You are on page 1of 139

C s mng thng tin

Gio trnh dnh cho sinh vin i


hc ngnh in t - Vin thng
Khoa in t Vin Thng
Trng i hc Bch khoa H ni

Cc t vit tt
FAS Fra! A"ign!nt Signa"
#$$$ #n%tit&t! o' $"!ctronic% an(
$"!ctrica" $ngin!!ring
#T) #nt!rnationa"
T!"!co&nication )nion
*FAS *&"ti+Fra! A"ign!nt Signa"
,-F ,ro.a.i"it/ -!n%it/ F&nction
0(' 0ro.a.i"it/ (i%tri.&tion
'&nction
T-*A Ti! -i1i%ion *&"ti0"! Acc!%%

2
Bng i chiu thut ng Anh - Vit
Ti2ng Vit Ti2ng Anh
Bng tn thng di Band Pass
Bng tn c s Baseband
Trm gc Base Station
Knh Channel
Va p Collision
Cuc ni Connection
M ho iu khin li Error Control Coding
Mt ph nng luong Energy Spectral Density
Khung Frame
p ng tn s Frequency Response
Giao thoa gia cc k tu ntersymbol nterference
a khung Multi-frame
a truy nhp Multiple Access
B ghp knh, b hop knh Multiplexer
Hiu ng xa - gn Near Far Effect
Kt ni, lin kt Link
u thu, phn thu Sender
u thu, phn thu, ch Sink
M ho ngun Source Coding
Ghp knh phn chia theo thi gian Time Division Multiplexing
B pht, khi pht Transmitter
3
Muc luc
Cc t vit tt.................................................................................................................2
Bng i chiu thut ng Anh - Vit ............................................................................3
Mc lc.........................................................................................................................4
Ch!ng " #i$i thiu.......................................................................................................%
Ch!ng 2 &'ng (i ) Cc h thng th*i gi+n li,n tc...................................................-
Ch!ng 3 M.ng h'ng (i............................................................................................3/
Ch!ng 4 01nh tu2n t34ng 5.ng th6ng tin................................................................47
Ch!ng % 0i8u 9hi:n lu;ng v' chng tc ngh<n.........................................................=/
Ch!ng - >? thut 56 @hAng...................................................................................."37
B'i liu th+5 9h4....................................................................................................."3=
4
Chng 1 Gii thiu
1.1. Mc ch ca vic m hnh ha v nh gi c tnh hot ng ca h thng
1.2. Cc khi nim c bn trong h thng thong tin
1.3. Cc bc v phng php nh gi mt mng thng tin
1.3.1. o c, thu tp k qu thng k
1.3.2. M hnh ha ton hc
1.3.3. M phng
1.4. Cc cng c phc v cho vic nh gi cht Ing hot ng ca mng
5
Chng 2 Hng oi Cc h
thng thi gian lin tuc
2.1. Gii thiu I thuyt hng i
2.1.1. Hng i v c im
Trong bt c mt h thng no th khch hng i n cc im cung
cp djch vu v ri khi h thng khi djch vu uoc cung cp.
V3 (4:
Cc h thng in thoi: khi s luong ln khch hng quay s kt
ni n mt trong nhng ung ra hu hn ca tng i.
Trong mng my tnh: khi m gi tin uoc chuyn t ngun ti ch v
i qua mt s luong cc nt trung gian. H thng hng oi xut hin
ti mi nt qu trnh luu tm thng tin ti b m.
H thng my tnh: khi cc cng vic tnh ton v tuyn lm vic ca
h thng yu cu djch vu t b x l trung tm v t cc ngun khc.
Nhng tnh hung ny uoc din t bng hnh v sau:
Hnh 2- 1 M hnh chung ca h thng hng i
Ngui ta m t tin trnh n v tin trnh phuc vu nhu th no?
H thng c bao nhiu server?
C bao nhiu vj tr oi trong hng oi?
C bt ky quy tc ni b c bit no khng (yu cu djch vu, mc
uu tin, h thng cn ri khng)?
c im ca h thng hng i
Miu t ca tin trnh n (phn b khong thi gian n)
Miu t ca tin trnh phuc vu (phn b thi gian phuc vu)
S luong server
S luong cc vj tr oi
Cc quy tc hng oi c bit:
6
Quy tc phuc vu (FCFS, LCFS, RANDOM)
Thi gian ri (phn b thi gian ri, khi m thi gian ri bt u )
Mc uu tin
Nhng lut khc
Vi mt mng cu th ca hng oi gm c cc thng tin sau:
Su kt hop gia cc hng oi
Chin luoc jnh tuyn:
Xc jnh (Deterministic)
Dua vo mt lp
Thng k
X l nghn mng (khi b m ti ch bj y)
S luong khch hng bj suy gim
Hng oi gc bj nghn
Ti jnh tuyn
Chng ta s xem xt v du v cc mng hng oi n gin khc
Hnh 2- 2: V d v mng hng i m
Hnh 2-3 V d v mng hng i ng
7
Phn tch h thng hng i hoc mng hng i bao gm:
Phn tch gii tch
Qu trnh m phng
C hai phung php trn
Kt qu gii tch t c:
Yu cu t tnh ton
ua ra kt qu chnh xc (khng xy ra li xc sut)
!h"ng #t qu thu c $c%c th&ng ' ()ch *+, c chia thnh hai
nh-m ./n:
Dnh cho ngui s dung
Dnh cho cc nh cung cp phuc vu
Thng s quan trng cho ngui s dung:
Tr hng oi
Tng tr (bao gm tr hng oi v tr phuc vu )
S luong khch hng trong hng oi
S luong khch hng trong h thng (gm khch hng ch v khch
hng ang uoc phuc vu )
Xc sut nghn mng (khi kch thuc b m hu hn)
Xc sut ch phuc vu
Thng s quan trng cho cc nh cung cp djch vu:
Kh nng s dung server
Kh nng s dung b m
Loi ch thu uoc (thng s djch vu v cc xem xt v kinh t)
Loi ch bj mt (thng s djch vu v cc xem xt v kinh t)
p ng nhu cu ca ngui s dung
Cht luong djch vu (QoS):
Tn tht (PDF, mean)
Tr (PDF, mean)
Jitter (PDF, mean)
a 0a c%c th&ng ' t01n thu c:
Hm phn b xc sut
Cc gi trj trung bnh
o uoc cc thi im cuc i, cuc tiu
8
Cc hm phn b xc sut cha ung y cc thng tin lin quan
n cc thng s quan tm. Tuy nhin, vic thit lp uoc cc hm
ny l kh thuc hin.
Phn tch h thng hng oi uoc chia thnh:
Phn tch thi gian ngn (dua trn mt thi im nht jnh)
Phn tch trong mt khong thi gian (trng thi n jnh) (dua trn
tham s v hn)
Cu trc logic ca phn tch h thng hng oi
o uoc nhiu thng s thng k: mean-mean, moments, transform,
pdf
Phn tch thi gian ngn s dung cho cc trong hop n gin- s
dung cc phung php m phng hay xp xi
Vic phn tch chnh xc khng th cho p dung cho qu trnh n jnh-
s dung cc phung php xp xi, nu khng th dng cc phung
php m phng.
Tip theo chng ta s c cc kt lun sau:
K2t "&5n ch&ng: cc gi thit lin quan n c tnh v cu trc
ca h thng hng oi t uoc kt qu chnh xc t nht l cho
cc thng s hiu nng trung bnh vi iu kin n jnh.
2.1.2. Cc tham s hiu nng trung bnh
2 (+ *3 h thng hng i 4n gin
Hnh 2-4 H thng hng i on gin
/ - tc n trung bnh , thi gian n trung bnh -1//
- tc phuc vu trung bnh, thi gian phuc vu trung bnh 1/
Vi kch thc ca b m I v hn, quy tc phc v I FCFS
(n trc phc v trc )
Xt khong thi gian At, v xt nhng su kin n trong khong thi
gian ny:
9
Hnh 2-5. Cc su kin n trong thi gian At
Su kin A: C 1 su kin n trong At
Su kin B: khng c su kin n trong At
Su kin C: C nhiu hn 1 su kin n trong At
Gi s rng At 0. Nhu vy ta s c:
- Pr{A}= / At
- Pr{B}= 1- / At
- Gi thit P{C}= 0,
vi 1// l khong thi gian n trung bnh (thuc t uoc phn b theo
hm m ca tin trnh n Poisson).
Xt khong thi gian At v xt nhng su kin i trong khong thi gian
ny
Hnh 2- 6: Cc su kin i trong thi gian At
Su kin A: C 1 su kin i trong At
Su kin B: khng c su kin i no trong At
Su kin C: C nhiu hn 1 su kin i trong At
Gi s rng At 0. Nhu vy ta s c:
Pr{A}= At
10
Pr{B}= 1- At
Gi thit Pr{C}= 0, vi 1/ l thi gian phuc vu trung bnh (thuc t
uoc phn b theo hm m.
D l su kin ca 1 hoc nhiu su n AND vi su kin ca 1 hoc
nhiu su i trong khong At
Gi s Pr{D}=0, (2-1)
Thuc ra, n chi ra rng khi At nh, su kin nhn (va i va n) l
khng xy ra.
Ngoi cc gi thit trn v c tnh ca tin trnh n v tin trnh phuc
vu, cn c thm cc gi thit sau:
Tin trnh n l tin trnh Poisson vi tham s /
Khong thi gian n phn b theo hm m vi tham s 1//
Thi gian phuc vu phn b theo hm m vi tham s 1/
Tin trnh n l c lp vi tin trnh phuc vu v nguoc li
phn tch h thng hng oi cn hiu khi nim "Trng thi h
thng. C th jnh ngha thng qua bin thch hop m t " Su pht
trin theo thi gian ca h thng hng oi. thun tin cho h thng
hng oi bin uoc chn s l s khch hng trong h thng ti thi
im t.
Trng thi h thng ti t = N(t)= S luong khch hng ti thi
im t (2-2)
Tc l :
p
N
(t)=Pr{N(t)=N} (2- 3)
vi
p
N
(t) l k hiu ca trng thi th N ca h thng ti thi im t.
Pr{N(t)=N} l xc sut c N khch hng trong h thng ti thi
im t.
C ngha l c N khch hng trong h thng ti thi im t.
S dung trng thi u tin ti t=0, nu ta c th tm pN(t) th c th
m t h thng c quan h v mt thi gian nhu th no?
Tip theo, cho thi gian At 0.
Xt cc trng thi c th ca h thng {0,1,.}(bng ng s luong
khch hng trong h thng) ti thi im t ta c th tm trng thi ca
h thng ti thi im t+At nhu sau:
p
0
(t+At )= p
0
(t)(1-/At)+p
1
(t)At, N=0.
11
p
N
(t+At )= p
N
(t)(1-/ At-At)+p
N-1
(t)/At+ p
N+1
(t)At,
N>0 (2-4)
ta lun c iu kin phn b chun:
0 , 1 ) ( =

t t p
i
i
(2- 5)
Tc l chun ha cc pi(t), t<0, thnh cc tnh cht phn b ri rc
theo thi gian.
Ta c th tnh gii hn khi At 0 v c h phung trnh vi phn:
0 ), ( ) ( ) ( ) (
) (
0 ), ( ) (
) (
1 1
1 0
0
> + + + =
= + =
+
N t p t p t p
dt
t dp
N t p t p
dt
t dp
N N N
N


(2-
6)
gii ta pho cho iu kin ban u.
Gi s rng h thng hng oi bt u ti thi im t=0 vi N khch
hng trong h thng, iu kin ban u uoc vit nhu sau:
p
i
(0)=0, vi i=N
p
N
(0)=1, vi i=N (2- 7)
S dung iu kin ban u ph hop h thng c th uoc gii
uoc gii php thi gian ngn (transient solution), mt gii php phc
tp thm ch cho cc h n gin nht.
By gi ta xt gii php trng thi n jnh (equilibrium solution), t.
Khi ta c:
0 , 0
) (
0 , 0
) (
0
> =
= =
N
dt
t dp
N
dt
t dp
N
(2- 8)
V vy,
p
0
(t)=p
0
, vi N=0
p
N
(t)=p
N
, vi N>0 (2- 9)
jnh ngha p=/ / vi ngu rng h thng hng oi n jnh vi p 1,
ta c:
p
1
=pp
0
p
N+1
(t)=(1+p)p
N
- pp
N-1
=pp
N
=p
N+1
p
0,
N>0 (2- 10)
Gia s tun theo iu kin phn b chun, ta c:
p
i
= p
i
(1-p ), i=0,1,. (2- 11)
vi gii php trng thi n jnh cho phn b trng thi vi p <1.
12
gii php trng thi n jnh khng phu thuc iu kin phn b ban
u. Tuy nhin, n cn iu kin rng tc n nh hn tc phuc
vu.
5%c tham ' hiu n6ng t0ung b7nh
S6 "7ng tr&ng .8nh c9a khch hng trong h th6ng
Nhc li rng phn b ca trng thi n jnh cho s luong khch hng
trong h thng khi t. V vy, c th suy ra s khch hng trung bnh
trong h thng t phn b trng thi n jnh ca h thng nhu sau:

= = =


=

=
1
) 1 ( ] [
0 0 i
i
i
i
i ip N E
(2-
12)
Kt qu trn khng p dung cho s trung bnh khch hng trong h
thng ti mt khong thi gian ngn t (arbitrary time t).
S6 "7ng tr&ng .8nh c9a khch hng trong hng :7i
Ch rng s luong khch hng trong hng oi th bng vi s luong
khch hng trong h thng tr i 1. S dung cng cc gi thit ta c:

= = =


=

=
1 1
) 1 (
1
) 1 ( ] [
2
0
1 1 1
p p ip p i N E
i
i
i
i
i
i Q

(2- 13)
Ch rng tng bt u t i=1, do su kin khch hng oi chi ng
khi c nhiu hn 0 khch hng trong h thng.
Ch rng (i-1)!, do ang tm s luong khch hng trung bnh trong
hng oi.
Thi gian tr&ng .8nh trong h th6ng
Thi gian ny c th uoc phn chia thnh hai thnh phn :
Thi gian oi
Thi gian phuc vu
Tnh ton cc tham s hiu nng ny i hi nhng gi thit thm dua
trn c tnh ca h thng hng oi :
Quy tc phuc vu khch hng : Gi s quy tc " first-come, first served
l khch hng uoc phuc vu theo th tu nhu khi n h thng
Phn b trng thi n jnh p
k
, k=0,1,, cng ging nhu phn b xc
sut ca s luong khch hng trong h thng.
Thi gian phuc vu du trung bnh ca khch hng s dng phuc vu
khi tin trnh n xy ra vi tc 1/, cng ging nhu vy. V vy
uoc gi l c tnh khng nh.
S dung cc gi thit cho thi gian trung bnh trong h thng ca
khch hng :
[ ]
) 1 (
1 1 1
0 0 0

=
+
= + =


=

=
k
k
k
k
k
k
p
k
p p
k
W E
(2-
14)
Thi gian trung bnh trong hng oi (thi gian oi uoc phuc vu)
13
Vi cc gi thit trn ta c:
[ ]
) 1 (
0


= =

=
k
k
Q
p
k
W E
(2-
15)
Ch rng thi gian trung bnh trong hng oi bng vi thi gian trung
bnh h thng tr i thi gian phuc vu:
[ ] [ ]
) 1 (
1
) 1 (
1 1

= = W E W E
Q (2- 16)
C th c kh nng rng khch hng phi ch uoc phuc vu
S dung phn b trng thi n jnh pk, k=0,1,.ta ch rng luong
khch hng n lun phi oi uoc phuc vu nu s luong khch
hng ln hn 0 trong h thng.
V vy,
P
wait
=1-p
0
=p (2- 17)
S dung server
ngha vt l ca tham s hiu nng l n ua ra khong thi gian khi
server bn. v vy,
P
busy
=1-p
0
=p (2- 18)
Cc cch tip cn trnh by uoc s dung phn tch bt ky mt
h thng hng oi u phi c cc gi thit sau:
Tin trnh n l tin trnh poisson, c ngha l khong thi gian n
uoc phn b theo hm m.
Tin trnh n vi tc n thay i.
H thng c mt hoc nhiu server
Thi gian phuc vu c dng phn b hm m
Tin trnh n l c lp vi cc tin trnh phuc vu v nguoc li
C v hn cc vj tr oi hu hn trong h thng
Tt c cc gi thit to thnh lp n gin nht ca h thng hng oi.
2.2. Nhc Ii cc khi nim thng k c bn
2.2.1. Tin trnh im
Cc tin trnh n l mt tin trnh im ngu nhin, vi tin trnh ny
chng ta c kh nng phn bit hai su kin vi nhau. Cc thng tin v
su n ring l (nhu thi gian phuc vu, s khch hng n) khng cn
bit, do vy thng tin chi c th dng quyt jnh xem mt su n c
thuc qu trnh hay khng.
14
8& t tin t07nh
Chng ta xem xt qui lut ca tin trnh im thng thung, ngha l
loi tr cc tnh hung n kp. Xt s ln cuc gi n vi cuc gi
th i ti thi im Ti :
0 = T0 < T1 < T2 < < ....< Ti < Ti+1< .. (2- 19)
Ln quan st th nht ti T0 = 0.
S cc cuc gi trong na khong thi gian m 0, t l N
t
, y N
t
l
mt bin ngu nhin vi cc tham s thi gian lin tuc v thi gian ri
rc, khi t tng th N
t
khng bao gi gim.
Khong thi gian gia hai ln n l:
X
i
= T
i
- T
i-1
(2- 20)
Khong thi gian ny gi l khong thi gian gia hai ln n. Su
phn b ca tin trnh ny gi l su phn b khong n.
Tung ng vi hai bin ngu nhin Nt v Xi, hai tin trnh ny c th
uoc m t theo hai cch:
Cch biu din s N
t
: khong thi gian t gi khng i, v ta xt bin
ngu nhin N
t
cho s cuc gi trong khong thi gian t.
Cch biu din khong t
i
: s cc cuc gi n l hng s (n), v ta xt
bin ngu nhin t
i
l khong thi gian din ra n cuc gi.
Mi quan h cn bn gia hai cch biu din th hin n gin nhu
sau:
Nt < n khi v chi khi
=
> =
n
i
i n
t X T
1
iu ny uoc biu din bng ng thc Feller - Jensen :
{ } { } t T p n N p
n t
> = <
vi n = 1, 2,... (2- 21)
Phn tch tin trnh im c th dua trn c hai cch ny, v nguyn
tc chng tung ung vi nhau. Cch biu din khong thi gian
tung ng vi vic phn tch chui thi gian thng thung.
Cch biu din s khng song song vi phn tch chui thi gian. S
liu thng k uoc tnh ton trn mi n vj thi gian v ta c cc mc
trung bnh thi gian.
c tnh ca tin t07nh im
Phn ny chng xem xt c tnh ca n thng qua cch biu din s.
T3nh (;ng (tnh ng nht thi gian)(Stationarity-time homogeneity) :
Tnh cht ny c th m t l cho d vj tr no trn truc thi gian
cng vy, phn b xc sut tin trnh im l c lp vi thi im
quan st. jnh ngha sau y uoc s dung trong thuc t:
15
<nh ngh=a: Cho tuy t
2
0 v vi mi 0 k > . Xc sut m k
cuc gi n trong khong thi gian t
1
, t
1
+t
2
l c lp vi t
1
,
ngha l vi mi t, k ta c:
{ } { } k N N p k N N p
t t t t t t t t
= = =
+ + + +
) ( ) (
1 2 1 1 2 1
(2-22)
y l mt trong nhiu jnh ngha v tnh dng ca tin trnh im cc
cuc gi n.
T3nh :c "50 (ndependence)
Tnh cht ny th hin l: tung lai ca tin trnh chi phu thuc vo
trng thi hin ti.
<nh ngh=a: xc sut c k su kin (vi k nguyn v ln hn
hoc bng 0) trong khong t
1
, t
1
+t
2
l c lp vi cc su kin
truc thi im t
1
:
{ } { } k N N p n N N k N N p
t t t t t t
= = = = ) ( | ) (
1 2 0 1 1 2
(2-2)
Nu iu ny ng vi mi t th tin trnh ny l tin trnh Markov: trng
thi tip theo chi phu thuc vo trng thi hin ti, nhung c lp vi
vic n c uoc nhu th no. y chnh l tnh cht khng nh.
Nu tnh cht ny chi xy ra ti cc thi im no (v du thi im
n), th nhng im ny uoc gi l cc im cn bng hay cc im
ti to. Khi tin trnh c nh gii hn, v ta cn luu li im ti to
gn nht.
T3nh :>& :?n (Regularity)
Nhu ni ta loi tr cc tin trnh ca nhiu cuc gi vo mt thi
im, vy ta c jnh ngha sau:
<nh ngh=a: mt tin trnh im uoc gi l u n nu xc
sut xy ra vi nhiu hn mt su kin cng mt thi im bng
khng:
{ } 0 ) ( , 0 : ), ( 2 ) ( =
+
t o t khi t o N N p
t t t
(2-2)
2.2.2. Tin trnh Poisson
Tin trnh Poisson l tin trnh im quan trng nht bi v vai tr ca
n cng quan trng nhu vai tr ca phn b chun trong phn b
thng k. Tt c nhng tin trnh im ng dung khc u l dng
tng qut ho hay dng sa i ca tin trnh Poisson. Tin trnh
Poisson m t rt nhiu tin trnh trong i sng thuc t, do n c tnh
ngu nhin nht.
16
c tnh ca tin t07nh Poi''on :
Nhng c tnh c bn ca tin trnh Poisson l:
Tnh dng
Tnh c lp ti mi thi im
Tnh u n
Hai tnh cht sau l tnh cht c bn, t tin trnh Poisson c cung
phu thuc thi gian.T cc tnh cht trn ngui ta c th ua ra cc
tnh cht khc biu din tin trnh Poisson, l:
Biu din s: l s cc su kin n trong mt khong thi gian vi
di c jnh uoc phn b theo tin trnh Poisson.
Biu din khong thi gian: l cc khong thi gian X
i
gia cc su kin
lin tip nhau uoc phn b theo hm m.
Tin trnh n Poisson s dung trong luu luong vin thng ca mng
chuyn mch gi v mng my tnh. Thm vo tin trnh Poisson
uoc s dung m t cc tin trnh nhiu v nghin cu hin
tuong cc h in t xut hin trong cht bn dn, v trong cc ng
dung khc
Ba vn c bn uoc s dung jnh ngha tin trnh n Poisson.
Xt mt khong thi gian nh t (vi 0 t ), nhu Hnh 2-7.
Hnh 2- 7 Khong thi gian s dng jnh ngha tin trnh
l:
Xc sut ca mt tin trnh n trong khong thi gian t uoc jnh
ngha l
) t ( o t +
, vi 1 t << v l hng s t l l thuyt.
Xc sut khng c tin trnh n no trong khong thi gian t l
) t ( o t 1 +
Tin trnh n khng c nh: mt tin trnh n trong khong thi gian
t l c lp vi cc tin trnh truc v cc tin trnh trong
tung lai.
Nu ly mt chu ky T, tm xc sut p(k) ca k tin trnh n trong thi
gian T uoc cho bi:
( )
!
) (
k
e T
k p
T k


= vi k = 0, 1, 2, 3..(2- 25)
N uoc gi l phn b Poisson. y l mt phn b chun
1 ) (
0
=

= k
k p
v gi trj ky vng l :

=
= =
0
) ( ) (
k
T k kp k E
(2- 26)
17
Phung sai : ) ( ) (
2 2 2
k E k E
k
= hay:
T k E
k
= = ) (
2
(2- 27)
Tham s l hng s t l, uoc xem l tham s tc :
T
k E ) (
=
Phung trnh (2-2) m t tc n trung bnh ca tin trnh
Poisson. Bnh thung gi trj trung bnh E(k) tin ti khng tung
ung vi T ln: T k E
k
. / 1 ) ( / = vi ngha l T ln, phn b
c quan h cht ch vi gi trj trung bnh T. Do nu mt thng s
(ngu nhin) s cc tin trnh n n trong khong thi gian T ln (ln
theo ngha T 1, hoc T 1/ ), n/T c th nh gi . Cng
ch l
T
e ) 0 ( p

= . Khi T tng vi phn b inh E (k) = T, xc
sut khng c tin trnh n no trong khong thi gian T tin n
khng vi e m T.
2.3. [nh Iut LittIe
Xem xt mt h thng hng oi, khch hng n l mt tin trnh ngu
nhin. Cc khch hng n h thng cc thi im ngu nhin v
ch uoc phuc vu th khch hng s ri khi h thng.
2.3.1. Cng thc LittIe
Chng ta c k hiu nhu sau:
) (t N
= S cuc gi n h thng ti thi im t.
t

= S cuc gi i n h thng trong khong thi gian t (0,t).


t

= S cuc gi ri khi h thng trong khong thi gian t (0,t).


i
T
= Thi gian ca cuc gi th i trong h thng (thi gian phuc
vu).
Nhu vy:
t
N
- S luong cuc gi trung bnh n h thng trong (0,t) l :

=
t
t t
dt N
t
N
0
1
t

- Mt cuc gi trong khong (0,t) l :


t
t
t

=
t
T
- Thi gian trung bnh ca cui gi trong h thng l :

=
=
t
i i
t
t
T T

1
1
Gi s cc gii hn sau y tn ti :
t
t
t
t
t
t
T T N N

= = = lim ; lim ; lim
C cng thc sau:
T N = (2- 28)
Cng thc trn c tn goi l <nh "@ Aitt"!
18
S cuc gi trung bnh trong h thng bng tch mt cuc gi
vi thi gian chim knh trung bnh.
2.3.2. Chng minh cng thc LittIe
Chng minh cng thc Little bng phung php hnh hc theo nhu
minh ha dui y.
Hnh 2-8
Xt trong khong (0,t) :
Din tch phn gch cho:
[ ]

= =
t
t t
t t dt N S
0
) ( ) (

Mt khc din tch ny cng bng : S= 1.

=
t
i
Ti

1
Nhu vy

t
dt t N
0
) (
=

=
t
i
Ti

1

t
i
i
t
o
t
t
t
T
t
dt N
t

=
=
1
1

tc l :
t t t
T N =
()
Nu gii hn sau y tn ti :
t
t
t
t
t
t
T T N N

= = = lim ; lim ; lim
()
T () v () T N = Cng thc uoc chng minh
19
2.4. Cc m hnh hng i
2.4.1. K hiu KendaII
Bt ky h thng xp hng no cng uoc m t bi :
9in t07nh n
Nu cc khch hng n vo cc thi im t1, t2 . tj

th cc bin s
ngu nhin Pj=tj-tj-1 uoc gi l cc thi im gia cc ln n. Cc
thi im ny thung uoc gi thit l cc bin s ngu nhin c lp
v uoc phn b ng nht D (ndependent and dentycally
distributed). Cc tin trnh n thng dung nht l :
M: Tin trnh m (l tin trnh Markov hay tin trnh khng nh)
Er: Tin trnh Erlang bc r
Hr: Tin trnh siu s m bc r
D: Tin trnh tt jnh (deterministic)
G: Tin trnh chung
9in t07nh :h+c *+
Thi gian m mi cng vic tiu tn cn thit ti server gi l thi gian
phuc vu. Cc thi gian phuc vu thung gi thit l cc bin s ngu
nhin D. Cc tin trnh phuc vu thng dung nht cng ging nhu thi
gian n.
S luong cc b server: S luong cc server phuc vu cho hng oi
;ung .ng h thng
Kch thuc b nh m cuc i
<ui m& m=t >
S luong cc cng vic n ti hng oi. Qui m mt lun l hu
hn trong cc h thng thuc. Tuy nhin phn tch h thng vi qui m
mt ln s d dng hn nu gi thit rng qui m mt l v hn.
<ui t?c :h+c *+
Th tu m theo cc cng vic trong hng xp uoc phuc vu. Cc
qui tc ph bin nht l n truc phuc vu truc FCFS (First Come
First Served), n sau phuc vu truc LCFS (Last Come First Served),
theo vng trn RR (Round Robin), thi gian x l ngn nht phuc vu
truc SPT (Shortest Procesing Time First) v thi gian x l ngn nht
uoc c SRPT (Shortest Remaining Processing Time First)
K@ hiu KAn(a..
A/S/m/B/K/SD uoc s dung rng ri m t h thng xp hng
A: Phn b thi gian gia cc ln n
S: Phn b thi gian phuc vu
m: S luong server
20
B:Kch thuc b m
K: Quy m mt
SD: Quy tc phuc vu
V du hng oi M/D/1: M c ngha tin trnh n l tin trnh Markov
khng nh (vi thi gian gia cc ln n theo hm m) D thi gian
phuc vu lun nhu nhau (tt jnh) 1 c mt server duy nht phuc vu.
Phn B/K/SD ca k hiu bj loi tr cho thy rng dung luong ca
h thng v qui m mt l v hn v qui tc phuc vu l FCFS.
2.4.2. Qu trnh Sinh-T (Birth-Death)
Trng thi ca h thng uoc biu din bng s cc khch hng n
trong mt h thng. Khi c mt khch hng mi n th trng thi ca
h thng s thay i sang n+1, khi c mt khch hng ra i th trng
thi h thng s thay i sang n-1, ta c luoc chuyn tip trng thi
l qu trnh sinh t.
Hnh 2-9. Chui Markov ca mt qu trnh sinh-t
n

: Tc ca ln n n
n

: Tc ca ln i
P
n
: Xc sut n jnh trng thi n ca qu trnh sinh t ti trng thi n
P
n
=
n
n


...
...
2 1
1 1 0
.P
0
(2- 29)
P0 - xc sut trng thi 0, Pn - xc sut trng thi n
2.4.3. Hng i M/M/1
Luoc trng thi
Hnh 2- 10 Chui Markov ca hng i M/M/1
21
Tt c cc tc n u l ,

: Tc ca ln n

: Tc ca ln i
P
n
=(

)
n
P
0
=
n

P
0

(2-30)
Pn: Xc sut n jnh trng thi n
P0: Xc sut n jnh trng thi 0

: Mt luu luong

Trong trung hop ny s knh phuc vu bng 1, chi c 1 server


Cc cng thc tnh ton:
Xc sut c n khch hng trong h thng
P
n
= (1-

)
n

; n=1,2,... (2- 31)


P
0
= (1-

) (2- 32)
S luong trung bnh cc khch hng trong h thng
L=E(n)=

1
(2- 33)
Phung sai:
2
n

=
2
) 1 (

(2-)
9ham ' thBi gian
Thi gian trung bnh ca 1 khch hng trong h thng:
W =

L
=
) 1 (

=

1

(2- 35)
Thi gian phuc vu trung bnh cho mt khch hng :
S
W
S
=

1
=


(2-36)
Thi gian trung bnh ca khch hng trong hng oi
Wq = W- W
S
=
) 1 (

=
) 1 (
2


(2- 37)
5hi3u (i hng i
S luong trung bnh cc khch hng trong h thng
L=

1
(2- 38)
22
S luong trung bnh cc ob trong server: L
S
L S = 1P(n>=1) =1- P(n=0) =1-(1-

) =

(2- 39)
S luong trung bnh ca cc cng vic trong hng oi L
q
L
q
= L- L
S
=

1
=

1
2

(2-40)
V3 (4: Cho Sitch nhn cc bn tin n tc 20bn tin/pht. di
bn tin c phn b hm m vi chiu di trung bnh l 100 k tu. Tc
truyn bn tin i khi h thng l 00 k tu/giy. Tnh cc tham s
sau :
Thi gian trung bnh ca bn mt tin trong h thng
S bn tin trung bnh trong h thng
Tnh chiu di hng oi v thi gian oi trung bnh
Bi giBi: Xt h thng M/M/1:
Tc n
4
60
240
= =
bn tin/giy
Tc phuc vu
5
100
500
= =
Mt luu luong
8 . 0
5
4
= = =

S bn tin trong h thng


L=E(n)=
4
8 . 0 1
8 . 0
1
=

bn tin
Thigian trung bnh ca bn tin trong h thng
W=
1
4
4
= =

L
(s)
Chiu di hng oi L q
L q =
2 , 3
8 , 0 1
8 , 0 . 8 , 0
1
2
=

bn tin
Thi gian oi trung bnh q
q =
8 , 0
4
2 , 3
) 1 (
2
= = =

q
L
(s)
23
2.4.4. Hng i M/M/1/K
Hnh 2-11
Vi s khch hng l k
P
n
= (

)
n
.P
0
; 0<=n<=k (2-41)
P
n
= ) 1 )( 1 (
1 2 +

k
(2- 42)
L =
1
1
1
) 1 (
1
+
+

k
k
k

(2- 43)
Xc sut khch hng n h thng bj t chi l P
K
Tc thuc t n h thng

'
= (1-P
K
) (2- 44)
Mt luu luong

) 1 (
'
'
K
P = =
(2- 45)
2.4.5. Hng i M/M/C
Hnh 2-12
Pn=
Po
n
n
) (
!
1

; 0<=n<=C
(2- 46)
Pn=
Po
C C
n
c n
) (
!
1

vi n>c (2- 47)


24
Po= [
) 1 ( !
) (
!
1
) (
1
0

=
c
c
n
c
c c
n
n
]
1
(2- 48)
Xc sut xut hin hng oi
Pq =
) 1 ( !
) (

c
c Po
c
(cng thc Erlang) (2- 49)
di hng oi:
Lq = Pq.

1
(2- 50)
Thi gian oi:
Wq =

Lq
(2- 51)
2.5. L thuyt Iu Ing
2.5.1. Khi nim v Iu Ing v n v[ ErIang
)nh nghCa
Trong l thuyt luu luong vin thng chng ta thung s dung thut
ng luu lung biu thj cung luu luong, tc l luu luong trong
mt n vj thi gian. Thut ng v luu luong c ngun gc t ting
v c ngha l " bn rn.
Theo (T-T,1) jnh ngha nhu sau:
Cng : "& "7ng: Mt luu luong tc thi trong mt
nhm ti nguyn dng chung l s ti nguyn bn ti thi im
.
Nhm ti nguyn dng chung c th l mt nhm phuc vu nhu ung
trung k. Tin hnh thng k mt luu luong hin ti c th tnh ton
cho mt chu ky T, ta c cung luu luong trung bnh l:

=
T
dt t n
T
T Y
0
) (
1
) (
(2- 52)
Vi n(t) l s thit bj s dung ti thi im t
Du .ng mang
Ac = Y = A uoc gi l luu luong uoc thuc hin bi mt nhm
phuc vu trong khong thi gian T (hnh .1).
Trong thuc t, thut ng cung luu luong thung c ngha l
cung luu luong trung bnh.
25
Hnh 2-13 Luu lung mang (mt )( bng s thit bj bn) l mt hm
thi gian (ung cong C). Luu lung trung bnh trong khong thi gian
T (ung cong D)
Dn 1< ca cung luu luong l $r"ang (k hiu l $r"), y l n
vj khng c th nguyn. (Ra i 1 ghi nh cng n ca nh
ton hc ngui an mch A.K Erlang (1-12), ngui tm ra l
thuyt luu luong in thoi).
Kh6i "7ng "& "7ng: l tng luu luong mang trong chu ky T v
uoc o bng n vj Erlang - gi (Eh) (theo nhu tiu chun SO
nhng n vj tiu chun c th l Erlang giy, nhung thng thung
n vj Erlang gi thung s dung nhiu hn).
Luu luong mang khng th vuot qu s luong ca ung dy. Mt
ung dy chi c th mang nhiu nht mt Erlang. Doanh thu ca cc
nh khai thc t l vi luu luong mang ca mng vin thng.
i vi in thoi c jnh thung th c Ac =0,010,0 Erl
i vi c quan : 0,0 0,0 Erl
Tng i c quan: 0, Erl
in thoi tr tin : 0, Erl
Du .ng :h%t 'inh E
Luu luong pht sinh l luu luong uoc mang nu khng c cuc gi
no bj t chi do thiu ti nguyn, v du nhu vi s knh khng bj gii
hn.
Luu luong pht sinh l mt gi trj l thuyt khng o lung uoc chi
c th uc luong thng qua luu luong mang.
26
Ta gi mt cuc gi l, l s cuc gi trung bnh n trong mt
n vj thi gian v gi s l thi gian phuc vu trung bnh. Khi luu
luong pht sinh l:
s A . = (2- 53)
T phung trnh ny ta thy rng n vj luu luong khng c th
nguyn. jnh ngha ny ph hop vi jnh ngha trn vi iu kin
knh phuc vu khng bj gii hn. Nu s dung cho mt h thng vi
nng luc gii hn ta c su xc jnh phu thuc vo h thng.
Ngoi ra c th uoc tnh: A = / ( : tc phuc vu)
Du .ng tFn thGt E0
Luu luong tn tht l chnh lch gia luu luong pht sinh v luu
luong mang. Gi trj ny ca h thng gim khi nng luc ca h thng
tng.
A
r
= A A
c
(2- 54)
Luu luong pht sinh l mt tham s s dung trong tnh ton l thuyt
jnh c. Tuy nhin, chi c luu luong mang thung phu thuc vo h
thng thuc mi l tham s o lung uoc trong thuc t.
Trong h thng truyn dn s ta khng ni v thi gian phuc vu m chi
ni v cc tc truyn dn. Mt cuc giao djch c th l qu trnh
truyn s n vj (nhu bits hay bytes).
Nng luc h thng l

, ngha l tc bo hiu s liu, uoc tnh


bng n vj trn giy (v du bt/s). Nhu vy thi gian phuc vu cho mt
giao djch nhu th tc l thi gian truyn s l s/

n vj thi gian (v
du nhu giy-s) ngha l phu thuc vo

.
Nu trung bnh c cuc giao djch n trong mt n vj thi gian, th
s dung h thng s l:

s .
=
(2- 55)
Vi: 0 1 .
2.5.2. H thng tn tht (Loss System) v cng thc ErIang B
5&ng thHc I0.ang J
Cng thc Erlang uoc m t bng ba thnh phn: cu trc, chin
luoc v luu luong:
CE& trFc: Ta xem xt mt h thng c n knh ng nht hot ng
song song v uoc gi l nhm ng nht (cc server, knh trung k,
khe slot).
Chi2n "7c: Mt cuc gi ti h thng uoc chp nhn nu cn t
nht mt knh ri (mi cuc gi chi cn mt knh ri). Nu tt c cc
knh u bn th cuc gi s bj hu b v n s bj loi b m khng
27
gy mt nh hung no sau (cuc gi bj loi b c th uoc chp
nhn trn mt tuyn khc). Chin luoc ny uoc gi l m hnh Ao%%
(tn tht) Erlang hay m hnh ACC (Lost Calls Cleared).
A& "7ng: Gi s rng trong khong thi gian djch vu uoc phn b
theo hm m (s m

), v tin trnh s dung l tin trnh Poisson vi


tc . Loi luu luong ny uoc gi l PCT - (Pure Chance Traffic
Type ). Tin trnh luu luong ny s tr thnh tin trnh Mackov n
gin x l bng ton hc.
Cng thc Erlang B biu thj mi quan h gia luu luong xut hin,
luong thit bj, v xc sut tn hao nhu mt hm s uoc s dung
rng ri nhu l l thuyt tiu chun cho vic lp k hoch trong h
thng vin thng, v vy cng thc Erlang B cha ung nhng tiu
chun sau:
Cc cuc gi xut hin mt cch ngu nhin:
Xc sut xy ra su c cuc gi l lun c jnh bt chp thi gian (xc
sut c jnh xy ra su c ca cuc gi).
Xc sut xy ra su c ca cuc gi khng bj nh hung bi cc cuc
gi truc (khng cn st li nhng c im ca cuc gi truc).
Trong thi gian rt ngn, khng c cuc gi no xut hin hoc chi c
mt cuc gi xut hin (cc cuc gi ri rc).
Dng tn hao trong khi vn hnh khi tt c cc mch u bn:
Trong dng tn hao vn hnh ny, cuc gi khng th lin lc uoc
khi tt c cc mch u bn. Trong trung hop tn hiu uoc
gi ra ngoi v d ung ra tr nn thng sut sau khi tn hiu bn
uoc gi ra th cuc gi vn khng uoc kt ni.
Nhm mch ra l nhm trung k c kh nng s dung ht.
Thi gian chim dung ca cc cuc gi gn ng vi phn b hm
m.
Cc mch vo th v hn, cn cc mch ra th hu hn.
Xc sut tn hao cuc gi trong cng thc Erlang B uoc trnh by
trong cng thc sau:
En(A)= E n , 1 (A) = P(n) =
!
...
! 2
1
!
2
n
A A
A
n
A
n
n
+ + + +
=

=
n
i
i
n
i
A
n
A
0
!
!
(2- 56)
Vi A -Luu luong pht sinh (A=.s)
n - S knh
Vic tnh ton cng thc trn khng ph hop c khi c An v n! tng
qu nhanh, khi my tnh s bj trn s do vy ngui ta thung p
dung mt s kt qu tnh ton v ua ra cng thc sau:
28
) ( .
) ( .
) (
1
1
A E A x
A E A
A E
x
x
x

+
=
vi E0 (A) = 1 (2- 57)
T quan im ton ng dung, hm tuyn tnh c n jnh cao nht
ta c:
) ( 1 ) (
1
A I
A
x
A I
x x
+ =
vi I0 (A) = 1 (2- 58)
y
n
(A) = 1/ E
n
(A) (2-)
Cng thc ny hon ton chnh xc, thm ch vi cc gi trj (n.A) ln
vn khng xut hin li. y l cng thc c bn cho rt nhiu bng
s ca cng thc Erlang B
V3 (4 : Cho tc gi n bng mt cuc gi trn 1 pht, thi gian
trung bnh ca 1 cuc gi l pht, s knh phuc vu bng . Tnh xc
sut tn tht P theo 2 cng thc trn.
Cch 1:
Luu luong pht sinh A= Erl t 3 3 . 1 . = =
P(n)=
206 , 0
! 4
3
! 3
3
2
3
3 1
! 4
3
4 3 2
4
=
+ + + +
ngha : c 1/ cc cuc gi ti s thu bao bj tn tht (bj bn)
Cch 2:
E
) ( . 4
) ( .
) (
3
3
4
A E A
A E A
A
+
=
E
1 ) (
0
= A
E
4
3
3 1
3
) ( . 1
) ( .
) (
0
0
1
=
+
=
+
=
A E A
A E A
A
E
1
!
4
3
. 3 2
4
3
. 3
) ( . 2
) ( .
) (
1
1
2
=
+
=
+
=
A E A
A E A
A
E
8
2
1
!
. 3 3
1
!
. 3
) ( . 3
) ( .
) (
2
2
3
=
+
=
+
=
A E A
A E A
A
E
2061 . 0
3!3
81
1
!
. 3 4
1
!
. 3
) ( . 4
) ( .
) (
3
3
4
=
+
=
+
=
A E A
A E A
A
5%c c tnh .u .ng ca c&ng thHc I0.ang J
Bit uoc xc sut trng thi ta c th bit uoc cc s o hiu nng.
29
nghn theo thi gian: l xc sut m tt c cc trung k bj chim ti
mt thi im bt ky bng vi phn thi gian tt c cc trung k bj
chim trn tng thi gian (.1)
nghn theo cuc goi: xc sut m mt cuc gi bt ky bj mt bng
t l s cuc gi bj chn trn tng cc cuc gi.
nghGn "& "7ng:
) ( A E
A
Y A
C
n
=

=
Ta c E = B = C, bi v cung cuc gi c lp vi trng thi, y
chnh l tnh cht PASTA (Poisson Arrival See Time Average), n ph
hop vi tt c cc h thng tun theo tin trnh Poisson. Trong tt c
cc trung hop khc, t nht c ba tham s o tc nghn l khc nhau.
V3 (4 : Cho thi gian xem xt T l 1h ,luu luong pht sinh A l 1 Erl,
s knh l n=, thi gian phuc vu trung bnh cho mt cuc gi l
pht. Tnh s luong cuc gi bj nghn trong khong thi gian T, tnh
luu luong tn tht, luu luong mang?
Bi gii :
S cuc gi tn tht :
N
lo""
= B.N=P(n).N
N=
20 60 .
3
1
T .
#
$
T . = = =
cuc goi
3
1
= =
S
A

cuc goi/pht
B=P(n)=
16
1
! 3
1
! 2
1
1 1
! 3
1
! i
$
! n
$
3
3
n
0 i
i
n
2
=
+ + +
=

=

Nloss =
25 . 1 20 .
16
1

cuc goi
ngha : Trong 20 cuc gi dn c 1.2 cuc gi bj nghn khng
uoc phuc vu.
Luu luong tn tht :
Ar= A.C = 1.
16
1
16
1
=
(Erl)
Luu luong mang
Ac = Y= A(1-P(n)) = 1.(1-
16
1
)= 15/16 (Erl)
2.5.3. H thng tr (DeIay) v cng thc ErIang C
Xt luu luong vi tin trnh poisson (Khng gi hn v ti nguyn).
Phn b thi gian phuc vu l PCT-1. H thng hng oi ny c tn l
30
h thng tr Erlang.Trong h thng ny th luu luong mang s bng
luu luong pht sinh v khng c khch hng no bj nghn.
5&ng thHc I0.ang 5
Gi w l bin ngu nhin ca thi gian oi th ta c xc xut bin
>0 l:
E n , 2 (A) = P(w>0) =
A n
n
n
A
n
A A
A
A n
n
n
A
n n
n

+ + + +

.
! )! 1 (
...
! 2
1
.
!
1 2

(A<n) (2- 60)
Cho bit xc xut cuc gi n h thng th n phi bj xp vo hng
oi (do s knh gii hn).
Xc xut 1 khch hng oi phuc vu ngay :
Sn = E2,n(A)
(2-61)
Cng thc hi quy:
) (
1
, 2
A E
n
=
) (
1
, 1
A E
n
-
) (
1
1 , 1
A E
n

(2- 62)
I n , 2 (A) = I n , 1 (A) - I 1 , 1 n (A)
(2- 63)
I n , 2 (A) =
) $ ( %
1
n , 2

(2- 64)
Luu luong pht sinh =luu luong mang: A=Y (Chi p dung cho m hnh
tr).
V3 (4 : Cho h thng tr tc cc cuc gi n =20 cuc/gi, thi
gian chim knh ca cuc gi l pht .Tnh luu luong mang, luu
luong pht sinh. Xc sut cuc gi bt ky phi vo hng oi, xc sut
cuc gi i uoc phuc vu ngay, cho n=3. (Tnh theo hai cch)
Bi gii:
Luu luong mang = luu luong pht sinh A=Y
A=
2 6 .
60
20
. = = S
Erl
Cch 1:
Xc sut cuc gi vo hng oi
E
2 3
3
.
! 3
3
! 2
3
3 1
2 3
3
.
! 3
2
) (
3 2
, 2

+ + +

= A
n = 4/9
31
Xc sut cuc gi uoc phuc vu:
Sn = 1- E
!
5
!
4
1 ) (
, 2
= = A
n
Cch 2:
) (
1
) (
1 1
2 , 1 3 , 1 3 , 2
A E A E E
=
E
1 ) (
0 , 1
= A
E
3
1
2 1
2
) ( . 2 1
) ( . 2
) (
0 , 1
0 , 1
1 , 1
=
+
=
+
=
A E
A E
A
E
5
2
10
4
3
2
. 2 2
3
2
. 2
) ( . 2 2
) ( . 2
) (
1 , 1
1 , 1
2 , 1
= =
+
=
+
=
A E
A E
A
E
1!
4
5
2
. 2 3
5
2
. 2
) ( . 3
) ( .
) (
2 , 1
2 , 1
3 , 1
=
+
=
+
=
A E A
A E A
A

4
!
2
5
.
4
1!
) (
1
) (
1
) (
1
2 , 1 3 , 1 3 , 2
= = =
A E A E A E
E
!
4
) (
3 , 2
= A
2.6. H thng hng i c u tin
Cc khch hng sau khi n h thng c th phi ng vo hng oi,
do cn c cc qui tc nht jnh m bo khch hng uoc phuc
vu mt cch nhanh nht. Tuy nhin kch thuc ca hng oi khng
phi l mt gi trj v hn, chnh nguyn nhn ny l ngun gc ca
cc thng s khc lin quan n hng oi v t chc hng oi.
Hng oi l mt quan im ton hc v tnh hung trong th gii thuc,
n ua ra cc phn tch c kh nng nh gi hiu sut luu luong ca
khch hng (nhu cc cuc gi, cc t bo ATM, hay cc mng LAN)
khi i qua hng oi.
C t nht tham s thung s dung trong h thng l:
Kt cu cc mc uu tin (cc lp) ca khch hng n, nu c hn
mt mc uu tin trong hng oi (v du trong ca hng th nam gii
v phu n l hai lp) do thi gian phuc vu trong cc mc uu
tin l khc nhau.
Vi mi mc uu tin khch hng c phn b tin trnh n ring.
Vi mi mc uu tin, kch thuc hay s khch hng to ra luu luong.
32
Phn b thi gian phuc vu ca Server hng oi (hnh ng ca
Server). Trong nhiu mng truyn thng thung gi l phn b
chiu di.
Cc qui tc ca hng oi.
Chiu di ti a ca hng oi (phu thuc vo kch thuc ca Buffer).
Phn ng ca khch hng khi bj tr, tc nghn,
2.6.1. Qui tc v t chc hng i
Mt cch cc phn t mng x l cc dng luu luong n l s
dung cc thut ton xp hng sp xp cc loi luu luong.
Khch hng ang oi trong hng oi uoc phuc vu c th uoc
lua chn theo nhiu cch, u tin chng ta quan tm n loi qui
tc sau:
FCFS (First Come First Served ) n thung uoc gi l hng oi cng
bng hay hng oi gi v qui tc ny thung xut hin trong cuc
sng hng ngy ca chng ta. N uoc xem nhu l FFO, ch l
FFO chi s dung trong hng oi khng s dung cho ton h
thng.
LCFS ( Last Come First sever) l chu trnh ngn xp, nhu vic xp
hng trn gi ca ca hng.v.v qui tc ny cng xem nhu LFO
( Last n First Out)
SRO (Sevice n Random Order) tt c cc khch hng ang oi trong
hng oi c xc sut uoc chn phuc vu nhu nhau. N cn
uoc gi l RANDOM hay RS (Random Selection).
Hai qui tc u tin chi s dung trong ln n m uoc xt, trong khi
qui tc th khng uoc xem nhu tiu chun v khng yu cu nh.
(Nguoc vi hai qui tc u).
Nhu ba trung hop cp trn tng thi gian oi cho tt c cc
khch hng l nhu nhau. Qui tc ca hng oi chi quyt jnh lm sao
xc jnh tng thi gian oi ca khch hng. Trong chung trnh
iu khin h thng hng oi c th c nhiu qui tc phc tp. Trong
l thuyt hng oi chng ta gi thit l tng luu luong pht sinh l c
lp vi qui tc ca hng oi.
Vi h thng my tnh chng ta thung c gng gim tng thi gian
oi, n c th thuc hin khi s dung thi gian phuc vu nhu l tiu
chun:
SJF (Shortest Job First): Vic u tin ngn nht.
SJN (Shortest Job Next): Vic tip theo ngn nht.
SPF (Shortest Processing Time First): Thi gian x l u tin ngn
nht.
Qui tc ny uoc gi thit nhu l chng ta bit thi gian phuc vu trong
su pht trin, qui tc hng oi ny tiu hnh ho tng thi gian oi cho
tt c cc khch hng.
33
Nhu ni trn qui tc nh hung ti thi gian n hoc thi gian phuc
vu. Mt su tho hip gia cc qui jnh c uoc bi:
RR (Round Robin): mt khch hng uoc phuc vu cho trong mt
khong thi gian c jnh (Time slice). Nu djch vu khng hon
thnh trong khong thi gian ny, th khch hng tr li hng oi l
FCFS.
PS (Processor Sharing): tt c khch hng chia s dung luong djch vu
bng nhau.
FB (Foreground-Background): qui tc ny c gng thuc hin SJF m
khng bit n thi gian phuc vu sau ny. Server s cung cp djch
vu khch hng c thi gian phuc vu t nht. Khi tt c cc khch
hng c uoc thi gian phuc vu ging nhau, FB uoc xc jnh
nhu l PS.
Qui tc cui cng l qui tc ng do qui tc hng oi phu thuc vo
luong thi gian s dung trong hng oi.
T cc qui tc trn nhng thut ton xp hng hay dng l:
Xp hng vo truc ra truc (FFO Queuing).
Xp hng theo mc uu tin (PQ - Priority Queuing).
Xp hng tuy bin (CQ - Custom Queuing).
Xp hng theo cng bng trng s (FQ - eighted Fair Queuing).
K: hng *o t0/c 0a t0/c $LMLN <uAuing,
Trong dng n gin nht, thut ton vo truc ra truc lin quan n
vic luu tr gi thng tin khi mng bj tc nghn v ri chuyn tip cc
gi i theo th tu m chng n khi mng khng cn bj tc na. FFO
trong mt vi trung hop l thut ton mc jnh v tnh n gin v
khng cn phi c su thit t cu hnh nhung n c mt vi thiu st.
Thiu st quan trng nht l FFO khng ua ra su quyt jnh no v
tnh uu tin ca cc gi cng nhu l khng c su bo v mng no
chng li nhng ng dung (ngun pht gi) c li. Mt ngun pht gi
li pht qu ra mt luu luong ln t ngt c th l tng tr ca cc
luu luong ca cc ng dung thi gian thuc vn nhy cm v thi gian.
FFO l thut ton cn thit cho vic iu khin luu luong mng trong
giai on ban u nhung vi nhng mng thng minh hin nay i hi
phi c nhng thut ton phc tp hn, p ng uoc nhng yu cu
kht khe hn.
K: hng thAo mHc u ti1n $P< O P0io0itP <uAuing,
Thut ton PQ m bo rng nhng luu luong quan trng s c uoc
su x l nhanh hn. Thut ton uoc thit k ua ra tnh uu tin
nghim ngt i vi nhng dng luu luong quan trng. PQ c th thuc
hin uu tin cn c vo giao thc, giao din truyn ti, kch thuc gi,
ja chi ngun hoc i chi ch ...Trong thut ton, cc gi uoc t
vo 1 trong cc hng oi c mc uu tin khc nhau dua trn cc mc
uu tin uoc gn (V du nhu bn mc uu tin l High, Medium,
Normal, v Lo) v cc gi trong hng oi c mc uu tin cao s
34
uoc x l truyn i truc. PQ uoc cu hnh dua vo cc s liu
thng k v tnh hnh hot ng ca mng v khng tu ng thch nghi
khi iu kin ca mng thay i. (Hnh 2.14)
Hnh 2- 14 Thut ton xp hng theo mc uu tin
K: hng tuQ bin $5u'tom <uAuing,
CQ uoc to ra cho php cc ng dung khc nhau cng chia s
mng vi cc yu cu ti thiu v bng thng v tr. Trong nhng
mi trung ny, bng thng phi uoc chia mt cch ti l cho nhng
ng dung v ngui s dung. CQ x l luu luong bng cch gn cho
mi loi gi thng tin trong mng mt s luong cu th khng gian hng
oi v phuc vu cc hng oi theo thut ton round -robin (round-
robin fashion). Cng ging nhu PQ, CQ khng tu thch ng uoc khi
iu kin ca mng thay i. (hnh 2.1)
Hnh 2- 15 Xp hng cn bng trong s
K: hng c&ng bRng t0Sng ' $TL< O TAightA( Lai0 <uAuing,
Trong trung hop mun c mt mng cung cp uoc thi gian p
ng khng i trong nhng iu kin luu luong trn mng thay i th
gii php l thut ton FQ. Thut ton FQ tung tu nhu CQ
nhung cc gi trj s dung bng thng gn cho cc loi gi khng uoc
gn mt cc c jnh bi ngui s dung m uoc h thng tu ng
iu chinh thng qua h thng bo hiu Qos.
FQ uoc thit k gim thiu vic thit t cu hnh hng oi v
tu ng thch ng vi su thay i iu kin luu luong ca mng.
Thut ton ny ph hop vi hu ht cc ng dung chy trn nhng
ung truyn khng qu 2Mbps.
35
2.6.2. u tin ca khch hng trong hng i u tin
Khch hng uoc chia thnh p lp uu tin. Khch hng lp uu tin
k c uu tin cao hn so vi khch hng lp uu tin k+1. Hng
oi uu tin li uoc chia thnh cc nhm sau:
Khng & tiHn 0h4c 14 trIc (Non-preemptive hay l HOL - Head
of the Line): Khch hng n vi mc uu tin cao hn so vi khch
hng ang uoc phuc vu th vn phi ch cho n khi server phuc vu
xong khc hng ny (v phuc vu xong tt c cc khch hng khc c
mc uu tin cao hn n).
J& tiHn 0h4c 14 trIc (preemptive): Vic phuc vu khch hng c
quyn uu tin thp s bj ngng li khi c mt khch hng m quyn
uu tin ca n cao hn n h thng. u tin phuc vu truc li c th
chia thnh cc nhm nh sau:
Phuc hi uu tin (preemptive resume), khi m su phuc vu uoc tip
tuc t thi im m n bj ngt qung truc .
u tin khng ly mu li (preemptive ithout resampling), khi m su
phuc vu bt u li t u vi khong thi gian phuc vu khng i.
u tin ly mu li (preemptive ith resampling), khi m su phuc vu
bt u li vi khong thi gian phuc vu mi.
2.6.3. Duy tr qui tc hng i, Iut KIeinrock
Gi thit thi gian phuc vu ca khch hng l c lp vi qui tc ca
hng oi. Do dung luong ca Server l hn ch v c lp (chiu di
hng oi) v sau mt thi gian Server t n ngung v tc phuc
vu bj gim.
Chng ta gii thiu hai hm thung p dung rng ri trong l thuyt
hng oi:
Um ti V $t,
L hm phu thuc thi gian, n phuc vu khch hng n ti thi
im t, hm U(t) c lp vi qui tc ca hng oi. Gi trj trung bnh
ca hm ti l U(t) = E{U(t)}.
9hBi gian i o T $t,
L thi gian oi ca khch hng khi anh ta n ti thi im t, thi
gian oi o phu thuc vo qui tc hng oi, gi trj trung bnh l
W=E{W(t)}. Nu qui tc hng oi l FCFS th U(t)=W(t), trong tin trnh
Poisson th thi gian oi o s bng thi gian oi thuc t.
<nh "@K Lut Kleinrock:
36

=
A
V A
W A
i i
1
.
.
=const
(V l thi gian phuc vu trung bnh thi im bt ky)
Thi gian oi trung bnh cho tt c cc loi khch hng (lp) bj
tc ng bi luu luong ti ca lp ang xt l c lp vi qui tc
ca hng oi.
2.6.4. Mt s hng i n server
Hnh 2- 16 Mt s loi hng i on server thung gp
2.6.5. Kt Iun
L thuyt hng oi uoc nghin cu ngay t trong mng chuyn
mch knh, tuy nhin vic p dung trong mng chuyn mch knh cn
hn ch, sau uoc nghin cu su rng trong mng chuyn
mch gi vi vic ng gi d liu. Cc tn hiu thoi truyn thng
uoc s ho, ng gi v chuyn ti trong mng gi nhu l mt phn
c s ca mng d liu.
Tin trnh im l tin trnh quan trng n cho php phn bit cc
khch hng n (cc su kin) v n l mt tin trnh ngu nhin vi
cc tnh cht nhu: tnh c lp, tnh u n ti mi thi im v tnh
dng. Tin trnh Poisson l mt tin trnh im v l tin trnh quan
trng nht. Cc tin trnh khc chi l rt gn hay pht trin ca tin
trnh Poisson. Tin trnh Poisson l tin trnh m t nhiu tin trnh
37
trong i sng thuc t nn n l tin trnh ngu nhin nht do vy n
ng vai tr nhu l mt tin trnh chun trong phn b thng k.
Cc khch hng n (gi hay cuc gi) mt Server n c th uoc
phuc vu ngay hoc phi mt mt khong thi gian ch no cho n
khi Server ri v thuc hin tip nhn x l. Cc qui tc phuc vu cc
khch hng oi uoc phuc vu uoc thit lp cho cc Server qua
cc khch hng ln luot uoc phuc vu theo mc uu tin ca mnh do
vy cc khch hng c uu tin khc nhau th c thi gian ch khc
nhau. Cc thng s ny uoc quyt jnh bi thut ton xp hng ca
hng oi v cng t nh hung ti QoS ca cc loi djch vu cung
cp trn mng.
Cc thng s ca hng oi uoc xc jnh thng qua l thuyt xc sut
thng k, jnh l Little, qui tc duy tr hng oi Kleinrock v quan trng
hn c l cc tin trnh i - n ca khch hng l cc tin trnh
Poisson vi phn b hm m cng vi thut ton xp hng ca n.
Xc jnh cc thng s hng oi nhu: chiu di hng oi cc thi
im bt ky hoc ngay c khi c khch hng, qua ua ra cc
phung n iu khin luu luong trn mng cho ph hop nhm gim
thiu cc su c trn mng nh gi uoc hiu sut s dung ti
nguyn ng thi xc jnh uoc cp QoS m c th cung cp trn
mng, l c s cho vic thit k cc mng h thng vin thng sau
ny.
2.7. Bi tp (Pending)
38
Chng 3 Mng hng oi
3.1. Mng ni tip
39
Chng 4 jnh tuyn trong
mng thng tin
4.1. Yu cu v [nh tuyn trong mng thng tin
4.1.1. Vai tr ca [nh tuyn trong mng thng tin
4.1.2. Cc khi nim trong I thuyt graph
Phn ny gii thiu cc thut ng v cc khi nim c bn nhm m
t cc mng, graph, v cc thuc tnh ca n. L thuyt graph l mt
mn hc xut hin t lu, nhung l thuyt ny c mt s thut ng
uoc chp nhn khc nhau dng cho cc khi nim c bn. V th c
th s dung mt s thut ng khc nhau lp m hnh graph cho
mng. Cc thut ng uoc trnh by dui y ny l cc thut ng
uoc cng nhn v uoc s dung thung xuyn chung ny.
Mt graph G, uoc jnh nghi bi tp hop cc inh V v tp hop cc
cnh E. Cc inh thung uoc gi l cc nFt v chng biu din vj tr
(v du mt im cha luu luong hoc mt khu vuc cha thit bj truyn
thng). Cc cnh uoc gi l cc "iHn k2t v chng biu din
phung tin truyn thng. Graph c th uoc biu din nhu sau:
G=(V, E)
Hnh .1 l mt v du ca mt graph.
Hnh 4.1. Mt graph on gin
Mc d theo l thuyt, V c th l tp hop rng hoc khng xc jnh,
nhung thng thung V l tp hop xc jnh khc rng, ngha l c th
biu din
V={v
i
| i=1,2,......N}
Trong N l s luong nt. Tung tu E uoc biu din:
E={e
i
| i=1,2,......M}
Mt lin kt, ej, tung ng mt kt ni gia mt cp nt. C th biu
din mt lin kt ej gia nt i v k bi
40
e
j
=(v
i
,v
k
)
hoc bi
e
j
=(i,k)
Mt lin kt gi l :i tIi t nFt nu nt l mt trong hai im
cui ca lin kt. Nt i v k gi l k> nha& nu tn ti mt lin kt (i,
k) gia chng. Nhng nt nhu vy uoc xem l cc nt "ng gi>ng.
Bc ca nt l s luong lin kt i ti nt hay l s luong nt lng
ging. Hai khi nim trn l tung ung nhau trong cc graph thng
thung. Tuy nhin vi cc graph c nhiu hn mt lin kt gia cng
mt cp nt, th hai khi nim trn l khng tung ung. Trong
trung hop , bc ca mt nt uoc jnh ngha l s luong lin kt
i ti nt .
Mt lin kt c th c hai hung. Khi th tu ca cc nt l khng c
nghi. Nguoc li th tu cc nt c ngha. Trong trung hop th tu
cc nt c ngha, mt lin kt c th uoc xem nhu l mt c&ng v
uoc jnh ngha
a
j
=[v
i
,v
k
]
hoc n gin hn
a
j
=[i,k]
k uoc gi l c5n k> hIng ra i vi i nu mt cung i,k tn ti v
bc hung ra ca i l s luong cc cung nhu vy. Khi nim c5n k>
hIng 1o v .5c c5n k> hIng 1o cng uoc jnh ngha
tung tu.
Mt graph gi l mt ng nu cc lin kt v cc nt c mt trong
lin kt c cc thuc tnh (chng hn nhu di, dung luong, loi...).
Cc mng uoc s dung m hnh cc vn cn quan tm trong
truyn thng, cc thuc tnh ring bit ca nt v lin kt th lin quan
n cc vn cu th trong truyn thng.
Su khc nhau gia cc lin kt v cc cung l rt quan trng c v
vic lp m hnh cho mng ln qu trnh hot ng bn trong ca cc
thut ton, v vy su khc nhau cn phi lun uoc phn bit r rng.
V mt hnh hc cc lin kt l cc ung thng kt ni cc cp nt
cn cc cung l cc ung thng c mi tn mt u, biu din
chiu ca cung.
Mt graph c cc lin kt gi l gra0h 1 hIng, tuy nhin mt
graph c cc cung gi l gra0h hL& hIng. Mt graph hu hung
c th c c cc lin kt v hung. Thng thung , cc graph uoc
gi s l v hung, hoc su phn bit l khng c ngha.
C th c kh nng xy ra hin tuong xut hin nhiu hn mt lin kt
gia cng mt cp nt (iu ny tung ng vi vic c nhiu knh
thng tin gia hai chuyn mch). Nhng lin kt nhu vy uoc gi l
cc "iHn k2t %ong %ong. Mt graph c lin kt song song gi l mt
&"tigra0h.
41
Cng c kh nng xut hin cc lin kt gia mt nt no v chnh
nt . Nhng lin kt uoc gi l cc %!"' "oo0. Chng t khi xut
hin v thung xut hin do vic xem hai nt nhu l mt nt trong qu
trnh lp m hnh graph cho mt mng hoc pht sinh trong qu trnh
thuc hin mt thut ton c vic hop nht cc nt. Hnh .2 minh ho
mt graph c cc lin kt song song v cc self loop. Mt graph khng
c cc lin kt song song hoc cc self loop gi l mt gra0h :Dn
giBn. Vic biu din v vn dung cc graph n gin l tung i d
dng, v vy gi thit rng cc graph uoc xem xt l cc graph n
gin. Nu c su khc bit vi gi thit ny, chng s uoc chi ra.
4.2. Cc m hnh [nh tuyn qung b (broadcast routing)
4.2.1. Lan trn gi (fIooding)
Mt dng mnh hn ca jnh tuyn ring bit l lan trn gi. Trong
phung thc ny, mi gi i n router s uoc gi i trn tt c cc
ung ra tr ung m n i n. Phung thc lan trn gi ny hin
nhin l to ra rt nhiu gi sao chp (duplicate). Trn thuc t, s gi
ny l khng xc jnh tr khi thuc hin mt s bin php hn ch
qu trnh ny.
Mt trong nhng bin php l s dung b m buc nhy trong
phn tiu ca mi gi. Gi trj ny s bj gim i mt ti mi buc
nhy. Gi s bj loi b khi b m t gi trj khng. V mt l tung,
b m buc nhy s c gi trj ban u tung ng vi di t
ngun n ch. Nu nhu ngui gi khng bit di ca ung i,
n c th t gi trj ban u ca b m cho trung hop xu nht. Khi
gi trj ban u s uoc t bng ung knh ca mng con.
Mt k thut khc ngn su lan trn gi l thm s th tu vo tiu
cc gi. Mi router s cn c mt danh sach theo nt ngun chi ra
nhng s th tu t ngun uoc xem xt. trnh danh sch
pht trin khng gii hn, mi danh sch s tng ln bi s m k
chi ra rng tt c cc s th tu n k uoc xem. Khi mt gi i ti,
rt d dng c th kim tra uoc gi l bn sao hay khng. Nu ng
gi l bn sao th gi ny s bj loi b.
Lan trn gi c uu im l lan trn gi lun lun chn ung ngn
nht. C uoc uu im ny l do v phung din l thuyt n chn tt
c cc ung c th do n s chn uoc ung ngn nht. Tuy
nhin nhuoc im ca n l s luong gi gi trong mng qu nhiu.
S dung lan trn gi trong hu ht cc ng dung l khng thuc t.
Tuy vy lan trn gi c th s dung trong nhng ng dung sau.
Trong ng dung qun su, mng s dung phung thc lan trn gi
gi cho mng lun lun hot ng tt khi i mt vi qun jch.
Trong nhng ng dung c s d liu phn b, i khi cn thit phi
cp nht tt c c s d liu. Trong trung hop s dung lan
trn gi l cn thit. V du su dung lan trn gi gi cp nht bn
jnh tuyn bi v cp nht khng dua trn chnh xc ca bng
jnh tuyn.
42
Phung php lan trn gi c th uoc dng nhu l n vj so snh
phung thc jnh tuyn khc. Lan trn gi lun lun chn ung
ngn nht. iu dn n khng c gii thut no c th tm
uoc tr ngn hn.
Mt bin i ca phung php lan trn gi l lan trn gi c chn lc.
Trong gii thut ny, router chi gi gi i ra trn cc ung m i theo
hung ch. iu c ngha l khng gi gi n nhng ung m
r rang nm trn hung sai.
4.2.2. [nh tuyn bc ngu nhin (random waIk)
Trong phung php jnh tuyn ny, router s chuyn gi i n trn
mt ung u ra uoc chn mt cch ngu nhin. Muc tiu ca
phung php ny l cc gi lang thang trong mng cui cng cng
n ch. Vi phung php ny gip cho qu trnh cn bng ti gia
cc ung. Cng ging nhu phung php jnh tuyn lan trn gi,
phung php ny lun m bo l gi cui cng s n ch. So vi
phung php truc th su nhn rng gi trong mng s t hn. Nhuoc
im ca phung php ny l ung t ngun n ch c th di
hn ung ngn nht. Do tr ung truyn s di hn s tr ngn
nht thuc su tn ti trong mng.
4.2.3. [nh tuyn khoai ty nng (hot potato)
jnh tuyn ring bit l loi jnh tuyn m router quyt jnh tuyn i
chi dua vo thng tin bn thn n luom lt uoc.
y l mt thut ton tung thch ring bit (isolated adaptive
algorithm). Khi mt gi n mt nt, router s c gng chuyn gi i
cng nhanh cng tt bng cch cho n vo hng ch u ra ngn
nht. Ni cch khc, khi c gi i n router s tnh ton s gi uoc
nm ch truyn tren mi ung u ra. Sau n s gn gi mi
vo cui hng ch ngn nht m khng quan tm n ung s i
u. Hnh -1 biu din cc hng ch u ra bn trong mt router
ti mt thi im no . C ba hng ch u ra tung ng vi 0
ung ra. Cc gi ang xp hng trn mi ung ch uoc truyn
i. Trong v du y, hng ch n F l hng ch ngn nht vi chi
c mt gi nm trn hng ch ny. Giu thut khoai ty nng do s
t gi mi n vo hng ch ny.
Hnh 4-17. Hng ch bn trong router
43
C th bin i tung ny mt cht bng cch kt hop jnh tuyn
tnh vi gii thut khoai ty nng. Khi gi i n, router s tnh n c
nhng trng s tnh ca ung dy v di hng ch. Mt kh nng
l s dung lua chn tnh tt nht tr khi di hng ch ln hn mt
ngung no . Mt kh nng khc l s dung di hng ch ngn
nht tr trng s tnh ca n l qu thp. Cn mt cch khc l sp
xp cc ung theo trng s tnh ca n v sau li sp xp theo
di hng ch ca n. Sau s chn ung c tng vj tr sp xp l
nh nht. D gii thut no uoc chn i chng na cng c c tnh
l khi t ti th ung c trng s cao nht s uoc chn, nhung s
lm cho hng ch cho ung ny tng ln. Sau mt s luu luong
s uoc chuyn sang ung t ti hn.
4.2.4. [nh tuyn ngun (source routing) v m hnh cy (spanning tree)
Chng ta s xt mt s thut ton c bn dng cho vic tm kim cc
cy uoc s dung thit k v phn tch mng. Mt cy l mt graph
khng c cc vng bt ky mt cp nt no cng chi c duy nht mt
ung i. y ch yu xem xt cc graph v hung, nhng graph
c cc lin kt uoc s dung c hai chiu trong qu trnh to ra cc
ung i.
V mt s l do, cc cy rt hu dung v uoc s dung nhu l graph
c bn cho cc thut ton v cc k thut phn tch v thit k mng.
Th nht, cc cy l mng ti thiu cung cp mt su kt ni m
khng mt lin kt no l khng cn thit. Th hai, do vic chi cung
cp duy nht mt ung i gia mt cp nt bt ky, cc cy gii quyt
cc vn v jnh tuyn (ngha l quyt jnh vic chuyn luu luong
gia hai nt). iu lm n gin mng v dng ca n. Tuy nhin,
v cc cy lin thng ti thiu nn cng n gin v c tin cy ti
thiu. l nguyn nhn ti sao cc mng thuc t thung c tnh lin
thng cao hn. Chnh v vy, vic thit k mt mng thung bt u
bng mt cy.
4.2.5. Duyt cy
Cho truc mt cy no , chng ta c th i ti mi nt ca n. Qu
trnh gi l mt qu trnh duyt cy. Trong qu trnh thuc hin, cc
cnh trong cy uoc duyt hai ln, mi ln theo mt hung khc
nhau. C nhiu cch duyt khc nhau. u tin, chi ra mt nt ca cy
lm nt gc. Vic duyt uoc thuc hin xoay quanh nt . C mt s
iu kin lua chn nt gc ny (chng hn nt gc l mt khu vuc
my tnh trung tm). Ngoi ra, nt gc c th uoc chn mt cch
ngu nhin.
Gi s nt A trong hnh .1 l nt gc ca cy. T A chng ta c th
ln luot i ti cc nt k cn ca n nhu l B, C hoc D. Sau , li i
theo cc nt k cn ca chng (B, C v D) l E, F, G v H. Tip tuc i
ti ln luot cc nt k cn khc bn cnh cc nt ny. Khi , vic
duyt ny s kt thc khi ti cc nt I, J, K v L. Qu trnh ny uoc
gi l tm kim theo chiu rng. Trong qu trnh tm kim theo chiu
rng mt c im cn ch l nhng nt gn nt gc nht s uoc
44
ti truc. Vic tm kim s thuc hin theo mi hung cng lc. iu
i khi c ch v uoc thuc hin d dng.
Mt thut ton nhm i ti mi nt ca cy th uoc gi l thut ton
duyt cy. Thut ton sau y, Bfstree, thuc hin mt qu trnh tm
kim theo chiu rng. (Chng ta quy uc rng, cc tn hm c k tu
u tin l k tu hoa phn bit chng vi cc tn bin). Bfstree
s s dung mt danh sch k cn n_adj_list, danh sch ny lit k
tt c cc nt k cn ca mi nt thuc cy. n gin hn, gi s
rng cy ny l mt cy hu hung hung ra nhn t gc v do
n_adj_list s chi bao gm cc nt k cn vi mt nt no m
cc nt k cn xa gc hn so vi nt ang xt.
Hnh 4-18. Duyt cy
void <-BfsTree ( n, root, n_adj_list ):
dcl n_adj_list [n, list ]
scan_queue [queue ]
InitializeQueue (scan_queue )
nqueue( root, scan_queue )
!"ile (#ot$%t&(scan_queue))
node <- 'equeue (scan_queue)
(isit(node )
for eac" (nei)"*or , n_adj_list [node ])
nqueue(nei)"*or, scan_queue)
45
Visit l mt th tuc trong thuc hin mt s qu trnh no i vi
mi nt (chng hn nhu in ln mn hnh cc thng tin ca mi nt
.v.v).
Thut ton ny uoc thuc hin cng mt hng oi. Hng oi l mt
FFO trong cc phn t uoc thm vo t pha sau hng oi v
chuyn ra t pha truc. Cc th tuc InitializeQueue, nqueue,
'equeue, #ot$%t& lm vic trn cc hng oi. InitializeQueue
thit lp mt hng oi rng. nqueue, 'equeue l cc th tuc
thm mt phn t vo cui hng oi v chuyn mt phn t ra t
u hng oi. Hm #ot$%t& tr v TRE hoc FALSE tuy thuc
vo hng oi c rng hay khng.
n_adj_list l mt chui m mi phn t ca chui l mt danh
sch. n_adj_list[n] l mt danh sch cc nt k cn nt n. Nhu
ni chung truc, for_eac"(ele$ent, list), l mt cu
trc iu khin thuc hin vng lp i vi tt c cc phn t ca list
v thuc hin cc m bn trong vng lp, trong vng lp cc phn
t ca list ln luot uoc s dung. Th tuc trn hot ng vi gi thit
l n_adj_list uoc thit lp truc khi th tuc BfsTree uoc
gi.
Tung tu, ta c th jnh ngha mt qu trnh tm kim theo chiu su.
Qu trnh ny cng bt u t nt gc. Qu trnh duyt tip tuc thuc
hin nt lng ging chua uoc duyt ca nt va mi uoc duyt. Ta
cng gi s rng cy bao gm cc lin kt c hung i ra xa nt gc.
V3 (4 MNO:
Tr li vi graph trong hnh .1, ta c th ti nt B t nt A. Sau , ta
ti nt E, k cn vi nt B-nt uoc duyt gn thi im hin ti nht.
Nt E ny khng c nt k cn chua duyt no, do vy ta phi quay
tr li nt B i sang nt F. Ta tip tuc i ti cc nt I, J, K (cng vi
vic quay li nt I), v nt L. Sau ta quay tr v nt A, tip tuc ti
cc nt cn li l C, D, G v H. Do vy, ton b qu trnh duyt l:
A, B, E, F, I, J, K, L, C, D, G, H
Nh rng th tu ca qu trnh duyt l khng duy nht. Trong qu
trnh duyt trn ta chn cc nt k cn xm nhp theo th tu t tri
qua phi. Nu chn theo th tu khc, qu trnh duyt l:
A, B, F, , J, K, L, E, D, H, G, C
Trt tu thuc t ca qu trnh duyt phu thuc vo tng thut ton cu
th. iu ny cng ng vi mt qu trnh tm kim theo chiu rng.
Kim tra thut ton BfsTree, trt tu ny l mt hm ca trt tu cc
nt cn k trong n_adj_list.
Thut ton 'fsTree sau s thuc hin mt qu trnh tm kim theo
chiu su.
void <- 'fsTree(n, root, n_adj_list):
dcl n_adj_list [n, list]
46
(isit(root)
for eac"(nei)"*or, n_adj_list[node])
'fsTree(n, nei)"*or, n_adj-list)
Qu trnh tm kim ny s uoc thuc hin vi su tro gip ca mt
ngn xp theo kiu LFO, ngha l phn t uoc thm vo v chuyn
ra t inh ngn xp. Trong trung hop ny, chng ta thung gi
quy 'fsTree, thuc t chng ta s dung ngn xp h thng, ngha
l s dung loi ngn xp m h thng s dung luu gi cc li gi
hm v i s.
C hai loi duyt trnh by trn u l qu trnh duyt thun (ngha l
cc qu trnh ny duyt mt nt ri sau duyt ti nt tip theo ca
nt ). Qu trnh duyt nguoc i khi cng rt cn thit, trong qu
trnh duyt nguoc mt nt uoc duyt sau khi duyt nt tip ca
nt . D nhin, cng c th thnh lp mt danh sch thun v sau
o nguoc danh sch . Cng c th thay th trt tu tm kim mt
cch truc tip nhu th tuc sau:
void <- +ostorder'fsTree(n, root, n_adj_list):
dcl n_adj_list [n, list]
for eac"(nei)"*or, n_adj_list[node])
+ostorder'fsTree(n, nei)"*or,
n_adj_list)
(isit (root)
5%c thnh :hWn .i1n th&ng t0ong c%c g0a:h *& h/ng
Ta c th p dung khi nim duyt cc nt vo mt graph v hung,
n gin chi bng cch theo di cc nt uoc duyt v sau
khng duyt cc nt na.
C th duyt mt graph v hung nhu sau:
void <- 'fs(n, root, n_adj_list):
dcl n_adj_list [n, list]
visited [n]
void <- 'fs,oo% (node)
if (not(visited [node])
visited [node]<-T-.
visit [node]
for eac"(nei)"*or, n_adj_list[node])
'fs,oo% (nei)"*or)
visited <-/0,1
'fs,oo% (root)
Ch rng cu lnh
47
(isited <-/0,1
khi to ton b cc phn t mng uoc duyt bng FALSE. Cng
cn ch rng th tuc 'fs,oo% uoc jnh ngha bn trong th tuc
'fs nn 'fs,oo% c th truy cp ti visited v n_adj_list (Luu
rng cch d nht c cc gi m cho cc hm c dng hm 'fs
trn l truc tin hy c thn ca hm chnh ri quay tr li c
thn ca cc hm nhng nhu hm 'fs,oo%).
Ch rng trong qu trnh duyt chng ta ngm kim tra tt c cc
cnh trong graph, mt ln cho mi u cui ca mi cnh. Cu th, vi
mi cnh (i, j) ca graph th j l mt phn t ca n_adj_list[i] v i
l mt thnh phn trong n_adj_list[j]. Thuc t, c th ua chnh
cc cnh vo cc danh sch k cn ca n v sau tm nt
im cui khc ca cnh bng hm:
node <- 2t"ernd(node3, ed)e)
Hm ny s tr v mt im cui ca edge khc vi node1. iu
lm phc tp qu trnh thuc hin i cht. C th d dng thy rng
phc tp ca cc thut ton duyt cy ny bng O(E), vi E l s
luong cnh trong graph.
By gi chng ta c th tm uoc cc thnh phn lin thng ca mt
graph v hung bng cch duyt mi thnh phn. Chng ta s nh
du mi nt bng mt chi s thnh phn khi chng ta tin hnh. Cc
bin n_co$%onent s theo di bt ky thnh phn no m chng ta i
ti
void <- ,a*el4o$%onent (n, n_adj_list):
dcl n_co$%onent_nu$*er [n],
n_adj_list[n,list]
void <- (isit [node]
n_co$%onent_nu$*er [node]<-
nco$%onents
n_co$%onent_nu$*er<-5
nco$%onent<-5
for eac"(node, node_set)
if (n_co$%onent_nu$*er [node]65)
nco$%onent 763
'fs (node, n_adj_list)
Chng ta jnh nghi mt hm (isit thit lp mt chi s thnh
phn cc nt uoc duyt. Hm ny nm bn trong th tuc
,a*el4o$%onent v chi c th uoc gi t trong th tuc . Mt
khc, 'fs cn uoc jnh ngha bn ngoi, v th n c th uoc gi
t bt ky u.
Trong khi thuc hin qu trnh duyt theo chiu rng v chiu su mt
graph v hung, nhng cnh ni mt nt vi mt nt lng ging chua
48
duyt truc khi duyt nt to ra mt cy, nu graph l khng lin
thng th to ra mt rng.
Hnh 4- 19. Cc thnh phn
Hnh -1 biu din mt graph c thnh phn. Gi s vng trn tp
cc nt i theo tun tu alphabet, cc thnh phn uoc nh s theo
trt tu cc nt c ch ci thp nht v chi s thnh phn uoc biu
din bn cnh nt.
Vi mi thnh phn, thut ton trn s gi 'fs kim tra thnh phn
. Trong , thut ton cng kim tra cc cnh, mi cnh mt ln. V
th, phc tp ca n c bc bng bc ca tng s cc nt cng vi
s cc cnh trong tt c cc thnh phn (ngha l phc tp ca
thut ton bng O(N+E)).
5P b?c cWu ti thiu $8inimum X:anning 90AA,
C th s dung 'fs tm mt cy bc cu nu c mt cy bc cu
tn ti. Cy tm uoc thung l cy v hung. Vic tm cy tt nht
thung rt quan trng . Chnh v vy, chng ta c th gn mt di
cho mi cnh trong graph v t ra yu cu tm mt cy c di ti
thiu. Thuc t, di c th l khong cch, gi, hoc l mt i
luong nh gi tr hoc tin cy. Mt cy c tng gi l ti thiu
uoc gi l cy bc cu ti thiu.
Ni chung, nu graph l mt graph khng lin thng, chng ta c th
tm uoc mt rng bc cu ti thiu. Mt rng bc cu ti thiu l mt
tp hop cc cnh ni n graph mt cch ti a c tng di l ti
thiu. Bi ton ny c th uoc xem nhu l vic lua chn mt graph
con ca graph gc cha tt c cc nt ca graph gc v cc cnh
uoc lua chn. u tin, to mt graph c n nt, n thnh phn v
khng c cnh no c. Mi ln, chng ta chn mt cnh thm vo
graph ny hai thnh phn lin thng truc chua uoc kt ni uoc
lin kt li vi nhau to ra mt thnh phn lin thng mi (ch khng
chn cc cnh thm vo mt thnh phn lin thng truc v to ra
mt vng). V vy, ti bt ky giai on no ca thut ton, quan h:
49
n=c+e
lun uoc duy tr, y n l s luong nt trong graph, e l s cnh
uoc lua chn tnh cho ti thi im xt v c l s luong thnh phn
trong graph tnh cho ti thi im xt. cui thut ton, e bng n tr
i s thnh phn trong graph gc nu graph gc l lin thng, chng
ta s tm uoc mt cy c (n-1) cnh. Nhu gii thch trn, 'fs s
tm ra mt rng bc cu. Tuy nhin, chng ta thung khng tm uoc
cy bc cu c tng di ti thiu.
Thut ton "hu n"
Mt cch tip cn kh d tm mt cy c tng di ti thiu l,
mi giai on ca thut ton, lua chn cnh ngn nht c th. Thut
ton gi l thut ton hu n. Thut ton ny c tnh cht thin
cn ngha l khng lung truc uoc cc kt qu cui cng do cc
quyt jnh m chng ua ra mi buc gy ra. Thay vo , chng
chi ua ra cch chn tt nht cho mi qu trnh lua chn. Ni chung,
thut ton hu n khng tm uoc li gii ti uu cho mt bi ton.
Thuc t thut ton thm ch cn khng tm uoc mt li gii kh thi
ngay c khi li gii tn ti. Tuy nhin chng hiu qu v d thuc
hin. Chnh v vy chng uoc s dung rng ri. Cc thut ton ny
cng thung to c s cho cc thut ton c tnh hiu qu v phc
tp hn.
V th, cu hi u tin t ra khi xem xt vic ng dung mt thut
ton gii quyt mt bi ton l liu bi ton y c hay khng cu
trc no m bo cho thut ton hot ng tt. Hy vng rng thut
ton t ra cng m bo uoc mt li gii kh thi nu li gii tn ti.
Khi , n s m bo tnh ti uu v m bo yu cu no v thi
gian thuc hin. Bi ton tm cc cy bc cu ti thiu thuc su c mt
cu trc mnh cho php thut ton hu n m bo c tnh ti uu
cng nhu m bo phc tp tnh ton mc va phi.
Dng chung ca thut ton hu n l:
Bt u bng mt li gii rng s.
Trong khi vn cn c cc phn t cn xt,
Tm e, phn t tt nht vn chua xt
Nu vic thm e vo s l kh thi th e uoc thm vo s, nu vic
thm khng kh thi th loi b e.
Cc yu cu cc kh nng sau:
So snh gi trj ca cc phn t xc jnh phn t no l tt nht
Kim tra tnh kh thi ca mt tp cc phn t
Khi nim tt nht lin quan n muc ch ca bi ton. Nu muc
ch l ti thiu, tt nht ngha l b nht. Nguoc li, tt nht ngha
l ln nht.
50
Thung thung, mi gi trj gn lin vi mt phn t, v gi trj gn lin
vi mt tp n gin chi l tng cc gi trj i cng ca cc phn t
trong tp . l trung hop cho bi ton cy bc cu ti thiu uoc
xt trong phn ny. Tuy nhin, khng phi l trung hop chung.
Chng hn, thay cho vic ti thiu tng di ca tt c cc cnh
trong mt cy, muc ch ca bi ton l ti thiu ho di cc cnh
di nht trong cy. Trong trung hop , gi trj ca mt cnh l di
ca cnh v gi trj ca mt tp s l di ca cnh di nht nm
trong tp.
Mun tm uoc cnh tt nht b sung, hy nh gi cc cnh
theo nh hung v gi trj ca n ti gi trj ca tp. Gi s V(S) l
gi trj ca tp S v v(e,S) l gi trj ca mt phn t e th v(e,S) c
quan h vi tp S bi cng thc
v(e,S)= V(S e) - V(S)
Trong trung hop ti thiu di ca cnh di nht trong mt cy.
v(e,S) bng 0 i vi bt ky cnh no khng di hn cnh di nht
uoc chn. Nguoc li, n s bng hiu di gia cnh vi cnh di
nht uoc chn, khi hiu ln hn 0.
Trong trung hop chung, gi trj ca tp c th thay i mt cch ngu
nhin khi cc phn t uoc b sung vo n. Chng ta c th gn gi
trj 1 cho cc tp c s luong phn t l chn v 2 cho cc tp c s
luong phn t l l. iu lm cho cc gi trj ca cc phn t chi l
mt trong hai gi trj +1 v -1. Trong trung hop ny, thut ton hu
n khng uoc s dung. By gi gi s rng trng luong ca mt
tp bin i theo mt cch hop l hn th khi , s c mt c s hop
l hn cho vic chi ra phn t tt nht. Mt iu quan trng cn ch
l, khi tp ln ln, gi trj ca phn t m truc khng uoc xem
xt c th thay i do cc phn t thm vo tp . Khi iu ny xy
ra, thut ton hu n c th mc li trong cc lua chn ca n v s
nh hung ti cht luong ca li gii m chng ta nhn uoc.
Tung tu, trong hu ht cc trung hop, tnh kh thi c th bj nh
hung mt cch ngu nhin do su b sung phn t. Chnh v vy,
trong cc bi ton m nhng tp c s luong phn t chn c th
uoc xem l kh thi v nhng tp c s phn t l l c th uoc xem
l khng kh thi th thut ton hu n hoc bt ky thut ton no c
b sung cc phn t, mi ln mt phn t, s khng hot ng. V vy
chng ta s gi thit cc tnh cht sau, nhng tnh cht ny lun uoc
duy tr trong mi trung hop xem xt:
T3nh chEt OK
Bt ky mt tp con no ca mt tp kh thi th cng kh thi, c bit
tp rng cng l mt tp kh thi.
Ngoi ra gi thit rng phc tp ca thut ton tnh ton gi trj
ca mt tp v kim tra su kh thi ca chng l va phi, c bit, khi
phc tp ny l mt a thc ca s nt v cnh trong graph.
51
list<-8reed& (%ro%erties)
dcl %ro%erties [list, list]
candidate_set[list]
solution[list]
void<-8reed&,oo% ( 9candidate_set,
9solution)
dcltest_set[list],solution[list],
candidate_set[list]
ele$ent <-
1electBestle$ent(candidate_set)
test_set <-0%%end(ele$ent,solution)
if(Test(test_set))
solution<-test_set
candidate_set<-
'elete(ele$ent,candidate_set)
if(not($%t&(candidate_set)))
8reed&_loo%(9candidate_set,
9solution)
candidate_set<-le$ents2f(%ro%erties)
solution<-
if(:($%t&(ele$ent_set)))
8reed&,oo%(9candidate_set, 9solution)
return(solution)
By gi ta c th xem xt su hn cc cu lnh ca thut ton hu
n. Cc cu lnh ca thut ton hi kh hiu v chng dua trn jnh
ngha ca hai hm, Test v 1elestBestle$ent (l hm kim tra
tnh kh thi v nh gi cc tp). Chng ta cng gi s rng c mt
cu trc properties, l mt danh sch ca cc danh sch cha tt c
cc thng tin cn thit kim tra v nh gi tt c cc tp. Mt danh
sch ca cc danh sch n gin chi l mt danh sch lin kt, m
mi thnh vin ca n l mt danh sch. Thm ch cu trc c th
uoc lng vo nhau su hn, ngha l c cc danh sch nm bn
trong cc danh sch nm bn trong cc danh sch. Cu trc nhu vy
tung i ph bin v c th uoc s dung biu din hu ht cc
kiu thng tin. C th luu gi di, loi lin kt, dung luong, hoc
ja chi. Bn thn cc muc thng tin ny c th l mt cu trc phc
tp ngha l cu trc c th luu gi gi v cc dung luong ca mt
vi loi knh khc nhau cho mi lin kt.
Trn thuc t, iu rt c ch cho vic duy tr cc cu trc d liu tro
gip cho php thut ton thuc hin hiu qu hn. Bi ton v cy
bc cu ti thiu l mt v du. Tuy nhin, r rng, gi s rng tt c
qu trnh tnh ton uoc thuc hin trn mt cu trc properties sn c
( uoc khi to). uoc s dung biu din tp rng. 0%%end
v 'elete l cc hm b sung v chuyn i mt phn t khi mt
danh sch. le$ents2f chi n gin chi ra cc phn t ca mt
danh sch v vy, ban u tt c cc phn t trong %ro%erties l
52
cc ng c. C rt nhiu cch thuc hin cc qu trnh ny.
%ro%erties c th l mt dy v cc hm 0%%end, 'elete v
le$ents2f c th hot ng vi cc danh sch chi s (danh sch
m cc phn t l cc chi s mng). Trong thuc t cch thuc hin
uoc chn l cch lm sao cho vic thuc hin cc hm Test v
1electBestle$ent l tt nht.
on gi m trn gi thit rng thut ton hu n s dng li khi
khng cn phn t no xem xt. Trong thuc t, c nhiu nguyn
nhn thut ton dng li. Mt trong nhng nguyn nhn l khi kt
qu xu i khi cc phn t uoc tip tuc thm vo. iu nay xy ra khi
tt c cc phn t cn li u mang gi trj m trong khi chng ta ang
c tm cho mt gi trj ti a. Mt nguyn nhn khc l khi bit rng
khng cn phn t no trong tp ng c c kh nng kt hop vi
cc phn t va uoc chn to ra mt li gii kh thi. iu ny xy ra
khi mt cy bc cu ton b cc nt uoc tm thy.
Gi s rng thut ton dng li khi iu l hop l, cn nu khng,
cc phn t khng lin quan s bj loi ra khi li gii.
Gi thit rng, cc li gii cho mt bi ton tho mn tnh cht 1 v gi
trj ca tp n gin chi l tng cc gi trj ca cc phn t trong tp.
Ngoi ra, gi thit thm rng tnh cht sau uoc tho mn:
T3nh chEt PK
Nu hai tp Sp v Sp+1 ln luot c p v p+1 phn t l cc li gii v
tn ti mt phn t e thuc tp Sp+1 nhung khng thuc tp Sp th
Sp { e} l mt li gii.
Chng ta thy rng, cc cnh ca cc rng tho mn tnh cht 2,
ngha l nu c hai rng, mt c p cnh v rng kia c p+1 th lun
tm uoc mt cnh thuc tp ln hn m vic thm cnh vo tp
nh hn khng to ra mt chu trnh.
Mt tp cc li gii tho mn cc tnh cht trn gi l mt matroid.
jnh l sau y l rt quan trng (chng ta chi tha nhn ch khng
chng minh).
<nh "@ MNO
Thut ton "hu n m bo m mt li gii ti uu cho mt bi
ton khi v chi khi cc li gii to ra mt matroid.
C th thy rng, tnh cht 1 v tnh cht 2 l iu kin cn v
m bo tnh ti uu ca thut ton "hu n . Nu c mt li gii cho
mt bi ton no m n tho mn hai tnh cht 1 v 2 th cch n
gin nht l dng thut ton "hu n gii quyt n. iu ng
vi mt cy bc cu.
Sau y l mt jnh l khng km phn quan trng.
53
<nh "@ MNP
Nu cc li gii kh thi cho mt bi ton no to ra mt
matroid th tt c cc tp kh thi ti a c s luong phn t nhu
nhau.
Trong , mt tp kh thi ti a l mt tp m khi thm cc phn t
vo th tnh kh thi ca n khng uoc bo ton N khng nht thit
phi c s luong phn t ti a cng nhu khng nht thit phi c
trng luong ln nht.
jnh l o ca jnh l trn cng c th ng nghi l nu tnh cht 1
uoc tho mn v mi tp kh thi ti a c cng s luong phn t, th
tnh cht 2 uoc tho mn.
jnh l .2 cho php chng ta chuyn i mt bi ton ti thiu P
thnh mt bi ton ti a P bng cch thay i cc gi trj ca cc
phn t. Gi thit rng tt c v(xj) trong P c gi trj m. Li gii ti uu
cho bi ton P c s luong phn t ti a l m th chng ta c th to
ra mt bi ton ti a P t P bng cch thit lp cc gi trj ca cc
phn t trong P thnh -v(xj). Tt c cc phn t u c gi trj dung
v P c mt li gii ti uu cha m phn t. Thuc ra, th tu ca cc li
gii ti a phi uoc o li: li gii c gi trj ti a trong P cng l li
gii c gi trj ti thiu trong P.
Gi s lc nay ta cn tm mt li gii c gi trj ti thiu, tun theo iu
kin l c s luong ti a cc phn t. S tnh c cc phn t c gi trj
dung. C th gii quyt bi ton P nhu l mt bi ton ti a P bng
cch thit lp cc gi trj ca cc phn t thnh B-v(xj) vi B c gi trj
ln hn gi trj ln nht ca xj. Khi cc gi trj trong P u dung v
P l mt li gii ti uu c m phn t. Th tu ca tt c cc tp kh thi
ti a bj o nguoc: mt tp c gi trj l V trong P th c gi trj l
mB-V trong li gii P. Mt gi trj ti a trong P th c gi trj ti thiu
trong P. Quy tc ny cng ng vi cc cy bc cu tho mn tnh
cht 1 v tnh cht 2 v c th tm mt cy bc cu ti thiu bng cch
s dung mt thut ton "hu n.
Thut ton KruskaI
Thut ton Kruskal l mt thut ton "hu n uoc s dung tm
mt cy bc cu ti thiu. Tnh ng n ca thut ton dua trn cc
jnh l sau:
<nh "@ MNQ
Cc rng th tho mn tnh cht 1 v 2.
Nhu chng ta bit, mt rng l mt tp hop cc cnh m tp hop
khng cha cc chu trnh. R rng l bt ky mt tp con cc cnh
54
no ca mt rng (thm ch c tp rng) cng l mt rng, v vy tnh
cht 1 uoc tho mn.
thy rng tnh cht 2 cng tho mn, xt mt graph uoc biu din
trong hnh ..
Hnh 4.3.
Gi s c mt rng F1 c p cnh. Rng {2,4} l mt v du vi p=2, v
n uoc biu din bng nt t trong hnh .. Khi xt mt rng
khc F2 c p+1 cnh. C hai trung hop uoc xt.
Trung hop 1: F2 i ti mt nt n, nhung F1 khng i ti nt . Mt
v du ca trung hop ny l rng {1, 4, 6}, rng ny i ti E cn F1 th
khng. Trong trung hop ny, c th to ra rng {2, 4, 6} bng cch
thm cnh 6 vo rng {2,4}.
Trung hop 2: F2 chi i ti cc nt m F1 i ti. Mt v du ca trung
hop ny l rng {1. 4. 5}. Xt S, mt tp cc nt m F1 i ti. Cho
rng c k nt trong tp S. V F1 l mt rng nn mi cnh trong F1
gim s luong thnh phn trong S i mt, do tng s luong thnh
phn l k-p. Tung tu, F2 to ra k-(p+1) thnh phn t S (s luong
thnh phn va ni b hn vi s luong thnh phn ca F1). V vy,
mt cnh tn ti trong F2 m cc im cui ca n nm cc thnh
phn khc nhau trong F1 th c th thm cnh vo F1 m khng
to ra mt chu trnh. Cnh l mt cnh c tnh cht trong v du
ny (cnh 1 v cng l nhng cnh nhu vy).
V th, chng ta thy rng nu tnh cht 1 v 2 uoc tho mn th mt
thut ton "hu n c th tm uoc mt li gii ti uu cho c bi ton
cy bc cu ti thiu ln bi ton cy bc cu ti a. Ch rng mt
cy bc cu l mt rng c s cnh ti a N-1 cnh vi N l s nt
trong mng. Sau y chng ta s xt bi ton ti thiu.
Thut ton Kruskal thuc hin vic sp xp cc cnh vi cnh u tin
l cnh ngn nht v tip theo chn tt c cc cnh m nhng cnh
ny khng cng vi cc cnh uoc lua chn truc to ra cc chu
trnh. Chnh v th, vic thuc hin thut ton n gin l:
55
list <- ;rus;al_l( n, $, len)t"s )
dcl len)t"[$], %er$utation[$],
solution[list]
%er$ution <- (ector1ort( n , len)t"s )
solution <-
for eac" ( ed)e , %er$utation )
if ( Test(ed)e , solution ) )
solution <- 0%%end ( ed)e , solution )
return( solution )
(ector1ort c u vo l mt vector c di l n v kt qu tr v
l th tu sp xp cc s nguyn t 1 ti n. Su sp xp gi cho gi
trj tung ng trong vector theo th tu tng dn.
V3 (4 MNPK
Gi s rng n= 5 v gi trj ca mt vector l
31, 19, 42, 66, 27
(ector1ort s tr v th tu sp xp nhu sau:
2, 5, 1, 3, 4
Test nhn mt danh sch cc cnh v tr v gi trj TRE nu cc
cnh khng cha mt chu trnh. V Test uoc gi cho mi nt, su
hiu qu ca ton b thut ton tuy thuc vo tnh hiu qu ca vic
thuc hin Test. Nu mi khi cc cnh uoc thm vo cy, chng ta
theo di uoc cc nt ca cnh thuc cc thnh phn no th Test tr
nn n gin n gin chi l vic kim tra xem cc nt cui ca
cc cnh ang uoc xt c cng mt thnh phn khng. Nu cng,
cnh s to ra mt chu trnh. Nguoc li, cnh khng to nn chu
trnh.
Tip l xem xt vic duy tr cu trc thnh phn. C mt s cch
tip cn. Mt trong cc cch l mi nt duy tr mt con tr n
mt nt khc trong cng mt thnh phn v c mt nt mi thnh
phn gi l nt gc ca thnh phn th tr vo chnh n. V th lc u,
bn thn mi nt l mt thnh phn v n tr vo chnh n. Khi mt
cnh uoc thm vo gia hai nt i v j, tr i ti j. Sau , khi mt cnh
uoc thm vo gia mt nt i trong mt thnh phn c nt gc l k v
mt nt j trong mt thnh phn c nt gc l l th tr k ti l. V vy,
chng ta c th kim tra mt cnh bng cch dua vo cc con tr t
cc nt cui ca n v xem rng chng c dn n cng mt ni hay
khng. Chui cc con tr cng ngn, vic kim tra cng d dng.
Nhm gi cho cc chui cc con tr ngn, Taran goi nn lm
gn cc chui khi chng uoc duyt trong qu trnh kim tra. Cu th,
ng goi mt hm /ind4o$%onent uoc to ra nhu sau:
inde< <- /ind4o$%onent(node , 9ne<t)
dcl ne<t[]
56
%6ne<t[node]
q6ne<t[%]
!"ile ( %:6q )
ne<t[node]6 q
node 6 q
%6ne<t[node]
q6ne<t[%]
return (%)
/ind4o$%onent tr v nt gc ca thnh phn cha node. Hm ny
cng iu chinh ne<t , nt hung v nt gc cha nt . c bit,
hm ny iu chinh next hung ti im tng cao hn. Taran chi ra
rng, bng cch , th lm gn ung i ti nt gc mt cc hon
ton cn hn l khng lm gn mt cht no c v ton b kt qu
trong vic tm kim v cp nht next chi ln hn so vi O(n+m) mt
cht vi n l s luong nt v m l s luong cnh uoc kim tra.
V3 (4 MNQK
Hnh 4-20. Php tnh Minimum Spanning Tree ( MST)
Xt mt mng uoc biu din trong hnh .. cc du trong hnh
uoc gii thch dui y. u tin, sp xp cc cnh v sau ln
luot xem xt tng cnh, bt u t cnh nh nht. V th, chng ta
xem (A, C) l cnh u tin. Gi /ind4o$%onent cho nt A ta thy
c p ln q u l A nn /ind4o$%onent tr v A nhu l nt gc ca
thnh phn cha nt A. Tung tu, /ind4o$%onent tr v C nhu l
nt gc ca thnh phn cha nt C. V th, chng ta mang A v C vo
cy v thit lp ne<t[0] bng C. Sau , xt (B, D). Hm cng thuc
hin tung tu v B, D uoc thm vo cy, ne<t[B] bng D. Chng
ta xt (C, E), chp nhn n v thit lp ne<t[4] bng E.
By gi, xt (A, E). Trong /ind4o$%onent, p l C cn q l E. V th
chng ta chy vo vng lp !"ile , thit lp ne<t[0] bng E v rt
ngn ung i t A ti E vi E l nt gc ca thnh phn cha chng.
#ode, p v q uoc thit lp thnh E v /ind4o$%onent tr v E
nhu l nt gc ca thnh phn cha nt A. /ind4o$%onent cng tr
57
v E nhu l nt gc ca thnh phn cha E. V th, c hai im cui
ca (A, E) l cng mt thnh phn nn (A, E) bj loi b.
Tip n, xt (A, B). Trong qu trnh gi /ind4o$%onent i vi nt
A, chng ta thy rng p=q=E v ne<t khng thay i. Tung tu, qu
trnh gi /ind4o$%onent i vi nt B ta uoc p=q=D. V th, chng
ta thit lp ne<t[] bng D. Ch rng, chng ta khng thit lp
ne<t[0] bng B, m li thit lp ne<t i vi nt gc ca thnh phn
ca A bng vi nt gc ca thnh phn ca B.
Cui cng, (C, D) uoc kim tra v bj loi b.
Trong hnh . nhng cnh trong cy bc cu uoc phn bit bi mt
du ngay bn cnh cc cnh . Ni dung cc ne<t uoc chi ra
bng cc cung (cc cnh hu hung) c mi tn. Chng hn,
ne<t[B] bng D uoc chi ra bng mt mi tn t B ti D. Ch
rng, cc cung uoc jnh ngha bi ne<t to ra mt cy, nhung ni
chung cy khng phi l mt cy bc cu ti thiu. Thuc vy, vi
trung hop c mt cung (E, D), ngay c khi cc cung khng cn
thit phi l mt phn graph. V vy, bn thn ne<t chi jnh ngha cu
trc thnh phn khi tin hnh thuc hin thut ton. Chng ta to mt
danh sch hin cc cnh uoc chn dnh cho vic bao gp trong cy.
Gi ca cy uoc jnh ngha bi ne<t tung i bng phng, nghi
l cc ung i ti cc nt gc ca cc thnh phn l ngn khin
/ind4o$%onent hot ng hiu qu.
Hin nhin, su phc tp ca thut ton Kruskal uoc quyt jnh bi
vic sp xp cc cnh, su sp xp c phc tp l O(m log m).
Nu c th tm uoc cy bc cu truc khi phi kim tra tt c cc
cnh th chng ta c th ci tin qu trnh bng cch thuc hin sp
xp phn on. Cu th, chng ta c th luu gi cc cnh trong mt
khi (heap) v sau ly ra, kim tra mi cnh cho n khi mt cy
uoc to ra. Chng ta d dng bit uoc qu trnh dng vo lc
no chi n gin l theo di s luong cnh uoc xt v dng li
khi c n-1 cnh uoc chp nhn.
Chng ta gi s rng, cc qu trnh qun l khi (heap) nhu thit lp,
b xung v ly d liu ra l n gin. iu quan trng cn ch y
l phc tp ca vic thit lp mt khi (heap) c m phn t l O(m),
phc tp ca vic tm phn t b nht l O(1) v phc tp ca
vic khi phuc mt khi (heap) sau khi b xung, xo, hoc thay i mt
gi trj l O(logm). Chnh v vy, nu chng ta xt k cnh tm cy bc
cu, phc tp trong vic duy tr mt khi (heap) bng O(m+klogm),
phc tp ny b hn O(mlogm) nu k c bc b hn bc ca m. k
ti thiu bng O(n) nn nu graph l kh mng th vic s dung khi
(heap) s khng c loi. Nu graph l dy c th vic luu tr c th
uoc xem xt. y l phin bn cui cng ca thut ton Kruskal,
thut ton ny tn dung cc hiu ng ni trn.
58
list <- =rus;al_l( n, $, len)t"s )
dcl len)t"[$], ends[$,>], ne<t[n],
solution[list], l_"ea%["ea%]
for eac" ( node , n )
ne<t[node]<-node
l_"ea% <-?ea%1et($, len)t"s)
@_acce%t <-5
solution <-
!"ile ( (@_acce%t < n-3) and :
(?ea%$%t&(l_"ea%))
ed)e <- ?ea%+o%(9l_"ea%)
c36/ind4o$%onent(ends[ed)e,3], 9ne<t)
c>6/ind4o$%onent(ends[ed)e,>], 9ne<t)
if (c3 :6c> )
ne<t[c>] <- c3
solution <- 0%%end ( ed)e , solution )
@_acce%t6@_acce%t73
return( solution )
?ea%1et to ra mt khi (heap) dua vo cc gi trj cho truc v tr v
chnh khi (heap) . ?ea%+o% tr v chi s ca gi trj inh ca khi
(heap) ch khng phi bn thn gi trj . iu ny c loi hn vic tr
v mt gi trj v t chi s lun bit uoc gi trj c chi s ch t gi
trj khng th bit uoc chi s ca gi trj . Cng cn ch rng
?ea%+o% lm khi (heap) thay i. ?ea%$%t& tr v gi trj TRE
nu khi (heap) rng. Mng ends cha cc im cui ca cc cnh.
Thut ton Prim
Thut ton ny c nhng uu im ring bit, c bit l khi mng dy
c, trong vic xem xt mt bi ton tm kim cc cy bc cu ti thiu
(MST). Hn na cc thut ton phc tp hn uoc xy dung dua vo
cc thut ton MST ny v mt s cc thut ton ny hot ng tt
hn vi cc cu trc d liu uoc s dung cho thut ton sau y,
thut ton ny uoc pht biu bi Prim. Tm li, cc thut ton ny
ph hop vi cc qu trnh thuc hin song song bi v cc qu trnh
uoc thuc hin bng cc ton t vector. Thut ton Prim c th uoc
miu t nhu sau:
Bt u vi mt nt thuc cy cn tt c cc nt khc khng
thuc cy ( ngoi cy).
Trong khi cn c cc nt khng thuc cy
Tm nt khng thuc cy gn nht so vi cy
59
ua nt vo cy v ghi li cnh ni nt vi cy
Thut ton Prim dua trn nhng jnh l sau y:
<nh "@ MNM.
Mt cy l mt MST nu v chi nu cy cha cnh ngn nht
trong mi cutset chia cc nt thnh hai thnh phn.
thuc hin thut ton Prim, cn phi theo di khong cch t mi
nt khng thuc cy ti cy v cp nht khong cch mi khi c
mt nt uoc thm vo cy. Vic uoc thuc hin d dng n
gin chi l duy tr mt dy dtree c cc thng tin v khong cch
ni trn. Qu trnh tun theo:
arra&[n] <- +ri$( n , root , dist )
dcl dist[n,n] , %red[n], d_tree[n],
in_tree[n]
inde< <- /indAin()
d_$in <- I#/I#ITB
for eac"( i , n )
if(:(in_tree[j]) and (d_tree[i]<
d_$in))
i_$in <- i
d_$in <- d_tree[i]
return ( i_$in )
void <-1can(i)
for eac" ( j , n )
if(:(in_tree[j]) and
(d_tree[j]CdistDi,j]))
d_tree[j]<- dist[i,j]
%red[j]<-i
d_tree <- I#/I#ITB
%red <- -3
in_tree <- /0,1
d_tree(root)<-5
@_in_tree <-5
!"ile (@_in_tree < n)
i <- /indAin()
in_tree[i]<- T-.
1can(i)
@_in_tree 6@_in_tree 7 3
return (%red)
60
/indAin tr v mt nt khng thuc cy v gn cy nht. 1can cp
nht khong cch ti cy i vi cc nt khng thuc cy.
C th thy rng phc tp ca thut ton ny l O(n2) c hai hm
/indAin v 1can c phc tp l O(n) v mi hm uoc thuc hin
n ln. So snh vi thut ton Kruskal ta thy rng phc tp ca
thut ton Prim tng nhanh hn so vi phc tp ca thut ton
Kruskal nu m, s luong cc cnh, bng O(n2),cn nu m c cng
bc vi n th phc tp ca thut ton Kruskal tng nhanh hn.
C th tng tc thut ton Prim trong trung hop graph l mt graph
mng bng cch chi quan tm n cc nt lng ging ca nt i va
uoc thm vo cy. Nu sn c cc thng tin k lin, vng lp for
trong 1can c th tr thnh.
for eac" (j , n_adj_list[i] )
phc tp ca 1can tr thnh O(d) vi d l bc ca nt i. Chnh v
th phc tp tng cng ca 1can gim t O(n2) xung O(m).
Thit lp mt tp k lin cho ton b mt graph l mt php ton c
phc tp bng O(m):
inde<[nn,list] <- 1et0dj(n ,$, ends)
dcl ends[$,>], n_adj_list[n,list]
for node 6 3 to n
n_adj_list[node] <-
for ed)e 6 3 to $
0%%end(ed)e, n_adj_list[end[ed)e,3]])
0%%end(ed)e, n_adj_list[end[ed)e,>]])
C th tng tc /indAin nu ta thit lp mt khi (heap) cha cc gi
trj trong d_tree. V th, chng ta c th ly ra gi trj thp nht v
phc tp tng cng ca qu trnh ly ra l O(nlogn). Vn ch l
chng ta phi iu chinh khi (heap) khi mt gi trj trong d_tree thay
i. Qu trnh iu chinh c phc tp l O(mlogn) trong trung
hop xu nht v c kh nng mi cnh s c mt ln cp nht v mi
ln cp nht i hi mt php ton c phc tp l O(logn). Do ,
phc tap ca ton b thut ton Prim l O(mlogn). Qua th nghim
c th thy rng hai thut ton Prim v Kruskal c tc nhu nhau,
nhung ni chung, thut ton Prim thch hop hn vi cc mng dy cn
thut ton Kruskal thch hop hn i vi cc mng mng. Tuy vy,
nhng thut ton ny chi l mt phn ca cc th tuc ln v phc tp
hn, l nhng th tuc hot ng hiu qu vi mt trong nhng
thut ton ny.
61
Hnh 4.2. Graph c lin kt song song v sel loop
Bng 4.1
Nt init. A C E B D
A 0 0(-) 0(-) 0(-) 0(-) 0(-)
B 100 10(A) 10(A) 10(A) 10(A) 10(A)
C 100 2(A) 2(A) 2(A) 2(A) 2(A)
D 100 100(-) 11(A) 11(A) (B) (B)
E 100 (A) (C) (C) (C) (C)
V3 (4 MNM:
Tr li hnh ., gi s rng cc cnh khng uoc biu din c di
bng 100. Thut ton Kruskal s chn (A, C), (B, D), (C, E), v loi (A,
E) bi v n to ra mt chu trnh vi cc cnh uoc chn l (A, C)
v (C, E), chn (A, B) sau dng li v mt cy bc cu hon ton
uoc tm thy.
Thut ton Prim bt u t nt A, nt A s uoc thm vo cy. Tip
theo l cc nt C, E, B v D. Bng .1 tng kt cc qu trnh thuc hin
ca thut ton Prim, biu din d_tree v %red khi thut ton thuc
hin. Cui thut ton, %red[B] l A, tung ng vi (A, B) l mt
phn ca cy. Tung tu, %red chi ra (A, C), (B, D) v (C, E) l cc
phn ca cy. V vy, thut ton Prim s lua chn uoc cy ging vi
cy m thut ton Kruskal nhung th tu cc lin kt uoc lua chn l
khc nhau.
Mt ung i trong mt mng l mt chui lin tip cc lin kt bt u
t mt nt s no v kt thc ti mt nt t no . Nhng ung i
nhu vy uoc gi l mt ung i s, t. Ch rng th tu cc lin kt
trong ung i l c ngha. Mt ung i c th l hu hung hoc
v hung tuy thuc vo vic cc thnh phn ca n l cc lin kt hay
l cc cung. Ngui ta gi mt ung i l ung i n gin nu
khng c nt no xut hin qu hai ln trong ung i . Ch rng
mt ung i n gin trong mt graph n gin c th uoc biu
62
din bng chui lin tip cc nt m ung i cha v chui cc nt
biu din duy nht mt chui cc lin kt .
Nu s trng vi t th ung i gi l mt ch& tr8nh, v nu mt nt
trung gian xut hin khng qu mt ln th chu trnh uoc gi l
ch& tr8nh :Dn giBn. Mt chu trnh n gin trong mt graph n
gin c th uoc biu din bi mt chui cc nt lin tip.
V3 (4 MNR:
Xt graph hu hung trong hnh .. Cc thnh phn lin thng bn
uoc xc djnh bi
{A B C D} {E F G} {H} {I} {J}
Cc cung (A, H), (D, I), (I, J) v (J, G) khng l mt phn mt thnh
phn lin thng bn no c. Xem graph trong hnh . l mt graph v
hung (ngha l xem cc cung l cc lin kt v hung), th graph ny
c mt thnh phn duy nht, v th n l mt graph lin thng.
Cho mt graph G = (V, E), H l mt gra0h con nu H = (V, E), trong
V l tp con ca V and E l tp hop con ca E. Cc tp con ny
c th c hoc khng tun theo quy jnh nu.
Hnh 4.4. Graph hu hung
Mt graph khng h cha cc chu trnh gi l mt cS/. Mt cS/ .Tc
cU& l mt graph lin thng khng c cc chu trnh. Nhng graph nhu
vy uoc gi mt cch n gin l cy. Khi graph khng lin thng
hon ton uoc gi l mt r;ng. Chng ta thung cp cc cy
trong cc graph v hung.
Trong cc graph hu hung, c mt cu trc tung tu vi cy gi l
cS/ 0hSn nhnh. Mt cy phn nhnh l mt graph hu hung c
cc ung i t mt nt (gi l nFt g6c c9a cS/ 0hSn nhnh) ti
tt c cc nt khc hoc ni mt cch khc l graph hu hung c
63
cc ung i t tt c cc nt khc n nt gc. Mt cy phn nhnh
s tr thnh mt cy nu n l v hung.
Cc cy bc cu c rt nhiu thuc tnh ng quan tm, nhng thuc
tnh khin cho cc cy bc cu rt hu ch trong qu trnh thit k
mng truyn thng. Th nht, cc cy bc cu l lin thng ti thiu c
ngha l: chng l cc graph lin thng nhung khng tn ti mt tp
con cc cnh no trong cy to ra mt graph lin thng. Chnh v vy,
nu muc ch chi n gin l thit k mt mng lin thng c gi ti
thiu th gii php ti uu nht l chn mt cy. iu ny c th hiu
uoc v trong mt cy lun c mt v chi mt ung i gia mt cp
nt. iu khng gy kh khn ng k trong vic jnh tuyn trong
cy v lm n gin cc thit bj truyn thng lin quan i rt nhiu.
Ch rng mt graph c N nt th bt ky mt cy no bc cu tt c
cc nt th c ng (N-1) cnh. Bt ky mt rng no c k thnh phn
th cha ng (N-k) cnh. Nhn xt ny c th suy ra t lp lun sau:
khi c mt graph c N nt v khng c cnh no th c N thnh phn,
v c mi cnh thm vo nhm kt ni hai thnh phn th s luong
thnh phn gim i mt.
Mt tp hop cc cnh m su bin mt ca n chia ct mt graph (hay
ni mt cch khc l lm tng s luong thnh phn ca graph) uoc
gi l mt t50 chia cTt. Mt tp chia ct no chia ct cc nt
thnh hai tp X v Y uoc gi l mt c&t%!t hoc mt VW+c&t%!t.
Hu ht cc vn cn quan tm u lin quan n cc cutset ti
thiu (nghi l cc cutset khng phi l tp con ca mt cutset khc).
Trong mt cy, mt cnh bt ky l mt cutset ti thiu. Mt tp ti thiu
cc nt m su bin mt ca n phn chia cc nt cn li thnh hai tp
gi l mt c&t. Cc vn cn quan tm cng thung lin quan n
cc c&t ti thiu.
V3 (4 MNX:
Hnh . biu din mt graph v hung. Cc tp cc lin kt
{(A, C), (B, D)}
v
{(C, E), (D, E), (E, F)}
l cc v du ca cc cutset ti thiu.
Tp cui cng l mt v du v mt loi tp trong tp cc lin kt i
ti mt nt thnh vin bt ky u l mt cutset v cc cutset chia
ct nt ra khi cc nt khc.
Tp (C, D) l mt cut. Nt A cng l mt cut. Mt nt duy nht m su
bin mt ca n chia ct graph gi l mt im khp ni.
Tp hop cc lin kt:
{(A, B), (A, C), (A, G), (C, D), (C, E), (E, F)}
l mt cy. Bt ky tp con no ca tp ny, k c tp y hay tp rng,
u l mt rng.
64
Hnh 4.4. Cc cutset, cc cut, cc cy
4.3. Cc m hnh [nh tuyn thng dng
4.3.1. [nh tuyn ngn nht (Shortest path Routing)
Bi ton tm cc ung i ngn nht l mt bi ton kh quan trng
trong qu trnh thit k v phn tch mng. Hu ht cc bi ton jnh
tuyn c th gii quyt nhu gii quyt bi ton tm ung i ngn nht
khi mt di thch hop uoc gn vo mi cnh (hoc cung) trong
mng. Trong khi cc thut ton thit k th c gng tm kim cch to
ra cc mng tho mn tiu chun di ung i.
Bi ton n gin nht ca loi ton ny l tm ung i ngn nht
gia hai nt cho truc. Loi bi ton ny c th l bi ton tm ung
i ngn nht t mt nt ti tt c cc nt cn li, tung ung bi ton
tm ung i ngn nht t tt c cc im n mt im. i khi i
hi phi tm ung i ngn nht gia tt c cc cp nt. Cc ung i
i khi c nhng gii hn nht jnh (chng hn nhu gii hn s luong
cc cnh trong ung i).
Tip theo, chng ta xt cc graph hu hung v gi s rng bit
di ca mt cung gia mi cp nt i v j l lij. Cc di ny khng
cn phi i xng. Khi mt cung khng tn ti th di lij uoc gi s
l rt ln (chng hn ln gp n ln di cung ln nht trong mng).
Ch rng c th p dung qu trnh ny cho cc mng v hung
bng cch thay mi cnh bng hai cung c cng di. Ban u gi
s rng lij

l dung hon ton sau gi thit ny c th uoc thay
i.
65
9hu=t to%n ;iY#'t0a
Tt c cc thut ton tm ung i ngn nht u dua vo cc nhn
xt uoc minh ho trn hnh ., l vic lng nhau gia cc ung
i ngn nht ngha l mt nt k thuc mt ung i ngn
nht t i ti th ung i ngn nht t i ti s bng ung i ngn
nht t i ti k kt hop vi ung i ngn nht t ti k. V th, chng
ta c th tm ung i ngn nht bng cng thc quy sau:
) (
min
kj ik
k
ij
d d d + =
dxy l di ca ung i ngn nht t x ti y. Kh khn ca cch
tip cn ny l phi c mt cch khi ng quy no v chng ta
khng th khi ng vi cc gi trj bt ky v phi ca phung trnh
.2. C mt s cch thuc hin vic ny, mi cch l c s cho mt
thut ton khc nhau.
Hnh 4.5. Cc ung ngn nht lng nhau
Thut ton Dikstra ph hop cho vic tm ung i ngn nht t mt
nt i ti tt c cc nt khc. Bt u bng cch thit lp
d
ii
= 0
v
d
ij
= i j
sau thit lp
d
ij
l
ij
j l nt k cn ca i
Sau tm nt j c dij l b nht. Tip ly chnh nt j va chn
khai trin cc khong cch cc nt khc, ngha l bng cch thit lp
d
ik
min (d
ik
, d
ij
+l
jk
)
Ti mi giai on ca qu trnh, gi trj ca dik l gi trj uc luong hin
c ca ung i ngn nht t i ti k v thuc ra l di ung i
ngn nht uoc tm cho ti thi im . Xem djk nhu l nhn trn
nt k. Qu trnh s dung mt nt trin khai cc nhn cho cc nt
khc gi l qu trnh qut nt.
Thuc hin tung tu, tip tuc tm cc nt chua uoc qut c nhn b
nht v qut n. Ch rng, v gi thit rng tt c cc ljk u dung
do mt nt khng th gn cho nt khc mt nhn b hn chnh
nhn ca nt . V vy, khi mt nt uoc qut th vic qut li n nht
thit khng bao gi xy ra. V th, mi nt chi cn uoc qut mt ln.
Nu nhn trn mt nt thay i, nt phi uoc qut li. Thut ton
Dikstra c th uoc vit nhu sau:
66
arra&[n] <-'ij;stra (n, root, dist)
dcl dist[n,n], %red[n], s%_dist[n],
scanned[n]
inde< <- /indAin( )
d_$in <- I#/I#ITB
for eac" (i , n )
if (:(scanned[j])EE (s%_dist[i]<
d_$in) )
i_$in <- i
d_$in <- s%_dist[i]
return (i_$in)
void <- 1can( i )
for eac" ( j , n)
if((s%_dist[j] C s%_dist[i] 7
dist[i,j]))
s%_dist[j]<- s%_dist[i] 7
dist[i,j]
%red[j]<- i
s%_dist<- I#/I#ITB
%red <- -3
scanned <-/0,1
s%_dist[root]<- 5
@_scanned <- 5
!"ile (@_scanned < n )
i <- /indAin()
1can( i )
@_scanned6 @_scanned 7 3
return ( %red )
Trong thut ton vit trn, hm chi tr v dy %red , dy ny
cha tt c cc ung i. Hm cng c th tr v dy s%_dist, dy
ny cha di ca cc ung i, hoc hm tr v c hai dy nu
cn thit.
Thut ton trng rt quen thuc. N gn ging vi thut ton tm cy
bc cu ti thiu Prim. Chi khc nhau ch, cc nt trong thut ton
ny uoc gn nhn l di ca ton b ung i ch khng phi l
di ca mt cnh. Ch rng thut ton ny thuc hin vi graph
hu hung trong khi thut ton Prim chi thuc hin vi graph v
hung. Tuy nhin v mt cu trc, cc thut ton l rt n gin.
phc tp ca thut ton Dikstra, cng ging nhu phc tp ca
thut ton Prim , l O(N2).
Cng ging nhu thut ton Prim, thut ton Dikstra thch hop vi cc
mng dy v c bit thch hop vi cc qu trnh thuc hin song song
( y php ton scan c th uoc thuc hin song song, v bn cht
phc tp ca qu trnh l O(1) ch khng phi l O(N)). Hn
67
ch ch yu ca thut ton ny l khng c uoc nhiu uu im khi
mng l mng v chi ph hop vi cc mng c di cc cnh l
dung.
Hnh 4.6. Cc ung i ngn nht t A
V3 (4 MNY:
Xt mt mng trong hnh .. Muc tiu y l tm cc ung i ngn
nht t nt A ti cc nt khc. Khi u, A uoc gn nhn 0 v cc
nt khc uoc gn nhn l v cng ln. Qut nt A, B uoc gn bng
v C uoc gn l 1. C l nt mang nhn b nht nn sau C uoc
qut v B uoc gn bng (=1+), trong khi D uoc gn bng . Tip
theo B (c nhn bng ) uoc qut D v E uoc gn ln luot l v
10. Sau D (c nhn bng ) uoc qut v F uoc gn bng . E
uoc qut v dn n khng c nhn mi. F l nt c nhn b nht
nn khng cn phi qut v khng c nt no phi nh nhn li. Mi
nt chi uoc qut mt ln. Ch rng vic qut cc nt c cc nhn
theo th tu tng dn l mt iu cn luu v trong qu trnh thuc hin
thut ton mt s nt uoc nh li s. Cc nt uoc qut ngay tc
th hoc l phi uoc qut li sau .
Ch rng cc ung i t A n cc nt khc (ngha l (A, C), (C,
B), (B, D), (B, E) v (D, F)) to ra mt cy. iu ny khng l mt su
trng hop ngu nhin. N l h qu truc tip t vic lng nhau ca cc
ung i ngn nht. Chng hn, nu k thuc ung i ngn nht t i
ti j th ung i ngn nht t i ti j s l tng ca ung i ngn nht
t i ti k v ung i ngn nht t k ti j.
Tung tu nhu trong v du minh ho cho thut ton Prim, kt qu ca v
du trn c th uoc trnh by mt cch ngn gn nhu bng sau:
68
Bng 4.2
Nt init. A(0) C(1) B() D() F() E(10)
A 0(-) 0(-) 0(-) 0(-) 0(-) 0(-) 0(-)
B (-) (A) (C) (C) (C) (C) (C)
C (-) 1(A) 1(A) 1(A) 1(A) 1(A) 1(A)
D (-) (-) (C) (B) (B) (B) (B)
E (-) (-) (-) 10(B) 10(B) 10(B) 10(B)
F (-) (-) (-) (-) (D) (D) (D)
9hu=t to%n JA..man
Mt thut ton khc ca dng thut ton Dikstra do Bellman pht biu
v sau uoc Moore v Page pht trin, l vic qut cc nt theo
th tu m chng uoc nh nhn. Vic loi tr vic phi tm nhn
nh nht, nhung to ra kh nng mt nt c th cn qut nhiu hn
mt ln.
Trong dng n gin nht, thut ton Bellman duy tr mt hng oi cc
nt qut. Khi mt nt uoc nh nhn n uoc thm vo hng oi
tr khi n tn ti trong hng oi. Hng oi uoc qun l theo quy
tc vo truc, ra truc. V th cc nt uoc qut theo th tu m
chng uoc nh nhn. Nu mt nt uoc nh nhn li sau khi nt
uoc qut th n uoc thm vo sau hng oi v uoc qut ln
na.
V3 (4 MNZK
Trong v du hnh ., chng ta bt u qu trnh bng cc t nt A
vo hng oi. Qut A cc nhn v 1 ln luot uoc gn cho nt B v
C, ng thi cc nt B v C uoc ua vo hng oi (v cc nt ny
nhn gi trj mi v chua c mt trong hng oi). Tip chng ta qut
nt B v cc nt E v D uoc nh nhn ln luot l 11 v . D v E
cng uoc t vo hng oi. Sau chng ta qut C, khi B uoc
gn nhn l v li uoc t vo sau hng oi. E uoc qut v F
uoc gn nhn 1 v ua vo hng oi. D uoc qut v F uoc gn
nhn l 10 F vn cn trong hng oi nn F khng uoc ua vo
hng oi. B uoc qut ln th hai. trong ln qut ny E v D ln luot
uoc nh nhn l 10 v ng thi c hai nt uoc t vo hng
oi. F uoc qut v khng nh nhn nt no c. E uoc qut khng
nh nhn nt no c. D uoc qut v F uoc nh nhn v uoc
ua vo hng oi. F uoc qut v khng nh du nt no c.
Cc nt B, C, D v F uoc qut hai ln. l ci gi phi tr cho vic
khng qut cc nt theo th tu. Mt khc trong thut ton ny khng
cn thit phi tm kim cc nt c nhn nh nht.
69
Cng nhu trong hai v du . v . cho thut ton Prim v thut ton
Dikstra, chng ta c th trnh by kt qu ca cc qu trnh trong v du
ny nhu trong bng sau
Bng 4.3
Nt init. A(0) B() C(1) E(11) D()
A 0(-) A 0(-) B 0(-) C 0(-) E 0(-) D 0(-) B
B (-) (A) C (A) E (C) D (C) B (C) F
C (-) 1(A) 1(A) D 1(A) B 1(A) F 1(A)
D (-) (-) (B) (B) (B) (B)
E (-) (-) 11(B) 11(B) 11(B) 11(B)
F (-) (-) (-) (-) 1(E) 10(D)
B() F(10) E(10) D() F()
A 0(-) F 0(-) E 0(-) D 0(-) F 0(-)
B (C) E (C) D (C) (C) (C)
C 1(A) D 1(A) 1(A) 1(A) 1(A)
D (B) (B) (B) (B) (B)
E 10(B) 10(B) 10(B) 10(B) 10(B)
F 10(D) 10(D) 10(D) (D) (D)
Thut ton c th vit nhu sau:
arra&[n]<-Bell$an (n, root, dist)
dcl dist[n][n], %red[n], s%_dist[n],
in_queue[n]
scan_queue[queue]
void <- 1can( i )
in_queue[i]<- /0,1
for j63 to n
if((s%_dist[j] C s%_diat[i] 7
dist[i,j]))
s%_dist[j]<- s%_diat[i] 7
dist[i,j]
%red[j]<- i
if ( not ( in_queue[j] ) )
+us"(scan_queue, j )
in_queue[j]<- T-.
s%_dist<- I#/I#ITB
%red <- -3
in_queue <-/0,1
initialize_queue( scan_queue )
70
s%_dist[root]<- 5
+us"(scan_queue , root )
in_queue <-T-.
!"ile (not($%t&( scan_queue ))
i <- +o%(scan_queue)
1can( i )
return ( %red )
Mt hng oi chun uoc s dung qu trnh trn. C th s dung dy
in_queue theo di nt no ang hin c trong hng oi.
Theo qu trnh uoc vit trn th thut ton Bellman l mt qu trnh
tm kim theo chiu rng. Ngui ta chng minh uoc rng trong
trung hop xu nht, mt nt uoc qut n-1 ln. V vy qu trnh qut
trong trung hop xu nht c phc tp l O(n) vi n l s luong
cc nt. T suy ra rng phc tp ca ton b thut ton l
O(n
3
). Tuy nhin trong thuc t cc nt khng thung xuyn uoc qut
li nhiu ln.
Trong hu ht cc trung hop thuc t, s ln qut trung bnh trn mt
nt l rt nh, ti a l hoc , ngay c khi mng c hng ngn nt.
Nu bc trung bnh ca nt nh, iu ny thung xy ra trong cc
mng thuc t, th thi gian cho vic tm kim nt chua qut b nht l
phn c nh hung nht ca thut ton Dikstra. V vy trong thuc t
thut ton Bellman uoc xem l nhanh hn so vi thut ton Dikstra
mc d phc tp trong trung hop xu nht ca thut ton Bellman
ln hn.
Tung tu c th ci tin phc tp ca th tuc 1can bng cch duy
tr mt danh sch k cn cho mi nt. phc tp ca Scan tr thnh
O(d) thay v O(n) vi d l bc ca nt ang qut. V vy, trn thuc t
phc tp ca thut ton Bellman thung bng O(E) vi E l s
cnh ca graph.
Ngoi vic c th ci thin cht luong trung bnh ca thut ton trong
nhiu trung hop, thut ton Bellman cn c mt uu im na l
thut ton hot ng ngay c khi di cc cnh l cc gi trj m.
Thut ton Dikstra dua vo quy tc: mt nt khng th gn cho nt
khc mt nhn b hn nhn ca chnh nt. iu chi ng khi khng
c cc cung c di l m trong khi thut ton Bellman khng cn
phi gi thit nhu vy v qut li cc nt mi khi nt uoc gn nhn
li. V th, thut ton ny rt ph hop khi xut hin cc cung c di
m. Tuy nhin cn ch rng khi graph c mt chu trnh c tng
di m th thm ch thut ton Bellman cng khng kh dung. Trong
trung hop ny, thut ton khng kt thc v cc nt tip tuc nh
nhn cc nt khc mt cch v hn. C mt s dng khc nhau ca
thut ton Bellman, ngoi thut ton ny ra cn c mt s cc thut
ton tm ung i ngn nht t mt im ti cc im khc trong
trung hop khc nhau.
71
9hu=t to%n L.oP(
C th thy rng bi ton tm kim ung ngn nht gia mi cp nt
nng n gp N ln bi ton tm ung i ngn nht t mt nt n tt
c cc nt khc. Mt kh nng c th l s dung thut ton
Bellman hoc thut ton Dikstra N ln, bt u t mi nt ngun. Mt
kh nng khc, c bit thch hop vi cc mng dy, l s dung thut
ton Floyd.
Thut ton Floyd dua vo quan h quy uoc trnh by trong
phn gii thiu thut ton Dikstra, nhung thut ton ny s dung quan
h quy theo mt cch khc. Lc ny, d
ij
(k) uoc jnh ngha l
ung i ngn nht t i ti j s dung cc nt uoc nh s l k hoc
thp hn nhu l cc nt trung gian. V th d
ij
(0) uoc jnh nghi nhu l
l
ij
, di ca lin kt t nt i ti nt j, nu lin kt tn ti hoc d
ij
(0)
s bng v cng nu lin kt khng tn ti. V vy,
d
ij
(k) = min (d
ij
(k-1), d
ik
(k-1) + d
kj
(k-1) )
ngha l, chng ta chi quan tm n vic s dung nt k nhu l mt
im qu giang cho mi ung i t i ti j. Thut ton c th uoc vit
nhu sau:
arra&[n] <-/lo&d (n, dist)
dcl dist[n][n], %red[n][n], s%_dist[n,n]
for eac" (i , n )
for eac" (i , n )
s%_dist[i,j] <- dist[i, j]
%red[i, j]<- i
for eac" (; , n )
for eac" (i , n )
for eac" (j , n )
if((s%_dist[i,j]C s%_dist[i,;] 7
dist[;,j]))
s%_dist[i,j]<- s%_dist[i,;] 7
dist[;,j]
%red[i, j]<- %red[;,j]
return ( %red )
%red[i,j] cha nt trung gian cui cng ca ung i t i ti j v
c th uoc s dung khi phuc ung i t i ti j. Ging nhu thut
ton Bellman, thut ton Floyd hot ng c vi cc di cung l
m. Nu xut hin cc chu trnh c tng di m th thut ton Floyd
dng li nhung khng bo m cc ung i l ngn nht. Cc chu
trnh c tng di m c th uoc nhn bit nh su xut hin ca
cc con s m trn ung cho chnh ca dy s%_dist.
72
Hnh 4.7: V d graph
V3 (4 MN[K
Xt graph trong hnh .. Mng cha khong cch ban u v mng
cha nt trung gian cui cng ca mi ung i uoc cho truc nhu
sau:
n n
A B C D E A B C D E
T

A 0 2 - -
T

A A A A A A
B - 0 - 2 - B B B B B B
C - 0 - 2 C C C C C C
D - - 1 0 1 D D D D D D
E - - - - 0 E E E E E E
s%_dist %red
Ch rng s%_dist c cc gi trj 0 trn ung cho chnh v v
cng ln (uoc biu din l du -) nu gia hai nt khng tn ti mt
lin kt. Ngoi ra v graph l graph hu hung v khng i xng nn
s%_dist cng khng i xng.
Xt A ta thy A l mt nt trung gian khng nh hung n cc dy
ny v khng c cung no i ti n v v th khng c ung i no i
qua A. Tuy nhin, xt nt B ta thy rng nt B gy nn su thay i vj
tr (A, D) v (C, D) trong cc dy trn , cu th nhu sau :
n n
A B C D E A B C D E
T

A 0 2 - T

A A A A B A
B - 0 - 2 - B B B B B B
C - 0 2 C C C C B C
73
D - - 1 0 1 D D D D D D
E - - - - 0 E D D D D D
s%_dist %red
Tip tuc xt cc nt C, D v E th gy nn su thay i cu th nhu sau:
n n
A B C D E A B C D E
T

A 0 2
T

A A A A B C
B - 0 2 B B B D B D
C - 0 2 C C C C B C
D - 1 0 1 D D C D D D
E - - - - 0 E E E E E E
s%_dist %red
5%c thu=t to%n t7m i ng?n nhGt mZ 0>ng
Trong qu trnh thit k v phn tch mng i khi chng ta phi tm
ung i ngn nht gia mi cp cc nt (hoc mt s cp) sau khi c
su thay i di mt cung. Vic thay i ny bao gm c vic thm
hoc loi b mt cung (trong trung hop di ca cung c th
uoc xem nhu l chuyn t khng xc jnh thnh xc jnh hoc
nguoc li). V th ta gi thit rng ung i ngn nht gia tt c cc
cp nt l bit truc v bi ton t ra y l xc jnh (nu c)
nhng su thay i do vic thay i di ca mt cung no . Thut
ton sau y uoc Murchland pht biu, trong xem xt ring r cho
tng trung hop: tng v gim di ca cc cung . Nhng thut
ton ny hot ng vi cc graph hu hung v c th hot ng vi
cc di cung l m, tuy nhin thut ton ny vn khng gii quyt
cc chu trnh c tng di l m.
di cung gim
Gi s rng di cung (i,j) uoc gim. V su lng nhau trong cc
ung i ngn nht (ngha l mt nt k thuc mt ung i ngn nht
t i ti j th ung i ngn nht t i ti j s bng ung i ngn nht
t i ti k hop vi ung i ngn nht t j ti k) nn nu cung (i, j)
khng phi l ung i ngn nht sau khi cung ny uoc lm ngn
(trong trung hop ny cung (i, j) c th khng phi l ung i ngn
nht truc khi di ca cung (i, j) bj thay i) th n khng phi l
mt phn ca ung i ngn nht no c v su thay i uoc b qua.
Tung tu, nu (i, j) l mt phn ca ung i ngn nht t k ti m th
n phi l mt phn ca ung i ngn nht t k ti j v ung i
ngn nht t i ti m. Thuc ra, ung i ngn nht t k ti m mi phi
74
chui cc ung i t k ti i c, lin kt (i, j) v ung i t j ti m.
iu ny uoc biu din trong hnh ..
Hnh 4.8. ung i ngn nht m rng khi (i, j) uc lm ngn
V th cn phi qut cc nt i v j tm cc tp K v M thch hop
cha cc nt k v m nhu trong hnh . v thuc hin vic xt cc cp
nt, mi nt t mt tp (K hoc M ni trn ). Vi i thuc K v j
thuc M thuc hin vic kim tra iu kin sau
d
km
> d
ki
+l
ij
+d
jm
nu ng, cp nht d
km
v nt trung gian cui cng ca ung i ny.
Thut ton ny c th uoc vit nhu sau:
(arra&[n,n], arra&[n,n]) <-
s%_decrease(n,i,j,len)t",9dist,s%_dist,%red )
dcl dist[n,n], %red[n,n], s%_dist[n,n],
set;[set], set$[set]
dist[i, j]<- len)t"
if(len)t" C6s%_dist[i,j])
return( s%_dist, %red )
set; <-
set$ <-
for eac" (;, n)
if(s%_dist[;,j]C s%_dist[;,i] 7
len)t")
a%%end(;, set; )
for eac" ($, n)
if(s%_dist[i,$]C s%_dist[j,$] 7
len)t")
a%%end($, set$ )
for eac" (; , set; )
for eac" ($ , set$ )
if(s%_dist[;,$]C
s%_dist[;,i] 7 len)t" 7 s%_dist[j,$])
s%_dist[;,$]<-
s%_dist[;,i] 7 len)t" 7 s%_dist[j,$]
75
if ( j 6 $ )
%red[;, $]<- i
else
%red[;, $]<- %red[j, $]
return ( s%_dist , %red )
Thut ton tr v s%_dist v %red, ung i ngn nht uoc cp
nht v cc dy cha nt trung gian cui cng ca mi ung i ngn
nht. Hm uoc xy dung trong on gi m trn c u vo l dy
cha cc di ca cc lin kt hin c dist , im cui (i v j) ca
lin kt mi uoc lm ngn v di mi ca lin kt uoc lm ngn
length . l danh sch rng.
C th thy rng, trong trung hop xu nht phc tp ca th tuc
trn l O(n
2
) v trong th tuc trn c hai vng lp c phc tp trong
trung hop xu nht l O(n). Trong thuc t, trung hop c hai tp u
c phc tp l O(n) l t khi gp v v th phc tp thuc t ca
thut ton thung thp hn nhiu.
di cung tng
By gi xt trung hop mt lin kt (i,j) uoc ko di hoc bj loi b
khi graph (trong trung hop ny di ca lin kt uoc xem l v
cng ln). Nu (i, j) khng phi l mt phn ca ung i ngn nht t
k ti m truc khi di lin kt (i,j) uoc tng ln th sau lin kt
ny chc chn cng khng thuc ung i ngn nht t k ti m. V
vy cn kim tra cp (k, m) c ung i ngn nht tho mn iu kin:
d
km
= d
ki
+ l
ij
+ d
jm
Ch rng, nu l
ij
khng phi l mt phn ca ung i ngn nht t i
ti j th khng c thay i no xy ra. Thut ton ny c th uoc vit
nhu sau:
(arra&[n,n], arra&[n,n]) <-
s%_increase(n,i,j,9dist,len)t",
s%_dist,%red )
dcl dist[n,n], %red[n,n], %airs[set]
if(len)t" C s%_dist[i,j])
dist[i,j] <- len)t"
return( s%_dist, %red )
%airs <-
for eac" (;, n)
for eac" ($, n)
if(s%_dist[;,$]6
s%_dist[;,i] 7 dist[i,j]7 s%_dist[i,$])
a%%end( (;,$), %airs )
s%_dist[;,$] <- dist[;,$]
76
dist[i,j] <- len)t"
for eac" (a , n )
for eac" ((;,$) , %airs )
if(s%_dist[;,$] C s%_dist[;,a]7
s%_dist[a,$])
s%_dist[;,$]<- s%_dist[;,a]7
s%_dist[a,$]
%red[;, $]<- %red[a, $]
return ( s%_dist , %red )
Trong trung hop ny, %airs l mt tp cc cp nt cn phi uoc
kim tra. V vy, cc phn t ca pairs l cc cp nt. Thut ton ny
c cc tham s vo ra ging nhu thut ton cp nht cc ung i
ngn nht khi gim di mt cung.
V bn cht thut ton ny ging nhu thut ton Floyd, chi khc nhau
ch thut ton ny chi hot ng vi cc cp uoc chn cha lin
kt bj thay i truc khi lin kt ny uoc ko di.
phc tp ca th tuc ny l O(np) vi p l s cp nt trong tp
%airs . Trong trung hop xu nht, tp %airs c th cha n(n-1)
cp nt v v th phc tp l O(n
3
), ging vi phc tp ca thut
ton Floyd. Tuy nhin trong thuc t p thung rt b.
Hnh 4.9
V3 (4 MNO\K (v du cho trung hop di cung gim)
Xt mt mng trong hnh .. Cc cnh trong mng ny l cc lin
kt hai hung. di ca cc ung i ngn nht gia cc cp nt
uoc cho truc trong bng ..
By gi thm mt cung (B, E) c l
BE
= 1. V
d
BE
> l
BE
chng ta thuc hin qu trnh. Ngoi ra v
d
BC
> l
BE
+ d
EC
77
nhung
d
Bx
l
BE
+ d
Ex
i vi tt c cc nt khc. V vy
set
m
= C, E
Tung tu,
set
k
= A, B
Bng 4.4
A B C D E
A 0 2
B 2 0
C 0 1
D 0
E 1 0
By gi chng ta xt cc cp nt
(k, m) vi k set
k
v m set
m
, (ngha l cc cp (A,C), (A, E), (B, C)
v (B, E)). Chng ta thy rng tt c cc cp tr cp (A, C) u bj thay
i nn chng ta cp nht cc ung i ngn nht v nt trung gian
cui cng ca mi ung i ngn nht gia cc cp nt ny. Ma trn
ung i ngn nht by gi uoc biu din trong bng .
Bng 4.5
A B C D E
A 0 2
B 2 0 2 1
C 0 1
D 0
E 1 0
Ch rng, ma trn ny khng cn i xng na v mt cung (B, E)
va mi uoc thm vo mng.
By gi gi s rng l
BE
= (v du cho bi ton c su tng di mt
cung). Kim tra ma trn ung i ngn nht, ta thy rng truc khi
thay i l
BE
th
d
BE
= l
BE
Chng ta kim tra tt c cc cp nt (k, m) v thy rng iu kin
78
d
km
= d
ki
+ l
ij
+ d
jm
chi c cc cp (A, E), (B, C) v (B, E) tho mn. V th chng ta thuc
hin php gn sau
%airs <- D(0, ), (B, 4), (B, )F
v sau thuc hin lp trn tt c cc nt trung gian, kim tra cc
ung i ngn nht i vi cc cp ny. Khi thuc hin qu trnh ny,
ch rng ung i ngn nht t A ti E tr thnh (qua nt C) v
ung i ngn nht t B ti C tr thnh (qua A). Tuy nhin, i vi
ung i ngn nht t B ti E th cung (B, E) uoc gi nguyn.
di cc ung i ngn nht gia cc cp nt uoc chi ra trong bng
..
Bng 4.6
A B C D E
A 0 2
B 2 0
C 0 1
D 0
E 1 0
Flo Netork
Cho mt t-p mng v mt yu cu duy nht t mt nt ngun s ti
mt nt ch d, yu cu t ra y l tm mt dng lung kh thi,
ngha l tm mt tp cc lung lin kt tho mn yu cu duy nht ni
trn m khng c bt ky lung ca lin kt no c gi trj vuot qu
dung luong ca chnh lin kt . T-p mng uoc biu din dui
dng tp cc lin kt l
ij
, i cng vi cc dung luong c
ij
. V trong thuc t
cc mng l cc mng thua nn c th luu tr topo mng dui dng
cc danh sch hin v khai thc cc tnh cht ca mng thua. Ngoi ra
c th luu tr cc dung luong dui dng mt ma trn, trong c
ij
uoc gn bng 0 khi l
ij
khng tn ti.
Bi ton v th tr thnh bi ton tm mt hoc nhiu ung i t s ti
d ri gi lung i qua cc ung ny ng thi m bo yu cu
cho. Tng cc lung bng vi gi trj yu cu v tng lung trn mi
lin kt khng vuot qu dung luong ca lin kt.
C mt s dng ca bi ton ny. Dng u tin, nhu ni trn, l
bi ton tm cc lung tho mn mt yu cu no . Mt dng khc
l bi ton ti a ho gi trj lung t s ti d ng thi tho mn iu
kin dung luong. Dng cui cng l khi chng ta bit uoc gi trn
mt n vj lung dnh cho mi lin kt, bi ton t ra l tm mt lung
tho mn yu cu cho truc c gi ti thiu. Cc li gii cho cc bi
ton ny lin h cht ch vi nhau v s uoc xem xt su hn. Hn
na, li gii cho bi ton ny l c s cho vic gii quyt cc bi ton
79
phc tp hn gi l bi ton lung a hng, bi ton c rt nhiu yu
cu gia cc ngun v cc ch. y l bi ton ht sc quan trng
trong vic thit k mng v s uoc ni k chung sau.
Ch rng trong trung hop ny ta ang xt cc lin kt hu hung
(ngha l c su khc nhau gia c
ij
v c
ji
). Tuy nhin c th gii quyt
cc mng v hung bng cch thay th mi lin kt v hung l
ij
bng
hai lin kt hu hung c cc dung luong ring r. Nhu chng ta s
thy, trong bt ky lin kt no v u trong qu trnh tm li gii cho
bi ton ny, chi c lung theo mt hung.
C th biu din bi ton ny dui dng bi ton tm cc lung
ij
tho
mn cc iu kin sau:
s i
d i r
s i r
j j
ji ij
j
ij
j
ji ij
j
ij
j
ji ij
=
= =
= =



; 0
;
;
ij ij
c
j i
ij
, ; 0
Thut ton Ford-FuIkerson
Thut ton tt nht cho vic gii bi ton lung n hng l thut ton
Ford-Fulkerson. Thut ton ny chi ra cc ung i t ngun s ti
ch d v gi cc lung ln nht c th qua mi ung m khng vi
phm gii hn dung luong. Thuc ra thut ton uoc iu khin nhm
chi ra cc ung i v in y chng bng cc lung.
Hnh 4.10. Mng on gin
Chng hn xt mt mng trong hnh .10. Gi s tt c cc lin kt c
dung luong l 1. Chng ta c th gi mt n vj lung trn ung i
SABD v mt trn ung i SEFD. V tng dung luong ca cc lin
kt ri S l 2 v mi n vj lung t S ti D phi s dung mt n vj
dung luong ri khi S ny do khng c lung no khc na tha
mn yu cu. Ngoi ra, v mi n vj lung phi s dung t nht mt
n vj dung luong ca mt SD-cut bt ky (vi SD-cut l mt tp cc
lin kt m su bin mt ca n phn tch S khi D) nn lung t S ti
D ln nht khng th ln hn dung luong ca bt ky cut no (dung
luong ca cut l tng dung luong ca tt c cc lin kt thuc cut). Do
ta c b sau:
80
B] :> MNO ^For(+F&"k!r%on_
Lung t S ti D ln nht khng th ln hn dung luong ca cut
c dung luong nh nht
Thuc ra, lung t S ti D ln nht chnh bng dung luong ca SD-cut
c dung luong b nht. chnh l jnh l A&`ng AIn nhEt+ C&t%!t
Ba nhEt ni ting ca Ford-Fulkerson.
Gii hn (1) nu trn gi l iu kin gii hn bo ton lung. iu
kin ny m bo rng vi cc nt khc vi nt ngun v nt ch th
lung vo bng vi lung ra. Trong trung hop ny, cc nt ngun
(ch) c lung ra (vo) phi bng lung t ngun ti ch. Bt ky SD-
cut no cng phn chia cc nt thnh hai tp X v Y vi S thuc X v
D thuc Y. Nu iu kin (1) i vi tt c cc nt thuc tp X uoc
cng li th ta thy rng lung tng t X ti Y tr i lung tng t Y ti
X c kt qu bng lung t S ti D. Ch rng tng cc phn v tri
chnh bng tng cc lung trong cc lin kt c mt u thuc X cn
u kia thuc Y, tr i tng cc lung trong cc lin kt c mt u
thuc Y cn u kia thuc X. Cc lin kt c hai u cng thuc X
khng tham gia vo tng ny v chng xut hin trong tng nhung c
du nguoc nhau. Cc lin kt khng c u no thuc X cng khng
xut hin trong tng. S tham gia vo v phi ca iu kin tt c cc
nt khc khng tham gia.
V th, tho mn jnh l trn cn phi:
Lung tng i qua cut c dung luong b nht phi bng dung luong
ca cut ngha l tt c cc lin kt thuc ct phi trng thi bo
ho (lung bng dung luong).
Lung i nguoc cut ny phi bng 0.
Thuc ra, tt cc cut c dung luong b nht phi l bo ho v iu
xy ra vo cui thut ton. Thut ton thuc hin bng cch chi ra cc
ung i c dung luong b v gi lung i qua ton b cc ung i
. Khi khng tm ra mt ung i no c c dung luong b, mt cut
bo ho uoc chi ra v thut ton kt thc. Cc cut c dung luong b
khc cng bo ho nhung chng khng uoc thut ton chi ra.
nu$*er <- //flo!(n , s , d , ca% , 9flo! )
dcl ca%[n][n] , flo![n][n], %red[n],
si)n[n] , $<f[n] , scan_queue[queue]
void <-1can( i )
for eac"( j , n )
if( %redd[j] 6 . )
if(flo![i,j] < ca%[i,j])
$<flo! <- $in($<f[i],ca%[i,j]-
flo![i,j])
81
$<f[j],%red[j],si)n[j] <-
$<flo!,i,7 else if
( flo![j,i] C 5)
$<flo! <- $in($<f[i],flo![j,i])
$<f[j],%red[j],si)n[j] <-
$<flo!,i,-
+us"(scan_queue, j)
void <-Bac;trac;( )
n <- d
tot_flo! <- tot_flo! 7 $<f[d]
!"ile ( n :6 s )
% <- %red[n]
if (si)n[n] 6 7 )
flo![%,n]<- flo![%,n] 7
$<f[d]
else
flo![n,%]<- flo![n,%] 7
$<f[d]
tot_flo! <- 5
flo! <- 5
fla) <- T-.
!"ile ( fla) )
%red <- .
Initialize_queue ( scan_queue )
+us"( scan_queue , s )
$<f[s] <-I#/I#ITB
!"ile( :($%t&(scan_queue) EE(%red[d] 6 .) )
i<- +o%(scan_queue)
1can( i )
if( %red[d] :6 . )
Bac;trac;( )
fla) <- (%red[d] :6.)
return( tot_flo! )
Trong trung hop n gin nht, thut ton Ford-Fulkerson uoc vit
nhu trong on gi m trn vi n l s nt, m l s lin kt. Mi nt c
mt nhn:
($a<flo!, %red, si)n)
Nhn ny biu din gi trj lung ln nht c th trn ung i hin
hnh tnh cho ti thi im ang xt, nt lin truc ca nt ang xt
trong ung i hin hnh v chiu ca lung i qua lin kt. Gi trj
tuong trung U l khng xc jnh gi trj thuc su ca U nn uoc phn
bit vi bt ky gi trj hop l no khc.
Thut ton tr v lung trong mi lin kt. Tng lung i t ngun ti
ch c th uoc tnh bng tng cc lung i ra khi ngun (hoc i ti
ch). Thut ton chi ra ung i t ngun ti ch bng cch s dung
82
mt thut ton uoc ci bin t thut ton Bellman. Thut ton ny
cho php s dung mt lin kt (i,j) theo hung ti (ngha l t i ti j)
nu lung t i ti j l
ij
b hn dung luong ca lin kt c
ij
. N cng
cho php s dung lin kt theo chiu nguoc li (ngha l lin kt (i.j)
uoc s dung ua lung t j ti i), nhung iu ny chi xy ra nu
truc c mt lung t i ti l dung. Trong trung hop ny, lung
uoc loi ra khi lin kt (i,j).
Lung ln nht theo chiu t i ti j l c
ij
-
ij
. Lung ln nht theo chiu
t j ti i l
ij
. i luong $<f, trong cc nhn ca mi nt, chi ra lung
ln nht c th uoc gi i trn mt ung i.
Bn trong vng !"ile trn, chng ta bt u t nt ngun s v thuc
hin vic tm kim nhn d. Nu thnh cng, chng ta c th quan st
nguoc t d v s theo %red t d. Thuc ra qu trnh ny bao gm vic
tng lung trong mi lin kt theo hung thun v gim lung trong
mi lin kt theo hung nguoc li. Nu khng c nhn cho d, thut
ton kt thc. Khi thut ton chi ra lung ln nht cc lin kt (i, j)
c i uoc gn nhn v j khng uoc gn nhn to ra cc cut bo ho.
Hm 1can c phc tp l O(n). Mt dng khc ca thut ton ny
hot ng c hiu qu hn, l dng c hm 1can c phc tp
l O(d) vi d l bc ca nt, hm ny to ra mt danh sch cha cc
nt k cn cho mi nt nt. Trong 1can(i) thay th
for j63 to n
bng
for eac" ( j , adj_set[i] )
Khi thut ton dng li, mt cut hon ton uoc jnh ngha. Cc nt
c nhn khc U th thuc tp X v cc nt cn li th thuc Y, vi X v
Y uoc jnh nghi nhu truc y. Vic nh nhn bo m rng tt
c cc cung trong X,Y-cut l bo ho, v tt c cc cung trong Y,X-cut
c lung bng 0. iu ny c th thy r khi ch rng thut ton
dng li khi vic nh nhn khng uoc tip tuc na. Bt ky cung
chua bo ho no thuc S,D cut hoc bt ky cung no thuc D,S cut
c lung khc khng th c th uoc s dung tip tuc vic nh
nhn. Khi chng ta khng tip tuc nh nhn ngha l khi khng c
nhng cung nhu vy. V vy, lung t S ti D bng vi dung luong
ca X,Y-cut v jnh l A&`ng "In nhEt+ C&t .a nht ngm uoc
chng minh.
V3 (4 MNOOK
Xem xt vic s dung cc cung theo chiu nguoc cng l mt vic
quan trng. Nu vic ny khng uoc thuc hin th s khng m bo
rng lung l ln nht. Xt mt mng trong hnh .10. Gi s rng,
ung i u tin l SAFD. mt n vj lung uoc gi i trn ton b
ung i. Tip mt ung i khc uoc tm kim. S khng th
nh nhn A bi v SA l mt cung bo ho. S nh nhn E v E
nh nhn F, F khng th nh nhn D v FD l mt cung bo ho.
Ch rng, khng tn ti mt cung t F ti A cung FA chi c hung
t A ti F. iu cn ch y l thut ton phi s dung cung FA
83
theo chiu nguoc, do loi b mt n vj lung khi cung . iu
cho php F nh nhn A, A nh nhn B v B nh nhn D. V th
mt ung i th hai uoc tm thy, l ung i SEFABD c cung
FA uoc s dung theo chiu nguoc. Kt qu ca vic gi lung trn
hai ung i l gi mt n vj lung t S ti E, ti F, ti D v mt n
vj lung nhu vy t S ti A, ti B v ti D. n vj lung ban u trn
lin kt AF uoc loi tr trong ung i th hai v lung mng trn
cung ny bng 0. Hai ung i uoc tm thy bng thut ton c th
kt hop to thnh hai ung i mi.
Nhu trnh by trn, i vi mt mng c N nt v E cnh, mt ln
s dung thut ton ny tm mt ung i n th c phc tp
bng O(N
2
) v mi nt uoc qut ti a mt ln (cc nt khng uoc
nh li nhn), v phc tp ca php qut l O(N). Vi thut ton
uoc sa i t thut ton Bellman c s dung danh sch k cn,
mi nt uoc kim tra ti a mt ln t mi u v mt ln thuc hin
vic c phc tp bng O(E). phc tp trong vic thit lp
danh sch k cn l O(E) v chi cn i qua cc cung mt ln duy nht
cng vi vic chn cc nt vo danh sch k cn. V vy, i vi cc
mng thua, phc tp khng qu ln.
C th thy rng phc tp ca ton b thut ton bng tch ca
phc tp khi tm mt ung i n v s ung i tm uoc. Nu
dung luong ca cc cung l cc s nguyn th mi ung i cng
thm t nht mt n vj lung vo mng. V th s luong ung i
uoc gii hn bi lung cui cng F. Do phc tp ton b ca
thut ton l O(EF).
Hnh 4.11. Mng on gin
Ni chung, F c th rt ln. Xt mt mng trong hnh .11. Tt c cc
cung ngoi tr cung (A, B) u c dung luong bng K, mt s rt ln.
(A, B) c dung luong bng 1. Gi s ung i u tin l SABD. V
cung (A, B) c dung luong bng 1, nn chi c mt n vj lung c th
chuyn qua ung i ny. Tip , gi s rng SBAD l ung i
uoc tm thy. V chi c mt n vj lung uoc loi khi (A, B) nn
cng chi c duy nht mt n vj lung uoc gi trn ung i ny.
Thut ton thuc hin tm kim uoc 2K ung i, cc ung i SABD
v SBAD uoc lp i lp li, trong mi ung i c mt n vj
lung uoc gi i, v th phc tp t ti phc tp trong trung
hop xu nht.
84
Cc bi ton tung tu nhu bi ton nu trn s khng th xy ra nu
thut ton tm cc ung i tm uoc cc ung i c s buc ti
thiu. Thut ton tm kim theo chiu rng s thuc hin vic ny. T
truc ti nay, bi ton lung ln nht uoc tm hiu kh k v c
rt nhiu thut ton cng nhu cc thut ton ci tin t cc thut ton
dng gii quyt bi ton ny.
Trong thuc t, qu trnh thuc hin thut ton nu trn c th hot
ng gii quyt hoc l bi ton lung ln nht hoc l bi ton tm
mt lung c mt gi trj cu th no . By gi chng ta s xem xt bi
ton tm cc lung c gi nh nht.
Cc Iung c gi nh nht
Gi thit rng chng ta bit gi ca mt n vj lung c
ij
trn mi
lin kt. Yu cu t ra l tm mt lung t ngun ti ch vi gi trj
cho truc c gi b nht, trong gi ca mt lung uoc jnh ngha
bng tng tt c cc tch ca lung trn mi lin kt nhn vi gi ca
mt n vj lung trn lin kt . Tung tu, c th chng ta cn tm
mt lung vi trj s ln nht c gi b nht. Chng hn, chng ta cn
tm mt gi ti thiu, nhung vn m bo l c th to ra mt lung c
trj s ln nht.
Cch n gin nht tm mt lung c gi ti thiu l sa i
thut ton Ford-Fulkerson tm cc ung i ngn nht thay v tm
cc ung i c buc nh nht vi gi ca mt n vj lung uoc s
dung nhu cc di. Thut ton Bellman hoc bt ky thut ton tm
ung ngn nht no cng c th uoc lm cho tung thch vi muc
ch ny. Yu cu t ra l phi theo di uoc lung trn mi lin kt
v ging nhu trong thut ton Ford-Fulkerson, y chi s dung cc
lin kt chua bo ho theo chiu thun, v chi s dung cc lin kt
theo chiu nguoc nu cc lin kt ang c lung theo chiu thun
dung.
Cch thuc hin trn c th uoc xem nhu l vic thuc hin thut ton
Ford-Fulkerson vi mt vi sa i. Lc ny, mi nhn c thm mt
i luong th tu p, l di ca ung i. Gi trj uoc cp nht
ging nhu cch lm trong thut ton Bellman. Chng hn, mt nt
c di l p s gn cho nt lng ging ca n mt di ung i l
q vi q bng tng ca p v di ca lin kt ni hai nt.
Hnh 4.12. Lung c gi thp nht
85
V3 (4 MNOPK
Trong hnh .12 mi lin kt uoc gn mt nhn (gi ca mt n vj
lung, dung luong). Cc lin kt l cc lin kt hai hung. Chng hn,
gi ca vic chuyn mt n vj lung gia A v B theo mt trong hai
hung l . S dung thut ton Ford-Fulkerson, sa i cch theo di
di cc ung i v cho php mt nt uoc nh nhn li nu
di ung i trong nhn ca nt ny uoc ci tin (tch cuc hn)
gii quyt bi ton. V th, mi nt c mt nhn
(%at"len)t", $a<flo!, %red, si)n)
S c nhn (5, I#/I#ITB, +?I, +?I), nhn ny chi ra rng c
mt gi ( di ung i) bng 0 tnh t ngun, khng c gii hn v
lung, v khng c nt lin truc. Tt c cc nt khc ban u khng
c nhn hoc c nhn gn ging vi nhn sau
(I#/I#ITB, I#/I#ITB, +?I, +?I)
Mt nhn c di ung i khng xc jnh tung ung vi vic
khng c nhn no v bt ky khi no nh nhn, cng c mt nhn c
di ung i xc jnh thay th mt nhn nhu vy.
S uoc t vo danh sch qut v n l nt u tin uoc qut, S
nh nhn C bng (>, G, 1, 7) v C uoc t vo danh sch
qut. V di gia S v chnh n bng 0 v khng c gii hn v
lung m n c th chuyn qua, nn di ung i chi n gin l
di ca lin kt t S ti C v lung ln nht chnh l dung luong
ca lin kt (S, C). S gn nhn A bng (>, H, 1, 7) v A uoc t
vo danh sch qut. Vic chn nt no uoc nh nhn truc mang
tnh ngu nhin. iu ny tuy thuc vo th tu uoc thit lp trong
danh sch k cn.
Sau C uoc qut, C th nh nhn S nhung iu l khng th
v S c mt nhn c di ung i bng 0, trong khi C uoc gn
mt nhn c di ung i bng . Tuy nhin C c th nh nhn
E bng (I, H, 4, 7). di ung i bng chnh l tng ca 2
( di ung i trong nhn hin c ca C) v ( di ca lin kt t
C ti E). Lung ln nht chnh l gi trj b nht ca (lung ln nht
trong nhn ca C) v (dung luong ca lin kt t C ti E tr i lung
hin ti l 0). E uoc ua vo danh sch qut. Tung tu C gn nhn
B bng (33, G, 4, 7) v B uoc ua vo danh sch qut.
Sau A uoc qut. A c th gn li nhn cho B bng nhn c di
ung i b hn v B c nhn bng (J, >, 0, 7). Ch rng B
uoc gn li nhn c di ung i b hn, mc d iu dn
n lung ln nht trong nhn b hn. iu ny c th gim lung trn
ung i nhung khng lm gim tng lung uoc gi ti D su
nh nhn kiu ny chi n gin l yu cu cn thm ung i
chuyn lung . Mc d B uoc gn li nhn nhung khng uoc
ua vo danh sch qut v B tn ti trong danh sch qut.
E sau uoc qut, nt ny gn nhn D bng (33, H, 4, 7). D l
nt ch nn khng cn phi ua vo danh sch qut. Mc d D uoc
gn nhn nhung vn phi tip tuc nh nhn cho n khi danh sch
86
thnh rng bi v vn c th c mt ung i tt hn. E khng th gn
nhn B ln na v nhn ca B c di ung i bng trong khi E
chi c th gn cho B. Tip B uoc qut v D uoc nh nhn
bng (K, >, B, 7).
Lc ny, danh sch qut rng. i nguoc ung i t D, ung i
ny c cc nt sau: B (nt truc ca D), A (nt truc ca B) v S.
Thm 2 n vj lung (lung ln nht trong nhn ca D) vo cc lin
kt (S, A), (A, B) v (B, D). Lc ny c ba lin kt c cc lung c
lung dung, v th chng iu kin s dung theo chiu nguoc
li. Lin kt (A, B) bo ho theo chiu thun v chi iu kin s
dung theo chiu nguoc.
Ln tm th hai c kt qu l ung i SCED c di l 11 v lung
bng . Ln tm th ba c kt qu l ung i SCEBD c di l 12
v lung bng 1.
Trong ln tm th tu, tt c mi nt u uoc gn nhn tr nt D,
nhung D khng th uoc gn nhn nn thut ton kt thc. iu ny
tung ng vi cc cut c dung luong bng gia cc nt cn li v
nt D. V th c mt lung ln nht bng vi dung luong ca mt cut
ti thiu. iu ny to ra tng gi trj bng
(9x2 + 11x3 + 12x1) = 63
Nu chi mun gi ba n vj lung th iu c th thuc hin vi gi
bng
(9x2 + 11x1) = 29
vi ung i u tin v ung i th hai. Chnh v vy, thut ton
ny c th uoc s dung gii quyt bi ton lung ln nht, gi b
nht ln bi ton tm lung vi gi trj cho truc c gi b nht. Trong
bi ton tm lung vi gi trj cho truc c gi b nht, thut ton c th
dng li khi lung t ti gi trj mong mun. Trong bi ton lung ln
nht, gi b nht, nhu ni trn, thut ton uoc thuc hin cho
n khi khng c ung i no na uoc tm thy.
Su m rng thut ton Ford-Fulkerson l ng n. iu bt loi duy
nht l vic phi mt su m bo v phc tp tnh ton. Khng
cn c vic tm kim theo chiu su na, v c th phi tm mt
ung i m php tm kim c phc tp bng O(L) vi lung c
ln l L. Trong thuc t, cc ung i c di b nht c xu hung
c buc nh nht v t khi c su thay i ng k v thi gian hot
ng. Th nhung, theo jnh l iu c th xy ra. iu ny t ra
yu cu v su pht trin cc thut ton phc tp hn c phc tp
trong trung hop xu nht b hn. Nhng thut ton nhu th gi l
thut ton kp, rt nhiu trong s chng bt u bng vic s dung
thut ton Ford-Fulkerson tm mt lung ti a (hoc mt lung c
gi trj cho truc) v sau tm kim ung chuyn lung khc theo
mt chu trnh c di m, chuyn lung khi ung i c gi cao
hn ti ung i c gi thp hn.
87
4.4. Bi tp (Pending)
88
Chng 5 iu khin lung v
chng tc nghn
5.1. Tng quan
5.1.1. M u
Trong trao i thng tin, khi pha pht truyn d liu n pha thu th
d liu u tin uoc luu trong b m pha thu. D liu trong b m
ny sau khi uoc x l v chuyn ln cc lp pha trn th s uoc
xa i, dnh b m cho cc d liu k tip.
Trn thuc t trao i thng tin trong mng, c th xy ra tnh trng pha
pht truyn d liu vi tc cao hn kh nng x l ca pha thu,
dn n b m ca pha thu s y dn v bj trn. Trong trung hop
ny, pha thu khng th nhn thm cc gi d liu t pha pht dn
n vic pha pht phi thuc hin truyn li d liu, gy lng ph bng
thng trn ung truyn.
Nhm gim thiu vic phi truyn li thng tin v mt gi do trn hng
oi, cn c c ch thuc hin kim sot v iu khin luu luong thng
tin i n mt thit bj/mng. Chc nng ny uoc thuc hin bi k
thut iu khin lung v kim sot tc nghn.
V3 (4 RNO: hot ng ca mng khi khng c su kim sot
Hnh: Hot ng ca mng khi khng c su kim sot
Trn hnh v ny cc s trn mi lin kt th hin tc truyn d liu
trn ung . Gi s c hai kt ni t B n A (theo ung B Y
89
X A, tc
!A

Kbps) v t C n D (theo ung C X D, tc



C"

Kbps).
Gi thit h thng mng khng uoc kim sot, ngha l tt c cc gi
tin u c th truy cp ti nguyn ca mng, v b m ti cc nt X,
Y v c th uoc s dung bi bt ky gi tin no. Gi thit mi
trung truyn khng c li, lc ny cc gi tin khng bj sai nhung vn
c th phi uoc truyn li nu n bj nt mng hy do khng cn dung
luong b m luu gi tin tm thi truc khi x l. Gi thit khi gi
tin bj mt v khng uoc luu trong b m th nt pht n s thuc hin
pht li nhm m bo vic truyn tin tin cy.
minh ha cho vic iu khin trong mng, ta tm hiu cc trung
hop sau:
1) Trung hop 1:

!A
K#ps =
v
0
C"
=
.
Trong trung hop ny khng xy ra tc nghn v luu luong t B n
A s uoc mng trung chuyn ht. Tc thng tin n nt A chnh
bng tc thng tin nt B ua vo mng, cc ung B-Y, Y-X v X-
A u c tc Kbps
2) Trung hop 2:
8
!A
= +
Kbps ( 0) v
0
C"
=
Trong trung hop ny, tc thng tin t B n A ln hn tc hot
ng ca ung t X n A. V l do ny, tc thng tin t Y n X
ln hn t X n A, luong thng tin du tha s phi uoc luu trong
b m ca X. B m ca X s dn bj y v trn dn n cc gi
thng tin t Y n s khng uoc luu v bj hy. V b m ca Y luu
li cc gi tin chua uoc bo nhn ( truyn li) nn b m ca Y
cng dn bj y v trn.
Nt X c th chuyn Kbps khi luu luong u vo ca n l + Kbps
(X hy Kbps). Lc ny, ung Y X s c tc +2 Kbps (trong
+ Kbps l thng tin t B n v Kbps l thng tin pht li).
Nhung v nt X chi c th truyn Kbps nn n hy 2 Kbps v Y li
phi truyn li luong thng tin ny. Qu trnh ny c tip din v cui
cng ung ni Y X s hot ng vi tc Kbps. Tung tu nhu
vy, ung lin kt t B n Y cng s hot ng vi tc 1 Kbps
(bao gm c cc gi mi v cc gi uoc pht li)
gii quyt vn ny, c th lm theo hai cch:
Xy dung h thng mng c kh nng p ng tc ca thng tin t
X n A (+ Kbps) nhm p ng vi yu cu v tc ca B
gii php ny chi thuc su kh thi v hiu qu khi tc pht tin ca
B l n jnh trong mt thi gian di, nu khng hiu qu s dung
ti nguyn rt thp nu xy dung h thng mng c kh nng p
ng luu luong ln nhung li chi hot ng vi cc yu cu trao i
luu luong nh.
Gii hn tc truyn tin ca B xung cn Kbps phung n ny
kh thi khi yu cu truyn tin ca B trong phn ln thi gian
Kbps v tc vuot Kbps chi din ra trong thi gian ngn.
90
Trong hai phung n ny, trn thuc t ngui ta s dung phung n 2
vi su h tro ca cc giao thc mng.
3) Trung hop :

!A
K#ps =
v

C"
K#ps =
Tung tu nhu trung hop 1, trung hop khng xy ra tc nghn
trong mng. Thng tin uoc chuyn n A v D vi tc Kbps cho
mi nt. Mi mt lin kt trong mng s hot ng vi tc Kbps
4) Trung hop :
8
!A
= +
Kbps v

C"
=
Kbps ( 0)
Trong trung hop ny, ung i t C n D c dung luong (tc
) p ng yu cu cho kt ni C D tuy nhin yu cu truyn
thng tin trn ung B A vuot qu kh nng x l ca tuyn truyn
ny.
Trong trung hop ny, hai kt ni B A v C D chia s b m ca
nt X. Nhu xt trong trung hop 2, luu luong thng tin t B n A
lm trn b m ca X, iu ny dn n thng tin t B v C khi n
X u bj hy. Hin tuong ny xy ra i vi tt c cc gi tin (c B v
C) cho d nguyn nhn gy ra l do B. H qu l nt Y v cng bj
trn b m v tt c cc ung lin kt s hot ng vi tc cuc
i ca chng.
Do truc khi chuyn gi tin t B v C n A v D tung ng, nt X
phi luu cc gi tin ny vo b m x l nn trong trung hop b
m X bj trn, X s phi hy cc gi tin ny. Do tc thng tin Y X
gp i tc thng tin X (khi cc lin kt ny hot ng vi tc
c inh) nn s luong gi tin t Y n X s gp i t n X. Ni
mt cch khc, X s hy (hay chp nhn) cc gi tin t Y v n
theo t l 2:1. Lc ny thng tin t B n A hot ng vi tc
Kbps trong khi thng tin t C n D chi hot ng vi tc Kbps.
So vi trung hop , ta thy:
Thng luong tng cng ca mng gim t 1 Kbps xung cn 12
Kbps.
Nt C bj i x khng cng bng v tc truyn thng tin ca n n
D bj gim t Kbps xung cn Kbps trong khi nt B khng bj nh
hung nhiu (gim t + Kbps xung Kbps). Ngoi ra, nguyn
nhn gy ra tc nghn li l do nt B.
gii quyt vn ny, ngui ta c th dnh mt phn dung luong
b m ti X cho cc gi tin t C i n. Vic dnh truc ti nguyn
ny c v nhu tri nguoc vi nguyn tc ca chuyn mch gi khi ti
nguyn trong mng uoc chia s bi tt cc cc nt v ngui dng.
Tuy nhin, trn thuc t ngui ta c th nh i iu ny m bo
tnh cng bng trong mng.
Hnh dui y m t thng luong ca mng trong mi quan h vi luu
luong u vo.
Thng luong: l tc chuyn thng tin ca mng tnh theo gi /s
Luu luong: l tc thng tin i n mng (bao gm c thng tin mi
v thng tin uoc truyn li)
91
Hnh: Thng lung ca mng trong mi quan h vi luu lung u
vo
Trong trung hop l tung, mng s thuc hin chuyn tt c cc gi
i vo mng trong trung hop tc n ca cc gi ny nh hn kh
nng trung chuyn ca mng (luu luong nh hn thng luong). Khi
luu luong thng tin n vuot qu thng luong ca mng, trong trung
hop l tung th mng phi c kh nng chuyn cc gi vi tc
bng thng luong ca mng (theo ung l tung trn hnh v)
Trong trung hop thuc t, nu h thng mng khng uoc kim sot
v c cc c ch iu khin, mng s thuc hin chuyn tt c cc gi
tin khi luu luong nh hn mt ngung no . Khi luu luong vuot qu
gi trj ngung th thng luong bt u gim. Luu luong n cng
nhiu th thng luong cng gim. Trong mt s trung hop dn n
tnh trng deadlock ngha l mng hu nhu khng chuyn uoc gi tin
no na.
Trong trung hop c thuc hin iu khin lung v iu khin tc
nghn, h thng mng s uoc kim sot v c kh nng hot ng
tt ngay c khi c trung hop qu ti xy ra (luu luong i vo mng
ln hn thng luong ca mng). Tuy nhin, do vic thuc hin iu
khin lung v tc nghn i hi phi c cc thng tin iu khin nn
thng luong thuc t (trong trung hop mng chua qu ti) s nh hn
trung hop l tung, thm ch nh hn so vi trung hop khng c
iu khin.
5.1.2. Khi nim iu khin Iung
[nh ngh=a b i>& khicn "&`ng l c ch nhm m bo vic
truyn thng tin ca pha pht khng vuot qu kh nng x l
ca pha thu.
Trong k thut mng, iu khin lung uoc chia lm hai loi.
92
iu khin lung gia hai nt u cui (end-to-end): nhm m bo
nt ngun (ni khi to phin thng tin) thuc hin truyn thng tin
khng vuot qu kh nng x l ca nt ch (ni kt thc phin
thng tin).
iu khin lung gia hai nt trong mng (hop-by-hop): l vic thuc
hin iu khin lung gia hai nt lin tip trn ung i t ngun
n ch.
5.1.3. Khi nim chng tc nghn
<nh ngh=a Ch6ng tTc nghGn l c ch kim sot thng tin
i vo mng nhm m bo tng luu luong thng tin i vo mng
khng vuot qu kh nng x l ca ton mng.
Chng tc nghn uoc chia lm hai loi:
i>& khicn tr&/ nh50 ng (netork access): kim sot v iu
khin luong thng tin c th i vo trong mng.
i>& khicn cE0 0ht . : (buffer allocation): l c ch thuc
hin ti cc nt mng nhm m bo vic s dung b m l cng
bng v trnh vic khng truyn tin uoc do b m ca tt c cc
nt bj trn (deadlock).
Chng tc nghn lin quan n vic kim sot thng tin trn ton
mng, trong khi iu khin lung l vic kim sot thng tin gia hai
u cui cu th. Hai k thut ny c im tung ng l phi gii hn
luu luong thng tin nhm trnh kh nng qu ti ca h thng ch.
Do tnh cht gn kt ca hai khi nim ny, a phn cc ti liu u s
dung ln (hoc kt hop) cc khi nim iu khin lung (flo control)
v iu khin tc nghn (congestion control).
V l do , trong ti liu ny, chng ti s dung khi nim iu khin
lung din t c hai phm tr. Trong nhng trung hop cu th cn
phi phn bit lm r hai khi nim, chng ti s c nhng ch thch r
rng.
5.1.4. Nhim v ch yu ca iu khin Iung v chng tc nghn
iu khin lung v chng tc nghn uoc s dung khi c su gii hn
v ti nguyn (thung l bng thng) gia im truy nhp thng tin.
Khi nim im truy nhp y c th l gia hai ngui s dung,
gia ngui s dung vi im truy nhp mng hay gia hai thit bj
mng
Muc ch chnh ca vic s dung iu khin lung v chng tc nghn
trong mng l nhm:
T6i & hda thng "7ng % (4ng c9a ng: trong trung hop
thng tin chi truyn gia hai ngui dng, vic ti uu ha tc
truyn tin khng cn t ra. Tuy nhin, trong mt h thng mng
93
vi su tham gia trao i thng tin ca nhiu nt mng, vic ti uu
ha thng luong ca h thng mng phc tp hn nhiu.
eiB tr gdi khi :i f&a ng: ng trn phung din ngui s
dung, tr gi t u cui n u cui cng nh cng tt. Tuy
nhin, iu khin lung ( lp mng) khng nhm thuc hin iu
. iu khin lung chi m bo tr ca gi tin khi i qua mng
nm mt mc chp nhn uoc thng qua vic gii hn s luong
gi tin i vo mng (v do , gim tr hng oi). V l do , iu
khin lung khng c tc dung vi nhng ng dung i hi tr nh
trong khi li truyn trn h thng h tng tc thp. Trong trung
hop ny, vic p ng yu cu ca ngui s dung chi c th uoc
thuc hin thng qua vic nng cp h thng hay s dung cc gii
thut jnh tuyn ti uu hn. Muc ch chnh ca vic gim tr gi l
gim su lng ph ti nguyn khi phi truyn li gi. Vic truyn
li c c th do hai nguyn nhn: (1) hng oi ca cc nt mng bj
y dn n gi thng tin bj hy v phi truyn li (2) thng tin bo
nhn quay tr li nt ngun qu tr khin pha pht cho rng thng
tin truyn i bj mt v phi truyn li
B .Bo t3nh cng .gng cho 1ic trao :]i thng tin trHn
ng: m bo tnh cng bng trong trao i thng tin l mt
trong nhng yu t tin quyt ca k thut mng. Vic m bo
tnh cng bng cho php ngui s dung uoc dng ti nguyn
mng vi c hi nhu nhau. Trong trung hop ngui s dung uoc
chia thnh cc nhm vi mc uu tin khc nhau th bo m
tnh cng bng uoc thuc hin i vi cc ngui dng trong cng
mt nhm.
B .Bo trnh tTc nghGn trong ng: tc nghn l hin tuong
thng luong ca mng gim v tr tng ln khi luong thng tin i
vo mng tng. iu khin lung cung cp c ch gii hn luong
thng tin i vo mng nhm trnh hin tuong tc nghn k trn. C
th hnh dung iu khin lung nhu hot ng ca cnh st giao
thng trn ung ph vo gi cao im.
Nhu trn trnh by, iu khin lung v trnh tc nghn thung
uoc s dung kt hop vi nhau kim sot thng tin trn mng.
iu khin lung v trnh tc nghn uoc s dung nhiu nht ti cc
lp lin kt d liu (data link), lp mng (netork) v lp giao vn
(transport) trong iu khin lung hop-by-hop uoc s dung lp
lin kt d liu, iu khin lung end-to-end uoc s dung lp giao
vn v iu khin tc nghn uoc s dung lp mng.
5.1.5. Phn Ioi iu khin Iung v trnh tc nghn
Trong cc phn ti, chng ta s ln luot tm hiu cc c ch v chnh
sch thuc hin iu khin lung v trnh tc nghn. Cc c ch ny
uoc phn ra lm ba loi chnh:
Cc c ch cp pht b m
Cc c ch ca s
94
Cc c ch iu khin truy nhp mng
5.2. Tnh cng bng
5.2.1. [nh ngha
<nh ngh=a T3nh cng .gng l kh nng m bo cho cc
ngui dng, cc ng dung khc nhau uoc s dung ti nguyn
mng vi c hi nhu nhau.
m bo tnh cng bng l mt trong nhng tiu ch hng u ca k
thut mng.
V3 (4: xem li v du u chung (v du s...) thy uoc tnh cng
bng.
5.2.2. Tnh cng bng v mt bng truyn
<nh ngh=a T3nh cng .gng 1> ?t .hng tr&/>n th hin
kh nng chia s bng truyn cng bng cho tt c ngui dng
hoc kt ni.
V3 (4 RNP: Xt m hnh mng nhu trn hnh v dui y. Lin kt
gia cc nt c tc 1Mbps.
Thng luong ca mng s t cuc i (bng Mbps) nu cc kt ni
2, v uoc s dung ton b 1 Mbps bng thng v kt ni 1
khng uoc cung cp luong bng thng no c
Mt khi nim khc ca tnh cng bng l cho mi kt ni s dung
0,Mbps bng thng. Lc ny tng thng luong ca mng s l
2Mbps.
Nu cung cp luong ti nguyn mng (bng thng) cho tt c cc kt
ni l nhu nhau, lc y cc kt ni 2, , s uoc s dung
0,Mbps v kt ni 1 s dung 0,2 Mbps (v uoc s dung trn
ton b ung truyn)
Hnh: Minh hoa su nh i gia thng lung v tnh cng bng
5.2.3. Tnh cng bng v mt b m
Hnh v dui minh ha khi nim s dung b m
Gi s nt mng B c dung luong b m hu hn
95
Lin kt 1 (t A n B) c tc 10Mbps, lin kt 2 (t D n B) c
tc 1 Mbps.
Nu khng c c ch iu khin lung v qun l b m, t l s
dung dung luong b m ti B ca hai lin kt 1 v 2 s l 10:1 (do
tc thng tin n B tung ng l 10Mbps v 1Mbps)
Hnh: Minh hoa v su khng cng bng khi s dng b m
Hnh v dui minh ha hin tuong tc nghn xy ra do trn b m.
Trong hnh (a), b m ca nt A uoc in y bi thng tin n
t B v nguoc li. H qu l A v B khng nhn uoc thm thng
tin t nhau v vic truyn thng tin l khng thuc hin uoc
(deadlock)
Trong hnh (b), gi s b m ca A y cc gi thng tin ca B, b
m ca B y thng tin ca C v b m ca C y cc thng tin
ca A. Tung tu nhu trung hop hnh A, trong trung hop ny,
vic truyn tin cng khng thuc hin uoc do trn b m.
96
Hnh: Tc nghn do trn b m
<nh ngh=a T3nh cng .gng 1> ?t . : l kh nng
m bo vic s dung b m ca cc ngui dng, cc ng
dung hay kt ni l cng bng.
Vi vic s dung c ch iu khin lung v cc c ch qun l b
m, vic phn chia s dung b m gia cc ngui dng, ng dung
hay cc kt ni s uoc thuc hin cng bng hn.
5.2.4. C ch pht Ii ARQ
Cc c ch iu khin lung v iu khin tc nghn theo phung
php ca s uoc hot ng tung tu nhu cc c ch pht li ARQ
(Automatic Repeat Request). V l do , trong phn ny, chng ti
trnh by cc khi nim c bn v cc c ch ARQ lm nn tng cho
vic tm hiu v iu khin lung v iu khin tc nghn cc phn
sau.
Khi truyn thng tin trong mng, thng tin truyn t pha pht sang
pha thu c th bj sai li hoc mt. Trong trung hop thng tin bj mt,
cn phi thuc hin truyn li thng tin. Vi trung hop thng tin bj sai,
c th sa sai bng mt trong hai cch:
Sa li truc tip bn thu: pha thu sau khi pht hin li c th sa li
truc tip ngay bn thu m khng yu cu phi pht li. c th
thuc hin uoc iu ny, thng tin truc khi truyn i phi uoc
ci cc m sa li (bn cnh vic c kh nng pht hin li, cn c
kh nng sa li).
97
Yu cu pha pht truyn li: pha thu sau khi kim tra v pht hin c
li s yu cu pha pht truyn li thng tin.
c im ca hai phung php sa li trn:
Sa li truc tip bn thu (Forard Error Correction FEC): chi cn
truyn thng tin mt ln, khng yu cu phi truyn li thng tin
trong trung hop c li. Tuy nhin, s luong bit thng tin c th
sa sai phu thuc vo s loi m sa sai v s bit thng tin thm
vo cho muc ch sa sai. Nhn chung, s bt thng tin thm vo
cng ln th s bit c th sa sai cng nhiu, tuy nhin hiu sut
thng tin (s bit thng tin hu ch trn tng s bit truyn i) li thp.
Sa li bng cch truyn li: khc vi sa li truc tip bn thu, trong
trung hop sa li bng cch truyn li, thng tin truc khi pht
chi cn thm cc bit thng tin phuc vu cho muc ch pht hin li
(s bit thm vo t hn so vi trung hop sa li) do hiu sut
truyn thng tin cao hn so vi trung hop trn. Tuy nhin, trong
trung hop c li xy ra vi khung thng tin th ton b khung
thng tin phi uoc truyn li (gim hiu sut truyn tin).
Vi uu nhuoc im ca cc phung php trn, sa li bng cch
truyn li thung uoc dng trong mi trung c t l li bit thp
(truyn dn hu tuyn) trong khi sa li bn thu thung uoc dng
trong trung hop mi trung truyn dn c t l li bit cao (v
tuyn). c th i ph vi trung hop li chm (burst noise), c
th p dung mt s c ch nhu ghp xen k thng tin
(interleaving).
Trong khun kh chung ny, chng ti trnh by vic iu khin li
theo c ch pht li. Cc c ch ny uoc gi l ARQ (Automatic
Repeat Request). C ch sa li truc tip bn thu uoc trnh by
trong cc ni dung ca mn hc khc.
Cc c ch pht li uoc chia ra lm loi chnh:
CD ch2 0ht "i (;ng 1 :7i (Stop-and-ait ARQ)
CD ch2 0ht "i th!o nhd (Go-back-N ARQ)
CD ch2 0ht "i cd "ia chn (Selective repeat ARQ)
Phn dui y s ln luot trnh by nguyn tc hot ng cng nhu
nh gi hiu nng ca mi phung php.
5.2.5. Stop-and-Wait ARQ
54 ch hot >ng
Trong c ch pht li theo phung php dng v oi (Stop-and-ait
ARQ), pha pht s thuc hin pht mt khung thng tin sau dng
li, ch pha thu bo nhn.
Pha thu khi nhn ng khung thng tin v x l xong s gi bo nhn
li cho pha pht. Pha pht sau khi nhn uoc bo nhn s pht
khung thng tin tip theo.
98
Pha thu khi nhn khung thng tin v pht hin sai s gi bo sai li
cho pha pht. Pha pht sau khi nhn uoc bo sai s thuc hin
pht li khung thng tin.
Bo nhn uoc s dung cho khung thng tin ng v uoc gi l
ACK (vit tt ca ch Acknoledgement). Bo sai uoc s dung cho
khung thng tin bj sai v uoc gi l jAK (vit tt ca ch Negative
Acknoledgement).
Hnh v dui y m t nguyn tc hot ng c bn ca c ch pht
li dng v oi.
Hnh: Pht l i theo c ch dng v i
5) CS& hki: Trong trung hop pha pht khng nhn uoc thng tin
g t pha thu, pha pht s lm g?
Pha pht khng nhn uoc thng tin t pha thu trong hai trung hop:
Khung thng tin bj mt, pha thu khng nhn uoc g v cng khng
gi thng bo cho pha pht.
Pha thu nhn uoc ng khung thng tin v gi ACK ri, nhung
ACK bj mt hoc pha thu nhn uoc khung thng tin v pht hin
sai v gi NAK nhung khung ny bj mt.
trnh tnh trng pha pht khng pht thng tin do ch ACK (hoc
NAK) t pha thu, mi khi pht mt khung thng tin, pha pht s t
mt ng h m nguoc (time-out) cho khung thng tin . Ht
khong thi gian time-out, nu pha pht ko nhn uoc thng tin g t
pha thu th n s ch ng pht li khung thng tin bj time-out.
6) CS& hki: Trong trung hop pha pht phi pht li khung thng tin
do time-out, nhung khung thng tin uoc nhn ng pha
thu ri (time-out xy ra do ACK bj mt), pha thu lm th no c
th phn bit l khung thng tin ny l khung pht li hay khung
thng tin mi?
c th phn bit uoc cc khung thng tin vi nhau, cn nh s
khc khung. Trong trung hop ny, chi cn dng mt bit nh s
khung (0 hoc 1).
trnh tnh trng cc nhm ln gia cc khung thng tin uoc pht
v bo nhn tung ng, tt c cc khung uoc truyn i gia hai pha
pht thu u uoc nh s (0, 1) lun phin. S th tu khung thng
99
tin t pha pht sang pha thu nm trong trung SN (Sequence
Number) v s th tu ca bo nhn t pha thu sang pha pht nm
trong trung RN (Request Number). SN l s th tu uoc khi to
bn pht, trong khi , N l s th tu ca khung tip theo m pha
thu mun nhn. N = SN + 1 trong trung hop khung ng (ng vi
ACK), N = SN trong trung hop pha thu yu cu pht li do khung
sai (ng vi NAK).
Trn thuc t, thng tin trao i gia hai im thung uoc truyn theo
hai chiu, ngha l ng thi tn ti hai knh truyn t pht n thu v
nguoc li. Trong trung hop ny, khung ACK/NAK (hay trung N)
khng cn nm trong mt khung bo nhn c lp m c th nm
ngay trong tiu ca khung thng tin uoc truyn theo chiu t thu
n pht. Mt s giao thc c khung thng tin bo nhn c lp
(ACK/NAK) trong khi mt s giao thc khc li s dung lun khung
thng tin truyn theo chiu nguoc li (t thu sang pht) thuc hin
bo nhn (hay bo li) cho khung thng tin t pht sang thu
9-m t?t c4 ch hot >ng ca Xto:Oan(OTait E[<
Pha pht gi s ti thi im u SN = 0
1) Nhn gi tin t lp pha trn v gn SN cho gi tin ny
2) Gi gi tin SN ny trong mt khung thng tin c s th tu l SN
3) Ch khung thng tin (khng c li, ng vai tr l khung bo nhn)
t pha thu.
Nu khung nhn uoc khng c li, v trong trung -equest c N
SN th t gi trj SN = N v quay li buc 1
Nu khng nhn uoc khung thng tin trong mt khong thi gian
jnh truc (time-out), th thuc hin buc 2
Pha thu gi s ti thi im u N = 0
4) Khi nhn uoc mt khung thng tin (khng c li) t pha pht,
chuyn khung ny ln lp pha trn v tng gi trj N ln 1
5) Trong trung hop nhn uoc khung thng tin c li, gi li mt
khung thng tin cho pha pht vi RN uoc gi nguyn (khung bo
sai - NAK). Khung uoc gi t pha thu ny c th cha c thng
tin t pha thu sng pha pht ch khng n thun chi dng cho
muc ch bo sai.
Hnh dui y m t nguyn tc hot ng ca c ch Stop-and-ait
ARQ khi c s dung SN v N.
100
Hnh: Stop-and-Wait ARQ c s d ng SN/RN
Uiu 'uGt ca :h4ng :h%: Xto:Oan(OTait E[<
<nh ngh=a Hiu sut ca vic truyn tin gia pha pht v thu
l t l gia thi gian pha pht cn pht xong luong thng tin
trn tng thi gian cn thit truyn luong thng tin .
Tng thi gian cn thit y bao gm thi gian tr khi truyn tn hiu
t pht sang thu (v nguoc li) cng nhu thi gian x l thng tin v
thi gian ch bo nhn t pha thu.
tnh hiu sut tnh cho phung php ARQ dng v oi, ngui ta
tnh cho mt khung thng tin in hnh, hiu sut ca c mt phin
truyn cho nhiu khung thng tin v bn cht chnh bng hiu sut khi
tnh cho mt khung (v c t s v mu s cng nhn vi mt h s t
l l s khung thng tin uoc truyn)
Trng h70 OK Gi thit mi trung khng c li, thng tin t truyn
t pha pht sang pha thu chi chju nh hung ca tr
Hnh: Gin thi gian khi tr! n tin t pht sang th" kh#ng c l i
Trong :
T
F
= thi gian pht khung thng tin
T
D
= tr truyn sng gia pha pht v pha thu
T
P
= thi gian x l khung thng tin pha thu
101
T
ACK
= thi gian pht khung ACK
T
P
= thi gian x l khung ACK pha pht
Ta c:
Thi gian pha pht cn pht xong khung thng tin l T
F
Tng thi gian cn thit truyn khung thng tin l T =
T
F
+T
D
+T
P
+T
ACK
+T
D
+T
P
. V thi gian x l khung thng tin T
P
v T
P
l kh nh nn c th b qua. Trong trung hop kch thuc khung
thng tin F ln hn khung bo nhn ACK rt nhiu th c th b
qua c T
ACK
. Nhu vy T = T
F
+2T
D
.
Hiu sut truyn:
2
$
$ "
T
T T
=
+
=
1
1 2% +
vi a =
"
$
T
T
Trong :
"
d
T
&
= vi d l khong cch gia hai trm pht v thu v l vn tc
truyn sng trong mi trung. v = .10

m/s khi truyn trong khng
gian tu do.
$
L
T
'
= vi L l kch thuc khung thng tin v l tc ung
truyn
Khi
'd
%
&L
= , a cng nh th hiu sut truyn cng ln
V3 (4 RNQ: tnh hiu sut ca phung php pht li theo c ch ARQ
dng v oi cho tuyn thng tin v tinh. Gi thit khong cch t v
tinh ti mt t l .000 km, vn tc truyn sng trong khng kh l
.10

m/s, tc thng tin l Kbps v khung c kch thuc 000


bits.
Gii: Ta c
3 6
8 3
56.10 .36.10
1, 68
3.10 .4.10
'd
%
&L
= = = ,
Do hiu sut
1 1
22, !4&
1 2 1 2.1, 68 %
= = =
+ +
.
Hin ti, cc djch vu thng tin v tinh c tc ln hn nhiu ( ln)
nn h s a cng ln v hiu sut s cn nh hn trung hop v du
ny.
V3 (4 RNM: tnh hiu sut ca phung php pht li theo v du trn
nhung s dung co kt ni trong mng LAN vi khong cch gia hai
trm l 100 m, vn tc truyn sng trn cp ng l 2.10

m/s, tc
truyn thng tin l 10 Mbps v khung c kch thuc 00 bits.
102
Gii: tnh tung tu nhu trung hop trn, ta c
6
8
10.10 .100
0, 01
2.10 .500
'd
%
&L
= = = , hiu sut
1 1
!8, 04&
1 2 1 2.0, 01 %
= = =
+ +
Nhu vy, vi thng tin trong mng LAN, do cu ly nh nn hiu sut
uoc ci thin so vi trung hop truyn thng tin v tinh.
6) Trng h70 PK phn trn, tnh ton hiu sut, chng ta
gi thit mi trung truyn l tung (khng c li). Tuy nhin, mi
trung truyn thuc t lun c li v uoc c trung bi xc sut li
p, do , hiu sut truyn trn thuc t s nh hn so vi trung
hop l tung.
<nh ngh=a lc %&Et "mi Xc sut li p (0 > p > 1) l xc sut
pha thu nhn uoc bit 0 khi pha pht truyn bit 1 (hoc nguoc
li).
Xc sut li cng ln th mi trung truyn cng khng tt, khi p = 0
th mi trung truyn khng c li (l tung) p = 1 l khi mi trung
truyn lun lun c li (s khng dng truyn tin).
Khi 0, p 1 tc l kh nng pha thu nhn uoc thng tin c li s
ln hn nhn uoc thng tin ng, trong trung hop ny, chi cn o
bit lung thng tin thu uoc l ta c th chuyn thnh trung hop 0
p 0,. V l do , trong l thuyt thng tin, ngui ta chi tm hiu cc
mi trung truyn dn c xc sut li 0 > p > 0,.
Nhu trn trnh by, khi truyn thng tin trong mi trung c li, c
th xy ra trung hop phi truyn li khung thng tin (do li), do ,
hiu sut trong trung hop ny nh hn trung hop l tung. Gi N

l s khung thng tin phi truyn cho n khi ng ( 1 > N

> ), khi
y, hiu sut ca trung hop khng l tung s l
'
ide%l
re%lit(
'
N

=
. Vn
y l tnh uoc gi trj N
.
n gin ha, ta gi thit ACK v
NAK khng bj li. Ta thy, vi xc sut li l p th:
Xc sut truyn khung thnh cng ngay ln u l 1-p
Xc sut truyn khung n ln th hai mi thnh cng l p(1-p)
Tng qu ho: xc sut truyn khung n ln th i mi thnh cng
l p
i-1
(1-p)
Vy:
1
1
1
(1 )
1
i
'
i
N ip p
p

=
= =

.
Hiu sut ca phung php ARQ dng v oi trong trung hop thuc
t:
1
1 2
ide%l
re%lit(
'
p
N %


= =
+
103
!h=n \]t
Nhu phn trn trnh by, hiu sut ca phung php truyn theo
c ch dng v oi phu thuc vo h s
'd
%
&L
= , a cng nh th hiu
sut cng ln. Ta thy a s nh khi v.L ln hoc khi .d nh.
nh y l iu khng mong mun khi truyn thng tin v trn
thuc t, ngui ta mong mun truyn tin vi tc ung
truyn cng cao cng tt.
d nh tham s khong cch gia pha pht v pha thu thung
khng thay i uoc do phu thuc vo nhng yu cu khch
quan bn ngoi.
v ln vn tc truyn sng trong mi trung c cc gi trj nht
jnh v rt kh c th thay i.
L ln c th tng kch thuc khung tng hiu sut. Tuy nhin
phung php ny c nhuoc im l thng tin truyn li s ln
nu khung thng tin ban u bj sai. Cng v l do ny m mi
mi trung truyn dn nht jnh s c kch thuc khung ti uu
tung ng.
Nhu vy, h s a gn nhu khng th thay i dn n phung php
truyn li theo c ch dng v oi khng uoc s dung ph bin do
hiu qu s dung ung truyn khng cao. nng hiu sut ln, cn
c nhng c ch mi nhm m bo pha pht c th tn dng uoc
thi gian rnh ri trong khi ch bo nhn t pha thu. Ngui ta dua
trn c ch dng v oi ny to ra cc c ch mi cho hiu qu
truyn cao hn, cu th l c ch truyn li theo nhm (Go-back-N
ARQ) v c ch pht li theo yu cu (Selective Repeat ARQ).
5.2.6. Go-back-N ARQ
54 ch hot >ng
Vi c ch pht li Go-back-N, pha pht s uoc pht nhiu hn mt
khung thng tin truc khi nhn uoc bo nhn t pha thu. S khung
thng tin cuc i m pha pht c th pht (k hiu l W) uoc gi l
kch thuc ca s. Vi c ch hot ng ny, Go-back-N (v c
phung php selective repeat trnh by phn sau) uoc gi l c
ch ca s truot (sliding indo)
Mi khi pht xong mt khung thng tin, pha pht gim kch thuc ca
s i 1, khi kch thuc ca s bng 0, pha pht s khng uoc pht
thm khung thng tin no na (iu ny m bo s khung thng tin
ng thi n pha thu khng vuot qu W, v do , khng vuot qu
kh nng x l ca pha thu).
Mi khi pha thu nhn uoc mt khung thng tin ng v x l xong,
pha thu s gi li mt bo nhn ACK cho pha pht. Khi nhn uoc
bo nhn ny, pha pht s tng kch thuc ca s W ln 1. iu ny
ng ngha vi vic pha pht s uoc pht thm mt khung na,
104
ngoi W khung pht truc , v pha thu x l xong mt khung,
v nhu vy, tng s khung m pha thu phi x l ti mt thi im
vn khng vuot qu W.
c th phn bit cc khung trn ung truyn, cc khung cn
uoc nh s th tu. Nu dng k bit nh s th tng s khung
uoc nh s s l 2
k
(t 0 n 2
k
1) v do , kch thuc ca s ti
a W
max
= 2
k
(v mt l thuyt).
V du s dung bit nh s th tu cho cc khung thng tin. Lc
ny kch thuc ca s cuc i s l (yu cu sinh vin gii thch l
do). Ti thi im ban u, c pha pht v thu u c kch thuc ca
s l th hin rng pha pht uoc php pht ti a l khung (bt
u t khung F0). Sau khi pha pht pht uoc ba khung (F0, F1,
F2) v chua nhn uoc ACK, pha pht gim kch thuc ca s
xung cn . Lc ny ca s pha pht bao gm cc khung t F3 n
F6 th hin rng pha pht cn uoc php truyn ti a l khung
na, bt u t khung F3.
pha thu, sau khi nhn ng v x l xong ba khung F0, F1 v
F2 th s gi li ACK3 cho pha pht. ACK3 nhm m chi rng: "Pha
thu nhn v x l xong cc khung cho n F2 v pha thu ang sn
sng nhn khung . Thuc t, pha thu sn sng nhn khung bt u
t khung F3. Phia thu ng thi tng kch thuc ca s bn thu ln ,
bao cc khung t F3 cho n F1.
Pha pht sau khi nhn uoc ACK3 s tng kch thuc ca s thm
n vj. Lc ny ca s pha pht W = v bao cc khung t F3 n
F1. Gi s lc ny pha pht thuc hin pht cc khung t F3 n F6 (
khung). Sau khi pht, pha pht s gim kch thuc ca s i (W =
), lc ny ca s chi cn bao cc khung F7, F0 v F1.
Pha thu gi li ACK4, bo rng n nhn v x l xong khung F3,
ACK4 m chi rng pha pht uoc php pht ti a l khung bt u
t F4. Tuy nhin khi ACK4 v n pha pht th pha pht thuc hin
pht cc khung F4, F5 v F6 ri, nhu vy, pha pht s chi cn pht
uoc ti a l khung bt u t F7.
Hnh dui y minh ha nguyn tc hot ng ca c ch ca s
truot.
105
Hnh: Nguyn tc hot ng ca co ch ca s trut
Trong trung hop l tung (khng c li xy ra) th c ch ca s
truot m bo s khung thng tin t pha pht n pha thu khng
vuot qu kch thuc ca s. Trong trung hop ny, khng c su phn
bit gia Go-back-N v selective repeat (v chng uoc gi chung l
sliding indo).
Khi c li xy ra, vic truyn li cc khung li ca c ch ca s truot
uoc thuc hin theo hai cch khc nhau:
Go-back-N: pha pht s thuc hin pht li khung thng tin bj sai v tt
c cc khung thng tin khc uoc truyn, tnh t khung bj sai.
Selective repeat: pha pht s chi pht li cc khung thng tin bj sai
c th hiu r hn v c ch hot ng ca Go-back-N, ta xt mt
s trung hop cu th sau:
1) Khung thng tin bj li c th xy ra mt trong ba trung hop:
Pha pht pht khung i, pha thu thu ng cc khung t i 1 tr
v truc. Lc ny pha thu s gi NAK i (N = i) cho pha pht
bo li cho khung i. Khi pha pht nhn uoc NAK i, n s thuc
hin pht li khung i v tt c cc khung sau i (nu cc khung
uoc pht).
Khung thng tin i bj mt trn ung truyn, gi s pha thu nhn uoc
khung i+1, lc ny pha thu thy cc khung n khng theo th tu
(nhn uoc i+1 truc khi nhn uoc i) v hiu rng khung i
mt. Pha thu s gi li NAK i cho pha pht.
Khung thng tin i bj mt trn ung truyn v pha pht khng gi
thm khung thng tin no na. Lc ny pha thu khng nhn uoc
106
g v khng gi li ACK hay NAK. Pha pht ch n time-out ca
khung thng tin i v thuc hin truyn li khung ny.
2) Khung ACK bj li ACK bj li c th xy ra mt trong hai trung
hop:
Pha thu nhn uoc khung i v gi ACK(i+1) v pha pht v ACK ny
bj mt trn ung truyn. Gi s truc khi time-out ca khung i
xy ra, pha pht nhn uoc ACK(i+2) (hoc ACK(i+n) vi n 1)
th pha pht hiu rng khung i uoc nhn ng. Kt lun ny
uoc gii thch nhu sau: khi pha thu gi ACK(i+2) ngha l pha
thu nhn ng (v chp nhn) khung i+1, iu cng ng
ngha vi vic pha thu nhn ng khung i. Ngui ta ni c ch
ca Go-back-N s dung c&&"ati1! ACK (ngha l cc ACK
sau cng ng thi bo nhn cho cc khung truc )
Nu trong khong thi gian time-out ca khung i, pha pht khng
nhn uoc ACK(i+n) no c th sau time-out, pha pht s phi
pht li khung i (v tt c cc khung sau ).
3) Khung NAK bj li trong trung hop NAK bj li, ngha l khung i bj
li, lc ny pha thu s khng nhn thm mt khung no sau khung
i (v cng s khng gi bo nhn). Vi trung hop ny pha pht
bt buc phi ch n time-out v thuc hin pht li khung thng
tin i.
4) n gin vn , chng ta khng xem xt trung hop ACK v
NAK bj sai (nu xt th s nhu th no???)
Hnh 1- y trnh by nguyn tc pht li ca ARQ Go-back-N khi c
li xy ra vi khung thng tin
Hnh 5-8: Minh hoa co ch Go-back-N A
8>t ' ch^ @ ca c4 ch hot >ng E[< _oObac#O!
Bn cnh nguyn tc hot ng v minh ha trnh by trn y, cn
ch mt s im sau khi tm hiu hot ng ca Go-back-N
Trong trung hop pha thu c kh nng x l W khung thng tin th
khng cn b m. Pha thu chi nhn v x l thng tin theo ng
th tu (dua trn s th tu nh trn cc khung)
Pha thu chuyn cc gi thng tin ln lp cao hn theo th tu
Pha thu s khng nhn khung i+1 nu chua nhn uoc khung
i. iu ny l nguyn nhn khin pha thu khng cn phi
c b m
107
Pha pht phi luu ti a l W khung thng tin trong b m ch
ACK
Uiu 'uGt ca c4 ch E[< _oObac#O!
Tung tu nhu trung hop ARQ dng v oi, khi tnh hiu sut ca
phung php pht li ARQ Go-back-N, chng ta cng tnh trong hai
trung hop: trung hop l tung v v trung hop thuc t.
1) Trng h70 O: trong iu kin l tung
c th tnh uoc hiu sut ca phung php ARQ Go-back-N
trong trung hop l tung, chng ta dua trn hiu sut ca phung
php dng v oi bit. l:
1
1 2%
=
+
trong
'
(
T
)*
T
. Nu chun
ha n vj T
F
= 1 n vj thi gian (gi thit thi gian pht khung l 1
n vj chun) th tr truyn sng t gia hai trm thu pht l a n vj
thi gian. Ni mt cch khc, khung thng tin truyn t pht sang thu
v khung ACK/NAK truyn t thu v pht mt mt khong thi gian l
a n vj thi gian.
Hnh 1- trnh by v gin thi gian ca phung php ca s truot.
Hnh 1-(a) minh ha trong trung hop kch thuc ca s W > 2a + 1
v hnh 1- (b) minh ha trong trung hop kch thuc ca s W < 2a
+ 1.
Quy uc:
X l s nguyn nh nht ln hn hay bng X.
A l pha pht, B l pha thu
Hnh $-%&a': (i n th i gian ph ng php c a s tr t" W ) *a+,
108
Hnh $-%&-': (i n th i gian ph ng php c a s tr t" W . *a+,
Hiu sut ca phung php ny phu thuc vo kch thuc ca s W
v gi trj a. Trn hnh 1-(a) v 1-(b), pha pht A thuc hin truyn
cc khung ti thi im t
0
(bit u tin ca khung u tin). Bit u tin
ny n pha thu B ti thi im t
0
+a. Ton b khung u tin n B
ti thi im t
0
+a+1. Gi thit b qua thi gian x l, nhu vy B cng
c th gi bo nhn ACK ti thi im t
0
+a+1. Trong trung hop kch
thuc bo nhn nh th y cng l thi im ton b bo nhn ACK
ri khi pha thu. Bo nhn ny n pha pht A ti thi im t
0
+2a+1.
Gi thit pha pht lun c d liu c th truyn lin tuc, khi y c
hai trung hop xy ra.
Nu W < 2a+1: bo nhn u tin n pha pht truc khi W = 0. K
t thi im A nhn uoc bo nhn u tin, c mi mt n vj
thi gian A pht uoc mt khung thng tin v cng ng thi nhn
uoc mt bo nhn, nhu vy A c th pht tin lin tuc
Nu W < 2a+1: kch thuc ca s pha pht W = 0 t ti thi im
t
0
+W (xy ra truc thi im t
0
+2a+1) v pha pht khng th pht
khung trong khong thi gian t t
0
+W n t
0
+2a+1.
Hiu sut ca phung php ca s truot lc ny:
2 1
)indo)
W
%
=
+
khi W < 2a+1 v
1
)indo)
=
khi W < 2a + 1
2) Trng h70 P: trong trung hop thuc t, do c li xy ra nn
hiu sut thuc t nh hn hiu sut trong trung hop l tung
)indo)
*o #%ck N
'
N


=
trong N
R
l s l pht trung bnh cho n khi
thnh cng.
Vi trung hop Go-back-N, mi khi c li xy ra, pha pht s phi
pht li K khung (vic xc jnh K s uoc tnh phn sau).
Xc sut khung thng tin uoc truyn n ln th i th ng
109
1
( ) .(1 )
i
p i p p

= (trong p
i-1
l xc sut i-1 ln truyn u tin bj
sai) v 1-p l xc sut ln truyn th i ng.
Vi trung hop ny, tng s khung phi truyn li s l (i) = 1 + (i-
1).K trong (i-1).K l tng s khung phi truyn li cho i-1 ln truyn
sai.
Vy s khung trung bnh cn truyn trong trung hop truyn n ln
th i mi ng l N(i) = (i).p(i)
S khung trung bnh cn truyn cho n khi thnh cng:
[ ]
1 1
1 1
( ). (1 ) (1-+),+i (1 )
i i
'
i i
N i p p p p


= =
= =

1 1
1 1
(1 ) (1 ) (1 )
i i
'
i i
N K p p K ip p


= =
= +

S dung cc kt qu sau:
1
0 1
1
1
i i
i i
r r
r

= =
= =


V:
i-1
2
1
1
i.-
(1 )
i
r

=
=

Ta c:
1
1
1 1
'
K p Kp
N K
p p
+
= + =

Tnh K:
tnh hiu sut ca phung php Go-back-N, ta gi thit pha pht
lun c d liu pht (thuc hin pht lin tuc, tr khi phi dng li do
kch thuc ca s = 0). Nhu vy,
Nu W < 2a + 1 th K 2a + 1 do khi NAK ca khung i v th pha
pht pht thm uoc 2a + 1 khung
Nu W < 2a + 1 th K = W do khi NAK ca khung i v th pha pht
pht xong kch thuc ca s (W khung) v ang ch bo nhn
cho khung i pht tip.
Hiu sut:
1
1 2
*o #%ck N
p
%p

=
+
khi W < 2a+1
V:
.(1-p)
(2),1)(1-p,.p)
*o #%ck N


=
khi W < 2a+1
110
!h=n \]t
u im ca phung php ARQ Go-back-N l hiu sut cao hn so
vi phung php ARQ dng v oi. Bn cnh , c ch x l thng
tin pha thu kh n gin v khng cn b m.
Tuy nhin, phung php ny c nhuoc im l cn truyn li qu
nhiu khung thng tin trong trung hop khung thng tin bj li. khc
phuc nhuoc im ny, ngui ta xut s dung c ch ARQ pht li
theo yu cu (Selective repeat ARQ)
5.2.7. SeIective repeat ARQ
54 ch hot >ng
Tung tu nhu c ch pht li Go-back-N, c ch pht li c lua chn
(selective repeat ARQ) cng dua trn phung php ca s truot. Pha
pht uoc php pht ti a khung thng tin (kch thuc ca s)
truc khi nhn uoc bo nhn.
im khc bit gia selective repeat v Go-back-N nm cch hai
phung thc ny x l khung thng tin bj li. Vi trung hop selective
repeat, pha pht s chi thuc hin pht li khung thng tin bj li m
khng cn pht li tt c cc khung khc sau khung li nu nhu cc
khung khng bj sai. C ch ny gip tng hiu qu s dung ung
truyn so vi c ch Go-back-N.
Hnh -10 m t nguyn tc hot ng ca selective repeat
Hnh 1-10: Nguyn t c ho t ng c a selective repeat
8>t ' ch^ @ ca 'A.Acti*A 0A:Aat E[<
Do pha pht chi thuc hin pht li cc khung bj li, do cc khung
n pha thu c th khng theo th tu nhu khi uoc pht i pha
pht
Pha thu phi c kh nng x l cc khung thng tin khng theo th tu.
Do cc khung thng tin phi uoc ua ln lp trn theo ng th tu
nn pha thu phi c b m luu tm cc khung thng tin trong
khi ch cc khung bj mt hoc li uoc pht li.
111
Pha pht phi thuc hin bo nhn cho tt c cc khung thng tin m
n nhn ng. Cc khung thng tin khng uoc bo nhn trong
khong thi gian time-out tung ng s uoc coi l bj mt hoc li
Trong trung hop pha thu nhn uoc mt khung thng tin sai, pha
thu c th gi NAK bo li v yu cu truyn li khung (selective
reect)
Uiu 'uGt ca c4 ch 'A.Acti*A 0A:Aat E[<
Tung tu nhu trung hop Go-back-N, hiu sut ca c ch selective
repeat cng uoc tnh cho hai trung hop: l tung v khng l tung
1) Trng h70 O: l tung.
Do bn cht ca selective repeat l cng hot ng dua trn phung
php ca s truot (ging Go-back-N) nn trong trung hop l tung
(khng c li), hiu sut ca selective repeat cng chnh l hiu sut
ca Go-back-N v l hiu sut ca phung php ca s truot khi mi
trung khng c li.
Hiu sut:
2 1
)indo)
W
%
=
+
khi W < 2a+1
v
1
)indo)
=
khi W < 2a+1
2) Trng h70 P: khng l tung
Trong trung hop ny, hiu sut ca phung php selective repeat s
bng hiu sut ca phung php ca s truot trong trung hop l
tung chia cho s ln pht li trung bnh N
R
(tung tu nhu trung hop
Go-back-N). Hiu sut
)indo)
selecti&e repe%t
'
N


=
. Tuy nhin N

trong trung
hop selective repeat khc vi trung hop Go-back-N.
Tnh N

do bn cht ca vic truyn li trong selective repeat hon


ton tung tu nhu trong phung php dng v oi nn vi cch tnh
tung tu,
1
1
'
N
p
=

.
Hiu sut:
(1 )
2 1
selecti&e repe%t
W p
%

=
+
khi W < 2a+1
v
1
selecti&e repe%t
p

=
khi W < 2a+1
!h=n \]t
C ch selective repeat cho hiu sut hot ng trn ung truyn
cao hn so vi Go-back-N do c ch ny s dung ung truyn hiu
112
qu hn. Tuy nhin, c ch selective repeat hot ng phc tp hn
do n yu cu pha thu phi c kh nng x l cc khung thng tin n
pha thu khng theo th tu. Ngoi ra, pha thu cn phi c b m
c th luu tm thi cc khung thng tin ny.
5.3. iu khin Iung v trnh tc nghn theo phng php ca s
C ch iu khin lung v chng tc nghn dua trn phung php
ca s uoc thuc hin bi vic gii hn s luong gi tin uoc truyn
pha pht nhm m bo thng tin ny khng vuot qu kh nng x
l ca pha thu.
Theo c ch ny, pha pht s khng thuc hin pht tin chng no
pha thu cn chua x l xong gi tin (hoc mt s gi tin) truc . Khi
pha thu x l xong thng tin do pha pht gi n th n s bo cho
pha pht bit v lc ny, pha pht s tip tuc gi cc gi tin tip theo.
C ch ny m bo vic truyn tin khng bao gi vuot qu kh nng
x l ca pha thu.
Vi vic kt hop hot ng nhjp nhng gia pha pht v pha thu (c
s dung bo nhn), s luong gi tin ng thi tn ti trn ung
truyn nm trong gii hn nht jnh. Nu pha thu c b m vi dung
luong ln hn tng kch thuc cc gi tin ny th b m pha thu s
khng bao gi bj trn.
Cc tin trnh thng tin c th chju su nh hung ca iu khin lung
gm c cc knh o c lp, mt nhm cc knh o hay ton b lung
thng tin t mt nt mng ny n mt nt mng khc.
Cc phung php iu khin lung uoc dua trn cc phung php
iu khin li v pht li ARQ lp 2 ca m hnh OS ( uoc trnh
by phn trn).
5.3.1. iu khin Iung theo ca s (Window FIow ControI)
Phung php iu khin lung theo ca s truot l phung php
uoc s dung ph bin nht thi im hin ti. Trong phn ny,
chng ti s ln luot trnh by vic iu khin lung theo ca s truot
theo hai c ch end-to-end (iu khin lung gia im pht v im
thu trong mng) v hop-by-hop (iu khin lung gia hai nt mng
lin tip).
5`a 'F In(OtoOIn(
Nhu phn trn ni, phung php iu khin lung theo ca s dua
trn c s phung php ca s truot ARQ lm vic ti lp lin kt d
liu. Cc khung thng tin t pht sang thu v khung bo nhn, bo li
truyn t thu sang pht uoc nh s th tu phn bit, kch thuc
ca s 2
k
vi k l s bit dng nh s phn bit cc khung.
113
Hnh 5-11: V d pha pht truyn tin lin tc khi W = 3
Hnh 1-11 trnh by mi lin h gia kch thuc ca s v tc
truyn thng tin. Gi X l thi gian pht mt khung thng tin, W l kch
thuc ca s v d l tng tr t pht n thu (dng cho khung thng
tin) v t thu n pht (dng cho bo nhn), round-trip delay.
Trong hnh v ny, kch thuc ca s W = , d W.X. Nhu l lun
trong phn ARQ, lc ny pha pht c th truyn thng tin lin tuc m
khng cn phi dng li oi. Tc pht thng tin r = 1/X v trong
trung hop ny, iu khin lung khng c ngha (v pha pht c
th pht tin vi tc cao nht m khng bj hn ch)
Hnh 5-12: V d pha pht truyn tin khng lin tc khi W = 3
Hnh 1-12 trnh by trung hop d > W.X, trong trung hop ny, ta
thy uoc vai tr ca iu khin lung. Pha pht thuc hin pht W
114
khung thng tin sau dng li ch bo nhn pha thu, ri mi
uoc pht tip. Ni mt cch khc, luong thng tin n pha thu (hay
luong thng tin i vo mng) bj hn ch nh hn kh nng pht
cuc i ca pha pht. iu ny xy ra khi round-trip delay ln nn khi
pha pht thuc hin pht xong W gi tin ri nhung bo nhn u tin
vn chua quay tr li. Lc ny pha pht phi ngng pht v ch bo
nhn v W gim xung 0 (xem li phn nguyn tc hot ng ca
ca s truot). Nu pha pht lun c thng tin pht th tc pht
tin trung bnh s l W/d gi/s
Kt hop c hai trung hop hnh -11 v -12, ta tnh uoc tc pht
tin cuc i khi k n round-trip delay s l
1 .
,
/
r
X

=


Khi d tng (c tc nghn), iu khin lung s thuc hin vai tr ca n
v gii hn tc truyn tin
Khi khng c tc nghn xy ra, d gim v r tng ln
Hnh 5-13: uan h gia tc truyn dn v round-trip delay trong
iu khin lung
Hnh -1 trnh by quan h ca tc truyn dn v round-trip delay
trong c ch iu khin lung. Tc truyn tin s bj gim khi xy ra
tc nghn (tr tng). Ngoi ra, c ch ca s phn ng kh nhanh vi
tc nghn (trong khong thi gian truyn W gi). Su phn ng nhanh
vi tc nghn kt hop vi thng tin iu khin t l uu im chnh ca
c ch ca s so vi cc c ch khc.
Nguyn tc chn kch thuc ca s:
1) Trong trung hop khng c tc nghn xy ra, kch thuc ca s
uoc chn ln m bo tc truyn thng tin t r = 1/X
gi/s.
Quy uc:
115
d = round-trip delay khi tr hng oi xp xi 0 (khng c tc nghn)
y l tr tnh t lc pht gi thng tin bn pht v nhn ACK t
pha thu
N = s nt mng dc theo ung truyn t pht n thu
D = tr truyn sng dc theo ung truyn
d = 2.N.X + 2.D
m bo tc truyn tin ti a (khi khng c tc nghn), cn m
bo W.X < d hay W < 2.N + 2.D/X. Ta nhn thy:
Khi D < X th W 2.N kch thuc ca s khng phu thuc vo tr
truyn sng.
Khi D >> X th W 2.D/X kch thuc ca s khng phu thuc vo
chiu di ung i.
2) Trong trung hop c tc nghn xy ra, th tr round-trip d > d (d
bao gm c tr hng oi do tc nghn)
Phung php ca s End-to-End c nhng hn ch nht jnh. l:
Kh m bo tr nm trong gii hn cho php khi luu luong vo mng
tng
Gi s trong mng c n tin trnh iu khin lung vi kch thuc ca
s tung ng l W
1
, W
2
, ... W
n
. Lc ny, tng s gi tin trong mng s
l
i
1
..
n
i
i

=

trong
i

l mt h s trong khong 0 n 1 phu thuc


vo thi gian tr ca ACK. Theo jnh lut Littles th tr trung bnh ca
gi tin trong mng s l
i
1
..
n
i
i
T

=
=

trong l thng luong.


Khi s luong cc tin trnh cn iu khin lung tng ln (n tng) th
tin n gi trj cuc i l tc ca cc ung lin kt v do , l gi
trj khng i (gi trj ny phu thuc vo mng, vj tr ca im pht v
thu cng nhu gii thut jnh tuyn). Nhu vy gi trj tr T s tng t l
vi s luong tin trnh uoc iu khin lung (chnh xc ra l kch
thuc ca s ca chng). Nhu vy, nu s luong tin trnh l rt ln
th h thng mng khng m bo gi gi trj T nm trong mt gii hn
nht jnh v khng c kh nng trnh tc nghn mt cch trit .
Mt gii php c th s dung l gim kch thuc ca s c th
gim tr khi mng hot ng tnh trng nng ti (c th xy ra tc
nghn). Gii php ny c th p dung mt mc no tuy nhin
n nu gi trj ny qu nh th vic truyn thng tin li khng hiu qu.
Trn thuc t, ngui ta s dung phung php ca s thch ng
(adaptive indo) thuc hin truyn tin. Trong phung php ny,
kch thuc ca s c th thay i ty thuc tnh trng ca mng.
Trong trung hop mng t ti, kch thuc ca s c th ln cho
php truyn thng tin vi tc cao. Khi ti trn mng tng, kch
116
thuc ca s uoc gim i nhm trnh tc nghn. Phung php ca
s thch ng s uoc trnh by trong phn sau.
Kh m bo tnh cng bng cho tt c ngui dng.
Mt hn ch na ca phung php ca s end-to-end l chua m
bo uoc tnh cng bng cho ngui dng trong tt c cc trung hop.
Nhu phn trn ni, m bo truyn tin tt nht cho mt kt ni,
kch thuc ca s t l vi s nt mng trn ung i t ngun n
ch cng nhu t l vi tr truyn sng dc theo ung truyn (cng
phu thuc vo khong cch). Nhu vy, trong trung hop c tc nghn,
nu trn mt ung truyn c nhiu kt ni cng hot ng th kt ni
no c khong cch ngun ch ln s uoc s dung ti nguyn
nhiu hn (do kch thuc ca s ln hn v s luong gi tin n nt
v uoc chp nhn s nhiu hn).
m bo uoc tnh cng bng, ngui ta dng c ch round-robin
(x l vng) cho tt c cc kt ni cng s dung ti nguyn ca mt
nt mng. Lc ny, cc kt ni uoc coi nhu c uu tin nhu nhau
v uoc x l lun phin dua theo kt ni ch khng dua trn t l gi
tin n.
5`a 'F Uo:ObPOUo:
Trong c ch iu khin lung hop-by-hop, vic iu khin lung uoc
thuc hin gia hai nt mng k tip trn ung truyn. Mi nt mng
c cc ca s c lp dng cho cc knh lm vic khc nhau (knh
o). Nguyn tc hot ng ca c ch ny tung tu nhu iu khin
lung kiu end-to-end nhung chi p dung cho mt chng. Trong
trung hop truyn thng tin cu ly khng qu xa (vi a phn cc c
ch truyn tin, tr thng tin v tinh) kch thuc ca s thung l 2
hoc (do s nt mng thng tin phi i qua l 1, tr truyn sng
khng ng k).
Ta tm gi nt c thng tin cn truyn l nt ngun, nt c nhn thng
tin l nt ch (cc nt dc trn ung truyn, v c th bao gm c
pha pht v pha thu). Muc ch chnh ca iu khin lung hop-by-
hop l m bo b m ca nt ch khng bj qu ti bi qu nhiu
gi tin n (nhu trong trung hop end-to-end). iu ny uoc thuc
hin vi vic nt ch gim tc gi ACK v cho nt ngun. Trong
trung hop tng qut, nt ch c b m vi dung luong gi cho
mi lin kt v n s gi ACK cho nt ngun nu trong b m cn
ch trng. Nt ch s xa gi tin trong b m nu n uoc truyn
thnh cng n nt k tip trn ung truyn hay i ra khi mng.
Gi s c ba nt lin tip trn mng l (i-1, i, i+1). Gi s b m ca i
bj y vi W gi tin. Nt i s gi ACK cho nt i-1 nu n gi
thnh cng mt gi tin cho nt i+1 (lc b m ca nt i mi uoc
gii phng v c ch cho mt gi tin). Nt i thuc hin uoc iu ny
nu n nhn uoc mt ACK t nt i+1.
Trong trung hop c tc nghn xy ra ti mt nt no , b m ca
nt ny bj y bi gi tin v theo h qu, b m ca cc nt pha
117
truc nt cng s dn dn bj y. Hin tuong ny uoc gi l
.ack0r!%%&r! v uoc trnh by trn hnh 1-1.
H/0nh $-,1: 2 ch -ackpressre trong i khin lng hop--!-hop
u im ca phung php hop-by-hop uoc trnh by trn hnh 1-1.
Trong trung hop xu nht, gi s tc nghn xy ra ti ung ni cui
cng ca tuyn truyn (ung ni th n) th tng s gi tin nm trong
mng s l n.W (b m ca mi nt s bj in y bi W gi tin).
Trong trung hop ny, s luong gi tin s uoc phn b u b
m ca cc nt v do dung luong b m cn thit mi nt s
nh hn trung hop end-to-end rt nhiu (ch rng trong trung
hop end-to-end, nu tng s gi tin vo mng, hay kch thuc ca s,
l n.W th dung luong b m tung ng mi nt cng phi l n.W).
Mt uu im khc na ca phung php hop-by-hop chnh l cho
php thuc hin tnh cng bng. Vi vic phn cc gi tin ca mt kt
ni dc theo cc nt mng m kt ni phi i qua, ta c th trnh uoc
tnh trng ti mt nt, kt ni vi khong cch ngun ch ln s
chim ht ti nguyn ca cc kt ni khc. Trong trung hop hop-by-
hop, kch thuc ca s ca cc kt ni l xp xi bng nhau do tc
thng tin n l khng chnh lch v vic s dung ti nguyn uoc
m bo cng bng. iu ny khng ng trong trung hop kt ni
gia hai nt dng cho truyn v tinh. Trong trung hop ny, do tr
truyn dn kh ln nn kch thuc ca s ca kt ni v tinh c th
ln hn kch thuc ca s ca cc kt ni khc dn n tnh trng
khng cng bng.
Ph4ng thHc M'a0ithmic
Phung thc ny cng uoc coi l mt bin th ca c ch iu khin
lung theo ca s vi mt ca s duy nht uoc dng cho ton mng.
Vic iu khin lung uoc thuc hin bi vic gii hn s luong gi tin
i vo mng thng qua vic cp pht mt s luong hn ch th bi.
Mi mt gi tin mun i vo mng cn phi nhn uoc mt th bi
nt m gi tin vo v tr li th bi nt m gi tin ra khi mng.
Nhu vy, tng s gi tin tn ti ng thi trong mng lun nh hn
hoc bng tng s luong th bi, v vic iu khin lung uoc thuc
hin.
Tuy nhin, phung php ny c nhng hn ch nht jnh. N khng
m bo tnh cng bng cho tt c ngui dng v khng c nhng c
ch nht jnh qun l vj phn phi th bi. Ngoi ra, cc th bi c
th bj mt v nhng l do nht jnh m hin ti chua c c ch
118
qun l s luong th bi tn ti trong mng. V nhng l do ,
phung thc sarithmic t uoc s dung trong thuc t.
5.3.2. iu khin tc nghn s dng ca s thch ng (adaptive window)
Bn cnh vic s dung c ch ca s thuc hin iu khin lung,
ngui ta c th s dung c ch ca s thuc hin iu khin v
trnh tc nghn trong mng. Khi mng c kh nng mang thng tin
ca ngui dng, kch thuc ca s s uoc t mt mc no .
Khi mng nng ti v c tc nghn xy ra, pha pht s gim kch
thuc ca s gim s luong gi tin i vo mng, do , thuc hin
chc nng iu khin tc nghn cho mng. Kch thuc ca s chnh
l nhn t quyt jnh tc thng tin t pha pht i vo mng.
Hnh: Mi quan h gia kch thuc ca s v luu lung mng
Hnh trn y trnh by mi quan h gia kch thuc ca s v thng
luong ca mng. Khi luu luong vo mng nh, kch thuc ca s ln
t ra ti uu do tn dung uoc thi gian truyn gi tin, tuy nhin, khi luu
luong vo mng tng ln, vic s dung kch thuc ca s ln s gy
ra tc nghn do c qu nhiu gi tin c th uoc gi cng lc vo
mng. Trong trung hop ny, ngui ta s dung cc ca s c kch
thuc nh p ng vi tnh trng ca mng.
Vic thay i kch thuc ca s mt cch mm do cho ph hop vi
tnh trng luu luong ca mng chnh l cch thc iu khin tc nghn
ca cc thit bj u cui (pha pht v pha thu). C ch thay i kch
thuc ca s theo trnh trng luu luong mng uoc gi l c ch ca
s thch ng (adaptive indo).
Vn ca iu khin tc nghn theo phung php ca s thch ng
l iu kin quyt jnh vic tng v gim kch thuc ca s. c th
thuc hin uoc iu ny, pha pht dua trn cc thng tin phn hi t
pha thu hoc cc thit bj trn ung truyn t pht n thu thuc
hin iu chinh kch thuc ca s.
Khi xt n cc thit bj mng trung gian gia pht v thu (tm gi l
thit bj mng), ngui ta chia lm hai loi:
119
Thit bj mng thng minh (active intermediate system) l cc thit bj
mng c kh nng pht hin tc nghn ang xy ra hoc c th
xy ra v c kh nng thng bo cho pha pht
Thit bj mng khng thng minh( passive intermediate system) cc
thit bj ny khng c kh nng pht hin tc nghn, vic xc jnh
tnh trng tc nghn hon ton uoc thuc hin bi pha pht.
Trong cc phn dui y, chng ti s trnh by hot ng ca c ch
ca s thch ng cho c hai loi thit bj mng ny
9hit b) mng th&ng minh
K thut iu khin tc nghn s dung thit bj mng thng minh hot
ng nhu sau:
Thit bj mng pht hin tnh trng tc nghn xy ra hoc sp xy ra (v
du: dung luong b m vuot qu mt ngung no )
Khi pht hin tc nghn, thit bi mng thng bo cho tt c cc nt
ngun (pha pht) thuc hin pht thng tin qua thit bj mng ny
Cc nt ngun thuc hin gim kch thuc ca s gim tc nghn
(vi vic gim kch thuc ca s, pha pht gim s luong gi tin
c th i vo mng)
Cc nt ngun c th tng kch thuc ca s nu chng xc jnh
uoc rng tnh trng tc nghn uoc gii quyt.
Ch rng, khi nim kch thuc ca s y l kch thuc ca s
cuc i, hay s luong gi tin c th ng thi uoc pht i m khng
cn bo nhn. Trn thuc t, kch thuc ca s hot ng ca nt
ngun lun thay i (gim nu pha ngun pht gi tin v tng nu nt
ngun nhn uoc bo nhn).
Cc tham s c th dng xc jnh tc nghn ti nt mng l dung
luong b m (cn trng nhiu hay t), kh nng hot ng ca CP
(nhiu hay t) hoc mc s dung bng thng ca ung truyn.
c th cnh bo cho pha pht, nt mng c th s dung mt trong
hai c ch:
S dung mt gi tin cnh bo c lp phung php ny cho php
pha pht nhanh chng nhn uoc thng tin tc nghn v phn
ng kjp thi. Tuy nhin, hn ch ca phung php ny l phi s
dung gi tin c lp gy lng ph bng thng v phc tp ha vic
qun l
S dung mt bit chi thj tc nghn nm trong trung iu khin ca gi
tin mang d liu t pha thu sang pha pht. Bit chi thj tc nghn
bng 0 th hin tc nghn khng xy ra v bit ny bng 1 khi tc
nghn xy ra.
Pha pht s dua trn thng tin cnh bo no quyt jnh vic tng
gim kch thuc ca s.
Nu vic thay i kch thuc ca s chi uoc dua trn mt gi tin
phn hi th c th xy ra tnh trng h thng hot ng khng hiu
120
qu (nu nt mng gi mt gi tin cnh bo tc nghn ri li gi mt
gi thng bo khng tc nghn). V vy, trn thuc t, pha pht s dua
trn mt s luong thng bo nht jnh t pha nt mng ri mi kt
lun v tnh trng tc nghn. Thng thung, vi mt s luong thng
bo nhn uoc, nu s gi tin cnh bo tc nghn vuot qu mt gii
hn no th pha pht s coi l c tc nghn xy ra v gim kch
thuc ca s. Nu s luong cnh bo ny nh hn gii hn cho php
th pha pht s coi l khng c tc nghn v tng kch thuc ca s.
Vic tng va gim kch thuc ca s c th tun theo mt trong hai
quy tc: php cng v php nhn.
Php cng:
ne) old
W W I = +
trong W
new
v W
old
l kch thuc ca s
mi v c, I l h s tng gim. Khi I > 0 l tng kch thuc ca s
v I < 0 l gim kch thuc ca s
Php nhn:
ne) old
W W =
vi cc quy uc tung tu nhu trn. Khi >
1 l tng kch thuc ca s v < 1 l gim kch thuc ca s.
Trong trung hop kch thuc ca s khng phi s nguyn th
kch thuc s uoc quy v s nguyn gn nht.
Trong ng dung cu th, ngui ta thung dng php cng khi tng v
dng php nhn khi gim.
Hnh dui y trnh by nguyn tc tng gim kch thuc ca s dua
trn bit chi thj tc nghn uoc gi i t nt mng c tc nghn. Trong
v du ny, kch thuc ca s ban u l W = , vic kt lun v tnh
trng tc nghn uoc dua trn cc nhm bo nhn gi v. Trong
bo nhn , nu c ln hn hoc bng bo nhn c bit chi thj tc
nghn bng 1 th nt ngun coi l c tc nghn v gim kch thuc
ca s, nguoc li th nt ngun coi l khng c tc nghn v tng kch
thuc ca s. Trong trung hop ny, vic gim uoc thuc hin theo
php nhn vi = 0,7 v vic tng uoc thuc hin theo php cng vi
I = 1.
121
Hnh: S d ng -it ch th t c ngh n tha! i k3ch th c c a s
9hit b) mng #h&ng th&ng minh
Trong trung hop ny, cc thit bi mng khng c kh nng cnh bo
cho pha pht v tnh trng tc nghn v vic xc jnh tc nghn trong
mng hon ton dua trn vic suy on ca nt ngun. Thit bj mng
khng thng minh l cc thit bi mng n gin, khng c kh nng
xc jnh trng thi b m, trng thi CP hay trng thi s dung
ung truyn. Trong mt s trung hop khc, do yu cu hot ng
vi tc cao nn cc thit bj mng c th cng khng kim tra v
trnh trng tc nghn c th xy ra mi khi gi tin i qua thit bj.
Khi khng c su h tro ca thit bj mng, nt ngun kt lun v trng
thi tc nghn hon ton dua trn bo nhn uoc gi v. Trong
trung hop mng bj tc nghn, bo nhn c th bj tr ln (tr bo
nhn hoc tr gi n pha thu) hoc c th bj mt (mt bo nhn
hoc mt gi nn khng c bo nhn). Trong trung hop mt bo
122
nhn hoc bo nhn n qu tr, nt ngun s phi pht li gi v vic
pht li ny c th coi l mt tn hiu kt lun v tnh trng tc
nghn.
C ch tc nghn ny gi l c ch iu khin tc nghn dng ca s
thch ng dua trn time-out v hot ng nhu sau:
Ti thi im ban u, nt ngun t kch thuc ca s bng W
max
Mi khi c time-out xy ra v pha pht phi thuc hin pht li gi tin th
nt ngun s t W = 1
Mi khi nhn uoc n bo nhn t nt ch, pha pht li tng kch
thuc ca s ln 1. Kch thuc ca s s khng bao gi vuot qu
kch thuc ca s W
max
. Vi vic thay i gi trj n, ngui ta c th
thuc hin iu khin tc nghn nhiu mc khc nhau.
Trong trung hop ny, chng ta gi thit t l li bit l kh nh v time-
out xy ra hon ton l do tr ch khng phi do mt gi v li bit.
V du trn hnh dui y minh ha c ch iu khin tc nghn theo
ca s thch ng dua trn time-out. Trong v du ny, kch thuc ca
s ban u W
max
= , v gi trj n = 2. Gi thit rng cc nt mng trung
gian c th gy ra tr hoc hy gi tin hoc bo nhn nu tc nghn
xy ra. iu ny dn n h qu l c time-out xy ra ti nt ngun
cho cc gi tin .
123
Hnh: S d ng ti4e-ot v A25 t6ng/gi 4 k3ch th c c a s
5.4. iu khin Iung v chng tc nghn da trn bng thng (rate-based fIow
controI)
5.4.1. Khi nim
Trong phn trn, chng ta thy hn ch c bn ca iu khin
lung theo phung php ca s l tr gi s tng t l vi s luong
kt ni cn thuc hin iu khin lung. Mc d c th gim kch thuc
124
ca s c th gim tr gi tuy nhin phung php ny khng d
thuc hin.
c th p ng uoc yu cu ca iu khin lung, ngui ta
xut cc phung php thuc hin iu khin lung v chng tc nghn
dua trn vic hn ch bng thng. C ch kim sot bng thng m
bo luong thng tin ca ngui dng ua vo mng khng vuot qu
mt mc no nhm trnh tc nghn trong mng. Trong mt s
trung hop cu th, thng tin ca ngui dng ua vo mng c th
vuot qu luong thng tin gii hn mt mc no cho php.
C ch kim sot bng thng ca thng tin i vo mng chia lm hai
loi:
Kic %ot ch?t (strict implementation) vi tc thng tin vo
mng trung bnh l r gi/s, th h thng kim sot s chi cho mt
gi vo c sau mi 1/r giy. Phung php ny khng ph hop cho
cc thng tin c thay i vi bin ln (bursty traffic). V du in
hnh ca phung php ny l c ch TDMA.
Kic %ot "kng (less-strict implementation) vi tc thng tin vo
mng trung bnh l r gi/s th h thng kim sot s cho W gi vo
mng trong khong thi gian W/r giy. Trong phung php ny,
tc d liu trung bnh l khng i nhung cho h thng cho
php nhn ti a W gi ti mt thi im (bursty traffic). C ch
ny thung uoc trin khai vi vic s dung go r (leaky bucket)
Trong phn dui y, chng ti s trnh by nguyn tc hot ng ca
go r.
5.4.2. iu khin bng thng theo thut ton go r (Ieaky bucket)
!guP1n t?c hot >ng ca .Aa#P buc#At
Hnh -1 dui y minh ho m hnh go r
Hnh 5-15: M hnh go r
Trong m hnh ny, nt mng uoc trang bj mt go r dng kim
sot luu luong thng tin i vo mng. Go l mt b m c kh nng
luu tr ti a l W th bi. Cc th bi uoc in vo go vi tc r
th bi/s. Khi go y th bi th th bi s khng uoc in thm
vo go.
125
Mi khi mt gi tin n v c th uoc vo uoc mng th gi tin
phi nhn uoc mt th bi. Tc trung bnh ca thng tin vo mng
l r gi tin/s v bng tc in th bi vo go.
Trong trung hop go r y th bi, nt mng c th cho ti a W gi
tin vo mng ti mt thi im (burst size). Nu W nh th kh nng
kim sot tc lung thng tin vo l tt, nu W ln th kh nng h
tro burst tt.
Vi vic s dung go r, lung thng tin vo mng c tc khng
vuot qu r gi/s. Nu mng c nhiu nt mng giao tip vi bn
ngoi (entry point), mi nt mng uoc trang bj mt go r kim
sot luu luong thng tin vo mng th cho d tc thng tin ca n
cc nt c th thay i, nhung tc thng tin trong mng kh n
jnh. Vi c im ny, ngui ta ni go r thuc hin chc nng jnh
dng luu luong.
9nh to%n hiu n6ng ca .Aa#P buc#At $:An(ing,
Tr trung bnh ca gi khi i qua leaky bucket
di hng oi gi trung bnh
5hSn c%c tham ' ca .Aa#P buc#At $:An(ing,
8& h7nh c&ng bRng cac i b cac tiu $ma\Omin cai0nA'',
Mt trong nhng vn kh khn nht ca thuc hin iu khin lung
v kim sot tc nghn l m bo tnh cng bng cho cc kt ni
hoc ngui dng khi xy ra tc nghn. Khi nim tnh cng bng th
hin ch cc kt ni, ngui dng uoc s dung ti nguyn mng vi
c hi nhu nhau. c th hiu r hn v tnh cng bng, xt m
hnh mng trn hnh v -1 dui y
Hnh 5-16: Tnh cng bng
Trn hnh 1-1, ung ni A B v B C c dung luong 1 v ung
ni C D c dung luong . Kt ni 1 i qua tt c cc nt A, B, C, D
kt ni 2 i qua A, B kt ni i qua B, C kt ni i qua C, D.
Ta thy, c tc ca cc kt ni 1, 2 v u l 1/2 m bo cc
kt ni ny s dung bng thng trn cc ung A B v B C l
cng bng. Tuy nhin, trn ung lin kt C D, mc d n uoc chia
s bi kt ni 1 v kt ni , tuy nhin bng thng ca kt ni c th
t n /2 v kt ni 1 chi s dung ht 1/2 m thi.
Nhu vy, tnh cng bng khng chi n thun l chia s bng thng
bnh ng cho cc kt ni/ngui dng trn tt c cc phn vng trong
mng m n uoc hiu v s dung mm do trong tng trung hop
cu th.
126
Vic s dung ti nguyn mng hiu qu nht c th trong khi vn c
th m bo uoc tnh cng bng cho cc kt ni uoc thuc hin bi
c ch iu khin lung cuc i cuc tiu (maxmin flo control). C
ch ny uoc xy dung trn m hnh cng bng cuc i cuc tiu
(max-min fairness).
Nguyn tc hot ng c bn ca c ch iu khin lung cuc i
cuc tiu nhu sau:
jg&/Hn tTc Sau khi ngui dng vi yu cu t nht v ti
nguyn uoc p ng cng bng, cc ti nguyn cn li uoc
tip tuc phn chia (mt cch cng bng) cho nhng ngui dng
cn li. Trong nhm ngui dng ny, ti nguyn li uoc phn
chia sao cho ngui dng c yu cu t nht uoc p ng, v
qu trnh c tip tuc n ht. Ni mt cch khc, vic cp pht ti
nguyn mng cho mt ngui dng i khng uoc lm nh hung
n ti nguyn cp cc nguii dng khc vi yu cu t hn i.
Mt s quy uc v jnh ngha:
Gi thit mng l mt th c hung G = (N, A) trong N l tp hop
cc nt v A l tp hop cc ung lin kt gia cc nt
P l tp hop cc kt ni hin s dung trong mng, mt kt ni bt ky
trong tp hop cc kt ni uoc k hiu l p.
r
p
l tc (hay bng thng) dng cho kt ni p.
Vi mt ung lin kt a bt ky (a A) th luu luong thng tin trn lin
kt a l
( ).
% p p
p P
$ % r

trong
( ) 1
p
% =
nu kt ni p i qua lin kt
a v bng 0 trong trung hop nguoc li. Gi C
a
l dung luong ca lin
kt a, khi y ta c: r
p
< 0 vi p P v F
a
> C
a
vi a A ()
Muc ch ca c ch cng bng cuc i cuc tiu l tm uoc tp
hop cc gi trj r
p
(vi p P) tha mn () ng thi tha mn
nguyn tc ca quy ch cng bng cuc i cuc tiu. Tp hop cc
gi trj r
p
to thnh vector cng bng cuc i cuc tiu, k hiu l r.
Mt c im quan trng ca vector cng bng cuc i cuc tiu l
vi mi mt kt ni p bt ky thuc P, c t nht mt lin kt a m p i
qua sao cho F
a
= C
a
v r
p
khng nh hn tc ca bt ky kt ni no
trn lin kt . Lin kt gi l im nghn ca p (bottleneck arc).
Hnh 1-1 minh hot khi nim vector cng bng cuc i cuc tiu v
khi nim im nghn.
127
Hnh $-,7: 83 d v t3nh c#ng - ng c c i 9 c c ti
Trn hnh -1, im nghn ca cc kt ni 1, 2, , v ln luot l
(,), (2,), (2,), (,) v (2,). Lin kt (,) khng phi im nghn
cho kt ni v lin kt ny uoc chia s bi hai kt ni 1 v trong
kt ni 1 c tc cao hn kt ni trn lin kt ny. Lin kt (1,)
khng phi l im tc nghn ca tt c cc kt ni v ti nguyn trn
kt ni ny chua uoc s dung ht (cn du tha 1/ tc )
9hu=t to%n t7m gi% t0) b6ng th&ng ti u $ma\Omin cai0 a.go0ithm,
Phn ny s trnh by thut ton tm gi trj bng thng ti uu.
1) Khi to tt c cc kt ni vi tc = 0
Tng tc ca tt c cc kt ni vi mt luong nh bng nhau ,
lp li qu trnh ny cho n khi tn ti cc lin kt c tng bng
thng t n gi trj bng thng cuc i (F
a
= C
a
). Lc ny:
Tt c cc kt ni chia s lin kt ny u s dung bng thng bng
nhau
Lin kt ny l im tc nghn i vi tt c cc kt ni s dung lin
kt ny
Ngng vic tng bng thng cho cc kt ni ny v cc kt ni ny
t n trng thi cn bng cuc i cuc tiu
2) Lp li qu trnh tng tc cho cc kt ni khc chua t n
im tc nghn cho n khi li tm thy cc im tc nghn ng
vi cc kt ni khc (lp li buc 2)
3) Thut ton kt thc khi tt c cc kt ni u tm uoc im tc
nghn.
C cn phi minh ha bng cng thc khng???
V du: xt trung hop tm bng thng ti uu trong phung php cng
bng cuc i cuc tiu nhu trn hnh 1-1. Gi thit tt c cc lin kt
u c tc l 1.
Buc 1: tt c cc kt ni u c tc 1/, lin kt (2,) bo ha (t
gi trj cuc i) v tc ca ba kt ni (2, v ) i trn lin kt
ny uoc t gi trj 1/.
128
Buc 2: hai kt ni 1 v uoc tng thm mt luong bng thng l
1/ v t gi trj 2/. Lc ny lin kt (,) bo ha v tc ca
kt ni 1 t gi trj 2/
Buc : kt ni uoc tng thm mt luong l 1/ v t n gi trj 1.
Lin kt (,) lc ny tr nn bo ha v tc ca kt ni t
uoc l 1.
Buc : lc ny tt c cc kt ni u i qua cc lin kt bo ha
(im nghn) nn gii thut dng li y v kt qu ca gii thut
tm gi trj bng thng ti uu chnh l bng thng ca cc kt ni
cho phn trn.
Dui y l thut ton tm gi trj bng thng ti uu. Quy uc:
A
k
l tp hop cc lin kt chua bo ha (chua hot ng vi tc
cuc i ca lin kt) ti lc bt u buc k.
P
k
l tp hop cc kt ni khng i qua lin kt bo ha no, tnh ti lc
bt u ca buc k
n
k
a
l s luong kt ni trong P
k
s dung lin kt a. y l s kt ni s
chia s phn dung luong ung truyn cn chua dng ht ca lin
kt a.
k
r%l phn bng thng tng ln cho mi kt ni trong P
k
ti buc th k
Ti iu khin ban u: k = 1, F
0
a
= 0, r
0
p
= 0, P
1
= P v A
1
= A
Thut ton hot ng nhu sau:
k
%
n :6 sL lMNn) OMPn)
k
p P vQi ( ) 1
p
% =
1
: ( ) /
min
k
k k k
% % %
% A
r C $ n

= %
1
1
( )
( )
k k k
p
k
p
k k
p
r r p P
r
r p P

%
: ( ).
k k
% p p
% A
$ % r

{ }
k,1
$ : | 0
k
% %
% C $ = >
{ }
1 k,1
: | ( ) 0, o- )ll ) $
k
p
P p %
+
= =
: 1 k k = +
#Ru +
;
lS tT% "N% rUn) t"V dWn) lXi, nRu ;"Yn)
t"V qua& lXi *MQc 3Z
5.4.3. Thut ton GPS (pending)
5.5. Bi tp (Pending)
129
Chng 6 K thut m phng
6.1. Gii thiu
Cng cu NS2 (netork simulator version 2) uoc pht trin bi
trung i hc Berkeley (M) l mt cng cu cho php m phng v
nh gi c tnh ca mng my tnh v vin thng thay th cho vic
tin hnh thuc nghim trn thit bj thuc t. Do c mt s uu im nhu
m ngun m, c cc module ng dung phong ph, NS2 hin l mt
trong nhng cng cu m phng uoc ph bin rng ri nht hin nay
trn th gii, c bit l trong cc vin nghin cu v trung i hc.
Trong chung ny, truc tin chng ti s trnh by khi nim chung
v phung php m phng dua trn cc su kin ri rc (discrete
event simulation). Tip theo, nhm cung cp cho ngui c mt ci
nhn tng quan v cc cng cu m phng cho mng, chng ti s gii
thiu mt s cng cu m phng mng thng dung hin nay v phn
tch cc uu nhuoc im ca chng. Cu trc ca NS2, cc module c
sn cng nhu ng dung ca chng s uoc trnh by trong phn tip
theo. Sau cng l mt s kt lun chung v phm vi ng dung cng
nhu uu nhuoc im ca NS2.
6.2. M phng da trn cc s kin ri rc v cc cng c
6.2.1. Phng php m phng da trn s kin ri rc
Truc khi i vo trnh by khi nim m phng dua trn su kin ri
rc, chng ti jnh ngha mt s khi nim sau:
<nh ngh=a XNO + * h8nh (Model): l su biu din mt h
thng cn m phng bng cch m t cc mi quan h ton hc,
logic hoc cu trc ca n v mt trng thi, cc thuc th lm nn
h thng, su kin lm thay i trng thi h thng, cc tin trnh
hoc cc hot ng ca h thng .
<nh ngh=a XNP + Trng thi h th6ng (System State): l tp
hop cc bin cn thit cha ung y thng tin m t mt
h thng ti mt thi im bt ky.
<nh ngh=a XNQ + Thic thc (Entity): Mt m hnh ca h thng
cn m phng uoc chia nh thnh cc thuc th vi cc chc
nng khc nhau (th du hng oi, server, gi d liu .v.v.)
130
<nh ngh=a XNM + Th&c t3nh (Attributes): Mi thuc th trong
mt h thng s c cc thuc tnh khc nhau c trung cho thuc
th , th du nhu lut phuc vu cc gi trong mt hng oi .v.v..
<nh ngh=a XNR + Si kin (Event): Su xut hin ca mt su
kin s lm thay i trng thi ca mt h thng (th du su kin
xut hin ca gi mi s lm tng s gi ang ch trong mt
hng oi).
<nh ngh=a XNX + BBn ghi %i kin (Event Notice): L mt bn
ghi c gn thi gian s xy ra mt su kin trong tung lai, cng
vi n l nhng d liu cn thit thuc hin su kin , th du
nhu kiu su kin v thi gian xy ra su kin.
<nh ngh=a XNY + -anh %ch %i kin (Event List): L mt
danh sch cha nhiu bn ghi su kin uoc sp xp theo trnh tu
thi gian xy ra cc su kin .
<nh ngh=a XNZ + Hot :ng (Activity): l mt qung thi gian
vi di :7c lc :<nh (khong thi gian truyn mt gi tin,
thi gian n gia hai gi tin lin tip) v thi im bt u ca
hot ng cng uoc xc jnh.
<nh ngh=a XN[ + Tr (Delay): l mt qung thi gian vi di
khng lc :<nh (nhu khong thi gian oi ca mt gi tin trong
mt hng oi khi ng truc n cn n gi ang oi).
<nh ngh=a XNO\ + `ng h` (Clock): L mt bin s th hin
thi gian m phng ca mt h thng.
T nhng khi nim c bn trn, phung php m phng dua trn su
kin ri rc uoc xy dung bng cch m hnh ho mt h thng m
trng thi ca n thay i ti cc thi im ri rc, tc l thi im xy
ra mt su kin no . Nhu vy qu trnh chy mt m phng thuc
cht l qu trnh kho st mt h thng khi trng thi ca n thay i
t thi im ny sang thi im khc, tung ng vi thi im xy ra
cc su kin theo trnh tu thi gian tng dn.
Th3 (4 XNO:
d hiu c th ly mt th du v mt h thng bao gm mt hng
oi v hai thuc th phuc vu (server) A v B cng phuc vu cc gi
ang oi . u tin cc gi s i vo hng oi v oi cho n
luot mnh uoc phuc vu. Thuc th A v B c thi gian phuc vu gi
trung bnh l t
sa
v t
sb
(y chnh l hai thuc tnh tung ng vi A v
B). Khi c mt gi n, nu A ang ri th A s phuc vu gi , nu A
bn B ri th B phuc vu, nu khng gi s oi ti hng oi (Hnh
.1).
131
Hnh 6.1. H thng gm 1 hng i v 2 thuc th phc v
C th m hnh ho h thng ny bng trng thi th hin bng
tham s:
L

: di hng oi (s gi hin ti c trong )


S
A
: 0 A bn 1 A ri
S
B
: 0 B bn 1 B ri
Ngoi ra cng c th jnh ngha kiu su kin lm thay i trng thi
ca h thng nhu sau:
1) Su kin E
1
: mt gi P
i
no i vo hng oi
2) Su kin E
2
: gi P
i
bt u uoc phuc vu bi A hoc B
3) Su kin E
3
: gi P
i
uoc phuc vu xong.
Gi s ti thi im t
1
gi P
n
uoc A phuc vu xong, P
n+1
bt u uoc
phuc vu, ti thi im t
2
gi P
i
i vo hng oi .
Hnh 6.2. M phng h thng vi trnh tu thi gian tng dn
132
Hnh .2 th hin qu trnh m phng mt h thng theo trnh tu thi
gian ca ng h v qu trnh thay i, b sung cc bn ghi su kin
trong bn danh sch su kin. Vic x l danh sch su kin l mt
trong nhng nhim vu chnh ca bt ky mt chung trnh m phng
no. Do cc bn ghi su kin l mt chui uoc sp xp theo trnh tu
thi gian, mt danh sch su kin bao gi cng c hai con tr: mt con
tr tr vo u bn danh sch v con tr th hai tr vo bn ghi cui
cng trong danh sch. Mi bn ghi cng phi c cc con tr tr n
bn ghi tip theo nm trong bn danh sch. Cc thao tc lin quan n
danh sch su kin bao gm:
1) Xo bn ghi u danh sch
2) Xo bn ghi vj tr bt ky trong danh sch
3) Thm mt bn ghi vo u hoc cui danh sch
4) Thm mt bn ghi vo vj tr bt ky trong danh sch phu thuc vo
thi gian xy ra su kin. Cc phung php m hnh ho mt h
thng thng tin cng nhu cc chi tit v k thut m phng c th
tm thy trong 12.
6.2.2. Cc cng c m phng thng dng da trn s kin ri rc
Truc khi i vo trnh by cu trc ca cng cu NS2, phn ny s
im li mt s cng cu m phng thng dung hin nay v nhn xt
uu nhuoc im ca chng.
OPNET l mt sn phm thung mi tung i ni ting ca cng
ty OPNET, bao gm hai phn chnh l OPNET Modeler v phn m
rng cho mng khng dy OPNET ireless Module. OPNET chy
dui mi trung indos cng nhu nix/Linux. OPNET rt thch hop
cho cc t chc cng nghip trong vic quy hoch v nh gi cht
luong djch vu ca mng thuc t bi n c sn mt thu vin rt phong
ph vi cc module m phng thit bj ca nhiu nh sn xut khc
nhau nhu Cisco, Lucent, Juniper. Tuy nhin i vi cc c s nghin
cu v trung i hc, c l OPNET khng ph hop do gi tung i
t, mt khc khi m hnh ho mt h thng, OPNET yu cu phi s
dung thu vin vi cc thit bj cu th nn vic xy dung cc m hnh
tng qut s gp kh khn.
Ptolemy l mt b cng cu m phng trn nn Java uoc pht
trin bi trung Berkeley (M). Ptolemy c th uoc ti xung min
ph, tuy nhin Ptolemy chi cung cp mi trung m phng dua trn
su kin ri rc ni chung, cc module h tro cho m phng h thng
mng khng c nhiu nn ngui lp trnh phi tu pht trin cc ng
dung ca ring mnh.
OMNET++ 10 l chung trnh m phng cho h thng mng uoc
pht trin bi Andras Varga, trung i hc Bch khoa Budapest.
OMNET++ uoc vit bng ngn ng C++ v h tro c indos ln
nix/Linux. OMNET++ c th ti xung min ph. Ngoi ra OMNET++
s dung giao din ho thn thin vi ngui s dung (nhu trong mi
trung pht trin ca OPNET), do khi luong cng vic v phc
133
tp khi pht trin mt module mi uoc gim nhe kh nhiu. Tuy nhin
OMNET++ vn cn kh mi trong cng ng nghin cu nn cc
module c sn vn chua nhiu.
NS2 l cng cu m phng mng uoc s dung kh rng ri hin
nay trong cc trung i hc v vin nghin cu. NS2 uoc pht trin
trong khun kh ca du n VNT, kt hop gia trung Berkeley, Vin
Khoa hc thng tin S, Xerox PARC v phng th nghim quc gia
Larence Berkeley. NS2 l cng cu m phng hung i tuong, uoc
pht trin dua trn hai ngn ng l C++ v OTcl (Obect-oriented Tcl),
ch yu chy trong mi trung nix/Linux. u im ca NS2 l m
ngun m, c cng ng s dung v pht trin kh ng o nn cc
module h tro cho m phng mng (nhu cc giao thc, cc c ch
m bo cht luong djch vu, cc cng ngh mng lp 2, ) rt phong
ph. Tuy nhin n cng c mt s nhuoc im:
Do khng c giao din ho vi ngui s dung nn vic to cc kjch
bn m phng cng nhu pht trin cc module mi phc tp hn
cc cng cu khc nhu OPNET hoc OMNET++
Kh nng h tro cc h iu hnh khc nhu indos km
Do uoc pht trin bi nhiu c nhn v t chc khc nhau nn cu
trc NS2 tung i phc tp, sau mt thi gian lm quen v dng
th nht jnh ngui s dung mi c kh nng lm ch chung
trnh, c bit khi phi to ra cc module chc nng mi. Sau y
chng ti s tp trung gii thiu cng cu NS2. Vic so snh v lit
k cng cu m phng v nh gi hot ng ca mng c th tm
thy trong 21112.
6.3. Cng c m phng mng NS2
6.3.1. Cu trc
Hnh 3. Cu trc ca cng c m phng NS
M phng NS uoc xy dung trn c s hai ngn ng:
Cnn: NS c mt thu vin phong ph v i tuong mng v giao thc
uoc m t bng C++ (th du nhu cc nt mng, ung ni,
ngun, hng oi .v.v.).
134
oTc": Ngoi ra chung trnh thng djch OTcl (OTcl l ngn ng m
rng cc chc nng hung i tuong ca Tcl) cho php ngui s
dung xy dung cc kjch bn m phng cu th v truyn tham s
cho cc thuc th C++. Mi i tuong (tung ng vi tng thuc
th) trong C++ s c mt i tuong tung ng lp OTcl nhu th
hin Hnh .
Nhu vy C++ l phn cho d liu v l li ca NS cn OTcl l phn t
cu hnh cho chung trnh m phng. NS phi s dung 2 ngn ng l
do c hai nhim vu khc nhau khi tin hnh m phng. Mt mt, m t
chi tit cc giao thc, cc khi hoc c ch ca mng yu cu phi s
dung cc ngn ng bc cao x l s liu, thuc hin cc thut ton.
i vi nhim vu ny do yu cu v tnh hiu qu ca chung trnh
m phng (nhu khong thi gian chy chung trnh, qun l b nh
.v.v.), cc thuc th bt buc phi uoc vit dui C++. Mt khc, cc
qu trnh xy dung mt kjch bn m phng nhu t cu hnh cho cc
phn t mng, truyn cc tham s cu th, thit lp topo cho mng th
chi s dung cc phn t c sn nn yu cu khu ny l thi
gian thit lp mt cu hnh phi thp (v cc kjch bn m phng c th
lp i lp li). V vy, mt chung trnh thng djch nhu OTcl l thch
hop.
Trong mt kjch bn m phng dui dng OTcl do ngui dung ua ra,
chng ta c th thit lp mt topo mng, nhng giao thc v ng dung
cu th m chng ta mun m phng v mu ca u ra m chng ta
mong nhn uoc t m phng, OTcl c th s dung nhng i tuong
uoc bin djch trong C++ qua mt lin kt OTcl (s dung tclCL l thu
vin gn kt d dng chia s chc nng v bin) to ra mt nh
x 1-1 ca i tuong OTcl cho mi i tuong C++ cng nhu jnh
ngha su lin h gia cc i tuong .
Nhu trnh by trn, mt trong nhng phn c bn ca NS cng l
bn danh sch su kin m y ngui ta gi l b phn hoch su
kin (event scheduler). NS s dung phung php phn hoch su
kin khc nhau, uoc trnh by cu th trong . Mt su kin l mt i
tuong trong C++ bao gm mt s hiu nhn dng (D) duy nht, thi
gian uoc phn hoch v con tr tr n mt i tuong thuc thi su
kin .
Cu trc ca mt su kin v b phn hoch su kin uoc jnh ngha
nhu sau:
class vent D
%u*lic:
vent9 ne<t_[ \9 event list 9\
?andler9 "andler_[ \9 "andler to call !"en
event read& 9\
dou*le ti$e_[ \9 ti$e at !"ic" event is read&
9\
int uid_[ \9 unique I' 9\
vent() : ti$e_(5), uid_(5) DF
135
F[
\9
9 T"e *ase class for all event "andlersZ ]"en
an event^s sc"eduled
9 ti$e arrives, it is %assed to "andle !"ic"
$ust consu$e itZ
9 i.e., if it needs to *e freed it, it $ust *e
freed *& t"e "andlerZ
9\
class ?andler D
%u*lic:
virtual void "andle(vent9 event)[
F[
Cc gi tin trong NS uoc jnh ngha t lp Event nhu sau:
class +ac;et : %u*lic vent D
%rivate:
friend class +ac;etQueue[
u_c"ar9 *its_[
ZZZ
%rotected:
static +ac;et9 free_[
%u*lic:
+ac;et9 ne<t_[ \9 for queues and t"e free list
9\
static int "drlen_[
+ac;et() : *its_(5), datalen_(5), ne<t_(5) DF
u_c"ar9 const *its() D return (*its_)[ F
static void free(+ac;et9)[
ZZZ
F[
6.3.2. Cc tin ch trong NS h tr cho m phng mng [Pending]
Cc module phuc vu cho m phng mng my tnh v vin thng:
Mobile netorks, mobile P, DiffServ, ntServ, MPLS, DP/TCP/P,
SCTP, routing protocols (mobile ad-hoc, unicast, multicast), RED, RO,
FQ, CSMA/CD, ON/OFF source, Pareto .v.v.
Cc chung trnh tro gip trong vic khai thc s liu m phng: Nam,
XGraph .v.v.
6.3.3. Th d (Pending)
6.4. Kt Iun (Pending)
136
6.5. Bi tp (Pending)
137
Ti liu tham kho
1 John S. Carson , Barry L. Nelson, Discrete-Event System Simulation, Jerry
Banks, Prentice Hall 1
2 Richard Blum, Network Perormance Open Source Toolkit Using Netper,
tcptrace, NIST Net, and SSFNet, iley Publishing 200
Ra Jain, The Art o Computer Systems Perormance Analysis: Techniques or
Experimental Design, Measurement, Simulation and Modeling, John iley and
Sons 11
Kannan Varadhan, Kevin Fall, NS Manual, http://.isi.edu/nsnam/ns/ns-
documentation.html
http://.isi.edu/nsnam/ns/
Marc Greis, NS Tutorial, http://.isi.edu/nsnam/ns/tutorial/index.html
Eintan Altman, Tania Jimnez, NS or Beginners, http://-
sop.inria.fr/maestro/personnel/Eitan.Altman/CORS-NS/n.pdf
http://.opnet.com
http://ptolemy.eecs.berkeley.edu/ptolemy/index.htm
10 http://.omnetpp.org/
11 http://.inrialpes.fr/planete/people/ernst/Documents/simulator.html
12 http://.topology.org/soft/sim.html
1 Kishor Shridharbhai Trivedi, Probability and Statistics ith Reliability,
Queuing, and Computer Science Applications, iley-nterscience, 2001
1 Donald Gross, Carl M. Harris, Fundamentals o ueueing Theory, iley-
nterscience,1
1 Dimitri Bertsekas, Robert Gallager, Data Networks, Prentice-Hall
nternational Editions, 1
1 Andre S. Tanenbaum, Computer Networks, Prentice-Hall, 200
1 Joseph L. Hammond, Peter J.P.O' Reilly, Performance Analysis o Local
Computer Networks, Addison-esley, 1
138
Phu luc 1
139