You are on page 1of 38

Κ΢ΙΤΙΚΘ ΣΚΕΨΘ

ΩΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΘΣ Ο΢ΓΑΝΩΣΘΣ
ΚΑΙ ΤΘΣ ΑΝΑΡΤΥΞΘΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
ΚΑΙ ΡΩΣ ΚΑΛΛΙΕ΢ΓΕΙΤΑΙ

ΑΝΔ΢ΕΑΣ ΔΘΜΘΤ΢ΙΟΥ

Ο ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΚΑΛΕΙΤΑΙ:
• Να αποφαςίςει πωσ κα παρουςιάςει τισ πλθροφορίεσ
για να είναι κατανοθτζσ ςτουσ μακθτζσ του.
• Να ρυκμίςει τθ ροι του μακιματοσ ϊςτε οι μακθτζσ να
μποροφν παρακολουκιςουν, να αφομοιϊςουν και να
εμπεδϊςουν.
• Να διαςφαλίςει ότι οι μακθτζσ κυριαρχοφν πάνω ςτισ
ζννοιεσ και τισ μεκόδουσ παραγωγισ των εννοιϊν και τισ
ζχουν διακζςιμεσ για το μζλλον.
• Να κζςει το μάκθμα ςτο ιςτορικό και το επιςτθμολογικό
του πλαίςιο.
• Να ςυντονιςτεί με μακθτζσ διαφορετικϊν δυνατοτιτων.

Ο ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ Ρ΢ΕΡΕΙ ΝΑ ΓΝΩ΢ΙΗΕΙ
• Ρωσ εργάηεται ο νουσ για να καταγράφει, να
κατανοεί, και να παράγει ζννοιεσ και ιδζεσ.
• Ρωσ οι δυνατότθτεσ αυτζσ διαφοροποιοφνται
με τθν ανάπτυξθ.
• Ρωσ, γιατί, και που διαφζρουν οι άνκρωποι
μεταξφ τουσ ςτισ πιο πάνω δυνατότθτεσ.

ΡΑ΢ΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΘΝ Ψ
• ΓΝΩΣΤΙΚΘ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
– ΡΕΤΥΧΕ
• ΜΑΘΘΣΘ
• ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥ΢ΓΙΕΣ ΣΕ Ρ΢ΑΓΜΑΤΙΚΟ Χ΢ΟΝΟ
• ΑΝΑΛΥΣΘ ΡΕΔΙΩΝ ΓΝΩΣΘΣ (Ρ. Χ., ΜΑΘΘΜΑΤΙΚΑ,
ΦΥΣΙΚΘ)

– ΑΡΕΤΥΧΕ
• Ρ΢ΟΣΔΙΟ΢ΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟ΢ΩΝ
• Ρ΢ΟΣΔΙΟ΢ΙΣΜΟ ΤΘΣ ΑΝΑΡΤΥΞΘΣ
• Ρ΢ΟΣΔΙΟ΢ΙΣΜΟ ΤΟΥ ΢ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ

ΡΑ΢ΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΘΝ Ψ
• ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΘ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
– ΡΕΤΥΧΕ
• ΣΤΑΔΙΑ: ΡΟΙΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟ΢ΕΣ ΣΤΘΝ ΚΑΤΑΝΟΘΣΘ
• ΕΝΕ΢ΓΘΤΙΚΟΣ ΢ΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ
• ΚΟΙNΩΝΙΚΘ ΣΤΘ΢ΙΞΘ (VYGOTSKY)

– ΑΡΕΤΥΧΕ
• ΑΝΑΛΥΣΘ ΤΩΝ ΜΘΧΑΝΙΣΜΩΝ ΜΑΘΘΣΘΣ-ΕΡΕΞΕ΢ΓΑΣΙΑΣ
• Ρ΢ΟΣΔΙΟ΢ΙΣΜΟΣ ΕΝΔΟ- ΚΑΙ ΔΙΑΤΟΜΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟ΢ΩΝ ΣΤΘΝ
ΑΝΑΡΤΥΞΘ
• Ρ΢ΟΣΔΙΟ΢ΙΣΜΟΣ ΤΘΣ ΣΧΕΣΘΣ ΜΕ Ρ΢ΑΓΜΑΤΙΚΑ ΡΕΔΙΑ
ΓΝΩΣΘΣ

ΡΑ΢ΑΔΟΣΕΙΣ ΣΤΘΝ Ψ
• ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟ΢ΩΝ
– ΡΕΤΥΧΕ
• ΔΙΑΓΝΩΣΘ ΝΟΘΜΟΣΥΝΘΣ (IQ)
• Ρ΢ΟΒΛΕΨΘ ΣΧΟΛΙΚΘΣ ΕΡΙΔΟΣΘ

– ΑΡΕΤΥΧΕ
• Ρ΢ΟΒΛΕΨΘ ΤΘΣ ΕΝΔΟΑΤΟΜΙΚΘΣ ΡΟΙΚΙΛΙΑS
(GUILDFORD, THURSTONE, GARNDER)
• ΑΝΑΛΥΣΘ ΤΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥ΢ΓΙΩΝ
• ΑΝΑΡΤΥΞΘ

Χ΢ΕΙΑΗΟΜΑΣΤΕ
• ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΘΕΩ΢ΙΑ ΓΙΑ
– ΤΘΝ Α΢ΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΘ ΤΟΥ ΝΟΥ
– ΤΘΝ ΑΝΑΡΤΥΞΘ ΤΟΥ ΝΟΥ
– THN Α΢ΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΘ ΤΘΣ ΓΝΩΣΘΣ
– THN ΑΝΑΡΤΥΞΘ ΤΘΣ ΓΝΩΣΘΣ
– THN ΡΑΙΔΕΙΑ, ΜΑΘΘΣΘ, ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ
– TA ΚΙΝΘΤ΢Α-ΣΥΝΑΙΣΘΘΜΑΤΑ

Επειςοδιακι
ολοκλιρωςθ

ΡΕΔΙΑ
Κατθγορίεσ
Αρικμοί
Αιτιότθτα
Χϊροσ
Οι άλλοι

ΕΜ
ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΤΙΚΘ
ΙΚΑΝΟΤΘΤΑ

Εκτελεςτικόσ
ζλεγχοσ

ΣΥΝΕΙΔΘΣΘ
Λφςθ
προβλθμάτων

νοθτικά
μοντζλα

Αυτοζλεγχοσ

ΣΥΝΑΓΩΓΘ
Εννοιολογικι
αλλαγι

ΣΥΜΕ΢ΑΣΜΑΤΩΝ
ΕΡΑΓΩΓΘ
ΡΑ΢ΑΓΩΓΘ

Μεταναπαράςταςθ

ΑυτοΡαρακολοφκθςθ
Αυτοαναπαραςταςθ
Αυτο-ζλεγχοσ
Αναλογιςμόσ

ΑΡΟΜΟΝΩΣΘ ΜΕΤΑΒΛΘΤΩΝ
διαςφάλιςε ότι θ διαφορά ςτθν ταχφτθτα οφείλεται μόνο ςτο βάροσ

Λεκτικζσ αναλογίεσ
• 1) ink : pen :: paint :: - [color, brush, paper].
• 2) bed : sleep :: - [paper, table, water] : --- [eating, rain, book].
• 3) (children : parents :: family) ::: (students : teachers :: [school, education, lesson])
• 4) {(tail : fish :: feed : mammals) ::: - [movement, animals,
vertebrates]} :::: {(propeller : ship :: wheels : car) ::: [vehicles, transportation, carriers]}

Ραραγωγικι ςκζψθ

If animals live in a cage then they are not happy. The bird is happy =>
[the bird lives in the cage, the bird does not live in the cage, none of the
two].

If peacocks have more beautiful feathers than cocks and sparrows have
more uglier feathers than peacocks => [sparrows have more beautiful
feathers than peacocks, sparrows have more uglier feathers than
peacocks, none of the two].

If the bird is in the nest then it sings; the bird sings => [the bird is not in
the nest, the bird is in the nest, none of the two].

If elephants are heavier than horses and if elephants are heavier than
dogs => [horses are heavier than dogs, elephants are heavier than dogs,
none of the two].

Εγκλειςμόσ τάξεων

Μιτρεσ Raven

Μακθματικι ςκζψθ




Ρ΢ΑΞΕΙΣ
9*3=6
(2 # 4) @ 2 = 6
(3 * 2 @ 4) # 3 = 7
(3 # 3) * 1 = (12 @ 3) $ 2







ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ
6 : 12 :: 8 : ?
6 : 3 :: 8 : ?
3 : 9 :: 6 : ?
3 : 1 :: 6 : ?
6 : 8 :: 9 : ?
6 : 4 :: 9 : ?




ΑΛΓΕΒ΢Α
Specify x, given that x = y + 3 and y=1
Specify m given that m = 3n + 1 and n = 4
Specify x, given that x = y + z and x + y + z = 20).

Cognitive self-representation
(scale: 1 – 7)











I make decisions quickly
I learn fast
I can easily remember a new phone number
I can easily monitor (or change) my thoughts (or emotions etc.)
I can easily see the relation between things which appear unrelated
I immediately solve everyday problems involving numbers
When something I use spoils, I try to think of all the possible reasons that
might have caused it
To find out which of my guesses is correct, I proceed to methodically
consider each time only the things my guess proposes
I retain a very clear picture of things
I orient myself easily in a strange place if I am given instructions
I understand easily the intentions of others before they express them
I am interested in understanding others' problems

Πολσδιάζηαηες αναλογικές ζτέζεις
Γενικεύζεις
Αθηρημένα ζσμπεράζμαηα

Γιζδιάζηαηες αναλογικές ζτέζεις
Γύο μεηαζτημαηιζμοί

Μονοδιάζηαηες αναλογικές ζτέζεις
Απλοί μεηαζτημαηιζμοί

Λογικές πλάνες
“αν p ηόηε q, -p, …”
“αν p ηόηε q, q, …”

Λογικώς έγκσρα ζσμπεράζμαηα: ΑΑ
“αν p ηόηε q, -q, άρα –p”
Βέβαια ζσμπεράζμαηα
Άρνηζη ηων προηάζεων

Λογικώς έγκσρα ζσμπεράζμαηα: ΘΛ
“αν p ηόηε q, p, άρα q”
Βέβαια ζσμπεράζμαηα
Καηαθαηικές προηάζεις

7

Inductive Reasoning
Deductive Reasoning
650

600

550

500
Level 1

Level 2

Working Memory Simple Storage Capacity

Speed of Processing Mean RT (ms)

700

Inductive Reasoning
Deductive Reasoning

6
5
4
3
2
1
0

Level 3

Level 1

Reasoning Level

Level 3

7
Inductive Reasoning

1900

Deductive Reasoning

1800
1700
1600
1500
1400
1300
1200
1100
1000

Working Memory Executive Functions
Capacity

2000
Control of Processing Mean RT (ms)

Level 2
Reasoning Level

Inductive Reasoning
6

Deductive Reasoning

5
4
3
2
1
0

Level 1

Level 2

Level 3

Level 1

Reasoning Level

Developmental level of reasoning as a function of processing efficiency
and working memory

Level 2
Reasoning Level

Level 3

DOMAINS

WM

Infancy: Core
operators

Infancy: 1
Preschool: 2
Early childhood: 3
Early adolescence: 4

Episodic
integration

Preschool: dual

HYPERExecutive control

Implicit
metarepresentation

Late adolescence: 5

representation
Early childhood:
Logical necessity
Early adolescence:

Mental

Problem solving

Self-awareness
models

suppositional
thought
Late adolescence:
Principled thought

INFERENCE

Early Adulthood:
Systematic thought

Conceptual
change

Analogy by similarity
Implicit reasoning
Modus ponens
Modus tolens
Fallacies

COGNITION

Metarepresentation

Thinking as
internal mental
activity
Stream of
consciousness and
inner speech
Constructive
nature of thought
Differentiation
between different
thought domains
Differentiation
between processes
and underlying
rules

General developmental trends

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΑ Ο΢ΟΣΘΜΑ
• 0-2: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΥΡΟΚΕΙΜΕΝΟ
– ΘΕΜΕΛΕΙΩΔΘΣ ΦΥΣΙΚΘ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

• 3-4: ΔΙΡΛΘ ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΣΘ
– ΘΕΩ΢ΙΑ ΝΟΥ, ΔΙΑΚ΢ΙΣΘ ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΟΥ-Ρ΢ΑΓΜΑΤΙΚΟΥ,
ΚΑΤΑΝΟΘΣΘ ΤΟΥ ΢ΟΛΟΥ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ

• 7-8: ΛΟΓΙΚΘ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΘΤΑ
– ΚΑΤΑΝΟΘΣΘ ΤΩΝ ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΘΛΕΞΑ΢ΤΘΣΕΩΝ,
ΣΥΓΚ΢ΟΤΘΜΕΝΘ ΑΝΑΛΥΣΘ

• 12-13: ΕΙΚΑΣΙΑ
– ΣΚΕΨΘ ΓΙΑ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ, ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΙ

• 24-26: ΥΡΕ΢ΒΑΤΙΚΟΤΘΤΑ, ΜΕΤΑΘΕΩ΢ΙΑ
– ΕΡΙΣΤΘΜΟΛΟΓΙΚΘ Ρ΢ΟΣΕΓΓΙΣΘ ΣΤΘ ΓΝΩΣΘ, ΣΥΝΟΛΙΚΘ
ΚΟΣΜΟΘΕΩ΢ΙΑ

ΜΘΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΝΑΡΤΥΞΘΣ
• ΜΕΤΑ-ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΣΘ
– Ραραγωγι και χριςθ νζων αναπαραςτάςεων δια
τθσ τροποποίθςθσ, ςυςχζτιςθσ, διαςφνδεςθσ,
ςυγχϊνευςθσ των υπαρχουςϊν
αναπαραςτάςεων.
– Συμβολιςμόσ: Αναπαράςταςθ των
αναπαραςτάςεων (π.χ., γλϊςςα, μακθματικά
ςφμβολα, νζα προςωπικά νοθτικά μοντζλα,
νοθτικοφσ κανόνεσ, κλπ.)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΤΙΚΘ ΓΕΝΕΣΘ
ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ Α΢ΙΘΜΟΥ
• 1.0,
2,
3,
4,
5, … άπειρο
• 1 < … 2 <… 3 <…4 < ...
1.1, ..1,9

• 1
• Ζνα

2.1, …

2.9

31,, … 3,9

2

3

δφο

τρία

4.1, … 4,9,

4 . . .
τζςςερα

Ανάπτυξθ τθσ μακθματικισ ςκζψθσ
0-2

Νηπιακά θεμελιώδη
μαθημαηικά, εικονική
κυδικοποίηζη, καηά
πποζέγγιζη εκηιμήζειρ

Ανηιληπηική απίθμηζη:
1+1=2

2-3

Ππυηο-ποζοηικά ζσήμαηα.

Δκθοπά ηηρ ακολοςθίαρ ηυν
απιθμηηικών ονομάηυν,
απόλςηερ κπίζειρ (λίγα, πολλά),
μονοδιάζηαηερ ζςγκπίζειρ
(λιγόηεπα, πεπιζζόηεπα)

3-4

Σςνηονιζμόρ ππυηοποζοηικών ζσημάηυν.

Σσήμα αύξηζηρ-μείυζηρ με
απίθμηζη => απόλςηορ &
ηακηικόρ απιθμόρ

5-6

Γιαζηαζιοποίηζη ηυν

Σσήμα αύξηζηρ-μείυζηρ +
απίθμηζη + απόλςηορ & ηακηικόρ
απιθμόρ = διαηήπηζη

ποζοηικών ζσημάηυν.

Ανάπτυξθ τθσ μακθματικισ ςκζψθσ
7-9

Σςνηονιζμόρ ποζοηικών
διαζηάζευν.

Γιαζηαζιοποίηζη ηηρ
ππαγμαηικόηηηαρ (μήκορ, βάπορ,
κλπ.)
8 ? 3 = 5 και α + 5 = 8
Απίθμηζη όλυν => ζςνεσήρ
απίθμηζη

10-12

Σύνθεηερ μαθημαηικέρ
δομέρ

2 / 4 = x ? 8;
Βπερ x, αν x = τ + 3, τ = 1

13-14

Σςνηονιζμόρ ζύνθεηυν
μαθημαηικών δομών

Ποιο είναι μεγαλύηεπο, 4/5 η 7/8

Γίκηςα ζύνθεηυν
μαθημαηικών δομών .

Βπερ x, αν x = τ + z και x + τ + z = 20;
Πόηε ιζσύει όηι L + M + N = L + P + N

15-16

Βπερ μ, αν μ = 3ν + 1 & ν = 4

Σχολικι επίδοςθ ςε ςυνάρτθςθ με τθν
ταχφτθτα, τθν εργαηόμενθ μνιμθ και το ςυλλογιςμό (Gf)
(θλικία: 7 to 12)

Σχολικι επίδοςθ ςε ςυνάρτθςθ με τθν
ταχφτθτα, ςυλλογιςμό (Gf), IQ, και τθν αυτο-αναπαράςταςθ
(θλικία: 10 to 18)

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΘΣ ΡΑΙΔΕΙΑΣ
1. Απόκτθςθ ανά πεδίο εξειδικευμζνων γνϊςεων και
δεξιοτιτων που ταιριάηουν ςτθν κάκε φάςθ
2. Οικοδόμθςθ γενικϊν μθχανιςμϊν ςκζψθσ και λφςθσ
προβλθμάτων
3. Βακμιαία κατανόθςθ τθσ ιςτορικισ και
επιςτθμολογικισ ςχετικότθτασ τθσ γνϊςθσ και των
κοινωνικϊν, πολιτικϊν, και οικονομικϊν τθσ
διαςτάςεων
4. Σοφι και ηυγιςμζνθ αυτοδιαχείριςθ ωσ προσ τον
κόςμο που οδθγεί ςε δθμιουργικζσ και ευτυχείσ
επιλογζσ ηωισ που εναρμονίηουν τισ προςωπικζσ
κλίςεισ με τισ κοινωνικζσ και ιςτορικζσ ανάγκεσ

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΑ Ο΢ΟΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΑΙΔΕΙΑ
• 0-2: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΥΡΟΚΕΙΜΕΝΟ
– ΘΕΜΕΛΕΙΩΔΘΣ ΦΥΣΙΚΘ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ : οργανωμζνθ εξερεφνθςθ που
λαμβάνει υπόψθ τθν αςτάκεια τθσ προςοχισ

• 3-4: ΔΙΡΛΘ ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΣΘ
– ΘΕΩ΢ΙΑ ΝΟΥ, ΔΙΑΚ΢ΙΣΘ ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΟΥ-Ρ΢ΑΓΜΑΤΙΚΟΥ, ΚΑΤΑΝΟΘΣΘ ΤΟΥ
΢ΟΛΟΥ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ: Άςκθςθ ςτθν πολλαπλότθτα των απόψεων και των
προςεγγίςεων

• 7-8: ΛΟΓΙΚΘ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΘΤΑ
– ΚΑΤΑΝΟΘΣΘ ΤΩΝ ΑΝΑΡΑ΢ΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΘΛΕΞΑ΢ΤΘΣΕΩΝ, ΣΥΓΚ΢ΟΤΘΜΕΝΘ
ΑΝΑΛΥΣΘ: άςκθςθ ςτισ αλλθλεξαρτιςεισ των αναπαραςτάςεων

• 12-13: ΕΙΚΑΣΙΑ
– ΣΚΕΨΘ ΓΙΑ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ, ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΙ: μετα-αναπαράςταςθ τθσ
αναπαράςταςθσ

• 24-26: ΥΡΕ΢ΒΑΤΙΚΟΤΘΤΑ, ΜΕΤΑΘΕΩ΢ΙΑ
– ΕΡΙΣΤΘΜΟΛΟΓΙΚΘ Ρ΢ΟΣΕΓΓΙΣΘ ΣΤΘ ΓΝΩΣΘ, ΣΥΝΟΛΙΚΘ ΚΟΣΜΟΘΕΩ΢ΙΑ:
άςκθςθ ςτθν επιςτθμονικι ςχετικότθτα.

ΡΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΡΕΔΙΑ
1. Ρυρθνικζσ δομζσ, νοθτικζσ πράξεισ, κανόνεσ, γνϊςεισ
πρζπει να αςκοφνται ανά πεδίο.
2. Θ από πεδίο ςε πεδίο γενίκευςθ δεν είναι αυτονόθτθ
και δεν χρειάηεται πάντα. Πταν δεν είναι ακριβισ ι
κατάλλθλθ δθμιουργεί παρανοιςεισ.
3. Θ γνϊςθ υπερβαίνει τα πεδία. Θ οικοδόμθςθ των
ςχζςεων πρζπει να γίνει ςυςτθματικά ϊςτε να
λειτουργιςει θ μετα-αναπαραςτατικι γζνεςθ
γενικϊν μθχανιςμϊν ανάλυςθσ και λφςθσ
προβλθμάτων και θ επιςτθμολογικι ενθμερότθτα για
τισ αλλθλεξαρτιςεισ των διαφορετικϊν διαςτάςεων
τθσ πραγματικότθτασ και τθσ γνϊςθσ.

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΕΞΕ΢ΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΡΑΙΔΕΙΑ
1. Θ ςχζςθ διακζςιμου δυναμικοφ επεξεργαςίασ και
απαιτιςεων των εννοιϊν ι των προβλθμάτων είναι θ
κρίςιμθ παράμετροσ για τθ μάκθςθ.
2. Στον ςχολικό αναπτυξιακό χρόνο, θ διάταξθ τθσ φλθσ ςτο
αναλυτικό πρόγραμμα πρζπει να ςζβεται τθ ςχζςθ αυτι.
3. Στον προςωπικό και ςχολικό μικρο-χρόνο, ουδείσ
λειτουργεί ςτο άριςτό του επίπεδο ςυνεχϊσ--πολφ
περιςςότερο ςτθν αρχι--και ςε καμία ςχολικι τάξθ οι
μακθτζσ δεν βρίςκονται ςτο ίδιο επίπεδο. Συνεπϊσ, ο
κακζνασ πρζπει να προςεγγίηεται ανά πάςα ςτιγμι με
ζνα φάςμα εννοιϊν θ προβλθμάτων που αρχίηουν
χαμθλότερα και καταλιγουν λίγο πιο πάνω από το άριςτο
επίπεδο του για το πεδίο.

ΑΣΚΘΣΘ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
1. Να παρακολουκείσ και να ζχεισ ςυνολικι εικόνα
τθσ επεξεργαςίασ.
2. Να καταγράφεισ τθ ροι τθσ πλθροφορίασ και να
τθ φρεςκάρεισ όςο χρειάηεται.
3. Να κυριαρχείσ πάνω ςε πζραν του ενόσ ζργου
ταυτόχρονα (π.χ., με εναλλαγζσ μεταξφ
ςυμπλεγμάτων πλθροφορίασ).
4. Να ςυνδζεισ μονάδεσ ςφμφωνα με τον είδοσ και
τον χρόνο τθσ παρουςίαςθσ.
5. Να αναςτζλλεισ τθν προςοχι ςου ςε άςχετεσ
πλθροφορίεσ.

ΝΟΘΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ, ΣΥΜΡΕ΢ΑΣΜΟΣ, ΚΑΙ ΡΑΙΔΕΙΑ

1. Θ διαδικαςία οικοδόμθςθσ πρζπει να είναι
επαρκϊσ κατευκυνόμενθ για τον κακζνα.
2. Θ δθμιουργία εναλλακτικϊν μοντζλων για κάκε
ζννοια και κάκε πρόβλθμα είναι παιδεία: είναι
το ηθτοφμενο τθσ κριτικισ ςκζψθσ.
3. Θ κωδικοποίθςθ, επιλογι, ςφνκεςθ, υπζρβαςθ,
και θ μετα-αναπαραςτατικι τυποποίθςθ των
μοντζλων ςτθρίηει και προωκεί τθν ανάπτυξθ.

Κ΢ΙΤΙΚΘ ΣΚΕΨΘ
Είναι μια διαδικαςία για
1. Τθν αξιολόγθςθ ιςχυριςμϊν,
2. Τον κακοριςμό του αν τα ςυμπεράςματα ακολουκοφν λογικά από τισ
μαρτυρίεσ,
3. Τθ κεϊρθςθ εναλλακτικϊν εξθγιςεων θ μοντζλων και τθ ςφνδεςθ του
κακενόσ με τισ δικζσ του υποςτθριχτικζσ μαρτυρίεσ και τθ λογικι
τεκμθρίωςθ .
4. Υιοκζτθςθ μιασ κζςθσ, ςτθ βάςθ των μαρτυριϊν και τθσ ςχετικισ
επιχειρθματολογίασ.
Συνεπϊσ:
1. Θ κριτικι ςκζψθ ςτθρίηεται ςτθ λογικι ανάλυςθ που ςυνυπάρχει με τθν
ευρφτθτα νου, τθν ανοχι τθσ αμφιβολίασ και μια ςτοχαςτικι,
ερωτθματικι ςτάςθ. Αυτι κακοδθγείται από παραδεχτζσ κεωρίεσ θ
πεποικιςεισ και ερμθνευτικά πλαίςια που όμωσ τα ίδια υπόκεινται ςε
ανακεϊρθςθ, αν οι μαρτυρίεσ θ θ ανάλυςθ το υπαγορεφςουν. Θ
επιςτθμολογικι ενςυνειδθςία είναι βαςικό ςυςτατικό τθσ κριτικισ
ςκζψθσ

Α΢ΧΕΣ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΘΣ ΑΛΛΑΓΘΣ
ΣΤΘΝ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΘ
1.

2.

3.

4.

Θ νζα επιςτθμονικι γνϊςθ ςυχνά ςυγκροφεται με τθ γνϊςθ
που προζρχεται από τθν προςωπικι εμπερία θ τουσ άλλουσ.
Συνεπϊσ, θ διδαςκαλία πρζπει να διορκϊςει θ να εκτοπίςει τθν
προςωπικι θ τθν κακθμερινι γνϊςθ. Ρρζπει να γίνεται φανερό
το πλεονζκτθμα τθσ νζασ γνϊςθσ ςε ςχζςθ με τθν παλιά.
Θ μάκθςθ ςτο ςχολείο είναι προςκετικι και εκτυλίςςεται για
πολλά χρόνια. Συνεπϊσ οι ζννοιεσ που οικοδομοφνται ςε μια
δεδομζνθ τάξθ εκτείνονται θ ςυνδζονται με άλλεσ ςχετικζσ
ζννοιεσ ςτισ τάξεισ που ακολουκοφν.
Θ γνϊςθ αλλάηει ωσ αποτζλεςμα των νζων ανακαλφψεων ςτθν
επιςτιμθ. Συνεπϊσ γνϊςθ που παρουςιάηεται ωσ ορκι ςε μια
δεδομζνθ ςτιγμι μπορεί να αμφιςφθτθκεί ςτο μζλλον από το
ίδιο το ςχολείο.
Γνϊςθ για τα ίδια φαινόμενα μπορεί να διαφζρει μεταξφ
επιςτθμϊν.

Ρ΢ΟΣΕΓΓΙΣΕ ΤΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ
ΤΑ Ρ΢ΟΒΛΘΜΑΤΑ ΩΣ
1. Δομι: τι περιλαμβάνει, όπωσ είναι τα
φτερά των πουλιϊν θ των αεροπλάνων.
2. Λειτουργία: ποιοσ είναι ο ςκοπόσ του,
π.χ., θ κίνθςθ.
3. Διαδικαςία: πωσ λειτουργεί, π.χ., το
πζταγμα των πουλιϊν θ θ προϊκθςθ
των αεροπλάνων.

ΑΣΚΘΣΘ ΣΤΘ ΛΟΓΙΚΘ ΣΚΕΨΘ
1. Βγάλε τθ διαδιακαςία ςυμπεραςμοφ από το
πλαίςιο θ το περιεχόμενο.
2. Διαφοροποίθςε τθ διαδιακαςία ςυμπεραςμοφ
από τουσ λογικοφσ τφπουσ.
3. Χρθςιμοποίθςε νοερά μοντζλα για τουσ
ςκοποφσ του ςυμπεραςμοφ και τθσ λογικισ
ςκζψθσ.
4. Χρθςιμοποίθςε τθ μετα-αναπαράςταςθ για να
αυτοματοποιιςεισ το ςυμπεραςμό και τθ
λογικι ςκζψθ.

ΚΑΛΛΙΕ΢ΓΕΙΑ ΤΘΣ ΡΑ΢ΑΓΩΓΙΚΘΣ ΣΚΕΨΘΣ

Τα πουλιά πετοφν
Τα περιςτζρια είναι πουλιά.

Τα πουλιά πετοφν
Οι ςτρουκοκάμθλοι είναι πουλιά .

Τα B κάνουν Χ.
Τα A είναι Β .

Άρα:
Τα περιςτζρια πετοφν.

Οι ςτρουκοκάμθλοι πετοφν.

Τα A κάνουν Χ.

ΣΥΝΕΙΔΘΣΘ ΚΑΙ ΡΑΙΔΕΙΑ
1. Γνϊριςε τουσ περιοριςμοφσ επεξεργαςίασ των
εννοιϊν και των προβλθμάτων.
2. Γνϊριςε τισ ομοιότθτεσ και τισ διαφορζσ των τρόπων
λφςθσ και ανάλυςθσ διαφορετικϊν προβλθμάτων
ανά πεδίο.
3. Γνϊριςε τισ δικζσ ςου δυνατότθτεσ και αδυναμίεσ ωσ
προσ όλεσ τισ διαςτάςεισ και τα πεδία.
4. Κατανόθςε ότι είςαι παραγωγόσ ςκζψθσ και το
βαςικό ςου εργαλείο είναι θ μετα-αναπαράςταςθ:
μετα-αναπαράςτθςε τθν μετα-αναπαράςταςθ