Ano ang alamat?

Ang alamat ay isang uri ng panitikan na nagkukuwento tungkol sa mga pinagmulan ng mga bagay-bagay sa daigdig. Ito ay mga kwento ng mga mahiwagang pangyayari na nagpasalin-salin sa bibig ng mga taong-bayan kaya't walang nagmamay-ari o masasabing may akda ito. Ang alamat ay kuwento na kathang isip lamang na kinasasangkutan ng kababalaghan o 'di pagkaraniwang pangyayari na naganap noong unang panahon.

Ang Alamat ng mga taga Baguio: Ang alamat ng Baguio

Sa isang nayon sa Baguio na kung tawagin ay Suyuk, naninirahan ang mga Igorot na pinamumunuan ni Kunto. Si Kunto ay bata pa ngunit siya ang pinakama-lakas at pinakamatapang sa kanilang nayon kaya siya ang ginawang puno ng matatandang pantas. Ang mga naninirahan sa nayong ito ay namumuhay nang tahimik . Maibigin sila sa kapwa at may takot sila sa kanilang bathala. Taun-taon ay nagdaraos sila ng caᾗao bilang parangal sa kanilang mga anito. Noong panahong iyon, ang mga Igorot ay naniniwala sa iba't ibang anito. Kung nagdaraos sila ng caᾗao ay lingguhan ang kanilang handa. Nagpapatay sila ng baboy na iniaalay sa kanilang bathala. Nagsasayawan at nagkakantahan sila. Isang araw ay nagtungo si Kunto sa gubat upang mamana. Hindi pa siya lubhang nakalalayo nang nakakita siya ng isang uwak. Nakatayo ito sa isang

Makikita niyo ang isang punungkahoy. na kahit minsan sa buhay ninyo ay hindi pa ninyo nakikita o makikita magpakailanman. ang mga lalaki ay humuli ng isang baboy. Siya'y bumalik sa nayon at nakipagkita sa matatandang pantas. Bagamat siya'y malakas at matapang. Ipinagbigay-alam sa lahat ang caᾗao na gagawin. Huwag kayong matakot. sinagilahan siya ng takot.dahon. Ang bunga.Ang mga tao ay natigilan. Nanlaki ang mga mata sa kanilang nakita. Ang baboy na ito ay siyang iaalay sa kanilang bathala upang mapawi ang galit. Dahil sa kayo'y mabuti at may loob sa inyong bathala. Tinitigan siyang mainam ng ibon at saka tumango nang tatlong ulit bago lumipad. Ipinaaalaala sa atin na dapat tayong magdaos ng caᾗao. kung ito man ay nagagalit sa kanila. "Kumuha kayo ng isang tasang kanin at ilagay ninyo rito sa aking tabi. Ipagpatuloy ninyo ang inyong caᾗao. Pagkalipas ng tatlong araw.lupa na sa katandaan at halos hindi na siya makaupo sa kahinaan. Karaniwang ang mga ibon sa gubat ay maiilap ngunit ang ibong ito ay kaiba. Inilagay ang baboy sa altar na ginawa nila sa itaas ng bundok-bundukan. Nang may iisang dipa na lamang siya mula sa ibon. bumalik kayo rito sa pook na ito. Hindi na niya ipinagpatuloy ang kanyang pamamana.landas na kanyang tinutunton. " Marahil ang ibong iyon ay ang sugo ng ating bathala. bigla siyang napatigil. gagantimpalaan ko ang inyong kabutihan." Kung gayon. Anong laking himala ang nangyari! Nakita nilang ang baboy ay napalitan ng isang pagkatanda-tandang lalaki! Ang mukha ay kulay. Matagal na natigilan si Kunto ." ang pasiya ni Kunto. Anang isang matanda. Huwag na huwag ninyong tatagain ang katawan nito. Pagkatapos sukluban ninyo ako ng isang malaking palayok. Hindi niya mawari kung ano ang ibig sabihin ng kanyang nakita. Sila'y natakot. Maya-maya'y nagsalita ang matanda at nagwika nang ganito: "Mga anak magsilapit kayo. ngayon din ay magdaraos tayo ng caᾗao. Ang mga babae naman ay naghanda ng masasarap na pagkain. Lamang ay sundin ninyo ang lahat ng aking ipagbilin. Nang ang lahat ay nakahanda na. at sanga ay maaari ninyong kunin ngunit ang katawan ay huwag ninyong gagalawin." . Lumakad si Kunto palapit sa ibon ngunit hindi ito tuminag sa pagkakatayo sa gitna ng landas. Lahat ng mamamayan ay kumilos upang ipagdiwang ito sa isang altar sa isang bundok-bundukan.

Sa loob ng maikling panahon. Mula nga noon. Ang iba ay kumuha ng mga sibat. Tinaga nila nang tinaga ang puno at binungkal ang lupa upang lumuwag ang mga ugat. Ang punong-ginto upang maging mariwasa ang inyong pamumuhay. Sa halip na kayo'y higit na magibigan . nakita nila ang isang punungkahoy na maliit. kasakiman ang naghari sa inyong mga puso. Isang araw.Tinupad naman ng mga tao ang ipinagbilin ng matanda. Ang puno ay paghahati-hatian natin.Ang dati nilang matahimik na pamumuhay ay napalitan ng pag-iimbutan at inggitan. anang isang mamamayan. Ang punungkahoy ay nabuwal. Nayanig ang lupa at bumuka sa lugar na kinabagsakan ng puno. "kay taas-taas na at hindi na natin maabot ang bunga o dahon ng punong-ginto.Nang malapit nang mabuwal ang punungkahoy ay kumidlat nang ubod-talim. " Kayo ay binigyan ng gantimpala sa inyong kabutihan. ang puno ay nilulon na ng lupang kinabuwalan.Ipinagpatuloy nila ang kanilang pista. nagkaroon na ng minang ginto sa Baguio at nakukuha lamang ito sa pamamagitan ng paghukay sa lupa. Si Kunto ang kauna-unahang lumapit sa punungkahoy at pumitas ng isang dahon. Kumikislap ito sa liwanag ng araw-lantay na ginto mula sa ugat hanggang sa kaliit-liitang dahon. Kumulog nang ubos-lakas at parang pinagsaklob ang lupa at langit. Bawat isa ay pumitas ng dahon. bumalik sila sa pook na pinag-iwanan sa matanda." At pagkasabi ng mga katagang ito. Ang punungkahoy naman ay patuloy sa pagtaas hanggang sa ang mga dulo nito'y hindi na maabot ng tingin ng mga tao. Pagkaraan ng tatlong araw. Nagsigawan ang mga tao sa laki ng galak. Hindi ninyo sinunod ang aking ipinagbilin na huwag ninyong sasaktan ang puno." Kinuha ng mga lalaki ang kanilang mga itak at palakol. . Sa tuwituwina ay inyong nanaisin ang gintong iyan. Itinaas nila ang palayok at gaya ng sinabi ng matanda. sa harap ng mga tao sa Suyuk. Mabuti pa ay pagputul-putulin na natin ang mga sanga at dahon nito. Isang tinig ang narinig ng mga tao. Pagkapitas sa dahon ay nagkaroon kaagad ng kapalit ito kayat nag-ibayo ang tuwa sa mga tao. yumaman ang mga taga-Suyuk.

ANUPA'T ANG TUBIG AY UMAPAW NANG HANGGANG TUHOD. PALIBHASA'Y MAHAL SA HARI ANG MGA TAO AY INISIP NIYON NA "MAWALA NA ANG ANIHIN. HUWAG LAMANG MAWALA ANG MGA TAO." KASANGKAPAN." NAGKAROON NG MGA PIKO AT PALA.000 TALAMPAKAN. ANG PANGALAN NG KANILANG HARI AY LAON. AT SINABI NIYA SA KANILA: LUPA." TINIPON NGA NG HARI ANG LAHAT NG "GUMAWA KAYO NG MATAAS NA BUNTON NG NGUNI'T ANG SAGOT NG MGA KAMPON AY "KAMI PO AY WALANG MGA IWINAGAYWAY NG HARI ANG KANYANG BIRANG AT PAGDAKA'Y SINABI PA NG MGA KAMPON ANG "WALA PO ANG BUNTON PO NG LUPA AY DAPAT MALIGID NG MGA BATO. SA ISANG ULING WAGAYWAY NG BIRANG NIYA AY NAGKAROON NG LAHAT NG KAILANGAN. . 6. BUKID AT SILA'Y KAHATI SA ANI. DON SILA NANAHAN NAGSIPAGPATULOY PA RIN SILA NG PAGGAWA." KAMPON NIYA. ANG NAGING TAAS NG TALUKTOK NG BUDOK NA YAON AY HANGGANG SA HUMUPA ANG TUBIG. SA SIKAP AT TIYAGA NG MGA KAMPON AY KAGAWA NG ISANG BUNDOK. AT NAGPATULOY NG PAGLAKI NANG HANGGANG LIIG. ANG MGA TAO AY NATIGATIG AT IPINALAGAY NILANG MASISIRA ANG MGA PANANIM. ISANG TAONG MAY ANG MGA TAO ROON AY NAGSISIGAWA SA KANYANG MGA MAGANDANG KALOOBAN. KAMING MGA BATO. SAKA TUMAAS NANG HANGGANG BAYWANG. ISANG ARAW AY UMULAN AT ANG ULAN AY LUMAKAS NANG LUMAKAS HANGGANG SA BUMAHA SA MGA BUKID.Alamat ng mga taga Bisaya Ang alamat ng bundok Kanlaon ANG MGA TAGA-NEGROS SA BISAYA NOONG ARAW AY NAMU-MUHAY NG TIWASAY AT MARIWASA.

ANG AHAS AY MAY PITONG ULO KAKILA-KILABOT. NANG MAGKAYO'Y PINUGOT NI KAN ANG PITONG ULO NG AHAS. AT NANGYARI YAON. . LANGGAM AT INIUTOS NIYA ANG KANILANG: NIYA AT INYONG KAGATIN. AT SIYA'Y NAGING DAHILAN KUNG KAYA ANG BUNDOK NA NASABI AY KILALA NGAYON SA PANGALANG BUNDOK KANLAON. ANG BINATANG SI KAN AY NAGKAMIT NG YAMAN AT NAGING ASAWA NG ANG BINATA NAMAN AT GAYON DIN ANG HARI AY INALAALA NG MGA TAGAROON. SIYA'Y MAKISIG AT MAHIWAGA. TINAWAG NIYA ANG MGA " MAGSIGAPANG KAYO SA BUONG KATAWAN TINAWAG NIYA ANG MGA PUTAKTI AT INIUTOS NIYA SA "INYONG KALMUTIN AT "PUPUGIN NINYO ANG KANYANG MGA MATA HANGGANG SA MABULAG. AT SIYA'Y MARUNONG NG WIKA NG MGA HAYOP. BILANG KAN AT SA HARING LAON. TUKAIN ANG KANYANG NGA ULO AT KATAWAN HANGGANG MAMATAY. ANG KULAY NG MGA MATA AY LUNTIAN AT ANG INIHIHINGA AY KAKATWA. "PAPATAYIN KO ANG AHAS.NAGSIHUKAY SILA NG BAMBANG NA TUNGO SA DAGAT UPANG SIYANG HUGUSAN NG TUBIG AT SA GAYON AY HUMUPA ANG TUBIG. SA GAYON AY PINATAY NG BINATA ANG AHAS." AT TINAWAG NIYA ANG MGA UWAK AT INIUTOS NAMAN NIYANG." KANILANG. DAHIL SA MAY KAPANGYARIHAN SIYA SA MGA HAYOP. NALALAMAN NIYA ANG LIGALIG SA BAYAN AT SINABI NIYANG. AT MULA NOON AY TIWASAY NA ULING NAMUHAY ANG MGA NEGROS. NA KUNG ARAW AY USOK AT KUNG GABI AY APOY. LAON. HINDI AKO NATATAKO. KAYA'T ANG BUNDOK NA YAO'Y PANANGANLAN NILANG PARANGAL KAY KAN-LAON O KANLAON." AT SILA'Y SUMUNOD. ISANG ARAW AY MAY DUMATING NA ISANG BINATA NA ANG PANGALAN AY KAN. AT ANG AHAS AY KANILANG NAPATAY." AT SINABI NG HARI: "PATAYIN MO ANG AHAS AT PAGKAKALOOBAN KITA NG MGA GABOK NA GINTO AT SAKA ANG AKING ANAK AY IPAGKAKALOOB KO RIN SA IYO UPANG MAGING ASAWA MO. MAY ISANG MALAKING AHAS NAMAN NA NANANAHAN SA BUNDOK NA YAON. ANG MGA ULONG YAON AY INIALAY SA HARING TAGA ANAK NG HARI.

Tinanong ang kanyang ina kung nasaan ito.Alamat ng mga taga Zamboanga City Ang alamat ng Pinya Noong unang panahon may nakatirang mag-ina sa isang malayong pook. Isang araw nagkasakit si Aling Rosa. ngunit laging ikinakatwiran ni Pinang na alam na niyang gawin ang mga itinuturo ng ina. Ang ina ay si Aling Rosa at ang anak ay si Pina. sa kanyang pagluluto hindi niya makita ang posporo. Hindi siya makabangon at makagawa ng gawaing bahay. Mahal na mahal ni Aling Rosa ang kanyang bugtong na anak. Kaya lumaki si Pinang sa layaw. napagsilbihan naman siya kahit paano ng anak. Isang beses naman ay ang sandok ang hinahanap. Isang araw. Dahil alam niyang galit na ang kanyang ina ay di na umimik si Pinang. Umalis siya upang hanapin ang sandok na hinahanap. wala . Ganoon ng ganoon ang nangyayari. Kaya't pinabayaan na lang niya ang kanyang anak. Walang bagay na di makita at agad tinatanong ang kanyang ina. Nagpasensiya na lang si Aling Rosa. Nagtagal ang sakit ni Aling Rosa kaya't napilitang si Pinang ang gumagawa sa bahay. Nayamot si Aling Rosa sa katatanong ng anak kaya´t nawika nito: " Naku! Pinang. Gusto ng ina na matuto si Pinang ng mga gawaing bahay. Kinagabihan. sana'y magkaroon ka ng maraming mata upang makita mo ang lahat ng bagay at hindi ka na tanong nang tanong sa akin. Isinalang ni Pinang ang lugaw ngunit napabayaan dahil sa kalalaro. Ang lugaw ay dumikit sa palayok at nasunog. Inutusan niya si Pinang na magluto ng lugaw.

Sila`y labis na nagmamahalan sa bawa`t isa.si Pinang sa bahay. May bunga . Gayun pa man di ito alintana ni Juana. Ngunit tutol ang mga magulang ni Juana sa kanilang pag-iibigan. Naabutan ang braso ni Aging at ito`y naputol. Pagkaraan ng ilang araw ay magaling-galing na si Aling Rosa. Laking pagkamangha ni Aling Rosa ng makita ang anyo ng bunga nito. Hinanap niya si Pinang. ANG ALAMAT NG SAGING Noong unang panahon sa isang nayon ay may magkasintahan. gulat na gulat ang ama ni Juana sa isang halaman na tumubong bigla sa kanilang bakuran. Napilitan siyang bumangon at naghanda ng pagkain. Ito'y hugis-ulo ng tao at napapalibutan ng mata. may mahahaba at malalapad na dahon. Ngunit naglahong parang bula si Pinang. Bigla itong nagsiklab sa galit at hinabol ng taga si Aging. Isang araw. Nabahala si Aling Rosa. Tinanong niya ang mga kapitbahay kung nakita nila ang kanyang anak. Sila ay si Juana at si Aging. Isang araw. naabutan sila ng ama ni Juana. Pinulot niya ang putol na braso ni Aging at ito`y ibinaon sa kanilang bakuran. Ito`y kulay luntian . Inalagaan niyang mabuti hanggang sa ito'y magbunga. Kinabukasan. Tumakas si Aging at naiwang umiiyak si Juana. Hindi na nakita ni Aling Rosa si Pinang. may nakitang halaman si Aling Rosa sa kanyang bakuran. Hindi niya alam kung anong uri ang halamang iyon. Patuloy pa rin siyang nakikipagkita kay Aging. Tinatawag niya ang anak ngunit walang sumasagot.

Nalungkot ang mga tao. Noon lamang sila nakakita ng puting pagkain. Tinawag niya si Juana at tinanong kung anong uri ng halaman ang tumubo sa kanilang bakuran. Ang butil ay magiging bigas. Ang bigas na niluto ang kauna-unahang kanin sa daigdig. bungang-kahoy. Nagsaya sila noon. Nasambit niya ang pangalan ni Aging. Ang alamat ng bigas Noong unang panahon ang mga tao ay walang palay. umuwi na kayo. Lutuin ninyo ito at iyan ang inyong pagkain." Sumunod sa bilin ang mga tao. Sila ay makapangyarihan subalit magagalang. at mga hayop. isda. Nagkaroon din ng kainan. Iyan ay mamumunga. Aanihin ninyo ang bunga. Matapos ang kainan. Iyan ang kaloob ko sa mga tao. ang mga lalaki ay naging bata. Pagkakita sa halaman. Ang mga mangangaso ay kinumbida ng mga engkantada at sila’y nagpunta sa yungib. nag-awitan. Ang kanilang kinakain ay gulay. Magmula noon ang halamang iyon ay tinawag na "Aging" at sa katagalan ito`y naging saging. Nawala na ang mga hayop sa gubat at iilan na lamang ang mga bungang-kahoy. Hala. Gusto ng umuwi ng mga mangangaso. naalaala niya ang braso ni Aging na ibinaon niya doon mismo sa kinatatayuan ng puno." "Ang mga butil na inani ay bayuhin at linisin. " Kayo’y bibigyan ko ng butil.itong kulay dilaw na animo`y isang kamay na may mga daliri ng tao. Nakita ng mga mangangaso ang malalaking tagayan. at nagsayaw. Alam kong kayo ay mabubuti kaya iyan ay sisibol."Ang punong iyan ay si Aging!" wika ni Juana. Ang mga ito ay engkantada pala. Sila’y pagod na pagod at gutom na gutom. Pinainom sila ng puting alak at sila’y at nagging matalino. Napakarami pala ang engkantada rito at may reyna sila. Maligaya na sila roon. Ito ay punong-puno ng mga pagkain na puting-puti. Ang mga lalaki ay nangaso sa bundok. Itanim ninyo ito sa tag-ulan. . Sila ay nangangaso sa gubat at nangunguha ng bungangkahoy sa parang. Sila’y nagpapahinga ng dumating ang magagandang dalaga. Ang reyna ay nagsalita.