You are on page 1of 37

Propedeutika stomatologjike • Propaideia(gr.

)– – – – • mësim i mëparshëm, mësimi i parë, hyrje në një disiplinë shkenëcore, trajnim i drejtë për punë.

Somatologjia, – – Stomatos-goja dhe logos-fjala, të folurit

Stomatologjia • Sëmundjet dhe shërim e tyre. – – – – – – • S. e dhëmbit, Parodoncioumit Mukozës orale Gjëndrave pështymore Nyjes temporomandibulare Indve për rrethë

Odontologjia – S. e dhëmbit dhe shërimin (dentist)

Detyrat e stomatologjisë • • • • Studimi i faktorëve të përgjithshëm dhe lokal Lidhshmëria me gjendjen e përgjithshme të organizmit Stomatologu Specializimit: – Në fillim: ortodoncia dhe k.orale mjekë.

1

Më vonë: pedodoncia, protetika, s.dhëmbi me endodoncion, mjekësia orale, parodontologjia,

Qëllimi i propedeutikës • • • • • • • • Të studijon mënyra e vendosjes së diagnozës: Anamneza Ekzaminimi klinikë Testimet Veprimet paraprake terapeutike Vendi i punës dhe instrumentet Sterilizimi dhe dezinfektimi Qështjet administartive të ambulacës stomatologjike

Historiku • • • • • • • • • • • • • • • Asklepie (Eskulap)- perëndia mbrojtëse e mjekësisë. Simboli i Eskulapit- shënja e gjarpërit (logo e mjekësisë) Hipokrati-Corpus Hipocraticum (59 libra) Galeni- terapin medikamentoze të dhëmbit Avicena-Canon medicine Odontologjia- shek. XVIII Pierr Fauchard-”babai i stomatologjisë moderne” Shkolla e parë e stomatologjike(1824,Berlin) Shkolla e parë e lartë për kirurgji dhe protetik (1839),SHBA, Baltimor James Morrison-1871-lëvizja me këmbë e ap.stom. Adolf ëitzel(1899)- “mbushja e dhëmbëve me amalgam” Miller (1890) “mikrorganizmat në hapsirën e gojës” Rentgeni-1895-zbulimi i rrezeve të rentgenit Angle-1895-principet e ortodocisë Gysi(1900)-artikulatori në protetik 2

Black (1914)-principet e praparimit të kavitetit

Qëllimi i propedeutikës • • • • • • • • • Të studijon mënyra e vendosjes së diagnozës: Anamneza Ekzaminimi klinikë Testimet Veprimet paraprake terapeutike Vendi i punës dhe instrumentet Sterilizimi dhe dezinfektimi Qështjet administartive të ambulacës stomatologjike Llojet e denticionit

Denticioni primar/qumështor Denticioni permanent • • Karakteristikat morfologjike Shënjat dalluse: të harku, këndit dhe rrënjës

Smaltit
• • • • • është substanca më e fortë në organizmin e njeriut; mbulon dentinën e kurorës anatomike të dhëmbit; pjesa më sipërfaqësore mbulohet nga membran e smaltit; Struktura/Përbërja e smaltit Materje inorganike – 95-96% (92-98%) (vol. 86%), • Kristalet e Hidroksilapatitit, – – Ca, Kalciumfosfat, Kalciumkarbonat dhe Magneziumfosfat

3

varet prej mineralizimit.5 mm) Në tuberkulumet e paramolarëve Tuberkulumet e molarëve Më e hollë ne qafë të dhëmbit (1mm) Karakteristikat fizike të smaltit • Fortësia e smalti – – – varet nga mineralizimi smalti i papjekur është shumë i butë te personat në moshë rritet fortësia • Dendësia e smaltit – – – – – Në sipërfaqe më e lartë Zvogëlohet në kufirin dentin-smalt Tretëshmëria e smaltit varet nga koncentrimi dhe lloji i acideve varet nga pH. (pH kritike) 4 . • Uji – 3% (vol. aminoacidet. lipide.• Materje organike – 1% (1-4%) • (vol. pjesa me e madhe EUKERATIN e patretëshme.te dhëmbët e përhershëm. peptide. etj. 2%).si pasoj e smaltit transparent ngjyra e bardhë në të përhimët. kolagjen. 11%) • • Karakteristikat fizike të smaltit Ngjyra e smaltit – – – – ngjyra e bardhë e ndritshme. ngjyra si pasoj e sëmundjeve.etj • Trashësia e smaltit – – – – – Më e madhe në tehun incizal (2-2.smalti i dobët i mineralizuar-nuk është transparent ngjyra e bardhë ne të verdhë. glikoproteine. mukopolisaharide.

5-6 herë më i butë se smalti (shkalla së Mosh-it) Parodonciumi: • Gingiva (G) • • • GINGIVA E LIRE GINGIVA [PAPILLA] INTERDENTALE GINGIVA NGJITËSE • • • Kocka alveolare (AB) Cementi(C) Periodonciumi(PDL) 5 .– smalti me sasi më të madhë të fluorit është më pak i tretshëm Dentina. mikroelementet .kalciumfosfat.pjesa e mineralizuar-hidroksilapatiti • Pjesa organike: -fijet kolagjene -mukopolisaharidet . substatia eburnea • • • • substancë e verdhë-bardhë pjesa më e madhe e kurorës në kuror mbulohet-smalti në rrënjë mbulohet nga-cementi Ndërtimi i dentinës -pjesa joorganike/ 65-75% -pjesa organike dhe uji 25-35% • Pjesa joorganike: .

Histologjia e Gingives • • • Epiteli (epithelium. ngjites Periodonciumi-ligamenti periodontal • • • • • • • Sinonimet: Lig.mastikator • • • • – Sc-stratum corneum Sg-stratum granulosum Ss-stratum spinosum Sb-stratum basale E.30 mm Në pjesën qendërore-0.12 mm 6 . dimenzionet • • Në pjesën cervicale-0. ndarja.periodontal Membrana periodontale Desmodont Gomphosis Periosti dental Lig. epidermis) Lamina propria (corium) Epiteli gingival ndahet: – E.alveolodental Hapsira periodontale• • Ligamenti periodontal Periodonciumi Hapsira periodontale.

gj Osteoblastet-f.k Cementoblastet-f.c Të tjera: – – – – Osteoklastet Makrofagët Mastocitet Qel ept. periodontal • Qelizat sintetike – – – • Fibroblastet-f. të Malassezi-it 7 .• Në pjesën apikale-0. k.20 mm Gjërsia e hapsirës periodontale • Varet nga: – Veprmi I forcave mastikatore: • • • • Forca Drejtimi Pika e veprimit kohëzgjatja Ligamenti periodontale • Ind lidhor. përbërë nga: – – – – Qelizat Substanca ekstacelulare/jashtaqelizore Enët e gjakut dhe të limfës Fijet nervore Qelizat e lig.

periodontal • • Fijet (f. Fijet sipas lokalizimit: – Ekstaraalveolare • • • • • – Cementogingivale Alveologingivale Cirkulare Longitudinale Transseptale-interdentale Intraalveolare • • • • • Cervikale Horizontale Të pjerrta Apikale interradikulare Vaskularizimi • • • Kocka alveolare Arteria e apicis dentis Gingiva Funksionet e periodonciumit • • • • • Funksioni mbështetës Funksioni senzor Funksioni nutritiv Funksioni formativ Funksioni mbrojtës Funksioni formativ 8 . kolagjeni).lolagjene) dhe substanca bazë (pr.Substanca ekstacelulare/jashtaqelizore e lig.

• • • Osteoblastet Fibroblastet Cementoblastet Funksioni mbështetës • Fijet e ligamentit periodontal: – – Ekstra-alveolare Intra-alveolare Funksioni mbrojtës • Elementet vaskularizues– • Amortizon forcat Lëngu intracelular– mekanizmi Hidraulike-depërtim i lëngut në hapsirat rrethuese kockore • Morfologjike– forma e alveoles-ngushtica në mes/reziston forcave vertikale Alveola • Processus alveolaris – – • • Alveola • • • Lamina dura/lamina cribiformis Septumi interdental Ndryshime: – – Dehiscenca e alveoles Fenestrimi i alveoles Rrënja Ligamenti periodontal Pjesa e jashtëme-kompakta Pjesa e brendëshme-spongioza 9 .

Alveolare. Gingivale. Faqeve. ne kontakt 10% i larguar nga smalti Funksioni I cementit • • • • • Krijohet gjatë gjithë kohës Më i hollë në drejtim cervikal Më i trashë në drejtim apikal Fuksioni-mbështetës bashk më lig. 10 .Cementi • • 45-50% materie inorganike 50-55% materie organike – – • • Kolagjen mukoplisharide Cementi acelular-embrional-mbulom dentinën Cementi celular-funksional-kryesisht në regj. apikal dhe bifurkacione Kufiri cement-smalt • • • 60% lehte e mbulon smaltin 30%. Forniksit. E qellzës butë dhe fortë.periodontal Cementocite- Mukoza orale-Ndarja topografike: • • • • • • E buzëve.

alveolare Mbrojtës/mbështjellës/jo keratinizues – E gjithë mukoza tjetër mbështjellëse • E specializuar – Të gjuhës Ndërtimi histologjikë • • • • • • Lamina epitelialis: St.e qiellzës G. circumvalate dhe foliate në gjuhë Karunkulat sublinguale në dysheme të gojës Ndarja funksionale • Funksionale/mastikatore – – • G. Karakteristikat morfologjike • • • • • • • • Vermilioni në buzë Papilla e kanalit të Stenonit Plikat dhe frenulumet në alveolë dhe forniks Papilla interdentale e gingivës Rafe palati në q.• • Gjuhës. basale Memb. spinosum St. të fortë Uvula dhe harqet në qiellzë të butë Papille filiformis. Dyshemeja e gojës. granulare St. fungiforme. Bazalis 11 . corneum St.

laktoza.mucin • Karbohidratet: • • • glykoza.tërë mukozat orale Vetitë e përgjithshme dhe përmbajtja e pështymës • • • • • Bardhë Shkumues Viskoz Pa erë Pa shije 24h . .5 l pështymë Përbërësit organik • Proteinet: .• Lamina propria Mandibula Pështyma • • • • Glandulae parotis Glandulae submandibulares Glandulae sublinguales Gjëndrrat e vogla mukoide.globuline.albumine. galaktoza. 12 .mesatarisht tajohen 1. .

monocitet dhe granulocitet neutrofile) Nitrati i amoniumit.fikson mikroorganizmat. fagocitet. maltaza-zbërthen maltozën.viskoziteti i theksuar. inhibini. Yndyrnat: ka shumë pak Enzimet • • • hidrolazat (ptialini). lizozimi. inhibon shumzimin e mikroorganizmave Lizozimi. zbërthen amidonin deri te maltoz.e lidh hekurin nga disa mikroorganizma dhe e bën inhibimin e tyre Mucini. tranferini.• fruktoza etj.nga urea e pështymës.zbërthen mukopolisaharidet e shtresës sipërfaqsore të membranës të mikroorganizmave Opsoninet. inhibon shumzimin e tyre 13 .zbërthejnë peroksidin e hidrogjenit duke liruar O2 dhe duke krijuar kushte aerobe (roli mbrojtës) Funksionet e pështymës • • • Funksioni mbrojtës Funksioni në ushqim Funksioni eksretor Funksioni mbrojtës • • • Eliminimi mekanik i mikroorganizmave Prezenca e substancave antibakteriale Ndryshimi i vazhdueshëm i koncetrimit të joneve të hidrogjenit (pH) Prezenca e substancave antibakteriale • Direkt ose indirekt shkatrrojnë mikroorganizmat ose e pamundësojnë shumëzimin e tyre dhe veprimin patogjenetik • • • • • • • • • Mucini.lidhen për bakterie dhe e lehtësojnë fagocitozën Transferini. nitrati i amoniumit. peroksidaza dhe katalaza. nukleazat.

kjo e lëhtëson përtypjen dhe gëlltitjen Ka rëndësi në tretje dhe • ptialini. salicilatet etj. plumbi.monocitet dhe granulocitet neutrofile fagocitojnë mikroorganizmat Funksioni në ushqim • Formimi dhe gëlltitja e kafshatës • • kafshata përzihet me pështymë dhe zbutet. bizmuti. mucini e bën kafashatën të rrëshqitshme dhe lëmuar. Te sëmundjet e veshkave shtohet ekskretimi i uresë dhe kreatininit me pështymë Infeksioni bakterial në lëkurë të regjionit oro-facial Infeksioni viral në lëkurë të regjionit oro-facial Sëmundjet mykotike në lëkurë Sëmundjet e gjakut dhe man.zbërthen acidin nukleinik të disa mikroorganizmave Fagocitet. morfiumi. Barërat: penicilina.orale • • Agranulocitoza Leukemitë Avitaminozat dhe manifestimet orale • Barërat Deformimet anatomike 14 Avitaminoza-C .• • Nukleaza. jodi. antimoni etj.tretja fillon qysh në gojë • perceptimin e shijes • ma anë të receptorëve të shijes Funksioni eksretor • • • Ekskretimi i materieve të dëmshme për organizmin: zhiva. kinini.

. etj) Anamneza • • • Anamneza stomatologjike Anamneza medicinal Anamneza stomatologjike – – – Të dhënat e përgjithshme Anamneza dentale Aanamneza sociale Anamneza dentale • • • Rutinore Emergjente Shkaqe të tjera Çka përmban anamneza dentale? 15 .mag.Cron-it Prekancerozat Tumoret malinje Diagnoza dhe planifikimi i tretmanit në stomatologji • • • • • • • Përcaktimi i diagnozës Anamneza Ekzaminimi klinik Rentgengrafia Matja e vitalitetit Analizat laboratorike dhe mikrobiologjike Ekzaminimet speciale (TC. R.Diabeti dhe manifestimet orale Manifestimet orale te çrreg gi-S.

diaret. rakiti) Trakti urogjenital (insuficienca renale) Epilepsia Hepatiti Të mentat mentale dhe fizike Mjekimi Hospitalizimi Ekzaminimi klinik Egzaminimi ekstraoral: • • • • • Dukjae jashtëme Egzaminimii kokës në profil dhe “an face” Egzaminimi i syve Egzaminimi i nyjes temporo-mandibulare . etj) Sistemi endokrin (diabeti. 16 . Kontrollii qafës dhe gjëndrave Egzaminimi intraoral: – kontrollën e mukozës.– – – Ankesat kryesore Historinë e kaluar Të dhënat mbi kujdesin shtëpiak preventiv Anamneza medicinal • • Të dhënat që nga koha e shtatëzanisë dhe më pas Anamneza sistemore: – – – – – – – – – • • Gjendja e sistemit kardiologjik Sistemi respiratorik Sistemi hematologjik Sistemi gastrointestinal (tretja. vjelljet.

rrënjë (më të holla.vestibulumit dhe mukozës bukale. • • • • • • • • • • • madhësia.gjuhës. dimenzioni mezio-distal i kunorës bedemin dentin-smalt. Kontrolli i gingivës.k & o. divergjente në mes veti). naltësi e kurorave. Kontrolla/ekzaminimi mukozës. Kontrolli i gjuhës dhe regjionit subgingival. -sipas pozitës së dhëmbit 17 .– – periodonciumin dhe dhëmbët. më të gjata. Ekzaminimi i dhëmbëve Veçorit dalluese të dhëmbëve sipas denticionit.qiellzës • • • • • Kontrolli i buzëve. ngjyra tuberkulat e dhëmbëve më pak të theksuar dhe të abraduar shtresa e indeve të forta dhoma pulpare brirët e pulpës Planifikim e tretmanit • • Intervenimet e Prioritetit I (parë): intervenimet urgjente Intervenimet e Prioritetit II (dytë): s. Kontrolli i qellzës së fortë dhe të butë. -sipas dhëmbit.i. sipërfaqa liguale dhe bukale e dhëmbëve primar konvergjon drejt sipërfaqës okluzale. Raporti ndërnofullor (okluzioni).

Mënyra e të ushqyerit. bakteriet dhe pllaku dental. -“dhëmbët infektues” • • • Intervenimet e Prioritetit III (tretë): ndërhyrjet endodontike. Higjiena orale.-sipas patologjisë. etj) Patologjitë orale • Patologjitë e indeve të forta: • • Kariesi dental-caries dentis Sipas OBSh. ngritja kulturore. Faktori social (k. Lokalizimi i kariesit te dhëmbët e qumështit -kariesi fisural -kariesi aproksimal -kariesi cirkular 18 . Kartoni i regjistrimit të statusit dental.një ga sëmundjet më të përhapura në botë Etiologjia dhe patogjeneza • • • • Struktura e dhëmbit. Gjendja e përgjithëshme shëndetësore. ushqimi (karbohidratet) dhe faktori kohë. migracimi. Intervenimet e Prioritetit IV (katërt):rruajtësit e hapsirës Intervenimet e Prioritetit V (pestë): Rehabilitimi protetikor Faktorët determinues për planifikim të tretmanit • • • • • • • Përvoja e mëherëshmë nga sëmundjet. Historia (anamneza) familjare.ekonomike.

histiocite Pulpa+cavum pulpae=endodonti. Qelizat: fibrocite. limfatike dhe fije nervore. cistike Mataplazoni Kalcifikimi 19 . gjuha me qime Sëmundjet e pulpës • • Cavum pulpae Funksioni: – – – – • • • • formativ. senzorik dhe mbrojtës Pulpa koronare dhe pulpa radikulare Enët të gjakut. nutritiv.Semundjej e gjuhes • • • • Lingua Plicata Glossitis rhombica mediana Lingua geografica lingua migrans. glossitis superficialis Lingua nigra. q. lingua villosa. mezenkimale. gjuha e zezë. Ndryshime degjenerative te pulpes: – – – – – – Degjenerimi yndyrorë Fibroza Atrofia Nd.

Ndryshimet inflamatore • Sipas rrjedhës: – – • Akut Kronik Sipas shtrirjes/përfshirjes – – Parcial total • Sipas eksudatit – – Seroz purulent • Siaps reagimi në noksën agresive – – Proliferativ Nekrotik/gangrenoz Sëmundjet e parodonciumit • Shkaktarët: – – • • Lokal: Depozitimet në dhëmbë: – – – – – – pelikula. materia alba. pigmentimet. guri Lokal Të përgjithshëm/sistemik Depozitime e buta 20 . pllaku. debrisi.

Kariesi Guri i dhëmbit. Materiet toksike. është depozitimi i butë lehtë i ngjitur për sip. leukocite.epit. biokimia. kontrolla e pllakut (pllakologjia). 21 .. Materia alba. Lezionet e gingivës etj. përbëhet nga: – bakteret. Çrregullimet endokrine. q. Faktorët jatrogjen. Imunologjike etj. proteine e pësh. Faktorët e përgjithshëm: • • • • • • • Faktorët nutritiv. struktura. Konkrementet subgingival. Roli i pllakut. • • Debrisi-retencioni i ushqimit Guri-mineralizimi i pllakut: – – supraginigival subgingival Faktorët lokal • • • • • • • • • Anomalit Okluzioni traumatik Impaktimi i ushqimit. Diskrazionet e gjakut. formimi. të dhëmbit. Faktorët psikosomatik. Shprehitë e këqia.• • • Denatyrimi i glykoproteineve të pështymës (pelikula)+bakteret=pllaku dental. bakteriologjia. të deskuamara. Faktorët trashëgues. parandalimi.

Sëmundjet e mukozës orale • • • • Cheilitis Stomatitis Palatitis Gingivitis Cheilitis exfoliativa Etiologjia Pasqyra klinike -forma e thatë -forma e lëngët • • Cheiliti angular Cheilitis glandualris Sipas ndryshimeve morfologjike-efloreshenca: • • • • • • • Stomatitis maculosa Stomatitis vesiculosa Stomatitis bullosa Stomatitis pustulosa Stomatitis plaqueosa Stomatitis erosiva Stomatitis ulceroza Semundjet e gjuhes • Glossitis rhombica mediana 22 .

anomalit ortodontike Gingivitis hiperplastica Gingiviti fibromatoz Përcaktimi i diagnozës • • • • • • Anamneza Ekzaminimi klinik Rentgengrafia Matja e vitalitetit Analizat laboratorike dhe mikrobiologjike Ekzaminimet speciale (TC. R. Etiologjia Faktori primar-pllaku dental Faktorët favorizues Klasifikimi Gingivitis catarrhalis Gingivitis hyperplastica Gingivitis fibromatosa Gingivitis ulceronecroticans • • • • Gingivitis catarrhalis Faktorët favorizue.mag. glossitis superficialis Gingivitet Epidemiologjia OBSH mbi 80%. etj) 23 ..• Lingua geografica lingua migrans.

rakiti) Trakti urogjenital (insuficienca renale) Epilepsia Hepatiti 24 . vjelljet.Anamneza • • • Anamneza stomatologjike Anamneza medicinal Anamneza stomatologjike – – – Të dhënat e përgjithshme Anamneza dentale Aanamneza sociale Anamneza dentale • • • • Rutinore Emergjente Shkaqe të tjera Çka përmban anamneza dentale? – – – Ankesat kryesore Historinë e kaluar Të dhënat mbi kujdesin shtëpiak preventiv Anamneza medicinal • • Të dhënat që nga koha e shtatëzanisë dhe më pas Anamneza sistemore: – – – – – – – – Gjendja e sistemit kardiologjik Sistemi respiratorik Sistemi hematologjik Sistemi gastrointestinal (tretja. diaret. etj) Sistemi endokrin (diabeti.

25 .vestibulumit dhe mukozës bukale. Kontrolli i qellzës së fortë dhe të butë. periodonciumin dhe dhëmbët. Kontrolli i gjuhës dhe regjionit subgingival. Kontrolli i gingivës.gjuhës. Raporti ndërnofullor (okluzioni). Kontrolla/ekzaminimi mukozës.qiellzës • • • • Kontrolli i buzëve.– • • Të mentat mentale dhe fizike Mjekimi Hospitalizimi Ekzaminimi klinik: -ekzaminim klinik intraoral -ekzaminimi klinik ekstraoral Egzaminimi ekstraoral• • • • • Dukjae jashtëme Egzaminimii kokës në profil dhe “an face” Egzaminimi i syve Egzaminimi i nyjes temporo-mandibulare . Kontrollii qafës dhe gjëndrave Egzaminimi intraoral – – – kontrollën e mukozës.

sipërfaqa liguale dhe bukale e dhëmbëve primar konvergjon drejt sipërfaqës okluzale. divergjente në mes veti). Kartoni i regjistrimit të statusit dental. • • • • • • • • • • • madhësia. -“dhëmbët infektues” • • • Intervenimet e Prioritetit III (tretë): ndërhyrjet endodontike. naltësi e kurorave. Intervenimet e Prioritetit IV (katërt):rruajtësit e hapsirës Intervenimet e Prioritetit V (pestë): Rehabilitimi protetikor Faktorët determinues për planifikim të tretmanit • • Përvoja e mëherëshmë nga sëmundjet.i. -sipas pozitës së dhëmbit -sipas patologjisë. 26 . dimenzioni mezio-distal i kunorës bedemin dentin-smalt. ngjyra tuberkulat e dhëmbëve më pak të theksuar dhe të abraduar shtresa e indeve të forta dhoma pulpare brirët e pulpës Planifikim e tretmanit • • Intervenimet e Prioritetit I (parë): intervenimet urgjente Intervenimet e Prioritetit II (dytë): s. rrënjë (më të holla. -sipas dhëmbit.Ekzaminimi i dhëmbëve Veçorit dalluese të dhëmbëve sipas denticionit.k & o. më të gjata.

Gjendja e përgjithëshme shëndetësore. Mënyra e të ushqyerit. Higjiena orale. ngritja kulturore. migracimi. uniforma e punës Negatoskopi Doboshat për tupfera(tampona) Veshkoret Paisjet ndihmese/plotesuese te ordinances janë: • • Kasetat metalike me madhësi të ndryshme Kanta higjienike për mbeturina 27 . etj) Hapsira dhe paisjet e ordinancës stomatologjike Hapësira e ordinancës stomatologjike përbëhet nga: • • • • Dhoma për ordinance Pritorja Dhoma e aparaturës së rentgenit Dy ëC(toaleta) me parahapsire. lavaman dhe ujë të rrjedhshëm Paisjet kryesore te ordinances janë: • • • • • • • • • Aparati i unitit bashkë me karrigën për terapeutin Karriga stomatologjike për pacientin Karriga për infermierën(puna me katër duar) Autokllavi me bazament Rentgeni stomatologjik me paisjet e nevojshme teknike dhe mbrojtëse Dollapet (vitrinat) për medikamente.ekonomike.• • • • • Historia (anamneza) familjare. instrumente. Faktori social (k. kompresa sterile.

aspiratori dhe tasna për vendosjen e tyre Kompleti i frezave të celikut dhe diamantit për preparimin e kavitetit Komplenti i frezave për grryerje të dhëmbëve Goma e koferdami Kompleti i instrumenteve intrakanalikulare (nerv-gjilpërat. sonda klinike dhe paradontale. poentat për tharje të kanalit.• • • • • • • • Konteinerët për gjilpëra dhe qelq Konteinerët për instrumentet për një përdorim Ventilatori ose aparati i klimës Uniforma për ekipin mjekësor Kompresat sterile dhe gazat e paketuara Tavolina e punës me dy karriga Raftet për kartotekë Varëse për tesha Instrumentet në ordinancën e praksës së përgjithshme stomatologjike • • • • • • • • • • • • • • • • Pjesamentet dhe kundërkandet Aparati me ultratingull (kavitroni) për largimin e depozitimeve të forta nga dhëmbët Aparati për përzierjen e kapsulave të amalgamit (amalgamatori) Termaokauteri me paisjet e nevojshme Aparati për matjen e vitalitetit Aparati për matjen e gjatësisë së kanalit të rrënjës (endometri-apekslokatori) Instrumentet për ekzaminim-pasqyra. poentat e gutaperkës ose metalike Instrumentet për mbushje me amalgam Instrumentet për mbushjet e silikateve Instrumentet për mbushjet me kompozite Instrumente për lustrimin e mbushjes Instrumentet manual pë terapinë paradontale iniciale (konkrementet supragingivale. pinceta. grryerje dhe lustrim (lëmim) të rrënjës së dhëmbit 28 . miler-gjilpërat. zgjeruesit e kanalit.

13.15) Mbajtësit e skalperëve Mbajtësit e gjilpërave Gjilpërat e fabrikuara me penj kirurgjik të numrave të ndryshëm Kompletet e lugëve për marrjen e masës Tasi i gomës me shpatull për përzierjen e materialit për masa Shpiritus llampa Thika për dyll Danat për protetikën klinike Dentimetri Mbajtësi i vatës Ena e qelqit për vaterollna Llojet e ndryshme të shpatullave Llojet e ndryshme të mjeteve për përzierje (metalike. opallit) dhe Ena për dezinfektim Paisjet e laboratoriumit stomatologjik: • • • • • Tavolina dhe karriga dentare për teknikun Tavolina për gips Tavolina ndihmëse Digestori Rezervuari për masat për derdhje 29 . qelqit.11.• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Pincetat anatomike dhe kirurgjike Gjilpërat dhe shiringat për një përdorim Kompleti i danave për ekstrakcionin e dhëmbëve të denticionit të qumështit Kompleti i danave për ekstrakcionin e dhëmbëve të denticionit të përhershëm Danat për ekstrakcionit e rrënjëve të dhëmbëve të sipërm dhe të poshtëm Llojet e ndryshme të llozave për ekstrakcionin e dhëmbëve Gërshërët e drejta dhe të lakuara për ekscizionin e mukozës Brisqet kirurgjike (skalperët nr.

• • • • Rezervuari për gips Motori teknik për përpunim Motori për polirim Pjesamenti teknik • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aparati për pregaditjen e modelit Aparati për vakuum përzierje dhe deponim Aparati për vendosjen paralele të kunjave Vibratori Paralelometri Aparati për shkrirjen e dyllit Peshorje precise Artikulatori Furra për shkrierjen e kivetës Furra për pjekjen e kivetës Aparati për deponim Presa Zallorja për metal Aparati për polimerizim Aparati për prerjen e gipsit Kompresori Ventilatori Uniforma mbrojtëse e punës Mantilat e bardhë Dullapi për teknikun e dhëmbëve 30 .

Kategorizimi i pacientëve në praktikën stomatologjike-kazuistika stomatologjike Ndahen në dy grupe: 1.kazuistika akute 2. Rastet akute ose urgjente . Rastet kronike – kazuistika kronike • • Kazuistika akute Mund të kategorizohet në bazë të:  Shenjave dhe simptomeve të sëmundjes  Procedurave terapeutike ose tretmaneve  Diagnoza e sëmundje Në bazë të shenjave akute dhe simptomeve sipas prioriteteteve:  Pengesat në frymarrje me rrezik për ngulfatje  Gjakderdhja profuze  Dhimbja orofaciale  Infeksionet akute të regjionit maksilofacial Pengesat në frymarrje me rrezik të frymzënjës në kazuistikën stomatologjike qëndrojnë te:  Edema anafilaktike e rrënjës së gjuhës (radix lingue) dhe laringsit  Aspirimi i trupave të huaj (corpora aliena)  Sulmit akut asmatik  Sulmit epilektik nëse gjuha është në pozitë të obstrukcionit respirator Gjakderdhjet akute • • • Lëndimi i enëve të mëdha të gjakut Lëndimet drastike traumatike Koagulopatitë 31 .

Sanimi I gjakderdhjeve akute • • • Hemostaza mekanike. Kirurgjike medikamentoze Dhimbja • • • • • • Më e shpeshtë dhimbja e dhëmbit-odontalgjia Dhimbja e pulpës-pulpalgjia Neuralgjia e n.trigeminal Dhimbja e sinuseve paranazale Dhimbje si pasoj e infeksionit të indeve të buta Terapia: simptomatike dhe etiologjike Kazuistika kronike • • • Të lidhur me stomatologun-gjithë jetën Zakonisht dy-tri kontrole në vitë Edukimi shëndetësor oral – – – Edukimi familjar Në entet parshkollore shkollë Problematika në kazuistikën stomatologjike  Kariesi me komplikimet e tij  Sëmundjet parodontale me komplikime e tyre  Anomalitë e okluzionit me pasoja  Sëmundjet e indeve të buta të hapsirës së gojës dhe gjëndrave të pështymës  Sëmundjet e nofullave 32 .

 Sëmundjet potenciale me komplekse fokale (Fokalozat) Përshkrimi i prioriteteve në kazuistikën kronike stomatologjike  Edukimi. preventive Parandalimi-kushti trhemelor për shëndet të mirë Më efikase më e lirë. më e sigurt Higjiena e mirë orale Kontrolla e ushqimit Vizitat stomatologjike Programi i prevencës së shëndetit oral  ndahet sipas 6 periudhave moshore  Periudha fetale  Periudha prej lindjes – 2-vjecare(denticioni i qumështit i përfunduar 33 . instrukcioni dhe motivimi i pacientëve për higjienë më të mirë orale  Ekstrakcioni i dhëmbëvë me prognozë jo të “pashpresë”  Eliminimi i iritacioneve lokale orale  Sanimi i kariesit  Mjekimi endodontik  Mjekimi i parodonciumit  Mjekimi i lezioneve të mukozës orale  Mjekimet kirurgjike orale  Analiza e okluzionit me balansim  Trajtimet ortodontike  Sanimet protetikore  Vizitat kontrolluese Higjiena Orale • • • • • • Meret st.

34 . tolerant dhe I kuptueshëm nga ana e pacientit që do të thot duhet të flitet me fjalor të pacientit. Në ordinancë me pacientin nuk diskutohet por me pacientin bisedohet dhe ky është kushti kryesor në arritjen e besimit të plotë në mes të pacientit dhe mjekut. thellësis së xhepave. Fonesit). Bassit. gingival. Periudha prej 3-6 vjecare  Periudha prej 7-18 vjecare  Periudha prej 19-44 vjecare  Periudha mbi moshën 45-vjecare Fazat e programit për shëndet oral • • • • • • • • Faza e shtatzensise Faza e socializimit primare te femiut (0-6vjeq) Faza e socializimit sekondare te femiut(7-11 vjeq-cikli I ulet I edukimit fillore) Faza prej moshës12-18 vjeqare (klasët e larta dhe shkolla e mesme) Faza prej moshës 19 vjeqare dhe më të vjetër Faza e të rriturve që manifestohet me sëmundje dento-orale kronike Faza prej 65 vjetëve edhe më të vjetër (popullacioni gerantolog) Për motivim të sukseshëm të pacientit për rruajtjen e shëndetit oral më e rëndësishmja është krijimi I besimit të ndersjellt në mes të mjekut dhe pacientit.) Motivimi i pacientit • • • • • • Pacienti duhet të motivohet gjatë vizitave të tij në ordinancë Ti shpjegohet natyra e sëmundjes Ti tregohen depozitimet (të forta dhe të buta) në dhëmbë të cilat ndikojnë në keqësimin e shëndetit oral (nëse ekzistojnë mundësitë përmes mikroskopit ti tregohet përbërja e pllakut) Të përcaktohet indeksi i higjienës orale (pllakut. paradontiti. rëndësia e higjienës orale etj) Ti demonstrohet njëra nga metodat e pastrimit të dhëmbëve e cila metod indikohet tek ai pacient (rotative. lezionet e mukozës etj. gjakderdhjes së papillës. Të kontrollohet kuantiteti i indekseve të matur dhe të fillohet sipas rradhës reduktimi i tyre. Pacientit duhet në mënyrë popullore dhe të thjeshtë ti shpjegohet natyra e sëmundjes së tij (kariesi. Në motivimin dhe edukimin e pacientit për rruajtjen e shëndetit oral duhet të jemi të durueshëm. Stillmanit.

brusha për harsirën interdentale.• Të preferohet seti për mirëmbajtjen e higjienës orale (brusha-lloji. shpërlarësit e gojës. rrëmojsat speciale. pasqyra stomatologjike. pasta. brusha elektrike). peri interdental. indikatorët e pllakut. Sanimi i kariesit Në bazë të lokalizimit dhe në bazë të preparimit të kavitetit Black-u ka ndarë kariesin në pesë klasë: Klasa e parë – kariesi dhe preparimi në sipërfaqet okluzale të dhëmbëve anësor Klasa e dytë – kariesi dhe preparimi në sipërfaqet aproksimale në dhëmbët anësor Klasa e tretë – karijesi dhe preparimi ne sipërfaqet aproximale te dhëmbëve frontal Klasa e katert –kariesi dhe preparimi ne sipërfaqet aproximale me përfshirjen e teheve incizale Klasa e pestë-kariesi dhe preparimi në pjesën cervikale të gjithë dhëmbëve nga ana vestibulare dhe orale Trajtimi i parodonciumit • • • • Trajtimi i tërësishëm i parodonciumit bëhet në bazë të tri principeve themelore: Të eliminohet shkaktari me largimin e depozitimeve në dhëmbë dhe kontrollimi i pllakut Të forcohet rezistenca e indeve me eliminimin e hapsirave retinuese në harkun dentar ndërsa me koreksionin e okluzionit të formohen raportet funksionale dhe higjienike në gojë Të formësohet(modelohet) forma anatomike me koreksionin dhe eliminimin e indit lokal te destruktuar Shërimi i parodontit • • • Principe themelore të mjekimit të parodonciumit realizohen në dy tretmane terapeutike: Terapia iniciale e parodontit Terapia kirurgjike e parodontit Terapia iniciale e parodontit • • Terapinë iniciale të parodontit e përbëjnë: Fizioterapia orale – higjiëna orale 35 .

nofullave. simptomatike dhe etiologjike. përmirësimi i higjienës oralë. rryma galavanike. shpërlarje me dezinficient. Koreksioni i raporteve në mes dhëmbëve Terapia kirurgjike e parodontit • • • Është korigjim kirurgjik i indeve të forta dhe të buta të parodonciumit. Eliminimi i indit patologjik I paraprinë faza parapregaditore: – – – – vlerësimi i xhepit parodoontal. etj. larg. gjendja e mbushjeve-korigjimi. sanimi i gjendjeve inflamatore në indeve për rreth. me UT. dhëmbëve.dep. Terapia simptomatike: Të reduktohet dhimbja (analgjetik dhe anestetik) Të pengohet përhapja e infeksioneve sekondare (antiseptik) Nëse është paraqit infeksioni (antibiotik) Të sanohet inflamacioni (antiflogjistik) Të stimulohet epitelizimi (epitelizans) Shërimet oralo-kirurgjike • • Kirurgjia orale-meret me shërimin kirurgjik të hapsirës së gojës.. Shërimi i lezioneve orale • • • • • • • Diagnoza: topografike. morfologjike.– – – – • masazha e gingivës. Ekstrakcioni i dhëmbëve-metodë ireverzibile 36 . pjesërisht të kokës dhe fytyrës.

dg: punksioni. biopsia.• “5-6 vjet studime për të nxjerr dhëmbë?” Studentët mësohen për: • • • • • • • • • • • • • • Dhënje të anestezionit lokal (plexus anestezioni. bllok anestezioni) Nxerrja/ekstrakcioni i dhëmbit Ekstrakcioni i rrënjëve Hemostaza Incizioni i proceseve purulente Apikotomia Operacioni i cistave dhe tumoreve Sanimi i dhëmbëve të traumatizuar Korigjim e defekteve të ndryshme orale Met. etj) Kiretazha Ekscizioni-gingivektomia dhe gingivoplastika Modifikimi i lambos Kirurgjia oseale dhe mukogingivale 37 . eksfoliacioni.