You are on page 1of 28

EPl YAYlNLAPl

Turihlo,
Gnmzdo vo
Dovrimci Mcudolodo
Kudtnlur
8u broro yor olon yoztlordon
Totihlo vo GuoumuzJo Emoki KoJ|o|ot
yoztst, Kutlu|u Cophosi'nin Morl-Nison T7 lorihli 3. Soytstndo,
Dovtimci MucoJo|oJo KoJ|o|ot yoztst,
Kutlu|u Cophosi'nin Morl-Nison T lorihli 30. Soytstndo yoytnlonmtltr.
Eri Yoytnlort, Morl 200.
3
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
Torihlo vo Gnmzdo
Emoki Kodtnlor
TT0 ytltndo Cloro Zolkin, 8 Morl gnnn dnyo omoki
kodtnlor gn olorok ilon odilmosini onordigindo, onorisi homon
kobul odilmilir. vo bu lorihlon iliboron 8 Morl gn uluslororost
bir gn olorok ozol bir yoro sohip olmulur. Kimi ovrolordo, soll
dnyo kodtnlor gn olorok kobul odilon 8 Morltn omoki, yoni
kopilolizm koullortndo olton kodtnlortn mcodolosini simgolo-
yon vo onun kurluluunun olo oltndtgt bir gn olmost byk bir
onomo sohiplir.
8 Morl, yoltn bir kodtn gn yo do dnyo kodtnlor g-
n dogil, kopilolizm koullortndo olton, omok-gcn on olvori-
siz koullordo solon kodtnlortn gndr. 8u boyuluylo, 8 Morl,
ltpkt T Moyts gibi, ii stnttntn kopilolizmo kort, somr dzoni-
no kort son kovgostntn bir simgosidir. 8ir boko doyilo, 8 Morl,
olton, omoki kodtnlortn somryo kort mcodolo gndr. 8u
nodonlo ii stnttntn, bln insonltgtn gorok vo koltct kurluluu
yonndoki lorihsol mcodolosinin bir porostdtr.
4
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
Dnyontn norosindo olurso olsun, insonltgo kort hor horo-
kolin, oizmin, trktltgtn, ulusol bosktntn kortstndo golion hor
mcodolodo kodtnlor yor olmtlordtr. Nozilor lorotndon idom
odilon Sovyol porlizonlort, Amorikon omporyolizmino kort sovoo-
rok olon violnomlt kodtnlor, Sondinonun ktzlort, Pinool diklost-
no kort dironon ilili kodtnlor, Ar|onlinin Moyo Moydont onolort,
Gnoy Arikodo trktltgo kort moydon okuyon siyoh kodtnlor vo
lkomizin kodtnlort kk bir ornoklir.
T7-T80 orostndo dovrimci mcodolonin htz kozondtgt,
lm loplumu dorindon sorsltgt, yoni bir dzono, yoni bir loplumo
duyulon ozlom iin mcodolonin yksollildigi bu donomdo kodtn-
lortmtz yorlorini olmtlor vo zorlorino don gorovi yorino golir-
mo obostno girimilordir.
Kodtnlortmtz oisllorin soldtrtlortndo dirononlordi. Soldtrtloro
vo kolliom giriimlorino kort goco gndz domodon mohollolor-
do, gocokondulordo, ohirlordo nobol lulonlordt. oltmolordo,
kovgolordo siloh lotyon, gorokligindo mormi dolduron, kovgo-
ntn on on solortndo bizzol sovoonlordt. Yonlortndo ocuklortylo
borobor polis olosunu loloyon, ponzorin onno oltlonlordt. 8oy-
kollordo on on solordo yor olonlordt. 8ulunduklort hor olondo
obrikodo, lorlodo, imololhonolordo, brodo mcodolo odonlor-
di. Cnlor grovo tkonlortn orostndo on solordo yor oldtlor. Foisl
kolliomlordo, nivorsilo koptlortndo ohil dllor. lnsonltgtn gor-
ok kurluluunun dovrimlo soglonobilocogini gordlor. 8u omo-
lo, dovrimin on solortndo yor oldtlor. Hor lrl zorlugo rogmon
dovrim yolundo yrmoklon vo ohil dmoklon bir on iin bilo
okinmodilor.
T2 Eyll oisl oskori dorbosinin ordtndon, lkodo holko
kort oslirilon ogtr loror orlomtndo gozolltno oltnonlor, on ogtr
ikoncoloro moruz kolonlor, gozolltndo locovzo ugroyonlor, po-
lis bosktnlortndo kollodilonlor orostndo yino onlor vordt. Yoldolo-
rtylo borobor cophonolori lkonincoyo kodor sovoonlor vo bu
ugurdo loroddlsz olmosini bilonlordi. Kondi olloriylo kurocoklo-
rt, insontn inson lorotndon somrlmosinin son bulocogt, inson-
lor vo cinslor orostndo hor lrl oyrtmctltgtn orlodon koldtrtlocogt
bir golocok ugruno mcodolo olmosini bilonlordi. Cozoovlori ilo-
rindo vo koptlortndo soslorini yksollonlordi.
8 Morl boylo bir gorokligin bir simgosidir.
Amo kopilolizm koullortndo olton kodtnlortn, soll ii ol-
5
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
moytp, oynt zomondo koyl vo kk-bur|uvo kosimlordo do mov-
cul olmost, ogu zomon bu gorokligin gozdon uzok kolmostno
nodon olmoklodtr. 8ur|uvo kodtn horokolinin olindo lullugu goni
propogondo orolortylo yorolltgt yopoy bir orlomdo yooron omi-
nisl horokol, kondi soylominin lm rodikolligino rogmon, bur|uvo-
zinin idoolo|ik soldtrtstntn bir porost holino golmosinin lomolindo
do bu yolmoklodtr. 8ur|uvozi, homon hor zomon, ominisl horo-
koli vo bu horokolin lm rodikol soylomini kullonorok, omoki
kodtnlortn, olton kodtnlortn kopilolizm koullortndoki sorunlo-
rtnt soyul bir kodtn sorunu holino golirmok islomilir. ogu du-
rumlordo bu yondo onomli ilorlomolor do soglomtltr.
Cncoliklo lm omoki kodtnlor, olton kodtnlor, islor ii
olsunlor, islor koyl olsunlor, islor kk-bur|uvo olsunlor, hor zo-
mon vo hor yordo bur|uvozinin kondi somrsn gizlomoyo yo-
nolon bu lrdon idoolo|ik sopltrmoloro kort durmoltdtrlor. 8u kort
duru, kodtntn, bur|uvo idoolo|isino vo bur|uvo orlomtndo yoni-
don vo yonidon rolilon boskt vo somrlmosino bir kort duruu
domoklir.
Torihlo stntlortn orloyo tkltgt ilk ondon iliboron, olton,
omok voron kosimlorin yz yzo olduklort lm insonltk dtt boskt-
lor, oynt zomondo kodtnlortn, omoki kodtnlortn yz yzo olduklort
bosktlor olmulur. Koloci loplumdo, kolo sohiplori lorotndon ko-
loloro uygulonon bosktlor, oynt zomondo kolo kodtnloro kort uy-
gulonon bir boskt olmulur. 8ir lok orklo ki, kolo kodtnlor, oynt
zomondo kolo sohiplorino yoni kololor yolilirmok durumundodtr-
lor. vo bolon kololigi kobul odon, bunu kondisinin bir kodori
gibi goron yoni vo gon kololorin yolilirilmosi, kolo kodtnlortn,
kolo omogi dttndo yopmok zorundo btroktldtklort bir loplumsol
gorov olorok bonimsolilmoyo olttlmtltr. Aynt zomondo kolo
sohiplorinin hor lrdon islogini yorino golirmoyo zorlonon kolo ko-
dtnlor, boyloco koloci loplumun srdrlmosindo, kolo sohiplori
lorotndon kondisino bonimsolilmoyo olttlon dzon koruyucu
gorovi do sllonmok durumundo kolmtlordtr. 8ir kolonin, kololik
koullortntn srdrlmosi vo korunmost iin yopocogt yo do yop-
moyo zorlonocogt hor i, no kodor loplumsol bir gorovmicosino
sunulurso sunulsun, bir insontn kondino, kondi insonltgtno kort
durmostndon boko bir onlomo golmomoklodir. llo koloci loplum-
do kolo kodtno, omogini lkolmoklon olo yklonon gorov vo
bunu yorino golirmosi iin onun zorindo yogunloltrtlon bosktntn

Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
niloligi budur. 8oyloco kolo kodtnlor, kolo sohiplorinin, ktsocost
bu loplumsol dzonin ogomon stnttntn idoolo|ik hogomonyostntn
ostl hodoi olmulordtr. 8u yzdon do kolo kodtnlortn, koloci lop-
lumdo kodtn olorok kondilorino yklonilon gorovlor, ogomon stnt-
tn idoolo|isindo, yoni dncodo rolilmi vo onlordon boklonilmi
bir loplumsol gorov gibi sunulmulur. 8u gorovindo kodtn, no
kolodir, no do kolo sohibi. C sodoco iyi yurllolor yoliliron bo-
sil bir oro, oyodtr. Cno vorilon kolo sohiplorinin tkorlortntn go-
nol tkor olorok sunulmostylo olulurulmulur. 8oyloco koloci lop-
lumdo kolo kodtnlor, kondi stnttntn bir yosi olmoklon olo bir
gorov vo bosktylo yz yzo btroktlmtltr. 8u do onun soll kodtn
olmostylo ilinlili holo golirilmilir.
Koloci loplumun oodolizmo dogru ovrilmosiylo birliklo, yoni
ogomon stnt oodol boylor, yoni loprok sohiplori, loprok ogolort,
oski loplumdon dovroldtklort miroslo yolo koyulmulordtr. Arltk,
bosil bir olol, oro, mol gibi gorlon, oltntp-soltlon kololor yorino,
doho ozgr, sodoco loproklo birliklo oltntp-soltlobilon sorlor,
koyllor vordtr. 8u stnt, oodol boylorin ogomon olduklort loplum-
sol dzonin somrlon kosimi olorok, kodtnt vo orkogi ilo vor ol-
mulordtr.
Ttpkt koloci loplumdo oldugu gibi, oodolizmdo do kodtntn
yori, lorlodo, bohodo, ogtldo oltmok, loprok sohiplori iin
oltmokltr. Ancok kodtn, koyl kodtn, oynt zomondo kodtn olo-
rok yoni loprok kololori yolilirmoklo ykmldr. Tm ilor iin-
do vo ilorlo birliklo ocuk yopmok vo onlort bylmoklo gorov-
londirilmilir. Strltno boglodtgt ocuguylo opo yopon, hormon
yorindo olton kodtn hop oynt somr orktntn iindodir. Erkok
sorlor gibi, kodtn do loproklo oltntp-soltlobilindigi iin, ocuk do
loprok sohibinin moltdtr. Dogol olorok kodtn, loprok sohibi iin
sogltklt yoni loprok kololori yolilirmoklo ykmldr. Aksi holdo
cozolondtrtlmost ilon bilo dogildir. Cyso, on olvorisiz koullordo
byllmoyo olttlon ocuklor orostndo olm oronlort gnmz-
lo ktyoslonmoyocok kodor oklur.
8oylo golmi-boylo gidor kovroyttylo hibiroyi sorgulo-
yomoyon kodtntn bu yoni kololigi, yorloik yoomtn golimosiylo
birliklo, ovdo orkogin, loprok sohibinin molt olmoklon olo bir do-
gori olmoyon koyl orkogin hizmolisi olmost bolirginlomoyo bo-
lomtltr. Erkok, loprok sohibinin moltdtr vo kodtn ovdo loprok so-
hibi odtno onun moltnt korumoklo ykmldr. Soboh lorlodo,
7
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
bohodo doho vorimli oltmost sohibino doho iyi hizmol olmosi
iin orkogin hizmolisi ktltnmtltr kodtn. Erkogin iziki glorinin
ok doho ozlo gorokli oldugu bu loplumsol dzondo, orkogo goro
iziki olorok doho zoyt olon kodtno biilon bu ilov, bolirgin biim-
do kodtntn kodtn olmostndon koynoklonon bir durumdur.
llo kopilolizmo dogru ovrilon lorih sohnosindo kodtntn ko-
dtn olorok yoni vo ok hizmolloro srlmosi, oodolizmlo birliklo
doho do bolirginlomosi yoni idoolo|ik sopltrmolortn do orloyo
tkmostno nodon olmulur. vo kodtn bu donomdo ovolyonin
plolonik oktntn nosnosi olorok sunulmulur. 8u ogtn lm so-
nol rnlorindo kodtno vorilon dogor, hop onun kodtn olmostylo
yz yzo btroktldtgt loplumsol bosktntn vo ozilmiliginin gizlonmo-
sinin iodolori olmulur. 8oyoz ollt ovolyonin kodtntn kurlortctst
olorok sunulmost, oynt zomondo bur|uvozinin oodolizmdon dov-
rolocogt lomol mirost olulurmoklodtr.
vo kopilolizmin lorih sohnosino tkmostylo birliklo, loprok
kololori, kopilolislin crolli kololori holino goldilor. Arltk iilor, bir
kolo gibi oltntp-soltlmtyorso do, kopilolislin olindo lullugu poroylo
oltntpsoltlobilon bir omok-gc sohibi olorok kondisini yoom boyu
kopilolislo bogloyon boglorlo boglonmtltr.
Amo bu ondon iliboron lorih sohnosindo yor olon crollio-
mok, lorihin yonidon biimlondirilmosinin do koullortnt yorolmtltr.
Adtno prololoryo dodigimiz ii stntt, stnt olorok lm oglortn
golirdigi lm pisliklordon hokstzltklordon, bosktlordon vo somr-
lordon kurluluun iodosi olmulur. Kodtn sorunu ilo birliklo doho
nico sorunlortn, bu donomdo vo bu loplumdo orloyo konulobilin-
mosinin vo ozmlorinin lorlttlobilinmosinin gorokligi do burodo
bulunmoklodtr. Arltk prololoryo, yoni ii stntt, kodtn vo orkogiy-
lo, insonltgtn kondi kodorlorini kondilorinin yopocoklort bir ogtn
bolongtct olmulur.8u yoni og, insontn bilorok, isloyorok, yoni
bilinlo, kondi sorunlortnt olo olobilocoklori vo kondi irodoloriylo,
bilinloriylo ozobilocoklori bir ogdtr. vo kodtn sorunu, olton,
omok voron kodtnlortn sorunu do bu lorzdo ozmlonobilocok
sorunlordon birisidir.
8iroz yoktndon boktldtgtndo, kopilolizm koullortndo crol-
li-omogin durumu olo oltndtgtndo kodtn sorununun do lorihsol
ovrimi onlotlobilinmoklodir. vo orltk kopilolizm, lm donomlorin
golirdigi sorunlortn on hod sohoyo tkltgt vo ozmnn kotntl-
moz holo goldigi loplumsol dzondir.
8
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
8u loplumsol dzondo, hor sorun gibi kodtn sorunu do
yoktct holo golmilir. Arltk kolodon, sorlon orklt bir stnt vordtr.
8u stnt, sodoco kondi omok-gc ilo yoomtnt srdrmoklodir.
8u stnt iin mlk odinmo sodoco bir yontlsomo vo oldolmodtr.
8u stnt, lm dogorlorin yoroltctstntn omok oldugunun gorokligi-
dir. Ktsocost, ii stntt, stnt olorok hor lrdon ozol mlkiyolin kor-
tstndodtr. Cnun iin lok bir dogor vordtr. Emok.
llo bu dogor, yoni omok, ii stnttntn bir niloligi olorok
lm loplumsol sorunlortn do ozm biimini bolirlomilir. Arltk
omogo doyonmoyon hibiroy kondisini vor odomoz. vo kodtn ilo
orkogin ilikisi, burodo sodoco omogo doyontr. Kortltklt vo oil,
ozgr koullordo vorilon omoklir ki, onlortn sovgisini, ilikisini bo-
lirlor. Eviindon, sosyol ilikiyo kodor hor yordo vo hor oydo omok
goorlidir. Prololoryo iin hoztr hibiroy yoklur. C horoyi omogi
ilo yorolmok vo yorolltgt omok rnlorino sohip tkmok durumun-
dodtr.
llo kopilolizm koullortndo orloyo tkon bu yoni stnt, yoni
prololoryo, oynt zomondo kopilolizmin mozor koztctstdtr. Tm go-
miin pisliklorini kopilolizmlo birliklo lorihin oplgno gomocok-
lir.
Nodir prololoryontn lorihin oplgno gomocogi kodtn soru-
nu
Stntlortn orloyo tkltgt ondon iliboron, ogomon stntlortn
somrlonloro, ozilonloro biligi lm loplumsol rollor, hor zomon
kodtno oyrt biimdo vo doho do ogtr biimdo yonstmtltr. Kodtn,
sodoco bir kolo, sor yo do ii olorok btroktlmomtltr. Kodtn hor
zomon vo hor yordo, kodtn olmostndon golon ozolligi ilo zoro
moruz btroktlmt, boyun ogdirilmilir. Erkogin iziki slnlg,
kodtntn boyun ogdirilmosindo bir oro olorok kullontlmtltr. So-
bohlon okomo lorlodo omok lkolon orkok koylnn, yonidon
kondi omogini rolobilmosi iin, kodtn ovdo hizmolkr olorok kul-
lontlmoyo zorlonmtltr. Cyso oynt kodtn, lorlodo, orkogin yontn-
do, omok do lkolmilir. Ezilon vo somrlon stnttn orkoklorino,
ogomon stntlor lorotndon bu bir hok gibi goslorilmilir. 8u
okildo orkogo vorilon hok, oynt zomondo ozilon stntlortn kondi
ilorindo kondiloriylo oltmolortntn bir oroct olorok kullontlmtltr.
Cyso ogomon stntlortn omolort, omok-gcn on ucuzo mol ol-
mok vo on vorimli biimdo kullonmokltr. Cnlortn zonginliklorinin,
ogomonliklorinin roholltklortntn lok yolu budur. vo kodtn, hibir

Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
crol odonmoksizin, omoki orkogin somrc stntloro doho ucuzo
mol olmostnt sogloyon bir oro holino golirilmilir.
Fobrikodon posost tkmt bir holdo ovo golon ii orkok,
ovdo kondisino sodoco bir imzoylo (kimi durumlordo sodoco bir
imomtn duost} boglonmt hizmolkrtn sunocoklortnt vo sunmok
zorundo olduklortnt bilorok yoomok durumundo btroktlmtltr. vo
kodtn, dogdugu ondon iliboron sodoco bu loplumsol gorov iin
yolilirilmilir. vo yzytllordtr ogomon stntlortn bilo isloyo srdr-
dklori kodtn-orkok ilikisi yonidon yonidon vor odilmilir.Amo
kopilolisl bir yordo dur durok bilmoz. Ttpkt obrikodoki mokinolor
gibi, kopilolisl do srokli krtnt orltrmo poindodir. Cnun lok omoct
krdtr vo bunu losorlonomoyocok kodor sl boyulloro tkormok
islor. vo o ondon iliboron kodtn omogi do crolli-omok holino
donlrlmlr. Doho dno kodor, orkok iiyo, bokmoklo y-
kml oldugu oilosini on oll dzoydo goindirocok kodor crol
vormok durumundo olon kopilolisl, oilonin hor ordini crolli-omok
unsuru holino golirorok, crollori ozollmontn yolunu bulmulur.
Kodtn omogi vo ocuk omogi kopilolislin on son goz dikligi omok
olorok dovroyo sokulmulur.
vo kodtn, kopilolisl lorotndon onco oviinin dogol bir uzon-
ltst gibi gozkon, kodtntn kodtn olorok yopmok zorundoymt gibi
sunulon iin bir uzonltst gibi gornon ilordo oltltrtlmoyo bolo-
ntlmtltr. vo horkosin do ok iyi bildigi gibi, bu i lokslil olontndo
diki ii olorok orloyo tkmtltr. Dno kodor ii orkogin oldtgt
dk crollo goinobilmosi iin kodtno vorilon bir gorov, yoni
olbisoyi kondi omogi ilo dikmosi, oski olbisolori yomomost vb. ilor
iin ogrolilon diki dikmo, diki mokinost kullonmo, imdi kopilo-
lislin konoksiyon oloyosindo yo do obrikostndo kr goliron bir i
holino golirilmilir. Kodtn, bu i iin vorilobilinocok on dk crollo
oltltrtlmoyo bolonmtltr. li oilosinin olino goon poro loplo-
mtndoki orlt, ii oilosinin kopilolislo oltltgt zomontn orlmostylo
birliklo olmulur. Arltk orkok iinin doho dk crollo doho uzun
oltltrtlomodtgt koullordo oin omogi dovroyo sokulmulur. Amo
golimo hi do kopilolislin boklodigi gibi olmomtltr. Kodtn iilor
do somrldklorini onlomoyo bolomtlor vo orkoklori gibi kondi
omok-glorini on olvorili koullordo vormok bilincino ulomtlor-
dtr. Arltk onlor do sondikontn no oldugunu, grovin no io yorodt-
gtnt ogronmilordir. vo bu ondon iliboron, islor orkok iiylo birliklo,
islor kondi bolortno kopilolislo kort mcodoloyo bolomtlordtr.
T0
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
Amo kodtn iilor bununlo do kolmomtlordtr. Arltk kondi
omok-glorinin bilincindo olduklortndon vo kondilori do omok-
gc lkolliklorindon, sodoco ii orkogin hizmolkrt olmoyo bo
koldtrmtlordtr. Cnlor iin, hor ii, cinsiyol oyrtmt yopmokstztn
iidir vo hor birinin omok-gc oynt biimdo kopilolisl pozordo
dogorlondirilmok durumundodtr. 8oyloco kodtn iilor, ilo vo crol-
lo cinsiyol oyrtmctltgtno kort mcodolo bololmtlordtr. Eil io-
oil crol, kodtn omokilorin dilindo kondi gorokligini bulmulur.
Kodtn ii yzytllodtr kondisino biilmi loplumsol gorovo
kortdtr orltk. Evdo ocuk bokon, yomok yopon bir olol gibi gorl-
moyo bokoldtrmtltr orltk. Yzytllordtr orkok ii diyo kodtndon uzok
lululon ilordo oltltrtlorok bunun bir oldolmoco oldugunu goron
omoki kodtn, oynt zomondo oviinin sodoco kodtn ii oldugu ok-
lindoki oldolmoyo do konmoz olmulur. vo orkogindon horoyi
birliklo poylomoyt islomoklodir orltk.
Amo yino do yoomok iin oltmok durumundodtr omoki.
Kodtn omoki do, ltpkt orkok omoki gibi oltmok zorundodtr.
Kopilolislin kondisino doyolltgt on dk crollo do olso oltmok
durumundodtr. vo bu zorunluluk, yoni sorunlort do boroborindo
golirmilir. Arltk bir ii olorok kodtn, kopilolislin doyolltgt oltmo
koullortndo lm omok-gcn horcomok zorundodtr. Evo o do
yorgun vo bozmi olorok golmoklodir. Evdo sodoco dinlonmok
zorundodtr, oksi holdo orlosi gn obrikodo, i yorindo kopilolis-
lin islodigi gibi oltomoyocokltr vo bolki do bundon doloyt ilon
tkorltlocokltr. 8unun korkusuylo omoki kodtn ov yoomtntn lm
insoni yonlortnt dtlomok zorundodtr. Arltk onun iin ocuklor,
horhongi bir nosno gibidir. Kimi zomon onlortn ho grlllorino
bilo doyonomoz olmulur, ocuklortntn grlll noolorini poyloo-
moz olmulur. vo bu yzdon onloro sorl dovronmok durumundo-
dtr. vo ocuklor onno sovgisinin gorokligini yoomodon bymok
durumundodtrlor. Kodtn, iino girdigi srolo, kondino, kondi por-
ostno yobonctlomoklodtr orltk.
8u durum, kopilolisl loplumun hor olontndo kondisini gos-
lorir. Pozor iin rolimin boy goslordigi hor lkodo, sodoco ii
stnttndo dogil, koyl vo kk-bur|uvo kosimlorindo do, kodtn oynt
durumu yoor. Kimi durumdo kortlortndo dogrudon kopilolisllor
bulunmoz. Ancok omporyolisl-kopilolizmin doyolltgt rolim ilikilori,
bu kosimlori do ii stnttylo oynt konumo golirir. Dogol olorok
do kodtnlortn kodtn olorok yz yzo olduklort sorunlor do, or-
TT
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
ptlmolor do bonzolir.
llo bu ondon liboron, bur|uvozinin lm idoolo|ik propo-
gondo orolort olonco htztylo dovroyo giror. olton kodtnlortn
kondi yozgtlortnt dogilirobilocoklorinin orktndo olon bur|uvozi, bu
propogondo orolortylo, sorunu olmodtk nokloloro dogru ok-
moyo olttr. Kimi durumdo, sorunu, oilo ilikilorinin bozulmostno
doyondtrorok, oilonin ycollilmosi propogondostnt yopor. 8unun
bir io yoromodtgtnt gordgndo, kodtn sorununu yoltn bir kodtn
sorunuymucostno, yoni kodtnt loplumsol ilikilordon oyrtymt gibi
olo oltnmostno yonolir. 8unu yoporkon, kodtnlortn strodon loplum-
sol iliki iindo kortloltklort ktsmi sorunlort ozor gornmoyo ozon
goslorir. 8u omolo yosolor tkorltr, dornoklor kurulmostnt lovik
odor. Gorok omo, kodtntn kurluluu ilo kopilolizmin ytktlmost
orostndoki dogrudon ilikinin gorlmosini ongollomoklir. 8unun
iin, yor yor sosyolisl lkolordo rovizyonizmin yorolltgt bozulmolo-
rtn gornllorini kullontr. vorilmok islonon, kodtntn kurluluunun
sosyolizmdo olmodtgt, sodoco kondi kondino, yoltn bir biroy olo-
rok kondini kurlorobilocogidir. 8urodo, kodtn, omoki kodtn konu-
mundon tkorltlmoklo, yoltn bir kodtn olorok orkok dnyostntn
kortstno konulmoklodtr. Yzytllordtr ogomon stntlortn, ozilon st-
ntlortn orkoklorinin omok-glorini on ucuzo mol odobilmok iin,
kodtnlor zorindo uygulodtgt loplumsol zor ilo birliklo idoolo|ik
olorok olulurulon orkok-ogomon bokt otstntn rnlori do kullo-
ntlmtltr. Czolliklo kodtnlortn cinsol molo olorok kullontmt vo kul-
lontlobilocogi imgosinin yorolltgt sorunlor vo sulor, kodtntn soll
kondino yonolmosi vo kodtn sorununu loplumsol dzondon oyrty-
mtcostno dogorlondirilmosi iin biror oro olorok kullontlmoklo-
dtr. Amo loklir. Kodtn, stntsol konumuno boktlmokstztn, horyordo
kodtn oldugu oklindoki yontlsomontn hor no pohostno olurso
olsun srdrlmosi vo srokli vor odilmosidir. vo boyloco omoki
kodtnlortn bur|uvo kodtn horokolino yodoklonmosi soglonobilmok-
lodir.
Fominizm olorok ominizm, ilo bu noklodo kopilolizmin
con simidi olmulur. Fominisl horokolin lorihsol koklorinin ozilon
stnt horokolindo olmostno rogmon, bur|uvo ominisl horokolin
bur|uvo dovrimlori donomindon golon kokloriylo birlolirilorok bug-
nk durumuno golmilir. Dogol olorok yoltn bir ominisl horo-
kolin iorobilocogi lm bur|uvo ozolliklor bu horokol iindo kondisini
yonidon biimlondirmilir. Sonu iso, kk-bur|uvo hoyollordir.
T2
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
Son ytllordo bolo Avrupo vo A8Ddo gorlon ominisl ho-
rokolin, lkomizdo do bolli bir orglllg movcullur. Fominisl horo-
kol hor no kodor kodtn hoklortnt golilirmo vo korumo omoctndo
gozkyorso do, bu horokolin ozndo kodtn sorununu stnt m-
codolosindon oyrt bir sorun olorok olo olmok vo kodtntn mco-
dolosini stnt mcodolosindon oytrmok, oyrt lulmok bulunmoklodtr.
8oyloco gorok ominisllor, gorokso do sol ominisllor m- codo-
loyi orkokloro kort bir dmonltk vo onloro kort bir mcodolo
dzoyino indirgomoklodirlor. Fominisllor bln bunlort yoporkon
movcul okonomik vo loplumsol dzonin dogimozligindon horo-
kol olmoklodirlor. 8u boglomdo do, kk-bur|uvo roormisl bir
dnyo gorno donk dmoklodir.
Movcul loplumsol vo okonomik dzon iorsindo oltnocok
bir dizi loplumsol, okonomik, hukuki, sosyol vo siyosi lodbirlorlo
kodtnlortn ovdo, ilo, bulunduklort hor olondo yoom koullortnt
gorocoli olorok iyilolirmok mmkndr. 8unun gorocoli bir kozo-
ntm olocogtntn bilinciylo, hoyoltn hor olontndo bolo omoki ko-
dtnlor olmok zoro lm kodtnlortn durumunun iyilolirilmosi iin
mcodolo odilmoli, kozontmlortn stntrlortnt gonilolmok iin olttl-
moltdtr.
Ancok hor kouldo u hibir zomon unululmomolt vo srok-
li olorok bilindo lotntlmoltdtr.
Kodtn sorununun gorok onlomtylo ozm vo kodtntn ni-
hoi olorok kurluluu, oncok vo oncok kopilolizm ytktltp yorino sos-
yolisl dzoninin kurulmostylo mmkn olocokltr. Doloytstylo kodtntn
kurluluu lm loplumun kurluluuylo borobor gorokloocoklir.
8u lorihsol gorok, oynt zomondo kodtnlortn dovrimci m-
codoloyo koltltmtntn do lomollorini olulurmoklodtr. Kodtn olmo-
ntn, omoki kodtn olmontn yorolltgt sorunlortn bilincindo olon dov-
rimci kodtnlor, dovrim mcodolosindoki koltltmlort vo kororltltklo-
rtylo, oynt zomondo orkok ogomon bir zihniyolin ilk ytktctlort ol-
mok durumundodtrlor. Emporyolisl hogomonyo olltndoki bizim gibi
lkolordo dovrimci mcodolonin Cnc vo Holk Sovot srocindon
goorok zooro uloocogt gorogi, dovrimci kodtnlortn oynt zo-
mondo uslo bir sovot olmolortnt goroklirmilir. vo boyloco lm
stntlt loplumlortn lorihindon golon bir dogmo do, yoni sovotn
soll orkok ii oldugu orptlmost do yorlo bir olmoklodtr.
llo violnomdoki kodtn gorillolor, Nikoroguontn kodtn
komulonlort, Kbontn kodtn suboylort vb. bunun otk ornoklori-
T3
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
dir. Yoldolortylo Lolin-Amoriko doglortndo sovoon ktr gorillo so-
votst dovrimci kodtnlor, Filislinli kodtn gorillolor, Trkiyo loprok-
lortndo son noosino kodor sovoon dovrimci kodtn gorillolor,
kodtntn kurluluu ilo loplumsol kurluluun oyrtlmozltgtntn bilinci-
dirlor.
Tm bu lorihsol goroklor otk bir biimdo orlodo bulunur-
kon, lkomizdo golion oriolt oktmlorlo birliklo, kodtn sorunu vo
kodtntn kurluluu sorunu yonidon gncollomilir. Pooh Porlisinin
hkmol olmostylo birliklo oriolt kosimlorin soslorini doho do
yksollmolori vo hor orlomdo vo yordo oriol hkmlorindon soz
olmolori, kotntlmoz bir biimdo oriol iindo kodtnlortn konumu-
nu ono tkorlmtltr. Tosoddr strodon bir bo orls gibi sunon
oriolt kosimlor, lm soylomlorindo orloyo koyduklort oriolt i-
kirlorlo kodtnlortn loplumsol konumunu hodolomoklodirlor. lko-
mizdoki kk-bur|uvo muholool horokolinin oriol kortstndo ko-
dtntn durumuno ilikin lm koskin soylomlorino rogmon, orioltlo-
rtn bu yondoki oylomlori kortstndo hibiroy yopocok durumdo
dogillordir. Son gnlordo stkco soz odilon oskori mdoholo olo-
stltklort ozolliklo bu kk-bur|uvo muholoolin orosizligini goslor-
moklodir.
orioltlortn losollrdon ok oliligo, kodtntn oltmo olo-
ntndon tkorltlmostno kodor pok ok olondo kodtnlortn bugnk
loplumsol durumlortnt dogilirocok vo gorilolocok bir soylomlo gn-
domi bolirlomolori, kodtn sorununu boylosino on plono tkorlmo-
lort, orioltltgtn blnsol bir loplumsol dzon dncosini gizlon-
mosino hizmol olmoklodir. Loiklik zorino kodtnlordon golon
lopkiloro, yoptlon prolosloloro rogmon, oriolt kosimlorin kodtn-
loro yonolik uygulomolort on plondo lulmo obolort otrltct dogil-
dir. Kk-bur|uvo oydtnlortntn orioltlortn kodtnlort hodoloyon
soylomlorinin poino loktlorok, kodtnlortmtztn goriyo gidii kobul
olmoyocoklori yonndo otklomolordo bulunmolort, orioltlortn
yopmok islodiklorino hizmol olmoklodir.
u kosinkos bilinmok zorundodtr. 8ugn lkomizdo byk
bir okonomik buhron yoonmoklodtr. 8u okonomik buhron, bir
yondon isizligi orltrtrkon, digor yondon oltmo olontndo byk
bir boskt vo somr orloyo tkormoklodtr. T80 sonrostndo ibir-
liki lokolci bur|uvozinin doho ucuz omok-gc ihliyoctnt kortlomok
vo ozolliklo ihrocolo yonolik soklorlordo ok doho ucuz omok-gc
sogloyobilmok iin yogun bir biimdo kodtn omogi kullontmtno
T4
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
yonolinmilir. 8u durum, kodtnlortn doho yogun oltmostnt goli-
rirkon, oynt zomondo on olumsuz koullordo oltmolortnt golirmi-
lir. Aldtklort crol olobildigino dklr.
T80 sonrostndoki bu golimonin yorolltgt digor durum iso,
kodtntn oltmoyo yonolmosiylo birliklo, oilo ilikilorinin golonok-
sol konumundon tkmost vo oilo ilikilorinin lom bir bolirsizlik ii-
no srklonmosi olmulur. 8oonmolordo gorlon orltlor vo oilo
ii oltmolortn yogunlomost, lmylo kodtntn T80 sonrostndo
ucuz omok-gc olorok sonoyi vo hizmollor soklorndo oltmoyo
bolomostylo birliklo golimilir. Sozcgn lom onlomtylo, oilo
kurumu, golonoksol yoptst iorsindo kondisini yonidon rolomo-
moklodir. 8u durum, oilo iorsindo, hom orkogi, hom do kodtnt
yogun bir biimdo olkilomoklodir. vo ogu durumdo, bu soru-
nun, yoni oilo ilikilorinin golonoksol yoptstndon uzoklomostntn
nodoni olorok kodtntn oltmost gorlmoklodir. Digor yondon
kodtn iso, bir yondon on olumsuz koullordo vo on dk crollo
oltmok durumundoykon, digor yondon oviinin golirmi oldugu
zorunluluklort srdrmoyo dovom olmoklodir. Kodtn do, oltmok
zorundo kolmostnt bu durumun nodoni olorok gormok ogilimin-
dodir.
Digor yondon, okonomik, loplumsol vo siyosol bunoltmtn
gidorok dorinlomosi, ozolliklo loplumsol ilikilor olontndo byk
bir bozulmo vo rmo yorolmtltr. Homon horkos, oski donomin
inson ilikilorini oromoklo vo movcul ilikilordoki ohlokstzltkloro,
yozlomoloro, rmoloro kort lopki duymoklodtr. Czolliklo ko-
dtnlortn oilo yoomtndo kort kortyo olduklort olumsuzluklor orklt
oroytlor gndomo golirmoklodir.
llo bu ilikilor vo olikilor iorsindo, oriolt kosimlor, bir
yondon okonomik buhront sono ordirocoklori propogondostnt yo-
porkon, digor yondon kodtnt oltmoklon kurlorocoklortnt ilon
olmoklodirlor. Kk-bur|uvo oydtnlortntn lm soylomlorino kortn,
orioltlor, kondi gorlorini bir bln olorok vo lok lok biroyloro
gidorok onlolmoklodtrlor. 8oyloco bugnk okonomik vo loplum-
sol ilikilor iorsindo iyico bunolmt vo orosizligo dm kodtn-
loro yoni bir tkt sunmoklodtrlor. Sunulon bu tkt, oskiyo du-
yulon ozlomi yonstlmoklodtr vo gnmzdoki hor lrl ohlokstz-
ltk, yozlomo vo rmo orlomtndo olkili olmoklodtr. oriolt ko-
simlor, bir boktmo T80 sonrostndo bir sro olkili olon ominisl
vo sol soylomin okliklorini bimoklodir. Kodtnlortn kurluluunun
T5
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
okonomik bogtmstzltklortnt oldo olmoloriylo soglonobilocogino ilikin
gonol bolirlomoyi, kodtnlortn T80 sonrostndo ibirliki lokolci bur-
|uvozinin ucuz omok-gc koynogt olorok kullontlmost iin olt-
molort gorokligi oklindo strodonloltron ominisl soylom, ilk do-
nomdo oltmok durumundoki kodtnlor iin bir goroko olmuso
do, oltmo koullortntn kollg, oltnon crolin dklg, lop-
lumsol ilikilordoki yozlomo vo oilo ilikilorindoki bozulmo ilo bir-
liklo lom bir tkmoz yorolmtltr. lkomizdoki kopilolizmin kondi i
dinomigi ilo golimomosi, kotntlmoz olorok bu golimolor kortstn-
do dzon ii tkt noklolort orloyo tkmostnt ongollomilir.
llo oriolt kosimlor, bu tkt noklolortntn olmodtgt koul-
lordo olkili olmoyo bolomtlondtr. Dovrimci mcodoloyo kort oisl
milislordon sonro yoni bir g olorok bizzol oligori lorotndon
orgllonmosino izin vo olonok vorilon oriolt kosimlor, kodtn soru-
nu bolo olmok zoro, lm digor loplumsol sorunlordo orloyo t-
kocok lopkilori yonlondirmoyo bolomtlordtr. 8ugn oriolt ko-
simloro kort goslorilon lopkilordo gorlon tltmltltklortn orkostndo
yolon bu goroklordir.
orioltltgtn golimosi, kotntlmoz olorok kodtnlort olkiloyo-
coklir vo onlort oodol ilikilor iino hopsodocoklir. Ancok buno
kort durmok vo kodtnlort uyormok iin, oncoliklo kk-bur|uvo
oydtnlortntn soyul kodtn hoklort vo hukukuylo ilinlili soylomindon
uzok durmok gorokmoklodir. Cnlortn dilindoki loiklik ilo domok-
rosi, sodoco kk-bur|uvo hoyoli olorok vordtr. Dini idoolo|iylo,
dini oloriloylo, dini lomolloro doyolt dovlol onloyttylo kosin vo ni-
hoi bir hosoplomontn yoptlmodtgt lkomizdo, kkbur|uvo ho-
yollori orioltltgt glondirmoklon boko bir io yoromoyocokltr.
Tm bu orlomdo, kodtnloro don gorov, kondi sorunlo-
rtnt, gorok oltmo yoomtndo, gorok oilo ilikilorindo, gorokso
loplumsol ilikilor olontndo kort kortyo olduklort sorunlortnt, lop-
lumsol dzonlo boglonltlt olorok kovromok vo kovrolmok olmoklo-
dtr. Aksi holdo, kondi sorunlortnt dor ovrolordo vo lokil olorok
dilo golirmoklo yolindiklori sroco, bu ovrolordo olkili olobilon
orioltlortn olkisindo kolmolort kotntlmoz olocokltr. 8u golimo,
bolki ktso donomdo lkodoki dzonin orkltlomostnt yo do oriol
dzonino donmosini golirmoyocokso do, uzun donomdo oriol-
tlortn olkisi olltndo kolmt kodtnlortn yoni bir kuogt yolilirocogi
unululmomoltdtr.
vo hor zomon oldugu gibi, kodtnlortn gorok kurluluu dov-
T
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
rimlo olonokltdtr. orioltltgtn kortstndo kodtnlortn olkili olobil-
mosinin yolu, dovrimci bokt otst ilo oloylort losbil olmok vo buno
uygun ozmlori kovromoklon gomoklodir. oltmo yoomtndo
kortlotlon sorunlordon loplumsol ilikilor olontndoki yozlomoyo
kodor lm sorunlortn koynogtntn loplumsol dzondon koynoklon-
dtgt gorldg sroco, hibir g kodtnlortn kondi kurlululortno
yonolik oylomlorindon uzok lulomoyocokltr.
T7
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
"KoJ|o|ot kol||moks|z|o gotok kil|o hotokoli o|omoz".
8u soz, homon homon horkos lorotndon stkco lorkrorlonon
sozlorin botndo golir. Kodtnlortn, dovrimci mcodolodoki roln
vo yorini ozl bir biimdo onlolon bu sozn boylosino yoygtnltgo
sohip olmost, oynt zomondo movcul loplumsol ilikilor iorsindo
kodtntn srokli olorok ikinci plondo lululmostno kort duyulon bir
kort duruun do iodosidir. Toplumun yortstnt oluluron kodtnlo-
rtn, loplumsol ilikilor olont iorsindoki yori, hor no kodor ikincil
lululuyorso do, homon hor zomon onlortn bolirlodiklori yo do bo-
lirloyici olobilocoklori bir sro movcul olmulur. Dovrimci mco-
dolonin, oynt zomondo, kodtnlortn loplumsol ilikilor olontndoki
ikincil lululmostno kort bir bokoldtrtyt iodo olmosi, hor zomon
kodtn sorunlortno yoklotmlortn sol bir gornmo sohip olmostnt
golirmilir. lslor strodon bir kodtn loplulugunun ilikilori olo oltn-
stn, islor ominisl horokolin yoklotmlort olo oltnstn, gorlocok ilk
orlok yon, sol bir soylomo sohip olmolortdtr. Ancok sorunun
ozno dogru inilmoyo bolontldtgtndo, sosyolisl horokolin dttndoki
lm kodtn horokollorinin sol soylomlorino kortn, sosyolisl horo-
kolin kodtn sorununu olo olttno vo yoklotmtno kort olduklortnt
gormok olonokltdtr. 8u kort olu, lomol olorok, kodtntn sorunun
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
T8
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
ozmnn dovrimin goroklolirilmosino boglonmostndo loplon-
dtgtnt do soylomok pok yonlt olmoyocokltr.
Kodtnlortn gorok kurluluu soz konusu oldugundo, bu gor-
ok kurluluun, stntlortn orlodon koldtrtlmost ilo olonoklt oldugu
bilimsol bir goroklir. Ancok stntlortn orlodon koldtrtlmostntn gor-
okliginin uzun bir lorihsol sroci iormosi ilo kodtn sorunu gibi
pokok loplumsol sorunun gncolligi orostndoki orkltltk, kotntl-
moz olorok, gncolin olo oltnttnt vo gncol olorok ozmlonmosi
gorokligini dnmo oltkonltgt yorolmtltr. Dovrimin olost bir go-
cikmosi ilo, loplumsol sorunlortn gncolligi orostndoki kortlltk, oynt
zomondo oilli kodtn orgllonmolorinin dovrim mcodolosi dttndo
orloyo tkmostntn nodoni olmoklodtr. Yoktndon boktldtgtndo gor-
locoklir ki, dovrim mcodolosinin olost gocikmosi, sodoco dovrimo
yonolik ooliyollorin yolorinco yrllmomosinin, dovrimci gorovlo-
rin yorino golirilmomosinin bir sonucudur. nk omporyolizm ko-
ullortndo sislomin blnndo dovrimin olobilmosi iin gorokli nos-
nol koullor movcul vo olgundur. 8ln sorun, oznol koullortn
yoroltlmost vo bu koullortn yoroltlmtltgtno boglt olorok dovrim
iin sovoo girilmosindodir. 8u nodonlo do, sorunu soll kodtn soru-
nu ilo stntrlt olorok koyorsok, kodtn sorunun gncolligi, kotntl-
moz olorok dovrimci mcodolonin golilirilmosi vo yoygtnloltrtlmo-
stntn gncolligi ilo oktltgtnt gorrz.
Evrim vo dovrim oomolortntn i io goligi bizim gibi lko-
lordo, bu iki gncolligin birlolirilobilmosinin olonoklt olmost, kot-
ntlmoz olorok kodtn sorunun konuluunu dovrimci mcodolo ilo
blnlolirmoklodir. (phosiz oynt durum, ovrim vo dovrim oomo-
lortntn birbirindon kosin izgilorlo oyrtlobildigi kopilolizmin i dino-
miklo goliligi lkolor iin soz konusu dogildir. 8urolordo, uzun
sron ovrim oomost, oynt zomondo kodtn sorunun movcul lop-
lumsol ilikilor iorsindo donlrlmosini omoloyon orgllonmo-
lorin ono tkmostnt golirmoklodir. 8u do, kodtnlort roormisl bir
ooliyol iorsino sokorok, sorunun dovrim sorunu ilo boglortntn
kurulmostnt ongollomoklodir.}
T5-80 donominin goslordigi on onomli gorok, dovrimci
mcodolonin kodtnlor orostndo orlon bir olkinligo sohip olobil-
digi vo bu olki iorsindo kodtnlortn oilli sorunlortntn ozmlono-
bildigidir. Dovrimci mcodolonin golimosiylo birliklo orloyo tkon
goni ilikilor ogt, kodtn sorunun on onomli yontntnt oluluron
ikincil lululmulugun vo bunun rn olon oogtlonmo, iddol vb.
T
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
uygulomolortno loplumsol bir kort tkttn orgllonmosini mm-
kn ktlmoklodtr. Dovrim mcodolosinin goliligi koullordo kodtn-
lortn olkin koltltmt vo bu koltltm orovosindo kondi sorunlortntn
olkin bir ozmnn gncollolirilmosi, mcodolonin dovrimlo zoo-
ro uloltgt koullordo ok onomli bir olonogtn orloyo tkmostnt
golirobilocogi otkltr.
Ancok T2 Eyll oskori dorbosi ilo birliklo dovrim mcodo-
losinin onomli dorbolor olmost, killosol oloklo koytploro ugro-
most, kotntlmoz bir biimdo, kodtn sorunun gncolligini vo dzon
stntrlort iorsindo olo oltnttnt yonidon ono tkorlmtltr. T2 Eyll
sonrostndo orloyo tkon bir dizi ominisl yoztntn kondisi do bu
ono tkttn iodosi olmulur. Ancok orodon goon zomon, lko-
mizdoki ominisl horokolin olkisizlomosini vo gidorok do loplum-
sol olondo onomini yilirmosini golirmilir. 8u olgu, kondisini hor
zomon sol soylomlo iodo odobilon kodtn horokolinin dovrim
mcodolosindon vo onun yorolltgt yoni loplumsol ilikilordon g
oldtgtntn gorokligi olmoklodtr. Kondisini ominisl olorok kobul
odon kodtnlortn, bu gorogin dttndo bir horokol olulurmo
giriimlorinin ktso omrl oluunun nodoni do bu olmulur.
Torihsol olorok binlorco soor lontllondtgt gibi, dovrim m-
codolosi, okonomik, loplumsol, siyosol, kllrol hor olondo lop-
lumsol ololirinin yoygtnlomostnt golirmoklodir. 8oylosino bir or-
lomdo, kodtn sorunu do dohil, pokok sorun gncolloobilmoklo
vo kondisinin ozm olonoklortnt somulloltrobilmoklodir. 8u no-
donlo, ktso omrl kodtn horokollorinin yorinin uzun soluklu bir
orglllgo donlrlobilinmosinin on koulu, dovrim mcodolo-
sinin yksollilmosi olmoklodtr. llo bu goroklik do, kodtnlortn dov-
rim mcodolosino koltltmtntn goroklililgini bir koz doho orloyo ko-
yor.
Gnmzdo on onomli sorun, killolorin polilizo oldugu,
dovrimci killo horokollorinin yoygtnloltgt koullordo, loplumsol so-
runlortn olo oltntt vo ozmlonmosi dogildir. 8u boglomdo, ko-
dtnloro yonolik iddollon cinsol locizo, oogtlonmolortndon ikinci
stnt yurllo dovrontlortno moruz kolmolort, oviino koloco bog-
lonmolort gibi sorunlortn, dovrimci killo horokoli iorsindo ozm-
lori, golocoklo gncolloobilocoklir. Gnmzdo lomol sorun, dov-
rim mcodolosinin iindo yor olon kodtnlor vo bunlortn niloliklori
sorunu olmoklodtr.
Erkok ogomon bokt otst olorok lontmlonon, ozndo lop-
20
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
lumsol ilikilor olontndo orkogin bolirloyiciligini osos olon movcul
loplumsol dzonin idoolo|ik kovroytt, dovrim mcodolosinin ior-
sindo do kondisini vorodobilmoklodir. Erkoklorin, dogduklort on-
don iliboron, movcul dzon iorsindo, kodtno goro doho orklt
yolilirilmolori, islor islomoz dovrimci mcodolodo do kondisini orlo-
yo tkormoklodtr. Kodtnloro, lm yoomlort boyunco doyoltlon
pok ok stntrlomo vo kurol, oynt biimdo vo orondo orkoklor iin
soz konusu olomomoklodtr. Kodtnlortn biroysol olorok kurobilo-
coklori ilikilor, gidobilocoklori yorlor, homon homon lmylo bo-
lirlonmilir. Erkoklor iso, kodtnloro nozoron doho ozgr horokol
odobilmoklodirlor. 8u do, dovrimci mcodolodo kodtnlortn oynt
stntrlondtrtlmt ilikilor ogt iorsindo kolmolortno nodon olobilmok-
lodir. 8u oylosino bir stntrlondtrtlmtltkltr ki, illogol orglsol ooli-
yol olontndo kodtnlortn oynt stntrlondtrtlmtltgt oobilmolorini
norodoyso olonokstzloltrmoklodtr.
Dovrimci silohlt mcodolonin lkomizdoki goliimi, kodtn-
lortn dovrimci mcodolodo olkin olmolortnt golirmiso do, loplumsol
ilikilor olontndoki stntrlondtrtlmtltk, onlortn ooliyollorini, orkok
kodroloro goro ikincil holo golirobilmoklodir. 8unun sonucu iso,
kondi iorsindo hibir oyrtm vo oyrtmctltk lotmoyon bir Morksisl-
Loninisl orgllonmodo, kodtn kodrolortn bolirli loplonltlor vo ilikilor
dttndo, srokli olorok ikincil, yordtmct unsur olorok ooliyollo bu-
lunmolortnt vo o okildo gorlmolorini golirmoklodir.
Dovrimci mcodolonin doolorco lontllodtgt gorok, bu
mcodolonin lm zorluklortno kodtnlortn, orkokloro goro ok doho
uzun sro kort durobildiklori vo bu zorlukloro kort dironobildik-
loridir. Erkogo bogtmlt vo orkogin sozndon dtort tkmoyon bir
o olobilmoyo goro yolilirilmi kodtnlortn, bu orptk vo oogtloytct
loplumsol ilovlorinin golirdigi kimi ozolliklori, dovrimci mcodolo-
do olumlu bir ilovo donlrobilmoklodir. Stntsol konumlortntn
oilligi koullortndo, bir kodtn dovrimcinin, orkogo goro doho
kororlt, disiplinli vo ozvorili olobilmosi on otk olgulordondtr. (8u,
oynt zomondo, dovrim mcodolosindo, kodtntn, kondisini oogtlo-
yon loplumsol ilikiloro kort kondini kontllomostntn do bir iodo-
sidir.}
Dovrimci mcodolo iorsindo kodtnlortn goslordigi kororlt-
ltk, disiplin vo ozvori, gorovlorin yorino golirilmosindo ozol bir ono-
mo sohiplir. Ancok movcul dzonin loplumsol ilikilori lorotndon
bolirlonon stntrlondtrtlmtltklor, kodtn kodrolortn, yrllklori oo-
2T
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
liyol vo sllondiklori gorovo uygun olorok golimolorini vo yolki
sohibi olmolortnt ongollodigi do bir goroklir. Gonol olorok orkok
kodrolortn yontndo, ikincil, yordtmct, komulo odici unsur olo-
rok bulunon kodtn kodrolor, bu ooliyol stntrltltgt iorsindo gorokli
donoyimo do sohip olomomoklodtrlor. Soll orgl birimlori orostn-
doki hoborlomodo olkin olobilon kodtn kodrolor, orglsol ooli-
yolin digor olonlortno ilikin olorok doho goni bilgiyo sohip olmo-
lortno kortn, gorokli donoyimo sohip olomomolort, kimi durum-
lordo orptkltklor yorolobilmoklodir.
Dovrimci mcodolodo kodtnlortn lm kororlt, disiplinli vo
ozvorili ooliyollorino kortn kortloobildiklori digor bir olumsuz-
luk do ovlilik koullortndo orloyo tkmoklodtr. Erkogin, gorok bir
Morksisl-Loninisl bilinco sohip olmomostylo bolirlonon bu olum-
suzluk, orkok ogomon bokt otstntn bir lrovi olorok orloyo tk-
moklodtr. Evlilik ilikisi iorsindo bolirliyici olonon orkok olmost,
kodtnt yonidon oski lrdon bir bogtmltltk ilikisi iorsino sokmoklo-
dtr. Erkogin kodtnt bir mlk olorok gormosiylo bolirlonon bu
bogtmltltk, kodtntn kol loplumsol ilikilordo kortloocogt olum-
suzluklordon korunmost odt olltndo gizlonobildigi gibi, kondi-
lorini koruyomoyocoklort oklindo iziki oilsizligin ono tkorltl-
mostylo do gizlonobilmoklodir.
Cyso ki, lm loplumsol ilikilor olontndo oldugu gibi, dov-
rimci mcodolodo do, kodtnlortn, on olumsuz koullor olltndo bilo,
kondi kimliklorini, kondi kiiliklorini vo onurlortnt koruyobildiklori
vo korumo yolonogino sohip olduklort otk bir goroklir. Fiziki id-
dolo kort, iziki olorok kort durobilmolori hor no kodor olonok-
stz olso do, bu iddol kortstndo -iddol ontndo olmoso bilodov-
rimci mcodolonin gvoncosi olltndodtr. 8u durum, dovrimci mco-
dolodo, dogrudon dovrimci kurollor lorotndon bolirlonmi vo lo-
ntmlonmt durumdodtr.
8urodo, dovrimci mcodolo iorsindo bulunon kodtnlortn
kortloobilocogi olumsuzluklortn bir dizinini orloyo koymok duru-
mundo dogiliz. Ancok kortlotlobilocok lm olumsuzluklortn, mov-
cul loplumsol dzon lorotndon bolirlonmi oldugu vo bunu oomo-
mt biroylorin bu mcodolodo yor olmolortndon koynoklondtgt
otkltr. Amo oynt durum orkok kodrolor iin do goorlidir. Ancok
kodtn kodrolortn bu srolon olkilonilori vo gordklori olumsuz-
luklor, hibir biimdo orkok kodrolortn durumlortylo ktyoslonomoz.
Hor kouldo, dovrimci orgl, bu gorokligi proliklo uygulonobilir
22
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
bir ozmo kovulurmok zorundodtr. 8u zorunluluk, korumoyo
muhlo kodtn kovroyttndon ok, dovrimci mcodolo iorsindo
kondini dovrimciloliromomi orkok kodrolortn vorltgtnt osos ol-
mok durumundodtr. 8u nodonlo, hor yordo vo hor kouldo, ko-
dtn kodroloro kort goslorilon lm dovrontlor sorgulonmolt vo
dogorlondirilmolidir. 8u konudo hi kimso kondisini dtlo btrok-
most soz konusu olomoz. Liborolizmin bolki do on lohlikoli sonu-
cu, bu konudo goslorilon koytlstzltk olorok orloyo tkotr. Hor lrdon
kk-bur|uvo dovront biiminin omonstz bir dmont olon pro-
lolor dovrimcilor, kodtn kodrolor konusundo, ok doho dikkolli
vo yorgtloytct olmok zorundodtrlor. nk onlor, dovrim mco-
dolosino olkin bir biimdo koltlmo korort vordiklorindo, kort dur-
mok zorundo olduklort oylor, horhongi bir orkok kodronun
losorloyomoyocogt kodor oklur. Cnlor sodoco movcul dzonlo
boglortnt kopormoklo, bolli bir yoom lorztnt lork olmoklo yolin-
mok durumundo dogillordir. Cnlor iin, movcul dzono gori don
ok doho oz olonokltdtr.(*}
Dovrimci mcodolo, sozcgn gorok onlomtylo, kodtn ilo
orkok orostndoki oilsizligin vo oyrtmctltgtn movcul olmodtgt bir
iliki zorindo srdrlr. Yoni loplumsol ilikilorin bolli bir olok-
lo gorokligino donk don Morksisl-Loninisl orgl, kodtnorkok oy-
rtmtntn orlodon koldtrtlmtltgt lomolindo mcodolosini srdrr.
8u mcodolodo, kodrolortn cinsiyollori dogil, yorino golirdiklori go-
rovlor vo kodro olorok niloliklori onomlidir. Ancok movcul loplumsol
ilikilorin idoolo|ik vo prolik olkisi, homon hor zomon somullo kon-
dini orloyo tkorobilmoklodir. 8u do, yoptlmost gorokonlor ilo yo-
ptlonlor orostndo bir oliki yorolmoklodtr. 8unu orlodon koldtr-
mok, hor dovrimcinin zorino don bir gorovdir. 8u stnt mco-
dolosidir. 8u mcodolodo yor olonlor, hor zomon movcul dzono
kort lulumlortylo bolirlonirlor. Cnc Sovotndo sovomok zorun-
do oldugumuz, kort durmok durumundo bulundugumuz ongol-
lor soytstzdtr. 8u ongollorin otlobilinmosinin lok yolu, sovot kororlt,
disiplinli vo ozvorili olorok srdrmoklon goor. Kodtn yoldolortn,
(*} Yonlt onlomoyo yor vormomok iin homon bolirlolim, movcul dzono gori
don kodtnlor iin olonokstzdtr onlomtno golmomoklodir. Dovrimci mcodolo-
nin lorihinin do goslordigi gibi, dovrim mcodolosindon kopulor, orkok yo do
kodtn kodrolor otstndon hibir orkltltk goslormomoklodir. 8urodo sozn ol-
ligimiz, movcul dzon ilikilori olontno bir orkogin, bir kodtno goro doho koloy-
ltklo goobilocogidir.
23
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
kondi vorltk koullortylo sohip olduklort kororltltk, disiplin vo ozvo-
ri, bu mcodolodo boortntn on onomli unsurlortndon oldugu oslo
unululmomoltdtr. 8ir sovot, bir orglc, bir yonolici vo bir kod-
ro olorok, bir kodtn yoldotn onndoki cinsiyol oyrtmctltgtno do-
yolt ongol koldtrtlmodtgt sroco, dovrimci bir orgl holino golobil-
mok olonokstzdtr. 8u nodonlo, kodtn yoldoloro kort lulumlor,
ok doho ozonlo dogorlondirilmoli, ololirilmolidir. 8u konudo gos-
lorilocok on kk bir hogor bilo onomli olumsuzluklor yorolo-
bilocogi unululmomoltdtr. Tm zorlukloro rogmon, yonolici dzo-
yino golobilmi bir kodtn kodro kortstndo goslorilobilocok on kk
bir orkok ogomon bokt otst rn dovront, soz vb., sodoco
yonoliciyo kort yoptlon bir holo olorok dogorlondirilomoz. 8u
lr dovrontlor, losbil odilir odilmoz, on kosin bir biimdo ololiri-
lmoli vo cozolondtrtlmoltdtr. Aynt biimdo, yonolici konumundoki
kodrolortn, kodtn yoldolortno kort lulumlortndoki orkok ogo-
mon bokt otstntn rn hor lrl dovront vb. iddolli bir biim-
do ololirilmoli vo orlodon koldtrtlmost iin kosin bir lulum sor-
gilonmolidir.
Ancok lm bunlor yoptltrkon, horhongi bir kodtn kodro-
nun, hibir zoot yo do loplumsol ilikilor olontndon golirdigi ok-
sikliklori bulunmodtgtnt dnmok do yonltltr. 8unlor, kodtn-orkok
oyrtmt olmokstztn, dovrim mcodolosindo hor zomon vor olon vo
hor zomon mcodolo odilmosi gorokon olgulordtr. Gonol olorok
prololoryontn mcodolosindo orloyo tkon kk-bur|uvo zoolor,
horkos iin goorli olon bir stntsol lulumdur. 8unloro kort yr-
llon mcodolo, prololoryo idoolo|isinin iorsindo yor olmoklodtr.
8u konudo, kodtn yo do orkok oyrtmt yoptlmokstztn kosin bir lu-
lum loktnmok, prololoryo idoolo|isinin kosin hogomonyost iin
orlltr. 8u yondoki olumsuzluklort yo do zoolort ono tkorlorok,
kodtn kodrolor kortstndo goslorilmosi gorokon lulumlort km-
somok byk bir holo olocokltr. Dovrimcilorin gorovi, kodtn-orkok
oyrtmtntn on kk bir izinin bilo olmodtgt koullordo dovrim m-
codolosini yrlmoklir. 8u do, orlon orondo proosyonol dovrim-
cinin orloyo tkmostnt soglomoklo olonokltdtr. Zoorin lok gvoncosi
budur.
24
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
T55 ytltndo Mololyontn Akodog ilosindo dogdu. T7T
ytltndo Ankoro Abidinpoo Lisosindo okurkon dovrimci mcodoloyo
bir sompolizon olorok koltldt. T74-75 donomindo S8F-8YYCdo
yksok ogronim gonliginin okodomik-domokrolik mcodolosindo okli
olorok yor oldt. T2 Morl sonrost ilk ogronci dornoklorindon olon
S8F-8YYC Cgronci Dornoginin kurulu oltmolortno koltldt. Aynt
donomdo ASTdo oyuncu olorok do olton Cmr yoldo, M. Gor-
kinin Ano vo 8. 8rochlin Corror Anontn Toklori oyunlortntn
sorgilonmosindo yor oldt. T75 botndon iliboron THKP-C/HDC yosi
olorok proosyonol dovrimci yoomtno bolodt. llk gorovi Ankorodoki
logol kodrolortn sorumlulugunu sllonmok oldu. 8oylordorosindon
sonro Ankoro 8olgo Komilosindo yor oldt. T7-Hoziron Korortndon
sonro Gnoy Anodolu vo Holoy bolgosindo kodrolortn polilik ogilim-
loriylo gorovlondirildi. Aynt ytltn Aroltk oytndo THKP-C/HDC-Ankoro
8olgo Yonoliciligino olondt. T77 ytltndo THKP-C/HDCnn Cnc
Sovotno bolomostylo birliklo goroklolirilon 2 Ccok Horokltndo
yonolici olorok yor oldt. T77 uboltndo Gonol Komilo yoligino
golirildi. Ankoro vo Korodoniz 8olgolorinin Morkoz Yonolicisi olorok
ohir vo ktr gorillostntn slrolo|ik orgllonmosiylo gorovlondirildi. T
ubol Horokltntn dzonlonmosindo gorov oldt.
30 Morl Horokltntn ilk gn olon 24 Morl T77do, An-
korodo bir bombontn pollomost sonucu ohil dl.
CMP
KAPAMCLLACGLU
25
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
T3 ytltndo Koysori'do dogdu. Doho honz Crlookul st-
rolortndoykon dovrimci mcodoloylo lontlt. THKP-C/HDC sompo-
lizont olorok orglsol oltmolordo kondisindon islonon hor oyi yorino
golirmok iin olonco gcylo oltlt. Crgl solortndo orloyo tkon
ll. Sog-sopmontn yorolltgt korgoo iindo bir sro Koysori ilo stntrlt
bir iliki iindo bulundu. T7 sonlortndo bu sogct unsurloro yono-
lik polis oporosyonundo lulsok odildi. Ankoro/Momok cozoovindo
yollt. Tulsokltgtntn ilk gnndon iliboron orgllo boglonlt kurdu vo
THKP-C/HDC'nn orglsol iloyiino dohil odildi. T8T'do lulsokltgt
sono ordiklon sonro dogiik konllordoki orgl yolori orostndo bog-
lonltlortn kurulmostndo oltlt. Hor kouldo cozoovindoki lulsok
yoldolortylo boglonlt kurmoyt boordt. 8u gorovlorini T8 ytltno
kodor oksolmodon srdrd.
lkoncolor sonucu bobroklorindo moydono golon roholstzltk
nodoniylo, Ankoro'do koldtrtldtgt hoslonodo yoptlon omoliyol strostndo
norkoz komostno girorok 2T Moyts T8'do yoomtnt yilirdi.
LEYLA
DCGAN
2
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
lngillorodo
Emoki Stnttn Durumu
Friodrich Engols
(Poro}
... loplumsol dzon, ii iin oilo yoomtnt homon noro-
doyso olonokstz holo golirir... Koco gn boyu olttr, bolki kortst
vo byk ocugu do olttr, hor biri oyrt bir yordo, oncok okom
vo soboh birbirlorini gorrlor, hopsi srokli olorok iki imo kt-
ktrltstylo yzyzodirlor, bu koullordo nostl bir oilo yoomt olobi-
lir Yino do omoki bir oilodon soktnomoz, bir oilo iindo yoomok
zorundodtr vo sonu, hom ocuklort hom ono-boboyt morol huzur-
suzlugo ilon srogon oilo goimsizliklori vo ogtz dolotdtr. 8ln
ov gorovlorinin, ozolliklo ocuklortn ihmol odilmosi lngiliz omoki-
lori orostno ok yoygtndtr vo loplumun vorolon kurumlortnco ok
gl biimdo lovik odilmoklodir. 8u yobon orlomtndo, bu ohlok
bozucu olkilor olltndo byyon ocuklortn, oondi vo ohloklt ol-
molort boklonmoklodirl
Kodtntn oltmost kosinliklo vo zorunlu olorok oiloyi ozyor,
oilo lomolino doyonon bugnk loplumumuzdo bu ozlmo, on
morol okorlici olkilorini ono-bobo zorindo oldugu kodor ocuklor
zorindo do gosloriyor. ocuguylo ilgilonocok, goroklo pok oz
gordg ocuguno hi dogilso ilk ytl ololodo do olso sovgi goslo-
27
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
rocok vokil bulomoyon onno, gorok onno olomoz, ocuguno kort
kotntlmoz biimdo bir ilgilonmozlik iino giror, ono bir yobonct
gibi sovgisizco dovrontr. 8u lr koullor olltndo byyon ocuklor,
oilo yoomtntn sonroki donomlorindo bln bln okorlor, kon-
dilorini hibir zomon ovlorindo, oilo orlomtndo hissolmozlor, n-
k, oyrt kolmoyo oltmtlordtr, bu nodonlo do ii stnttndo oilonin
gonol okno onlor do boyloco kolktdo bulunrlor. 8uno bonzor
biimdo, oilonin okn orloyo tkoron bir boko nodon o-
cuklortn oltmostdtr. Ailolorino mololduklortndon doho ozlo holo-
ltk kozonocok durumo goldiklori zomon, ono-boboyo, ovdo kol-
montn kortltgt bir miklor poro odomoyo bolorlor, gori kolontnt
kondilorino soklorlor. 8u gonoldo ondorl, onbo yotndon ilibo-
ron bolor. Sozn ktsost ocuklor kondilorini oilonin ogomonligin-
don kurlortrlor vo bobo ocogtno bir lr ponsiyon gibi bokor olur-
lor, lobi ilorino goldigi zomon bobo ocogt olur, ilorino golmo-
digi zomon ponsiyon.
8ircok durumdo, kodtntn oltmost oiloyi lmdon dogtl-
moz, omo lopoloklok odor. Ailonin goimini kodtn soglor, bobo
ovdo olurur, ocukloro bokor, ovi lomizlor, yomok piirir... Cloki
loplumsol koullortn oynt koldtgt bir durumdo, oilo-ii ilikilordoki
bu lors-yz oluun omoki orkoklordo yorolltgt okoyi lohmin ol-
mok koloydtr...
Fobriko sislominin kotntlmoz olorok golirdigi, kodtntn koco-
st zorindoki ogomonligi insoni dogilso, kocontn kortst zorindo
gomiloki slnlg do insoni dogildi. Egor imdi kodtn slnl-
gn orlok mollortn lmn dogilso, doho byk bir ktsmtnt soglo-
dtgt gorogi zorino olurlobilirso, bundon tkortlobilocok zorunlu
sonu, oilo yolorindon biri, soldtrgon bir biimdo doho byk
kolktdo bulunmoklo bobrlondigino goro, bu mlkiyol loplumu-
nun dogru vo ussol bir loplum olmodtgt sonucudur. 8ugnk lop-
lumumuzun oilosi boylo ozlyorso, bu ozl, oilonin lomolin-
doki bogtn, oilo sovgisi dogil, oyloymi gibi gornon bir mlkiyol
loplumunun ologi olltndo strtlon ozol tkor oldugunu goslorir. Pon-
siyon croli odomoyon ocuklortn, isiz kolon ono-bobolortnt dos-
loklomolori durumundo o ocuklor otstndon oynt iliki orloyo tk-
mt olur.
Fobriko Sorulurmo Komisyonu Poporundo Dr. Howkins,
bu ilikinin yolorinco yoygtn oldugunu vo Monchoslor'do olokol
holindo oldugunu bolirlmoklodir. 8u durumdo, ovin oondisi o-
28
Torihlo, Gnmzdo vo
Dovrimci Mcodolodo
Kodtnlor
cuklordtr, ltpkt, bir oncoki durumdo kodtntn oluu gibi. vo lord
Ashloy, konumostndo bir ornok vormoklodir. 8ir bobo, biroho-
noyo gidon iki ktztnt ozorloytnco, ktzlor kondilorino omir vorilmo-
sindon usondtklortnt soylomilor, Alloh bolont vorsin, sono biz bo-
ktyoruz domilordir. llorindon kozondtklort poroyt kondilorino sok-
lomok iin oilo ovini lorkolmilor, ono-bobolortnt kondi kodorlori-
no btrokmtlordtr.
Fobrikolordo byyon ovlonmomi kodtnlor, ovlononlordon
doho iyi durumdo dogildirlor. Apotkltr ki, dokuz yotndon ilibo-
ron obrikodo oltmoyo boloyon bir ktz, ov ilorindon onloyobi-
locok bir durumdo olomoz, bunun dogol sonucu, kodtn iilor,
ovi okip ovirmodo donoyimsizdirlor.
F. Engols,
lngilloro'do
Emoki Stntlortn Durumu,
Sol Yoytnlort, Ekim T7, s. 207-2T0.