείτε να είστε συνετοί. σαν κανόνα. Ο τελευταίος αυτοκρότορας της δυναστείας ήταν ο τύραννος Τζόου Σιν. Αν ξεπέσετε σε μικροπρε­ πή ιδιοτέλεια.

Ο πρέσβυς του απάντησε ότι η χώρα του δεν υπερηφανευόταν για τη ζώνη αυτή. Σ' αυτό διαβάζουμε για έναν πρέσβυ που έστειλε ο Έτσι βλέπουμε ότι ο κυβερνήτης έχει μεγάλη πορεία 92 ηγεμόνας του Τσου στο κρατίδιο Ντζιν. δείχνοντας ότι είναι ανίκανος να τους Ο Φαν. σαν να ήταν δικά του· μαζί του στο Μέσο Βασίλει0 91 . τερο από τις απόψεις του· και πραγματικά να μπορεί να Το να γνωρίζεις άξιους ανθρ~πoυς και να μην μπορείς τους στηρίζει και να τους χρησιμοποιεί: ένας τέτοιος να τους προάγεις σε αξι~ματα ή να τους προάγεις. Εκεί ένας υπουργός τον ρώτησε να διατρέξει. αξιολογεί τους πους να τους εναντι~νεται και να μην επιτρέπει την αγαθοΟς ανθρ~πoυς». περισσό­ i' ανθρ~πoυς έχω μόνο έναν υπουργό.Στο ΒιΒλίο του Τσοι/'8 αναφέρεται. ειλικρίνεια για να το καταφέρει. προαγωγή τους.χ. αποφασισμένος να μη μείνει σχετικά με τα ταλέντα των άλλων. Περιβαλλόταν από τέσσερις θάλασσες. «Μόνο ο αληθινά ενάρετος μπορεί να εκφράσει αγάπη ή να πάρει σκληρά μέτρα». τώρα θρηνούσε μαζί με το θείο 91. εν~ με την έπαρση και την υπερβολή θα αποτΟχει. Το «Βιβλίο του Τσου» αποτελεί τμήμα του έργου Διηγήσεις Κρατών (Γκούο Γυ). «Το βασίλειο Τσου όταν βρίσκει ολοκληρωμένους και διορατικοΟς ανθρ~­ δεν το θεωρεί άξιο λόγου. νησης της χώρας. ο θείος του δοΟκα Ουέν. Το «Διάγγελμα του Δούκα των Τσιν" είναι το τελευταίο Κεφάλαιο και οι φυλές που ζούσαν πέρα από τα σύνορά της θεωρούνταν βάρβαρες. Μέσο Βασίλειο (Τζονγκ Γκούο) είναι το συνηθέστερο όνομα για την του Φαν και η θλίψη του δεν τον άφηνε να σκεφτεί άλλα πράγματα. ΒιΒλίου Ιστορίας που γράφηκε από τον Κομφούκιο. αλλά που θα έναν τέτοιο άνθρωπο και να τον εξορίσει. Εμπόδια κάθε είδους θα επιπέσουν πάνω σ' αυτόν που το κάνει. Αλλά ή να τους απομακρΟνεις. όταν πέθανε ο πατέρας του. Δεν θα είναι Μόνο ο αληθινά ενάρετος μπορεί να απομακρΟνει εκμεταλλεΟεται τις ικανότητες των άλλων. τα εγγόνια μου και τους μαυρομάλληδες ανθρ~πoυς μου Το να βλέπεις κακοήθεις και να μην τους απομακρΟνεις και πολλά ευεργετήματα θα προέλθουν απ' αυτόν. εKδΙ~Koντάς έχει καθαρό και ορθό νου· που θα διαθέτει γενναιοψυχία τον ως τις βάρβαρες φυλές. 89. Η «μεγάλη πορεία» είναι ακριβώς η εκμάθηση της τέχνης της καταστράφηκε. απλό και ειλικρινή που δεν θα που !Ι μαυρομάλληδες επομένως επικίνδυνος για το κράτος. Αυτό είναι σΟμφωνο με το όταν βρίσκει ολοκληρωμένους και διορατικοΟς ανθρ~πoυς να τους αγαπάει με την καρδιά του. Αν και ο Ουέν είχε διωχθεί από τον πατέρα του. Αυτό που θεωρεί πολΟτιμο είναι προστατεΟσει τους γιους μου και τα εγγόνια μου και η αγάπη προς το γονιό του»89. Ο δούκας 92. αλλά για τους άξιους και ενάρετους υπουργούς της. «Ο φυγάδας μας στηρίξει: ένας τέτοιος υπουργός δεν θα είναι σε θέση να δεν το θεωρεί πολΟτιμο. το οποίο γράφηκε κατά τη διάρκεια της δυναστείας Τζόου το φυσικό αίσθημα του ανθρ~πoυ. Κίνα.» ρητό. γιατί αγνόησε τις συμβουλές του πιο πιστού υπουργού διατήρησης του θρόνου. της καλλιέργειας του εαυτού και της διακυβέρ­ του. Αντίθετα. Πρέπει να επιδείξει μεγάλο αλτρουισμό και (1122-771 για την περίφημη ζώνη του Τσου. ήταν το κέντρο πολιτισμού 90. «Ας μου. του 86 87 . ικανοΟς ανθρ~πoυς να τους ζηλεΟει και να τους μισεί και Το να αγαπάς αυτοΟς που ο λαός απεχθάνεται και να απεχθάνεσαι εκείνους που ο λαός αγαπά: αυτό εξοργίζει 88.). αλλά όχι σε μεγάλη απόσταση: αν ο χαρακτήρας του είναι τέτοιος ~στε όταν βρίσκει αυτό είναι αδυναμία. τους Στο Διάγγελμα του δούκα των Τσι~O αναφέρεται. Κάποτε ο κυβερνήτης του κρατιδίου Τσιν προσφέρθηκε να βοηθή­ σει τον Ουέν να πάρει την εξουσία. π. είπε. αλλά υπουργός θα μπορεί να προστατεΟσει τους γιους μου και να μην το κάνεις γρήγορα: αυτό είναι έλλειψη σεβασμοΟ.

παρά του κυρίου θέματος του Έργου. Αυτό συμφωνεί με το ρητό. Ας σημειωθεί ότι οι Δόσκαλοι του Ταο"ίσμού επέκριναν τον αυτοκρό­ τορα Γυ της Χρυσής Εποχής γιατί μοχθούσε υπερβολικό και έτσι πέθανε συνοψίζει τη Βάση της επίτευξης της αληθινής ειλικρί­ νειας. Τα πρώτα τέσσερα αναλύουν με γενικό τρόπο το σκοπό εκατό άμαξες δεν έχει ειδικό αξιωματούχο για Καλύτερα να έχει έναν αναξιόπιστο διαχειριστή. Η οικογένεια που έχει αποθέματα πάγου 95 Το δέκατο Κεφάλαιο του Σχολίου εξηγεί τη διακυΒέρ­ νηση της πολιτείας και την αποκατάσταση της ειρήνης και ευημερίας στην αυτοκρατορία. δεν ασχολεί­ * ται με βόδια και πρόβατα. δεν χρειόζεται να επιβόλλει βαριό φορολογία στο λαό. Ο αναγνώστης ας μην τα περιφρο­ νήσει. Το πέμ­ 93. Ποτέ δεν υπάρχει περίπτωση όπου ο λαός να στήσει ένας αγαθός άνθρωπος δεν θα μπορέσει να αγαπάει τη δικαιοσύνη και οι υποθέσεις του κυβερνήτη γιατρέψει το κακό. γρήγορα. φυλάκια και αποθήκες να μην είναι κάτω από την εποπτεία του κυβερνήτη. 94. Οι ανώτεροι αξιωματούχοι της Κίνας διατηρούσαν πόγο. 96. εξαιτίας της απλότητάς τους. Αυτό τελικό αποβαίνει σε βόρος της ζωής του. Έτσι ο άρχοντας που διαθέτει * να Έτσι υπάρχουν συνολικά δέκα Κεφάλαια του Σχολίου. 95. Αφού δεν είναι ανώτερος όνθρωπος. στα έξοδα. Μπορεί να σε βάρος της ζωής του 93 . ο πλούτος σε ένα τέτοιο κράτος. Αυτό επιβεβαιώνει και πάλι το ρητό. Ο υπουργός Μενγκ Σιεν 94 είπε. που τον χρησιμοποιούσαν στις επικήδειες τελετές και στις θυσίες.Μεγάλη είναι και η πορεία για την παραγωγή πλούτου. έναν τέτοιο αξιωματούχο». Ο κακοήθης συσσωρεύει πλούτη επιρροή κάποιου μικροπρεπούς ανθρώπου. νομίζει πως αυτός ο άνθρωπος είναι καλός. αλλά αν για Ποτέ δεν υπάρχει περίπτωση όπου ο κυβερνήτης να ένα διάστημα ανατεθεί σε ένα τέτοιο άτομο η διοίκηση εκφράζει την ανθρωπιά και ο λαός να μην αγαπάει τη μιας πολιτείας ή οικογένειας. μοχθεί και κουρόζει το σώμα του για να αποκτήσει πλούτη. φροντίζει για τους φόρους που επιβάλλει στο λαό 96 . πτο Κεφάλαιο περιέχει το σπουδαίο θέμα της κατανόη­ σης της αληθινής ανωτερότητας και το έκτο Κεφάλαιο Είναι ο τιμητικός τίτλος του Τζονγκ-σουν Μιε. σίγουρα βρίσκεται κάτω από την σταται πιο διαπρεπής. ούτε να διαθέτει ειδικό υπουργό για τους φόρους. ακόμα κι αν τον αντικατα­ δικαιοσύνη. Υπηρέτησε όξια δύο δούκες. υπουργού του κρατιδίου Λου. Ένας τέτοιος ηγεμόνας. Τότε ο πλούτος θα είναι πάντα επαρκής. Οι παραγωγοί ας είναι πολλοί και οι καταναλωτές λίγοι. αλλά η ευημερία του έγκειται στη δικαιοσύνη. οι οποίοι κυβέρνησαν το Λου πριν από την εποχή του Κομφούκιου. Ποτέ δεν υπάρχει περίπτωση όπου «Σε ένα κράτος τα κέρδη δεν θεωρούνται ευημερία. Αυτά τα δύο Κεφάλαια απαιτούν την ειδική προσοχή του μαθητή. «Σε ένα κράτος τα χρηματικά κέρδη δεν θεωρούνται Ας υπάρχει δραστηριότητα στην παραγωγή και λιτότητα ευημερία. «Αυτός που έχει άλογα και άμαξες δεν ασχολείται με πουλερικά και γουρούνια. να μην πετυχαίνουν. ενώ τα άλλα έξι προχωρούν ιδιαίτερα σε μια έκθεση του Έργου που απαιτείται στους δευτερεύοντες κλάδους του. . μαζεμένος σε θησαυρο­ αλλά η ευημερία του έγκειται στη δικαιοσύνη». 88 89 . Ο ενάρετος κυβερνήτης μέσω του πλούτου του καθί­ Όταν ο αρχηγός του κράτους έχει σαν κύρια απασχό­ λησή του τα έσοδα.

Ανθρωπιά (Ρεν): Η ανθρωπιά ή ευσπλαχνία είναι υπέρτα­ τη αρετή που απορρέει από την έμφυτη ενότητα όλων των όντων. Ο ανώτερος άνθρωπος αποτελεί ένα γενικό όρο και περιλαμβάνει τις εξής βαθμίδες: Ουράνιος Άνθρωπος (Τζεν Ρεν): Είναι αυτός που προσηλώνεται στην πηγή της ζωής. Αυτό το πετυχαίνει καλλιεργώντας τις κομφουκιστικές αρε­ τές. και το αντίστροφο. είναι σημαντικό και θεωρείται τυχερό το άτομο που ζει έτσι. Μέσω της ανθρωπιάς συλλαμβά­ νουμε την πραγματικότητα στο σύνολό της και οδηγούμεθα στην ηθική και στη σοφία.ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ Άνεση (Σιεν): Λέξη που χρησιμοποιείται συχνά από τους Κινέζους. ή τα χέρια μπορεί να είναι άνετα και ο νους απασχολημένος και βαρύς. Έτσι τα «χέρια» και ο «νους» κάποιου μπορεί να είναι άνετα. Πνευματικός Άνθρωπος (Σενγκ Ρεν): Είναι αυτός που προσηλώνεται στην ουσία. Ανώτερος Άνθρωπος (Τζυν-τσε): Ανώτερος άνθρωπος είναι αυτός που επιθυμεί να ζει σε αρμονία με τους νόμους του Ουρανού και της Γης και επιζητεί τη συντροφιά των φιλοσόφων και των σοφών. Σοφός Άνθρωπος (Σιεν Ρεν): Είναι αυτός που 91 . Το να ζει κανείς σε άνεση. Τέλειος Άνθρωπος (Τζιρ Ρεν): Είναι αυτός που προσηλώνεται στην ειλικρίνεια. Εδώ τα «χέρια» αντιστοιχούν στη δρά­ ση του και ο «νους» στις φροντίδες του.

«Μεγάλη Μάθηση» (Ντα Σίο) του Ντζενγκ Σεν. Διεύρυνση (Τονγκ). Όταν λέμε για κάποιον συγγραφέα πως έχει προσπάθειές του. Μένκιος. Έτσι το μεγάλο Έργο του ανθρώ­ που είναι να ανάγει τη φύση του στην αρχική της αγνότητα. Όμως αργότε­ ρα θεωρήθηκε σαν σκοπός της ουσιαστικής εκπαί­ δευσης. πα­ λιών αρχών. Ένα γέρικο πεύκο. «Το βιβλίο του Μένκιου» (Μενγκ Τσε). ή ένας να μπορεί να θεωρηθεί σαν τέλειο ισοδύναμο αυτής κατατάσσει στο ίδιο επίπεδο με τον Ουρανό και τη Γη. ανήκει στην κατώτερη τάξη σχολιαστών. Σχεδόν το καθετί που είναι σμού. Η διεύρυνση (συνείδησης) ή αντιλη­ πτικότητα είναι έννοια σχετική με την κατανόηση (Ντα). εννοούμε πως έχει φθάσει στο σημείο να σμα σε κάθε άλλο συνάνθρωπό του. συνεχίζει τις Βιβλία των Τεσσάρων Φιλοσόφων (Σι Σου): Οι τέσσερις φιλόσοφοι του Κομφουκισμού είναι: Κομφούκιος. «Διδασκαλία της Μέσης Οδού» (Τζονγκ Γιονγκ) του Κονγκ Τζι. που τον παλιό. παλιάς εποχής. εξαιτίας των αδυναμιών της φυσικής σύστασης. Οι Η Οι ίδιοι οι Κινέζοι έχουν μεγάλη δυσκολία στον γκουέι). κρίση. Τα δύο έργα. αισθητικό κριτήριο. ώριμο. είναι τσονγκ και δεν υπάρχει όρος στη Δύση που απλοϊκός χωρικός λέγεται ότι κατέχουν τον τρόπο της λέξης. δηλαδή «Η Διδασκαλία της Μέσης Οδού» και η «Μεγάλη Μάθηση-> είναι στην πραγματι­ κότητα Κεφάλαια του «Αρχείου Τελετουργικών» (Λι Τζι). ιδέα της αρχαιότητας αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ ανεπαρκής. Χρησιμοποιούμε τον όρο «ειλικρίνεια». με τη χάρη (γκου-γιού) και με την εκκεντρικότητα (γκου­ προσδιορισμό της έννοιας της λέξης «τσονγκ». Είναι το αντίθετο του απλού σχολαστικισμού ή της πολυμάθειας. είναι και καλό. μέχρις ότου συλλαμβάνει ιδέες και να υιοθετεί μια νοήμονα κάτω από τον Ουρανό να μη μείνει κανένας που να μην βιώνει αυτή την κατάσταση. την οποία αντλεί από τον Ουρανό. αλλά στερείται αντίληψης ή αισθητικού κριτηρίου. Αρχικά «Τονγκ» σήμαινε «διατρέχω ή διεξέρχομαι» ή «έχω ανοιχτό δρόμο μπροστά μου». 92 93 . Ειλικρίνεια (Τσονγκ): Το ύψιστο ιδανικό του Κομφουκι­ Αρχαιότητα (Γκου): Με τη λέξη αυτή οι Κινέζοι χαρακτη­ ρίζουν καθετί που είναι παλιό. των αρχαίων (γκου-γι). Ένας άνθρωπος που έχει μόνο εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Τα βιβλία τους είναι τα εξής: «Ανάλεκτα» (Λουν Γιου) του Κομφούκιου. συνδέεται με την απλότητα (γκου-που). Όταν το καταφέρει αυτό. Όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να διατηρήσει αυτή την ενάρετη φύση.Ί αποκαλύπτει και εκφράζει τον εαυτό του μέσω των Αλλαγών. για να επιφέρει το ίδιο αποτέλε­ «Τονγκ». των επιθυμιών και της ενδοτικότητας στους εξωτερι­ κούς πειρασμούς. Ο τέλειος χαρακτήρας του σοφού. Αρετή (Ντε): Με τον όρο αρετή οι Κομφουκιστές εν­ νοούν την ενάρετη φύση του ανθρώπου. Έτσι «Τονγκ Ντα» σημαίνει έχω κατανόηση της ανθρώπινης καρδιάς ή κατέχω βαθιά ένα θέμα. Ντζενγκ Σεν και Κονγκ Τζι. στάση προς τα πράγματα. Αντίληψη (Σιρ): Η λέξη Σιρ σημαίνει εσωτερική αντίληψη. Μεγάλος Άνθρωπος (Ντα Ρεν): Είναι αυτός που αποτελεί μια Τριάδα μαζί με τον Ουρανό και τη Γη.

Αυτή του λέει. Αυτός συνεχίζει να ζει' Στο δρόμο του συναντάει μια γυναίκα που πουλούσε λαχανικά και τη ρωτάει αν ένας άντρας μπορεί να ζήσει χωρίς καρδιά. του εγγονού του Κομφούκιου. μπορεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις να ζήσει κάποιος και δίχως καρδιά. δηλαδή την ανθρωπιά. σαν έδρα της ζωής. η λέξη οριζόταν «κατανοώ τη ζωή» και μια τέτοια κατανόηση κάνει (Μπου Ντα). Οι αδελφοί Τσενγκ. προσπα­ θώντας μάταια να πείσει κάποιον να βάλει τις διδασκαλίες του σε εφαρμογή. Ο άνθρωπος που παίρνει τα πράγματα πολύ στα σοβαρά. Ο συγγραφέας τονίζει πως έπρεπε να του απαντήσει. πέρασε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του επισκεπτόμενος τις αυλές των πριγκίπων. Δίδασκε πως ο καθένας έχει μέσα του τέσσερις αρχές. και αμέσως εκείνος πέφτει νεκρός. που έχουμε ταυτίσει οποιαδήποτε διαδικασία της σκέψης με το νου. Σε μια κινέζικη ιστορία ένας ήρωας του Μεσαίωνα συλλαμ­ βάνεται από τους εχθρούς του. ο Μένκιος βάσιζε τη διδασκαλία του πάνω στην ανθρωπιά και τη δικαιο­ σύνη. πιστεύεται ότι μπορεί να ζήσει κανείς για λίγο διάστημα και χωρίς καρδιά. Είναι η προδιάθεση αφάνεια. Κάτω από τη δυναστεία Σονγκ. Αυτές κάνουν τον άν­ θρωπο να αναπτύξει πλήρως τη φύση του και να ασκήσει το νου του στο έπακρο. Αυτές οι δύο αρχές θεωρούνταν αντίστοιχα σαν «νους» και «ατραπός».τι είναι αγαθό και αυτή η προδιάθεση είναι μαίνει «ευτυχία μέσω κατανόησης». τη δικαιοσύνη. Αλλά «Ντα» δεν σημαίνει «φυγή»· απλώς σημαίνει κατανόηση. Πάνω απ' όλα 95 . Όμως η καρδιά σχετίζεται μόνο με τον ανώτερο και αφηρημένο νου. «όχι». «Ντα γκουάν» σημαίνει σαν «απαλλαγή από αυταπάτες». «ναι!» αφού σύμφωνα με την κοινή πίστη. Γι' αυτό λέγεται πως είναι δύσκολο να σκεφτεί κάποιος με την καρδιά και αυτό αποτελεί επίτευξη του σοφού. Σαν τον Κομφούκιο. είναι χωρίς 94 Μένκιος (Μενγκ Τσε): Γνωστός στους μεταγενέστερους ως ο μεγαλύτερος Κομφουκιστής στην ιστορία της κινέζικης φιλοσοφίας. Κατανόηση (Ντα): Η κατανόηση βοηθάει έναν άνθρωπο να παίρνει τα πράγματα ελαφρά. Το «Ντα Τσινγκ» είναι το ύψιστο ιδανικό της κομφουκιστικής ηθικής και ση­ για ό. Το πιο σημαντικό έργο το έκανε σαν δάσκαλος. τον άνθρωπο λιγότερο φιλόδοξο και ικανό να αντέ­ που υπήρξαν ιδρυτές του Νεοκομφουκισμού. Αν και θεωρείται ως έδρα της ζωής.1\0 υ . Αυτό το τελευταίο ηχεί παράξενα σε μας τους Δυτικούς. την χει στις αναποδιές της ζωής. οι οποίοι αμέσως του βγάζουν την καρδιά. Ο Μένκιος γεννήθηκε στο αρχαίο κρατίδιο . τον οποίο αποκαλούσε μέγι­ στο σοφό όλων των εποχών. Τελικά ο «αλήθεια και πραγματικότητα». στη φτώχεια και την εξήγησαν σαν «απαλλαγή από ηθικά λάθη». ο Μένκιος (372-289 πΧ) με­ λέτησε κοντά σε έναν μαθητή του Κονγκ Τζι. Σαν τον Κομφούκιο.σχολιαστές της εποχής Χαν αγνοούσαν το νόημά κατανόηση της. ήταν μέλος της κυβερνώσας τάξης και υπήρξε σύγχρονος του Τζουάνγκ Τσε. Τζου Σι πρόσθεσε στον ορισμό αυτό τις έννοιες έμφυτη σε κάθε άνθρωπο. σαν κέντρο των συναισθημάτων και επι­ δράσεων και σαν όργανο σκέψης. Καρδιά (Σιν): Η καρδιά παίζει ένα τριπλό ρόλο. την κοσμιότητα και τη σοφία. Γι' αυτόν ο άνθρωπος ήταν ένας μικρόκοσμος και αν αντιλαμβανόταν ορθά τη φύση του. θα γνώριζε τον Ουρανό.

μπορεί ο αυτοκράτορας να μην έχει κληρονόμους. τον καιρό που ήταν φυλακισμένος.χ. Και ένας γέρος μπορεί να έχει «λάο­ τσι» που δείχνει την αυθεντία που του προσδίδει η ηλικία του. σχολή Το «Βιβλίο των Αλλαγών» κινέζικης ποίησης που ονομαζόταν «Σεν­ είναι ένα βιβλίο μαντι­ γύν». των εποχών. Υπάρχει «τσουν-τσί». αλλά το μεγαλύτερο μέρος του ται σεν-τσάι. δηλαδή δυναμική έκφραση. Όταν το «τσι» είναι σε παρακμή. γενική ατμόσφαιρα. το «τσι» μιας δυναστείας μπορεί να δυναμώνει ή να εξασθενίζεΙ. Στην κινέζικη σκέψη το σύνορο ανάμεσα Βιβλίο των Ωδών (Σιρ Τζινγκ) σ' αυτόν και στον άλλο κόσμο δεν είναι σαφές και η Αρχείο Τελετουργικών (Λι Τζι) πίστη στα φαντάσματα και στα. πνεύμα ή ατμόσφαιρα του φθινοπώρου. και την εθιμοτυπία που Πνοή (Τσι): Ζωτική δύναμη. Μερικά απ' αυτά τα ποιήμα­ τα έχουν γραφεί από το 2000 π. Καλύπτει τη χρονική περίοδο ανάμεσα στο Το 2200 και 600 «Βιβλίο των Ωδών» π. σεν-τσι σημαίνει «πνεύμα και «Αρχείου Τελετουργικών» είναι γραμμένο από μα­ δύναμη». Τα πέντε αυτά έργα είναι: ψυχές των πεθαμένων. το καθετί πάει στραβά: π. την πατρΙδα του Κομφούκιου. Αρχικά το βιβλίο αυτό χρησιμοποιόταν για μετεωρολογικούς σκοπούς. περιέχει μπαλάντες και θρησκευτικούς ύμνους. Αλλά και ένας το βασιλιά Ουέν.χ.χ. τους δρόμους. Σαν πνεύμα των εποχών. της φιλοσοφίας του. πρόσθεσε κι αυτός ένα σχόλιο που αναφέρεται ειδικά στην ηθική. «Γυάν-τσι» είναι η ζωτική δύναμη στο σύμπαν. λέγε­ στον Κομφούκιο. ή θεοί που προστατεύουν τα Πνεύματα μπορεί να είναι οι Βιβλίο των Αλλαγών (Ι Τζινγκ) χωράφια. Τα «Χρονικά Άνοιξης και Φθινοπώρου» εΙναι μια χρονολογική απαρΙθμηση των γεγονότων που συνέ­ Πέντε Κλασικά Έργα: Είναι τα κύρια κείμενα του Κομ­ φουκισμού που περιέχουν την αλήθεια πάνω στα Πνεύμα (Σεν): Η λέξη «σεν» στα κινέζικα έχει σχεδόν τα ύψιστα θέματα της κινέζικης φιλοσοφίας και που ίδια νοήματα που έχει και η λέξη πνεύμα στην γίνονται αποδεκτά από τους Κομφουκιστές όλων ελληνική γλώσσα. Ένα 97 . γιατί έδινε έμφαση στις ανεπαίσθητες ιδιότη­ κής. ο Γου. αλλά και στον άνθρωπο κι αυτή θα έπρεπε ο καθένας να καλλιεργεί και να αναπτύσσεΙ. Το «Αρχείο των Τελετουργικών» πραγματεύεται τα τελετουργικά τυπικά 96 βησαν στο Λου. Το «Βιβλίο Ιστορίας» είναι το παλαιότερο ιστορικό βιβλίο που έχουμε. Λένε πως στην αρχική του μορφή γράφηκε από τες του κάλλους και του πνεύματος. γοητευτικός άνθρωπος αποκαλείται «Σεν-γύν». Αντίθετα. δηλαδή πνεύμα ή ατμόσφαιρα της άνοιξης' «τσιου-τσί». καθώς ουσιαστικά αγαθή κι αυτό αποτελούσε το θεμέλιο και μέσα στο ναό. τις γέφυρες ή και θεοί Βιβλίο της Ιστορίας (Σου Τζινγκ) ποταμών. Η συγγραφή όλων αυτών των έργων αποδίδεται Όταν ένας άνθρωπος στερείται πνεύματος.δίδασκε πως η ανθρώπινη φύση είναι αρχικά και επικρατούσαν στην ιδιωτική και δημόσια ζωή. αιθέρας. πνεύματα παίρνεται Χρονικά Άνοιξης και Φθινοπώρου (Τσουν Τσιου)· πολύ στα σοβαρά. Ο γιος του Ουέν. Υπήρχε μια θητές του.

αλήθεια. πριν αποκηρύξει και τα δύο και γίνει ο μεγαλύτερος Κομφουκιστής μετό το Μένκιο. ενώ ο νεώτερος αδελφός του Τζενγκ Ι είναι ο πρόδρομος της ορθολογιστικής σχολής. αλλά και δυσεξήγητη για τους Κινέζους. Τσενγκ Ι: Η φήμη του Τσενγκ Ι (1033-1107 μ. διαρρέο­ ντας έτσι το «γυόν-τσι» και είναι κάτι που δεν πρέπει να επιχειρείται συχνά. Ερμήνευσε εκ νέου την «ανθρωπιό» με μεταφυσικό τρόπο.είναι στην πραγματικότητα αμετόφραστη όχι μόνο για τους Δυτικούς. Μια σπουδαία διδασκαλία του Κομφουκισμού είναι το «γιανγκ-τσι». είναι οι ιδρυτές του Νεοκομ­ φουκισμού. Η λέξη Τάο . Πολύ κοντά σ' αυτή την κατάσταση είναι αυτός που «έχει βρει τον εαυτό του» (Τσε Ντε). ! ι δημιουργική εξέλιξη παράγει συνεχώς νέες μορφές' (β) η αρχή ενός πράγματος είναι η αρχή όλων των πραγμάτων· (γ) αυτός που κατανοεί την αρχή ενός πράγματος. γιατί εκείνος που βρίσκει το Τόο.) σαν σχολιαστή των κλασικών έργων είναι μεγαλύτερη από του αδελφού του Τσενγκ Χόο.) και ο αδελφός του. παγκόσμιος νόμος. Τσενγκ Ι. Ήταν και οι δύο οι ιδρυτές του Νεοκομφουκισμού και ενέπνευσαν τις δύο σχολές του. κατανοεί και την αρχή του εαυτού· (δ) αυτός που κατανοεί την αρχή του εαυτού. Πολλοί σοφοί έχουν . υποδηλώνοντας γενικά τους τρόπους και τους νόμους της ίδιας της φύσης και σκοπός της ανθρώπινης σοφίας είναι να ευθυγραμμιστεί με το Τόο και να ζήσει σε αρμονία μ' αυτό. πιστεύοντας ότι αυτή εξαρτόται από την αντίληψη της ενότητας του εαυτού με το σύμπαν. Ο Τσενγκ Χάο θεωρείται ως πρόδρομος της ιδεαλιστικής πτέρυγας που αργότερα αναπτύ­ χθηκε από τον Τσου Σι. γενναιόψυχος και λιγομίλητος. Λέγεται ότι εφόρμοζε τη φιλοσοφία για την αταραξία τόσο καλό. Πίστευαν και οι δύο ότι η ανθρώπινη φύση ήταν ουσιαστικά αγαθή και οι δύο κατέστησαν την ανθρω­ πιά - όρο που σήμαινε γι' αυτούς την τέλεια ένωση προσπαθήσει να τη διασαφηνίσουν και πολλά βιβλία με το σύμπαν έχουν γραφεί για το Τάο. Οι κομφουκιστι­ κοί πίνακες σημειώνουν ότι ενώ ο Τσενγκ Χόο είχε ευφυία. Τάο: Ατραπός. ούτε τρυφερότητα καρδιός. Είναι ο βασικός όρος του Ταοϊσμού.Χ. Σε πολλά σημεία οι δύο αδελφοί συμφωνούσαν. την οποία εγκαινίασε ο Σιανγκ Σαν.Χ.Ι φιλολογικό ή καλλιτεχνικό αριστούργημα υποτίθε­ i ται πως έχει κλέψει τα μυστικό της φύσης. Μελέτησε Ταοϊσμό και Βουδισμό για δεκαετίες. Ένας άνθρω­ στική και την ορθολογιστική σχολή. ποιητική φλέβα και στοργική καρδιά. δηλαδή την ιδεαλι­ Τσενγκ Χόο: Ο Τσενγκ Χάο (1032-1086 μ. Η ανεξόρτητη σκέψη του τον οδήγησε να κόνει μια σαφή διάκριση ανόμεσα στην αρχή (λι) και 98 στην ύλη (τσι) και να θέσει τέσσερις κανόνες: (α) Η - θεμελιώδη βάση της ηθικής. Αν και έντιμος και ορθός. Αυτό πετυχαίνεται με το να είναι κανείς αγαθός. πος που φτάνει σ' αυτή την ευτυχισμένη κατάσταση λέγεται πως έχει φθόσει στο Τάο (Ντε Ντάο). ώστε να παραμένει ατόραχος κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις. δεν είχε χόρη στους τρόπους του. 99 . ο Τσενγκ Ι χαρακτηριζόταν από επιμέλεια. δικαιοσύνη και αυτοσυγκράτηση. κατέχει την ανθρωπιά. δηλαδή η καλ­ λιέργεια του «τσι». βρίσκει ταυτόχρονα και τον εαυτό του. Ο Τσενγκ Χάο υπηρέτησε ως κυβερνητικός αξιω­ ματούχος και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με κοινωνικό και εκπαιδευτικά θέματα.ή πιο σωστό Ντάο .

έκανε μια διόκριση ανόμεσα στην αληθινή φύση του ανθρώ­ που και στην ενεργό φύση του. ότι υπόρχει ένας Σκοπός σε κόθε πρόγμα και ότι ο Ύψιστος Σκοπός δεν είναι τίποτα όλλο. όπως αυτή ενσωμα­ τώνεται στην υλική δύναμη (τσι) που παρέχει.στην παγκο­ σμιότητα του Πνεύματος. Ο Τζου Σι. παρό η αρχή της τέλειας αγαθότητας. αυστηρά το απαγορεύτηκαν 1196 μ. Σαν υπουργός του κρατιδίου Ναν Κανγκ έχτισε ένα αναχωρητήριο στο Λου Σαν που το ονόμασε Σπουδαστήριο Λιεν Σι. Συχνά απευθυνόταν στον αυτοκρότορα και τον παρότρυνε να εκδιώξει τους ακατόλληλους αξιωμα­ τούχους και να εφαρμόσει τις κομφουκιστικές αρ­ χές διερεύνησης των πραγμότων και ανόmυξης της σοφίας. Απέφυγε επίμονα κάθε κυβερνητική θέση. Έτσι οι μεταγενέστεροι του έδωσαν τον τίτλο «Δάσκαλος του Λιεν Σι». Παρ' όλα αυτό οι δικές του 101 .Χ.) διακρίθηκε εξαρχής σαν σχολιαστής και επηρέασε την κινέζικη ζωή για πολλούς αιώνες μετό το θόνατό του. αλλό ταυτόχρονα αποκατέστησε την κινέζικη φιλο­ σοφία σε μια υγιέστερη κατόσταση. απαλλόσσοντός την από την ταοϊστική δεισιδαιμονία και μυστικισμό. ο Τζου Σι (1130-1200 μ. τους οποίους αργότερα ανέλυσαν οι αδελφοί Τσενγκ. που είναι και ο Ύψιστος Σκοπός.μέσω περιορισμού της επιθυ­ μίας και μέσω ορθής συμπεριφορός .Τζόοu Ντοuν-Ι: Θεωρούμενος γενικό ως πρωτοπόρος του Νεοκομφουκισμού.) παρουσίασε τη μεταφυσική του σε δύο πραγ­ ματείες: «Εξήγηση του Διαγρόμματος του Ύψιστου Σκοπού» και «Συνοπτική Ενότητα». Εισήγαγε την ταοϊστική ιδέα της μη-ύπαρξης στον Κομφουκισμό. Για να εξηγήσει την ύπαρξη της όγνοιας και του κακού ανόμεσα στις ανθρώπινες υπόρξεις. καλλιτέχνες και διαπρε­ πείς σχολιαστές.Χ. Γι' αυτόν η σοφία απορρέει από την ανθρωπιό και τη δικαιοσύ­ νη και πίστευε πως αυτές οι δύο αρετές έχουν τις ρίζες τους στον Ύψιστο Λόγο. Οι ομιλίες του στο «Αλσος των Λευκών Ελαφιών» προσέλκυαν πολ­ λούς νέους φιλοσόφους. Οι διδασκαλίες του. μελέτησε πρώτα κότω από τον πατέρα του και μετό κότω από τον Λι Τονγκ. Τα αναλυτικό του σχόλια στα κλασικό έργα και η συντηρητική ηθική του σφρόγισαν τον κινέζικο σχολαστικισμό και τα ήθη ως τη σύγχρονη εποχή. ο Τζόου Ντουν-ί (1017-1073 μ.Χ. Τζοu Σι: Θεωρούμενος ως ο μεγαλύτερος φιλόσοφος του Νεοκομφουκισμού και εξισούμενος μόνο με τον Κομφούκιο και το Μένκιο σε ιστορική σπουδαιότητα. όντας υπόσταση και μορφή του. που υποτίθεται πως είναι ουσιαστικό αγαθές. Η ανόπτυξη της σοφίας σημειώνεται με μια αργή επιστροφή στην έμφυτη ειλικρίνεια . ερμηνεύοντας τα βασικό κείμενα του Κομφου- 100 κισμού κότω από το φως της συσσωρευμένης γνώ­ σης του και αποκαθιστώντας τις ελλείψεις που υπήρχαν στο αρχαίο σύστημα. Επένδυσε τα κλασικό έργα με εκλεκτική κοσμολογία και μεταφυ­ σική. αρκετό ριζο­ σπαστικές για να εφαρμοστούν. γποστήριζε πως ο Ύψι­ στος Σκοπός είναι «ταυτόσημος με την αρχή (λι) του σύμπαντος». Ο Τζόου Ντουν-ί πρώτος εισήγαγε τους όρους «λι» (όυλη αρχή) και «τσι» (υλική ουσία). προτιμώντας την ηρεμία και τη γαλήνη που απολόμ­ βανε σαν φύλακας ενός ναού. Βόσισε όλη τη φιλοσοφία του στο «Βιβλίο των Αλλαγών» (Ι Τζινγκ). που γεννήθηκε στην επαρχία Ανχουέι. του οποίου η διδασκαλία ακολουθούσε την παρόδοση των αδελφών Τσενγκ.

αιώνα Κατά τη διάρκεια της δυναστείας Γιν (1766-1122 π.χ. Η υική ευσέ­ βεια αποτελεί τη βάση κάθε αρετής και οι ηθικές σχέσεις θεωρούνται ευσέβειας. Ο Σάν Γυ είχε μια ταραχώδη καριέρα σαν δημόσιος Βιβλίο του Μένκιου και Ανάλεκτα) μαζί με τα σχόλιά λειτουργός.Ίι αποδόσεις στα Κείμενα των Τεσσάρων Φιλοσόφων του Νεοκομφουκισμού που ήκμασε στον εντέκατο (Μεγάλη αιώνα.) ο εντέκατος αυτοκράτορας της δυναστείας αυτής ήθελε να μετακινήσει την πρωτεύουσά του βόρεια του Κίτρινου Ποταμού. Περίφημος για το φιλολογικό του ύφος. αλλά οι υπουργοί του δεν το ενέκριναν και ο λαός αντιδρούσε. κινέζικη σκέψη ήταν ισχυρότατη κατά την περίοδο έδειχνε το Μεγάλο Σχέδιο που οι κυβερνήτες της Κίνας όφειλαν να ακολουθούν. της «σιάο» υπηκόου προς τον κυβερνήτη.Χ. Με τη βοήθεια αυτού που εκτείνεται από τον όγδοο ώς τον δέκατο τρίτο ο αυτοκράτορας Γυ δάμασε τον Κίτρινο Ποταμό. τα βουνά μεταβάλλονται σε πολύτιμα πετράδια». επέκρινε με πάθος τους Ταοϊστές και τους Βουδιστές και υποστήριξε ότι το αληθινό νόημα του Τάο πρέπει να αναζητηθεί στα κλασικά έργα των Κομφουκιστών.Χ. ΤΟ καβούκι της αντιστοιχεί στο θόλο του Ουρανού και το κάτω καύκαλό της στη Γη. Ακό­ μα και σήμερα πιστεύουν πως «κρύβει μυστικά του 103 . της συζύγου προς το σύζυγό της. όπως: «'Οταν πατέρας και γιος συνδυά­ ζουν τις προσπάθειές τους. Τότε Χαν Γυ: Η επίδραση της βουδιστικής φιλοσοφίας στην μ. Η μαντεία γινόταν με το καβούκι της χελώνας το οποίο. όπως πίστευαν.) και ο μαθητής του Λι Άο αισθάνθηκαν την ανάγκη να υπερασπιστούν τον Κομφουκισμό. πράγμα που συγκινητική όταν εκθειάζει τον Κομφουκισμό σαν σημαίνει ότι τα παιδιά οφείλουν να τιμούν και να πηγή των καλύτερων στοιχείων στον κινέζικο πολιτι­ σμό και κατηγορεί τον Ταοϊσμό και τον Βουδισμό φροντίζουν τους γέρους γονείς τους. ακόμα στέκει ψηλά στην εκτίμηση των Κινέ­ ζων σχολιαστών. Υική Ευσέβεια (Σιάο): Το κινέζικο ιδεόγραμμα για την ευσέβεια παριστάνει κατά έναν αφηρημένο τρόπο ένα παιδί να υποβαστάζει ένα γέρο. Σε πολλές αίθου­ σες κινέζικων σπιτιών μπορεί να διαβάσει κανείς αναρτημένες πινακίδες με ρητά γύρω από την υική ευσέβεια. ενάντια στη λε­ πτή διείσδυση της ξενόφερτης φιλοσοφίας του Βουδισμού. Το σαν αρχικό απλές νόημα περιλάμβανε τις σχέσεις του παραλλαγές της λέξης σαν αιτίες σταδιακού εκφυλισμού της ιδανικής κοι­ νωνίας που είχαν δημιουργήσει οι αρχαίοι σοφοί. Η γλαφυρότητά του είναι πιο σχολή Νεοκομφουκιστών πήρε το όνομά της απ' αυτόν. ~ Ουρανού και της Γης». Μάθηση. Η αποστολής του σαν υπερασπιστής του Κομφουκι­ επιρροή του εξαπλώθηκε και στην Ιαπωνία. Έτσι ο Χαν Γυ (768-824 μ. Πεπεισμένος για τη σπουδαιότητα της του αναγνωρίστηκαν σύντομα και αποτέλεσαν τη βάση των εξετάσεων για δημόσια λειτουργήματα. Στο βιβλίο Ι ΤζιvγK και αλλού αναφέρεται η μαντεία μέσω της χελώνας. του Χελώνα (Γκουέι): Για τους Κινέζους η χελώνα είναι ένα υφιστάμενου προς τον προϊστάμενο και πιο ειδικά του ανθρώπου προς τον Ουρανό. όπου μια σμού. Διδασκαλία της Μέσης Οδού. Κατ' αυτό τον τρόπο ήταν οι πρόδρομοι 102 Ι αινιγματικό και πολύ συμβολικό δημιούργημα.

217 Ιι! . Δόσκαλος Μαντείας. Πώς γινόταν η όγνωστο. οι υπουργοί. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ 6. μέχρις ότου ξεραθεί το μελάνι και αναδειχθεί κόποιο σχέδιο. Στο ίδιο βιβλίο αναφέρο­ ! νται οι πέντε παρόγοντες που λαμβόνονταν υπόψη. η μαντική μέθοδος είχε ήδη χαθεί και είχε αντικατασταθεί με την εξής τεχνική: Το καβούκι καλυπτόταν με μελόνι και ριχνόταν στη φωτιό. ο λαός. η οποία έδειξε πως η πρωτεύουσα έπρεπε να μετακινηθει. η χελώνα και τα μαντικό κλαδόκια. Από το μαντεία με τη χελώνα.Χ. ΤΗΛ. Στο έργο του Κομφούκιου «Βιβλίο Ιστορίας" βρί­ σκουμε τους εξής αξιωματούχους των μαντικών ιερατείων: Μεγόλος Μόντης. όταν επρόκειτο να παρθεί μια σημαντική απόφαση: Ο αυτοκράτορας. ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΟΦΣΕΤ Π. Αυτή η τεχνική χρησιμοποιόταν ώς το 300 π. 36. το οποίο ο μόντης ερμήνευε. Φύλακας των Χελωνών και Επόπτες ή Ερμηνευτές Ι Ι της Προγνωστικής Τέχνης.χ.κατέφυγαν στη μαντική χελώνα. Όμως και το κλειδί αυτής της ερμηνευτικής μεθόδου χόθηκε και οι μεταγενέστεροι απλώς έρι­ χναν τρία νομίσματα μπροστά σε ένα κέλυφος χελώνας έξι φορές για να «βγόλουν» κάποιο από τα 64 εξόγραμμα του Ι Τζινγκ και να πάρουν τον ανόλογο χρησμό. Είναι 2300 π.21.